1987 11 13

Tilburgs Universiteitsblad - 13 november 1987 - jaargang 25 nunnmer 12

College stelt antwoord op Olivetti-vragen uit Het College van Bestuur heeft de standpuntbepaling over de contacten van de KUB met de computerfirma Olivetti uitgesteld. Er is nog onvoldoende informatie boven vjater over de belangen van Olivetti in Zuid-Afrika, zo vindt het College. De fracties Breed Front en PLM hadden vragen gesteld over de Zuidafrikaanse belangen van de KUB-partner. Het College wacht nog op nadere Informatie van het Komitee Zuidelijk Afrika en het Italiaanse documentatiecentrum IDOC. Collegelid Schellekens: 'We hebben een gesprek gehad met Olivetti en het bedrijf heeft ons daarbij de gevraagde gegevens gestuurd. Voor een evenwichtig standpunt zullen we echter eerst de andere informatie moeten afwachten.' Centraal in de kwestie staat de vraag in hoeverre Olivette haar marktaandeel aan het vergroten is in ZuidAfrika, juist nu Amerikaanse bedrijven zich terugtrekken, en of de Italiaanse firma computerbedrijven uit de Verenigde Staten helpt om de Amerikaanse sanctiewet te omzeilen.

Olivetti beroept zich op de EG-gedragscode voor ondernemingen die gevestigd zijn in Zuid-Afrika. Deze gedragscode bevat bepalingen over hoe Europese bedrijven hun zwarte Zuidafrikaanse werknemers zouden moeten behandelen. Het Komitee Zuidelijk Afrika vindt die gedragscode overigens 'veel te beperkt'. De code voorziet niet in sancties en verbiedt geen investeringen. Bovendien zou het controlemechanisme op de uitvoering van de code niet werken, zo vindt het KZA. 'Daarbij zijn de lonen die volgens de code mogen worden betaald veel te laag, de berekening is gebaseerd op dezelfde ongelijkheid die heerst in Zuid-Afnka', aldus een

woordvoerdster van het Komitee. Volgens het Amerikaanse onderzoeksinstituut IRRC (Investor Responsibility Research Center) heeft Olivetti nog recenteiijk computers van het Amerikaanse communicatieconcern AT & T (American Telephone and Telegraph) verkocht op de Zuidafnkaanse markt. Hiermee overtreedt AT & T de Amerikaanse sanctiewet ten aanzien van ZuidAfrika. AT & T heeft een belang van 22,3 procent in Olivetti. De ontwikkeling, produktie en verkoop van de pc-poot van AT & T is sinds kort in handen van Olivetti. Volgens een woordvoerdster van IR RC zijn er foto's van een computerbeurs in Johannesburg waaruit blijkt dat er AT & T-computers worden aangeboden bij de Olivetti-stand. Eén van die foto's is onlangs gepubliceerd in het Amerikaanse maandblad 'Report on AT & T'. 'We wachten nu op een reactie van AT & T zelf', aldus de Amerikaanse zegsvrouwe. C.J.

Afvalverwerking in derde wereld in onderzoek De KUB en de Technische Universiteit Eindhoven (TUE) gaan zich richten op het probleem van de afvalverwerking in ontwikkelingslanden. Binnen de beide Brabantse universiteiten is daarvoor een nieuwe onderzoeksactiviteit gestart: Waste Consultancy International (WCI). Op provinciaal, en in mindere mate landelijk niveau, werken de universiteiten van Tilburg en Eindhoven al bijna tien jaar samen bij onderzoek en advisering op het gebied van afval, milieu en milieutechnologie. Dat gebeurt in het kader van het Waste Management Programma (WMP), waaraan vakgroepen van beide instellingen bijdragen leveren. Aan WCI zullen het bureau Ontwikkelingssamenwerking van de Eindhovense universiteit, een afvalverwerkingsbedrijf uit Maarheeze en het Waste Management Programma deelnemen. De deelnemers aan WCI zijn op dit moment naarstig op zoek naar Europese financiers voor de uitvoering van projecten. Volgens drs. P. Gerlach, hoofd van het Transferpunt van de KUB en woordvoerder namens het in Tilburg gevestigde WCIbureau, kan waarschijnlijk in de loop van

1988 begonnen worden met de studies in ontwikkelingslanden. 'We zijn nu nog druk bezig met lobby-activiteiten om de financiering rond te krijgen. Via de ministeries van economische- en buitenlandse zaken willen we contact zoeken met organisaties als de UNIDO, de EEG, de Wereldbank en de UNESCO', aldus Gerlach. Hij denkt niet dat de activiteiten van WCI die van andere universiteiten overlapt: 'Voor zover ik weet houdt alleen de universiteit van Delft zich ook specifiek bezig met de afvalproblematiek. Ik denk dat wij op dit gebied een stukje specialisatie kunnen aanbieden, een soort aanvulling op wat er zoal op het terrein van de milieu- en afvalproblematiek gebeurt.' In hoeverre past dit nu in het streven om in toenemende mate aanspraak te maken op de zogenaamde derde geldstroom? Gerlach: 't

/t r

i "

'4 f

^

\ '' '

Afvalverwerking In Brabant, derde wereld lokt

'De ervaring leert dat het venwerven van financiën bij internationale organisaties veel tijd en moeite kost, en veel teleurstelling oplevert. De aanloopkosten zijn bovendien vaak zo hoog dat het rendement nooit groot zal zijn, in feite zal de opbrengst nauwelijks voldoende zijn om kostendekkend te werken. Wij bieden een stuk maatschappelijke en industriële dienstbaarheid, waarbij hooguit voor het deelnemende bedrijf wat oververvolg op pagina 3

7

Bij de tijd De KUB blijft achter in onderzoek naar ouderen. Zo bleek tijdens de themadag van de wetenschapswinkel.

3

Herman Hopman Het doek lijkt gevallen.

5

Prof. van Bueren over het wetenschapsbeleid.

10

Wessei di Wesseiii De oplossing van het wereld-energieprobleem ligt binnen handbereik. Visionair of charlatan?

11

Gerrit iVlannoury en de Nederlandse significa. Een portret.

Evaluatie VSNU bepleit voortbestaan steunpunten Aangezien het niet mogelijk lijkt om tussen nu en eind december van dit Jaar met een structurele oplossing te komen, dienen de regionale steunpunten voor de studiefinanciering in ieder geval in 1988 te blijven functioneren. Zelfs als ze daarna zouden worden opgeheven zal de voorlichting toch op langere termijn geregionaliseerd dienen te blijven. Dat zijn de belangrijkste conclusies uiteen intern evaluatierapport van de Vereniging van Samenwerkende Nederlandse Universiteiten (VSNU) naar het functioneren van de regionale steunpunten in de afgelopen maanden. De (concept-)-rapportage wordt vandaag, 13 november, besproken in het sectoroverleg studentenbeleid van de VSNU. Het onderzoek heeft zich uitsluitend gericht op de steunpunten die bij een instelling voor wetenschappelijk onderwijs zijn ondergebracht. De overige en met name de HBOsteunpunten zijn buiten beschouwing gebleven omdat het volstrekt onduidelijk bleef of de HBO-raad wel of niet met een eigen evaluatie-onderzoek zou komen. Ook het ministerie van O & W heeft weliswaar herhaalde malen aangekondigd dat er een evaluatie zou komen, maar veel schot zit daar nog niet in. Vandaar dat op dit moment voor alle betrokkenen nog volstrekt onduidelijk is wat er na

1 januari 1988 staat te gebeuren. De VSNU wil dan ook op basis van dit onderzoek nog deze maand overleg hebben met het ministerie over continuering van de steunpunten. Daarbij kan wat de VSNU betreft de huidige opzet gehandhaafd blijven, maar dan wel zonder dat de instellingen er geld bij moeten leggen. Het onderzoek toont namelijk aan, dat de huidige manier van financiering lang niet alle kosten dekt en er zelfs op de korte termijn - dus tot het einde van het jaar - al een betere regeling nodig is. Andere problemen, die snel via nadere afspraken opgelost moeten worden zijn, aldus het rapport, de uitvoering van de by-passregeling, de bereikbaarheid van 'Groningen' en de voorlichting aan anderen dan de directe cliënten, zoals bijvoorbeeld de schooldecanen. Op de steunpunten zelf zal op sommige plaatsen bij continuering meer aandacht aan de privacy van studenten geschonken moeten worden. R.K./UP

MATSERTJES

COLOFON TE BERDE

■ ^

matsertjes ^"B

'Matiertjes' kunnen enkel per mgevulde matser­ bon worden opgegeven bij de redaktie. Contant betalen. Tot 30woorden kosten z e / 5,—. Tus­ sen 30 en 60 woorden / 10,—; onder nummer ƒ 2,50 extra. Reakties op advertenties onder nummer naar de redaktie sturen. DEETMAN...: Heeft het helemaal niet begrepen. Daarom kan hij ook nooit lid worden van de nieuw op te richten Studentenvereniging. Ben jij niet zo gestoord en wel bereid je handen uit de mouwen te steken en zo onvergetelijk te worden? Kom dinsdag naar de PUF! 076-211147

Jeroen L., voor al uw wensen op contactueel gebied. Hij is gespecialiseerd in het beantwoorden van vragen over het oprichten van een nieuwe Studentenvereniging. Voor een aangenaam gesprek voor een nuttige zaak is hij de aangewezen man. STUDENTENVERENIGING: Oprichting!!!! Dinsdag 17 november!!!! 20.00.uur!!!! In de PUF!!!! Kom allemaal! Kom allemaal! Kom allemaal! Kom allemaal! Kom allemaal! Kom allemaal! DELICIOUS!: Wil je creatieve gedachten botvieren, en is je studie daarvoor te saai? Ontwerp het nieuwe T.E. Vlogo, modern, professioneel, gekleurd en fraai! Voor het bestelontwerp is een prijs beschikbaar. HE STUDENTS: Why are you that serious, just study somewhat less, you know it's delicious to organise the T.E. Vcongres. Econometriestudenten gezocht voor congresorganisatie. Zie rubriek mededehngen. Bel 013-662747." •LEUK ALTERNATIEF: In plaats van een op zich heel gezellige en avontuurlijke wintersport kun je ook meedoen aan het oprichten van een nieuwe, gezellige en avontuurlijke Studentenvereniging. De 'bus* vertrekt om 20.00 uur in de PUF op dinsdag 17 november. Be There!

VERTALpN: Native speaker, academicus en beëdigd vertaler, vertaalt al uw artikelen etc. in of uit het Engels m.b.v. een tekstverwerker (WordPerfect). Ook correctiewerk. Drs. P.E. Davies, tel. 030-522695.

VERHUIZEN? Busje nodig? Te huur Suzuki Carry met chauf feuse voor/ 25,— per uur, plus 40 cent per km., gerekend vanaf verhuuradres. Voor meer info bellen 702149.

SAFARI KENYA: Volledig verzorgde kampeersafari's voor ondernemende mensen naar wildparken en ontoegankelijke gebieden in Kenya. 10-daagse reis vanaf / 827,-exclusief vliegreis. Nederlandse organisator. Inlichtingen over diverse mogelijkheden 040-420058.

FILM: Filmvereniging Letteren draait in het kader van de cyclys spanning 'Possession' van Andrzey Zulawski. Donderdag 19 november. Tijd: 20.00 uur. Plaats: CZ 101. Prijs: 3,50.

SOCRATES-FILMCYCLUS: Di. 24 nov: Death of a salesman Dl. 8 dec: The lulling fields Plaats: AZ 115 Tijd: 20.30 uur Entree:/ 2,50. GITAARSTUDIO: Gitaarles door bevoegd docent in de volgende stijlen: klassiek, jazz, lichte muziek. Vier lessen proef k o s t / 45,—, d a a r n a / 145,— per kwartaal, je krijgt dan een half uur les per week. Je kunt op elk moment met lessen beginnen. Heb je interesse bel dan 013-358562. MUZIEK: Muziek voor feesten en recepties. Keuze uit piano solo, piano + bas, piano + zang, of compleet combo. Stijl: Duke Ellington, Swing, Bossa's Blues. 013-355891 of 365728 vraag naar Dorle. SOCRATES...: Doet meer dan filmdraaien alleen. Met alle respekt voor de aktiviteiten die studenten ondernemen schort het aan een tweede studentenvereniging. Dat kan veranderen als ook jij dinsdagavond verschijnt in de PUF om 20.00 uur. Afmelden bij Jeroen: 076-211147. VERTALER DUITS: Vertalingen in en uit het Duits op het gebied van techniek en taalwetenschap. Correctie v. scripties en^orrespondentie. J. Lenting, Stadstr. 12, 5038 VJ Tilburg, tel: 430837 (na 18.00 uur). TYPEWERK?: Informade-Typeline verzorgt elk typewerk m.b.v. computer (tekstverwerkingspakket WordPerfect). Voor informatie: postbus 98, te 4870 AB EttenLeur of tel. 01608-37653.

Vraagtekens bij zaak Harm Dost Dat het Nederlandse drugsbeleid in het buitenland met argusogen wordt bekeken, is een algemeen bekend feit. Het belangiijkste voorbeeld van dit wantrouwen in het buitenland vormt de bekende zaak H a r m Dost. Deze Arnhemse medewerker van Release (een organisatie die drugsverslaafden helpt) werd in 1975 door de Duitse politie aangehouden wegens handel in hasj in Nederland op grond van het universaliteitsbeginsel. Het Landgericht in Kleve veroordeelde Dost in 1976 tot drie jaar en negen maanden vrijheidsstraf. Onder invloed van Nederlandse protesten werd hij na anderhalf jaar weer vrijgelaten. In 1981 veroordeelde het Arnhemse hof hem tot twintig weken (waarvan tien voorwaardelijk) wegens het in het bezit hebben van 16 kilo hasj. Eind 1984 vertrok Dost voor een vakantie naar Spanje, alwaar hij in de nacht van 9 op 10 november in een hotel in Santa Cruz door de Spaanse politie werd aangehouden. Sinds januari 1982 bleek er nl. in West-Duitsland een nieuw arrestatiebevel voor Harm Dost te lopen, op grond waarvan de Duitse justitie in 1984 aan Spanje zijn uitlevering verzocht. In 1985 werd Dost daadwerkelijk uitgeleverd aan WestDuitsland op grond van import van hasj in West-Duitsland (iets wat Dost steeds heeft ontkend) en handel in hasj in Nederland (Dost verkocht in Arnhem ook aan Duitsers). De eerste beschuldigingen liet men ech-

Univers

ter al gauw vallen. Volgens Dosts advocaten Orie en Gregorius was die eerste beschuldiging noodzakelijk om de uitlevering rond te krijgen. Officier van Justitie Kallmann wees dit van de hand, omdat het volgens hem hier om een fout van het BKA (Bundeskriminalamt) ging. Ook het verweer dat Dost al veroordeeld was voor de strafbtire feiten, waarvan het Duitse Openbaar Ministerie hem beschuldigde (voor het Arnhemse hof in 1981), en vervolging van Dost dus in strijd zou zijn met het ne bis in idem-beginsel, werd van de hand gewezen. Het verweer, dat het bewijsmateriaal (uit Nederlandse dossiers) onrechtmatig was verkregen (en waarover staatssecretaris van justitie V. Korte-van Hemel nog een boze brief aan de minister van justitie in Nord-rhein-Westfalen schreef), werd eveneens niet geaccepteerd. De eis van de Officier van Justitie luidde 14 jaar, het Landgericht Düsseldorf veroordeelde Dost in augustus 1986 uiteindelijk tot 10 jaar. Volgens velen was deze hele gang van zaken een protest tegen het liberale drugsbeleid in Nederland. In april 1987 werd het vonnis van het Landgericht Düsseldorf door het Bundesgerichtshof in Karlsruhe vernietigd wegens fouten in de procedure, en terugverwezen naar het Düsseldorf se Landgericht. Vanaf 5 oktober werd daar de zaak-Harm Dost opnieuw behandeld. O p de tweede procesdag (12 okto-

JURISTENFEEST: Knetterend juristenfeest! Donderdag 19 november. Philharmonie. Entree: / 2,—. Collegekaart verplicht. Komt allen!!! TE KOOP: Apple lic incl. 2e drive, printer, software, etc. compleet 2500,—, tel. 013-432919(na 19.30 uur). LAATSTE OPROEP: Dinsdag 17 november is het eindelijk zover: de oprichtingsvergadering voor de nieuwe studentenvereniging zal dan plaatsvinden. Kom aanstaande dinsdag om 20.00 uur naar de PUF. Voor meer informatie: bel 076-211147 en spreek met Jeroen. GEZOCHT: Elke zondag om 11.30 is er in de Studentenkerk een dienst rond Schrift en Tafel. Om de week worden deze diensten ondersteund door het koor van de Studentenkerk. Wie hierin wil meezingen is meer dan welkom! Koorrepetitie: elke woensdag van 20.00-22.00 uur. Inlichtingen: 013-36.35.49of 013-67.53.02 (Maranatha).

B HET BORDEELBESLOrr Bij de invoering ^an het 'Bt>rdeelbesluit*: seksclub­ en bordeelhouders «ner hun \ak en de toekomst. 'CAO's *»or h<H>reii — dat kan niet'. Ds. Be>ers Naude o\er het \ N C en wat een >rijlatmfi \an Mandela zou betekenen. En: 'Voor \eel mensen \an mijn };eneratie ben ik een \errader en dat zal ik hlij\en. Ze \erge>en me n<M>it. Ik ben doorgelopen toen alle anderen ble\en staan.' Oudere politiemannen o\er hun werk. Het "balen als stekkers* \an deze rcKerin^. ■ Onthullend: een Italiaanse illegale kok o\er het werken in Italiaanse restaurants in Nederland, (iesprek met Jacques I)eh)rs. de toekomst \an Furopa. Fitm: een ontm<M'tin}{ met Marcello Mastroianni. Pianist Paul Wittgenstein.

HET EINDE VAN DE WAO In de kleurenbijla}ïe: een opzienbarend 'dossier'. Hoe >alt te bej;rijpcn dat na een hernia­ operatie de één een volledige uitkering krijgt en de ander na eenzelfde operatie maar een kwart? Vanaf 1 januari j . l . worden alle WAO­ers opnieuw \FGESCHAT.In VN de nieuwe werkelijkheid: het einde \an de WAO. VN's Boekenbijlage: het intelleetuelen­nummer.

Lees naast uw krant Vry Nederland

TYPWERK: Al uw typwerk sii,el en verzorgd afgeleverd door studente Nederlands met elektronische typmachine. Tel. 013-422510, De Vries. VAKANTIE: Je hebt vakanties en vakanties. Skiën o.a. met kerst of nieuwjaar in Frankrijk met Stichting Sport Neth vanaf/ 595,—. Bel Aad (030-938019), Ceciel (030-932468) of Roeland (030-732959). WOONGROEP: In woongroep van 6 pers - prachtig herenhuis in centrum Tilburg - komt rond maart '88 een plaats vrij. Enig eigen geld gewenst (± / 5000,—). Tel. 013-350218.

ber) werd ruim de helft van het oorspronkelijke aantal strafbare feiten geschrapt wegens het gebaseerd zijn op onrechtmatig verkregen bewijsmateriaal, terwijl tevens diverse getuigen a charge ineens stelden dat ze niets meer konden herinneren. De OvJ eiste uiteindelijk op 29 oktober een vrijheidsstraf van zes jaar. Een dag later veroordeelde het Landgericht Dost tot één jaar en negen maanden, wat inhield dat H a r m Dost onmiddellijk o p vrije voeten werd gesteld, nu de tijd die hij in voorarrest had gezeten, lan-

-TE BERDE

ger was dan de opgelegde vrijheidsstraf. De Duitse staat moet verder de tijd, die Dost te lang in voorarrest heeft gezeten, aan hem vergoeden. H a r m Dost is dus weer vrij, maar de vraagtekens bij de gehele procesgang tegen hem blijven staan. O p woensdag ISnovemberorganiseert de Vereniging voor Strafrecht Tilburg d a a r o m een lezingen- en discussieavond over de zaak-Harm Dost. Sprekers op deze avond zullen zijn Mr. drs. J . M . A . van ■ Atteveld (universitair docent straf­ en straf­ procesrecht aan de Katholieke Universiteit Brabant) en Harm Dost zelf. Aanvang 19.30 uur, zaal AZ9 van de K.U.B. De toegang is gratis.

univers tilburgs universiteitsblad (voorheen tilburgs hogeschoolblad) redaktie eddie vaes (hoofdredakteur) twan geurts, lennart kik, angela van schendel (assistente) mefiewerkers toine asselbergs, huge backx, han van den hoff, Caspar janssen, ene korsten, jan charpentier, claartje van der grinten, frans godfroy, rené van hoeren, michel knapen, frank soonieus, gerard rutten, yvonne ton, nanny timmers, lil wagenmakers cokimnisten dr a j w boelhouwer, c m vandiek dr p f m kop, t aarts samenstelling redaktieraad prof mr p van seters (voorzitter) dr h van erp, prof dr ] I goedegebuure, prof dr ruys, m ackermans (adviseur), drs th schouw, h van kleef, drs c p m broekhof officiöle mededelingen afd interne communicatie cartoonist ad van haandel advertenties angela van schendel

kopij alle kopi| moet uiterlijk op donderdag de week vóór het verschijnen in het bezit van de redaktie zijn redaktie­adres/advertenties hogeschoollaan 225, tilburg, telefoon (alleen voor univers) 662277 en 662506 intern 2277 en 2506 kamer B 12 en B 13 (gebouw b) ■ foto rien siers landelijk samenwerkingsverband universitaire pers (up) waarbij verder aangestoten ad valvas (vu amsterdam), wagenings universiteitsblad, utrechts universiteitsblad, delta (delft), cursor (eindhoven tut nieuws (twente), observant (maastricht), uk (groningen) en ku nieuws (nijmegen) druk drukkerij em de jong bv, baarle­nassau abonnementen voor niet­universiteitsleden /" 3 0 , ­ per jaargang

SPOEDBERAAD

Actiedag in Tilburg tegen beperking inschrijvingsduur

Hopman: doek lijki gevallen

College van Bestuur zwaait met portefeuille

Positie Hopman onveranderd na universiteitsraad Het doek lijkt gevallen voor drs. H. Hopman. Het is onwaarschijnlijk dat er voor de met verlof gestuurde secretaris nog een weg terug is naar de KUB. Een spoedzitting van de universiteitsraad heeft geen verandering kunnen brengen in de situatie die was ontstaan nadat het College van Bestuur Hopman twee weken geleden aanbood in onderling overleg zijn dienstverband te beëindigen. Een motie van afkeuring Jngediend door de fractie Breed Front en door enkele leden van de Progressieve Studenten Fractie, kwam niet in stemming omdat het College van Bestuur daarover het onaanvaardbaar uitsprak. Er zal dus geen poging worden ondernomen om de strijdende partijen nader tot elkaar te brengen. College en secretaris laten gewoon verder onderzoeken - door ex-lid van het Stichtingsbestuur Mr. S. F. Baron van Wijnbergen - hoe het dienstverband van secretaris Hopman op de meest sjieke manier kan worden afgerond. Van ontslag is officieel nog steeds geen sprake. Hoezeer het College van Bestuur erop is gebrand om in het conflict met de secretaris de volle buit binnen te halen bleek tijdens de besloten - spoedvergadering van de universiteitsraad vorige week donderdag. Het bestuur dreigde met opstappen als een voorbereide motie van afkeuring over de handelwijze van het CvB zelfs maar in stemming zou worden gebracht. Hoewel van tevoren vaststond dat die motie geen meerderheid in de raad zou halen. De universiteitsraad zwichtte voor zoveel geweld en slikte de motie in. Wat overbleef van de geuite onvrede was een uitspraak waarin de raad het betreurt 'dat de informatieverstrekking van het College van Bestuur in de instelling tot misverstanden aanleiding heeft gegeven'. De geheel aan de affaire Hopman gewijde raadsvergadering duurde bijna vier uur. De inderhaast uitgeroepen bijeenkomst was belegd op initiatief van Breed Front, de fractie Univers

die van het College van Bestuur nu wel eens het naadje van de kous wilde weten. Raadslid Christa Thoolen namens Breed Front: 'Wij wilden van de raad graag een uitspraak over de handelwijze van het College, dat twee weken geleden op een volstrekt ongecontroleerde manier berichten heeft verspreid over een personeelslid van deze instelling. Men heeft in een openbare verga- • dering het presidium van de raad ingelicht over de schorsing van Hopman en vervolgens ook de diensthoofden en secretarissen. Daarop is de geruchtenmachine gaan werken en enkele uren later lag de naam van Hopman te grabbel met de meest fantastische interpretaties ernaast. Dat lijkt ons geen toonbeeld van zorgvuldig personeelbeleid. Bovendien, als je iemand wil ontslaan moet je daar je redenen voor aanvoeren. Maar de motieven verschilden elke keer. Dan weer ging het om het bewindvoerderschap van Hopman bij de filosofen, dan weer om de schadelijke publiciteit die hij zou hebben veroorzaakt'. Thoolen: 'Nu is de universiteitsraad wel niet de eerstverantwoordelijke als het gaat over het personeelsbeleid, maar wij vonden wel dat we - als fractie van personeelsleden van de KUB - iets van ons moesten laten horen'.

Over de inhoudelijke afwikkeling van de vergadering wil Thoolen geen mededelingen doen omdat zij zich gebonden acht aan de geheimhoudingsplicht. Maar over de sfeer van de besprekingen wil zij wel kwijt dat die bij vlagen 'vervelend' was. 'Iedereen kwam met koppijn naar buiten. Akelig. Ik heb er een verschrikkelijk rotgevoel aan overgehouden. Dat mag ik toch wel zeggen, he? De afloop van de vergadering was voor mij zeer onbevredigend'. Rector de Moor wil evenmin uit de school klappen over de vertrouwelijke vergadering van de universiteitsraad. Ook heeft hij geen behoefte aan toelichting op het inmiddels universiteitsbreed uitgelekte geheim dat het College hoog spel heeft gespeeld door met de portefeille te zwaaien toen de indiening van de motie van afkeuring aan de orde was. De Moor: 'Ik hou mij aan de afspraak van vertrouwelijkheid zonder me af te vragen of dat misschien schadelijk zou zijn voor het College. Ik ga niet uit van wat positief voor me is, maar van wat correct is. Geen commentaar dus'. En geen antwoord op de vraag waarom het College in de hele affaire zo verbeten en overgevoelig te werk gaat dat men het zelfs niet op een stemming wilde laten aankomen over een motie van afkeuring die bij voorbaat kansloos leek. Secretaris-met-verlof Hopman tenslotte is het oneens met de opvatting dat na deze vergadering van de universiteitsraad voor hem de weg terug naar de KUB, in welke functie ook, definitief is afgesneden. 'Ik ben nog niet weg van de KUB. Ik ben alleen met verlof. En intussen wordt er door Baron van Wijnbergen aan een regeling gewerkt. Ik ga met speculeren over de mogelijke uitkomst van die bemiddeling'. Hopman toont zich, onverwacht, tevreden over de uitkomst van de raadsvergadering. 'Het is goed dat er niet nog meer schade is aangericht'. Die motie van afkeuring leek

Tijdens de landelijke actieweek van 16 tot 20 november van het Landelijk Actiecomité Studentenorganisaties (LAS), organiseert het Tilburgse LAST op dinsdag 17 november een actiedag. Het protest is gericht tegen de beperking van de inschrijvingsduur en de daaraan gekoppelde verhoging van het collegegeld. Om 11 uur in de morgen zal de sportvereniging Pendragon die dag op de Heuvel in het centrum van Tilburg ochtendgymnastiek verzorgen: een opwarmertje voor de demonstratieve optocht door het centrum van Tilburg, die begint om half twaalf. Om half twee die middag zal voor de KUB een vliegeractie plaatsvinden onder het motto: 'Deze vlieger gaat niet op'. In de Aula van de KUB vindt aansluitend een forumdiscussie over de voors en tegens van de maatregelen van de minister. Er zullen sprekers zijn uit de politiek, het bedrijfsleven, het onderwijs en van studentenorganisaties. Danny Backx, coördinator van DSW, zit het forum voor. Volgens de studenten is beperking van de inschrijvingsduur onaanvaardbaar omdat het de studenten zo goed als onmogelijk maakt deel te nemen aan activiteiten van studentenorganisaties, bestuurlijke organen en maatschappelijke organisaties. Studenten die studievertraging oplopen door overmacht of persoonlijke omstandigheden kunnen door financiële drempels, zoals Deetman die wil opwerpen, hun studie niet afmaken. Verder is straks de doorstroming van het H BO naar het W O zo goed als onmogelijk. In het LAST zijn een dertigtal Tilburgse studentenorganisaties vertegenwoordigd, waaronder Olof, Vite, sportorganisaties zoals Pendragon, Polek, de Tilburgse Studerenden Bond, fracties uit de universiteitsraad, faculteitsverenigingen en enkele raden vandeHBO's. G.R. vervolg van pagina 1 blijft. Het is natuurlijk wel zo dat dit soort projecten passen in het beleid om onderzoeksactiviteiten steeds uit te breiden.' Naast onderzoek en studie van de afvalproblematiek in ontwikkelingslanden, zal WCl zich mettertijd ook gedeeltelijk bezig gaan houden met de uitvoering van concrete projecten . Gerlach noemt als voorbeeld Afrika: 'Als gevolg van industrialisatie en verstedelijking wordt het afvalprobleem daar dagelijks nijpender. De autoriteiten zitten met het feit dat dat afval afgevoerd moet worden. Dan zitje met de vraag: wat doe je er mee. Ga je dumpen, ga je verwerken of ga je composteren. Daar kun je dan oplossingen voor zoeken, zowel op kleinschalig, lokaal niveau als op een grootschaliger niveau.' C.J.

hem al niet zo'n geschikt middel. 'Ik wil de mensen niet afvallen die op deze manier hun onvrede hebben willen verwoorden. Maar ik denk dat het aannemen van de motie schadelijk zou zijn geweest voor de instelling en tenslotte ook voor mezelf'. Bemiddelaar Mr. Baron van Wijnbergen wilde geen verwachting uitspreken over de termijn waarop hij een oplossing verwacht van het conflict. Twan Geurts

13 n o v e m b e r 1987

R

K

Van Knippenberg nieuwe hoogleraar pastoraal-ttieologie Per 1 januari '88 krijgt de theologische faculteit Tilburg een nieuwe hoogleraar pastoraaltheologie. Drs. M.P.J. van Knippenberg volgt op die datum de in januari '87 overleden prof. Boeracker op. Van Knippenberg hoopt op 19 november a.s. te promoveren aan de Nijmeegse theologische faculteit op een proefschrift getiteld: 'Dood en religie. Een studie over communicatief zelfonderzoek in het pastoraat'. De nieuwe hoogleraar volgde de priesteropleiding bij de Lazaristen, studeerde oecumenische theologie en maatschappelijk weck in Nijmegen, en werkte achtereenvolgens op het klein-seminarie van zijn congregatie te Zundert, in de oecumene en het ziekenhuispastoraat te Zutphen en aan het Interuniversitair Instituut voor Missiologie en Oecumenica te Utrecht. Van 1971 tot 1977 was hij studentenpastor in Nijmegen. Sinds 1978 werkt hij binnen de vakgroep pastoraaltheologie van de Nijmeegse theologische faculteit. Van Knippenberg's proefschrift bouwt voort op zijn ervaringen in de pastorale praktijk. De dood blijkt een belangrijk thema te zijn voor mensen ook wanneer er geen direct levensgevaar dreigt. Van Knippenberg: 'Religie ziet zich voor de taak gesteld om betekenis te geven aan de dood. Dat is moeilijk. In onze cultuur zijn er nauwelijks mogelijkheden om met de dood om te gaan. Dat komt onder meer doordat de Christelijke taal geblokkeerd is. In de loop van de geschiedenis is het leren sterven, jezelf leren kennen in het gezicht van de dood, een belangrijke geestelijke oefening geweest. Vanaf de Verlichting" staat het eigenlijk stil.' In zijn proefschrift heeft Van Knippenberg een methode ontwikkeld waarin mensen .zich groepsgewijs oriënteren op hun relatie tot de dood. Deze methode 'communicatief zelfonderzoek over dood en religie' kan gezien worden als een hedendaagse herijking van de oude meditatie over de dood. In het najaar van 1985 is deze methode'uitgetest' in verschillende parochies en instellingen. Via een voor- en nameting is het effect ervan empirisch getoetst. Een belangrijke conclusie is 'dat door deelname aan communicatief zelfonderzoek over dood en religie mensen meer open staan tegenover de werkelijkheid van de dood en tegenover de Christelijke betekenisverlening eraan'. In Tilburg zal de nieuwe hoogleraar tijdens zijn colleges pastoraal-theologie vooral in-

Zeventien september 1637: Drie vertalers bieden de bijbel in een Nederlandse vertaling aan de Staten Generaal aan. De Statenbijbel is een feit. Om dit te memoreren heeft de theologische faculteit Tilburg een tentoonstelling opgezet rond het vertaalproces van de bijbel. Welke boeken gebruikten de vertalers? In wat voor een wereld leefden zij? Op grond van aantekeningen van de vertalers heeft men een selectie samengesteld van de bibliotheek waarover zij beschikking hadden. De meer dan 350 jaar oude boeken zijn afkomstig uit de bibliotheek van de theologische faculteit Tilburg en uit een particuliere collectie. De vertalers gebruikten woordenboeken, grammatica's, en Duitse, Engelse en Latijnse vertalingen van de bijbel om de oorspronkelijke Hebreeuwse tekst om te zetten in het Nederlands. Drs. C.M.L. Verdegaal, sa_mensteller van de expositie: 'Ook nu nog worden Hebreeuwse teksten gebruikt wanneer men de bijbel gaat vertalen. Wat we gevonden hebben is niet nieuw, men wist dat

die boeken bestonden. Wel nieuw is dat we nu weten welke boeken daadwerkelijk gebruikt zijn bij het vertalen.' Een belangrijk boek voor de vertalers was bijvoorbeeld de polyglot van Plantijn. In vijf talen, Hebreeuws, Grieks, Armeens, de vertalingen hiervan in het Latijn, en het zogenaamde Vulgaat Latijn, staat de bijbelse tekst hierin vermeld. Ook van belang voor de vertalers waren de Rabbijnse commentaren die in sommige bijbels in de kantlijn geschreven staan. Verdegaal: 'In de loop van die 350 jaar zijn er in Nederland wel 2000 verschillende vertalingen van de bijbel verschenen, ledere keer worden er weer nieuwe commentaren geschreven en krijgt men de beschikking over nieuwe lexicologische ontdekkingen.' De tentoonstelling 'De Statenbijbel; een vertaalproces' in de bibliotheek van de theologische faculteit is voor iedereen gratis toegankelijk op werkdagen van 9.00 tot 17.30 uur, en op woensdagen van 9.00 tot 20.30 "ur. C.v.d.G.

gaan op de vraag hoe de religieuze communicatie tussen mensen bevorderd kan worden. C.v.d.G.

zijn zij full-time inzetbaar. Naast hun werkzaamheden als typistes zullen zij scholing krijgen in tekstverwerking en bureaumanagement. Onlangs besloot het College van Bestuur tot de oprichting van een intern uitzendbureau omdat externe uitzendkrachten duurder zijn dan vaste medewerkers. Een aanvraag bij het A en O-fonds van het ministerie van OndenA/ijs ten behoeve van een intern uitzendbureau is inmiddels goedgekeurd. Volgend jaar moet het intern uitzendbureau 20 medewerkers tellen. Het bureau is ondergebracht bij de Dienst Personeelszaken en de coördinatie is in handen van mevrouw J . van Nistelrooij.

Intern uitzendbureau in januari van start Per 1 december dit jaar zal de KUB vijf typistes in dienst nemen ten behoeve van het intern uitzendbureau, dat met ingang van januari 1988 van start gaat. De typistes worden betrokken via het Gewestelijk Arbeidsbureau . Zij krijgen een contract van een jaar voor 16 uur per week maar als het nodig is

Het CV-tje

Het lijkt paradoxaal, maar ondanks het feit dat de studietijd is teruggelopen, bloeit het verenigingsleven als nooit te voren. Er bestaan inmiddels zoveel verenigingen, dat er een ware concurrentieslag om leden en belangstellenden geleverd moet worden. Wij hebben één studentenvereniging al zestig jaren lang. Dit is het Tiiburgs studentencorps St. Olof, hij iedere student bekend. Misschien is St. Olof zelfs wel nationaal bekend. Deze studentenvereniging is weliswaar wat bekakt, maar dat hoort er nu eenmaal bij en het is al jaren goed zo. Ze houden een traditie in stand en het is daarom niet verwonderlijk dat ze op hun voorgangers lijken. Toch vinden enkele studenten (076-211147) het noodzakelijk om nog een vereniging op te richten. Voor alle overbodigheid lijkt het, want ze vinden alleen maar dat het St. Oio/schort aan eerlijke concurrentie. Univers

Inleiding Homostudies start in februari

350 jaar Statenbijbel

In februari volgend jaar begint aan de KUB de multidisciplinaire cursus Inleiding in Lesbische en Homostudies. De cursus is voor eenieder toegankelijk en wordt gegeven onder het toezicht van de werkgroep Emancipatie en Ontwikkelingen van de Sociale Faculteit en de werkgroep Lesbische en Homostudies. Er staan dertien colleges op het programma. Vanuit verschillende wetenschapsgebieden zal aandacht worden besteed aan de thema's beeldvorming, identiteit, subculturen en discriminatie van homo's en lesbiennes. Het merendeel van de colleges geeft drs. K. Soesbeek van de werkgroep Homostudies van de Rijksuniversiteit Utrecht. Voor specif ieke onderwerpen nodigt men gastdocenten uit. De cursus begint maandag 8 februari. De cursus heeft een experimenteel karakter. Het college heeft volgens Anne Smit, lid van de werkgroep Lesbische en Homostudies, 5.000 gulden ter financiering toegezegd. Volgens Smit is er een bedrag van 20.000 gulden nodig. Zij heeft er goede hoop op dat het college het bedrag alsnog aanvult. Na afloop van de cursus wordt er geëvalueerd. Bekeken zal worden of de cursus wordt voortgezet. Volgens Smit zou dat 'op een iets stevigere basis dan experimenteel' moeten zijn. Bijvoorbeeld met een vaste docent die van verschillende disciplines thuis is. Eerder liepen plannen voor een interfacultaire werkgroep of een eigen vakgroep ondanks positieve adviezen van de Commissie Emancipatie-onderwijs spaak wegens geldgebrek, zegt ze. 'Wij zijn heel tevreden dat deze cursus erdoor is en daarna kijken we wel verder', aldus Smit. G.R.

De KUB wil op deze manier werkloze vrouwen aan de bak helpen. De aanvragen voor interne uitzendkrachten moeten net als voorheen bij Personeelszaken gedaan worden. Als er geen geschikte interne kandidaat voorhanden is, kan een extern uitzendbureau ingeschakeld worden. Interne uitzendkrachten kunnen alleen voor tijdelijke werkzaamheden ingeschakeld worden. Bij sollicitaties naar vaste arbeidsplaatsen worden de interne uitzendkrachten aangemerkt als interne sollicitant, ze krijgen in dat geval een voorkeursbehandeling. Het is de bedoeling het interne uitzendbureau na een jaar te evalueren. G.R.

Let wel, er komt geen nieuwe vereniging omdat St. Oio/niet zou deugen, ofte rechts is, of omdat de mannen er vrouwonvriendelijk en lawaaierig zijn en aan de lampen gaan hangen als ze wat gedronken hebben. Sommige zouden dat niet zo gezellig kunnen vinden, maar dat is niet de reden dat er een nieuwe vereniging wordt opgericht. En terecht niet, want niemand heeft er last van zolang ze hun feesten in de boerderij vieren. Bovendien doet Olof weleens | wat 'goeds' voor de gemeenschap, zoals het organiseren van een Culturele dag. Oio/verdient ook alle respect vinden de studenten, maar het ontbreekt de vereniging alleen 1 aan eerlijke concurrentie. Dit is merkwaardig, want Olof heeft mijns inziens verschrikkelijk veel concurrentie. Ais je geen lid van Olof wil worden kun je nog terecht bij Vidar, de Hockeyverening, of Pen-1 dragon, waarvan het tenminste duidelijk is wat je er kunt doen. Verder kun je terecht bij TEST, f voor de organisatie van de kunstkermis, bij VITE en talloze, talloze andere organisaties. Deze bieden zowel gezelligheid, als ook de mogelijkheid om ervaring op te doen in het organiseren van allerhande symposia en congressen. Het is én gezellig én reuze leuk op je CV-tje. ] Je houdt alleen geen tijd over om de activiteiten van anderen te bezoeken. De glazen gang biedt het postmodernistische decor van de strijd tussen de verenigingen om 1 de aandacht van de student-consument, die alleen maar zo snel mogelijk wil afstuderen. Waarom worden alle niet studenten gewoon lid van St. Olof? Een vermoeden; ledere bestuurs/unctie krijgt een prominente plaats op het CV-tje. Een vereniging heeft maar één voorzitter, één secretaris en één penningmeester. Voilö, de oplossing van de paradox. 13 n o v e m b e r 1987

WETENSCHAPSBELEID

Prof. van Bueren, voorzitter RA WB:

'Als je kennis wil verspreiden moetje ook kennis vergaren' De overheid besteedt te weinig aan wetenscfiap en tectinologie, vooral aan tiet fundamentele onderzoek en de apparatuurvoorziening. En door een te grote nadruk op toepassing dreigen de universiteiten te verworden tot kennisbedrijven. Die waarschuwingen gaf onlangs de Raad van Advies voor het Wetenschapsbeleid (RA WB), naar aanleiding van het Wetenschapsbudget en het Beleidsoverzicht Technologiebeleid 1988. Tiyee stukken, die komende maandag in de Tweede Kamer besproken worden. Aan de vooravond van die behandeling sprak UP-redacteur Frank Steenkamp met RAWB-voorzitterprof. dr. H.G. van Bueren.

watje eraan hebt. Nou, dat is risico.' Volgens Van Bueren is er misschien veel verkeerd op onze universiteiten, maar 'daar kan je moeilijk iemand de schuld van geven. Ik ben echt niet ontevreden over de universitaire onderzoekers. Het is eigenlijk nog verbazingwekkend hoeveel initiatieven ze ondanks alles nog ontplooien. Het is alleen wél zo, dat de echte toppers daardoor geen kans krijgen; maarzo is het toch altijd in ons land?' Aan dat laatste tilt de RAWB-voorzitter toch zwaar. Hij heeftal eens de vorming van één of twee 'top-universiteiten' bepleit. En hij

Het geld is de laatste jaren een vast thema in de discussie over het wetenschaps- en technologiebeleid. De Nederlandse overheid geeft er jaarlijks, nnet4,2 miljard gulden, relatief zo'n 500 miljoen minder aan uit dan de gemiddelde westerse industrielanden. De OECD wees daar in mei '86 op, de RAWB deed hetzelfde. En de kamercommissie sneed het geldgebrek zelfs al jaren eerder aan. Maar Deetman antwoordde steeds, dat hij geen geld had. Toch blijft Van Bueren met zijn raad voor meer geld pleiten: 'We zeggen het voortdurend. Voor het hele scala van fundamenteel tot zeer toegepast onderzoek is een half miljard meer nodig; anders kunnen wij het buitenland niet bijhouden.'

DRIEMAAL ZO LAAG In het fundamentele onderzoek is vooral de achterstand bijde aanschaf van apparatuur zeer nijpend. De RAWB berekende, dat in '84 de apparatuuruitgaven per universitaire onderzoeker driemaal zo laag zijn als in '73. Vorig jaar stelde hij daarom voor, jaarlijks 100 miljoen extra voor apparatuur uit te trekken. Daar is, zeker voor de universiteiten, nog niks van gekomen. In zijn laatste advies maakt de raad zich zelfs echt kwaad, omdat ook het kleine beetje extra dat - naar aanleiding van de commissie Dekker - de komende jaren voor universitaire apparatuur gereserveerd zou worden, uit de begroting 1988 is verdwenen. Het schijnt eenmalig uitstel te zijn. Van Bueren: 'Die investeringsachterstand is zeer ernstig. We hebben in ons land de provinciale neiging om ons alleen maar af te meten aan onze directe buren. Maar je moet natuurlijk ook kijken naar het buitenland. Zonder datje het elke dag merkt, is daar een felle concurrentie aan de gang. Als jouw instituut door apparatuurgebrek minder goed wordt ... ja, dan kan je in Nederland misschien nog best een leuke rol spelen. Maar je zou raar opkijken, als opdrachtgevers naar Duitsland uitweken omdat ze daar driemaal zo snel klaar zijn en het nog beter doen ook!'

WELLETJES Intussen heeft de RAWB dit jaar nog meer gedaan. Zo bracht ze in mei, tijdens de 'Dekker-hoos', een advies uit over de organisatie van het wetenschaps- en technologiebeleid. De minister had liever een handig lijstje tips gezien voor zijn komende inhoudelijke 'schets' van het wetenschapsbeleid in de jaren '90. Maar Van Bueren c.s. vonUnivers

Van Bueren: Je zou raar opkijken als de klanten naar Duitsland uitweken (foto: B. de Hollander)

^ | i ^

den het tijd voor iets structurelers. De raad vindt het nationale beleid op de twee verwante terreinen al jaren zwak en rommelig. Met de opsplitsing over twee ministeries was hij niet gelukkig en evenmin Van Bueren: 'Laat ik dit zeggen: de universiteiten zijn helemaal niet op de goede weg. Maar ze zijn ook munw gepraat door al die aandacht voor de financiering en de bestuursstructuur. En het systeem van straffen en belonen heeft ze de prikkels ontnomen om risico's te nemen. Die achterstelling van risicodragend onderzoek - dat is een van de ernstigste dingen op de universiteiten. Ook de sterke nadruk op toepasbaarheid belemmert het nemen van risico's. En dan is er nog de kwestie van de investeringen, waar de universiteiten zelf alleen weinig aan kunnen doen.' 'Bovendien slokt het onderwijs nog steeds teveel aandacht van universitaire onderzoekers op. Willen de universiteiten qua onderzoek weer wat in de melk te brokkelen krijgen, dan zullen ze toch echt een efficiënt onderzoeksmanagement moeten hebben, dat - we zeggen het niet voor het eerst - voor een groot deel gescheiden is van het onderwijssysteem. Daarin zullen ze dan ook een aanzienlijke risico-factor moeten inbouwen. Want bij écht fundamenteel onderzoek weet je vaak niet tevoren wat eruit gaat komen en

stelt vast dat het Nederlandse image in het buitenland snel afneemt. 'Het moet niet zo zijn, dat wij vol ontzag naar het M.I.T. gaan, maar dat men daar zegt: 'goh, kom jij uit Leiden.' En dat was vroeger 20, verdorie; dat is helemaal geen ideaalbeeld. In mijn eigen vak was het zo. Maar nu zie je diverse grote Nederlandse astronomen in het management verdwijnen..' 'Ja, mijn enige verwijt aan onze universiteiten is, dat er geen goed klimaat heerst voor het laten gedijen van topkwaliteit. Maar voor de rest? Ik zou echt niet weten waar ik boos over moest zijn, want ze kunnen het niet helpen.'

EIGENWIJZE RAAD De RAWB heeft heel wat pijlen op zijn boog. Volgens Van Bueren is de raad in de onderzoekswereld geaccepteerd. Maar neemt de regering hem wel serieus? De voorzitter denkt even wat langer na en wijst erop, dat élke onafhankelijke adviesmet het geringe succes van de twee kleine groepjes ambtenaren (bij O & W en EZ) om door de grenzen van andere ministeries heen te breken. Nu is het welletjes, zo was ongeveer het motto van de raad. Van Bueren: 'Intussen was bundeling onder

één coördinerende minister politiek onmogelijk gebleken .Dus hebben we dat idee laten varen. Maar in plaats daarvan hebben we wel een betere verdeling van taken en verantwoordelijkheden uitgewerkt.' Vakministers blijven bij hün onderzoeksbeleid baas in eigen huis. Want de RAWB wil de verantwoordelijkheid voortaan gelegd zien bij wie hem kan waarmaken. Om diezelfde reden horen 'multidepartementale' zaken niet meer louter onder een ambtelijk overleg (het lOW) dat vaak verzandt. Het gezag in zulke gevallen ligt bij niets minder dan bij de groep ministers in de Raad voor Wetenschaps- en Technologiebeleid (RWT), een onderdeel van de ministerraad met de premier als voorzitter. Verder wil de RAWB een duidelijker scheiding tussen beleid (door kabinet en departementen) en beheer (door de instituten), zodat de uitvoering van het onderzoek op een gezonde 'afstand' van de overheid blijft. Tussen beleid en beheer zit dan de advisering. Per beleidssector door een sectorraad; en op centraal niveau door de RAWTB, die moet adviseren over het wetenschaps- én technologiebeleid. Tenslotte deed de raad ook voorstellen voor betere onderzoekscoördinatie binnen de ministeries en voor kwaliteitsontroles of audits binnen het onderzoekveld. Op dit advies is de regering nog niet ingegaan; waarschijnlijk doet ze dat binnenkort, in de beleidsschets van Deetman. Wél heeft het kabinet nu het idee overgenomen van een gebundelde Adviesraad voor Wetenschaps- en Technologiebeleid. Als de Kamer niet tegensputtert, komt die raad er dus. ' Waarmee dan op één niveau de eenheid van wetenschaps- en technologiebeleid hersteld

VERSURE UNIVERSITEIT Behalve forse kritiek op de geringe overheidssteun voor het fundamentele onderzoek heeft de RAWB-voorzitter ook zorgen over de universiteiten zelf. Hij zegt bijvoorbeeld: 'Een budgetstijging zaj ook daar gepaard moeten gaan met selectiviteit. Maar dat mag je in Nederland niet zeggen als wetenschapper.' Waarom stelt de RAWB zich dan niet ook 'ns brutaal op tegen de universiteiten bijvoorbeeld, over de wel heel beperkte consequenties die men daar wil verbinden aan negatieve kwaliteitsoordelen? raad een wat gespannen relatie met de overheid heeft. 'Maar ..ik denk dat dat bij ons toch wat erger was. Omdat wijzelf nogal eigenwijs zijn. Wij laten ons weinig gelegen liggen aan politieke haalbaarheid. En dat geeft een zekere irritatie die ik wel kan begrijpen. Maar ja, als wij het niet zeggen, wie zal het dan wel doen? En wij zeggen de dingen echt alleen maar als we het intern volledig eens zijn. Minderheidsadviezen komen bij ons niet voor. Nee, eigenlijk vind ik de verhouding tot de overheid wel goed en misschien zelfs optimaal. Juist ook die wederzijdse prikkeling is misschien het beste wat je hebben kan. Want als je al tezeer tevreden met elkaar bent, dan gebeurt er niks.'

Frank Steenkamp/UP (ingekort) 13 n o v e m b e r 1987

PARTI PRIS KORT GEKNIPT

'Kinderen verwachten van ouders dat ze grenzen stellen' T o t op zekere hoogte onderschrijf ik de beweringen van Verhulst maar ik moet er onmiddellijk bij zeggen dat ze voor mij weinig nieuws bevatten. We zijn er in de jaren zeventig al achter gekomen dat kin­ deren van ouders verwachten dat er gren­ zen gesteld worden. Verhulst noemt een aantal zondebokken voor een scheefge­ groeide opvoeding, zoals tolerantie en het negatieve effect van televisiekijken. Als we ons tot het probleem tolerantie beper­ ken dan leert de literatuur ons dat dat be­ grip verschillende dingen kan betekenen. Prof. dr. J . van M eel studeerde klini­ sche psychologie in Leiden. In 1968 promoveerde hij op het proefschrift 'Bedreigd denl<en' over de achter­ gronden van leermoeilijkheden en de daaraan gekoppelde denkprocessen van kinderen. In het begin van de ja­ ren zeventig doceerde hij aan de N e w York State University, waarna in 1972 zijn benoeming volgde tot hoogleraar ontwikkelingspsychologie aan de psychologische faculteit in Tilburg. Hij houdt zich op het ogenblik bezig met non­verbaal gedrag van kinde­ ren. Van M eel reageert op de inaugurele rede van prof. dr. F. Verhulst die vori­ ge week het ambt van hoogleraar in de kinderpsychiatrie aanvaardde aan de Erasmus Universiteit in Rotter­ dam. De centrale stelling In diens be­ toog is dat kinderen ontsporen door een té grote tolerantie in de opvoe­ ding. Het kan duiden op een laissez faire hou­ ding. Laat het kind helemaal zijn gang gaan, zonder enige begeleiding of richt­ lijn. In die zin kan het eigenlijk betekenen geen belangstelling voor het kind hebben, geen aandacht, geen tijd. D op je eigen boontjes maar, zoek het maar uit.'

'Die vorm van tolerantie, dat is duidelijk, kan eventueel negatieve gevolgen voor het kind hebben. Ik denk dat die houding vandaag de dag meer dan vroeger bij ouders voorkomt. D at ze zich minder in willen zetten voor de opvoeding van het kind. D at kan zelfs onder het mom zijn van ik wil het kind zijn eigen zelfstandig­ heid geven, maar in feite betekent dat de handen niet vuil willen maken bij de op­ voeding. D e ouders trekken zich dan te­ rug uit de opvoeding, ze nemen hun ver­ antwoordelijkheid niét. D e ouders van nu zijn de mensen die in de jaren zestig zijn opgegroeid. Juist zij zijn opgegroeid met de ideologie van de zelfontplooiing ge­ paard gaande met een grote mate van ego­centrisme. D e ouders van vandaag de dag zijn in zekere zin op zichzelf be­ trokken, waardoor ze het moeilijk vinden om de nodige tijd en energie in de opvoe­ ding te stoppen.'

hoogte leiding gaven, die niet al te zeer bestraffend optraden en die respect had­ den voor het eigene van het kind.' 'Je moet het ook in het perspectief van de ontwikkeling van al die wetenschappen zien die zich met de opvoeding van het kind bezig houden. Op een gegeven mo­ ment is er door de psychologie en door de psychiatrie aangeschopt tegen de autori­ taire opvoeding waarin de vader het voor het zeggen had en het kind zijn mond

PARTI PRIS

'Er is een andere vorm van tolerantie is die ik positief zou willen waarderen. D at is het kind met aandacht en belangstelling volgen. Het kind de ruimte te geven om zijn eigen capaciteiten te ontplooien en dat proces van groei van het kind op een betrokken manier begeleiden. Dat mag heus wel betekenen dat je grenzen stelt, maar geen autoritaire. Ik denk dat die wijze van tolerantie, die vorm van zelfontplooiing niet negatief werkt. Ik onderscheid dus twee heel ver­ schillende manieren van tolerantie.'

diende te houden. In allerlei opvoedingsi­ dealen zijn begrippen als zelfontplooiing, tolerantie, aandacht voor het kind geïn­ troduceerd. Sociale wetenschappers moeten ook een beetje de hand in eigen boezem steken wanneer ouders met die idealen te ver zijn gegaan. In de zeventi­ ger jaren zijn allerlei psychologen en pe­ dagogen zich gaan realiseren dat de ont­ wikkelingen wat doorgeschoten zijn.' 'Ik vermoed dat in de opvoeding van van­ daag de dag de ouders toch weer meer richtfijnen gaan stellen. Het hoogtepunt van de te ver doorgevoerde tolerantie zo­ als Verhulst die signaleert ligt waarschijn­ lijk al weer achter ons. Ik denk dat ouders weer meer terug gaan naar het idee dat ze eisen mogen stellen aan hun kinderen, dat ze normen en waarden mogen over­ brengen. Er zal op het ogenblik geen boek over opvoeding meer geschreven worden waarin zonder enig voorbehoud de abso­ lute zelfontplooiing en tolerantie wordt voorgestaan. Je ziet ook dat diverse oude waarden weer in de belangstelling ko­ men.' Toine Asselbergs

'Zoals gezegd is men in het begin van de zeventiger jaren al tot de ontdekking ge­ komen dat een opvoedingssysteem dat geen grenzen stelt tot negatieve resulta­ ten leidt. Er is in die jaren een heel groot • onderzoek geweest in Amerika naar het gevoel van eigenwaarde van kinderen. Ouders van kinderen die een lage zelf­ waardering hadden waren extreem toe­ geeflijk. Kinderen met een hoge zelfwaar­ dering hadden ouders die tot op zekere

K N I P T -- '\

X

De facukeitsbladen op de KUB beleven een we­ dergeboorte. Vorig jaar kwamen de juristen met hun opvolger van Nondejure, Sec jure ge­ naamd. Deze week verschijnt het nieuwe blad van de economische faculteit, Defacto geheten. De bladen van de letterenfaculteit en de theo­ logische faculteit gaan al wat langer mee. Ook zij brengen deze week hun nieuwste nummer uit. BLANKO, het blad van de letterenfaculteit, heeft dit keer als thema 'Lifestyle 90' gekozen. Zij spelen hiermee (als een van de weinigen) in op het lustrumthema van de 60 jarige KUB: de samenleving in de jaren negentig. In datzelfde kader organiseert de letterenvereniging Kon­ tekst op 12 november het congres over 'Lifesty­ le 90'. Het is duidelijk dat de letterenfaculteit zich als een vis in het water voelt als het om de toekomst gaat. Met enige gretigheid wordt je om de oren geslagen met Turbo taal ('Brabo', 'aso', 'pomo','arro'), yuppie­dom, elite denken,

Univers

de micro­consument, ja zelfs Madonna. Naast al deze snelle 'lifestyle'­vormen is er bij de letterenfaculteit warempel ook nog plaats voor zoiets ouderwets als 'een weekend met zijn allen op de hei gaan zitten'. In Blanko doen studenten Stan de Laat en Warner Boer verslag van een bezinningsweekend dat onlangs in ■ Amersfoort georganiseerd werd voor letteren­ mensen die wel eens een boom willen opzetten over de toekomst. Warner Boer vraagt zich openlijk af of zijn levensfilosofie 'beter opbran­ den dan uitdoven', 'leven en laten leven' en 'geen zorgen voor de dag van morgen' nog wel klopt. Wil de yuppie eigenlijk wel yuppie zijn.' Het geheel steekt wat schril aftegen het genot waarmee de letteren in hun blad zich in het yuppie­bestaan dreigen te wentelen. Heeft Stan de Laat gelijk wanneer hij stelt: 'Onze faculteit mag zich wat dat betreft gelukkig prijzen dat hier niet louter van die 'carrièfetisjisten' rond­ lopen, maar dat de mensen ook nog oog heb­ ben voor zaken die daar los van staan'? Het blad van de theologische facukeit KOHE­ LETgaaz dit keer geheel over de Russische re­ volutie van 70 jaar geleden. De theologen heb­ ben het wederom degelijk aangepakt. In uitge­ breide artikelen over het geloof, de mueiek en de literatuur in de Sovjet Unie wordt gepoogd een beeld te schetsen van het huidige Rusland. Pater Antoon Vriens venelt over het karakter van de Rus: 'Ik denk dat een Rus moeilijk op

het idee kan komen dat tijd geld zou zijn. Mis­ schien kan het een schaduwzijde worden ge­ noemd van een zekere mystieke inslag, dat het verantwoord omgaan met de tijd niet zijn sterkste kant is. Tijd is een dimensie van de ma­ teriële wereld; welnu, aan de eigen wetmatig­ heden van de materie wordt niet zwaar getild'. De Antwerpse slavist Emmanuel Waegemans blijft ondanks de 'glasnost' kritisch over de mo­ gelijkheden om in Rusland literatuur gepubli­ ceerd te krijgen: 'Ze hebben beloofd dat vol­ gend jaar Dokter Zjivago van Boris Pasternak uitkomt. Daar hebben ze dus anderhalf jaar voor nodig, terwijl als die idioot van een Brezj­ nev, of een partijleider als Gorbatsjov een boek­ je schrijft, dan ligt het binnen een paar weken in de winkel'. Theologen kunnen mooie bladen maken maar hebben het op universiteiten niet gemakkelijk. Zeker niet in Nijmegen. Het episcopaat poogt al een hele tijd onder het mom van bezuinigin­ gen meer invloed te krijgen op de Nijmeegse theologische faculteit. Deze week opent het Nijmeegse KUNIEUWS met het bericht dat de getrouwde priester Jan Huysmans door tus­ senkomst van bisschop Ter Schure belet werd om voor te gaan in de eucharistieviering ter ge­ legenheid van de 64e dies van de universiteit. 'Ik heb altijd geweten dat dit een keer ging gebeu­ ren,' zegt Huysmans enigszins gelaten. Gelatenheid is een grote bedreiging, dat vindt

ook Rob Tielman die zeer recent bijzonder hoogleraar 'humanistiek' werd in Utrecht. Tielman wordt deze week geïnterviewd door UBLAD: 'Wij denken in Nederland nog steeds dat de wetenschappelijke vrijheid wordt be­ dreigd door de kerk, maar dat is al lang niet meer het geval. Het gevecht tegen de kerk is een achterhoedegevecht, dat misschien nog leeft in Nijmegen of hier aan de Kathc'ieke Theologi­ sche Hogeschool. Het echte gt., aar komt van dat deel van de bevolking, in ons land gelukkig nog een minderheid, dat in aller' i onzin gelooft en niet de behoefte heeft aan wetenschappelij­ ke toetsing.' Misschien rekent Tielman hier ook onder het bestuurlijk vandalisme op de universiteiten. Daarvan was ook deze week namelijk weer sprake. De meeste bladen berichten over het overleg dat vorige week maandag plaatsvond tussen de VSNU en Deetman over o.a de strik­ te beperking van de inschrijvingsduur tot zes jaar. Ondanks het feit dat op de meeste instel­ lingen de universiteitsraden hun College heb­ ben opgedragen afstand te nemen van deze voorstellen van Deetman, verdedigde hun ver­ tegenwoordiger in het overleg het standpunt dat de plannen van de minister in hoofdlijnen goed zijn. De studenten kunnen hun aaies vol­ gende week dus ook tegen hun eigen College richten. H.B.

13 november 1987

BIJ DE TIJD

Themadag wetenschapswinkel:

KUB blijft achter in onderzoek naar ouderen De sprekers, zestien in totaal, waren het tijdens de dag in ieder geval met elkaar eens dat met de vergrijzing in Nederland bejaarden niet langer moeten worden weggemoffeld in bejaardenoorden en verpleegtehuizen, maar weer een volwaardige plaats in de samenleving moeten krijgen. De samenleving moet zich dus meer richten op hun behoeftes op het gebied van vrijetijdsbesteding, gezondheid en uittredingsmogelijkheden rond de pensioensgerechtigde leeftijd.

'De ouderen moeten op zoek naar zichzelf', stelde donderdag 5 november een van de sprekers tijdens het symposium 'Bij de tijd', in de aula van de Tilburgse universiteit. Een themadag over 55-plussers op zoek naar hun gezondheid, nieuwe woonvormen, democratisering van bejaardenoorden en invloed op het politieke beleid in Nederland. Deze bevolkingsgroep en haar toekomst vormden het onderwerp van gesprek tijdens de dag, die de Wetenschapswinkel hield ter gelegenheid van het zestigjarig bestaan van de KUB. Diezelfde KUB kreeg overigens van verschillende sprekers tussen neus en lippen een veeg uit de pan. Tilburgse wetenschappers zouden zich te laks opstellen ten aanzien van de groeiende ouderenproblematiek in Nederland. De kritiek doelt onder meer op het feit dat de Tilburgse Wetenschapswinkel voorlopig noodgedwongen vijftig onderzoeksaanvragen van de Brabantse ouderenbonden, het Provinciaal Welzijnsberaad voor Ouderen en tal van andere organisaties naast zich neer heeft moeten leggen. De organisaties doen aanvragen voor onderzoek naar bijvoorbeeld de gezondheids- en woonaspecten van de 55-plussers in Noord-Brabant. De Wetenschapswinkel kan het aantal verzoeken echter niet aan, omdat ze voor dit specifieke thema over te weinig middelen en medewerkers beschikt. Het probleem dateert overigens niet van de laatste tijd, maar eigenlijk al vanaf de oprichting van de Wewi -in een tijd toen ouderenonderzoek nog niet zo'n modieus thema was. Toen de Wetenschapswinkel bij diverse faculteiten aanklopte voor hun medewerking aan onderzoek naar het toenemend aantal bejaarden, ving ze bijna overal bot. Of de thematiek paste niet in het onderzoeksprogramma. Of belangrijker: studenten lieten weten weinig belangstelling voor de leeftijdsgenoten van hun grootouders te hebben. Ook het College van Bestuur van de KUB nam een afwachtende houding aan. Enige jaren geleden besloot de Wetenschapswinkel dan maar zelf het initiatief te nemen. Op haar verzoek maakten twee medewerkers van de vakgroep klinische psychologie een algemene inventarisatie van de onderzoeksvragen die zich inmiddels bij de Wewi hadden opgehoopt. Medewerkers van de winkel deden sindsdien onderzoek naar speciale woonvormen voor 55-plussers (het zgn. 'woontussenvoorzieningenbeleid') en naar gezondheidsvoorlichting voor ouderen. Het laatste project loopt nog steeds, maar is inmiddels toegespitst op het medicijngebruik van de oudere bevolkingsgroep. Met het congres 'Bij de tijd' hoopt de winkel de Tilburgse universiteitsbevolking warm te laten lopen voor de ouderenproblematiek, 'Desalniettemin heeft de KUB al een grote achterstand op universteiten als Amsterdam (VU) en Groningen, die al jaren geleden de thematiek van de 55-plüssers hebben opgepakt', geeft coördinatrice drs M. PolsHaighton van de Wetenschapswinkel toe. 'Je kunt echt stellen dat de KUB de boot wat betreft het ouderenonderzoek een beetje heeft gemist. Inderdaad is het zo dat het onderzoek in Brabant naar 55-plussers niet alleen een zaak van de universiteit is. Maar als bijvoorbeeld de provincie eventuele opdrachten aan andere instellingen uitbesteedt omdat we hier in Tilburg niet over de nodige mensen en kennis beschikken, krijgt de KU B ook niet de kans een echte poot aan de grond te krijgen. Daarom moet onze universiteit laten zien dat ze zich met ouderen beUnlvers

WOONGROEPEN

M. Pols: KUB heeft boot gemist

Bejaarden moeten weer volwaardige plaats In samenleving krijgen zig wil houden. Een dag als deze is daarvoor een uitstekend middel.' Ter voorbereiding voor de themadag is een platform opgericht van Tilburgse wetenschappers die zich toeleggen op de thematiek van de 55-plussers, vertelt Pols-Haighton. Hoewel dit in eerste instantie niet in de verwachting lag, blijft dit platform dankzij enkele enthousiaste KUB-medewerkers ook na het congres bestaan, aldus de coördinatrice.

VERGRIJZING Niet alleen de KU B, maar vrijwel alle universiteiten zijn de laatste tijd geïnteresseerd geraakt in bejaarden. Ouderen beginnen een 'hot item' binnen de wetenschappelijke wereld te worden. Nederland is namelijk in hoog tempo aan het vergrijzen. Telt ons land momenteel iets meer dan drie miljoen mensen die 55 jaar of ouder zijn, in het jaar tweeduizend is dat aantal al gegroeid tot bijna vier miljoen. De maatschappij en ook de wetenschap kunnen de ontwikkelingen nauwelijks bijbenen. Er is een schreeuwend tekort aan adequate bejaardenwoningen en ook zijn nauwelijks onderzoeksgegevens over deze bevolkingsgroep bekend. Tijdens het congres in de Tilburgse universiteitsaula werd dan ook opgemerkt dat de politieke kringen hun beleidsplannen op alle bestuurlijke niveau's moeten afstemmen op de groei van het aantal bejaarden. Zo moet in Noord-Brabant de komende ja-

ren hard worden gewerkt aan het bouwen van bejaardenwoningen, vond drs A. Verdijk, voorzitter van de provinciale commissie Bejaardenoorden en een van de sprekers op het symposium. De tendens is dat meer bejaarden langer thuis willen blijven wonen. De situatie in Noord-Brabant is schrijnend. Per jaar moeten minstens 1500 woningen voor 55-plussers worden bijgebouwd, om aan de vraag te kunnen voldoen. Ook de bejaardentehuizen zitten meer dan overvol. Daarbij komt dat 55-plussers meer eisen aan hun behuizing zijn gaan stellen. Op het verlanglijstje van een bejaarde anno 1987 staat een woning met minstens drie kamers waaronder een grote woonkamer, een tuin of balkon, goede moderne voorzieningen en een lift als het om een flat gaat. In Nederland en vooral in Brabant zijn weinig bejaardenwoningen te vinden die aan deze criteria voldoen. 'Een kloof tussen vraag en aanbod', stelde drs T.H.J.M. Mandemaker van het instituut voor sociaal-wetenschappelijk onderzoek IVA van de KUB. 'Wat er aan bejaardenwoningen is, voldoet eigenlijk niet aan de criteria van de ouderen zelf. Bovendien is er ook minder doorstroming in dit soort huizen omdat de mensen langer zelfstandig willen blijven wonen. Ik denk dat we in Noord-Brabant met een wezenlijk probleem zitten wat betreft de ouderenhuisvesting, ook al omdat de bevolking in deze provincie volgens de verwachtingen twee keer zo snel zal vergrijzen als in andere delen van Nederland,' aldus Mandemaker.

Een nieuw verschijnsel in de bejaardenwereld zijn bijvoorbeeld de woongroepen voor ouderen. Ons land telt nu negen van die groepen. Mevrouw T h . M . de Bonte-de Munnik van de Bredase vereniging 'Anders Wonen' zei het een goede zaak te vinden wanneer er meer bijkomen. 'Je ziet zo vaak van die schrijnende gevallen van bejaarden die helemaal alleen ergens op een flat in een nieuwbouw/wijk zitten. Rond hen heen wonen vaak alleen maar jonge mensen, die geen boodschap hebben aan een oudere persoon. Ik ging wel eens bij bejaarden op bezoek die dolblij waren dat er eindelijk weer eens iemand langs kwam. Dan hadden ze al zo'n drie weken geen mens gesproken. De eenzaamheid onder ouderen is soms echt verschrikkelijk.' 'Woongroepen vormen een prima alternatief. Iedereen heeft, al dan niet met echtgenoot of echtgenote, een woning voor zichzelf. Er is een gemeenschappelijke ruimte met een keuken. Op het moment dat je jezelf wil temgtrekken, kun je gewoon de deur achter je dichttrekken, maar als je een praatje met iemand wil maken, kan dat ook. Als je ziek bent, zijn er ook mensen die voor je zorgen. Het is alleen jammer dat de overheden nog zo sceptisch tegenover woongroepen voor ouderen staan. Mijn medebewoners en ik hebben vijf jaar moeten vechten tot we konden intrekken in ons huis', zegt mevrouw De Bonte. Ook op dit gebied zouden dus eventuele onderzoeksresultaten welkom zijn. 'Het tekort aan kennis omtrent 55-plussers is met de snel vergrijzende bevolking een Structureel probleem', stelde prof .dr J.M.A. Munnichs van de universiteit in Nijmegen tijdens de themadag. Hij staat aan het hoofd van de werkgroep Gerontologie, die zich. bezig houdt met 'de wetenschap van de ouderdom en de ouder wordende mens'. Hij wil de wetenschappers op het hart drukken wat onderzoek betreft ook de vinger aan de pols te houden, ledere vijftien jaar ontstaat immers weer een nieuwe generatie bejaarden met een andere achtergrond dan die van hun ouders en dus ook met andere normen en wensen. 'Een goed voorbeeld is de vergelijking van de leefomstandigheden in bejaardenoorden van toen en nu. In de jaren vijftig was het niet denkbeeldig dat ouden van dagen op een gezamenlijke slaapzaal met tien bedden lagen. Zoiets is vandaag de dag ondenkbaar'. Hij onderstreepte de rol die universiteiten naar zijn mening moeten spelen in het onderzoek naar 55-plussers. Ook hij eindigde zijn betoog met een kwinkslag aan het adres van de KUB. 'Door zich volledig in te zetten op dit nieuwe'onderzoeksterrein, kan Tilburg pretenderen in het trotse bezit van een universiteit te zijn en dan nog wel die van Brabant. Zo niet, dan heeft zij slechts een Hogeschool', aldus Munnichs. Ariane de Lepper

13 novennber 1987

;t

Zoek je 'n baan ofoek je 'n toekomst Als je studeert voor registeraccountant zal het zoeken naar of het veranderen van baan je niet moeilijk vallen. Het aanbod is omvangrijk genoeg. Dat realiseren w^ij ons maar al te goed. Maar wie wordt je eventuele, toekomstige w^erkgever? Een groot kantoor? Eén met internationale contacten? Een klein? Of Price Waterhouse? W^t maakt Price Waterhouse 20 uniek? Daar is o m te b e g i n n e n o n z e multidisciplinaire aanpak. Wij beseffen dat het vak van registeraccountant aan veranderingen onderhevig is. De louter controlerende taak schuift op en het beroep krijgt raakvlakken met terreinen als financieel beheer, automatisering, bedrijfsadviezen, belastingzaken en juridische aspecten. Wij wachten niet alleen verzoeken van de cliënt af maar komen ook zelf met suggesties. Bij ons breng je ook adviezen uit. Daar zijn o n z e geavanceerde methodieken. Bij Price Waterhouse ga je het gebruik van een Personal Computer even vanzelfsprekend vinden als nu een zakrekenmachine. Want wij benaderen onze controlerende taak anders.

Meer dan op routinematige handelingen leggen wij nadruk op analytische technieken en deskundige interpretatie. Bij ons kijk je door de cijfertjes heen. Daar zijn o n z e internationale contacten. Bij Price Waterhouse ontmoet je niet alleen Nederlanders. Van oorsprong zijn we Brits. En hoewel w^e niet voor niets Price Waterhouse Nederland heten en een nederlandse organisatie zijn, kunnen \ve bogen op een achterland van 400 vestigingen in ruim 100 landen. Internationale ervaring opdoen staat vast, stage lopen in het buitenland behoort tot de mogelijkheden. Bij ons staat de w^ereld voor je open.

Daar is o n z e gevarieerde cliëntenkring. Praktisch elk facet van bedrijvig Nederland is in onze cliëntenkring vertegenwoordigd. De handel, de dienstverlenende bedrijven, het

^9 €.

^

deze interessante cliënten per jaar behoren tot jouw^ pakket. Bij ons doe je 'n veelzijdige ervaring op. Daar is o n z e d e s k u n d i g e b e g e l e i d i n g . Met een uiterst interessante praktijk als uitgangspunt rond je bij Price Waterhouse onder optimale omstandigheden je studie af. Je w^ordt begeleid door een mentor die je mentaal terzijde staat. De verdere faciliteiten die we je bieden zijn beslist genereus. Het hechte teamverband en het stimulerende arbeidsklimaat stellen je in staat voor je studie te slagen. Bij ons boek je succes. M e t doctoraal bedrijfseconomie of als afgestudeerde H E A O - e r R A b e n je Avelkom.

verzekeringsw^ezen, de agrarische sector, de banken, de computer-, farmaceutische en voedingsmiddelenindustrie. Daar kom je mee in aanraking. En het is beslist niet zo datje een halfjaar op één plek zit. Integendeel. Z o n vijf a tien van

Afhankelijk van je ervaring vind je een plaats in onze organisatie. En dan kan je carrière in een stroomversnelling terecht komen. Managers van onder de dertig zijn bij ons geen uitzondering. Als je verantwoordelijkheden aankan, groei je bij Price Waterhouse snel door. Je bent intelligent genoeg om nu de telefoon te pakken en een afspraak te maken. Vraag naar mevrouw E. Daniels, tel. (070)-10 83 08. Zowel mannen als vrouw^en zijn welkom. Bij ons mik je op de toekomst.

Price Waterhouse Nederland

^p

Koninginnegracht 8, 2514 AA Den Haag. Tesselschadestraat 18-22,1054 ET Amsterdam. Mr. H.F. de Boerlaan 64, 7411AK Deventer. Schouwburgplein 30-34, 3012 CL Rotterdam.

Univers

23 oktober 1987

EUREKA KORT

Ontspanningsdynamicus, freelance scientist en /<unstenaar-uitvinder Di Wesselli

'Ik werp mijn stellingen in de arena van het denken' De oplossing van het wereld-energieprobleem komt uit België. Donderdag 19 november legt de Belgische uitvinder Wessel di Wesselli tijdens een cursus uit hoe een perpetuum mobile gemaakt moet worden: een machine die vanuit een gesloten systeem energie levert. Het wordt een lezing over 'de machine, die kerncentrales, steenkoolcentrales en verbrandingsmotoren moet vervangen'. 'Ik ben geen wetenschapper maar een kunstenaar', zei Di Wesselli onlangs nog op de universiteit van Twente, waar hij een performance gaf. 'Ik leg relaties, werp mijn stellingen in de arena van het denken en vraag of ze juist zijn.' Op de Twentse campus demonstreerde hij zijn perpetuum mobiles, waar zelfs rector Van den Kroonenberg, hoogleraar werktuigbouwkunde van huis uit, geen raad mee wist. Volgens de Belg tenminste. Hij stelt verder de wet van de causaliteit ter discussie. 'Positief en negatief werken gezamenlijk in dynamische afhankelijkheid van elkaar om tot vruchtbare resultaten te komen. Jin en Yang zijn dynamisch relationeel in beweging met vruchtbaarheid en vermeerdering, met groeikracht tot gevolg. 1 plus 1 is 3', aldus Wessel di Wesselli in een van zijn geschriften. De uitvinding van Di Wesselli is in 'tegenspraak met de dogma's van behoud van energie en materie. En omdat dat psychologisch een onaanvaardbaar proces is, loof ik

een beloning uit voor diegene die een principiële werkingsfout ontdekt'. Het weerleggen van zijn theorie brengt de lieve som van tien miljoen Belgische francs op. Volgens Di Wesselli, die zich ontspanningsdynamicus, free-lance scientist en kunstenaar-uitvinder noemt, is de thermodynamica een voorbije leer; hij stelt er de ontspanningsdynamica voor in de plaats. Niet alleen béta-studenten zullen eenvoudig inzien dat de thermodynamica afgedaan heeft, want, zo schrijft de uitvinder in een open brief aan de universiteiten: 'Zelfs beoefenaars van de niet exacte wetenschappen kunnen nu aan de hand van eenvoudige voorbeelden vaststellen dat de genoemde behoudsleer een enorme sektarische blunder was'. Een voorbeeld dat hij zelf als 'niet geheel perfect' omschrijft, is volgens Di Wesselli de ring van klei op de draaischijf van de pottendraaier. 'Door zijn handen wordt die kleiwand ingedrukt waardoor deze dunner en hoger worden. Tezelfdertijd neemt de in-

houd van de pot toe! Met andere woorden:' al eeuwen verplettert de draaier vormen tot grotere volumes, zonder toevoeging van materie zoals klei. Academisch en conceptueel beschouwd is dit simpele voorbeeld al eeuwen in tegenspraak met de 'energetiek' of het behoud van arbeidsvermogen'.

PASSIEF CRIMINEEL De harmonica-explosie-vorm is volgens de Belgische euristicus (zijn vierde titel, van eureka) een technisch perfect voorbeeld. Een harmonicavorm wordt in een bak met water gelaten en zakt, met behulp van twee gewichten, naar de bodem. Eenmaal op de bodem belandt gaan de wielen uit elkaar en trekken daarmee de 'scharen' uiteen: het volume neemt toe. Net zoals bij de pot van de fXJttendraaier 'veroorzaakt de implosie in de wanden een explosie in de inhoud'. Uiteindelijk zal de harmonica als een ballon opstijgen, omdat de opwaartse kracht groter is dan de neerwaartse. Bij het opstijgen kan, volgens de uitvinder, vermogen worden afgestaan. Worden een aantal van deze harmonica-trekvormen in een gesloten keten aan elkaar gekoppeld, dan resulteert een eeuwig durende beweging: het perpetuum mobile. Di Wesselli noemt zijn leer de 'dynamische relationaliteit' gebaseerd op de kennisvan Newton, Pascal, Einstein, Archimedes 'en vele anderen'. De Belgische kunstenaar heeft zijn vinding

nog niet in de praktijk gebracht, omdat er, naar eigen zeggen, twee risico's aan verbonden zouden zijn. Of het idee zou in de diepvries belanden óf de economie stort in elkaar. Reacties op zijn uitvindingen, die op papier al uitgegroeid zijn tot 'energie-oogstmachines', zijn tot nu toe niet echt overweldigend. Het Haagse Ministerie van Economische Zaken reageerde 'passief crimineel', aldus Di Wesselli, die toch meent dat 'deze kennis het wereldbeeld zal veranderen, ten goede'. De Belg wordt niet geloofd, en dat steekt hem. 'Nu stelt zich het enorme probleem dat tegenover het presenteren van deze schone energie-genererende kunstwerken juist in wetenschappelijke instelingen een afwijzende houding bestaat die verre van universeel is! Door die eenvoudige uitvinding niet in het wetenschappelijk denken te integreren, dreigt de unrversitert op dit gebied in een sek te te veranderen, waardoor het imago van heel de wetenschap historische schade oploopt!', aldus de open brief. Hij nodigt studenten en personeel van de KUB met nadruk uit om zijn vinding te aanschouwen: deze 'wonderbaarlijke en voor deze eeuw unieke gebeurtenis vindt plaats donderdag 19 november in CZ 101, 15.30 uur. M.K.

m

De harmonica explosievorm volgens di Wesselli

Gestudeerden in bijstand /<rijgen nul op rekest De bond voor gestudeerden in de bijstand heeft geen gehoor gevonden bij minister drs. W . J. Deetman met haar recente verzoek om de studieschulden, die voor 1982 zijn opgebouwd, alsnog kwijt te schelden. Dat blijkt uit een brief, die directeur studiefinanciering drs. J . M . C . M . van Schoten vorige week aan de BGB heeft geschreven. De BGB baseerde haar verzoek op het feit dat na 1982 de toeslagen, die in de oude studiefinancieringsregeling gegeven werden aan gehuwden, slechts voor 30 procent als renteloos voorschot, dus als lening, werden verstrekt en verder als beurs. Voor die tijd waren d'rt volledig leningen. Ook werd aan studenten, die na hun 27e jaar begonnen met studeren, de eerste twee jaar alleen een lening gegeven. De BGB wil dat de gunstiger regeling van na 1982 ook alsnog op de door haar vertegenwoordigde academici wordt toegepast. Volgens secretaris drs. Theo de Mare gaat het bij de BGB vooral om tweede kansers, die pas op latere leeftijd zijn gaan studeren. Velen van hen zijn zonder werk. Zij blijven Univers

nog jarenlang met een hoge schuld zitten, terwijl hun 'opvolgers' drt bespaard is gebleven. Overigens vallen, zoals ook Van Schoten schrijft, de oude studieschulden thans onder de nieuwe afbetalingsregeling van de Wet studiefinanciering. Anders dan in het verieden kunnen schulden nu kwijtgescholden worden, wanneer de betrokkenen met ingang van 1987 vijftien jaar lang een te laag inkomen hebben om te kunnen terugbetalen. Voor de groep waar de BGB het oog op heeft, betekent dit dat hun schuld pas op 1 januari 2002 wordt kwijtgescholden. De BGB wil zo lang niet wachten, want de studieschuld werkt 'demotiverend op de academici en hun gezinnen', zo zegt De Mare. B.B./UP

ZWO-ers in problemen door bezuiniging Binnen een aantal wetenschappelijke instellingen is in de afgelopen weken enige onrust ontstaan onder onderzoekers die gefinancierd worden door de stichting Zuiver Wetenschappelijk Onderzoek (ZWO). Nu minister drs W . J . Deetman van Onderwijs het

voornemen heeft geuit om een behoorlijke bezuiniging op te voeren op de begroting van 1988 dreigt de niet-wetenschappelijke ondersteuning van de ZWO-ers in het gedrang te komen. Aanleiding voor de dreigende bezuiniging ter grootte van 400 NWP-plaatsen in het wetenschapp>elijk onderzoek is de forse uitbreiding van het aantal ZWO-onderzoekers in de afgelopen periode. Dat is weer het gevolg van de invoering van de Onderzoekers-inopleiding, de OiO's, die nu door ZWO worden aangesteld en aanmerkelijk goedkoper zijn dan hun onderzoekende voorgangers. Daardoor is ZWO in staat om met hetzelfde budget meer onderzoekers aan te stellen. Van oudsher echter bestaat ook de afspraak de instelling waar de ZWO-er werkzaam is zich garant stelt voor de noodzakelijke materiele en personele ondersteuning. Ondersteuning die dan weer verhaald kan worden op het ministerie. Die garantie dreigt weg te vallen nu de minister - geconfronteerd met een niet onaanzienlijk begrotingstekort - de voet op de rem heeft gezet. En gaan er binnen diverse vakgroepen steeds luider stemmen op dat, als de minister zelf niet over de brug wil komen, het geld maar rechtstreeks bij ZWO gehaald moetworden. R.K./UP

Wallage wil opheldering over tweefasenstructuur Het Tweede kameriid drs. J . Wallage (PvdA) heeft minister drs. W . J . Deetman om opheldering gevraagd van diens kritiek op het onderzoek naar de werking van de tweefasenstructuur. Hij doet dit naar aanleiding van een artikel van de beide onderzoekers, R.J. Bijlevelden F.A. vanVughtinde Volkskrant van 13 oktober. Van Vught en Bijleveld hekelen daarin de in het HOOP opgenomen passages over hun onderzoek. In het HOOP staat bijvoorbeeld dat zij onvoldoende onderscheid zouden hebben gemaakt tussen 'objectiveerbare waarnemingen en subjectief getinte impressies'. De onderzoekers zouden de uitkomsten dus hebben laten vertekenen door hun eigen opvattingen over de tweefasenstructuur. Wallage wil nu van Deetman weten of hij, zoals Van Vught en Bijleveld beweren, niet wat eenzijdig van de resultaten gebruik maakt, 'en wel zodanig dat conclusies die niet in de beleidskraam te pas komen worden afgewezen en ix)sitieve conclusies worden omarmd'. B.B./UP 13 n o v e m b e r 1987

DENKEN

Gerrit Mannoury en de Significa

Een Nederlandse loot aan de filosofische stam Donderdag 26 november organiseert Studium Generale een symposium over de betekenis van de taBffihsofie van Gerrit Mannoury (7867-tsm) en d0 Nederfandse significa. Studium Géneralemedewerker Hans Happel dook in de archieven en diepte b&t tmensverhaat op | van éen oorspronkelijk i denker van formaat Op Verzoek van Unlvers schreef hij het navolgende verhmt. Aan het eind van de 19e en het begin van de 20ste eeuw leidden de sociale omwentelingen tot het inzicht dat er op allerlei manieren verwijderingen bestonden tussen individuen, groeperingen, klassen en volkeren. Het besef ontstond dat de samenleving gecompliceerd en verdeeld was, en dat zij een bruisend geheel was van bewegingen die soms langs elkaar en soms tegen elkaar in gingen. Er was echter één centraal punt waar alle evoluties en revoluties kruisten: zonder de taal zou geen communicatie en dus ook geen verandering hebben kunnen plaatsvinden. Het bestuderen van de taal werd van cruciaal belang geacht voor het bereiken van een betere toekomst. Op verschillende plaatsen in Europa en Amerika ontstonden groepen taalfilosofen^die door middel van begripskritiek barrières tussen mensen en groepen trachtten te slechten. Het stimulerend middelpunt van dit filosoferen over taal was de Engelse aristocrate Lady Victoria Welby, die nog als 'Maid of Honour' had gediend aan het hof van Koningin Victoria. Zij wees op het belang van onderzoek: niet alleen naar het geschreven en gesproken woord, maar naar alle menselijke uitdrukkingsvormen. Bij haar vinden we voor het eerst de term 'significa'. Lady Welby voelt dat de mensheid op de drempel van een toekomst vol nieuwe mogelijkheden staat, en ze wil met haar significa daartoe bijdragen. Omdat de taal het denken mogelijk maakt, ligt zij niet alleen ten grondslag aan ons bestaan, maar stelt er tegelijkertijd grenzen aan.

FREDERIK VANEEDEN Victoria Welby correspondeert hierover met een groot aantal vooraanstaande filosofen. Onder de mensen met wie zij contacten onderhoudt bevindt zich ook de dan nog jonge literator en arts Frederik van Eeden. In 1892 ontmoeten ze elkaar op een congres voor experimentele psychologie te Londen. Vanaf dat moment pleit Van Eeden als eerste in Nederland voor begripszuivering ter bevordering van een betere verstandhouding tussen verschillende sociale groepen. In 1897 schrijft hij de 'Redekunstige Grondslag van Verstandhouding', een in de vorm van aforismen geschreven filosofische geloofsbelijdenis, waarin het onderscheid tussen letterlijke en beeldende taal wordt uitgewerkt. Als vurig propagandist van het eerste uur mag hij als de grote initiator gezien worden van wat zich zou ontwikkelen tot de 'Signifische Kring', waarvan hij met het 'maUnivers

thematisch genie' Brouwer, de wiskundige en filosoof Mannoury en de linguist en jezuïet Van Ginneken de harde kern vormt. Als geen ander wist Frederik van Eeden Lady Welby's ideeën over verheldering va n de taal te integreren in een hemelbestormend maatschappelijk hervormingsprogramma. In augustus 1911 is hij met de Duitse schrijver Erich Gutkind bezig aan een manifest: 'Een oproep aan de Koninklijken van Geest' om het dreigende oorlogsgevaar te keren. Uit hun gezamenlijke arbeid ontstaaf'het blauwe boekje' uitgegeven onder de titel 'De geestelijke verovering der wereld'. In het daaropvolgende jaar, 1912, voegen de Amerikaanse schrijver en socialist Upton Sinclair en de Duits-joodse filosoof Martin Buber zich bij hen. Gezamenlijk vormen ze met nog een paar anderen de 'Forte-Kreis'. Maar het zal juist de eerste wereldoorlog zijn, die deze kring abrupt uiteen doet vallen. Gutkind wordt als eerste door het nationalistisch virus aangetast en een ander Duits lid van de kring treedt vrijwillig toe tot de Pruisische heirscharen. Verschillende leden, onderandere Martin Buber, keren de kring geschokt de rug toe. Van Eeden weet niet van ophouden en gaat door met Gutkind. In 1915 weten ze de Amsterdamse professor in de wiskunde L.E.J. Brouwer voor deze 'bond van genieën' te interesseren. Met Brouwer vat Van Eeden het plan op tot de oprichting van een 'Internationaal Instituut voor Wijsbegeerte', ten einde de signifische doelstellingen op wereldschaal door te zetten. Wat een internationaal gezelschap van wetenschappers en letterkundigen had moeten worden, bleef beperkt tot een zuiver Nederlandse aangelegenheid. Buber en Gutkind waren weliswaar uitgenodigd deel te nemen, maar lieten beiden weten daarvan af te zien. Buber maakte vooral bezwaar tegen de pretentie van de signrfici de taal te willen verrijken met nieuwe woorden, die beter dan het alledaagse idioom in staat zouden zijn gedachten helder weer te geven. 'Het misbruik van de grote oude woorden dient bestreden te worden in plaats van het het gebruik van nieuwe woorden te willen bijbrengen'. Erich Gutkind liet zich in soortgelijke bewoordingen uit: 'Het is als of de bewoners van een stadse huurkazerne erop verzot zijn om op hun betonnen vloeren tropische planten te telen. Zulk hoogstaand taalgebruik laat zich niet influisteren door de spraakrechters'. Onder de eerste deelnemers aan de activiteiten van het Instituut bevond zich wel Gerrit Mannoury, die zich binnen afzienbare tijd zou ontpoppen tot geestelijk leidsman van de signifische beweging in Nederland. In zijn signifische theorie wordt de kritiek van Martin Buber op het oorspronkelijk programma van het instituut recht gedaan. De nadruk zou komen te liggen op de analyse van taal als middel om de daden en het gemoed van anderen te beïnvloeden. Van een 'instituut' in eigenlijke zin is door gebrek aan financiële'middelen nooit sprake geweest. Wel blijkt uit aantekeningen, dat over de periode 1918-1922 veertig bijeenkomsten zijn belegd. Na verloop van tijd werd het raadzaam geacht de naam van het 'instituut' meer in overeenstemming te brengen met de werkelijke stand van zaken. Op zondag 21 mei 1922 stichtten vier heren onder de kastanjeboom op het grasveld in Walden de 'Signifische Kring'. Deze kring zou slechts een kortstondig bestaan kennen.

In zijn significa breekt Mannoury met de klassieke opvatting van taal. Niet alleen het gesproken en geschreven woord zijn object van studie, maar elk geheel van tekens, dat gebruikt wordt om anderen te beïnvloeden. Gelaatsuitdrukkingen, wiskundige formules en religieuze symboliek zijn even zeer taaldaden en zelfs de getallen in een logarithmetafel kunnen een emotionele betekenis hebben. We gebruiken ze bijvoorbeeld bij de berekening van een levensverzekering en professor Mannoury kan genieten van de schoonheid van zo'n getallenreeks, ledere taaldaad kent dus zowel een indicatief als emotioneel moment, maar soms kan een van de twee domineren. Globaal bewegen alle taaldaden zich tussen twee uitersten: de meer indicatieve taal van de mathesis, die slechts telt, en de meer emotionele taal van de mystiek, welke wil getuigen van een geloof.

WIENER KREIS Nadat de 'Signifische Kring' in alle stilte was opgeheven, zette Mannoury het werk voort. De resultaten bleven niet uit. In de dertiger en veertiger jaren verscheen ervan zijn hand een groot aantal signifische studies. In '37

G. Mannoury: traktaat ten onrechte in vergetelheid geraakt. Door het uitblijven van maatschappelijke response was er onder de leden ernstige twijfel ontstaan over het nut van de significa. Op 19 december 1925 stierf de kring een stille dood.

GERRIT MANNOURY In 1925, op een tijdstip, dat het wijsgerig genootschap 'Signifische Kring' op sterven na dood is, verschijnt bij 'De maatschappij voor goede en goedkoope lectuur' van de hand van professor G. Mannoury een filosofisch traktaat: 'Mathesis en mystiek, een signifiese studie van kommunisties standpunt'. Dit boekje is het meest oorspronkelijke en meest persoonlijke geschrift van Gerrit Mannoury. Vanuit literair oogpunt is eens opgemerkt, dat het een meesterwerkje is in de Nederlands essayistiek. Maar het werd nauwelijks begrepen en raakte zo ten onrechte in de vergetelheid, want in 'Mathesis en mystiek' werd voor het eerst in de geschiedenis van de filosofie een theorie van taaldaden uiteengezet. Middels dit boekje vernieuwde Mannoury de wijsgerige taalanalyse radikaal. Zijn taalfilosofie beperkte zich niet langer tot de strikte inhoud en logische samenhang van uitspraken. In alledaagse communicatie gaat het immers niet om informatie-overdracht alleen, maar ook om het uiten van wensen en gevoelens. We willen elkaar beïnvloeden en daarom is het verstandiger van taaldaden te spreken. Professor Mannoury achtte het noodzakelijk een onderscheid te maken tussen de indicatieve en emotionele betekenis van een taaldaad. Met de indicatieve betekenis wordt verwezen naar herinneringen aan en voorstellingen van een feitelijke stand van zaken. Bij de emotionele betekenis gaat het om de bedoelingen en verlangens van degene, die de taaldaad bezigt, en de gevoelens, die er bij anderen door worden opgeroepen.

werd het tijdschrift Synthese opgericht en in '38 het 'Internationaal Signifisch Genootschap' . Beide maakten hun beloften waar en hadden binnen een korte tijdspanne de internationale uitstraling, die de activiteiten van de eerste groep signifische pioniers moesten ontberen. Uit deze periode stammen Mannoury's contacten met het logisch positivisme van de 'Wiener Kreis'. In het door Carnap en Reichenbach uitgegeven tijdschrift Erkenntnis, plaatst hij 'Diesignifischen Grundlagen der Mathematik'. In dit artikel laat hij zien dat wiskunde geen vorm van denken is met een absolute geldigheid, maar een menselijk maaksel van woorden en tekens. Wel zijn in deze taal de betekenissen van de woorden en symbolen wei-overwogen gekozen en bezitten ze daarom een grotere stabiliteit en objectiviteit dan de verstandhoudingsmiddelen in natuurlijke talen. Maar absolute zekerheid is ook in de wiskunde niet te vinden. Wanneer de leden van de 'Wiener Kreis' wegens het dreigend nazistisch gevaar Duitsland en Oostenrijk moeten verlaten wordt hen de mogelijkheid aangeboden in Synthese te publiceren. Binnen dit signifisch maandblad verkrijgen de logisch positivisten hun eigen rubriek: 'Unity of Science Forum' onder redactie van Otto Neurath. Neurath, Frank en Popper leveren regelmatig bijdragen aan de 'Internationale Signifische Zomer-conferenties', waarin van lieverlee vooral thema's van wetenschapsfilosofische aard besproken worden. Onder invloed van het programma van de logisch positivisten willen Mannoury en zijn leerlingen de significa uitbouwen tot een empirische werkwijze en pleiten zij voor een op de mathematica en de methode van het experiment gefundeerde wetenschappelijke eenheidstaal. Het klinkt enigszins paradoxaal: maar in de relativering van de wiskundige denkvorm en in het tegelijkertijd exacter en analytischer maken van de methoden in de sociale wetenschappen schuilt de grote verdienste van de Nederlandse significa. De significa ontwikkelde zich zo tot een van de vele stroompjes, die uitmondden in de brede bedding der empirisch analytische wijsbegeerte. Hans Happel 13 n o v e m b e r 1987

BOEKEN

Revolutionairen van de negentiende eeuw Maar de ochtend daarna, wat gebeurde er ' toen? Het vorige, derde, deel van de memoi­ res van Alexander Herzen was gloedvol ge­ noeg: samenzweringen, staatsgrepen, revo­ luties, barricaden, kortstondige ministeries en tenslotte overhaaste vluchten. Tenslotte? Waar blev en al die gev luchte revolutionairen nadat de rev oluties, iaheel Europa, van 1848 bloedig neergeslagen waren en keizer, Csaar, vorst dit en vorst dat weer veilig op hun ■ troon zaten? Dat deel der opstandelingen dat j niet in de gevangenissen overal verspreid op ij het eiu'opese continent zat, was terecht geko­ iI men in een van de armste wijken van Lon­ den, rond Leicester Square.

'Daar huist', zoals de T imes het uitdrukt, 'dat verpauperde volkje van buitenlanders dat hoeden draagt die hier geen mens draagt en zijn haar laat groeien waar het niet hoeft; een onfortuinlijk, afstotend en in een hoek gedreven volkje, waarvoor alle machtige monarchen van Europa sidderen'. En ook Herzen, die eerst het csaristische Rusland al had moeten verlaten, was na zijn deelname aan de revoluties zowel in Parijs als in Rome voor zowel keizer Napoleon III als voor paus Pius IX niet langer een gewenst onderdaan.en had zich over het Kanaal in_ veiligheid gebracht. In het nu, door Charles Timmer uit het russisch vertaalde, versche­ nen vierde deel van zijn memoires leren we ze kennen, de revolutionairen van de negen­ tiende eeuw. Het is een bont tafereel dat Herzen ons

schetst van al die lieden daar, rondhangend in de hen zo vreemde engelse pubs of honge­ rig wat scharrelend bij de gaarkeukens; ze drinken er ongewoon bittere porter terwijl over hun lippen nog veel bitterder woorden gaan; en ze wachten op de revolutie waarvan ze weten dat die morgen komt, en onderwijl wachten ze op het broodnodige beetje geld van hun buitenlandse familieleden, waarvan ze weten dat het nooit zal komen. Wat een t>pen, zonderlingen en prachtkerels of vrouwen dooreen, beschrijft Herzen ons, en met wie ging hij al niet om. Aanhangers van Karl Marx, die hij nog 'marxiden' noemt en communisten van het eerste uur die uit naam van de broederschap iedereen haten die ook maar iets bezit. Aanhangers van Garibaldi. Hongaarse en Spaanse strij­ ders, nooit verlegen om een o versterk ver­ haal, de borstrok opstropend om de sabel­ hauwen te tonen. Duitse revolutionaire god­ en keizerloochenaars die, terwille van een schamel loontje waar dagelijks wat bier voor gekocht kan worden, lessen geven in staat­ sinrichting,godsdienst, latijn en al het ander waar een duitser, volgens engelse landeige­ naren, verstand van zou hebben. De lieden en de omstandigheden die Herzen beschrijft zijn boeiend. En Herzen kan schrijven, zijn memoires behoren tot de le­ vendigste ut de vorige eeuw. Levendig van­ wege zijn spotlust, zijn maatschappijkritiek die de machthebbers hekelt. Zó het portret van de russische generaal door zijn keizer er­ op uit gestuurd om in het beschaafde Euro­ pa schilderijen voor Zijne Majesteit te ko­ pen. Aan een klein duits hof ontstaat een woorden wisseling tussen hem en een schil­ „... _der> an naam omdat de generaal meent dat ,, dure schilderijen ook van grote afmetingen dienen te zijn. In gebrekkig duits wordt dan te v erstaan gegeven dat de voorstelling goed i1 is, prima, maar te klein. De keizer is groot en zijn schilderijen dienen dus ook groot te zijn. Beknibbelen is er niet bij, daar is onze kei­

De krankzinnige moordenaar, schilderij van Th. Géricault

,

zer te snugger voor. En dan, letterlijk: 'de keizer is heel snugger. God is natuurlijk nog snuggerder maar de keizer is nog jong'. Levendig zijn deze beroemde gedenkschrif­ ten ook omdat Herzen zelf bijna alle hoofd­ rolspelers persoonlijk, en sommigen zelfs heel goed, gekend heeft. Met name de por­ tretten van de sociaal­utopist Robert Owen en dat van de bevrijder van Italië, Garibal­ di, zijn schitterend omdat ze die aantrekke­ lijke combinatie te zien geven van besef van historische grootheid en tevens van de innig­ heid van een oprechte vriendschap. J e ziet belangrijke mensen meestal óf op een voetstuk óf in hun hem gezet; hier staan ze vlak naast je en behouden hun grootheid. En zelfs als Herzen zijn vriend Robert Owen be­ schrijft als grijsaard steeds verder verloren

Gorbatsjov, geen stoutmoedig hervormer Binnenkort verschijnt het veelbesproken boek van Michael Sergejevitsch Gorbatsjov, ' 'Perestrojka'. Telegraaflezers (!) kregen al enkele voorproefjes. Meer dan een andere politiek leider op dit moment weet Gorbats­ jov de internationale schijnwerpers op zich gericht. Over de man van wie verwacht wordt dat hij fundamentele veranderingen in de Sovjetunie in zal voeren schreef de Sovjet­dissident Zjores Medvedev een bio­ grafie, die zeer de moeite van het lezen waard is, waarin hij de hoog gespannen verwach­ tingen probeert te temperen. Dat doet hij door te beschrijven dat Gorbatsjov I Secretaris­Generaal v an de Communistische I Partij geworden is omdat hij j uist geen stout­ moedig hervormer was en evenmin een vrij­ zinnig denker (p. 286). Het boek valt in twee delen uiteen. In het eer­ ste deel, de opkomst van een secretaris gene­ raal, beschrijft Medvedev de gebeunenissen en hun achtergronden die Gorbatsjov op 11 maart 1985 in de positie van secretaris gene­ raal brachten. In plaats van Gorbatsjov in al diens stappen te volgen beschrijft Medvedev het zeer ingewikkelde economische en poli­ tieke systeem waarin dat gebeurt. Als een rode draad loopt de organisatie en de resultaten van de landbouw door het boek. Stavropol, waar Gorbatsjov in 1931 geboren

Univers

is en uiteindelijk ook partijsecretaris wordt is een belangrijk landbouwgebied in de Sov­ jetunie. In Moskou wordt Gorbatsjov belast met de leiding van het landbouw secretariaat van de partij. Stravopol is echter ook een kuuroord voor hoge partijfunctionarissen uit Moskou. Voordat Gorbatsjov naar Mos­ kou ging kende hij al verschillende polit­ buroledenen secretariaatsmedewerkers. In Moskou geniet Gorbatsjov de patronage van belangrijke mensen als Andropov en Gro­ myko. In deze hoofdstukken, die soms lezen als een spannend boek, maakt Medvedev duidelijk dat Gorbatsjov een zogenaamd low profile hield. Merkwaardig is het belang dat Med­ vedev hecht aan de resultaten in de land­ bouw voor de carrière van Gorbatsjov, die tegen alle verwachtingen in zijn ster bij elke | misoogst verder ziet rijzen. Belangrijker lij­ ken dan ook de goede relaties te zijn. Het tweede deel, Gorbatsjov aan de macht, schetst de politieke en economische verhou­ dingen waaronder Gorbatsjov moet werken en de politiek die hij nastreeft. In het open­ bare optreden van Gorbatsjov ziet Medve­ dev de grootste breuk met het verleden. Qua economisch en politiek beleid bespeurt hij geen grote wijzigingen. Achtereenvolgens ' passeren daarbij de anti­alcohol campagne.

de industriële ontwikkeling, de landbouw­ hervormingen, het binnenlands beleid en het butienlands beleid de revu. Ook hier tracht Medvedev weer de achtergronden van de ge­ beurtenissen aan te geven, die vanwege de nog zo recente geschiedenis een meer specu­ latief karakter hebben en waarin de struc­ tuur moeilijker aan te brengen is.

Voor het begrip van de mogelijkheden die Gorbatsjov heeft is het belangrijk dat de an­ dere top mensen in zijn omgeving hun posi­ tie niet aan hem te danken hebben, wat hen betrekkelijk onafhankelijk van hem maakt. In de eerste twee jaren van Gorbatsjov ziet Medvedev weinig veranderingen m de Sov­ jetunie. Sinds het eerste verschijnen van het boek (1986) zijn er twee hoofdstukken aan toege­ voegd, eentje over Tsjernobyl en Reykjavik en eentje over perestrojka, democratisering.

in hopeloze illusies, of Garibaldi te zwak en weekhartig om zich zeurpieten van het lijf te houden, dan nog straalt de warmte van zijn vriendschap in de beschrijvingen door. Van het viertal thans verschenen delen van Herzens Feiten en gedachten is dit laatste toch niet het boeiendste. Enerzijds omdat de revoluties van 1848, die in het derde deel be­ schreven worden, natuurlijk veel pakkender tonelen opleveren, en dat ook de in de bei­ de eerste delen beschreven opstandige jeugd zorgt voor vele spannende verhalen. Maar anderzijds is het vierde deel behalve door het onderwerp ook door de schrijftrant minder boeiend. Dit deel is min of meer een dossier waarin nogal wat verschillende soorten ge­ schriften opgenomen zijn. Soms vertelt Her­ zen zijn levensverhaal, dan weer onder­ breekt hij de chronologie daarvan door por­ tretten in te lassen, dan weer briefwisselin­ gen op te­nemen en soms zelfs de boek­ bespreking in de tekst te zetten. Het verhaal V an zijn leven is in dit deel wat al te duidelijk aan elkaar gelijmd uit al te verschillende brokstukken, uit her en der reeds gepubli­ ceerde verslagen, verhalen of weer ander­ soortige documenten. En de naden zijn soms nog goed storend te zien. 'Maar daarover el­ ders' staat er soms, terwijl er dan nergens iets over te vinden is of juist hetzelfde verhaal twee­ of drie keer herhaald wordt. Ook was in de tijd van Herzen een correspondentie in het frans gevoerd heel normaal, maar in on­ ze tijd is het heel normaal dat deze vertaald wordt. Deze vier ­ er verschijnt nog een vijfde deel ­ delen Herzen en de zes ­ en daar kwam on­ langs nog een zevende, nakomertje, bij ­ de­ len Konstantin Paustovsky in de reekspr/ve­ domein lijken wel op eendenkooien: de eer­ ste delen zijn telkens adembenemend zodat je telkens naar een verder deel gelokt wordt, dat dan steeds enger geprijsd wordt. Het leesgenot komt je duur te staan. Charles Vergeer

1 f

[

'

,

Alexander I. Herzen: Feiten en gedachten. Memoi­ res 1852­1864. Uitg. De Arbeiderspers, Amster­ dam.

glasnost en het 'nieuwe politieke denken'. De bejubelde perestrojka is volgens Medve­ dev geen hervorming, maar een van boven opgelegde reorganisatie, waarbij de invoe­ ring van een drieploegenstelsel en een inten­ sieve staatscontrole op de kwaliteit de voor­ naamste elementen zijn. De veranderingen hebben meer betrekking op het buitenlands beleid, (Het is veel gemakkelijker het buiten­ ' lands gebied te moderniseren dan het spoor­ wegstelsel, p. 276) m.n. de defensiebegroting ' te verlichten waardoor er ruimte komt voor andere ontwikkelingen. Een politieke pe­ restrojka heeft echter niet plaats gevonden. Tradities en praktijken veranderen is nog niet het politieke stelsel veranderen. De' Re­ volutie van Gorbatsjov' is alleen nog maar een leus, geen werkelijkheid, (p. 289) Het boek van Medvedev geeft een groot in­ zicht in het functioneren van de macht en de achtergronden van Michael Gorbatsjov. Bo­ vendien is het buitengewoon leesbaar ge­ schreven, waarbij als enige nadeel genoemd zou kunnen worden dat het geschreven is als­ of Gorbatsjov voorbestemd zou zijn voor zijn belangrijke functie. Maar deze beper­ king kent elke biografie. Joop de Kort Zjores Medvedev, Michail Gorbatsjov. De Haan, Houten 1987, 308 p., f39,90.

Dinsdag 24 november houdt Medvedev een lezing aan de KUB. Plaats van hande­ ling; A2­117, aanvang 20.00 uur. De orga^ nisatie is in handen van het KRIS, d© toe­ gang is vrij.

13 november 1987

MEDEDELINGEN

Oe madadaüngenpagjiia wordt verzorgd door d« afdeiing tntar­ ne Communicatie. Copij moet ingeleverd zijn In de week die voorafgaat aan het verscliijnen van Univers (op donderdag) en wei vrijdag vödr 12.00u(uiterfijlt) op Icamer B 10, tel. 2001/2002. Per nwnnter is slechts 1 pagina beM^iüdMiar. Het is dan o<^ zaak de berichten kort en kern­ achtig te lormuieren. Bij teveel copij wordt voorrang gegeven aan de mededelingen met de hoogste actM aUteitawaards.

ALG COIMMUNIQUÉ VAN DE UNIVERSITEITSRAAD VAN DE KUB De Universiteitsraad van de KUB heeft kennis genomen van het communiqué van het CvB van 2 november 1987 inza­ ke problemen tussen het CvB en de se­ cretaris van de Universiteit en stelt vast dat thans w/ordt nagegaan of het moge­ lijk is in onderling overleg het dienstver­ band met de secretaris te beëindigen. De Universiteitsraad is door het CvB hier­ omtrent nader geïnformeerd. De Raad betreurt dat de informatie­ verstrekking van het CvB in de instelling tot misverstanden aanleiding heeft gege­ ven. Een motie van afkeuring over de handelwijze van het College in dezen werd ingetrokken. De U­Raad wacht nu nadere mededeling van het CvB over de resultaten van het overleg af. (Dit communiqué is verstrekt na afloop van de besloten vergadering van de Uni­ versiteitsraad van 5 november 1987).

ECO GASTCOLLEGE MARKETING 2 Het gastcollege van Marketing2over re­ clame wordt gegeven op donderdag 26 novembera.s. van 19.15­21.15 u. in CZ 101. Het avondcollege Organisatie 2 van 26 november wordt verschoven naar maan­ dag 23 november van 18.30­21.00 u. in AZ112.

TENTAMEN COMPUTERS 1 Het tentamen Computers 1 is niet opge­ nomen in het tentamenrooster omdat dit vak dit jaar niet gegeven wordt. Voor die studenten die er niet in geslaagd zijn vo­ rig jaar een voldoende te behalen is er ge­ legenheid om op 25 februari '88 tenta­ men te doen (de herkansing is op 19 augustus 1988). Opgeven bij Bureau examens vóór 1 fe­ bruari 1988. RECIDIVISTEN ECONOM ETRIE PROPEDEUSE Zij die willen deelnemen aan het herten­ tamen WRS 2 (stof 2e semester 1986/1987) op 4 februari 1988, dienen zich voor 1 december op te geven bij Mevr. ter Veer­Stallaert, kamer B 404 (tel. 013­662023).

­ Het overheidsgedrag deel I: Theorie (333.86.010), exclusief biz. 19 t/m 28. ­ 'Aanvulling' (333.86.013) ­ Koopmans/Wellink, Overheidsfinan­ ciën, zesde druk 1987, de hoofdstukken 1,2,5 t/m 13. Ten aanzien van de hoofd­ stukken 10, 11, 12 en 13 kan volstaan worden met één keer goed doorlezen. ­ Dictaat inkomstenbelasting, exclusief de bijlagen. ­ Reader Openbare Financiën B (333.87.044) ­ Bradford, Blueprints for Basic Tax Re­ form, pp. 1 t/m 128. Studenten die verleden jaar (1986) het college OF B gevolgd hebben, kunnen naar keuze voor het belastingdeel de li­ teratuur van dit jaar of die van verleden jaar bestuderen. HEINEKEN­EXCURSIE VOOR PROPEDEUSESTUDENTEN

WIJZIGINGEN TENTAMENROOSTER

De studievereniging EFACT organiseert op do. 19 nov. a.s. een excursie naar Hei­ neken in 's­Hertogenbosch. Het pro­ Programmeren 1 (econometrie en bedr. gramma is met name gericht op prope­ deusestudenten, maar iedereen is na­ econ., aanvang sept. '87): Het tentamen van 28 juni '88 wordt verschoven naar 17 tuurlijk van harte welkom. Onderwerpen: mei '88. Herkansing Programmeren ?voor BIK ­ Het ontwikkelings­ en verkoopproces van een nieuw produkt (b.v. Amstel (aanvang sept. '87): Het tentamen van 1870) 11 aug. '88 wordt verschoven naar 20 aug. '88. ­ Het verzamelen en interpreteren van data over aJgemeen­economIsche om­ Ondernemingsfin 3c/3d: Het tentamen gevingsfactoren. van 1 april wordt i.v.m. Goede Vrijdag verschoven naar 31 maart '88. Verder zal er een rondleiding door de brouwerij gegeven worden waarna de dorst gelest kan worden. SOCIALE ECONOMIE 1A (MACRO) Kosten: ^ 7,50 voor leden en ^ 12,50 voor Studenten die voor de toets sociale eco­ niet­leden. nomie IA minder dan een vijf hebben, Vertrek: om 9.15 u. vanaf gebouw B. kunnen aan een personal computer ex­ Inschrijving: elke middag van 12.30 tot tra oefenen voor het vak macro­ 13.30 u. of in kamer O 50. economie. Alsje wilt komen, ben je ver­ plicht om eerst in te schrijven. Slechts een beperkt aantal studenten kan mee­ doen. Periode: 18 nov. t/m 10 dec. 1987 op woensdag­ en donderdagochtend. TENTAMENSTOF PRIVAATRECHT Plaats: CZ 215. B PROPEDEUSE Inschrijven: op tafel in de hal bij de secre­ taressekamer B 5e verdieping. Aan de stof voor het tentamen privaat­ recht B voor de propedeuse, dat wordt TENTAMEN afgenomen op 11 december 1987, is toe­ gevoegd het arrest HR 1 mei 1987, OPENBARE FINANCIËN B RvdW nr. 104 inzake IBM/Lease Plan Nederland. Voor het tentamen Openbare Financiën BdatlOdec. 1987 a.s. gehouden wordt, Kopieën van dit arrest zijn verkrijgbaar op dient de volgende literatuur bestudeerd het secretariaat van de vakgroep. Ge­ te worden. bouw B kamer 920, bij mevrouw I. Srriit.

JUR

ELSTA TILBURG 1. Van 6 t/m 12 december organiseert ELSA (European Law Students' Asso­ ciation) Zagreb (YU) een seminar over 'vergelijkend constitutioneel recht'. Besproken wordt o.a. de verhouding tussen locale en centrale overheid, de scheiding der machten, het constitutio­ nele toezicht op wetgevende, uitvoeren­ de en rechtsprekende macht, het ont­ staan van wetgeving etc. Deelnamekosten: + D M 150,­op basis van een volledig verzorgd verblijf. 2. Opza. 21 november a.s. organiseert ELSA Nederland een nationale contact­ dag. Gedurende deze zal er o.a. algeme­ ne informatie over ELSA verstrekt wor­ den. Wij nodigen alle geïnteresseerden uit deze dag bij te wonen. Plaats: Leiden. Programma: kamer O 49. Informatie over het seminar en de natio­ nale contactdag: op kamer O 49 (in ieder geval ma. 12.30­14.30u). Voortel. enal­ gemene informatie: studiegids pag. 166/167. .

V

JUR/SOC

Prof. Snelle is afwezig van 12 tot en met 17 november. De colleges van deze pe­ riode vervallen.

V

THEOL

Voor de instellingsraad hebben het we­ tenschappelijk [jersoneel, de studenten en het administratief personeel actief en passief kiesrecht. Voor de faculteitsraad hebben het wetenschappelijk [jersoneel, de studenten en het administratief F>er­ soneel, aangesteld bij het faculteitsbu­ reau, actief kiesrecht. Informatie .m.b.t. keisreglement, kie­ zersregister en kandidaatstelling veri<rijg­ baar op het faculteitsbureau (kamer T 37). Verkiezingsuitslagen worden z.s.m. bekend gemaakt.

FVACATURES Bij de vakgroep staats­ en administratief recht van de FRW ontstaat per 1 janua­ ri 1988 vacatureruimte voor STUDENT­ASSISTENTEN (M /W) De vacatureruimte beslaat in totaal 0.8 formatieplaats en kan worden ingevuld in dienstverbanden vanaf 0.2 formatie­ plaats. Aanstelling voor een periode van ten hoogste 2 jaar. Werkzaamheden: het verrichten van al­ gemeen assisterende taken onderwijs en onderzoek van de vakgroep. D e voor­ keur gaat urt naar studenten Nederiands recht. Inlichtingen: Mr. C.P.J. Goorden (013­662302), Mr R.M. van Male (013­662302) of Mevr. Mr. S.C. den Dek­ ker (013­662302). Schriftelijke sollicitaties binnen een week na het verschijnen van deze oproep aan: de secretaris van de Faculteit der Rechts­ geleerdheid, Mr. S. Toncman, kamer B 917.

PSYCHOLOGIE ­ PROPEDEUSE Op donderdag 26 november om 16.30 uur vindt de diploma­uitreiking plaats voor diegenen die tot en met 1 novem­ ber hun propedeuse behaald hebben. De bijeenkomst vindt plaats in PZ25. Alle belangstellenden zijn welkom. VERKIEZINGEN VOOR INSTELLINGSRAAD EN FACULTEITSRAAD Van dinsdag 1 t/m vrijdag 4 december 1987 vinden de verkiezingen plaats voor de instellingsraad en de faculteitsraad van de theologische faculteit voor het jaar 1988.

Functieprofiel en functie­eisen, ter inzage op het prikbord in de vitri­ nes (o.m. hal gebouw B). Copieën verkrijgbaar bij de dienst Perso­ neelszaken (kamer 1028). Sollicitaties, tenzij anders vermeld, schriftelijk, binnen een week, on­ der vermelding van het vac.nr. op de enveloppe aan het hoofd van de dienst Personeelszaken, Postbus 90153, 5000 LE TILBURG. In het kader van het streven naar een evenwichtiger personeelsop­ bouw zal bij gelijkwaardigheid van candidaten de voorkeur worden gegeven aan een vrouw.

Betaald matseren Voor f },— vult u onderstaande ruimte boordevol, inclusief trefwoord bovenaan. De matsertjes kunnen enkel met deze leesbaar ingevulde bon (één letter, leesteken of spatie per blokje) bij de redactie worden ingediend. Betaling kan per giro­ of betaalkaart onder gesloten omslag of op de redactie. Vergeet niet ook naam en adres in te vullen.

X

■

1 11111111111: 1 1 11111111111 11111111111 1 1 1 II 1 l.l 1 1 II 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 II II 1 1 II II II 1 1 1 II 1 1 II 1 1 1 1 1 1 Willem II straat 5 Tilburg tel. 013­433268

1 1 1 1

11111111111111111 111111 1 1 1 1 1 1 1 1 1 II 1 1 1 1 II J 1 1 1 1 1 II 1 1 1 1 1 II II 1 1 1 1 1 1 1 1 1 II ] 1 j 1 111111111I1111111111111 1

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 II 1 M Naam:

Univers

(Tel.:

Drukkerij Elinkwijk staat klaar! ook voor dissertaties en andere publicaties. Drukkerij Elinkwijk is: e e e e

gespecialiseerd concurrerend snel en stipt centraal gelegen

Bel: 030 - 444921 en wij sturen u vrijblijvend de gratis documentatiemap.

! D rukkerij Elinkwijk B.V. \ Amsterdamsestraatweg 554 ' 3553 EN UTRECHT Tel,: 030 ­ 444921

Adres:

L

PROEFSCHRIFT?

)

13 november 1987

MEMO

Studenten i TILBURGSE ECONOMETRISTEN VERENIGING De laatste twee weken zijn twee nieuwe commissies ingesteld, die beide nog ved hulp l<unnen gebruiken. D at zijn: ­ Destagebemkddeling. Hiervoor zoeken we iemand uit bij voorkeur het 4e of 5e jaar, maar ook 3e jaars zijn welkom. Doel: het vinden van stageplaatsen voor studenten die willen gaan afstuderen mkldels het aanschrijven en aanspreken van bedrijven (met name van daar werk­ zame afgestudeerde econometristen) en studenten. ­ De congrescommissie. D e zware taak het daverende succes van de vorige twee congressen te evenaren geven we het liefst aan doctoraalstudenten. D oel: opstarten van het derde congres, dat ge­ organiseerd zal worden door de Wrm Bogers Stichting. D e T.E.V. zal haar congrescommissie dan voordragen bij de Wim Bogers Stichting. Voor beide commissies geldt: vele han­ den maken licht werk. W e denken aan

ongeveer 4 en 6 personen, respectieve­ lijk. Naast de ervaring die je opdoet heb je ook een hoop plezier terug als vergoe­ ding voor de tijd die je er in steekt. Voor meer i n f o r m a t i e : T.E.V. (013­662747) of haar bestuursleden (zie cirkel 10­1). PLAYBOY­LEZING De mari^eting­associatie organiseert op dinsdag 24 november de Playboy 'marketing­mix' lezing. Deze lezing begint om 13.30 in de Aula met een inleidende video en wordt ver­ zorgd door de marketingmanager van Playboy Nederland. S T I C H T I N G W.i.E.

Het NESKO (NedöHands Studenten Ka­ merorkest) heeft binnenkort weer audi­ ties. Het orkest wordt elk jaar weer opnieuw samengesteld om vervolgens op hoog niveau concerten te geven tijdens het tournee oat langs alle nederiandse uni­ versiteitssteden gaat. Het orkest wordt samengesteld uit universitaire­ en HBO­studenten. Dit jaar zal het tournee plaatsvinden van 4 t / m 14april, de repetitieperiode die aan fiet toumee vooraf gaat begint op zater­ dag 26 maart en eindigt op 4 april. De au­ dities vinden plaats in de maanden de­ cember en januari en wel: 1 december in het Muzisch centrum in Delft 19 december in het Cantoraat in Utrecht

Stichting W.I.E. (Waardevolle Interes­ sante Evenementen) organiseert 28 no­ vember een dagje Brussel, 's Morgens kun je het Museum der Schone Kunsten bezoeken, waar de tentoonstelling Euro­ palia '87 Osterreich plaatsvindt (Gustav Klimt, Egon Schiele, Oscar Kokoschka, Alfred K u b i n e t c ) . Verder is Brussel gewoon gezellig. Kosten: f 17,50. Opgeven bij Ilse (426168), Willem­Jan (369212), Paul (425741).

29 januari in het Cantoraat in Utrecht 30 januari in het Sweelinck conservato­ rium in Amsterdam. Het repertoire is: M. Ravel Le tombeau de Couperin H. Berlioz Les nuits d'été Peter Schat Strijkers Serenade J . Brahms Serenade nr. 1 De solistische medewerking aan Les nuits d'été van H. Beriioz zal verieend worden door: Chariotte Margiono sopraan

LITERALUST ORGANISEERT:

Sportnieuwst

Menu

PERIODE 16 T / M ^

AUDITIES NESKO

Miranda van Krallngen sopraan Young­Hee Kim sopraan (onder voorbehoud) De dirigent zal net als in voorgaande ja­ ren D aan Admiraal zijn. Informatie over de audities en de opga­ ve daarvoor is te verkrijgen bij Henk Storm 010­4361473. OPROEP STUDENTENKOOR TILBURG Bij mij is het idee ontstaan om een stu­ dentenkoor op te riciiten, bestaande uit zowel HBO­ als KUB­studenten. Om te weten of het koor een bestaan kan heb­ ben wil ik d.m.v. deze oproep te weten komen wie er lid wil worden. Mijn ideeën over het koor zijn als volgt: ­ Eén avond in de week vindt een repe­ titie plaats van twee uur. Deze avond zal of de maandag­ of dinsdagavond zijn. ­ Het repertoire zal bestaan uit vierstem­ mige koormuziek uit verschillende peri­ odes/stijlen. ­ D e muzikale leiding zal in handen zijn van ondergetekende. Wil je meer inlichtingen, heb je sug­ gesties of wil je je opgeven als lid, bel of schrijf: Maria van Leijsen (studente Brabants Conservatorium), Slimstraat 73,5071 EH Udenhout, tel. 04241­4049.

Agenda NOVEMBER

JB VRIJDAG 13 NOVEMBER C i n a c i t t a , 20.30 uur: 'Prick up your ears'. Regie: Stephen Frears. ( t / m 18­11). C i n e c i t t a , 22.15uur: 'Crazy Love'. Regie; D ominique D eruddere. ( t / m 18­11). UnivofsJteit, 16.15 uur, aula: Inaugu­ rate rede prof. dr. J.G. Vianen. S c h o u w b u r g , 20.15 uur; Footsbarn Theatre speeit 'Macbeth'.

ZATERDAG 14 NOVEMBER S c h o u w b u r g , 20.00 uur; RImhuis; 'Nuil et brouJIIard', regie: Alain Res­ nais en 'Harian County USA', regie; Barbara Kopple. S c h o u w b u r g , 22,15 uur: Filmhuis: 'Reporters'. Regie: Raymond D epar­ don.

ZONDAG 15 NOVEMBER

NOVEMBER

M A A N D A G 16/11 witte bonensoep of k^jpeyoentesoep cheeseburger of deense schnitzel ­ espagnotesaus bloemkool a ïa crème of kapucijners aardappedcroketten of gekookte aardappelen Veg: kapuclnerschotel ­ rauwkost DINSDAG 17.'11 heidefe tomatensoep ­t­ maïs of ossestaartsoep nasi goreng ­ kroepoek ­ setoerKfeng saté met pindasaus ­ perzik of p^jfjkabufger ­ gemengde groenten ­ gekookte aafcteppeleri Veg: nasi gorerjg ­ kroepoek ­ sefoendeng ­ saté ­ perzik WOENSDAG 18/11 erwtensoep of mozaieksoep kippebotitje ­ madeirasaus macédoine tégumes ­ patates frites of runderlapje ­ vteesjus rode kooJ met appeftjes ­ ^ k o o k t e aardappelen Veg: hachee van soja ­ rode kooi ­ gekookte aardappelen DONDERDAG 19/11 keiveisoep of bouiöonsoep gebakken macaroni met groenten ­ kaas vteesspies ­ tomaten/paprikasaus of gehakt ­ uiensaus kooirabt è la crème ­ gekookte aard­ appelen Veg: sfiasiick ­ tomaten/paprikasaus ­ macaroni met gioenten *■ kaas VRIJDAG 2 0 / n goulashsoep of groentesoep gebakken wijtirig ­ béarnaisesaus paripe worteltjes of kipchampignonpastei koolsalade gebakken of gekookte aardappelen Veg; 2 veg. kroketten ­ béarnaisesaus ­ kooisaiade ­ patat frites"

Zondag 15 november 14.00 uur organi­ seert Literalust een mkJdag met Megchel J . D oewina, schrijfster. Megchel J . D oewina (geb. 1950) is so­ ciologe b.d. en voetbaldeskundige, zij brengt haar dagen door met lezen, schrij­ ven, tekenen en het volgen van de meest uiteenlopende kursussen. Haar debuu­ troman 'Paso Doble' is een vlotgeschre­ ven, humoristisch relaas over een ogen­ schijnlijk ongecompliceerde relatie tus­ sen tweevróüwen die bepaald niet op hun mondje gevallen zijn. D e met een geheimzinnige waas omgeven relatie neemt een onverwachte wending aan als blijkt dat hun eerste ontmoeting niet op toeval berustte... Entree: f 3,50. Plaats: Vrouwencen­ trum, Nieuwlandstraat43, Tilburg. (Kresj aanwezig). LEZING OVER PIERRE K L O S S O W S K I De Filosofenkring organiseert in samen­ werking met de Beeldunie op Woen§dag 18 november om 20.00 uur de volgeode lezing en tentoonstelling: 'Desubjektivering en intensiteit bij Pierre Klossowski' (lezing door drs. Daan van Speybroeck). Pierre Klossowski is een veelzijdig den­ ker en kunstenaar. Hij begon zijn intellek­ tuele praktijk in de dertiger jaren en zet deze tot op heden voort, hoewel de ar­ tistieke uiting de overhand heeft gekre­ gen . Het spektrum dat hij in die vijftig jaar wist te bestrijken, loopt van filosofische essays, over romans en films, tot teke­ ningen in kleurpotlood. Daan van Spey­ broeck, filosoof, maar meer en meer vanuit deze achtergrond op kunst ge­ richt, is op een vreemde manier door de­ ze man gegrepen en geboeid geraakt. Daan van Speybroeck is werkzaam als docent fikssofie aan de Hogeschool Eind­ hoven en is vertxjnden aan Galerie 'D e Gele Rijder' in Arnhem. Op de avond van de lezing zullen een aantal reprodukties van het werk van Pierre Klossowski worden tentoon­ gesteld. De lezing en tentoonstelling, die voor ieder vrij toegankelijk zijn, vinden plaats in: De Beeldunie, St. Jozefstraat 136, Til­ burg Voor meer informatie: Harrie Vervest, 013­358246.

PENDRAGON Sportreizen voor K U B s t u d e n t e n Het programma bevat wintersportreizen naar Oostenrijk en Italië, een cursus del­ tavliegen in april en juni in Oostenrijk, een cursus sportduiken in juli in Spanje, een wildwaterkanocursus in juli in Oostenrijk en een aktie­avontufen­week ook in juli in Oostenrijk. Dit laatste kamp omvat 2 dagen skiën op een gletscher, 2 dagen rafting (rubber­ boot) op wild stromende rivieren en een twee­daagse huttentocht door de bergen. Zeer bijzonder is het skikamp voor goe­ de skiërs in de paasvakantie in Oosten­ rijk. Voor dit kamp iieeft men de Oosten­ rijkse top­skileraar D aniël Messner ge­ contracteerd. Hij zal aan slechts 16 be­ voorrechte skiërs les geven. Tevens zal er in die week aan tourskiën worden ge­ daan. Kortom, voor elk wat wils met dit NWIT sportreisprogramma. Reisinformatie en inschrijfformulieren zijn op het Sportcentrum van de K.U.B, verkrijgbaar. Daarnaast is er voor degenen die meer informatie willen op 19 november a.s. een videopresentatie in de PUF. Naast reisinformatie zal er ook een modeshow worden gepresenteerd en zullen er nieu­ we wintersporttrends te zien zijn. D e avond begint om 20.30 uur en is voor iedereen gratis toegankelijk. i.S.S.T. C o m m i s s i e '88 6,7 en 8 april '88 is er weer een interna­ tionaal sporttournooi georganiseerd doorS.T.S.S.O. Pendragon. Er komen dan vertegenwoordigingen uit verschil­ lende landen (waaronder Frankrijk, Duitsland, Schotland, Zweden) om hier gezellige interiands te spelen. De sporten zijn: volleybal, zaalvoetbal (heren), mini­hockey, rugby, badminton en softbal. De organisatie van dit tournooi staat open voor alle sportkaarthouders, en er worden nog een aantal commissie leden gezocht. De tijd die je er mee kwijt bent voor de voorbereiding loopt van 1 vergadering in de 2 a 3 weken naar 1 dag per week, plus de hele 'paasweek' (5 t / m 8 april). De taken waar je eventueel nog voor in aanmerking kunt komen zijn: P.R., ac­ comodatie commissie, food and bevera­ ge, tournooi commissie, en organisatie van het randgebeuren. Denk je geschikt te zijn voor een van bo­ vengenoemde taken dan kun je voor in­

formatie en inschrijving terecht bij het dagelijks bestuur van Pendragon, KUB sportcentrum, tel. 663012 of 631873. Deetman Deetman heeft weer een aantal uiterst gevaariijke hersenspinsels uitgewerkt, die het welzijn van de student danig in gevaar brengen. Ook de studenten sport loopt bij iiet doorgaan van D eetmans ideeën, aan­ zienlijke schade op. D aarom roept Pen­ dragon alle studenten op om 17 novem­ ber mee te protesteren tegen het gevaar van D eetman. In samenwerking met de overi<oepelen­ de commissie organiseert Pendragon die dag een ochtend gymnastiek oefening op de heuvel en aansluitend een de­ monstratie naar de KUB. Doe mee, als je studie je lief is. Bridge Er bestaat nog steeds de mogelijkheid ombijS.T.S.S.O. Pendragon een brid­ gecursus te volgen, en wel iedere woensdagavond in Café Gasthuisring B.V., Gasthuisring 6 1 . Voor beginners bestaat de mogelijkheid de cursus te volgen die bestaat urt een theoretisch gedeelte, om d'rt vervolgens in praktijk uit te proberen, half gevorder­ den hebben ook de mogelijkheid tot het leggen van een kaartje en het volgen van een cursus. Voor informatie en inschrijving: S.T.S.S.O. Pendragon, KUB sportcen­ trum, tel. 631873. Parijs Amis sportifs, voor elke sportkaarthouder bestaat er in het voorjaar van 1988 de mogelijkheid om een trip naar Parijs te combineren met een paar dagen gezellig sporten met studenten uit allerlei landen. Vanuit Til­ burg staan er nl. de volgende reizen op het programma: ­ van 8 tot 13 februari is er een toernooi midden in Parijs, waar aan de volgende sporten kan worden deelgenomen: ten­ nis, squash, badminton, volleybal en handbal. ­ van 15 tot 19 maart doen we mee in Cergy­Pontoise, vlakbij Parijs, met bas­ ketbal, rugby, volleybal, voetbal en handbal. Heb je interesse, neem dan even contact op met Pendragon (tel. 663012) op de sporthal. N.B.: Er is een tegemoetkoming in de reis­ en verblijfskosten!!

Olof; Raad van vijftig.

M A A N D A G 16 NOVEMBER S c h o u w b u r g , 20.15 uur: Quüapayun & Co.' S c h o u w b u r g , 20.00 uur: Filmhuis: 'Lachapelte'. Regie: Jean­Micliel Tchissoukou. ( t / m 17­11). S c h o u w b u r g , 22.15 uur: Filmhuis: 'Nelisita'. Regie: Ruy Duarte. ( t / m 17­11).

DINSDAG 17 NOVEMBER O l o f : Aktiedag tegen de plannen van Deetman.

Schouwburg, 20.45 uur, studio: Shusaku 6f­ Dormu D ance Theater.

WOENSDAG 18 NOVEMBER M a r a r t a t h a , 14.(X} uur: Causerte door Rabb^n Soetendorp over 'Joodse feesten en gebruiken'. Org. Katholiek Vrouwengilde TBburg. Beeidunie, St. Jozefstraat 136, 20.00 uur: Lezing Filosofenkring. Ors. D aan van Speybroeck over 'D esubjektive­ ring en intensiteit bij Pierre Klossows­ ki'. d o f : 08.00­08.00 uur: D ispensatie­ dag. Universiteit, 19.30 uur, A Z 8 : Lezing Harm D ost. Org. Ver. Strafrecht. S c h o u w b u r g . ZiM uur, studio; Ka­ magurka & Herr Seele. S c h o u w b u r g , 20.00 uur: Filmhuis; Korte NederlarKise Films. S c h o u w b u r g , 22.15 uur: FSmhuis: 'Camera d' Afrkiue'. Regie: Ferid Boudhedir.

DONDERDAG 19 NOVEMBER Universiteit, Viering 12e lustrum KUB. Oiof; Beaujofais primeur avond. Universiteit, 12.00, CZ 215: Coikxiui­ u m econometrie. D rs. P. Schotman (EUR) over 'Lange termijn even­ wichtsrelaties voor wisseBtoersen'. S c h o u w b u r g , 20.^^ uur, studio; Glo be speelt 'In AfrSca'. Schouwburg,^ 20.00 uur: Filmhuis; 'Mirt sost sht amit'. Regie: Haite Geri­ ma.

13 november 1987

p^gp STADSSCHOUWBURG

Stagedoor Festival: Quilapayün 8- Co Tilburg, Stadsschouwburg, Grote Zaal: 16 november 20.15 uur. 'Hij die Weet', 'De Middelaar tussen Deze Wereld en Het Hiernamaals', dat zijn titels die gegeven worden aan sjamanen, centrale figuren in primitieve culturen, overal ter wereld. De sjamanen ontvangen, als ze in trance zijn, boodschappen in een geheimtaal, in de taal, die de geesten en de dieren gebruiken in hun eigen wereld. Het is de taal van de magie, die van het onbewuste en de 'andere wereld'. Het is de taal, die de sjamanen spreken om met elkaar in kontakt te treden. Ze noemen het 'de taal der vogels': 'Dialectode Pójaros'. De methoden van de sjamanen om in trance te raken gaan uit van de herhaling van speciale teksten: rituele zangen, aanroepingen van de goden en gebeden. De trance wordt altijd begeleid door percussie. Dialecto de Péjaros is een compxjsitie van de Chileense Nederlander Patrico Wang, gemaakt in opdracht van De Balie ten bate van het Stagedoor Festival '87 en de manifestatie Amsterdam Culturele Hoofdstad van Europa. Aan het werk liggen teksten ten grondslag van Vincente Huidobro (Canto VII uit Altazor), van de inheemse volken van Vuurland, de Eskimo's, de Navajo indianen e.a. Het zijn gedichten, gebeden, bijna allemaal geschreven in een denkbeeldige taal: 'De taal der Vogels'. Ook in de muziek wordt een verbinding tot stand gebracht tussen de hedendaagse muziek (Reich, Andriessen, maar ook rock) en traditionele trancemuziek uit verschillende delen van de wereld. PARADOX

Feldman, Brown, Cage Het gala van de nieuwe Nederlandse muziek, dat De Vonk op 16 november had willen organiseren In Paradox, gaat voorlopig niet door. In de plaats daarvan komt een avond met Amerikaanse, Britse en Nederlandse muziek voor gitaar, cello en piano. Het is een vrij heterogeen programma, dat echter toch enigszins aansluit bij het concert met werk van John Cage, afgelopen maandag. Cellist Huub Bogaers en pianiste Noortje Kramer zullen, naast werk van Cage (een stukje van 59 sekonden uit Fora String Player), komposities uitvoeren van de Amerikanen Morton Feldman en Earie Brown. Feldman stierf in september j l . , twee maanden nadat hij nog een week lang had deelgenomen aan het Festival Nieuwe Muziek in Middelburg, waar hij dit jaar de centrale componist was. Cage, Brown en Feldman waren niet alleen vrienden, ze hadden ook verwante opvattingen over muziek. Componeren is voor hen op de eerste plaats het structureren van geluid. Welk geluid je gebruikt, is dan minder belangrijk dan hoe je het ordent. Een mooi voorbeeld hiervan is Four Systems van EarIe Brown. De partituur bestaat uit een reeks lange en korte, dikke en smalle horizontale lijnen. Aan de uitvoerder(s) is het dan

Dialecto de Péjaros is geschreven voor een internationaal adhoc ensemble dat voor deze gelegenheid is samengesteld uit de vermaarde Chileense muziekgroep Quilapayün en musici uit verschillende (muziek-)culturen die Nederland rijk is.

Shakespeanarchy

FILMHUIS

'De Borinage' en andere films met een boodschap In het Filmhuis loopt ook nog dit weekend een serie documentaire films. Speciale aandacht verdient een van de meest schrijnende documentaires die ooit in de Lage Landen werd gemaakt' Misère au Borinage' van Joris Ivens en Henri Storekuit 1933. De film is te zien op vrijdag 13 november om 22.15 uur samen met nog twee andere films 'die een duidelijk standpunt innem e n ' I N i g h t Mail van Basil Wright, 1936 GB, The River van Pare Lorentz,1937 USA). In 'De Borinage' kozen Ivens en Storck duidelijk partij voor de mijnwerkers uit dit deel van het 'pays noir'van Wallonië. Vóór hen vonden ook andere kunstenaars, zoals Van Gogh (die er een tijdlang woonde), Toorop en Meunier, inspiratie in deze al vanaf midden vorige eeuw sterk geïndustrialiseerde streek. In de film ziet men onder andere hoe de arbeiders voor elkaar opkomen en elkaar beschermen. Vijftig jaar later verscheen er een boek ter herdenking van de film, met veel werkfoto's, een frameenlargement (de film beeld voor beeld) en verder dagboekf ragmenom met het door hem of haar gekozen materiaal de ideeën en structuren van Brown consequent uit te drukken. Bogaers en Kramer zullen het werk uitvoeren op cello en piano, maar het zou bijvoorbeeld ook door een groot ensemble kunnen gebeuren, terwijl ik alleen een plaatversie ken voor vier versterkte cymbalen. |^ Q NOORDERLIGT

Kowalski In het begin van de tachtiger jaren een veelbelovende band uit Duitsland. Na enkele jaren met zeer veel succes, verbazing en bewondering een scheiding. Nu een reunie: Hans Baar, bas, Rudiger Braune, drums. Uwe Fellensiek, vocalen en L.L., gitaar, weer bijeen. Kowalski is er weer en dat zul je horen. 'Metaal pop', 'Stahimaschinen-Rock', 'een muzikale Stoomwals', dat is een greep uit de diverse benaderingen die aan de groep werden gegeven in de tijd van hun eerste elpee 'Schlagende Herzen' en een zeer suksesvolle tournee door Europa, o.a. met PIL en Spear of Destiny. Op Pandora's Box in Rotterdam wordt iedereen letterlijk achterovergestagen door de energie, de strakke intense ritme's en het oergeweld van de muziek. Naast dat je niet om de muzikaliteit heen kunt, is ook de kritische, geëngageerde houding van de band zeer overtuigend. Vooral het fascistische verleden van Duitsland moet het ontgelden. Met het lied 'Der Zigeunerbaron' meldt Kowalski zich weer met een zeer explosieve mix van snijdende scherpte in de tekst met altijd een agressieve en krachtige muzikale vinger aan de pols!

Het 'Footsbarn Travelling Theatre' is weer in het land. Deze rondzwervende theatermakers brengen vooral stukken van Shakespeare op een manier zoals Shakespeare het zelf had willen zien: fris, fantasierijk, dolkomisch, met weinig woorden maar met veel actie, ondersteund door muziek. Deze authentieke groep afkomstig uit Wales maakt zelfs van een onverteerbare tragedie een wervelende brok volkstheater zonder daarbij gebruik te maken van trends of modieuze truuks. Alle ballast wordt uit de stukken geschrapt. Hun boodschap is eenvoudig, zonten, persberichten, historische overzichten , beschouwingen en persoonlijke getuigenissen van Ivens en Storck. Het boek (Bert Hogenkamp en Henri Storck, 'de Borinage', een uitgave van Van Gennep-Amsterdam en KritakLeuven, 1983) is een prachtig bruikbaar document bij een merkwaardige documentaire film waarin zowel gebruik wordt gemaakt van de nleu-

der franje verpakt en duidelijk gericht aan het adres van de machtigen der aarde. Hun vorm is prettig gestoord, anarchistisch. Zo zag ik hoe ze van 'Hamlet' en The Tempest' met een handvol acteurs een massaspektakel maakten en hoe ze hun door een andere storm vernielde tent op een geniale manier gebruikten voor decor en kostuums van het drama 'King Lear'. Vroeger vormden ze soms dé attractie op het Amsterdamse Festival of Fools. Daarna gingen ze met hun hele tentendorp, inclusief een schoolwagen met onderwijzer voor de Footsbarnwe montagetechnieken zoals toegepast door de bekende Sovjetdocumentarist Dziga Wertow, als van de geënsceneerde werkelijkheid zoals de Amerikaan Robert Flaherty dat voordeed. Ivens en Storck maakten die technieken ondergeschikt aan het doel van de film, de ellende in de Borinage aan de kaak stellen. E.V.

STADSSCHOUWBURG

'In Afrika' grijpt niet echt naar de keel 'In Afrika' door Globe. Regie: Ger Thijs. Schouwburg op donderdag 19 november en 19 december, aanvang 20.15 uur. 'Ik had je moeten wurgen in de wieg, maar deze fout kan ik nu nog goedmaken', roept de getergde Axel zijn broer Bernd toe. Vechtend gaan ze elkaar te lijf en wordt Bernd, de jongste van de twee, met zijn gezicht in een hoop zand geduwd. 'Genade, genade', vraagt Bernd. 'Het bovenbed heeft weer gewonnen', antwoordt Axel met misplaatste trots. In Afrika laat zien hoe twee broers die elkaar jarenlarig niet meer hebben gezien of gesproken, zichzelf en de ander verwonden met het verleden. Axel is na de dood van zijn vrouw met zijn nog jonge zoontje naar de binnenlanden van het Afrikaanse continent gegaan om daar rust te zoeken door met het verleden te breken. Zijn droombeelden zijn inmiddels verzuurd en nijzelf is vastgelopen in de realiteit van alledag die ook in Afrika toeslaat. Ds enige hoop die hij nog koestert is zijn 'hulp' Roos. Later bekent hij haar in een dronken stemming verliefd op haar te zijn. V.l.n.r. H. Rooymans en Guus Dam

kinderen, op wereldtournee. Op die manier zijn zij vandaag de vertegenwoordigers van een heel oude traditie van rondreizende theatermakers. Molière deed met zijn groep ooit hetzelfde en een decennium geleden doken her en der nieuwe voorbeelden op van groepen die op deze manier gingen spelen en leven: het Theatro El Campesino en The San Fransisco Mime-troupe in de USA; Els Comediants en Els Joglars in Spanje; Savary et Ie Cirque Magique in Frankrijk; de Internationale Nieuwe Scène in België. Nonconformisme, eenvoud en directheid zijn de kenmerken van hun stijl gericht op open publiek dat nog niet verpest is door nieuwlichterij. Daarom is het jammer dat we 'Footsbarn' op deze tournee door Nederland m e t ' Macbeth' van Shakespeare niet te zien krijgen in hun natuurlijke tentomgeving maar op de conf ortabele scène van de schouwburgzalen. In het rode pluche van de Tilburgse schouwburg kan je met hen kennismaken op 13 november. Aanvang: 20.15 uur. E.V.

Volgens Bernd heeft Axels zoontje geen toekomst in Afrika en daarom komt hij nu 'zijn' petekind ophalen. Bernd lijkt van nature een optimist, maar gaandeweg wordt duidelijk daf zijn houding in wezen passief is omdat hij in feite zijn broer verafgoodt. De spanning tussen beiden wordt hevig opgevoerd als Bemd de koffer in duikt met Roos. In Afrika is een schitterende tekst van Thijs. De geslepen tekst wordt gedragen door het ingetogen spel

van Guus Dam, Martha Kensmil en vooral Hulb Rooymans. Ook het decor is sober uitgevoerd met zwarte panelen met daarop een stemmig Afrikaans landschap. Een intieme sfeer, kortom. Helaas blijft de 'klap in het gezicht' uit. Het is allemaal wat té mooi en daardoor boet het toneelstuk aan zeggingskracht in. Ook doet de plaats van handeling wat geforceerd aan, maar dat neemt niet weg dat In Afrika een prachtige voorstelling is. Een mooi kado van Ger Thijs aan het binnenkort op te heffen gezelschap. E.K.

É

3L£Ji_LL R K L m Geen opvolger van Kappataai Efact is de vereniging, Defacto heet het blad. Deze weel< verscheen het eerste nummer van deze jonge studievereniging, dat door de redactie aangeprijsd wordt als 'het periodiek van de Faculteit der Economische Wetenschappen van de Katholieke Universiteit Brabant te Tilburg'. Het periodiek, dat voorlopig vier keer per jaar moet verschijnen, wordt geen veredeld clubblad, aldus het redactionele voorwoord. 'Het is de bedoeling van het blad een link te leggen tussen de wetenschap en de samenleving.' Die link wordt, volgens redactielid Hans Molenaar, gelegd in het verhaal overdeSummercourses. Hierin beschrijft student Carl van der Putten zijn ervaringen, opgedaan tijdens twee cursussen die door de PTT en een wasmiddelenfabricant georganiseerd zijn ('tijdens de dagen werd er nog een groepsfoto gemaakt'). Defacto is, en dit werd de kopers met klem benadrukt, géén opvolger van Kappataai, het kritische blad van de economische faculteit dat een half jaar geleden na een roemrucht verleden ten onder ging. Decaan Verheijen in het voorwoord: 'Het uitgeven van een eigen blad bevordert de communicatie tussen studenten, docenten, en maatschappij en de maatschappelijke oriëntatie van de studenten van de faculteit der economische wetenschappen'. Met zo'n aanprijzing moet het met Defacto wél gaan lukken, hoewel niet duidelijk wordt hoe het blad die belofte wil inlossen. Meer dan de helft van het eerste nummer wordt gevuld met twee artikelen over Japan en over de Fujivestiging in Tilburg. Verder staan er zeven paginagrote advertenties in.

Hoezo communicatie bevorderen? Leo Golbach, oud-redacteur van , Kappataai is niet erg te spreken over Defacto. 'De link tussen wetenschap en samenleving wordt nergens waargemaakt. Bovendien is het slecht geschreven.' Ook venwijt hij het blad gebrek aan criticisme: 'Een faculteitsblad kun je nu eenmaal niet maken zonder kleur te bekennen'. De lezers waren het daar duidelijk niet mee eens. Er werden op de eerste verkoopdag 160 nummers verkocht, 70 leden van Efact kwamen het blad gratis afhalen en de vereniging noteerde nog eens 60 nieuwe leden. M.K.

Concurrentie voor Olof Nadat een paar jaar geleden een poging om een nieuwe studentenvereniging in het leven te roepen strandde, probeert de stichting Socrates het opnieuw. Op dinsdagavond 17 november nodigt het Socratesbestuur belangstellenden uit om in het campuscafé PUF van gedachten te wisselen over de nieuw op te richten studentenvereniging. Zij mikken op de student met een 'gezond gevoel voor humor', die graag een avond 'ouwehoeren' dan wel een 'serieus gesprek' waarderen en die 'niet meteen begint te kankeren op blazers of geitenwollen sokken', aldus een pamflet. 'Wij willen ons niet afzetten tegen Olof', zegt Socrates-voorzitter Jeroen Lockefeer nadrukkelijk, 'maar het is algemeen bekend dat Olof een studentenvereniging is waar niet iedere student zich thuisvoett.' Olof profileert zich als studentencorps terwijl de nieuwe vereniging in oprichting grote groepen studenten

Korte kiescode weinig gekozen KU B-personeelsleden maken bij hun externe telefoontjes slecftt gebruik van de korte kiescodes. Volgens de medewerksters van de telefooncentrale weet meer dan de helft van het KU B-personeel niet eens af van het bestaan ervan. De korte kiescodes, die achterin de interne telefoongids zijn opgenomen, vervangen veelgevraagde nummers buiten de KUB. Personeelsleden kunnen die zonder tussenkomst van de telefooncentrale rechtstreeks bellen. Met name andere universiteiten, ministeries, bedrijven, maar ook allerlei belangenorganisaties zijn zo gecodeerd. Volgens de telefonistes moeten zij medewerkers voortdurend wijzen op het bestaan van deze codes. 'En dat kost veel tijd die wij wel beter kunnen gebruiken', aldus Thèrèse van Buul, één van de vier part-time telefonistes. 'Het codesysteem bestaat al meer dan een jaar, maar het functioneert nog altijd gebrekkig. We verzoeken de mensen om in

het vervolg eerst even te kijken of het nummer dat ze willen bellen ook in de codelijst staat. Daarbij zouden we graag zien dat de personeelsleden ook hun doorkiesnummer vermelden op hun uitgaande post, zodat mensen van buiten de universiteit weten welk toestel ze moeten hebben als ze bellen. Zo worden wij

ook een beetje ontlast.' De oproep van de telefonistes sfjeelt tegen de achtergrond van het mo-. gelijke verlies van een formatieplaats bij de centrale. Twee van de vier part-timers gaan eind van dit jaar weg, en zullen misschien niet vervangen worden. Overleg hierover is nog gaande. QJ

uit het WO en H BO moet aanspreken. 'Olof heeft de naam tegen en die maken ze af en toe nog waar ook', aldus een ietwat vage Lockefeer. Desgewenst legt hij uit: 'Af en toe zijn ze een beetje... hoe zal ik het zeggen. Het is gevaarlijk om het ballerig te noemen want je hebt ook normale OIof-leden.' Enkele jaren terug nam het huidige Socrates-bestuur het initiatief tot de oprichting van een nieuwe studentenvereniging. De oprichting werd in de kiem gesmoord door het ontbreken van geldschieters, vergunningen en menskracht. Daarom

richtten de initiatiefnemers een stichting op om toch op beperkte schaal activiteiten te kunnen ontplooien. De stichting Socrates draait vooral films en verzorgde een enkele lezing en gaf eens een feest. Maar het blijft toch te veel in het eigen vriendenclubje rond de rechtenfaculteit hangen, vinden zij. En zij willen het niet alleen doen. Ze zoeken studenten die met hen de handen uit de mouwen willen steken om de nieuwe studentenvereniging van de grond te krijgen. De stichting Socrates moet opgaan in de nieuwe vereniging. Teleurstel-

lende ervaringen met potentiële subsidiegevers als de KUB en de gemeente, hebben ertoe geleid dat de ondernemende studenten hun financiën elders proberen los te peuteren. Lockefeer: 'De ervaring van de vorige keer leert dat er op de KUB niet zo gek veel geld te halen valt en dat de gemeente ook niet staat te springen om geld af te schuiven. Dan kun je op je vingers natellen dat het voornamelijk van het bedrijfsleven zal moeten komen.' Kortom: een ondernemende studenten veren iging. G.R.

Links Lia Verbeek, rechts Piet van Riel: 'Centrale'

De sociëteit

door Frans Godfroy

'Party-Catering Rob Swagemakers', klinkt het professioneel vriendelijk door de telefoon als je anno 1987 de PhUharmonie belt. Ook het sociëteitsleven ontkomt niet aan de noodzaak van een zakelijke, op rendement gerichte aanpak. In een kleurrijke folder wordt - naast de feestkelders van Kasteel Nemelaer in Haaren, het Tilburgse wijnmuseum Maison du Vin en het party-grill-restaurant De Grot van Daalhem in het Zuidhmburgse Valkenburg - de Villa Philharmonie aan de Oude Goirieseweg in Tilburg aangeprezen als 'een uitstekende accomodatie voor vergaderingen, cursussen, recepties, bruiloften en feesten tot 500 personen met een royale parkeergelegenheid'. En daar blijft het niet bij, want: 'Alle faciliteiten zoals overhead-projector, füpovers, microfooninstallatie, katheder, etc. zijn aanwezig. Tevens is de FMharmonie met haar sfeervolle moderne interieur een schitterende gelegenheid voor diners, recepties, bruiloften en (personeels-)feesten.' Dat is nog eens wat anders dan de besloten sfeer die de notabelen Van Dooren, Lannoy, Bronsgeest, Cools en Vreede in 1840 voor hun genoegens en die van hun gelijken wilden scheppen middels de oprichting van de Sociëteit Philharmonie. Aanvankelijk was het lidmaatschap van de sociëteit voorbehouden aan personen van het manneUjk geslacht uit de bovenste laag van de Tilburgse bevdking. De muzikale ontspanning was het oorspronkelijke uitgangspunt. In 1839 werd het orkest 'De Harmonie', geüëerd aan sociëteit Concordia, opgeheven wegens financiële perikelen. Orkesten vergaan, muzikanten blijven bestaan. Dat werd de aanleiding voor de Philharmonie, waarin musicerende en niet-musicerende leden een nieuw onderdak vonden. De Philharmonie en het huisorkest, de Nieuwe Koninklijke Harmonie - welke later onder eigen naam een concurrerende sociëteit zou stichten - waren gehuisUnivers

vest in hetzelfde gebouw als hun beide voorgangers: aan de markt op de plek waar tegenwoordig de schouwburg staat. In bijna anderhalve eeuw is de PTiilharmonie erin geslaagd als typische locale standsvereniging een naam te vestigen. Verhalen doen evenzeer de ronde onder wie er wel, als onder wie er niet bij hoorde. 'Een sleutelclub voor de Gne Beur' is de ietwat zure typering van een Tilburgse middenstander, die er jarenlang met geen mogelijkheid binnenkwam. Een Phil-lid spreekt met een licht oog-getwinkel over het jaarlijkse januaribal, dat informeel 'koppelbal werd genoemd: 'De kinderen van de laekende Tilburgse ^milies werden daar zo'n beetje aan

elkaar gekoppeld. Daar kreeg je de Mutsaers-Van Spaendoncks en omgekeerd, met voorletters van de ouders om ze uit elkaar te houden. De ouderen liepen op die bals als echte chaperonnes door het gebouw achter de jongelui aan.' Uit de roemruchte geschiedenis van de Philharmonie tekenen we hier nog eén enkel feit op: de oprichting in 1952 van de Bridgeclub 'Philharmonie' volgens de annalen 'een bloeiende vereniging', en de verhuizing in 1955 naar het voormalige 'Bremhorst' aan de Oude Goirleseweg. Inderdaad is het bridgen ook in de tijd van voorzitter Piet Maagdenbeig {KUB) en sekretaris Frans van derReijt (in het dagelijks leven zeer geëngageerd werkzaam in de advocamur) nog de meest bedreven bezigheid in Phil-verband. In het Philnieuws van maart 1987 schrijft Van der Reijt: 'De Philharmonie dient diverse meesters, de een met meer, de ander met minder succes. Zo kun je constateren dat de bridgeclub fenomenaal draait, maar dat andere sporten het veel moeilijker hebben. De typische ontmoetingsactiviteiten, zoals de vaste laatste donderdag van de maand, een betrekkehjk nieuw initiatief, Ujkt het door de grote inzet van de amusementscommissie ook te gaan maken, maar andere festiviteiten kennen soms een magere opkomst.' 'Ernst is de zin van 't leven maar vyordt door drank en spijs met dans en speelse vnjs door kouteri) en zoet gevrij op tijd en stond verdreven...' brandschilderde P. Qijsen in 1946 op de ramen van de sociëteitsruimte. Of je er nou bij hoort of niet, toegegeven moet worden dat het geen onaardige gedachte is. 13 n o v e m b e r 1987