IIIVTVFR^ UNIVE Tilburgs Universiteitsblad - 9 nnaart maart - jaarganc jaargang 27 numnner 18
Vijftien miljoen voor onderz onderzoeicschoien De extra middelen die minister Ritzen dit jaar besctiil<baar stelt voor het hoger onderwijs zullen gelijk verdeeld voorden tussen het wetenschappelijk en het hoger beroepsonderwijs. Binnen het wetenschappelijk onderwijs zal het geld ten goede komen aan de vorming van onderzoekscholen en aan de huisvesting van buitenlandse docenten en studenten. Deze afspraak heeft minister Ritzen maandag gemaakt met vertegenwoordigers van de universiteiten en hogescholen. De extra middelen voor het hoger onderwijs waren steeds toegezegd in het regeerakkoord. Het gaat om geld dat beschikbaar komt door de invoering van een OV-jaarkaart voor studenten. Vooruitlopend op de invoering van de OV-kaart (per januari volgend jaar) komt in 1990 een bedrag vrij van maximaal 6 3 miljoen gulden. Daaraan wil Ritzen nog dit jaar een eenmalige bestemming geven. Vanaf 1 9 9 1 , als duidelijk is geworden hoeveel de invoering van de OV-kaart werkelijk heeft opgeleverd, zal naar een structurele besteding worden gezocht. De universiteiten kunnen samen rekenen op de helft van de extra middelen. Daarvan wordt weer de helft, dus maximaal zo'n 15 miljoen, aangewend voor de snelle vorming van onderzoekscholen
('graduate schools'). Ritzen hoopt over niet al te lange tijd een advies te ontvangen van een speciale commissie die zich met de vormgeving van de onderzoekscholen bezig houdt. Men mag verwachten dat de scholen zullen groeien vanuit universitaire onderzoekskernen die nu reeds als 'zwaartepunt' zijn erkend. De eerste financiële injectie zou bijvoorbeeld gebruikt kunnen worden voor de aanschaf van apparatuur voor deze topresearch. Een even groot bedrag mogen de universiteiten uitgeven aan activiteiten op het gebied van de internationalisering. Hierbij wordt gedacht aan een eenmalige injectie ten behoeve van huisvesting van buitenlandse studenten en 'visiting professors'. Het aandeel van het hoger beroepsonderwijs in de extra middelen zal eveneens voor de helft worden uitgegeven aan internationalisering. Over de besteding van het
overige geld heerst er nog een verschil van mening tussen de HBOraad en minister Ritzen. De HBOraad heeft maandag aangekondigd dat men voor de afgestudeerden van de hogescholen een paar 'professional schools' w i l opzetten, min of meer naar analogie van de graduate schools in het wetenschappelijk onderwijs. Het gaat om multidisciplinaire, kennisintensieve beroepsopleidingen voor een beperkte groep studenten. Deze professional schools zouden met het extra geld gestimuleerd moeten worden.
MASTER-TITEL Ritzen toonde zich echter niet erg gecharmeerd van het idee van de professional school. De suggestie van de HBO-raad dat afgestudeerden ervan de Master-titel zouden mogen voeren, wijst volgens de minister op een ongewenste 'overlap' met het wetenschappelijk onderwijs. Verder ziet Ritzen grote overeenkomsten met de reeds bestaande tweede-fase beroepsopleidingen, terwijl het de bedoeling is dat dergelijke opleidingen door het afnemende bedrijfsleven en niet door de overheid worden gefinancierd. (JD/HOP)
bibliotheek Actieplan nieuwe bibliotlieek Op vrijdag 2 maart heeft het College van Bestuur van de KUB aan de minister van Onderwijs en Wetenschappen het actieplan voor de realisatie van de bibliotheek en de daaraan verbonden noodzakelijke technologie aangeboden. Het gaat hier om een 'hoogwaardig geautomatiseerd documentatie-, informatie- en communicatiecentrum'. Het aktieplan beschrijft welke concrete stappen moeten worden genomen om een en ander te ontwikkelen. Het geeft daarbij ook aan welke financiële middelen no-
1
2
3
I
I
I
dig zijn om de gewenste voorzieningen te realiseren. Dr.L.Wieërs, bibliothecaris van de KUB en tevens coördinator van het actieplan zegt dat 'met dit plan een bibliotheek kan worden gebouwd waarin optimaal gebruik kan worden gemaakt van de allernieuwste
technologieën. Deze maakt namelijk de integratie mogelijk van het verkrijgen van informatie en het verwerken ervan op een en dezelfde plaats in de nieuwe bibliotheek'. Via hetzelfde beeldscherm zal men nationale en internationale gegevensbestanden kunnen raadplegen, rekenkundige tekstbewerkingen uitvoeren, videoprogramma's bekijken en documenten produceren. Op deze manier worden een aantal eenvoudige administratieve handelingen gerobotisseerd. Voorts wordt het informatienet-
liiiiiiii^iiiiiiiiHBuaHmiH
m
3
Rendement De studie-uitval bij de juristen baart zorgen.
7
Sjek in de bek Studentenpastor Servaas Bellemakers wil niet voor priestertje spelen.
11 CuHuursconsumptie Gastdocent Wim Knuist: 'Wat Van Dis zegt is goed'. 16 Anarchisten in Tilburg. 8/9 Minister Ritzen is op het juiste
moment gekomen. Interview met een jongen uit het veld.
Doorlichting b groting O&W Tijdens deze regeerperiode loopt minister Ritzen het risico van enorme overschrijdingen op zijn onderwijsbegroting. Dit jaar kan het tekort al rond de vierhonderd miljoen gulden bedragen, terwijl dat bedrag dat aan het eind van de rit - in 1994 - zal zijn opgelopen tot 1,1 miljard. Tot deze sombere voorspelling komt de speciale taakgroep begrotingsdoorlichting die door Ritzen onmiddellijk na zijn benoeming tot minister is ingesteld. Het rapport van de taakgroep, dat is geschreven door de Rotterdamse economen dr. H. de Groot en drs. R. Goudriaan, is maandag verschenen. De taakgroep heeft alleen het gedeelte van de onderwijsbegroting onderzocht dat onderhevig is aan invloeden van buitenaf. De belangrijkste van deze 'exogene' factoren is het aantal leerlingen en studenten. Een verkeerde raming van dat aantal heeft grote gevolgen waar het onderwijs een 'open einde'- fi-
nanciering kent, zoals in het basis-, voortgezet en hoger beroepsonderwijs, alsmede bij de studiefinanciering. Tot de risicogroep behoort ook het wetenschappelijk onderwijs, dat weliswaar geen open einde-regeling kent en dat op de begroting aan een budgetplafond is gebonden, maar waar uitvoeringsproblemen en beleidswijzigingen wel degelijk tot verkeerde ramingen kunnen leiden. Minister Ritzen wilde maandag nog geen mening geven over het rapport van de taakgroep. Hij heeft op het ministerie inmiddels een centrale analyse-eenheid opgericht, die de ramingen van elk onderdeel van het departement moet narekenen. Bij de presentatie van de Voorjaarsnota wilde bewindsman pas iets zeggen over de bevindingen van De Groot en Goudriaan. Dan moet ook duidelijk worden hoe het voorspelde tekort wordt opge-
werk van de bibliotheek gekoppeld aan het bestand van andere universiteiten. Zo wordt het mogelijk binnenlandse en buitenlandse teksten en gegevens te raadplegen. Bovendien wordt het aantal studiefaciliteiten flink uitgebreid. In de bibliotheek komen duizend studieplaatsen, uitgerust met de speciale computervoorzieningen, die dagelijks ter beschikking zullen staan aan studenten. 'Naast deze te realiseren faciliteiten, die ten goede komen aan het onderwijs en onderzoek van de universiteit, heeft de ontwikkeling van de nieuwe technologieën voor de bibliotheek een positief effect op het huidige onderzoek van verschillende instituten van de KUB, zegt Wieërs. Zo wordt bijvoorbeeld voor de ontwikkeling van het 'objectorientated' database-systeem gebruik gemaakt van de expertise van de vakgroep Bestuurlijke Informatica, die haar onderzoek in de praktijk kan testen.
ciering van nieuw op te zetten dienstverlening van de bibliotheek en de kosten van de high-tech infrastructuur moeten nog grotendeels gedekt worden. Voor de financiering van nog ongeveer 17 van de in totaal naar schatting 3 0 miljoen die voor deze projecten noodzakelijk zijn, zal een beroep gedaan worden op de steun van het bedrijfsleven, de overheid en de Europese gemeenschap. J . van Berkom, vice-voorzitter van het College van Bestuur, zegt dat 'met het ontwikkelde actieplan er een redelijke verwachting bestaat dat de beoogde voorzieningen gerealiseerd worden. Er zijn namelijk al een groot aantal sponsers gevonden, bijvoorbeeld de financiële steun van het Pica, de overkoepelende organisatie van de Nederlandse bibliotheken, en de steun van het Surf-netwerk, de organisatie van samenwerkende universiteiten op het gebied van het computergebruik. Bovendien liggen concrete aanvragen voor financiële middelen bij bepaalde verschillende ministeries en bedrijven, die met het actieplan kracht worden bijgezet'. De kosten van de bouw van de bibliotheek, ruim 2 3 miljoen, wordt gedekt door het ministerie van O&W. Het is de bedoeling dat in juni met de bouw van de universiteit wordt begonnen. De bibliotheek moet eind 1991 gereed zijn.
PARTNER De KUB heeft voor de ontwikkeling van de high-tech een belangrijke partner gevonden in de firma Digital Equipment die leverancier is van de centrale computersystemen. Dit neemt niet w e g dat er nog een aantal hindernissen moeten worden overwonnen voordat met de bouw van de bibliotheek kan worden begonnen. Met name de finan-
vervolg op pag. 12
(MydM)
MATSERTJES
COLOFON INGEZONDEN
^ ^ m a t s e r t j e s ■■■ 'Matsertjes' kunnen enkel per ingevulde matserbon worden opgegeven bij de redaktie. Contant betalen. Tot 30 woorden kosten ze ƒ 5,—. Tussen 30 en 60 woorden ƒ 10,—; onder nummer ƒ 2,50 extra. Reakties op advertenties onder nummer naar de redaktie sturen. MARKETING ASSOCIATIE: Donderdag 15 maart is er weer een gezellige borrel in La Cabane. Je bent welkom vanaf21.00 uur. Kom ook! AFRIKA: Stichting EXPLORER organiseert 3 tot 6 weekse kampeertrektochten vanaf f 1.950,-, per truck en Landrover door woestijn, savanne en regenwoud in Afrika. Het nieuwe programma 1990/1991 is nu uit. Geïnteresseerd? Bel: 020-766153. 3 MAANDEN AMERICA: 9 Weken werken in zomerkamp -l- 1 tot 6 weken vrij rondreizen. Incl. retourvlucht, verzekering, zakgeld ($150,-, ± f 400,-. Eisen: 18-35 jaar, engels sprekend, beschikbaar juni t/m aug./sept. Info: T.A. Camp Amerikca, tel. 04780-88074, postbus 107, 5800 AC Venray. SBIT-STUDIEREIS: Het bestuur van SBIT wenst de organisatoren van en de deelnemers aan de studiereis veel succes de komende week in Zuid-Duitsland. LEER SPAANS IN MALAGA: . Internationaal instituut . Cursussen v.a. 3 weken . Alle leeftijden . Audio-visuele methode Inl. + prospectus: M. Wolters, na 18.00 uur: 04750-18545. FAARDRUDEN: Met I PK door de bocht! Bij deTilburgsestudentenrijvereniging 'Cave ne Cadas'. Bel voor info: Robert: 420302 of Freek: 437249.
PARIJS-REISJE: Op veler verzoek organiseert Taleninstituut Bogaers ook dit jaar weer een weekendje Parijs op 4, 5 en 6 mei a.s.! Nog enkele plaatsen vrij! Slechts f 169,- p.p. incl. excursies, hotel in centnmi, lichttour. Formidable! Bel snel voor inl. 013-347664 (17.00-19.00 uur). Au revoir! TE KOOP: Opel Corsa 1.2. Tweedeurs, wit. Bouwjaar 1984. I.z.g.s. Prijs f9.000,-. Tel. 01615-1685 (na 18.00 uur). TYPEWERK: Ervaren secretaresse (drs. Nederlands) zoekt typewerk dat evt. gecorrigeerd wordt op taalfouten. Ook voor spoedwerk. Tel. 013-703539. PRAAG: Van 14 tot en met 22 april naar Praag voor maar ƒ 395,- inclusief bus, logies, halfpension, veel mogelijkheden tot excursies. Bel Stichting Perseus, 020-765485. Collegekaart verplicht. ZEILINSTRUCTEURS (TRICES) GEVRAAGD (Zee)zeilschool Aquavitesse vraagt ervaren zeilers(sters) die opgeleid willen worden tot zeilinstructeur(trice) voor het geven van zeillessen aan jeugd en/of volwassenen aankomende zomer. Bel voor info: 01113-2039 KAMER (XL): Wegens verblijf in het buitenland grote kamer (25m^) te huur in tof studentenhuis voor de periode half maart/eind juU. Huur/307,-inclusief. Dr. Ahausstraat 512, tel. 013-638881. MERCURIUS: Onze 'campagne' zit er bijna op. Veel mensen zijn en de afgelopen tijd lid geworden van onze vereniging. Een goed besluit. Een besluit dat ook jij nog kunt nemen...... Kamer 52, gebouw O, 13.00-14.00.
BUITENKANS: Stichting Explorer organiseert eenmalig een 4-weekse overland kampeertrektocht door de Sa- hara, van Mali naar Zuid-Spanje voor slechts f 1.000,- (excl. vliegticket), vertrek 20/5/1990. Geïnteresseerd? Bel: 020-766153.
KUB-FEEST: 21 Maart groot KUB-feest. Een flitsend optreden van de Winners, een swingende disco en een grote verrassing Dit mag je niet missen! Plaats: Evenementenhal; tijd: 22.00 uur; entree: / 3,- in 3e voorverkoop, / 3,50 aan de kassa. De voorverkoop is 19,20 en 21 maart in gebouw B. Collegekaart verplicht!
WOONRUIMTE GEZOCHT: voor universitair docent voor 2 a 3 nachten per week (niet in het weekend) bij bijv. gezin zonder kinderen. Reacties welkom tijdens kantooruren op tel. nr. 662430.
SPAANS: 1992 nadert. Talen worden steeds belangrijker. Wil jij ook een taal leren, maar dan wel op een leuke manier. Leer dan Spaans in Spanje. Bel: 010-4763533.
reaKtionai, Rookverbod (3) De hoekse en kabeljauwse twisten zijn de wereld nog niet uit, zo blijkt uit de rokende guerilla van dhr Voermans en de felle reacties die hierop zijn gekomen. Als gewezen astmatische bronchltlspatlënte weet Ik hoe belangrijk het Is om goed te kunnen ademen in een zuivere omgeving. Ik ben dan ook In zoverre blij met het rookverbod dat het poogt een einde te maken aan de situatie dat nletrokers kantines e.d. moeten ontvluchten vanwege de blauwe waas die er hangt. Aan de andere kant echter kan Ik me een lichte wrevel aan de kant van de roker 'te goeder t r o u w ' ook heel goed voorstellen. Dit wordt in de eerste plaats nog niet eens veroorzaakt door het rookverbod zelf, maar door de wijze waarop de omgeving hiermee omgaat. Ik bespeur namelijk In dit hele rookconfllct een beetje de trend om de man te spelen In plaats van de bal. Zo wordt bijvoorbeeld het rookverbod ingeroepen tegen een roker In een open bushokje Univers
met de wind van de klager af. Fout natuurlijk, want ten eerste geldt het rookverbod hier helemaal niet en ten tweede veroorzaakt de roker hier helemaal geen overlast. Ook In gevallen waarin mensen die voor het rookverbod nergens hinder van ondervonden nu rondlopen als sociale rechercheurtjes om de 'rookoverlast' op te sporen waar het maar kan, wordt m.l. duidelijk te ver gegaan. Ik krijg In zulke gevallen dan de indruk dat het bestaan van het rookverbod wordt misbruikt vanwege persoonlijke Intolerantie tegenover de roker die veel te snel voor a-sociaal wordt aangezien. Het wordt een trendy aangelegenheid om 'anti' te zijn (net zoiets als veel bier hijsen op een feest of kankeren over mensa-voedsel, maar dit terzijde). Dit resulteert dan weer in een tegenhangen van de geïrriteerde roker die dit niet pikt. Gevolg: een vicieus cirkeltje waarin roker en niet-roker elkaar dwars gaan zitten, een dorpsvete a la 'Asterix & Obelix' van het zuiverste water. Als partijen nu echter hun academische hersens een beetje laten werken, dan brengen zij begrip op voor eikaars standpunten In die zin dat de roker om zich heen kijkt voordat hij een sigaret opsteekt en de nletroker niet teveel op z'n strepen gaat staan als dit niet hoeft. Dit Is namelijk de enige manier om de lucht een beetje zuiver te houden - In alle betekenissen van het woord. Angéllque Veenstra
MERCURIUS: organiseerd op 15 maart a.s. een excursie naar Shell en de olietermijn Roefex in Rotterdam. Inschrijving op kamer O 52,13.00-14.00. Kosten leden 7,50; niet-leden 12,50.
SBIT-STUDIEREIS: Het bestuur van SBIT wenst de organisatoren van en de deelnemers aan de studiereis veel succes de komende week in Zuid-Duitsland.
VERHUIZEN: Kim je 'n bus hiu-en en zelf rijden. Da's leuk. Maar slimmer en goedkoper is mij, met m'n bus en hulp bellen. Op uurbasis ook s' avonds, en in de weekends. Bel tussen 18.00-20.00 uur 438105 of 435857.
I
BE CURIOUS, JOIN MER... (zie rubriek studenten op pag. 14.) LITERAIR BLAD: Literair blad in oprichting zoekt enthousiaste redactie-medewerkers die eventueel ook zelfbijdragen kunnen leveren. Hebt u belangstelUng, schrijf dan een persoonlijke brief naar: 'De Dwaze Schrijver', Vrolikstraat 88 (III), 1091 VJ Amsterdam. TE KOOP: Atari 260 ST -t- 1 mb + muis + monitor (paperwhite) + diskdrive + 50 diskettes. O.a. Lotus 123 + Database + tekstverwerking + modem + midikabels -l- midisoftware -l- professionele NECP7 printer met tractorfeed ƒ2500,-. Tel. 013-355237. (Vragen naar Patrick).
BOEKHANDEL
PILLOT Jul. V. Stolbergstr. 25 VOORALLE STUDIERICHTINGEN
Partner Consult
Adviesbureau voor partnerskeuze in Zuid- en Oost-Nederland voor het Acad., H.B.O. of vergelijkbaar ontwikkelingsniveau U hebt het druk, fijne vrienden en interessante hobbies maar., u mist die ene vaste partner. U kiest niet voor toeval, wel voor doelgericht zoeken. Partner Consult kan u daarbij helpen. Wij zijn erkend door de raad van Toezicht van WVC. Voor informatie of aanvragen van brochure, bel: Mw.drs.M. de Bruijn, tel. 04124-1617 of Mw.A.v.d.Akker 01608-12169
ÜITGEVERU
Vraag vrijbliivend een folder aan waarin de zeer gunstige leveringsvoorwaarden staan vermeld. Broederweg 6,8261 GT Kampen, Tel. 05202-12287
Homostudies Zowel voor de verslaggeefster van Univers als voor vele anderen lijkt het niet helemaal duidelijk wat lesbische en homostudies nu behelst. Het stukje in de vorige aflevering van Univers geeft daar niet veel duidelijkheid over. Integendeel. Lesbische en Homostudies stelt zich vragen over sexualiteit in het algemeen en homosexualiteit in het bijzonder: Welke ideeën bestaan er over (homo)sexualiteit en hoe verhouden deze zich tot sexerol (gender), moraal, e.d. Hoe geven mannen en vrouwen vorm aan hun sexualiteit? Welke sociale, historische en psychologische faktoren spelen een rol bij het al dan niet ontwikkelen van een (homojsexuele identiteit? Bestaat er überhaupt een homo- of heterosexuele Identiteit? Welke maatschappelijke konsekwenties hebben de antwoorden op deze vragen? Welke emancipatie-strategieën kunnen ontwikkeld worden? Lesbische en Homostudies wil vanuit verschillende disciplines met deze vragen bezig zijn. De Werkgroep wil naast kursussen ook lezingen en filmcycli organiseren. Dit wordt mogelijk gemaakt door de jaarlijkse subsidie zoals die door elke studentenvereniging aan te vragen is. En dat is geen f^ 1.000,- (helaas) zoals in het artikeld vermeld was. De Werkgroep Lesbische en Homostudies, Gerrie Peters, Frank Année.
univers
tilburgs universiteitsblad (voorheen tilburgs hogesctioolblad) redaktie eddie vaes (hoofdredakteur) angela van sctiendel (assistente) michel knapen, gerard rutten medewelkers jutta chorus, nicole van overmeir, paul van dijk, peter van zoest columnisten j . boelhouwer, c. van diek, k. soudijn, w. voermans redactieraad drs j roebroek (voorzitter), a esmeijer, prof dr. ir a kapteyn, p van kolverschoten, drs. b. van oosterhout, f teunissen, d wijsbroek, mr. p zoontjes officiSIe mededelingen afd. interne communicatie cartoonist ad van haandel advertenties angela van schendel kopij alle kopij moet uiterlijk op donderdag de week vóór het verschijnen in het bezit van de redaktie zijn. redaktie-adres/advertenties hogeschoollaan 225, tilburg, telefoon (alleen voor univers) 662277 en 662506 intern: 2277 en 2506 kamer B 12 en B 13 (gebouw b) fax nr. 662996 of 633019 foto rien siers landeHjk samenwerkingsveriiand hoger onderwijs persbureau (hop) waarbij verder aangesloten; ad valvas (vu amsterdam), cursor (eindhoven), delta (delft), folia (uv amsterdam), ku-nieuws (nijmegen) mare (leiden), observant (maastricht), u-blad (utrecht), uk (groningen) en universiteitsblad (twente) druk drukkerij em. de jong bv, baarle-nassau abonnementen voor niet-universiteitsleden f 40,— per jaargang
STUDENTEN
'Rendement verhogen zonder kwaliteit te verlagen' Uit de zelfstudie, die is gemaal<t vanwege de op handen zijnde evaluatie door de visitatiecommissie, blijkt dat ongeveer 30 procent van de dagstudenten de propedeuse na twee jaar niet heeft gehaald. In het doctoraal programma haakt vervolgens nog zo'n tien procent van de studenten af. Voor deeltijdstudenten liggen deze percentages nog aanmerkelijk hoger. Ook toont de zelfstudie aan dat veel studenten aanzienlijke vertraging oplopen bij het doorlopen van het studieprogramma. Zo bleek bijvoorbeeld in oktober 1989 dat van de doctoraalstudenten van de generatie 1984 zeventien procent het eerste doctoraaljaar nog niet heeft afgerond. 'De studierendementen behoeven voortdurende zorg. Zonder de inhoudelijke eisen te verlagen moeten de rendementen worden verhoogd', aldus het zelfstudierapport. Als verklaring voor de lage rendementen wordt gegeven dat een rechtenstudie vaak een tweede keus is. Daarbij kiezen VWOstudenten met een 'pretpakket' of een laag gemiddeld eindcijfer vaker voor een rechtenstudie dan de uitblinkende VWO-ers. Het ontbreekt de propedeusestudenten veelal aan een schriftelijke uitdrukkingsvaardigheid en het vermogen zelfstandig te studeren, zo staat in het rapport. Maar de faculteit wil zich hierbij niet neerleggen, zegt prof. mr. M. Groenhuijsen, voorzitter van de zelfstudiecommissie. 'Het beleid is er op gericht de studenten in de propedeuse bepaalde vaardigheden aan te leren zodat ze de studie succesvol kunnen afronden. Verder willen we mensen die de studie niet zullen halen in verband met onvoldoende capaciteiten of motivatie voor de aanvang van het doctoraal laten uitstromen.' Een concretre maatregel om de studie-uitval het hoofd te bieden is de invoering in het komend studiejaar van een verplicht vaardighedencollege in de propedeuse. Aan de rechtenfaculteit vind het aanleren van vaardigheden geïntegreerd over de vakken plaats maar met ingang van komend studiejaar zal daarnaast een apart college gegeven worden. Hierin moeten de studenten vaardigheden leren zoals het hanteren van juridisch taalgebruik en het analyseren en interpreteren van jurisprudentie.
TUTORAAT De rechtenfaculteit streeft naar een grote zelfwerkzaamheid van studenten die nu nog onder de maat is. 'Het blijkt dat menig student moeite heeft met voldoende en adequaat zelf studeren. De overstap van middelbare school naar de propedeuse en van de propedeuse naar het doctoraal lijkt voor velen groot', zo meldt het rapport. De invoering van een tutoraat, een begeleiding van studenten door speciaal daarvoor aangestelde mensen, moet hierin verUnivers
Uit een 'zelfstudie' van de Tilburgse rectitenfaculteit blijkt dat de rendementscijfers te laag zijn. Dertig procent van de studenten haalt de propedeuse niet in twee jaar en in de doctoraalfase struikelt nog eens tien procent. Het ontbreekt de studenten aan het vermogen zelfstandig te studeren, stelt het rapport. De invoering van een verplicht vaardighedencollege en begeleiding door het tutoraat moeten de studie-uitval beperken.
het ontwikkelen van didactische vaardigheden van docenten en een grote betrokkenheid bij de faculteit nagestreefd. 'De realisering van die beleidsdoelen is echter geen eenvoudige zaak', stelt het rapport. Dit komt volgens het rapport niet door de structuur van het onderwijs. 'Kernachtig geformuleerd komt het er op neer dat studenten de propedeuse kunnen halen op een wijze zoals die is aangeleerd op de middelbare school, terwijl dit absoluut niet opgaat voor het doctoraal', aldus het rapport. De faculteit wil dit probleem het hoofd bieden door vast te houden aan het kleinschalige werkcollege-onderwijs, uitbreiding van de vaardighedentraining en invoering van het tutoraat.
HAPKLARE BROKKEN
Dertig procent van de rechtenstude in twee jaar betering brengen. Een experiment in het studiejaar 1985-1986 aan de faculteit heeft uitgewezen dat het aantal geslaagden onder deelnemers van het tutoraat verdubbeld is ten opzichte van degenen die niet deelnamen. Daarbij liggen de studieresultaten gemiddeld één punt hoger. In 1989 werd dan ook besloten het tutoraat op vrijwillige basis in te voeren. Mevrouw mr. G. Peters, secretaris van de faculteit: 'Bij de invoering van het tutoraat in de definitieve vorm waren we er uit
n haalt de propedeuse niet financiële overwegingen toe gedwongen ouderejaars studenten in te schakelen bij de begeleiding van de propedeuse studenten.' Het t u toraat wordt ondanks de goede resultaten niet in het doctoraal ingevoerd 'omdat dat aan de zelfstandigheid van de studenten tekort doet'. Het beleid van de faculteit is er op gericht de kleinschaligheid, elementen van contractonderwijs en intensieve begeleiding door docenten te bevorderen. Verder wordt
Uit diverse evaluatie- en studielastonderzoeken blijkt verder dat 'het onderwijsproces en het leerproces niet parallel lopen'. Dit leidt tot 'piekbelastingen' vlak voor de tentamens met als gevolg dat de verschillende vakken qua tijdsbesteding eikaars concurrenten worden. Een vergroting van de tijd tussen de t e n t a m e n s is om 'roostertechnische en ruimtelijke overwegingen' onmogelijk. 'Bij de middelmatige voorbereiding van de colleges tijdens de collegeperiode betekent dit dat het numerieke en kwalitatieve rendement waarschijnlijk lager ligt dan mogelijk, in ieder geval lager dan wenselijk geacht wordt', zo stelt het rapport. Een model om de tentamens meer te spreiden is het blokkensysteem, maar Groenhuijsen heeft daar zijn twijfels over: 'Een nadeel daarvan is dat het verwerken van hapklare blokken van zes weken stof de studenten niet aanleert de stof te verdelen over een periode van enkele maanden. In de beroepspraktijk is de zelfstandige planning echter een essentiële vaardigheid.' Voorts worden als knelpunten genoemd de onderwijsbelasting, de
groepsgrootte en de beschikbare middelen. Capaciteitsproblemen verhinderen geregeld om aan de wens van studenten naar meer werkcolleges tegemoet te komen. Maar ook hier gelden onderwijskundige argumenten, zegt secretaris Peters. 'Je moet mensen niet te veel bij de hand nemen want de zelfstandigheid moet ontwikkeld worden.'
TOENEMENDE EISEN Het studietempo van de Tilburgse juristen ligt volgens Groenhuijsen gelijk aan die van de andere rechtenfaculteiten in het land. De rechtenstudenten moeten volgens hem vrij veel theoretische kennis en praktische vaardigheden opdoen in hun studie. Het is bovendien fair om te stellen dat met de invoering van de twee-fasenstructuur de omvang van de studiestof niet verminderd is in verhouding tot de verkorting van de studietijd. 'De faculteit kan niet de studievertraging die optreedt als gevolg van de Haagse' maatregelen terugdringen', aldus Groenhuijsen. Daarbij wil de faculteit geen consessies doen aan de kwaliteit. 'Het is daarom logisch dat er vertraging optreedt', zegt hij. 'De eisen worden op een redelijk hoog niveau gesteld. De eindtermen zijn sinds de invoering van de twee-fasenstructuur niet gewijzigd. De aangeboden stof is echter van een toenemende complexiteit omdat de samenleving ingewikkelder en in een toenemende mate gejuridificeerd wordt. Van de huidige studenten wordt de laatste jaren steeds meer geëist.' Het bezoek van de visitatiecommissie begin mei ziet de faculteit met vertrouwen tegemoet. 'Wij denken dat de Tilburgse juridische faculteit tot de beste drie van Nederland behoort', aldus Groenhuijsen. Gerard Rutten Mare van der Meer
Sportcentrum reikt 4000-ste sportkaart uit Aanstaande woensdag zal het KUB-sportcentrum een nieuw record vestigen. Tijdens keep-moving, een activiteit van het sportcentrum die dagelijks ruim honderd studenten trekt, zal de vierduizendste sport--^ kaarthouder in de bloemtjes gezet worden. Het wordt een feestje met een wat wrange smaak. Juist de explosieve groei van het aantal sportkaarthouders is er de oorzaak van dat HBO-studenten op sportgebied buiten de boot dreigen te vallen. Het ruimtegebrek waarmee het sportcentrum kampt kan enkel opgevangen worden door de bouw van een nieuwe sporthal. De plannen hiervoor zijn in een vergevorderd stadium. Probleem is echter dat de HBO-instellingen tot dusver de vingers op de knip houden. Een kwart van het totale aantal sport-
kaarthouders is nu juist afkomstig van die HBO's. Grof gezegd komt het er nu op neer dat wanneer de Hogeschool Midden-Brabant en de Hogeschool Katholieke Leergangen niet binnen twee maanden met geld over de brug komen, de plannen voor een nieuwe sporthal in de ijskast gezet worden en de duizend sportende HBO-ers geen gebruik meer mogen maken van de faciliteiten van het KUB-sportcentrum. Vooralsnog lijken noch Pendragon, de overkoepelende studentensportorganisatie, noch LV&S (Lichame-
lijke Vorming en Sport) hier rekening mee te houden. Op het programma van de viering van de vierduizendste sportkaarthouder staat namelijk de première van de film Studie en Sport, de ideale combinatie in Tilburg. Het is een promotiefilm waarin Tilburg als studentenstad wordt aangeprezen en waarin de plaats van de studentensport benadrukt wordt. De film zal in een oplage van tweehonderd exemplaren verspreid worden over middelbare scholen in voornamelijk Brabant en Limburg. Eindexamenleerlingen kunnen op deze manier vast warm gemaakt worden voor studentensport in Tilburg. In de film zal niet alleen de sportieve functie van het sportcentrum centraal staan, maar zeker ook de sociale. Jan Stronkhorst, voorzitter van Pendragon zal dit tijdens de uit-
reiking van de vierduizendste sportkaart nog eens beklemtonen. Prof.dr. P. Verheijen zal namens het College van Bestuur van de KUB een historische schets geven van de studentensport in Tilburg en daarbij ingaan op de huidige ontwikkelingen. Internationalisering, de combinatie van topsport en studie maar ook de accommodatieproblematiek van het sportcentrum zullen in zijn voordracht aan de orde komen. Het nut van het sportcentrum voor de gemeente is bij de financiering van een eventuele nieuwe sporthal al duidelijk geworden. Wethouder Timmermans zal deze mijlpaal aangrijpen om het belang van sportvoorzieningen voor studenten nog eens officieel voor het voetlicht te werpen. (IM)
9 maart 1 9 9 0
KORT
Law Lectures en 'Spycatcher' op KUB De hoogleraren J.C. Smith (Cambridge) en G.J. Zellick (Londen) verzorgen van 12 tot en met 16 maart de jaarlijkse Anglo-Dutch Law Lectures aan de KUB, en van 20 tot en met 23 maart aan de RU Leiden. 'De belangrijkste doelstelling van het programma is de bestudering van het internationale recht in het algemeen en het Engels recht in het bijzonder', zegt Remie Huijs, student-assistent bij de vakgroep Engels recht. 'De lezingen hebben een sterk rechtsvergelijkend karakter en ze kunnen door studenten zonder probleem worden ingepast in het reguliere collegeprogramma.' De lezingen van Smith en Zellick zullen in hoofdzaak betrekking hebben op het administratief recht, het strafrecht en het vergelijkend constitutioneel recht. Op vrijdag 16 maart is er een speciale, door VITE georganiseerde lezing van Zellick over de procesvoering rond 'Spycatcher'. Alle lezingen zijn voor iedereen vrij toegankelijk. Woensdag 14 maart zijn er geen lezingen. Dan brengen organisatie en gasten in besloten kring een bezoek aan Tweede Kamer, Hoge Raad en minister van Justitie Hirsch Baliin. (TS)
KUB-feest wijkt uit naar Evenementential Het KUB-feest dat jaarlijks door het mentoraat van de economen en juristen en de studievereniging Input georganiseerd wordt, zal dit jaar niet in de Stadsschouwburg gehouden worden. 'De Stadsschouwburg heeft een nieuwe directeur. Hij heeft het beleid gewijzigd. En dat betekent geen studentenfeesten meer in de schouwburg', aldus de organisatoren. De organisatie is daarom uitgeweken naar de Evenementenhal aan de Groenstraat. Bij de Stadsschouwburg zei men niet van gewijzigd beleid te weten. Het feest is op 21 maart gepland. De band 'The Winners' zal een optreden verzorgen. De organisatoren zijn nog aan het onderhandelen over een tweede act. De voorverkoop van de kaarten zal een paar dagen voordat het feest plaatsvindt beginnen in de hal van gebouw A of B. Studenten van de KUB kunnen op vertoon van hun colle-
KUB als locatie voor speelfilm
gekaart entreebewijzen kopen a 3 gulden per stuk. Per persoon is één introducé toegestaan. 'Om de handel in kaarten te voorkomen hebben w e het vertoon van collegekaart verplicht gesteld, evenals een maximum van twee kaarten per persoon. We organiseren het feest voor KUB-studenten en medewerkers. Die moeten dan wel de kans krijgen om aan kaarten te komen', vindt de organisatie. (IvD)
Symposium over woordblindhieid 'Woordblindheid is een lees-, schrijf-, of rekenzwakte. Een onzichtbare handicap waaraan een op de vijf mensen lijdt. Woordblinden maken steeds dezelfde fouten, draaien woorden om of schrijven fonetisch.' Aan het woord is Frans van de Moosdijk, regio-voorzitter van de Vereniging Woortblind die op 14 maart een symposium organiseert in de aula van de KUB. Volgens Van de Moosdijk is een van de grootste problemen nog altijd dat docenten niet in staat zijn woordblindheid bij leerlingen of studenten -tijdig- te onderkennen. Ook de woordblinden zelf hebben vaak niet in de gaten dat hun 'eigenaardigheid' een naam heeft en dat er vele mogelijkheden zijn om daar iets aan te doen. 'Veel normale, intelligente jonge mensen hebben slechte studie-resultaten behaald vanwege de onbekendheid met het verschijnsel woordblindheid'. Gedurende het symposium is een informatie-markt ingericht, waarop mensen aanwezig zijn die inlichtingen kunnen verschaffen omtrent bijvoorbeeld de diverse behandelingswijzen van dyslexie, zoals de medische term voor woordblindheid luidt. 'Het symposium is er vooral op gericht om zoveel mogelijk bestaande en nieuwe informatie aan docenten en studenten door te geven', aldus Van de Moosdijk. De sprekers op het symposium zullen dan ook aandacht schenken aan onder meer de mogelijkheden die er zijn om medische behandelingen van woordblindheid financieel vergoed te krijgen, en ook zullen zij wijzen op de mogelijkheid die woordblinden hebben om aangepaste examens af te leggen. 'Er bestaan allerlei regelingen', zegt de voorzitter, 'maar omdat ze te weinig bekend zijn worden ze onvoldoende benut'. Prof.dr. H. van der Vlugt, mede-organisator van het symposium en verbonden
De goede hoek
Met het nichtje van Hendrik Verwoerd, uitvinder van de apartheidspoJiliek, heb ik nog op dansles gezeten. Door de Roemeense dictator Ceaucescu ben ik ooit nog eens in Boekarest in audiëntie ontvangen. De vroegere romans van Adriaan Venema heb ik in het openbaar bespot. Laatst zag ik psychologie-pro/essor John Ri;sman met een viooJkist rondlopen. Ik zit altijd in de verkeerde hoek. Hoe slagen mensen er toch in om de geschiedenis op hef juiste moment een verkeerde kaakslag te verkopen? Las u in het vorige nummer van Univers het interview met professor Ad Smulders? U sloeg dat verhaal over omdat u - terecht - dacht dat die Smulders een saaie man was. Toch miste u iets. Ad Smulders is geen veelschrijver. Meestal zit hij in bad te dromen, met zijn ogen dicht en zijn handen achter zijn oren. Helaas vergat de interviewer hem te vragen waar dat laatste toe dient. Zijn werkkamer op de KUB gebruikt Smulders voornamelijk om naar de voorbijtrekkende wolken te staren. Univers
In collegezaal CZ 101 werd vorige week donderdagavond een fragment opgenomen van de Nederlandse speelfilm 'Het Phoenix mysterie'. De film die in Tilbdrg opgenomen wordt gaat over een Egyptische architect die voor zijn ontwerp 'Tilburg Compacte Stad' de eerste prijs in een wedstrijd wint. Het ontwerp blijkt echter verkeerd te zijn begrepen, waardoor een haat-liefde-verhouding tussen de wethouder en de architect ontstaat. Collegezaal CZ 101 moet een ruimte voorstellen van de Tilburgse Academie voor Bouwkunst, waar de Egyptische architect een lezing geeft. Om aan figuranten voor de scène te komen zijn op de KUB briefjes opgehangen. Volgens loco-manager Hetty Retel Helmrich is haar broer, scenarioschrijver en regisseur van de film, Leonard Retel Helmrich, ervan overtuigd dat Tilburg als 'het centrum van Europa' zal herrijzen. Reden om de film 'Het Phoenix mysterie' te noemen. De film werd gesubsidieerd door het gemeentebestuur Tilburg en gesponsord door 22 Tilburgse ondernemingen. (NvO) aan de subfaculteit psychologie van de KUB, zal in een lezing nader ingaan op de relatie tussen woordblindheid en hersenafwijkingen. De woordblinden zelf zullen in een toneelstukje verslag doen van hun ervaringen: 'Erg hard en zeer realistisch', voorspelt Van de Moosdijk. Het symposium begint 14 maart om 12.00 uur en om 18.00 uur wordt er afgesloten met een hapje en een drankje. De kosten bedragen fl. 35,-, voor studenten fl. 15,-. Voor inschrijving en verdere informatie: Vereniging Woortblind tel. 013-357352. (TS)
Informatiedag AIESEC over werk en carrière Op 15 maart houdt de internationale studentenorganisatie AIESEC de jaarlijkse bedrijven-informatiedag op de KUB. Meer dan 30 grote bedrijven in Nederland geven dan in een aantal presentatierondes informatie over de verschillende takken in hun organisatie. Zij zullen vooral een indruk geven van de carrièremogelijkheden binnen hun onderneming.
De deelnemende bedrijven komen onder meer uit de accountancy, de agro-industrie en de financiële- en verzekeringswereld. Hoewel de informatiedag vooral bedoeld is voor doctoraalstudenten, raadt Raoul Diederen van AIESEC ook jongerejaars aan een kijkje te komen nemen. 'De bedrijven zullen voorlichting geven die sterk op de praktijk is gericht. Dat kan eventueel van pas komen bij de keuze van de studierichting en de vakken die je daarbij gaat volgen', aldus Diederen, ledere deelnemer kan maximaal zeven sessies van ongeveer drie kwartier tot een uur volgen. Verder is er tijdens de lunch en de borrel gelegenheid om op een meer informele manier met de bedrijven kennis te maken. De bedrijven-informatiedag is onderdeel van een projectencyclus, waarvan ook een sollicitatie-informatiedag en een individuele gesprekkendag deel uit maken. Deze laatste twee worden later in het jaar gehouden. Deelname aan de bedrijven-informatiedag kost 7,50 gulden; daarbij zijn de lunch, de borrel en een omvangrijk informatieboek inbegrepen. Inschrijfformulieren zijn verkrijgbaar bij AIESEC in gebouw O, kamer 53. (PvV)
Eén keer in zijn leven liet professor Smulders zich gaan. Overspel? Drankmisbruik? Nee: Smulders leverde een bijdrage aan het blad Economie. Het effect daarvan was onvoorstelbaar: onze regering wijzigde onmiddellijk haar koers.' Smulders schrok zo van dit succes, dat hij nu al een jaar zit f e broeden op de afscheidsrede die hij op 23 maart moet uitspreken. Komt allen.' Wij voorspellen dat Smulders bij zijn eigen afscheid verstek zal laten gaan, omdat hij terugschrikt van de gevolgen van zijn redevoering. Meer mensen hebben succes. Wim Boerboom trad onlangs uit hef bestuur van het kritische informatiecentrum KRIS; onmiddellijk stortte het Oostblok in elkaar. Loe Keune stuurde zijn dochter naar Nicaragua. Daarna wonnen de conservatieven overtuigend de verkiezingen. Het KRIS overweegt nu om zijn hele inventaris te verzenden naar Boekarest. De grote bibliotheek aldaar is in december in vlammen opgegaan. Voor die Roemenen zal het een hele schok zijn om te merken met wat voor lectuur wij ons de laatste jaren staande trachtten te houden. Nog zo'n kwestie. Ruth First is een Zuidafrikaanse martelares, per bombrief om het leven gebracht. De drie boeken die onze bibliotheek van haar hee^ aangeschaft, lief u ongelezen op hun plank staan. U interesseert zich totaal niet voor geschriften met als titels 'Lyhia: the elusive revolution' (1974), 'Black gold: the Mozamhican miner, proletarian and peasant' (1983) en 'Economie en apartheid; westerse investeringen in ZuidAfrika' [1974}. Om u en de rest van de wereld echter een lesje te leren, doopte onze universiteitsraad onlangs zijn vergaderruimte om tot Ruth First-zaal. Dapperheid aan het einde van de oorlog n\aakt meer indruk dan aan het begin. Het effect van de maatregel van onze universiteitsraad was dan ook enorm; van schrik liet De Klerk Nelson Mandela vrij. 9 maart 1990
NIEUWS
KUB-Consultancy BV kan definitief van start De KUB-Holding BV en dochteronderneming KUBConsultancy BV kunnen definitief van start. De universiteitsraad tieeft op 22 februari zijn fiat gegeven voor de startfinanciering van de BV's, waarvan de universiteit de enige aandeeltiouder is. De totale kosten bedragen ruim 180.000 gulden. Collegelid J. van Berkom zei tijdens de raadsvergadering dat de KUB Consultancy BV in de anderhalve nnaand van de opstartfase een achttal projecten heeft binnengehaald voor een bedrag van anderhalve t o n . 'Op dit ogenblik lijkt het dat deze jonge spruit een goede toekomst tegemoet gaat', aldus Van Berkom. Dr. Th. ten Raa van de fractie Breed Front kenschetste dit als 'wishfull thinking' en sprak het vermoeden uit dat het een soort verkapt sociaal beleid is vanwege de opheffing van het Transferpunt. Iets wat Van Berkom ontkende. Ten Raa drong aan op een tussentijdse evaluatie in december maar dat vond het college niet nodig. De jaarverslagen liggen ter inzage en over twee jaar zal er geëvalueerd worden. Drs. P. Gerlach, directeur van de KUB Consultancy BV vertelt desgevraagd dat de acht projecten inmiddels zijn afgerond en dat vier opdrachtgevers vervolgprojecten bij de BV hebben gestald. Het personeel van het voormalige Transferpunt is op Gerlach na overgegaan naar de Consultancy BV. Gerlach is nog in dienst van de KUB maar zal -na de evaluatie- over twee jaar overstappen. Het Waste
Management Programma zal overgaan naar het Milieu-Instituut, een samenwerkingsverband van de KUB en de Technische Universiteit Eindhoven. De overnamegesprekken zijn in een vergevorderd stadium. De medewerkers van het programma zullen dan overstappen naar het instituut. Waarschijnlijk zullen zij kantoor gaan houden in Eindhoven maar de mogelijkheid van een Tiiburgs dependance van het Milieu-Instituut wordt momenteel bekeken, weet Gerlach. TNO-medewerker F. van der Meijden uitte onlangs in de Groningse universiteitskrant forse kritiek op de Transferpunten, waar hij onderzoek naar gedaan heeft. Slechts tien procent van de werkzaamheden van de Transferpunten heeft te maken met contract-research en fondswerving. Het merendeel van de tijd gaat zitten in 'kruimelwerk' ais advisering en dienstverlening, zo stelt hij. Deze kritiek maakt niet veel indruk op Gerlach. De primaire taak van de Transferbureau's is om derden de weg te wijzen binnen de universiteit, zegt hij. Op de tweede plaats komt het verwerven van commerciële opdrachten. Volgens Gerlach verschilt het per universiteit in hoeverre derder geld-
stroom-opdrachten via het Transferpunt dan wel via de faculteiten zelf worden binnen gehaald. 'Aan de KUB', aldus Gerlach, 'is het zo dat onze faculteiten, die in belangrijke mate fundamenteel georiënteerd contract-onderzoek verrichten, hun eigen contacten in de markt hebben. Zij hebben voor dat deel geen Transferbureau nodig.' Daar staat tegenover dat er veel vragen binnenkomen die op het adviserende vlak liggen. Om aan deze vraag te kunnen voldoen is de KUB Consultancy BV opgericht. Gerlach: 'Voor onze universiteit is dat naast het f u n d a m e n t e l e contract-research toch een heel belangrijk stuk potentieel.' (GR)
Nieuwe redactieraad Op 22 februari werd door de Uraad een nieuwe redactieraad van Univers benoemd ter vervanging van de raad die eind december opstapte. De oude raad kon zich niet vinden in de oplossingen van de financiële problemen bij Univers zoals die door de U-raad en het CvB werden voorgesteld. De raad nam collectief ontslag. De nieuwe redactieraadsleden zijn de studenten P. van Kolverschoten, D. Wijsbroek en A. Esmeijer, de wp'ers drs. J . Roebroek, prof. A. Kapteyn en mr. P. Zoontjes en de nwp'ers F. Teunissen en drs. B. van Oosterhout. Roebroek wordt de voorzitter van de nieuwe redactieraad. De benoemingsadviescommissie is nog op zoek naar een extern lid. Twee kandidaat-leden reageerden op de advertentie, twaalf kandidaten werden vanuit het Presidium benaderd.
laakt college in Udusa-zaak De universiteitsraad heeft donderdag 22 februari de v^eigering van rector R. de Moor om zitting te nemen in het comité van aanbeveling voor de Udusacampagne afgekeurd. Unaniem werd een motie aangenomen waarin de raad zijn 'verontwaardiging' uitspreekt over de opstelling van de rector alsmede de weigering van het college om hierover een standpunt in te nemen. Rector-magnificus De Moor zei de motie en de ingediende schriftelijke vragen in een door hem voorgelezen verklaring 'bestuurlijk niet zorgvuldig' te vinden. Hij benadrukte zijn afkeer van het apartheidsregime in Zuid-Afrika, maar dat betekent volgens hem nog niet dat elke uiting van anti-apartheid gesteund moet worden. Hij kan wel als rector benaderd worden maar maakt dan op persoonlijke titel de afweging wel of niet aan het verzoek te voldoen. De Moor herhaalde zijn standpunt dat hij zich niet wil verbinden met organisaties waarover binnen de universiteit 'bij een aantal leden' bezwaren bestaan. Hij wil geen partij kiezen in 'politiek gekleurde zaken'. In tegenstelling tot Udusa is het Komitee Zuidelijk Afrika wel politiek gekleurd, vindt hij. 'Het is vooral de pressie die van dit comité uitgaat die weerstand oproept', aldus De Moor. Hij vindt het 'kwalijk' dat het KZA commentaar leverde op zijn weigering. Het College van Bestuur schaarde zich achter het standpunt van de rector. Collegevoorzitter P.
Postbank: 'Geen loper voor de deur of sofa in de hal' Na de verzelfstandiging van de Postgiro en Rijkspostspaarbank, het voormalig staatsbedrijf, is de Postbank terecht gekomen in de keihard concurrerende bankenbranche. Als de overheid er voor waakt niet dezelfde fouten te maken als minister Deetman deed ten aanzien van de studiefinanciering, zal de ontwikkeling van de dochters in de Postbank NV voorspoedig verlopen. Dat betoogde dr. C.J. Schotsman (66), die op 1 maart de bul in ontvangst nam met zijn proefschrift 'De vormgeving van de Postbank, een bestuurlijk-organisatorisch probleem'. 'De beleidsmaker in de overheid moet niet verder gaan dan het stellen van kaderregels aan de uitvoering.' Na een studie economie aan de Universiteit van Amsterdam, startte Schotsman in 1953 zijn loopbaan bij de PTT. In 1962 werd hij directielid in de Telecommunicatiesector, t w e e jaar later hoofd Comptabiliteit PTT en tot slot in 1573 hoofddirecteur PTT-gelddiensten. Zijn proefschrift belicht de periode '66 tot '86. Vanaf 1988 was Schotsman twee jaar lid van de Raad van Bestuur van de Postbank NV. Van een overheidsgebonden in-
Univers
stelling veranderde de Postbank in een meer flexibele, marktconforme organisatie. Net als de andere banken moet de Postbank zich onderwerpen aan het bedrijfseconomisch toezicht van De Nederlandsche Bank. De top van het bedrijf wordt nu bevolkt met mensen die ervaring en goede contacten in het bankwereldje hebben. Daar hoort een aanpassing van de bedrijfscultuur bij. 'Bij warm weer in open hemd en korte broek op een vergadering verschijnen is er niet meer bij', merkt Schotsman op. Voor de klant moet de Postbank herkenbaar blijven. 'De postkantoren worden niet ingericht als bankfiliaal, met een loper voor de deur en sofa's in de hal. Dat is onnodig en te duur. Vaak ook dient behoud van je cultuur de continuïteit', aldus de promovendus.
Dr. C. Schotsman De werknemers zullen niet allemaal even gelukkig zijn geweest met de verdrijving uit de ambtenarenstand. Een voordeel als de 'dertiende maand' blijft, maar het personeel moet zich conformeren aan de CAO voor het Bankwezen, waarvan de beloning vijf tot tien procent lager ligt. Een bittere pil voor de zesduizend werknemers. 'Als de werkgelegenheid vermin-
dert is dat niet het gevolg van de privatisering maar van de renovatie van het geautomatiseerde produktieproces van de Postgiro', meent Schotsman. De in 1965 gestarte automatiseringsgolf heeft een apparaat opgeleverd dat aan vernieuwing toe is. Het verbreden van de actieradius door de giroautomatisering, die niet alleen proces- maar ook produktvernieu-
Verheyen noemde de verklaring 'respectabel en te respecteren'.
GROTE LIJNEN Buitenuniversitair lid H. Bode stelde dat de rector formeel gesproken gelijk heeft als hij meent dat de raad hem niet kan verplichten toe te treden tot het comité van aanbeveling. Aan de andere kant moet de persoonlijke vrijheid van de rector gezien worden tegen het licht van zijn functie waardoor een deel van de persoonlijke vrijheid ingeleverd wordt. De rector heeft zich laten leiden door degenen 'die kennelijk expliciet tegen het beleid zijn wat in grote lijnen binnen de universiteit wordt gedragen'. 'Als dat de overweging is heb je toch stelling genomen', aldus Bode. (GR)
wing bracht, en het marketingconcept van de 'thuisbankfilosofie' stonden in dienst van overleven en continuïteit. Voor de klant ziet Schotsman weinig veranderen: 'De bordjes worden niet verhangen.' De invoering van giromaten en het verdwijnen van kleine postagentschappen zijn geen gevolg van het verzelfstandigingsproces, maar horen bij de renovatie. Het gevaar dat Schotsman ziet opdoemen is eenzelfde dat ook de studiefinanciering parten heeft gespeeld. 'Regelingen die toegespitst zijn op individuele situaties zijn niet onder te brengen in een massaprodukt. De studiefinanciering ging mankementen vertonen, doordat de beleidsmaker teveel eisen stelde aan de uitvoering.' Over de samenwerking van Postbank en NMB wil Schotsman niets kwijt, omdat deze in 1989 doorgezette fusie buiten de periode van zijn onderzoek valt. 'Voor zover ik het kan beoordelen, zal het een positief effect voor beide instellingen hebben, omdat ze complementair zijn. Het samengaan vergroot echter ook de complexiteit van de organisatie door de cultuurverschillen. Nu is niet voorzienbaar, maar wel voorspelbaar dat de Raden van Bestuur van Postbank en NMB er iets moois van kunnen maken.' (MW)
9 maart 1990
OPINIE PERS
'Sandinisten slachtoffer van hun beschaafde revolutie' 'De verrassende ontwikkelingen in Nicaragua zijn hiet gevolg van een perverse Amerikaanse politiek. Tegen het Nicaraguaanse volk is uiterst zwaar geschut ingezet: omsingelen en uithongeren. In het noorden Honduras en El Salvador afsluiten, in het zuiden Costa Rica, de havens blokkeren en de contra's steunen. Op die manier krijg je een volk wel op de knieën. Ik ben er in 1988 geweest en heb me toen afgevraagd: hoe houden ze het vol? Ik trof een situatie aan als hier in de hongerwinter. Schooiende mensen op straat. Niets functioneerde.' 'De sandinisten hadden aanvankelijk tamelijk ambitieuze programma's opgezet, waaronder een alfabetiseringscampagne en verbetering van de gezondheidszorg. Nicaragua is door de wereldgezondheidsorganisatie aan het begin van de jaren tachtig als voorbeeldland gepresenteerd. Dat soort veelbelovende initiatieven moest terugeschroefd worden, tot op het laatst de voedselvoorziening onder druk k w a m te staan. En ja, dan begint de perverse Amerikaanse politiek succes te krijgen. Dan is niet eens meer een invasie nodig zoals in Panama.'
INNERLIJKE BESCHAVING 'Het was kantje boord. Niemand had verwacht dat Ortega de verkiezingen zou verliezen. Na een overwinning van de sandinisten had over tien jaar in de geschiedenisboekjes gestaan dat dit de eerste, geslaagde revolutie was geweest. Want ondanks de economische boycot van de Verenigde Staten en o n - ~ danks de steun aan de contra's, is het niet gelukt het nieuwe Nicaragua de nek om te draaien. Maar uitgerekend op dit moment suprème gebeurde het onverwachte en kreeg Amerika alsnog het succes in de schoot geworpen. Kun je dat de Nicaraguanen kwalijk nemen? Mensen die jarenlang ondergedompeld zijn in armoede en ellende zoeken op een zeker moment naar allerlei wegen om uit die situatie te komen. De stem van het volk heeft de doorslag gegeven, maar daar achter zit natuurlijk de Ameri-
Links Nederland treurt nu revolutionair 'gidsland' Nicaragua ten prooi is gevallen aan het Imperlalistisch-kapltalisme. 'Verslagenheid en verbazing, dat is de meest voelbare reactie, zowel bij de Nicaraguanen als bij de buitenlanders een dag na de verkiezingen'. Aldus Francis Hemmelder, vertegenwoordigster van de stedenband Tllburg-Matagalpa In een fax aan de Stichting Samenwerking Tllburg-NIcaragua (SSTN). Zeven jaar geleden stond polltiek-econoom en KUB-docent drs. Wim Boerboom (56) aan de wieg van de SSTN. Met pijn In het hart moet hij constateren dat het Nicaraguaanse volk de pressie van de Verenigde Staten niet langer heeft kunnen weerstaan.
P A R T I PRIS kaanse politiek.' 'Het verrassingselement is geweest dat men waarschijnlijk op straat conclusies heeft getrokken die niet corresponderen met w a t er in het stemhokje gebeurde. Gezien de inspanningen die de sandinisten zich hebben getroost, is het uitermate triest dat de bevolking ze eigenlijk heeft laten vallen. Met name is het verdrietig voor al degenen die in het verleden gemarteld zijn en zoveel geïnvesteerd hebben in een revolutie die een voorbeeldfunctie zou kunnen hebben.' 'Dé omwenteling in Nicaragua stond onder leiding van revolutionairen met een innerlijke beschaving. Een 'bijltjesdag' bleef uit toen ze aan het bewind kwamen. Amnesty International heeft regelmatig kritiek gehad op de mensenrechtensituatie, maar dat heeft altijd t o t verbetering geleid. Er was ontwikkeling in de richting van een rechtsstaat, gebaseerd op een mengsel van socialistisch gedachtengoed en christelijke ethiek. In de revolutionaire top zaten drie priesters. Ik denk dat mede door hun inbreng wraak is uitgebleven.'
K
In het Utrechtse UBLAD staat het aangrijpend verhaal over de teloorgang van het onderzoeksprojea naar hiëroglyphen middels computers, een ware ballade van de eenzame onderzoeker prof. dr. Dirk van der Plas. Het onderzoek maakte geen deel uit van een Utrechts universitair zwaartepunt of facultair concentratiepunt, en dus kon het verdwijnen. Een ton voor een nieuwe studierichting economie kon er makkelijk af, maar evenveel geld voor Egypte zat er niet in, aldus het U-blad. Het computerprogramma hielp de Egyptologie met sprongen vooruit zegt Van der Plas, die vreest dat Egyptologie nu in Utrecht zal verdwijnen. Te klein om gesteund te worden. Ook zo kun je je als universiteit profileren besluit het U Blad. Univers
'De Franse revolutie zwemt in het bloed van de guillotine en de Russische revolutie zwemt in het bloed van de Goelagarchipel. Nicaragua liet zien dat het ook anders kan. Een revolutie hoeft niet per se zijn eigen kinderen om zeep te helpen. En verdorie, de sandinisten worden het slachtoffer van hun beschaafde revolutie. Die impliceerde immers deze verkiezingen. Maar nu laat het volk hen in de steek.'
TILBURG-MATAGALPA 'In 1983 werd in Tilburg een Nicaraguaweek georganiseerd. Daaruit ontstond de Stichting Samenwerking TilburgNicaragua en later de stedenband Tilburg-Matagalpa. Het idee van de stedenbanden is afkomstig van de Nicaraguanen zelf. Je moet het zien als een nieuw ontwikkelingsmodel: contacten tussen de evenknieën in twee steden: onderwijs-onderwijs, gezondheidgezondheid, cultuur-cultuur. Dan krijg je een wederzijdse en geen eenzijdige beïnvloeding; niet alleen materiële steun, maar ook leren van elkaar en in-
zicht verwerven in de problematiek daarginds. Een directe vriendschapsontwikeling. Dat bleek goed te functioneren. In Nederland zijn er inmiddels circa vijftien stedenbanden. De stedenband Tilburg-Matagalpa is een prominente en goed-opgezette samenwerking geworden.' 'Chamorro slaat een enigszins verzoenende toon aan. Maar tegelijkertijd hoor je aan UNO-zijde roepen dat er 'rekeningen vereffend zullen worden' en dat de buitenlandse solidariteitswerkers het land uit moeten. In Matagalpa heeft UNO-kandidaat-burgemeester Frank Lanza dat ook al gezegd. Francis Hemmelder, contactpersoon voor de stedenband Tilburg-Matagalpa in Nicaragua faxte het volgende: 'Volgens Lanza zal Nicaragua voldoende buitenlandse (met name Amerikaanse) hulp krijgen, waardoor onder andere het onderwijs, de drinkwatervoorziening en de riolering verbeterd zullen worden. In een eerste gesprek met Lanza vertelt hij geen behoefte te hebben aan voortzetting van de samenwerking met de buitenlanders die op dit ogenblik in deze omgeving werken'.' 'De stedenband Tilburg-Matagalpa heeft aanzetten gegeven tot samenwerking op gemeentelijk niveau. Vorig jaar is er een delegatie uit Tilburg heen geweest met onder anderen wethouder Timmermans en de directie van publieke werken. Het resultaat daarvan was dat hier enkele stageplaatsen beschikbaar werden gesteld om de toevoer van water en het rioleringssysteem in Matagalpa te verbeteren. Frank Lanza laat nu echter weten dat dit niet hoeft en dat hij wel zal zorgen voor een betere watervoorziening. Hij is zelfs met de kreet 'Con Frank Lanza mas aqua' de verkiezingen ingegaan, 'met Frank Lanza meer w a ter'. Ik ben bang datje dit soort uitspraken serieus moet nemen en dat UNOgezinde Amerikanen in groten getale het land zullen overspoelen.' Peter van Zoest
N I P T
Nog in het U Blad een portret van de eigenaars van het universitaire café-restaurant naar aanleiding van vijf jaar Uithof Inn. Fred en Marian kregen na jarenlange onderhandelingen van het Utrechtse college de toestemming een caférestaurant te beginnen in de Uithof. Het verhaal gaat over de universitaire bureaucratie en over het typische van een campuscafé. Over de afgelopen vijfjaar is nauwelijks iets leuks te vertellen. Vei^eleken met een gewoon café gebeurt hier eigenlijk niets, zegt Marian. Ja, wel eens een filosoof midden achter de tap gehad die vroeg: 'Mijnheer, kan die muziek wat zachter.' Wij hebben werkgroepbespreking en we kunnen elkaar nauwelijks verstaan.' Sinds maandag heeft Nederland naast DE STUDENT nog een ander gratis maandblad speciaal voor WO-studenten. Het blad, de STUDENTENKRANT, zal in een oplage van 50.000 exemplaren worden verspreid aan elf Nederlandse universiteiten. De Studentenkrant bestond al vijfjaar als uitgave van de Studentenorganisatie Rijksuniversiteit Groningen (SORUG), een bij het Interuniversitair Studentenoverleg (ISO) aangesloten studentenbond. De landelijke opzet van de krant is nieuw. De redaaie bestaat nog steeds grotendeels uit Groningse studenten, aangevuld met 'correspondenten' in de meeste andere universiteitssteden.
De onlangs in het leven geroepen Stiching Studenteninformatie, waarin ondermeer het ISO en de SORUG participeren, fungeert als uitgever. Het blad wil studenten informeren over gebeurtenissen in alle Nederlandse universiteitssteden teneinde een 'homogene studentencultuur' te kweken, wat dat ook zijn moge. 'De Studentenkrant wil een dergelijke homogene studentencultuur bevorderen, omdat zij het als gewenst beschouwt dat alle studenten op gelijkwaardige wijze benaderd worden', heet het. De Studentenkrant belooft verder een 'kwalitatief blad' met een 'hoge informatieve waarde' te worden, gekenmerkt door 'een soepele schrijfstijl, een vlotte woordkeuze en een natuurlijke weergave van de citaten'. In het eerste nummer vindt de lezer onder andere artikelen over de studentenvoorzieningen in Eindhoven, de richtingenstrijd binnen de VU-studentenbond, restauriewerkzaamheden in Leiden en een cursus Esperanto in Amsterdam. Daarnaast is een aantal typische ingrediënten uit de 'Groningse' Studentenkrant gebleven, zoals een column van een lokaal bekende schrijver, een kookrubriek en de strip 'drs. Henk Hengst'. Een van de belangrijkste kopzorgen van de re-
dactie is hoe de ditributie vanuit het noordelijk gelegen zenuwcentrum in de gaten moet worden gehouden. Verspreiding over de vele Groningse faculteitsgebouwen bleek de afgelopen jaren al moeilijk genoeg; regelmatig bleven grote pakken kranten ongeopend bij de portiers liggen. Door in elke stad een coördinator van het ISO aan te stellen die verantwoordelijk is voor de verspreidng hopen de intiatiefnemers dit lot op landelijke schaal te ontlopen. Wat het ISO voor dat karwei terugkrijgt? 'Een stukje redaaionele ruimte', zegt eindredacteur Jurjen Bom, 'dat ze zelf mogen invullen'. Deze maand wordt die ruimte gevuld met een reclameinterview met ISO-voorzitter Matthijs Mekenkamp, vermomd als redactioneel stuk. 'Is dat soms zo erg?' vraagt Bom zich af. Financieel voorspelt de eindredacteur het blad een gezond en gelukkig leven. Vorig jaar nog raakte de SORUG door de uitgave van de Studentenkrant zwaar in definanciëleproblemen. De achterstallige betalingen hepen zo hoog op dat de drukker dreigde zijn medewerking te staken. 'Dat is gelukkig allemaal opgelost', zegt Born. 'De acquisitie loopt uitstekend'. (EV/ME/HOP)
9 maart 1 9 9 0
BOODSCHAP
'Er moet af en toe ook gezoend worden' Een herderlijk schrijven van bisschop Ter Schure van Den Bosch aan de nieuw benoemde pastorate werker benadrul<;t dat hij moet proberen verwarring met de priester te voorlcomen. Toch maal<te Maranatha onlangs bekend dat pastor Servaas Bellemakers vanaf 1 februari collega is van Hub Lenders. De studentenkerk tilt niet zo zwaar aan het onderscheid tussen de 'gewijde' en de 'niet gewijde' studentenpastor, respectievelijk Lenders en Bellemakers. Vandaar.
De kersverse studentenpastor heeft wat weg van een welzijnswerker uit de jaren zeventig: sjek in de bek en ouwehoeren. En tot op zekere hoogte sluit het pastorale takenpakket van Servaas Bellemakers aan bij het zachte sector-gebeuren. Maar er speelt zich meer af in de Tilburgse studentenkerk Maranatha.
Officieel mag hij, zoals dat heet, geen sacramenten 'toedienen'. Voor wie niet weet waar het over gaat: de rooms-katholieke kerkleiding heeft pastorale werkers uitdrukkelijk verboden om bijvoorbeeld te dopen, huwelijken te bevestigen of voor te gaan in de eucharistie. De bisschop kan gerust zijn: Bellemakers gaat geen priestertje spelen. 'Ik heb wel wat beters te doen', laat hij zich ontvallen. 'Je moet niet al teveel energie in die binnenkerkelijke aangelegenheden steken.'
PLATONISCHE LIEFDE
Servaas Bellemakers (40), schreef * naast en na zijn studie aan de Theologische Faculteit Tilburg part-time teksten voor uitgeverij Gooi & Sticht en was katechetisch begeleider van zes basisscholen in Tilburg. Hij is getrouwd en heeft drie 'betrekkelijk heidense' kinderen. Als studentenpastor volgt hij Han Oude Munnink op. Het bestuur van Maranatha (Aramees voor 'Heer, kom!'), bestaat uit vertegenwoordigers van de Pastor Servaas Bellemakers: geen priestertje spelen KUB, de Hogeschool Katholieke een ritueel van de macht: een Leergangen, de Hogeschool ten groeien. Zonder gesprek en bepriester die het woord voert en de Midden-Brabant en de Stichting zinning slaat liturgie aan het galrest die 'bijwoont'. Ik vraag me wel Theologische Faculteit Tilburg. men en zonder viering weet je op eens af of men in de gaten heeft Daarmee zijn tevens de belangrijk- het laatst niet meer waar je over hoe onderdrukkend liturgie functiste onderwijsinstellingen ge- aan het bezinnen bent. Je kunt het oneerde. En dat terwijl de traditie noemd, waarvoor de studenten- vergelijken met de relatie tussen gericht is op bevrijding.' kerk iets wil betekenen. Gezien de twee mensen. Er moet af en toe enorme stapel kennisgevingen en ook gezoend worden. Ik vind dat ZOUTZUUR de druk bezochte viering, 18 fe- heel wezenlijk. Eerlijk gezegd gebruari jongstleden, bij gelegenheid loof ik niet zo in platonische liefde Servaas Bellemakers stapt bij Mavan zijn benoeming, is het Bellema- en ook niet in een platonisch geranatha in een rijdende trein. Voorkers opgevallen hoeveel mensen bij loof.' lopig laat hij zijn agenda bepalen Maranatha betrokken zijn geraakt: De studentenkerk hoeft op relidoor die van collega Hub Lenders 'Daar blijkt voor mij uit dat de im- gieus vlak het wiel niet uit te vinom vertrouwd te raken met het pact yan de studentenkerk groter is den. 'Het draait al een paar duizend aanbod van 's zondagse vieringen, jaar', legt Bellemakers uit. 'Dat dan men wel eens denkt.' __ gesprekskringen en werkgroepen, De pastor heeft een meer dan le- wordt met fraaie woorden de joodcursussen en spreekuren voor pervendige belangstelling voor liturgie. se en christelijke traditie genoemd. soonlijke gesprekken. Over dat Hij realiseert zich evenwel terdege Een tijdje geleden sprak men nog laatste: 'Er komen hier veel mendat een studentenkerk niet bedoeld van de 'joods-christelijke' traditie, sen die op enigedei terrein in de is voor vieringen alleen: 'De afgelo- maar dat klinkt zo inpalmerig: de knoop zijn geraakt of die ergens pen jaren ben ik op liturgisch terrein christenen pakken het jodendom in dreigen vast te lopen. Pastores nogal actief geweest, maar dan het voorbijgaan even mee. Liturgie hoeven daarbij niet per se als oplosvoornamelijk als tekstschrijver, is een van de manieren waarop we sers te fungeren: dingen los je op in achter mijn bureau. Ik wilde de bin- ons pratend en zingend de verhalen zoutzuur, niet in het pastoraat. Het ding met concrete mensen niet uit die traditie toeëigenen vanuit de is al heel wat als je praatpaal kunt kwijtraken. Dat was een van de re- verwachting van een wereld waarzijn of contactpersoon naar lotgedenen om hier te solliciteren. Litur- in brood genoeg is en reden tot noten toe, zodat mensen met degie is een aspect van mijn taak. Er feest.' zelfde sores elkaar een stapje verzijn mensen die daar behoefte aan Hij zegt begrip te kunnen opbrender kunnen helpen. Dat is in ieder hebben. Ze voelen zich er 'lekker' gen voor de nostalgische geluiden geval beter dan dat ze een soort in. Anderen hebben die behoefte die hij regelmatig hoort over de objecten worden die al dan niet zieniet en kiezen voor gespreksgroep- oude Latijnse liturgie, maar heeft lig van hulpverlener naar hulpverlejes, werkgroepen en cursussen. tevens zijn bedenkingen: 'Het had ner sjouwen. We verwijzen echter Het is nu net de kunst om die twee iets totaals. Je werd er helemaal in ook wel door naar bepaalde instanwerelden niet los van elkaar te la- opgenomen. Het was echter ook ties.' Univers
Bellemakers laat weten dat er gezocht wordt naar meer samenwerking met het protestantse studentenpastoraat in Tilburg, een initiatief van de Gereformeerde Kerk en de Hervormde Gemeente. Coördinator is Hans Althuis. De eerste stappen op weg naar oecumene aan de basis. Het jonge Centrum voor Wetenschap en Levensbeschouwing van de KUB mag op zijn sympathie rekenen.
ZINGEVING Wat drijft de studentenpastor eigenlijk? Meer binding met 'concrete mensen' zoals hij al zei, klinkt vaag. De toelichting in tweede aanleg: 'Ik t)en benieuwd wat mensen, zeker in een studentenmilieu, voor zin in hun leven zien. En ik ben er temeer benieuwd naar omdat er een redelijke kans is dat studerenden ooit op een verantwoordelijke plek terechtkomen. Ik ben ook benieuwd of ik er in slaag zingevingsvragen los te peuteren, en ze erover aan de praat te laten komen. Je studeert nou wel economie, maar wat is afgezien van de vraag of je een goede baan wilt enzovoorts, je 'zorgpunt'? Waar liggen je criteria? Natuurlijk kom je op voor jezelf, dat doen we per slot van rekening de laatste tien jaar allemaal, maar kom je ook op voor anderen? En hoever gaat dat dan? Ken je de ervaring dat je er onderdoor gaat? En hoe was dat? Wil je er niet onderdoor gaan? Of mag je er niet onderdoor gaan van jezelf? Waar leg je je grenzen?' Dat klinkt allemaal erg ingehouden. Een beetje pastor heeft toch een uitgesproken boodschap? Het antwoord begint aarzelend: 'Je hebt
een boodschap aan mensen, maar of je een boodschap voor mensen hebt? Laat ik voorzichtig zijn. Want als ik geen boodschap aan mensen heb, werkt die boodschap voor mensen - hoe edel bedoeld ook niet of averechts. Deze job heeft iets belangelozigs. Het 'belang' ligt bij mensen, niet bij ons bedrijfje. In principe is het dus eerst luisteren, dan praten. Met een oprechte nieuwsgierigheid luisteren naar de motieven van mensen, naar wat ze belangrijk vinden in wat ze zeggen en doen, in wat ze weten en niet weten. Op basis daarvan kan het gebeuren dat je naast dat verhaal het verhaal van de Schriften kunt leggen: een boodschap voor mensen. In die volgorde.' Een 'blijde' boodschap? 'Ah, de afdeling visioenen', lacht Bellemakers. 'De norm is uiteindelijk niet het grote, het geweldige, enzovoorts. Nee, de norm is het kleine, het zwakke, het minste. Dat betekent niet noodzakelijk dat de grootsten er aan moeten geloven, ofschoon dat wel eens onvermijdelijk kan zijn, zoals in Roemenië, maar ik denk wel dat de kleinste tenslotte de norm bepaalt. Een ketting is nu eenmaal zo sterk als de zwakste schakel. Ik zeg wel eens: het komt pas goed als a, de apartheid is afgeschaft, b, er overal vrede en brood is en c, de buurvrouw bezoek krijgt als ze ziek is. Je moet steeds zowel de grote als de kleine verbanden voor ogen houden. In een studentenkerk-setting betekent een en ander dat mensen ook aandacht leren ontwikkelen voor hun 'zachte plekken' en dat ze hun 'ziel' vinden.' Peter van Zoest
AMBTEUIKE MOIBI Voor later is het toch wei rettig, als u nu een aardig apitaaltje bijeen spaart. Maar het leukste is, dat u daarbij ten votte kunt profiteren van een uniek voordeel: De Rijks Ambtenaren Spaarregeling. Het Nationaal Spaarfonds zal u daar graag alles over vertellen.
E
Ambtenarenbon. Graag ontvang ik informatie. Naam:
5C3
Adres: Postcode:
Tel:
Plaats: _ Leeftijd:
NADONAALSWARFONDS, EEN BEGRIP IN SYSTEMATISCH SWREN Verstuur de bon in een open envelop naar: N.V Nationaal Spaarfonds, Antwoordnummer 379,2500 VC Den Haag.
9 maart 1990
De voorzichtige, stapsgewijze ben dering van een jongen uit het veld ir
Dr.ir. J . M . M . Ritzen (44) is een van de nieuwe gezichten die de CDA-PvdAcoalitie op het hogere politieke platform heeft gepresenteerd. Maar zo'n nninister komt natuurlijk niet uit het mets tevoorschijn. Ritzen, die in Heerlen is geboren, werd natuurkundig ingenieur na zijn studie in Delft en hij promoveerde in 1977 in de economische wetenschappen aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Voor zijn promotie werkte hij onder meer als adviseurvan de regering in Oost-Pakistan (het huidige Bangladesh) en als lecturer aan de School of Education van de universiteit van Californie. Tussen 1975 en 1981 was Ritzen werkzaam bij het Sociaal en Cultureel Planbureau in Den Haag. Daarna werd hij benoemd tot hoogleraar onderwijsplanning en economie aan de Katholieke Universiteit Nijmegen, een leerstoel die hij als eerste mocht bezetten. Twee jaar later maakte hij de overstap naar Rotterdam, waar hij hoogleraar werd in de economie van de publieke sector. Wie belangstelling heeft voor het onderwijsbeleid, kent Ritzen als auteur van onder meer het boek 'Wat is onderwijs ons waard?' en als mede-auteur van de reeks 'Onderwijs, bestel en beleid'. In universitaire kring was hij dus geen onbekende. Ook achter de schermen van de landelijke politiek heeft Ritzen sporen achtergelaten. Hij was in 1982 en ' 8 3 adviseur van Joop den Uyl toen deze minister van sociale zaken en werkgelegenheid was. Daarbij trad Ritzen op als projectleider van het zogenoemde 'werkgelegenheidsplan'. Verder was hij lid van verschillende commissies die studies verrichten voor de Europese Gemeenschap en de VN-organisaties Unesco en ILO en van de Adviescommissie Uitbouw Technologiebeleid.
RITZEN = DEETMAN Het 'veld' in het hoger onderwijs koesterde hoge verwachtingen toen Ritzen op 7 november als de nieuwe minister van onderwijs en wetenschappen aantrad. De universiteiten en de studentenbeweging waren acht jaar CDAA/VD-bewind langzamerhand beu. De universiteiten omdat zij bij Deetman geen gehoor vonden voor hun klacht over een structurele 'onderfinanciering' van honderden miljoenen in het wetenschappelijk onderwijs; de studenten vanwege opeenvolgende bezuinigingen op studiefinanciering. Even gloorde de hoop dat het wetenschappelijk onderwijs mee zou mogen profiteren van de extra middelen die het CDA/PvdA-kabinet voor het hele onderwijs zou uittrekken. Maar al in het regeerakkoord werd duidelijk dat daar geen sprake van zou zijn: de prioriteiten van Ritzen en zijn staatssecretaris Jacq. Wallage (ook PvdA) moesten liggen bij het basis- en voortgezet onderwijs. Er kwam alleen een toezegging dat een eventuele meeropbrengst van de OV-studentenkaart - geschat op 100 miljoen gulden - op de een of andere manier ten goede zou komen van het hoger onderwijs. Ten aanzien van de studiefinanciering werd duidelijk gemaakt dat de door Deetman ingeslagen weg verder zou worden bewandeld: naast de invoering van de OV-kaart een stelsel van geprivatiseerde studieleningen en waarschijnlijk ook enige koppeling tussen het beurzenstelsel en de door de student geleverde studieprestaties. Vooralsnog houden de universiteitsbestuurders zich diplomatiek op de vlakte: minister Ritzen is tenslotte een jongen uit het veld en die moet toch wel begrip hebben voor de problemen. De studentenorganisaties echter bombarderen de publie-
ke opinie met verklaringen en persberichten, waaruit blijkt dat zij zeer teleurgesteld zijn over het uitblijven van een echte ommezwaai. Treinstellen op een rangeerterrein in A m sterdam werden onlangs beklad met leuzen als 'Ritzen = Deetman'. De nieuwe minister kan zich daar danig over opwinden. 'Ik vind dat een buitengewoon vervelende zinsnede,' zegt Ritzen. 'Ik denk dat er toch een wezenlijk verschil is tussen de situatie waarin mijn voorganger zich bevond en mijn eigen situatie. Deetman heeft steeds moeten zeggen: zo is het afgesproken in het kabinet, ik moet zoveel ophoesten. Gelukkig hoef ik dat niet. Het is nu absoluut geen kwestie meer van bezuinigen omdat er te weinig geld is. Waar het nu om gaat, IS om afwegingen te maken voor een goed gebruik van het geld van de samenleving. Er is toch een heel nieuwe situatie ontstaan bij het aantreden van dit kabinet. Door het herstel van de koppeling gaan ook de salarissen in het hoger onderwijs weer de trend volgen van het bedrijfsleven. Verder is er het extra geld voor het hoger onderwijs door de invoering van de OV- kaart. Zo'n opmerking vind ik dan erg storend.' Ritzen wil overigens niet het type bestuurder zijn die het beleid van zijn voorganger in een klap grondig overhoop gaat halen. Hij staat een voorzichtige, stapsgewijze benadering voor, zegt hij zelf. Die benadering is dan bijvoorbeeld af te zien aan het feit dat Ritzen in een paar maanden tijd al een hele reeks ad hoe-commissies heeft ingesteld die hem moeten adviseren over uiteenlopende zaken als de oprichting van onderzoekscholen (graduate schools), de privatisenng van de studieleningen, de reorganisatie van het departement. De minister: 'Voor ik iets doe, wil ik goed geadviseerd worden. Het advies en overleg wil ik in toenemende mate ad hoc organiseren met behulp van deskundigen op specifieke terreinen. Zo kan de kennis van het land benut worden. Specifieke adviezen vragen en voor elk advies een goed draagvlak organiseren, dat vind ik zelf typerend voor mijn wijze van beleid voeren. Als je iets gedaan wilt krijgen, moet je daarvoor een draagvlak zien te vinden. Maar dan wel een draagvlak dat door overtuiging wordt gecreëerd. Ook als ik zelf expliciete ideeën heb, vind ik het onjuist om die uitgebreid naar voren te brengen.' Waar die omtrekkende bewegingen uiteindelijk allemaal naar moeten leiden is dat we straks een meer gedifferentieerd stelsel van hoger onderwijs hebben, aldus Ritzen: 'Geen concessies in kwaliteit naar beneden toe, maar vooral de grotere bandbreedte naar boven maximaal benutten via differentiatie.' Niet dat de bewindsman met tevreden zou zijn over de kwaliteit van het Nederlands hoger onderwijs, maar, zo voegt hij toe: 'Goed is met goed genoeg'. Zowel in onderwijs als in onderzoek zijn wat hem betreft nog wel wat zaken voor verbetering vatbaar. De rol van de minister daarin is, vooral voor een minister die zo'n uitgesproken voorstander is van meer autonomie, natuurlijk beperkt. Hij zal het dan vooral moeten zoeken in het bedenken, of uitbreiden, van structuren waarin de kwaliteit achteraf getoetst wordt.
KRITISCH OOG
'-^^"^^
Verbetering van het onderwijs aan de universiteiten, zo meent Ritzen, moet vooral gezocht worden in een betere structuur. Ten onrechte wordt weleens de indruk gewekt dat 'wetenschappelijk' gelijk staat aan 'zonder structuur', gelooft de minister. 'Zeker, een academisch student moet
zelfstandig leren werken, maar dat ontslaat de universiteiten niet van de plicht een goed gestructureerd programma aan te bieden. Een paar uur college geven en dan zeggen: zoek het verder zelf maar uit - dat is geen uitnodiging tot zelfstandig werken maar tot wei'nig werken. Wetenschappelijk onderzoek, onder andere van de Leidse onderwijskundigen Van der Drift en Vos, heeft aangetoond dat juist een goed gestructureerd onderwijsprogramma leidt tot de meest lucratieve besteding van de tijd - ook van de zelfstandig te vullen tijd. Het verschil tussen een beroepsopleiding en een wetenschappelijke zit 'm in heel andere dingen: in het abstractieniveau, in een verbinding met ontwikkelingen op het onderzoeksterrein.' Ritzen vindt dat de universiteiten vaker met een kritisch oog naar die structuur moeten kijken, of liever: laten kijken. Onderwijsprogramma's worden gemakkelijk vrij kritiekloos van jaar op jaar overgenomen en de frisse blik van een commissie van buitenstaanders kan dan zo nu en dan zeer verhelderend werken. Is de samenhang nog wel goed, is de stof nog wel up to date, komt de structuur nog wel met de inhoud overeen: dat zijn vragen die een studierichting zichzelf regelmatig zou moeten stellen. Ritzen noemt als voorbeeld een ervaring uit zijn eigen studententijd. 'Een groepje derdejaars studenten Natuurkunde, waaronder ikzelf, vond dat er een aantal vakken in ons programma waren die een duidelijke gemeenschappelijke basis hadden. Mechanica, electrotechniek en
'Ik ben net op het goede ma rtt gekomen'. Jo Ritzen is nu precies vier maanden lister van Onderwijs en Wetenschappen. Volgens de H V 'er gaat het heel goed met het Nederlands hoger onderwijl l/at er nu nog geregeld moet worden zijn juist enkele zaken] hem speciaal interesseren: de instelling van graduate school st probleem van de bekostiging van het hoger ondeni veranderingen in de arbeidsvoorwaarden. Engelii ig is daar nu wat meer ruimte voor dan tijdens het vorige li| inet. 'Deetman heeft steeds moeten zeggen: zo is hetafi )roken in het kabinet, ik moet zoveel ophoesten l<kig hoef ik dat niet.' -^
door JOS DOHMEN enM RGRIET VAN LITH/HOP optica: alledrie gingen ze in feite over tril lingen. Wij stelden daarom voor er één gro ter vak Trillingen van te maken. Dat voor stel is aangenomen. Kijk, het lijkt heel van zelfsprekend datje zo nu en dan eens met een kritische en onbevangen blik naar je curriculum kijkt, maar het gebeurt met. Dat is geen verwijt aan Delft, want ik weet ze ker dat het elders niet beter gaat.' Meer structuur in de opleiding staat Ritzen trouwens ook voor ogen waar het de tweede fase van het wetenschappelijk onderwijs betreft. Niet voor niets was de eer ste inhoudelijke notitie van de nieuwe minister gewijd aan de 'graduate schools', inmiddels in goed Nederlands vertaald tot'
'onderzoekscholen', w a n t een goed gestructureerde opleiding voor toponderzoekers ligt Ritzen na aan het hart. Volgens de notitie zijn daarin een 'georganiseerd onderwijsaanbod', een 'stimulerende ambiance' en een 'goed geregelde begeleiding'van groot belang. De notitie moet als ruggesteun dienen voor een onafhankelijke commissie die zich over de vorm van zulke scholen moet gaan buigen. Wat verlegen lachend geeft Ritzen toe dat zijn gedrag wel een beetje ambiva'6nt IS; hij stelt een commissie in, maar geeft wel alvast zelf aan hoe die scholen er ongeveer uit moeten gaan zien. Ritzen: 'Ik "eb hierover inderdaad zeer uitvoerige
ideeën, maar die probeer ik toch voor me te houden. Ik heb geprobeerd de notitie zoveel mogelijk in de vragende vorm te stellen. Ik had er ook een dikke nota over kunnen schrijven, maar dat strookt niet met mijn ideeën over hoe je moet besturen. Nu geef ik de commissie gelegenheid de kritiek op mijn standpunten meteen op een constructieve manier te verwerken, namelijk in het formuleren van het voorstel zelf.' Vast staat in elk geval dat de onderzoeksscholen twee taken krijgen: de opleiding van aio's en het verzorgen van Nederlands toponderzoek. In zijn overleg met de aio's, de eerste maatschappelijke groep met wie de nieuwe minister het aan de stok heeft gekregen, werd de onoverbrugbare kloof meteen al duidelijk. De aio's eisen een betere begeleiding en een hoger salaris. De minister vindt die tweede eis onterecht en de eerste niet zijn zaak. Ritzen: 'Voor klachten over de begeleiding moeten ze bij de universiteiten zijn en met bij mij. En wat het salaris betreft: ik begrijp hun probleem wel, maar dat soort onrechtvaardigheden heb je wel vaker als een oude en een nieuw e structuur nog even naast elkaar bestaan. Er zijn nog steeds universitaire docenten die bij hun aanstelling niet gepromoveerd waren en nu, in een goedbetaalde functie, alsnog aan hun proefschrift werken. Als een aio zich daarmee vergelijkt is dat zeer frustrerend. Maar dat is een verdwijnende situatie. Het is wel vervelend, maar geen reden om het systeem te veranderen.'
De facto is de aio grotendeels student, zo stelt Ritzen, en daarom lijkt hij eerder geneigd hen mi'nder dan méér salaris te geven. 'Ik weet niet hoe het stelsel zich gaat ontwikkelen, maar misschien moeten w e de aio's toch maar weer een gewone student-status geven, met studiefinancienng en een aparte extra vergoeding voor de uren dat hij zelf onderwijs geeft.' Veel belangrijker is voor Ritzen dat de aio een goede begeleiding krijgt die hem binnen vier jaar tot een dissertatie brengt. Zal zo'n begeleiding voortaan per definitie binnen een onderzoekschool plaatsvinden? Ritzen wil zijn eigen commissie niet voor de voeten lopen, maar de situatie dat een individuele hoogleraar een of twee aioknechtjes heeft vindt hij in elk geval 'zeer ongunstig'. 'Het voordeel van een onderzoekschool is dat de verantwoordelijkheid voor de promotie bij de school ligt en met bij de individuele promotor. Eigenlijk moet elke aio nu al een contract afsluiten over zijn begeleiding. Je zou dat in een protocol verder moeten uitwerken, waarin staat hoe vaak aio en begeleider met elkaar praten, hoeveel tijd daarvoor beschikbaar is. Het klinkt heel simpel, maar ik vind dat aio's bijvoorbeeld met hun begeleider moeten afspreken binnen hoeveel tijd zij stukken terugkrijgen; nu blijven de produkten van de aio soms maanden in de la liggen. Verder biedt zo'n school het voordeel van goed georganiseerd onderwijs aan de aio's, want nu zijn er op dat gebied enorme verschillen: sommige aio's krijgen veel onderwijs en andere mogen zo nu en dan een cursus volgen.' Vanuit de universiteiten worden de ideeën voor de onderzoekscholen met enige argwaan ontvangen. In de ogen van de minister zullen de scholen wel verbonden zijn aan de universiteiten, maar ze krijgen een zelfstandige status en een aparte financiering. Per discipline zullen er niet meer dan een of twee van kunnen zijn. Het idee is mooi, maar de verregaande taakverdeling die in het verschiet ligt leidt tot grote bezorgdheid. (Ritzen: 'Ik krijg niet voor mets zoveel bneven van mensen die graag in de commissie willen zitten'). De minister begrijpt die aarzeling wel. 'Ik onderschat de weerstand niet. Dat is mede een reden om deze commissie in te stellen: om de argumenten op een rijtje te zetten.' Bundeling van toponderzoek is volgens de minister echter dringend geboden. 'We zijn in Nederland kwalitatief wel goed, maar ook relatief duur. We zullen voortdurend de vraag moeten blijven stellen of w e inderderdaad waar voor ons geld krijgen, of het niet goedkoper kan en of de kwaliteit met nog verder omhoog kan. Op het gebied van het onderzoek hebben w e wat dat betreft al een uitstekende ontwikkeling in gang gezet met de voorwaardelijke financiering, maar er is ook nog een lange weg te gaan.' De voorwaardelijke financiering van universitair onderzoek (VF) is volgens de bewindsman slechts een stap naar iets dat er op moet volgen. 'Want de voorwaardelijke financiering grenst dit onderzoek alleen maar af van het allerslechtste - niet eens van het slechte, nee, echt van het allerslechtste. Zelfs slecht onderzoek kan in de VF overeind blijven als het maar in een redelijke structuur is ingebed. Wat mij dus voor ogen staat, is dat op den duur toch meer onderzoeksmiddelen onder beheer van NWO (de Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek) gaan komen.' Ook hier benadrukt Ritzen nog eens dat de universiteiten niet voor een revolutionaire omwenteling hoeven te vrezen, maar dat de overheveling van geld naar de tweede
geldstroom stapsgewijs dient te geschieden. Hoe groot die stappen mogen zijn, kan hij nog met aangeven. Ritzen: 'Het is inderdaad makkelijk gezegd: meer naar de tweede geldstroom. Maar we moeten dat wel zo doen, dat de universiteiten het kunnen opvangen. Die hebben de afgelopen jaren al genoeg over zich heen gehad en nieuwe onrust zou alleen maar tot disfunctioneren leiden. Ik heb er helemaal geen behoefte aan dat dit wereldje straks weer vol raakt met wachtgelders en afvloeiingskosten.'
NEVENVERSCHIJNSELEN De door Ritzen voorgestane verbeteringen in de structuur van onderwijs en onderzoek vragen volgens hem ook om een nieuwe blik op de universitaire bestuursstructuur. In de afgelopen jaren zijn daarover heftige discussies gevoerd, die geïnspireerd werden door - meestal vertrekkende - bestuurders en hoogleraren die de macht van universiteits- en faculteitsraden wilden terugdringen. Het pleit werd ruim een jaar geleden door Deetman beslecht, toen deze liet weten niet verder te willen gaan dan een marginale aanpassing van de bestaande structuur. Ritzen is het daar met bij voorbaat mee eens. 'Ik wil die structuur nog wel eens opnieuw tegen het licht houden. Er ligt nu een sterke nadruk op de interne democratie, die zich bijvoorbeeld uit in het budgetrecht van de raden. Dat is in onze samenleving uniek. Ik vraag me af of de universiteiten zo uitzonderlijk zijn, dat dat zo'n afwijkende structuur rechtvaardigt. Ik heb het gevoel dat deze structuur ongewenste nevenverschijnselen heeft; bijvoorbeeld dat sommige raadsleden de maatschappelijke motieven om aan het bestuur deel te nemen vermengen met persoonlijke, namelijk het verdedigen van de eigen positie. Juist in een situatie van dynamiek, waarin de universiteiten voortdurend veranderen, kan dat motief een sterke rol spelen. Politiek is er wel een draagvlak om daar eens nader over te praten, maar het is natuurlijk vooral een vraag die ik de betrokkenen wil voorleggen.' Tot nu toe heeft de PvdA-bewindsman zich terughoudend opgesteld waar het de tweedeling van het hoger onderwijs betreft, maar bekend is dat de PvdA daarover andere ideeën heeft dan coalitiepartner CDA. Ritzen heeft in elk geval het verbod op fusies tussen HBO en universiteiten geschrapt en een notitie aangekondigd over de mogelijkheid van een gezamenlijke propedeuse. Voorlopig wil hij daar ook liever niet verder over praten: 'Bestuurlijke samenwerking lijkt me ver genoeg gaan.' Inhoudelijk staat hij eigenlijk juist een strenge scheiding voor, benadrukt de minister. 'HBO en wetenschappelijk onderwijs zijn gescheiden leerwegen met ieder een eigen karakter. Een fusie mag dus geen 'marktverontreimging' betekenen en ik ben ook een groot tegenstander van een 'stapeling' van die twee opleidingen. Beide leiden tot een eigen einddiploma met ieder een eigen maatschappelijke status. Ik hoor weleens het verwijt, dat je dan tweede kansstudenten, die deze omweg nodig hebben, de pas afsnijdt. Ik geloof dat niet zo. Mijn ervaring is juist dat die lange weg de afgelopen jaren eerder gevolgd werd door kinderen uit de hogere inkomensklasse. Maar of die theorie klopt, laat ik op dit moment uitzoeken. Ikzelf vind in elk geval dat de maatschappelijke meerwaarde van een wetenschappelijke kop op een HBO-studie maar zeer beperkt is. We hebben steeds gedacht: hoe langer je studeert, hoe beter het is. Maar ik vind dat w e van dat stapelen maar eens af moeten.'
O
Samenwerkingscontract tussen IVA en FSW Vrijdag 2 maart hebben de Sociale Faculteit en het Instituut voor Sociaal-wetenschappelijk Onderzoek, het IVA, een samenwerkingscontract gesloten. Het achterliggende idee hiervan is om de al bestaande samenwerking te versterken en verder uit te breiden. In eerste instantie zijn er alleen met de studierichting Vrijetijdswetenschappen afspraken gemaakt. Binnenkort zullen er waarschijnlijk ook overeenkomsten worden gesloten met de vakgroepen Statistiek, Methoden en Technieken van Onderzoek, Sociale Zekerheidswetenschap, Sociologie en Personeel wetenschappen. Uiteindelijk is het de bedoeling dat het IVA voor Vrijetijdswetenschappen al het derde geldstroomonderzoek -onderzoek in op-
dracht van derden- gaat coördineren en uitvoeren. Het IVA is in juridisch opzicht een zelfstandige organisatie. Het instituut werd dertig jaar geleden opgericht vanuit de sociale faculteit vanwege de behoefte om contractonderzoek te mogen doen. Indertijd was dit wettelijk verboden voor de universiteiten. Tegenwoordig mag het weer wel, maar de huidige constructie bevalt zo goed dat men niet meer terug wil. De sterke band met de KUB komt vooral in bestuurlijk opzicht tot uiting. De helft van het bestuur van het IVA bestaat namelijk uit hoogleraren van de KUB. Het IVA is inmiddels het grootste onderzoeksinstituut van de KUB. (RvW)
Herbezettingsgelden De centrales voor overheidspersoneel en minister Ritzen zijn het eens geworden over een definitieve besteding van de 'herbezettingsgelden' vanaf volgend jaar. Jaarlijks zal van de in totaal 17,6 miljoen gulden ruim 15 miljoen worden besteed aan werkgelegenheid op onderzoeksgebied. De centrales krijgen zelf de rest van het bedrag voor het scheppen van eigen faciliteiten. De 'herbezettingsgelden' zijn fondsen die sinds 1984 worden opgebouwd als gevolg van de arbeidsduurverkorting in het wetenschappelijk onderwijs. Het geld zou
opnieuw beschikbaar komen voor bevordering van de werkgelegenheid aan de universiteiten.In de afgelopen jaren heeft het een voorlopige bestemming gekregen via onder meer het programma Akademie- onderzoekers en in het medisch en microelectronisch toponderzoek. De vijftien miljoen gulden die nu definitief aan onderzoeksvernieuwing zullen worden besteed gaar naar programma's waarvan de financiering binnenkort afloopt, maar die van blijvende waarde zijn. Om welke programma's het precies gaat, is nog onbekend. Minister Ritzen zal hierover overleg voeren met de universiteiten. (JD/HOP)
BIT-Interim Services is een nieuwe uitzendorganisatie die hbo-ers en academici, ongeacht welke studierichting, kaders voor de toekomst biedt. BIT-Interim Services maakt deel uit van de Bureau Intermediate Technology groep, die zowel nationaal als internationaal actiefis op het gebied van consultancy, research en training.
BIT-INTERIM SERVICES ZOEKT TALENTEN DIE H U N KADERS
WILLEN VERBREDEN
V.l.n.r. prof. Segers, prof. Beckers en drs. De Graaf
Onderzoeksmanagement onderzocht door /VA Onlangs bracht het IVA, instituut voor sociaal-wetenschappelijk onderzoek, een brochure uit over onderzoeksmanagement, over hoe een organisatie die onderzoek verricht het best ingericht en gerund kan worden. Het is geschreven door prof. dr. J.H.G. Segers, sinds 1983 directeur van het IVA. Bij het IVA heeft men richtlijnen ontwikkeld voor onderzoeksmanagement. In de onderzoeken die men deed keerden namelijk steeds weer bepaalde aspecten van onderzoeksmanagement terug. Ook bracht prof. Segers dit vaak ter sprake in de seminars die hij gaf. Toen het idee ontstond om iets meer met deze ervaringen te doen was de brochure snel geschreven. De vraag was hoe men tot een grotere professionaliteit in het onderzoeksmanagement kon komen. Het produkt dat geleverd wordt heeft namelijk een dubbel karakter; het moet én wetenschappelijk verantwoord én praktisch toepasbaar zijn. Om de beoogde kwaliteit te kunnen leveren moet de manager goed op de hoogte zijn met het produkt en de capaciteiten van zijn onderzoekers. Het is belangrijk om geschapen verwachtingen ook Waar te maken. Een slecht produkt kan funest zijn voor het image van het instituut, terwijl een tevreden klant juist de beste reclame is. Over langere periodes kwaliteit kunnen Univers
leveren vraagt om een goede structuur. In de praktijk blijkt een organisatie waar de onderzoekers op gelijk niveau werken het best te voldoen. Het project wordt als uitgangspunt genomen. Nadat de juiste projectleider is gevonden en een begroting en tijdschema zijn gemaakt kan worden begonnen. Prijs en levertijd spelen hier natuurlijk een grote rol. De prijs is van cruciaal belang. Het bepaalt de marktpositie van het instituut. Verder zal een instituut niet alle opdrachten zomaar moeten accepteren. Bepaalde opdrachten vallen domweg buiten het onderzoeksveld, en voor andere is er onvoldoende capaciteit in huis. Men kan beter opdrachten aannemen die ook voor het eigen beleid relevant zijn. De projectleider, als eerste verantwoordelijke, zal ervoor moeten zorgen dat de kosten niet overschreden worden, en dat er niet te zeer van het tijdschema wordt afgeweken. En dan is natuurlijk zijn allerbelangrijkste taak ervoor te zorgen dat de vragen van de klant beantwoord worden. Eventueel wordt hij hierin nog begeleid door een speciale commissie, om risico's te mijden. Een goed management vraagt echter meer. Een op de toekomst gericht personeelsbeleid, een goede projectplanning, automatisering waar het nodig is. {RV\/\/)
Hebt u een opleiding op niveau en zoekt u daarvoor een breder kader, dan doet u er goed aan u nu in te schrijven bij BIT-Interim Services. Want of het nu om het verrichten van een marktonderzoek, het opzetten van een personeelsbeleid of om het invoeren van logistieke verbeteringen gaat: BIT-Interim Services bemiddelt met zorgvuldigheid tussen opdrachtgever en werkzoekende voor welke staf-, kader- of managementfunctie dan ook. GEÏNTERESSEERD?
Bel dan voor meer informatie of een afspraak 013-552938 of 013-662837. De consulenten van BIT-Interim Services informeren u graag over de mogelijkheden!
KANTOOR TILBURG: Scarlattistraat 76, 5049 GC Tilburg,
Telefoon 013-552938, Openingstijden ma. t/m vr. 09.00-17.00 uur. BIJKANTOOR KUB; Dienst Studentenzaken en Welzijn, Hogeschoollaan 225 (Gebouw N), 5037 GC Tilburg, Telefoon 013-662837, Openingstijden ma. 13.00-16.00 uur, di. t/m do. 11.00-14.00 uur.
KADER VOOR DE TOEKOMST
m
CULTUUR
'Van Dis bepaalt wat er gelezen moet worden' Waarom heeft U moeite met het begrip cultuur? 'Cultuur is een predicaat dat op bepaalde uitingen wordt geplakt. Het toekennen van die waardering wordt ten dele bepaald door tijd- en plaatsgebonden omstandigheden. Charlie Chaplin genoot onder het eenvoudige publiek populariteit door zijn gags en achtervclgingsscènes. De trivialiteit van die massale belangstelling staat de waardering door de elite in de w e g . De kenners lieten hun oog er pas op vallen toen het massapubliek weer in de ban was van een ander type vermaak. De elite ontdekte het fijnzinnige van zijn mime en zo werd Chaplin tot kunst verheven. Datgene w a t aanvankelijk als vermaak wordt bestempeld, heet jaren later cultuur. Dat is afhankelijk van de maatschappelijke verhoudingen.' 'We zijn nog lang niet naar de verdoemenis. De opkomst van nieuw e media zorgt er vaak voor dat w e een beter onderscheidingsvermogen krijgen voor de bestaande media. Als de massa opschuift van toneel en bioscoop naar televisie en video, dan ontstaat er een luwte waarin verdieping, verfijning en raffinement kunnen gedijen. Ik ben ervan overtuigd dat er een moment komt dat de cultuurconsument het geren en gevlieg achter de grote kassuccessen moe is. Je kunt het vergelijken met de vermaaksmuziek uit de negentiende eeuw. Van die enorme erfenis is een klein gedeelte overgebleven dat de toets der kritiek nog kan doorstaan. Na een tweede lezing blijft alleen de hoogste kwaliteit over en die kan tenslotte de tijd te overleven.'
Het is vermaak of kunst. In een museum zoeken we ontplooiing, op de kermis vertier. We nemen kennis van politieke perscommentaren en we consumeren lectuur. Elk woord dat betrekking heeft op de omgang met informatie en expressie is besmet met een waarde-oordeel, daarom neemt gastdocent Cultuuronderzoek Wim Knuist 'cultuur' liever niet in de mond. Vorig Jaar promoveerde deze medewerker van het Sociaal en Cultureel Planbureau op een onderzoek naar 'uitgaan' en 'mediagebruik', begrippen die nog wél door de beugel kunnen. Zijn proefschrift 'Van veaudeville tot video' dient nu als lesstof voor zijn colleges aan de Letterenfaculteit. tenshuis bevindt. Behalve lezen dan. De gastcolleges die ik het vorig semester gaf stonden in het teken van van het cultuurbeleid in Nederland. Hoe zijn onze denkbeelden over kunst en cultuur ontstaan en over de bescherming van bedreigd goed? En hoe heeft de overheid zich als maecenas ontpopt?' 'Dit semester staat onderzoek naar cultuurconsumptie centraal. Vanuit de economie en de sociologie probeer ik het gedrag van cultuurconsumenten te ontleden. Hoe kunnen w e de veranderingen in de na-oorlogse periode verklaren? Mensen gaan vaak de deur uit om een hapje te eten. Hetmuseumbezoek stijgt. Hoe kan het dan toch dat het bezoek aan toneelvoorstellingen, bioscopen en muziekuitvoeringen nog maar een derde is van dat in de jaren vijftig? Ik denk dat musea gebruiksvriendelijker zijn dan theaters en concertzalen. Je kunt zelf je bezichtigingspakket uitkiezen. De openingstijden strekken zich uit over een langere periode. Naar een voorstelling ga je er of ga je niet, het is alles of niets. De podia hebben bovendien erg te
lijden gehad van een verloedering van de binnensteden. We springen slordig om met ons publiek domein. We laten rommel slingeren en verwaarlozen ons straatmeubilair. Automobilisten beschouwen de weg waarover ze rijden tegenwoordig als een stukje particulier eigendom. Veel theaterbezoekers voelen zich onveilig in de stadscentra. Geen wonder dat ze liever binnen blijven!' U kunt dan wel klagen over lege theaters en concertzalen, maar in Amsterdam bijvoorbeeld is elke voorstelling weken van te voren uitverkocht. 'Die drukte in Amsterdam kan best wel eens veroorzaakt worden doordat voorstellingen en manifestaties in de rest van het land minder goed lopen. De fout die vaak wordt gemaakt door kunstcritici is dat zij een rij in Amsterdam vergelijken met een culturele hausse. Zij kijken niet of die rij misschien een lege zaal ergens anders in het land betekent. Wie weet bloeit Amsterdam wel omdat alle mensen die iets met cultuur te maken hebben in Nederland ernaartoe zijn
Hoewel U moeite heeft met het begrip cultuur, werd U toch opgezadeld met Cultuurbeleid en Cultuurconsumptie. Waarover gaan die vakken dan? 'Voor de Tweede Wereldoorlog was cultuurpolitiek gericht op een zedelijk leven. Mannen hoorden 's avonds thuis te zitten, vrouwen hoorden alles keurig aan kant te hebben en zaterdagavond was het hoogtepunt van het familiair leven. Deugdzaamheid was te vinden bij de haard. Bordeel en kroeg waren uit den boze. Die politiek is nooit een succes geworden. De trekpleisters lagen in die tijd nu eenmaal op straat, daar trokken kleurige optochten en muziekkapellen langs. Daar was het amusementstheater, de bioscoop en de kermis. Het vermaak heeft de eenvoudige mensen altijd de straat opgetrokken. In tegenstelling tot de deftige burgerij die zelf over culturele belevenissen beschikte en zo haar soirees en salons altijd binnenshuis kon houden.' 'Wat de volksopvoeders toen met geen mogelijkheid voor elkaar kregen, lukt nu de techniek wel. Tegenwoordig wordt het volk door de televisie aan huis gekluisterd, terwijl alles wat w e nu als cultureel deugdzaam aanvaarden zich buiUnivers
getrokken.' Is de televisie niet de grote boosdoener van de podiumcrisis? 'Televisie en andere electronische media bieden voor een bepaalde groep mensen vervanging voor wat je in het theater kunt zien. Niet voor de kenner echter, die heeft een eigen smaak ontwikkeld op het gebied van theater en hij kent de codes. Televisie is voor de leken een aantrekkelijk alternatief.' 'Het grappige is dat iedereen op eigen wijze gereageerd heeft op de televisie. Niet alleen theater- en muziekleken hebben zich massaal achter buis en boxen verschanst. De tv heeft tot ieders verbazing ook de republiek der letteren voor zich ingenomen, terwijl juist die groep zo weinig kijkt omdat zij leest. Adriaan van Dis bepaalt wat er de komende dagen gelezen moet worden. Daaruit blijkt dat de literair geïnteresseerde ook maar een consument is die uit eten gaat of naar de kroeg. Hij moet als ieder ander over zoveel zaken informatie verwerven dat hij lang niet op alle terreinen zelf kan bepalen w a t hij leuk vindt. Hoe meer er te kiezen valt, hoe meer behoefte er is aan gezaghebbende selecteurs. Eén van hen is Van Dis. Hij maakt een paar keer een keuze waar je het mee eens bent, er ontstaat loyaliteit en je delegeert je consumentenkeuze. Wat Van Dis zegt is goed.' De overheid heeft jarenlang geprobeerd het volk aan het boek en in de schouwburg te krijgen. Waar ging het fout?
Wim Knuist
'De welvaart is toegenoemen, de publieke zorg is toegenoemen, het opleidingsniveau is toegenomen. Dat komt allemaal ten goede aan de kunst, dacht men. Maar zo was het niet. De jongere generaties hebben hun vaardigheden -door scholing en opvoeding meegekregen- en hun bestedingsmogelijkheden gebruikt om zich op breed terrein te ontplooien. Om in vreemde landen op vakantie te gaan en om exclusieve sporten te beoefenen. Dat betekent dat het lezen en het uitgaan door veel meer zaken wordt beconcurreerd dan in de jaren vijftig. Het ideaal van de Verlichting was: mensen zijn van nature gericht op het ware, het schone en het goede, het zijn alleen de armoede en het gebrek aan beschaving die die belangstelling in de
weg staan. De vooruitgangsfilosofen en de vertegenwoordigers van de cultuurpolitiek brachten die opvatting in praktijk: als je de scholing maar verbetert en het theater de provincie inbrengt, komen de bezoekers vanzelf. Die verwachting is niet ingelost.' Vindt U dat erg? 'Ik ben geen cultuuroptimist of cultuurpessimist. Ik blijf een nieuwsgierig wetenschapper die zegt: toon maar aan dat de dingen die mensen in plaats van lezen ondernemen kwalitatief minder voorstellen. Zij die de afnemende belangstelling voor lezen a priori als een probleem beschouwen, hebben het lezen tot een heilig goed verklaard.' 'Als ik signaleer dat bepaalde intellectuelen zich de teloorgang van de letteren zeer aantrekken, vind ik het interessant om te onderzoeken of dat gedrag eerder in de geschiedenis voorkwam. En dan lees ik bijvoorbeeld in 'De sneeuwpoppen van 1 5 1 1 ' , van Herman Pleij hoe de allereerste drukwerken op weerzin van de toenmalige geletterde gemeenschap stuitten. Het schitterende ambacht van calligrafie en het schrijven van manuscripten ging verloren. Daarvoor in de plaats verscheen het eenvoudige drukwerk en illustraties, vervaardigd met simplistische houtsneden. Toen de eerste film in de bioscoop getoond werd, verhief de geletterde elite opnieuw haar stem.' 'Die intellectuelen protesteren niet omdat ze te dom zijn om de mogelijkheden van de techniek in te zien, maar omdat zij een binding hebben met een bestaand medium en dat maakt hen conservatief. Literatuurwetenschappers leven van de kennis die ze hebben opgebouwd op het gebied van lezen. Zij zijn specialisten en zij geven al hun tijd aan één zaak, terwijl consumenten geld en tijd over verschillende zaken verdelen.' Ik kan me voorstellen dat er binnen de vakgroep Taal- en literatuurwetenschappen anders gedacht wordt over uitgaan en mediagebruik. Wordt er over gediscussieerd? 'Het is me opgevallen dat er bij de overheid vaak veel meer gediscussieerd wordt dan aan universiteiten. Er is hier veel meer ruimte voor verscheidenheid, maar de stellingen en standpunten zijn nog al eens met elkaar in strijd. Dat kun je het grote goed noemen, maar je kunt ook zeggen dat men zich teveel van elkaar afzondert en dat te veel mensen te weinig met elkaar discussieren. Ik kan me voorstellen dat studenten worden geconfronteerd met een te grote chaos en met veel uiteenlopende meningen en dat vind ik geen goede zaak. Er zou op elk vakgebied een bepaalde basisovereenstemming moeten zijn in datgene w a t je overdraagt.' Jutta Chorus 9 maart 1 9 9 0
Mr. M. van den Berg bijzonder hoogleraar Bouwrecht te Leiden Donderdag 1 maart j.l. is mr. M.A.M,C. van den Berg benoemd tot bijzonder hoogleraar in het Bouwrecht aan de Rechtenfaculteit in Leiden. Van den Berg (44) promoveerde vorige maand op het proefschrift 'Samenwerkingsvormen in de bouw'. In deze studie analyseert hij alle mogelijke relaties die in een bouwproces kunnen onstaan tussen opdrachtgever, architect en aannemer. Het bouwproces is in zoverre uniek dat deze drie onderdelen meestal door aparte bedrijven worden uitgevoerd. De gebruikelijk structuur is dan dat de opdrachtgever overeenkomsten sluit met architect en aannemer, waarna het project door de aannemer op aanwijzen van de architect wordt uitgevoerd. Óp deze structuur zijn echter veel varianten mogelijk. Bijzondere aandacht wordt in het proefschrift besteed aan het bouwteam, waarbij de deelnemers aan het project op gelijke voet opereren, en elkaar zo kunnen aanvullen en corrigeren. De aanstelling van Van den Berg in Leiden neemt een dag per week in beslag. Voor de rest van de tijd blijft hij aan de KUB verbonden. De komende tijd zal hij voornamelijk lopende onderzoeken afronden. Deze gaan over de regelgeving bij het afsluiten en naleven van contracten tussen de verschillende partijen in een bouwproces. Momenteel is Van den Berg werkzaam aan de KUB als universitair hoofddocent (vakgroep Burgerlijk Recht), een aanstelling die hij een dag voor zijn promotie kreeg. (RvW)
WIE HET BEnRWEET
vervolg van pag. 1
Begroting O&W vangen. Ritzen zei dat hij daarbij rekent op de steun van het kabinet. De taakgroep is overigens tot de conclusie gekomen dat de ramingen voor de studiefinanciering tot de onbetrouwbaarste behoren. In de periode 1985-1989 was er gemiddeld sprake van een afwijking van veertig procent in de vierjarenraming en van tien procent in de eenjaarsramingen. Alleen al bij de studiefinanciering moet in de middenvariant worden gerekend op een tekort van 100 miljoen dit jaar, oplopend tot 330 miljoen in 1994 - dus ongeveer eenderde van het totale tekort. De overschrijdingen bij studiefinanciering waren volgens de taakgroep de afgelopen jaren voor de helft toe te schrijven aan afwijkende studentenaantallen en voor de andere helft aan gemiddeld hogere beursbedragen dan voorzien werd. De onderzoekers vermoeden dat het nieuwe stelsel van studiefinanciering, dat in het najaar van 1986 werd ingevoerd, tot een extra stijging van de deelname aan het hoger onderwijs heeft geleid. De ramingsafwijkingen bij het wetenschappelijk onderwijs waren met name in de jaren 1987-1989 zeer groot. De taakgroep schrijft dat grotendeels toe aan een overschatting van de effecten van de twee-fasenstructuur op de inschrijvingsduur van de studenten. (JD/HOP)
Univers
Elk jaar beoordeelt de jury van de Citibank/Diners Club Study Award scripties over plastic geld. Soms zit daar een scriptie tussen die niet gewoon goed is, maar hééééél goed. Die zelfs voor deze zware jury nieuwe inzichten bevat Wat moet je als jury met zelfrespect daar nu mee? Zo'nfinancieeltalent kun je maar het beste ver uit de buurt houden. Die stuur je naar Amerika voor een intensieve lo-daagse studiereis. Ook dit jaar zal er wel weer een laatstejaars student(e) economische wetenschappen, bedrijfskunde of rechtsgeleerdheid zijn die zo'n werkstuk aflevert. Die is dus gewaarschuwd, die kan vertrekken. Een scriptie die imponeert, ja kom nou! Stuur de bon voor meer informatie voor i april 1990 naar: Citibank/Diners Club Study cmBAN<& Award, t.a.v. het directiesecretariaat. Postbus 24,1000 AA Amsterdam. *m D I I M E R I C L U I Naam-. .Voorletters. Adres: _ .Woonplaats-. Postcode_ Geboren; _ Telefoon Volgt momenteel opleiding aan .
AdresPostcode Plaats Telefoon. Faculteit/studierichtine Opleidingsiaar Naam mentor-
WIN DE CITIBANK/DINERS CLUB STUDY AWARD EN GA10 DAGEN NAAR AMERIKA. 9 maart 1990
EB
MEDEDELINGEN
Oe medeeWfngenpagina wordt veriKXg(J*»or<te«fd8Bng Persen VoorRdNint^. Gebouw B, kamer tO. ök»wiw><»*acu)t«tentoverencopy 28m mn^ <uJta#c vrijdag 12.00 uur vóór het vwsch^iwi s/sn de nieuwe Univem. I.v.m. b«^)«rkte rurrtte is het zaak berldaenk«tenk«machtigteformuletm. Dsredactiekan bericht wijzigen. B(teveë cops krSgt de hoogste actuaflteltówaarcie voorrang.
FRW EXTRA TENTAMENDATA MEI/JUNI EN AUGUSTUS 1. Leer van de openbare financiën b (fiscaal recht): dinsdag 8 mei 14.30 uur; 2. historische ontwikkeling van de staatsinstellingen a (jbw): woensdag 9 mei 14.30 uur en maandag 20 augustus 9.30 uur; 3. intemationaal privaatrecht: vrijdag 22iuni 14.30 uur.
FSW VTW
Studenten die de cursus Inleiding Vrijetijdswetenschappen gaan volgen worden geadviseerd het volgende boek (verplichte literatuur) bij aanvang van de cursus in hun bezit te hebben: Vrijetijd tussen vorming en vermaak. Een inleiding tot de studie van de vrijetijd door Theo Beckers en Hugo van de Poel. Verschijnt 1 maart 1990, prijs ^37,50. ISBN 90.207 17782. SPECIFIEKE METHODEN De laatste gelegenheid tot het afleggen van toetsen voor de cursus Specifieke Methoden van onderzoek wordt georganiseerd rond 29 maart. Studenten die willen deelnemen aan de cursus dienen zich voor 24 maart aan te melden bij Mevr, R. Bergmans, kamer P 505, telefoon 662270.
soc
Onderstaand volgt een overzicht voor de herkansingen Propedeuse Sociologie oude programma, cursusjaar 1988-1989 en eerder. Opgave voor deze tentamens uitsluitend via de groene tentamenkaart bij de sectie onderwijsondersteuning, kamerP.306. Het overzicht op bladzijde 348
van de studiegids is hiermee vervallen. SCWI maandag 20 augustus SMTI maandag 13 augustus His I vrijdag 17 augustus Fil I woensdag 11 april, woensdag 22 augustus Psy woensdag 15 augustus Inl Recht vrijdag 8 juni, woensdag 22 augustus Inl SZW vrijdag 15 juni, vrijdag 31 augustus Inl VTW maandag 11 juni, woensdag 29 augustus SMT II woensdag IBapril, dinsdag 12juni, vrijdag 24 augustus SCW II woensdag 30 mei, vrijdag 10 augustus Economie I woensdag 6 juni, maandag 27 augustus Bovenbouwstudies Personeelwetenschappen, Vrijetijdswetenschappen, Sociale Zekerheidswetenschap. De studenten die schakelcursussen volgden in de propedeuse Sociologie in 1988-1989 en nog tentamen willen doen, dienen gebruik te maken van de tentamengelegenheden zoals genoemd onder Sociologie. Ook voor hen geldt: opgave via groene tentamenkaart bij sectie onderwijsondersteuning. Niet opgeven bij Buro Examens.
HOE COMMODORE DE SUBKWADRATISCHE BEIA-INDEX ONTWORTELT.
VAC Binnen de Bibliotheekvan de Katholieke Universiteit Brabant komt per 1 april 1990 de functie vacant van ASSISTENT(E)t.b.v. DE UITGEVER (vac. nr. 102) 'Voor 0,8 van de werktijd bij Tilburg University Press. Voornaamste taken: - coördinatie van produktie, marketing en verkoop; - begeleiding van produktie, vooral van tekstvenwerkings-, DTP- en drukprocessen; - nadere invulling en uitvoering van de gebruikelijke promotie- en marketingactiviteiten; - correctiewerk. Functie-eisen: - opleiding op MBO-niveau; - relevante ervaring op het gebied van het uitgeven van wetenschappelijke teksten; - ruime ervaring met het camera-ready produceren van teksten en met geautomatiseerde administratieve processen; - ervaring of affiniteit met de marketing-
aspecten van uitgeven in een universitaire context; - betrouwbare corrector; - goede passieve beheersing van het Engels; - organisatietalent, stressbestendigheid en grote mate van zelfstandigheid; - flexibiliteit en goede contactuele eigenschappen. Informatie over deze functie bij drs. J. Schoolmeesters, tel. 013-662619. Aanstelling geschiedt vooriopig in schaal 7tot 1.1.1993. Salaris: min. f. 2.672,- en max. f.3.641 ,bruto per maand op basis van een fulltime-aanstelling. Uitoop naar een hogere schaal wordt afhankelijk van de ontwikkelingen niet uitgesloten geacht. Sollicitaties schriftelijk, onder vermelding van het vacaturennummer op de enveloppe, aan Bibliothecaris van de Universiteit. In het kader van het streven naar een evenwichtiger personeelsopbouw worden vrouwen uitdrukkelijk uitgenodigd te solliciteren.
IE
Vacatures, geplaatst in Univers, zijn uitsluitend bedoeld voor werknemers van de KUB.
Beroepsopleiding FinancieelEconomisch
s.
Beleidsmedewerker
^m^^^s PC 40-111 80286-12 MHz, 1Mb 40 Mb vaste schijfeenheid, VGA video. Universitaire prijs fl. 3.995-incl. BTW.
Deze tweede-fase beroepsopleiding bereidt jonge academici voor op hooggekwalificeerde financieel-economische beleidsfuncties bij de Ministeries, de Nederiandsche Bank en diverse maatschappelijke organisaties. De eenjarige opleiding wordt verzorgd door de Stichting Financieel-Economisch Beleidsmedewerker (BOFEB), zijnde een samenwerkingsverband tussen de Erasmus Universiteit en de Ministeries.
Hoe duizelingwekkend onbegrijpelijk de meeste wetenschappelijke abacadabra ook lijkt, één ding is duidelijk. Of het nu gaat om spreadsheets of databases, of het nu gaat om MS-DOS, OS/2, Xenix, UNIX of een netwerk: Commodore maakt 't allemaal een stuk eenvoudiger. Met een brede, complete üjn kwaliteits-PC's tegen uitgekiende prijzen. Meer weten? Bel dan onze servicelijn: 020 - 842495. Of ga even langs bij: Computer Informatie Centrum, Hogeschoollaan 225, Gebouw C, Tüburg. 013-663111.
ONLY COMMODORE MAKES IT POSSIBLE. C Commodore
In een trainingsperiode van zes maanden worden de cursisten via discussiecolleges en praktijkoefeningen geconfronteerd met actuele onderwerpen van de financieel-economische beleidsproblematiek. Daarna brengen de cursisten een stage door bij een van de Ministeries, de Nederlandsche Bank de SER of het Centraal Planbureau. Tijdens de gehele opleiding, die loopt van september 1990 tot september 1991 ontvangen de cursisten een salaris van ca fl. 3.200,- bruto per maand. Van de cursisten wordt een eigen bijdrage van fl. 875,- gevraagd.
Zij die onlangs of binnenkort het doctoraal examen algemene economie of algemene econometrie met goede resultaten hebben afgelegd kunnen tot 10 april 1990 solliciteren naar een plaats in de opleiding. Ook jonge afgestudeerden in andere studierichtingen kunnen solliciteren, indien het vakgebied van de algemene ecomonie op adequate wijze deel uitmaakt van hun afstudeerpakket.
Aanvragen voor een brochure kunnen worden gericht aan: mw. J.D.F. Oost-Schaeffer, Ministerie van Economische Zaken Postbus 20101, 2500 EC Den Haag, tel. 070 - 379 61 93.
Univers
Drukkerij Em. de Jong b.v.
Telefonische inlichtingen kunnen worden ingewonnen bij de directeuren van de opleiding: Prof.dr. P.A. Cornelisse 010 - 408 21 60 en drs. W.A. Kimman 070 379 73 56.
Postbus 8 5110 AA ViswegS 5111 HJ Baarle-Nassau Telefoon 04257-8922' -Telefax 04257-9100
Op 15 maart a.s. vindt een voorlichtingsbijeenkomst plaats in zaal CZ 113 in het KUB-gebouw. Aanvang 14.00 uur.
9 maart 1990
Studenten SMEETSKRING Op dinsdag 13 3 organiseren w e een excursie naar Eindhoven Om 11 0 0 uur bezoeken w e Arthur Andersen & Co (belastingsadviseurs) Na de lunch aldaar zijn w e om 14 3 0 uur te gast bij Philips waar w e ook nog zullen borrelen Voor vervoer naar Eindhoven zal zelf gezorgd moeten worden (De trein vertrekt om 10 01 uur van C S Tilburg) Een intekenlijst voor deze excursie hangt bij het FIT, kamer B 9 2 4 , waarop t/m maandag 12 3 kan worden ingeschreven Er zijn ver der geen kosten aan de excursie verbonden VITE Londenreis van 8 t/m 15 april met on der andere een bezoek aan 'the Bank of England' en het veilinghuis Christies In schrijven op de VITE kamer zo spoedig mogelijk Kosten leden f 375,-, metleden f 395,Excursies 23 Maart organiseren w e een excursie naar het hoofdkantoor van Unilever o a 'Unilever en Europa 1 9 9 2 ' , 'Acquisitie en Overnamebeleid van Unilever', 'Management Development by Unilever' 14 Maart excursie naar Shell Raffinaderij te Pernis Onder andere presenta tie m b t valutamanagement, busnt over het terrein van de raffinaderij, pre sentatie over management-informatie, lezing over werken bij Shell Voor informatie en inschrijving VITEkamerO-71 tel 013-662722 Kantoo ruren dagelijks van 10 0 0 16 0 0 uur M A R K E T I N G A S S O C I A T I E KUB Wie zijn w i j ' Een vereniging die bestaat uit studenten, afgestudeerden, wetenschappers en bedrijfsfunctionarissen, die geïnteresseerd zijn in marketing en marktonderzoek Wat doen w i j ' Activiteiten organiseren op het gebied van marketing zoals Ie
Menu
zingen, excursies, cases, borrels, be dnjfspresentaties, een jaarlijks congres (11 oktober a s ), een (Japan)reis, een studentenforum en wij geven een eigen blad uit, het Marketing Associatie Magazine Interesse' Als lid van onze vereniging (f 25, per jaar) krijg je korting én voorrang bij de diverse activiteiten én je krijgt het magazine toegestuurd Ben JIJ ook een marketingfan, aarzel dan niet langer en wordt nu lid Informatie 0 - 5 2 , ma t/m vr 10 00-12 0 0 uur, tel 663044 Borrel De Marketing Associatie organiseert op donderdag 15 maart weer zo'n supergezellige borrel Kom vanaf 21 0 0 uur naar La Cabane, Academielaan 73 Don't miss iti
Studiereis Antwerpen De MAK organiseert op 15 en 16 maart een studuereis naar Antwerpen voor propedeuse-studenten Bezocht zullen worden de diamantbeurs, het havenbe drijf en de Antwerpse universiteit, de UFSIA Dit alles zal natuurlijk bekeken worden vanuit een economisch oogpunt Heb je intersesse, kom dan even naar de mentoraatskamer B 5 1 2 Daar hebben w e een volledig uitgewerkt pro gramma voor je De kosten zullen Z'40, per persoon bedragen (onder voorbehoud) Eco feest Ben je het Noorderligt beu? Kom dan op woensdag 14 maart naar La Cabane voor een spetterend nieuw eco-feest, georganiseerd door de MAK Als je een kaartje hebt kunnen bemachtigen (let erop beperkt aantal, dus wees op tijd bij de voorverkoop), dan kun je La Cabane vinden op de Academielaan 73 (tussen sportcentrum en Bredaseweg) Vvk ma 12-3, di 13 3, w o 14-3 hal ge bouw A (12 15 13 3 0 uur), prijs f 2,50 R E C T I F I C A T I E ' U I T DE R A A D ' Helaas is in 'Uit de Raad', het informatie bulletin van de fracties VES, PEF en TBM een fout geslopen Stu denten die problemen hebben onder vonden bij het schrijven van een derde jaarsscriptie bij de sectie Organisatie van de Onderneming werden verzocht te bellen naar nummer 0 1 3 - 3 5 4 2 7 7 Dit nummer moet echter 013 357742 zijn Onze excuses -
SBIT PERIODE 1 2 M A A R T T / M 16 MAART 1990 M A A N D A G 12 M A A R T bruine bonensoep/heldere kip/ kervefsoep Shaslik/tomatenpaprikasaus poestamtx/rijst gehaktbal/vleesjus spruitjes/gekookte aardappelen Veg sfiaslik/tomatenpapnkasaus/ poestamix/rijst DINSDAG 13 M A A R T ministronesoep/mosterdsoep hamburgers/rosbfef/picalillysaus wttte koolsalade/snijbonen patates frites/gekookte aardappelen Veg sojaburger/picaliJtysaus/ w i t t e koolsalade/fntes WOENSDAG 14 MAART erwtensoep/vermiceJiisoep varkensoester/kipcordonbteu/ champignonsaus
doperwten/bloemkool
gebakken aardappelen/ gekookte aardappelen
Veg gevulde aubergine/ champignonsaus/bioemkool/ Gekookte aardappelen DONDERDAG 15 MAART kerriesoep/heldere setderijsoep bsmt goreng/kroepoek/uitjes mint loempia/zoetzure saus met atjar/ei Veg bami goreng/kroepoek/ foempia/saus/ei VRIJDAG 16 MAART tomatensoep/groentesoep paella braadworst/jachtsaus gestoofde bietjes gekookte aardappelen Veg 2 vegetarische worstjes/bietjes/ gekookte aardappelen
Bestuursoverdracht SBIT, de Studievereniging Bestuurlijke Informatiekunde Tilburg heeft het ge noegen u mede te delen dat met ingang van 8 februari 1990 het bestuur als volgt IS geconstitueerd Pleuntje van Meer (voorzitter). Jan Vrins (secretans), Tom Bouwman (penningmeester) Re ne Heussen (lezingen/excursies). Man on Gerritsen (studiegerichte contacten), Yvonne Groothuis (sponsonng), Rodenek Reynaert (SBIT-info/BIKmag) Activiteiten De komende tijd organiseert SBIT twee excursies, te weten 8 maart naar PTT (Breda) en 6 apnl naar Heineken (spe ciaal voor de liefhebbers) Verder wordt door SBIT een lezingencyclus georganiseerd De data waarop deze plaats zal vinden zijn 29 maart en 5 apnl De in houd van deze cyclus zal zijn nieuwe ontwikkelingen op het gebied van de automatisenng en de Bestuurlijke Infor matiekunde Studiereis SBIT organiseert van 11 t/m 17 maart een studiereis naarZuid-Duitsland met als hoofthema 'Computer Integrated Manufacturing' Het belooft een zeer in teressante, leezame en gezellige reis te worden Het bestuur van SBIT wenst de organisatoren en de deelnemers veel succes de komende week in ZuidDuitsland Openingstijden SBIT-kamer Door het nieuwe bestuur is een dage lijks spreekuur ingesteld Tijdens dit spreekuur is er iemand van het bestuur aanwezig op de SBIT kamer (O 48), en wel op maandag t/m donderdag van 1 2 3 0 tot 14 0 0 uur en op vrijdag van 10 3 0 tot 12 0 0 uur Voor meer infor matie en inschrijving SBIT-kamer, tel 013 662998
MERCURIUS Be curious, join Mercunus Want lid worden van Mercunus bete kent dat je lid wordt van een jonge vereniging met enthousiaste studenten, een vereniging gericht op economiestudenten (ook eerstejaars) die het financieel economische wereldje ook in de praktijk willen leren kennen, een vereniging die veel ruimte biedt wat betreft het opzetten van activiteiten/commissie's, een vereniging die bv een van de or ganisatoren is achter de grote beur scompetitie, - een vereniging met een contnbutie van slechts f 15, per jaar Meer info/activiteitenkalender kamer 5 2 , gebouw O, 13 0 0 14 0 0 Nieuw bestuur Het bestuur van Mercunus stelt zich voor (n a v de ALV op dindsdag 2 0 fe bruan) Jeroen Zijlstra (voorzitter), Chnst Jan Gehoel (secretaris), Wilgert Willems (penningmeester), Patrick Weinberg (activiteitencommissie). Ca rollen Harmsen (p r commissie) Excursie Mercunus organiseert op 15 maart a s een excursie naar Rotterdam met een bezoek aan Shell en de olietermijnmarkt Roefex 's Ochtends bij Shell zal men spreken over de oliehandel in het alge meen en Roefex in het bijzonder, 'finan ciering' en het werken bij Shell Na de lunch, die door Shell verzorgd zal worden, gaan w e nchtmg Roefex om daar een kijkje te nemen Kortom het belooft een interessante dag te worden Schrijf daarom tijdig ini Inschrijven kamer 52, gebouw O Kosten leden f 7,50 met leden f 12,50
DSW Openingstijden Informatiecentrum D S W (gebouw N, kamer 24) Maandag van 13 0 0 - 16 0 0 uur Dinsdag t/m vrijdag van 09 0 0 16 0 0 uur Dinsdag ook van 17 0 0 18 0 0 uur Voor afspraken met de studentende kaan kun je terecht in het Informatiecentrum, of bellen naar 6 6 2 2 1 1 D e s t u dentenarts, studie en beroepskeuzead viseuse en studentenpsychologen zijn bereikbaar onder telefoonnr 6 6 2 1 1 6 Het steunpunt studiefinancienng heeft telefoonnr 6 6 8 0 1 0 o f 0 6 3 2 1 2 1 5 4 o f 0 6 - 3 9 9 1 1 3 9 (met gratis) In het Informatiecentrum zijn enkele posters met als titel Het is hard stude ren in Tilburg gratis af te halen Niet meer dan een per persoon Actuele studenteninformatie In deze rubnek wordt melding gemaakt van nieuw binnengekomen informatie materiaal voor studerenden In het infor matiecentrum wordt dit materiaal, dat van zeer uiteenlopende aard is gedu rende een maand ter inzage gelegd De ze week aktueel * De Japanse ambassade maakt haar 12e essay-prijsvraag bekend, met als thema Japan European Relations in the 21 st Century Prijs 2 weken studiereis naar Japan Uiterste inzenddatum 10 april 1990 * Duitse taal, economisch duits en duitse kuituur studeren in Heidelberg Het hele jaar door * Spaanse taal en kuituur studeren in Granada, het hele jaar door * Grand Prix Europeen de la Photo, een fotografieprijsvraag voor studenten met als thema 'The Extreme' Uiterste in zenddatum 3 0 apnl 1990 * Het programma van de University of Cambndge Summer School bestaat uit History Art History en/of English Lite rature
de Langestraat (waar Sjefke woont) - d o 22 maart groots Smartlappenfestival op het KUB Sportcentrum Let op van zo 1 t / m za 7 april zijn er weer buitenlanders in ons land en wel op ons Internationale Tennistoernooi Houd die week vrij om mee te doen aan leuke activiteiten ma. Kroegentocht, di feest in City Lights, wo uitstapje Amsterdam, do concert op het Sportcentrum -l- bierestafette, vr groot afsluitfeest in het Sportcentrum
S P O R T C E N T R U M KUB Basketballers opgeleti Als je al w a t meer kunt dan een beginner, ben je van har te welkom op de mixed halfgevorderden training basketbal op maandag van 18 0 0 tot 19 15 uur in de spelzaal van de KALO (Goirleseweg) Naast de fundamentals wordt er ook meer aandacht aan taktiek besteed Uiteraard blijft er altijd tijd over voor een lekker potje Aarzel met en kom eens langs' Bosloop Nu het zonnetje weer langer gaat schijnen worden de trainingstijden voor de bosloop ook weer aangepast Op dinsdagmiddag vertrekken w e om 15 3 0 uur vanuit het Sportcentrum om dan ge zamenlijk naar het Warandabos warm te lopen Daar zullen w e , voordat we do eigenlijk training beginnen en na de warming up, eerst aandacht besteden aan het verbeteren van de looptechniek Vervolgens start dan de looptraining, waarbij uiteraard rekening wordt gehouden met je conditionele niveau Er zal dus in mveaugroepen worden ge werkt Dezelfde soort training wordt ook op donderdagmiddag gegeven, echter dan vertrekken w e om 15 0 0 uur Voel je Kruk of Crack, iedereen is welkom I Atletiektraining Sinds september vorig jaar kun je via het Sportcentrum trainen op de nieuwe kunststofbaan die vlakbij de KALO aan de Goirlesweg ligt Onder deskundige leiding kun je kennismaken met deze fraaie sport Voor de gevorderden worden er specifieke wedstrijdtraimngen gegeven en bestaat de mogelijkheid om via de studentenatletiek vereniging Par cival deel te nemen aan wedstrijden De trainingen worden door Rob Pauel gegeven en vinden op de volgende tijden plaats maandag 16 0 0 17 3 0 uur, woensdag 17 00-18 3 0 uur en vrijdag 17 0 0 18 15 uur Zelfverdediging voor vrouwen Door omstandigheden zal de komende kursus zelfverdediging voor vrouwen dit semester worden gegeven door mevr Hetty v d Vorstenbosch Zij zal deze kursus geven op dinsdagmiddag van 16 3 0 tot 17 3 0 uur Er is nog plaats voor enkele dames Degenen, die hiervoor belangstelling hebben kunnen zich aanmelden tijdens de training in de kleine zaal van het Sportcentrum Papendal Op maandag 26 maart a s wordt er door de turn-/trampoline groep getramd op Papendal bij Arnhem Wij hebben dan de beschikking over de turnhal waar de nationale selectie normaal traint In deze hal bevinden zich vele ex tra faciliteiten zoals tumbling baan vrije vloer en grote valkuilen Iedereen die in het bezit is van een sportkaart en enige turn-ervanng heeft, is welkom De kosten f 20,- (zaalhuur -l- vervoer) We trainen in Papendal van 2 0 0 0 - 2 2 0 0 uur We vertrekken echter om 18 15 uur vanuit het Sportcentrum Inlichtin gen en inschrijven kan bij de balie van het Sportcentrum, Academielaan 5 te Tilburg
Tilburgse studenten spelen
Sportnieuwsi Tennisvereniging LACOSTE Hier volgt dan weer een losse flodder van mijn typemachine in het belang van al onze Lacostianen do 15 maart Algemene Ledenvergadering + feest in danscafé City Lights in
Van 26 tot en met 3 0 maart vinden op het KUB Sportcentrum (Academielaan 5) de Tilburgse studenten spelen buiten plaats BIJ deze (recreatieve) spelen kun je deelnemen aan een of meerdere spor ten en wel (met tussen haakjes het aantal mensen nodig voor een team) Voetbal recreatie (5 heren) maandag 26 maart 19 00 uur
Voetbal competitie (5 heren) donderdag 29 maart Hockey (6 mixed) dinsdag 27 maart Volleybal (6 mixed) woensdag 28 maart Korfbal (8 mixed) dinsdag 27 maart Handbal (6 mixed) maandag 26 maart Basketbal (5 mixed) maandag 26 maart 1/8Triathlon(1da/he) KALO vrijdag 30 maart 1/8 TRIO Triathlon (3 da/he) KALO vrijdag 30 maart
O 19 00 uur 19 00 uur 16.00 uur 19 00 uur 19 00 uur 19 OOüur 15.30 uur 15 30 uur
* * iedere mogelijke combinatie is hier toegestaan Mixed betekent minimaal twee (2) dames Het inschrijfgeld bedraagt f 2,50 per persoon per onderdeel Voor vragen en inschrijven (van 16 0 0 tot 2 0 0 0 tegen contante betaling) Pendragon (KUB-Sportcentrum), Academielaan 5 tel 6 6 3 0 1 2 / 6 6 3 0 1 0 Tot ziens op de Tilburgse Studenten Spelen Krokodillenseizoen geopend Het Krokodillenseizoen is weer geopend' Na de Heinekenexcursie en ons 'gebléér' op de radion, is het weer de beurt aan de vaste donderdagavond om uit een ander vaatje te tappen Nog even w a t belangrijke data * 1 maart ABN wereldtenmstoernooi * 15 maart Algemene Leden Vergadenng (including FEEST) * 22 maart smartlappenfestival Doe maar weer gewoon, doe dus mee'
Wielrennen Studentenwielervereniging De Meet is weer volop in training Voel jij je benen ook weer tintelen, en heb je zin om te koersren of Luik-Bastenaken-Luik te fietsen, kom dan eens kijken Neem dan wel je fiets meei Tot het begin van de zomertijd trainen w e op de volgende tijden maandag, 14 0 0 uur donderdag, 14 0 0 uur zaterdag, 10 3 0 uur We vertrekken vanaaf het Sportcentrum aan de Academielaan Na het begin van de zomertijd worden deze tijden aangepast Voor nadere informatie kun je bellen met Rob Aalbers ( 6 6 3 0 9 0 overdag of 4 2 1 4 3 3 ) , Hub Hermens ( 6 7 4 9 6 2 ) of M a r t i j n v d Ven (366658) Dus, kies het juiste wiel en kom bij de Meet trainen Volleyballen bij Gepidae Beslis snel of je in september in Tilburg volleybal-competitie wilt spelen Studentensportveremging Gepidae biedt mogelijkheden genoeg, als je er tenminste op tijd bij bent De nieuwe teams worden binnenkort opgegeven en w e stellen met graag iemand teleur Wil je eerst eens zien wie w e eigenlijk z i j n ' Kom dan eens kijken op donderdagavond in het Sportcentrum De dames trainen om 17 45 uur en de heren om e 19 15 uur, meespelen mag natuurlijk altijd Nog vragen' Voor meer informatie kun je bellen met Agnes, tel 3 6 8 6 8 4
Vrouwen INTERNATIONALE VROUWENDAG 8 maart, de internationale vrouwendag zal op de KUB gevierd worden met als thema 'deeltijd werken' * 10 0 0 uur koffie in de PUF, waarna een openbaar intervieuw met Agnes Vos (restauratieve voorzieningen) en Bep van Oosterhout (DSW) en een gesprek met alle aanwezigen over deeltijd werk kan deeltijd-werk in alle functies, moet deeltijd-werk bij vrouwen en mannen gestimuleerd worden of juist met, kortom, wat vinden w e van deeltijd werk en hoe zou het beter georganiseerd kunnen worden' * 12 15 uur gezamelijk lunch in de mensa (lunch zelf te verzorgen) met een optreden van de Tilburgse vrouwenmuziekgroep Zwoelie troelies Ook fulltimers zijn van harte welkom'
É
RASSERIE^rüNIVERS
MAART VRIJDAG 9 MAART Universiteit, 16.15 uur, aula: promotie mr. D.B. Bijl. Titel proefschrift; 'De heffing van omzetbelasting ten aanzien van onroerend goed'. Olof: Lentebistro. Schouwburg, 2 0 . 0 0 uur: Filmhuis: 'Mephisto'. Regie: Istvan Szabo (t/m 12.3). Schouwburg, 2 2 . 1 5 uur: Filmhuis: ' Ansichten eines clowns'. Regie. Vojtech Jasny |t/m 12.3). Schouwburg, 20.15 uur: Wim Vandekeybus' 'Les porteuses de mauvaises nouvelles'. Schouwburg, 20.30 uur, studio. Magnolia: 'Ze zijn er weer' (t/m 10.3). Cinecitta, zaal 1 , 2 0 . 0 0 uur: 'A dn/ white season'. Regie: Euza Paley (t/m 15.3). Cinecitta, zaal 1, 2 1 . 4 5 uur: 'Valmont'. Regie: Milos Forman (t/m 15.3). Cinecitta, zaal 2, 20.00 uur: 'De avonden' Regie: Rudolf van den Berg (t/m 15.3). Cinecitta, zaal 2, 2 2 . 0 0 uur: 'Torch Song Trilogy'. Regie. Paul Bogart (t/m 15.3).
Galilei. Foto Patrick G. Meis SCHOUWBURG
Galileï als wetenschapper van vlees en bloed 'GalileT, naar 'Leben des Galiiei" v a n Bertolt Brecht. Regie en bewerking: IVIark Timmer. Muzielc: Vera Vingerhoeds. Op zaterdag 10 maart in de Schouwburg.
Het conflict tussen wetenschap en macht, daar gaat het om in deze txieiende productie van het Zuidelijl< Toneel. Brecht schreef diverse versies van zijn 'Leben des Galilér, waarbij hij de rol van de overheid aanscherpte. Zo was de atoombom op Hiroshima in 1945 en de dreiging van de waterstofbom voor Brecht aanleiding om Galileï uit te bouSCHOUWBURG
'Lieve mensen': Verleidt publiek Studiozaal, 12 maart 2 0 . 3 0 uur: 'Lieve mensen' van Peter Handke door de Stichting Wereldpremières. Regie: Harrie Hageman. W i e de kritieken erop na leest h o e f t zich bij ' L i e v e m e n s e n ' n i e t t e verh e u g e n o p e e n bijzonder v e r n i e u w e n d s t u k , m a a r zeker w e l o p een ' b o e i e n d ' of ' v e r m a k e l i j k ' uur. M e t zijn voorstelling ' P u b l i k u m s b e s c h i m p f u n g ' w i l d e Peter H a n d k e in 1 9 6 6 ' d e theatrale s i t u a t i e ' uitlicht e n . Hij w i l d e t h e a t e r m a k e n v a n het ' g e e n t h e a t e r m a k e n . ' In d e versie v a n t o n e e l g r o e p T h e a t e r ( 1 9 6 8 ) m a a k t e h e t s t u k heel w a t t o n g e n l o s , niet in de laatste plaats o m d a t het stuk afsluit m e t een scheldcannonade tegen het publiek. M a a r w a t in de zestiger jaren als p r o v o c e r e n d w e r d o n d e r v o n d e n , w a s h e t in de b e w e r k i n g v a n M a a t s c h a p p i j D i s c o r d i a ( 1 9 8 3 ) al niet m e e r , m e e n t o n d e r a n d e r e
Univers
wen tot een held die frontaal in botsing kwam met de kerkelijke overheden. Nu weten we dat ook de wetenschappers wel eens de opportunistische toer op moeten om middelen te vinden voor verder onderzoek. Feit is dat Mark Timmer in zijn bewerking het conflict overheid wetenschap minder scherp stelt dan Brecht. Het valt op dat Timmer afrekent met Brechts politieke visie op een Galileï als romantische held, een wetenschapper die zijn kennis in dienst stelt van het volk. Deze Galileï buigt voor het machtsvertoon van de kerk, heeft begrip voor de gevolgen van de schok die zijn visie op het heelal zou kunnen veroorzaken. Hij is een opportunist die zijn hoop heeft gesteld op het geld van de rijke burgerij en op de progressieve vleugel binnen de katholieke kerk. Voor deze menselijke Galileï koos Timmer een acteur van vlees en bloed die hier een knappe acteursprestatie neerzet. Don D u y n s v a n Het Parool. A n n o 1 9 9 0 k a n er alleen n o g m a a r o m g e l a c h e n w o r d e n , h e t z o u een ' H a n d k e zonder t a n d e n ' g e w o r d e n zijn, m a a r d e s a l n i e t t e m i n : ' e e n boeiende voorstelling.' Volkskrant-recensent Martin S c h o u t e n o n d e r s t r e e p t die kritiek: 'Een redelijk o n d e r h o u d e n d uur en een paar a a r d i g e n i e u w e s c h e l d woorden: incestambtenaren, scharrelkippeneukers en oranjebovens. W a t gezocht dus allemaal...' Kester Freriks v a n h e t NRC j u i c h t echter. 'Het geëerd theaterpubliek s u b t i e l v e r l e i d en v e r n e d e r d ' is d e k o p b o v e n zijn kritiek en hij schrijft: ' Z e v e n m e n s e n die een t e k s t declam e r e n , fluisteren, o p h i t s e n d vertellen, u i t d a g e n d de zaal in s l i n g e r e n . (...). De t o e s c h o u w e r v o e l t zich bij v l a g e n bijzonder o n b e h a a g l i j k als hij r e c h t s t r e e k s w o r d t a a n g e s p r o k e n . (...) H a n d k e / H a g e m a n h e b b e n h e m of haar precies k l e m : de t h e a terbezoeker m o e t zich onveilig v o e l e n in zijn z e t e l . (...) H e t s l o t is w e e r e e n j u w e e l . (...) O, die heerlijke p a r a d o x e n . ' (NvO)
Wim Meuwissen kent de kunst om ook belangrijke figuren een menselijke uitstraling te geven. Zijn rondborstige interventies vormen een schril contrast met de 'papieren' wereld van watten en voorschriften. Niet alle acteurs zitten hier goed in hun vel. Warre Borgmans verliest zich als collega en lotgenoot van Galileï in een eerder onbenullig typetje. De intimiteit van de voorstelling en het samenzweringseffect van kerk en wetenschap wordt flink geholpen door de opstelling van speelvlak en publiek op het podium (altlians bij de première in Breda). Je zit als toeschouwer met je neus op het genante vertoon van schipperende kerkvaders en lobbyende wetenschappers. Een inkijk in de wereld achter de coulissen. Decor en licht van André Joosten en vooral de muziek van Vera Vingerhoeds helpen 'GalileT tot een goede voorstelling te maken. (EV) STADSSCHOUWBURG
Hedda Gabler Op 1 4 maart in de Studiozaal om 2 0 . 3 0 uur Toneelgroep Amsterdam met 'Hedda Gabler' van Henrik Ibsen. Regie: Marcelle Meuleman. Henrik Ibsen s c h r e e f h o n d e r d jaar geleden: 'Het treurige v a n deze w e r e l d is d a t z o v e e l m e n s e n n i e t s anders te doen hebben dan geluk n a j a g e n , z o n d e r in s t a a t t e zijn h e t t e v i n d e n . ' In de regie v a n M a r c e l le M e u l e m a n w o r d t Ibsens w i j s h e i d niet g e t o r n d . H e t is zelfs de v r a a g , of het publiek in haar v e r t o l k i n g v a n H e d d a Gabler w e l d a t g e n e v i n d t , w a t het najaagt. N R C - r e c e n s e n t J a c Heijer schreef: ' H e t is e e n i n k e u r i g e v o o r s t e l l i n g , v o o r a l in het b e g i n o p h e t saaie af e n ze r a a k t n i e t . M e t g e e n v a n de personages kan m e n zich gevoelsmatig identificeren.' Wel zegt Heijer: ' M i s s c h i e n ligt h e t a a n Ibs e n , w i e v e r w e t e n w o r d t d a t hij z i c h m i n d e r v o o r zijn h o o f d f i g u u r interesseert d a n v o o r d e c o n s t r u c -
ZATERDAG 10 MAART Schouwburg, 20.15 uur: Het Zuidelijk Toneel met 'Galilei'. Olof: Gala. ZONDAG 11 MAART Sichouwburg, 12.30 uur: Smet koffieconcert met Flati Kwintet en pianist Ton Demmers. S c h o u w b u r g , 2 0 . 1 5 uur: Tineke Schouten met 'Tien met een gniffel'. Schouwburg, 2 0 . 3 0 uur, studio: De Korre met 'Hippolutos'. SOlof: Thé-dansant Zaal Zestien, 11.30 uur- SAK-concert. Cinecitta, zaal 1 , 1 1 . 0 0 uur: 'Betty Blue'. Regie: J.J Beinix. M A A N D A G 1 2 MAART Schouwburg, 20.1 5 uur: Leeds Laughing Stock Theatre met 'The Canterbury Tales'. Schouwburg, 2 0 . 3 0 uur, studio: Na tionaal Fonds met 'Lieve Mensen'. tie en de idee a c h t e r het d r a m a . ' In d e V o l k s k r a n t liet M a r i a n Buijs w e t e n : ' D e regie is z o r g v u l d i g , precies e n glashelder. T o c h lijkt h e t alsof M e u l e m a n haar spelers t e v e e l d w i n g t in t o n e e l m a t i g g e d r a g . (...) Een m o o i e v e r t a l i n g die I b s e n s meesterschap recht doet. Maar z o n d e r de g l o e i e n d e h a r t s t o c h t d a a r o n d e r , die H e d d a g e m e e n heeft met Lövborg.' Ibsen v e r t e l d e m e t ' H e d d a G a b l e r ' het verhaal v a n een generaalsd o c h t e r die uit v e r v e l i n g in haar h u welijk m e t de goedige T e s m a n haar eerder a f g e w e z e n liefde L ö v b o r g t e n g r o n d e richt d o o r zijn T h e a vert r o u w e l i j k h e d e n t e o n t l o k k e n . Een
Hedda Gabler Foto Kees de Graaff
DINSDAG 13 MAART Olof, 17.00 uur: Biljarten. Schouwburg, 2 0 . 0 0 uur: Filmhuis: 'Die Linkshandige Frau'. Regie: Peter Handke (t/m 15.3). Schouwburg, 2 2 . 1 5 uur. Filmhuis. 'Die Wildwechsel'. Regie: Rainer Werner Fassbinder (t/m 15.3). Schouwburg, 2 0 . 1 5 uur: Djazzex: Jazz-on-scale. Schouwburg, 2 0 . 3 0 uur, studio: Het Gebeuren/Frascati met 'Izebel van TyWOENSDAG 14 M A A R T Sportcentrum, 1 7 . 3 0 uur: Uitreiking 4000-ste sportkaart en première videoproduktie 'Studie en Sport, de ideale combinatie in Tilburg'. Toespraken door prof.dr P.A. Verheyen, voorzitter CvB, J.G. Timmermans, wethouder Onderwijs en Sportzaken en J . Stronkhorst, praeses STSSO Pendragon. Schouwburg, 20.15 uur: Pim Jacobs en Louis van Dijk. Schouwburg, 20.30 uur: Toneelgroep Amsterdam met 'Hedda Gabler'. Universiteit, 2 0 . 3 0 uur, SZ 17: Film 'De Spiegel' vanTarkovsky. Org. Filmvereniging Letteren. DONDERDAG 1 5 MAART Universiteit, aula: Aiesec Bedrijveninformatiedag. Universiteit, 13.30 uur, SZ 17: 'De toekomst van ondernemingen met speciale vormen van zeggenschap: de institutionele kaders'. M.m.v. P. McCay (directeur Triodosbank), B. Middel (lid Tweede Kamerfractie PvdA, H. van Zuthem (hoogleraar TU Twente). Dagvoorzitter: H. Voets (TU Delft). Org Studium Generale Schouwburg, 2 0 . 1 5 uur- Het Brabants Orkest. Olof: Lustrumreceptie Alea lacta. VRIJDAG 16 MAART S c h o u w b u r g , 2 0 . 0 0 uur: Filmhuis: 'Pastorale 4 3 ' . Regie: Wim Verstappen (t/m 19.3). Schouwburg, 2 2 . 1 5 uur: Filmhuis: 'Spoorloos'. Regie: George Sluizer (t/m 19.3). m o o i e i n d e is h e t v o o r h e m e c h t e r niet, en Hedda ziet nu zelf o o k g e e n a n d e r e w e g d a n z e l f m o o r d t e plegen. 'T HEKS
Tegentijd brengt 'Virgo' Op 9 maart om 2 1 . 0 0 uur in 't Heks: de Stichting Tegentijd met 'Virgo'. Regie: Maarten van der Put. ' V i r g o ' (Latijns voor: meisje, m a a g d ) is de n i e u w s t e v o o r s t e l l i n g v a n de S t i c h t i n g T e g e n t i j d , e e n Eindhovense groep van jonge k u n s t e n a a r s , die jaarlijks e e n a a n tal s a m e n w e r k i n g s p r o j e c t e n t u s sen v i d e o , d a n s en muziek op t o u w z e t . In de v o o r s t e l l i n g ' V i r g o ' s t a a t d a n s e r e s Pauline R o e l a n t s c e n t r a a l . ' V i r g o ' is het bijna f i l m i s c h p o r t r e t v a n de v r o u w : als rivaal, als m o e d e r , als m i n n a r e s e n als verleidster. het Eindhovens Dagblad schreef o v e r de v o o r s t e l l i n g : ' D e g r o e p T e gentijd leverde m e t deze voorstelling e e n k n a p s t u k j e w e r k af, m e t z o r g en c r e a t i v i t e i t in elkaar g e z e t . T e g e n zo veel w i l s k r a c h t e n k u n d i g h e i d , m e t Pauline R o e l a n t s v o o r o p , is w e i n i g in t e b r e n g e n . ' B e h a l v e Pauline R o e l a n t s s p e l e n 'vijf a f w e z i g e n ' het s t u k . In de m u ziek zijn o o k geluiden v a n v o o r w e r p e n en l i c h a a m v e r w e r k t , dit n a a s t een p i a n o , een gitaar en s l a g w e r k . (NvO)
Sn^'^^a^^itM^jiit
9 maart 1990
vn Ui] ,
' * ^ ,
t;-iïi;,-®..
jaargang 1 nummer 5
Post onderschept (1)
Grensoverschrijdende Vullis
An das Kabinet für Algemeine Zaken T.a.v. der Rudi Lubbers Dem Haag Niederlande
Hoofdredactie Prof. mr. Dick Calf m.m.v. Sjraa Koetjes
Korte metten Eindelijk weten we dan wat SOCIALE VERNIEUWING is. De regering heeft ons lang in spanning gehouden. Afgelopen weelc werd het begrip glashelder door de bewindslieden geschetst: Sociale vernieuwing is iets SOCIAALS wat er EERST NIET fVAS. Al was het /cabinet wat schaars met voorbeelden, volgens mij wordt er bij voorbeeld de gestegen rentestand onder verstaan of de lente of de harde stormen (waren er eerst ook niet). Sociale vernieuwing speelt zich vooral af op locaal niveau, heb ik uit de discussies op kunnen maken. Alles moet anders. Als slaafs navolger van het regeringsbeleid heeft de KUB laten zien dat ze begrepen heeft waar het bij Sociale Vernieuwing om draait. Zo kregen we, terwijl de inkt van de staatsdrukkerij op de regeringsverklaring nog niet droog was, hier in huis al een nieuwe redactieraad voor Univers en werden de liften wederom geschilderd. Er wordt wel gefluisterd dat er een verband bestaat.
(Memo Bonn) Liebe Rudi, In Antwort op jouw Fragen kann ik je das Volgende Mietdelen. De Bundesrepublik is undubbelseitig bereit jullie Rein-IJsselgrens te anerkennen. Kein Problem. Ook werden we niechts unternemen ten Westen van das Ijsselmer. Aber....ware es niecht makkelijker einfach jullie selbstbestuur te verleihen? Jullie Königshaus is schon Deuts. Weim jullie einfach in de Bund treden ware dass allemahl viel billiger en bequemer. Kein hohe Rente mehr. Kein gelul mit het Grensverkehr en garandiert hundert Mark für jede Hollander der nach die Bundesrepublik kommt. Nicht gek wa? Wij von unsere Kant gooien die Grenze open. Du musst maar zien was je davon denkt. Und straks mit Europa macht das eben keine Donder. Lod um altes Eiser. Schliess je doch an Maim. Kan du es Bommen? Wir nehmen die Beatrix geme dabei. Sie hat hier nog ein Besitz in Nassau, nicht? Kann sie gleich Königin von Deutschland werden. Wie gesagt, wir willen graag mit die Buurlanden reden uber die Grenzen. Aber es ist nicht erg deutlich wo die Buurlanden beginnen. (Stand auch in Frei Nederland habe ich gelezen). Ich hoffe dass in die Toekomst mijn Niederlands noch was besser wordt om de General Staten zuzuspreken, mit freundelijken gruss. Der Helmut
Post onderschept (2) Aan Oma Koetjes Huize 'Bitte Ruhe' RUHGEBIET Venlo, 3-3-90 Hallo grootje, U woont drüben. Ik woon hier. Een afstandje van niks eigenlijk, als het geen file-traject zou zijn. Met de benenwagen sta ik sneller op uw lange teen dan met mijn aftandse Jap. U weet niet waar ik woon. Daar ben ik normaliter heel straight in: wie niet bij mij komt, daar kom ik ook niet. Pa kon zo de pot op sinds hij me links liet liggen toen ik mezelf sociaal vernieuwde (hij noemt dat flippen). Dan houdt het wat mij betreft op. Het kan geen eenrichtingsverkeer blijven. Dan lopen sociale verhoudingen vast en eisen sociale files hun tol. U heeft geen rijbewijs, u kunt niet eens fietsen en ter been komt u Univers
HET
EVENEMENT
De Vrije Zondag Sinds ongeveer een jaar heeft Tilburg v^eer een politiek café. Gemidaeld komen er vijftien man op af, en in het afgelopen jaar ging er eenmaal een programma (over anarchie in de Franse Revolutie) helemaal niet door omdat er maar één bezoeker v/as. Onder de naam De Vrije Zondag ,organiseren de Anarchisten in Tilburg "tAIT^ iedere veertien dagen op zondagmiddag een bijeenkomst in café Du Commerce aan de voet van de Heikese kerk. Deze keer staat de biotechnologie op het menu. Vincent, medewerker van de V/ageningse onderzoeksgroep BIOOT komt spreken over 'Oogst uit het lab'. Hij behandelt de producten van celfusie (schaap-geiten), recombinant DNA-techniek (koeiemelk met de eigenschappen van menselijke moedermelk), cel- en v^eefsell<week (vanille of katoen uit bio-reactoren), en enzymentechnologie (cacao uit palmolie). In Australië proberen ze nu al zelfscherende schapen te maken, en chemische concerns leveren tegenwoordig de biotechnisch resistent gemaakte zaden en gewassen in koppelverkoop bij hun bestrijdingsmiddelen.
amper die Wachtkamer uit. Dus met u heb ik wel wat dementie. Af en toe een briefje, oké. U vertelde ooit dat de mensen voor de oorlog dichter bij elkaar stonden. Dat het damals zo natuurlijk was om bij je kinderen in te trekken. Maar waarom ging u na de Krieg drüben wonen? Ik mag u best lijden maar om u iedere dag tegen het zere been te schoppen lijkt me niet zo gezond. Bovendien, dat geleuter van u, dat het aUemaal zo terugloopt, die jeugd van tegenwoordig, daar kan ik niks mee. Zoals u niets opschiet met dat gezeik over zwart geld verdienen, sex en loltrappen. U bent een ouwe van-
Sommige effecten hebben we al beleefd. In 1984 vervingen Coca Cola en Pepsico de suiker in hun frisdranken van de ene op de ander dag door isoglucose, een kunstmatige uit maïs afgeleide zoetstof. De wereldsuikermarkt stortte in en hele gebieden in de suikerverbouwende Filippijnen en Colombia werden op slag in armoede gedompeld. Hoe komen ze aan al die techniek? Door de wetenschap. Zo heeft de Nederlandse overheid samen met grote ondernemingen als A K Z O , Shell en Philips Duphar een speciaal biotechnoiogisch onderzoeksprogramma opgezet. O p dezelfde manier zijn Europese onderzoeksprojecten ontwikkeld in het kader van het innovatie-beleid van de EG. Het werkt als volgt: ondernemingen hebben behoefte aan bepaalde biotechnologische know how, en krijgen subsidie om universiteiten onderzoek te laten doen. O p de Landbouwuniversiteit in W a g e ningen gaat jaarlijks circa tien miljoen gulden om aan onderzoek dat wordt gefinancierd uit de 'derde geldstroom', een uitdrukking die ten onrechte suggereert dat we met particuliere
dage. Ik een jonge vandale. Dat slopen hebben we afgekeken van die gasten daarboven die in de crisis alles om ons heen afbraken. Nu lees ik dat ze bakken geld hebben om de soos te vernieuwen. Ik kan geen krant uit de goot tillen of ze beginnen over de verbouwing van de soos. Ik zeg u, ouwe taaie, ze nemen ons weer te grazen. De prijzen gaan omhoog, we moeten tol betalen voor de tunnels. Ze beknotten op reisgeld zodat u niet eens een keer kunt zien in wat voor tof portiekje uw lieve jongen zich staande houdt. Bespaar u dat reisje naar Venlo en bUjf maar lekker met dat zere been tegen uw radi-
bestedingen te maken hebben: in werkelijkheid is de geldstroom van de overheid gewoon verlegd via het bedrijfsleven dat er de zeggenschap over heeft gekregen. Stelt de Landbouwuniversiteit dan geen paai en perk aan al die ethisch zeer kwestieuze onderzoeksprojecten? Nee. Er vinden moeizame discussies tussen de raad en het College van Bestuur plaats over reservering van een klein percentage van de onderzoeksgelden voor kritisch onderzoek naar de problematische maatschappelijke gevolgen van de biotechnologie. Dat is alles. De Sickbocks en Frankensteins kunnen intussen ongestoord hun gang gaan. En je zult zien: als de geest over enige tijd eenmaal voorgoed uit de fles is, wordt er - net als ai gebeurde bij Tsjernobyl, de aangetaste zee, de stervende bossen, de giftige melk - natuurlijk ook dan weer gehoofdschud hoe het toch mogelijk was, dat niemand indertijd heeft voorzien wat de schadelijke gevolgen van al het geknutsel zouden zijn. (Okee, misschien die acht paar geitenwollen sokken van De Vrije Zondag niettena gesproken.) Frans Godfroy
ator aanliggen. Trouwens, ik zou me schamen u dakloos te ontvangen. Ik zal eens gaan kijken of ik nog een steentje kan helpen metselen aan die sosjale verbouwing hier. Dag omaatje. Ik stuur nog een flesje brandewijn (of was het bessen?) mee met ma als ze haar verplichte rondje gaat maken.Mag u niet meer hebben, hoor ik. Niks van aantrekken, beter een zatte kop dan een droge kloot. Die witte jas;sen lusten hem anders ook wel. Je lieve vrije jongen, Sjraa Koetjes
EQ
Misschien kan die nieuwe redactieraad er voor zorgen dat eindelijk eens een eind wordt gemaakt aan het Gazistisch schrikbewind van mijn alom gehate mederedacteur Koetjes. Zoals iedereen weet is Koetjes weggereoganiseerd vanwegefraude bij de uitvoering van zijn VF-programma. Omdat de KUB vanwege boterhoofden niemand ontslaat maakt Koetjes hier nog de dienst uit, zoals Alting Von bij de economen. Ik Tjal u niet vertellen wat er bij redactievergaderingen over tafel gaat en ook niet dat Koetjes verschrikkelijk drinkt en zijn vrouw bedriegt. Maar redactieraad luister: bevrijd me van die Koetjes en ik beloof dat ik u naar de mond zal spreken (mits tot tevredenheid bevorderd zal ik zonder meer uw spreekbuis zijn). Geen vuiligheid meer, of ranzige kritiek. Harmonie en sociale vernieuwing, dat beloof ik u. Dick Calf
Uw reactie
Bij deze wil ik krachtig protesteren tegen de wijze waarop u mij in uw laatste aflevering heeft afgebeeld. Ik ben de man met het krachtig geschapen lid die in een driedelig kostuum de rechterbenedenhoek van uw vorige schotschrift sierde. U heeft op schandelijke wijze misbruik gemaakt van mijn handicap. Door een bedrijfsongeval zijn mijn beide handen en onderarmen sinds enkele jaren geheel verlamd. Ik hoef u wel niet te zeggen dat onze maatschappij slecht is ingespeeld op de gehandicapte medemens. Wellicht begrijpt u ook dat ik op inventieve wijze mezelf moet beredderen in het dagelijkse leven. U heeft van mij een foto genomen terwijl ik met mijn gelukkig nog goed functionerende lid mijn pincode probeerde in te toetsen. Uw minachting heeft mij zeer gegriefd. Maar als u toch zo humoristisch bent aangelegd nodig ik u uit om bij mij thuis eens een kiekje te maken terwijl ik een briefje type. Met verontwaardigde groet, BuUe Bordenaar 9 maart 1 9 9 0