1987 03 20

DNIVERS unjè»'

Jr-'JfcHH-^it.'

-<t-^'MJÜ*»-*

''

"

Titburgs Universiteitsblad - 20 maart 1987 - jaargang 24 numnner 26

Studiefinanciering

Theologie in Tilburg

In de eerste weken van april vallen de beschikkingen van de Centrale Directie Studiefinanciering bij ongeveer vijfhonderdduizend cliënten op de deurmat. Om met het goede nieuws te beginnen: de basisbeurs en de aanvullende beurs zijn per 1 januari 1987 verhoogd. Het slechte nieuws: die verhogingen hebben nauwelijks iets om het lijf.

Het twintigiarig'^eï^n ^ n de Stichting Theotoglsc^ Factitdt in j Tilburgfe?feze week aanteiding ^ j ^ : p ï ; . % ^ f f i g i f c e spec^l U vers tekent ^ W facaAëtspmM' gesprekken met"afgestude#rden. docenten en be^öurd«5-t)et»®^3iiop van Oen ^*sch s g ^ l -^eryggw rwét<5wiorttK3fi,W4 fitter van het Ojptomim j ^ n de

Verhoging beurs stelt nauwelijks iets voor

De basisbeurs van de thuiswonende studenten gaat van f 265,96 naar f 266,48 per maand, dat is een vooruitgang van f 0,52; de basisbeurs voor op kamers wonende studenten stijgt tot f 605,40 (dat wasf 604,22, een vooruitgang van f 1,18 per maand); de aanvullende beurs gaat van f 137,70 naar f 145,73. De rentedragende lening blijft gelijk: maximaal f 291,66. Samenvattend keert Studiefinanciering per 1 januari aan de thuiswonende student maximaal f 703,87 uit (dat was f 695,32) en de op kamers wonende student krijgt maximaal f 1.042,79 (was f 1.033,48). Voor alle duidelijkheid, deze bedragen gelden voor studenten die recht hebben op het maximale bedrag aan basisbeurs, rentedragende lening, aanvullende financiering. In die beschikking van april wordt door Studiefinanciering afgerekend. In oktober en januari zijn de voorschotten uitgedeeld; die voorschotten waren gebaseerd op wat een student bij Studiefinanciering zelf vroeg. Er is toen niet gekeken naar waar men krachtens eigen inkomen, inkomen van de partner etc. recht op had, maar ge-

woon een bedrag toegekend aan de hand van wat men bij Stufi heeft aangevraagd. Hoe erg is de klap, straks? Uitwonende studenten die alleen een basisbeurs hebben gevraagd krijgen f 3,54 erbij (de maandelijkse verhogingen vanaf 1 januari). Alleen als ze een te hoog eigen inkomen hadden (of het inkomen van de partner was te hoog) in de afgelopen periode gaat er geld vanaf. De thuiswonende die naast de basisbeurs ook recht heeft op een reiskostentoeslag en een partnertoeslag heeft ook recht op de verhogingen per 1 januari (de reiskostentoeslag is verhoogd van f 4,08 naar f 4 12 per kilometer, de partnertoeslag is gestegen van / 762,95 tot f 764,44 per maand). Deze studenten hebben teveel aan voorschot gekregen als ze een zéér hoog eigen inkomen hadden in de afgelopen maanden. Om de orde van hoogte hiervan aan te geven: een alleenstaande student mag ongeveer f 680,- hebben bijverdiend als hij meeverzekerd is voor ziektekosten bij zijn ouders; als deze student zelf verzekerd is, ligt dit bedrag om en nabij de f Tlb, - . Let wel, deze bedragen

gelden voor de gunstigste gevallen: alleenstaande studenten met alleen een basisbeurs. Voor studenten met een aanvullende financiering zijn er redenen om enigszins ongerust te zijn over de beschikking. De aanvullende financiering is afhankelijk van wat de ouders worden geacht bij te dragen aan de studie en de hoogte van die ouderlijke bijdrage wordt in april vastgesteld. Uitwoners met aanvullende financiering hebben vlakte. in oktober en januari in totaal f 4.935,78 \ TtreotepeK-<te facultert die eii op de giro bijgeschreven gekregen. Dat k....- ^ JL^.-.-^: -^-^ KatlTOlieki Uf>iv bedrag is te weinig in zoverre er een boekenbedrag bijkomt (f 55,85 over zes maanden), de ziektekostenverzekering inPagJnp'gXtdt^qjgfjiy dien men niet meeverzekerd is bij de ouders, partner of via de werkgever in het ziekenfonds zit (over zes maanden op welk bedrag wordt in april de ouderlijke f 418,74) plus de geringe verhogingen van bijdrage vastgesteld? Die ouderlijke bijdrade bovengenoemde uitkeringen per 1 jage is in de maanden oktober-maart onnuari 1987. Deze bedragen bij elkaar opgezichtbaar geweest. teld vormen de nabetaling van Stufi in Rond de Kempkensberg gaat het gerucht april. dat Stufi in april met voorlopige beschikWanneer de ouderlijke bijdrage hoger is kingen komt. Men is niet in staat gevyeest dan de nabetaling, ontstaat de pijnlijke siom de veranderingen die studenten in de tuatie dat een student Stufi moet terugbeloop van de afgelopen zes maanden hebtalen. Ook moet men terugbetalen als men ben doorgegeven op tijd te venwerken. een te hoog eigen inkomen (of partnerinMogelijk valt er dus een beschikking in de komen) heeft gehad gedurende de maanbus met een formulering er aan toegeden oktober-maart. voegd: '... op grond van de ons beschikbaHetzelfde verhaal geldt voor de thuiswore gegeven...' En het verzoek ontbrekende nende student met aanvullende financieof onjuiste gegevens nog een keer onmidring [f 2.906,22 aan voorschotten). De delijk aan Stufi door te geven. B.M./UP truk waar het in eerste instantie om gaat is:

Vijf hologrammen

"wa»;,,..;, ow—^a-^w»

gestolen

De hologrammen - zeg maar driedimensionale prenten - die de afgelopen tijd de ruimte voor de Aula van de KUB sierden trokken veel bekijks. Helaas voor Studium Generale, die de tentoonstelling organiseerde, liet ook het dievengilde een oogje vallen op de tentoongestelde platen. Vorige week woensdagavond verdwen'en er vier en de volgende dag nog een. De totale waarde van de ontvreemde hologrammen wordt geschat op 1.250 gulden. Hologrammen worden gemaakt door middel van opnamen met een laser. Hierdoor is het mogelijk om driedimensionale eigenschappen vast te leggen op een beeld. Naast de eerste twee dimensies ontwaart de kijker ook diepte in de prent. Tenminste als de platen op een goede manier door bijvoorbeeld halogeenspotjes zijn belicht. De spotjes hebben de kunstdieven laten hangen. 'Ik weet niet of de dieven weten dat er speciale spotjes nodig zijn om ze te belichten', zegt Marsel van Hoorn van Studium Generale. Het bureau Studium Generale is verzekerd voor de diefstal en zal enkel een bescheiden eigen risico moeten neertellen. Maar de diefstal kan wel tot problemen leiden met de verzekeringen in de toekomst. 'De vraag is', aldus Van Hoorn, 'of de verzekering in de toekomst dezelfde condities zal accepteren.' Volgens hem is het niet eerder voorgekomen dat er kunstwerken van een tentoonstelling zijn verdwenen. De diefstal heeft er toe geleid dat de expositie, die tot 26 maart zou duren, vroegtijdig afgebroken is. Afgelopen vrijdag pakte de eigenaar van de driedimensionale platen, Vision Products Nederland BV uit Den

Bosch, de tentoonstelling in. Ook de demonstratie van deze week donderdag is afgeblazen. De begeleidende lezing van Bruno Ernst over holograf ie gaat wegens ziekte niet door. Voor hem in de plaats komt een andere spreker. Tussen Vision Products en Studium Generale botert het niet zo goed. Volgens Marsel van Hoorn kwam het bedrijf geregeld afspraken niet na. 'De afspraak was dat zij de hologrammen zodanig zouden bevestigen dat ze niet weggehaald konden worden. Dat is niet gebeurd', constateert hij. 'Dat klopt helemaal niet', reageert Roel Voerman, managing-director van Vision Products. 'Wij proberen het altijd zo veilig mogelijk op te hangen maar wij mochten niet in de muur boren. Dan houdt het voor ons op.' Hij vindt het jammer dat het op zo'n manier afloopt. 'De KUB heeft een zeer negatieve indruk achtergelaten en we hebben er zoveel uren aan besteed', aldus Voerman. De diefstal van de hologrammen is een vervelende zaak, vindt Van Hoorn. 'Het wordt zo moeilijk gemaakt om te exposeren. De universiteit is geen galerie waar je constant bewaking hebt', aldus de medewerker van Studium Generale. Misschien is een vrijwillige kunstwacht een idee om aan de kunstroven aan de KUB een einde te maken. In ieder geval kunnen studenten of medewerkers die bij collega's thuis plotseling een hologram aan de muur zien hangen dit doorgeven aan Studium Generale. De daders kunnen natuurlijk ook uit eigen beweging de gestolen goederen terugbrengen. Over de identiteit van de dieven tast men in het duister. G.R.

Acties in 1985 aan de KHT togen de studiefinancieringsplannen van Deetman.

INGEZONDEN

T^Ktiónai, " R e a k t i o n a i r " is een rubriek w a a r i n reakties van lezers w o r d e n geplaatst. N a a m en volledig adres van de schrijver(s) dient bij de redaktie bekend te zijn. A n o n i e m e brieven verdwijnen in de prullemand.

Baanlozenfonds Graag even wat nuanceringen t.a.v. de berichtgeving over het Baanlozenfonds in Univers van 6 maart 1987. Het artikel is geschreven n.a.v. berich­ ten over de schaarste aan middelen en de daardoor noodzakelijke maatregelen. Het zal duidelijk zijn dat een activiteit, waarvoor geen geld meer is, beëindigd moet worden, hoe nuttig of aange­ naam die activiteit op zichzelf ook is. Zover is het echter met het Baanlozen­ fonds nog niet. H et is dan ook bepaald te vroeg voor de constatering dat het 'Fonds wordt afgebouwd'. Als er geen aanvulling van het fonds wordt gevon­ den, zou het inderdaad moeten worden afgebouwd; wij hebben toch wel enige hoop dat die aanvulling gevonden kan worden. Dat betekent dat de activitei­ ten van het fonds wel voortgezet kun­ nen worden. Dan het volgende punt: maakt het aio­ stelsel het Baanlozenfonds overbodig? Mij worden door Univers daarover nog­ al stellige opvattingen toegedicht. En

inderdaad zullen de mogelijkheden om te promoveren door de invoering van het aio­stelsel in de komende jaren be­ hoorlijk toenemen. Dit betekeht dat, als het Baanlozenfonds zou moeten worden afgebouwd, de functie daarvan door het aio­stelsel zou moeten wor­ den overgenomen. H et betekent niet, dat er, in elk geval voorlopig, geen bestaansrecht zou zijn voor een Baan­ lozenfonds met de doelstellingen zoals die thans worden gehanteerd. H et doen van wetenschappelijk onderzoek ter voorbereiding van een promotie is een van die doelstellingen; een andere, niet minder belangrijke, is werkloze jonge academici de mogelijkheid te bie­ den in hun professie actief te blijven en zo hun kansen op werk, dat is aange­ past aan hun talenten en hun oplei­ ding, te behouden en te verbeteren. Het is jammer dat Univers niet de gele­ genheid heeft aangegrepen om daar­ over eens iets te schrijven: dat het Baanlozenfonds voor diverse deelne­ mers functioneert en gefunctioneerd heeft zoals hierboven aangegeven. Zeker is het nodig dat wij ons bezinnen over de toekomst van het Baanlozen­ fonds. Die toekomst wordt mede be­ paald door het financiële perspectief, maar ook door andere ontwikkelingen. We zullen daar goed over nadenken en het Baanlozenfonds, in overleg met de deelnemers en afhankelijk van de (fi­ nanciële) mogelijkheden van het fonds, zo effectief mogelijk laten functioneren. Drs. N. Verhagen

Faculteitsraad economen wil kwaliteitsond erwijs De KUB verwacht volgend jaar een grote toeloop van studenten. Bewaking van de kwaliteit van het onderwijs moet dan ook een hoge prioriteit krijgen. Dat was één van de aspecten, die speelden in de ver­ gadering van de Raad van de Economi­ sche Faculteit van 12 maart jongstleden. Aanleiding was het op handen zijnde ver­

De Skinbeads-moord; Sacharov: wat ik zei De 23­jarige Michael Poyé werd door skin­ heads doodgestoken op het H ilversumse sta­ tion. Ben jij een punker? ging aan de rechtszit­ ting vooraf — en wal niét ter sprake kwam. Nederlandse duikboten voor China? (On­ derzoek:) Nederlandse politici en aids. De mode­Oscar voor de couturiers 'Puck & Hans', een interview. Ook: Malherbe, gigant. Sacharov corrigeert de weergave van zijn mening door de pers, en schreef op wat hij écht zei over SDI (ophouden!) en Tsjemobyl.

BOEKENWEEKNUMMER In de Boekenweek een speciale V N ­ Boekenbijlage. Een tweegesprek met de uitge­ vers G. van Oorschot en Johan Polak. Marilyn Monroe: iedereen wilde haar aanraken. Slangen en ladders: hel literaire gezel­ schapsspel, koop en speel mee!

Lees naast UW krant Vrij Nederland

Univers

trek van prof. dr. de Jong (onderne­ mingsfinanciering). In het recente verleden is dan ook een commissie ingesteld, die een hoogleraar moet zoeken voor de vacature. Drs. J.G. Groeneveld (vakgroep kosten en kost­ prijs) stelde zich daar op de vergadering van de Faculteitsraad echter niet tevre­ den mee. H ij vroeg zich, mede in het licht van de bezuinigingen, af, waarom je twee ton moet uitgeven voor een hoog­ leraar van buitenaf terwijl er ook intern kandidaten voor de vacature zijn. Volgens Groeneveld laatje dan mogelijkheden lig­ gen. Hij vond echter weinig steun. Met name de voorzitter en de studentenfracties wa­ ren van mening, dat de grote toeloop van studenten reden genoeg is de vaca­ ture kwalitatief zo goed mogelijk in te vullen. Bovendien is het vanzelfspre­ kend, dat ook een interne medewerker kan solliciteren. De Raad stond vrij eens­ gezind achter dit standpunt. Mede in het licht van de genoemde kwa­ liteitseisen bracht één der studentenfrac­ ties het volgende punt ter stemming. De taak van de hierboven genoemde com­ missie was namelijk oorspronkelijk het zoeken van een hoogleraar met een A­ status. Dit zou veranderd moeten wor­ den in een hoogleraar met een A­ of B­ status. Wanneer we dit even toespitsen op het onderhavige geval, dan betekent A­status gewoon een hoogleraar be­ drijfseconomie, en B­status een hoogle­ raar die gespecialiseerd is in onderne­ mingsfinanciering. H et voorstel werd aangenomen.

■iHim a t s e r t j e S ^ H 'Matsertjes' kunnen enkel per ingevulde matser; bon worden opgegeven bij de redaktie. Contant I betalen. Tot 30 woorden kosten z e / 5,—. Tusisen 30 en 60 woorden ƒ 10,—; onder nummer . / 2,50 extra. Reakties op advertenties onder nummer naar de redaktie sturen.

B

1984: Is de vierde film in de Socrates filmcyclus George Orwell's visie op de maatschappij van 36 jaar later. Kom kijken naar Big Brother! Geruststelling: van het hoorndolle deuntje van de Eurythmics blijf je verschoond. Di. 24 maart, 20.00uur, CZIOI. TYPEWERK: ~ Secretaresse typt scriptie's, proefschriften e.d. in Nederlands, Frans, Duits, Engels op moderne apparatuur. Tevens kopiëren mogelijk. Tel. 013-702978. GEZOCHT: J. Fred Weston, Eugene F. Brisham: Managerial finance, seventh edition, 1981. Inl.: V. van de Laar 080-581425. BETALING: ~ In natura? Vergeet het maar! Voor een redelijk bedrag typ ik snel alle scripties, werkstukken e.d. Bel: 422510, vraag naar Til. TYPEWERK 'Voor verzorgd typewerk van proefschriften, scripties etc. Tel.: 076-227687.' TE KOOP: Spiegelreflex fotocamera + flitser + 50 mm lens -I- 35 mm lens -l- accessoires. Tel.: 013-670759. TE HUUR: 2 kamertjes (elk 3x3) met keuken; C V . ; in centrum Tilburg; / 295,— p.m. excl. gas, electra etc; Voorkeur voor één huurder/-ster; inl.: 04241-2211. TE KOOP: Golf diesel bj. 1978, in goede staat ƒ 3500,—. Tel: (KUB) 2610, (privé) 01620-60925. THEATER: De Werkgroep Universiteitstheater Tilburg (W.U.T.) zoekt voor een nieuwe productie nog enkele acteurs/actrices met ervaring en/of talent. Bellen: Susan 432062; Ingrid: 360048. TE KOOP: HP-4I CV, X-functions, 2 X-mem., time mod., math 1, kaartlezen, opt. leespen, boeken; synth. progr. mode easy (Jarett), X-function mode easy (Jarett), Cale tips and routines (Dearing), Hig level math. Calendars, veel numerieke software op magn. kaartjes, totaalprijs: ƒ 1200,—. Inl. Drs. P.G. Miedema, tel. (076)415908. VAKANTIE: Wij gaan naar Marokko, Turkije of de Noordkaap. Hiervoor zoeken we nog reisgenoten. Info: 053-301450/313349.

Op dinsdag 'studentenprijs** 16,50 van 10.00 tot is.oo uur G o e d e instruktie v ó ó r en b e g e l e i d i n g tijdens het saunabad • Grote cabine met ruime ligplaatsen • A p a r t e w a s d o u c h e s • Buitenpatio • K o e l - d o u c h e s - s l a n g e n • W a r m v o e t b a d m e t w h i r l p o o l e f f e c t • V e r w a r m d z w e m b a s s i n met golfslag • Hot w h i r l p o o l - b u b b e l b a d ■: Royale r u s t r u i m t e m e t heerlijke relax­stoelen • Solaria, z o n n e b a n k e n en h e m e l s • Sfeervolle bar.

J.C.

^ r o e n s t r a a t 102

­

Tilburg ­

Telefoon 0 1 3 ­ 3 6 2 9 4 5

CULINAIR LENTEFESTIJN Naast onze a la carte­gerechten bereiden wij een keur van

VOORJAARSPRIMEURS Ter kennismaking serveren wij 3 CULINAIRE LENTEMENU'S Menuprijs vanaf / 55, — Restaurant

'DEN SCH OUT' Oranjestraat 4 (tussen Paleisring en Emmastraat) Tel. 013­434512/674394­Tilburg (Donderdag rustdag)

J 1 T. *4

Tyt

univers tilburgs universiteitsblad (voorheen tilburgs hogeschoolblad) redaktie eddie vaes (hoofdredakteur) twan geurts, lennart kik, angela van schendel (assistente) medewerkers toine asselbergs, hugo backs, ben beljaars, hans de brouwer, claartje van der grinten, rené van hooren, michel knapen, frank soonieus, gerard rutten, astrid tates, yvonne ton, nanny timmers, lil wagenmakers columnisten dr. a.j.w. boelhouwer, c m . van diek dr. p.f.m kop, prof. dr. j.a. stalpers samenstelling redaktieraad prof. mr. p. van seters (voorzitter) dr. h. van erp, m. ackermans (adviseur), drs. th. schouw, h. van kleef, drs. c.p.m. broekhof officiële mededelingen afd. pers en voorlicfiting cartoonist ad van haandel advertenties angela van schendel kopij alle kopij moet uiterlijk op donderdag de week vóór het verschijnen in het bezit van de redaktie zi|n. redaktie­adres/advertentles hogeschoollaan 225, tilburg, telefoon . (alleen voor univers) 662277 en 662506 • intern: 2277 en 2506 kamer B 12 en B 13 (gebouw b) foto rien siers landelijk samenwerkingsverband universitaire pers (up) waarbij verder aangesloten' ad valvas (vu amsterdam), wagenings universiteitsblad, utrechts universiteitsblad, delta (delft), cursor (eindhoven), tut­nieuws (twente), observant (maastricht), uk (groningen) en ku­nieuws (nijmegen) druk drukken) em. de jong bv, baarle­nassau atxHinementen voor niet­universiteitsleden f 15,— per jaargang

Kamer neemt genoegen in kwestie SSGZ Een meerderheid van de Tweede Kamer neemt genoegen met het niet nakomen door de regering van de toezegging dat studenten maar de helft hoeven te betalen van de extra premies voor de ziektekostenverzekeringen . CD A en W D lieten dit vorige week blijken tijdens een overleg tussen de vaste kamercommissie voor volksgezondheid en staatssecretaris drs. D.J.D. Dees van WVC. Wel protesteerden zij tegen het stilzwijgen door de verantwoordelijke minister, dr. O. Rüding (Financien), over het niet nakomen van de belofte. Beide regeringsfracties stemden ook in met de oplossing die de regering voor de inmiddels gebleken juridische onhaalbaarheid van de halvering heeft bedacht: een verhoging van de norm voor ziektekosten in het budget voor de studiefinanciering met 75 gulden. Dr. A.G.W.J. Lansink (CDA) drong wel aan op het ook doorberekenen van toekomstige premiestijgingen in die norm. Ook mr. G.B. Nijhuis (WD) vond de verhoging van de norm 'geen slechte oplossing', hoewel hij erkende dat er in het verleden sprake was van 'volstrekt heldere, niet mis te verstane toezeggingen'. De oppositie stelde zich minder verzoenend op. Het PvdA-kamerlidG.J.P. vanOtterloo achtte de tegemoetkoming niet toereikend en wees bovendien op het probleem dat studenten met een partner of kinderen hebben. Konden zij vroeger terecht bij de vrijwillige ziekenfondsverzekering, nu zijn zij aangewezen op de veel duurdere particuliere standaardpolissen. Daarmee houdt de studiefinanciering geen rekening. Drs. E. Nypels (D'66) drong aan op wetswijziging om de toezeging alsnog na te kunnen komen, want 'een toezegging is een toezegging'. Staatssecretaris Dees kwam in veriegenheid toen Van Otterloo vroeg voor hoeveel studenten de verhoging van de ziektekostennorm eigenlijk van belang is. Hij moest het antwoord schuldig blijven. De ziektekostennorm maakt deel uit van de aanvullende fi-

nanciering. Juist studenten die aangewezen zijn op de particuliere markt omdat zij met meeverzekerd kunnen worden in het verplicht ziekenfonds van de ouders, komen over het algemeen niet in aanmerking voor een aanvullende beurs en hebben dus mets aan een hogere ziektekostennorm. B.B./UP

Deetman antwoord op /<ritiekrel<en/camer Het onderbrengen van derde geldstroomonderzoek in stichtingen kan er toe leiden dat universiteiten het zicht op de inkomsten uit dit onderzoek verliezen. Maar de situatie is

'minder ernstig' dan door de Algemene ^ kenkamer in een rapport van november 1986 was gesuggereerd. Aldus minister drs. W.J. Deetman in antwoorden op vragen uit de Tweede Kamer naar aanleiding van dit rapport. Volgens de Rekenkamer komt het voor dat contractonderzoek in stichtingen wordt ondergebracht, waardoor het wetenschappelijk personeel dat aan dit onderzoek meewerkt extra inkomsten ontvangt. Aangezien het onderzoek gewoon in werktijd wordt verricht kan dat niet door de beugel. Volgens Deetman worden de kosten van het gebruik van universitaire capaciteit, waaronder ook de personeelskosten, 'in de regel' gewoon aan de stichtingen in rekening gebracht en door de universiteiten als derde geldstroom-inkomsten verantwoord en is er dus niets aan de hand. De bewindsman schrijft wel de voorschriften voor de begroting en de jaarrekening van de universiteiten te willen aanscherpen. De Rekenkamer drong daarop aan omdat in het algemeen veel te weinig inzicht bestaat in de geldstromen binnen de muren-van de universiteiten. Vooral het inzicht in de facultaire uitgaven laat ernstig te wensen over. Door het ministerie wordt daarom nu gewerkt aan nieuwe richtlijnen voor de financiële stukken. De interne administratie blijft echter een zaak van de universiteiten zelf. Deetman ziet af van nieuwe regels daarvoor vanwege het 'eigen meesterschap', ofwel de autonomie van de instellingen. Ook de nieuwe wet op het wetenschappelijk onderwijs, die op dit moment wordt ingevoerd, kan het zicht op de financiën vergroten, aldus Deetman. Deetman gaat niet in op de vraagtekens die de Rekenkamer zet bij de door de universiteiten en de minister gewekte indruk, dat de efficiency in het ondenwijs sinds 1980 sterk 13 vergroot. Het is best mogelijk dat voor hetzelfde geld meer wordt gedaan, maar zekerheid daarover is er niet, omdat te weinig inzicht bestaat in de middelen, die de instellingen uit de tweede (ZWO) en vooral derde geldstroom (contractonderzoek) binnenkrijgen, zo schreef Dr. F.G. Kordes, president van 'de Algemene Rekenkamer, onlangs aan het parlement. B.B./UP Deetman: geen nieuwe regels.

K N I P T gen, maar er gebeurde iets merkwaardigs. Enerzijds vond Vredeling, dat hij het zeü behoorde te doen, anderzijds wilde hij dat ik het beleid, zoals hij dat voerde, volledig zou verdedigen in Kamer en in de partij. Toen heb ik gezegd: 'Het is van tweeën een'. Of je informeert mij volledig of niet. Verdedig ik het niet, dan treed ik af. Wil ik iemand kunnen helpen en steunen in de Kamer, dan moet ik volledig op de hoogte zijn'.

VITE-BULLETIN, het blad van Vite, gaat er steeds mooier uitzien. Het llijkt met zijn gladde kaft en mooie opdruk haast wel een prospectus van een snelle multinational. Ook het logo van Vite is veranderd. Uit het Bulletin zelf begrijpen we dat Vite bezig is met het introduceren van een nieuwe huisstijl. In het Bulletin deze maand een interview met de oud-minister van Defensie, Bram Stemerdink. Naast veel aandacht aan defensie-zaken gaat Stemerdink ook in op de verstandhouding die hij had met Vredeling toen hij onder hem nog staatssecretaris was: 'Vredehng heeft zich als minister voornamelijk met het F-16 project bemoeid. Om redenen van Europese politiek wou hij het met name in de eerste fase zelf doen. Daar had ik ook geen bezwaar te-

Univers

Veel aandacht deze week in de pers voor Prof. Lea Dasberg, hoogleraar historische pedagogiek die afscheid neemt van de Amsterdamse universiteit omdat ze naar Israël gaat. Ook de pedagoge kan het niet nalaten een boekje open te doen in FOUA over de sfeer op de universiteit: 'We zijn nu al jai^n bezig om ongelooflijk veel kostbare tijd van onderwijs en onderzoek weg te trekken ten behoeve van het schrijven van nota's en apologieën. En iedere keer heb je weer de illusie: dit is echt belangrijk. Het is volkomen weggegooide tijd. Men legt steeds alles naast zich neer en komt weer met een nieuwe lading huiswerk die totaal niet aansluit op de vorige lading. (...) Je moet bij elke oekaze die komt een sinterUaasversje terugsturen en gewoon doorgaan met onderwijs en onderzoek. (...) Je ziet heel waardevolle jonge medewerkers die zelfs nog voor

ze ontslagen zijn, ten gronde gaan aan stress en angst.' Dasberg doelt natuurlijk op het regime van Zoetermeer. Li de Groningse UNIVERSITEITSKRANT komt de G r o n i n ^ rector aan het woord. Prof. Bleumink. Bleumink was vroeger net als Deetman lid van de CHU: 'Deetman ken ik uit mijn CHU-tijd, hoewel hij geen goede bekende van mij is. Hij is met iemand met wie ik lang heb opgetrokken. Dat moet u maar niet in de krant zetten maar het is geen vriend van me. Ik heb geen hekel aan de man hoor. Ik heb ook wel waardering voor zijn harde aanpak (...)'. En: 'In 't Veld is een erg intelligente man. Een manipulator, die ervan geniet om mensen te laten afga«i. Hij is erg machtig. Dat valt Deetman misschien ook te verwijten dat hij zijn direaeurgeneraal te veel zijn gang laat gaan'. Vorige week berichtten we dat Herman Wigbold van het Vrije Volk interim manager wordt van de voorlichtingsdienst van de Delftse universiteit. Deze week meldt DELTA dat Wigbold toestemming van het Vn)e Volk heeft gehad om in de avonduren manager te spelen. In Deka ook een gesprek met de vertrekkende baas van de Delftse voorlichting, Cor Kurpershoek. Hij gaat naar het bedrijfsleven. Kurpershoek heeft veel kritiek bi)

zijn vertrek: 'Het is ongeveer zo, dat we ber allemaal kippen hebben rondlopen; het is dan vernieuwend denken om daar vossen van te willen maken en ze een rode staart te geven. Maar ze blijven wel tokken. Ik heb wel eens gezegd: als we hier een op de drie mensen zouden ontslaan, zouden we niet minder kwaliteit leveren. En de zaken zouden wél sneller lopen. Het kost hier allemaal veel teveel tijd. En de toetssteen voor de mensen binnen de organisatie is of dat verandert. Maar daar is nog weinig van te merken. Een simpele besteUing binnen de TU kost nog steeds drie maanden, terwijl je het extern in een paar weken doet. Het is allemaal nodeloos papiertjes invullen'. NRC HANDELSBLAD recenseerde vorige week donderdag in zijn rubriek 'Tijdschriften' een aantal universiteitsbladen. De journalist komt tot de volgende stelling: 'De bladen van de Katholieke Universiteit Nijmegen, Universiteit Twente, de Rijksuniversiteit Limburg en de Katholieke Universiteit Brabant worden verzorgd door de voorlichtingsdiensten en vallen daarom buiten dit kader'. Misschien weet de NRC-journalist meer dan WIJ!'

H.B.

20 maart 1987

K

Xommercie in de sport is niet vies' Hoogleraar belastingrecht Met ingang van 1 maart is mr. D. Jucli benoemd tot hoogleraar Belastingrecht aan de Rechtenfaculteit van de KUB. Mr. Dirk Juch promoveerde in 1974 tot doctor in de Rechtsgeleerdheid aan de toenmalige KHT op het proefschrift 'De deelnemingsvrijstelling in de vennootschapsbelasting'. De hoogleraar studeerde aan de Rijksbelastingacademie, deed zijn candidaats Nederlands Rechtaan de Rijksuniversiteit Leiden en behaalde vervolgens zijn doctoraal in de fiscaal-juridische studierichting aan de KHT. Hij is in dienst geweest als adjunct-inspecteur bij de Rijksbelastingen en later bij een belastingadviesbureau. G.R.

In de Verenigde Staten wordt een topper in tionkbal of bas/(etba/ op tianden gedragen. Zo iemand /<un Je dan ook rustig het nieuwste merk shampoo op de buis iaten aanprijzen. Dat vindt iedereen prachtig. In Nederland is dat anders.

fenomeen sportsponsoring. Een aantal jaren geleden had dit nog het imago van een donatie ofwel handje ophouden. De Elton John's die uit clubliefde handen vol geld in een sportvereniging steken. Tegenwoordig is sportsponsoring de kinderschoenen ontgroeid. Men gebruikt nu dan ook veel liever de term sportmarketing. Middels sportsponsoringbureau's, de intermediairs tussen sport en bedrijfsleven, worden nu alle facetten belicht die het imago van de sponsor (een bedrijf dus) kunnen oppoetsen. De vaststelling van het sponsorbedrag is in dit

krijgen, maar van negenmaal tien minuten met daar tussenin reclamespots; of dat de Wimbledon-finale straks gaat tussen 'Adidas Lendl' en 'Puma Becker'. Van den Wall Bake vindt dat echter heel gewoon: 'Commercie in de sport is niet vies; immers, iedereen profiteert er van: de consument, doordat hij/zij meer en betere sportevenementen te zien krijgt; de sport zelf door de grotere mogelijkheden; en natuurlijk het bedrijf, dat een grotere naamsbekendheid krijgt'. Naast deze vier lezingen was er na de lunchpauze de behandeling van een case

D

Een sporter kan hier wel een held zijn, echter puur en alleen op zijn gebied (van sport). Als we zien dat Ruud Geels 'Hairfusion' gebruikt, doet ons dat weinig. Ofwel, zoals F. van den Wall Bake het stelt: 'In Nederland heerst er geen idolenklimaat. Wij zien een sporter als iemand, die eigenlijk te dom was om Iets anders te doen'. Van den Wall Bake (sportsponsponsoringsbureau Trefpunt) was één van de sprekers tijdens de AlESEC-themadag van 12 maart, gehouden aan onze universiteit. Het onderwerp van de themadag was 'sport en bedrijfsleven'. In vier lezingen werd een inleiding gegeven in het (in Nederland) tamelijk nieuwe

Post Scriptumprijs voor Tilburgs jurist De Tilburgse jurist Bert van Schaick heeft voor zijn afstudeerscriptie de Kluwer's Post Scriptum Prijs 1987 ontvangen. De aanmoedigingsprijs, die bestaat uit een bedrag van tienduizend gulden en publicatie van de scriptie, wordt jaarlijks toegekend aan studenten in de afstudeerfase of pas afgestudeerden, die een belangwekkende publicatie hebben geschreven op het gebied van de rechtswetenschappen. Mr. Bert van Schaick (22 jr), die momenteel assistent in opleiding (AIO) is bij de vakgroep Privaatrecht van de juridische faculteit van de KUB, krijgt de prijs voor zijn werkstuk 'de aansprakelijkheid voor het executeren van een kort geding-vonnis dat in de bodemprocedure ter zijde wordt gesteld'. In zijn scriptie gaat Van Schaick in op de vraag wie er aansprakelijk is voor de schade die de verliezer van een kort geding heeft geleden, als uit een bodemprocedure blijkt dat de uitspraak van de kort geding-rechter onjuist was. In 1984

besliste de Hoge Raad dat in zulke gevallen de winnaar van het kort geding-vonnis moet opdraaien voor de kosten die de verliezer ten onrecht heeft moeten maken, omdat de winnaar door uitvoering van het vonnis een onrechtmatige daad zou hebben gepleegd. Van Schaick beschrijft in zijn scriptie waarom de grondslag van deze aansprakelijkheid, de onrechtmatige daad, verwerpelijk is. Bert van Schaick gaat het geld van de prijs, die op 1 april aan hem zal worden uitgereikt, waarschijnlijk besteden aan zijn promotie. Daarover zal eerst overleg plaatsvinden met de jury, die bestaat uit mr. J. van Soest, Advocaat-generaal bij de Hoge Raad der Nederlanden. Waarom nu juist zijn scriptie voor de prijs in aanmerking komt is voor de winnaar nog een raadsel. 'Geen idee', zegt hij, 'dat zal ik pas horen als bij de uitreiking het jury-rapport wordt voorgelezen. Ik had ook zeker niet verwacht dat de prijs aan mij toegekend zou worden. Ik ben er niet eens cum laude voor geslaagd'. LQ

Waar moet je nou spi]t van hebben?

Tussen mijn platen staat een Decca-plaat, waarop Kathleen Ferrier, met haar wonderbare, diep, lome aJtsfem voJJ<sJied;es zingt uit Engeiand, SchotJand en Wales, die ik nu aiiaar na jaar eindeloos gedraaid heb. Er is daarbij een heel klagelijk lied, dat zich aan je hele lij/meedeelt. Tenminste de trage-melodie. Op de woorden had ik nooit zo precies gelet, behalve de bij elk vers herhaalde eindzin. Daaruit begreep ik dat het een lamentatie moest zijn, een zang van iemand die omziet met spijt. Die laatste woorden luiden: But I was young and foolish ans now am full of tears. Late tranen voor verspilde jonge jaren. Bij het afscheidnemen dezer dagen van deze mij dierbare universiteit is het {dat gaat heel erg vanzelf) ook hij mij tot omkijken gekomen. Wat is er allemaal wel gebeurd, wat zou je weer doen, en ook waar moet je nou spijt van hebben? Er is altijd ook reden tot spijt. }e doet anderen tekort, door het feit dat jij met je geaardheid en gedrag daar bent. Wie beraden zijn testament schrijft, doet goed, denk ik, in een slotUnivers

Deze sportstudenten worden in natura gesponsord proces nog slechts een heel klein onderdeel. Of zoals Van den Wall Bake het stelt: 'sport is een produkt, en is daardoor onderhevig aan de wetten van vraag en aanbod'. De kunst van sportmarketing is dus om de sport zo goed mogelijk te verkopen. Om dit te verwezenlijken worden evenementen georganiseerd (zoals de Spa Regatta zeilwedstrijd, of de door AEGON gesponsorde schaatsmarathons), affiches gemaakt, trainingspakken geschonken, enz. Het gevaar van dit huwelijk tussen sport en bedrijfsleven is natuurlijk, dat we straks niet meer een voetbalwedstrijd van éénmaal negentig minuten te zien

onder leiding van dhr. van der Gun (General Motors), waarbij de discussies hoog opliepen. AlESEC-medewerkers Tim Raymakers en Gemma Kobessen, organisatoren van de themadag, konden dan ook terugzien op een geslaagde dag met slechts één minpuntje. Raymakers concreet: 'Kwalitatief gezien zat alles goed in elkaar; de lezingen en de case waren goed verzorgd. De opkomst van de studenten viel mij echter tegen. We hadden vooraf 120 inschrijvingen; daarvan is slechts 40 procent komen opdagen. We zijn echter vast van plan volgend jaar weer zo'n themadag te organiseren'. J.C.

woord een koninklijk en royaal gebruik te volgen en vergeving te vragen. Je kwetst en doet tekort op twee niveaus van je ik-zi/n. Allereerst door dat onvolgroeide, narcistische, nukkige, hormonaal doordrijvende 'ik' dat zijn primitieve humeur met alle grillen 1 en ongeremdheid te voorschijn laat komen en anderen tekort doet omdat zij eigenlijk niet | eens tot gelding kwamen. En dan is er een andere dimensie van spijt hebben. Spijt omdat je jezelf tekort doet. Omdat I je de mooie dingen, waar je tóen de kans voor had, liet lopen. Soms omdat je niet genoeg 1 oplette, maar soms werkelijk ook uit veel te brave plichtsbetrachterij. Zo betreur ik het nog I dat ik in de 60-er jaren notabene de Beatles in levende lijve had kunnen meemaken toen ze [ in Purmerend optraden. Twee kaartjes lagen er voor me gereed En ik, als beroepsezel, ben [ naar een reeds eerder a/gesproken vergadering gegaan. Geen gevoel voor hoofdzaken.' En spijt.' Zo is er ook nog spijt om een Jugendstil prent die ik in Wenen zag bij de antiquair en ik vond 1 hem net twintig gulden te duur. Stom, stom.' Ik ben deze dagen Kathleen heel precies gaan beluisteren. Waar had haar tekstdichter nu | spijt van. Lees nu eens deze regels van 'Down by the Sally Gardens'. In a field by the river my love and I did stand. And on my leaning shoulder she laid her snow white hand; She bid me take life easy as the leaves grow on the tree But I was young and foolish and now am full of tears. Inderdaad, ook die spijt nog! Minder 'Super-Ego' - meer 'Es'? 20 maart 1987

A vond rector De Koning

^

'Het eerste jaar had ik niemand op iiet spreeltuur 'Avond- en deeltijdstudenten hebben specifieke prob/emen. Dat ste/t avondrechtenstudent Wi/bert Willems uit Ti/burg in het vierde nummer van Sec-Jure, het onafhankelijke b/ad van de Juridische faculteit. In een ingezonden brief getiteld Stiefkinderen van de rechtenfaculteit' kaart Willems het ongerief aan dat hij samen met medestudenten ondervindt bij de avondstudie. . , . ^ * Vier jaar geleden stelde de juridische faculteit het avondrectoraat in Drs A M. van Kalmthout was daarmee Nederlands eerste avondrector en 'waakte' ruim twee jaar over de organisatie van de avondopleiding. Een aantal klachten heeft hij kunnen verhelpen. Toch wringt er nog het een anderhalf en ander bij de ^^^"^[f'''^^^"^ jaar geen echte problemen ter Wilbert Willems: 'De faculteit behandelt de avondstudenten slordig. We tellen veel geld neer, gemiddeld zeven jaar è / 1650,-, maar we krijgen weinig speciale aandacht. Organisatorisch zit de studie slecht in elkaar. De colleges duren te kort, zijn verschoven of gaan helemaal niet door. Zonder dat we daarvan op de hoogte zijn. Daarnaast klopt het lesmateriaal lang niet altijd. Syllabi of boeken die er niet op tijd zijn. De meeste avondstudenten hebben een full-time werkweek. Die kunnen de stof niet zomaar later inhalen. Daarvoor is hun programma veel te vol. Verder zijn de colleges vaak slecht verzorgd door de verschillende vakgroepen. Het lijkt soms wel of ze de avondcolleges rechtstreeks copieren van de dagcolleges, of voorlezen uit de syllabus'. Een stroom van klachten die avondstudent Willems signaleerde en waarmee zijn medestudenten instemden. Het grootste bezwaar vindt hij dat de faculteit de specifieke avondstudent-problemen niet onderkent: 'Dat concludeerde het faculteitsbestuur naar aanleiding van een onderzoek door het Onderwijs Research Centrum, juni 1985. De gegevens stuurde men door naar de vakgroepen die er zelf maar iets mee moesten doen', aldus Willems. Mei '84 verscheen in dit blad een artikel waarin avondjuristen hun ongenoegen spuiden over hun studieomstandigheden. 'Er is geen samenhang tussen de vakken', 'de koffiebar is 's avonds niet open', 'Het lesmateriaal is niet goed en niet op tijd verkrijgbaar', 'De bibliotheek is niet open', is een greep uit de toen veel gehoorde klachten. Daarvan blijken een aantal opgelost. Zoals de koffiebar. Avondstudenten kunnen in gebouw S, waar veel van de avondcolleges zijn geconcentreerd, tot half negen genieten van een vers bakje troost. De bibliotheek heeft op de meeste dagen een avondopenstelling. Avond- en deeltijdstudenten krijgen op gezette tijden voorrang in het dictatenmagazijn. En er is zelfs een speciaal telefoonnumer voor avondstudenten. Na twee uur 's middags zijn daarop rooster- en collegezaalwijzigingen te beluisteren. . Dit zijn allemaal zaken die het toen in de kinderschoenen staande avondmentoraat heeft weten te bereiken. De huidige avondrector mevr. mr. F. de Koning ziet voorlopig geen aanleiding om andere zaken aan te pakken: 'Waar mensen werken worden fouten gemaakt. Mijn voorganger heeft een groot aantal knelpunten aangepakt. Mij zijn in de afgelopen

L

Univers

ore gekomen. Op wat practische zaken na, zoals studenten die aan het begin van het jaar een bepaalde zaal niet kunnen vinden.'

TEVREDEN In de avonduren studeren, uit interesse of om doelgericht een juristenbul te behalen. 509 Avondstudenten telt de KUB. Deze groep is heel bont van samenstelling. Sommigen hebben een full-time baan, anderen werken in deeltijd of helemaal niet. De^meesten hebben een gezin en wonen buiten Tilburg. In veel gevallen betekent college lopen in Tilburg al gauw een uur of meer reistijd per avond. Uit een in 1983 gehouden enquête onder deeltijd- en avondstudenten bleek dat ze gemiddeld vijftien uur per week aan de studie kunnen besteden. Dat is voor de

meesten te weinig. De boog van de studenten staat dan ook vaak strak gespannen. Avondstudenten volgen heel gemotiveerd colleges en bereiden die heel serieus voor. Avondrector mevr. de Koning geeft Rechtsgeschiedenis: 'Het komtteijna nooit voor dat de hele groep onvoorbereid in de collegezaal zit. Dat is bij de dagstudenten wel eens anders.' Elk uur voor de mensen die in de avonduren studeren is meegenomen. De meesten volgen 2 è 3 vakken per semester. Een groep propedeusestudenten maakt dit semester voor het eerst mee dat een boek niet op tijd verkrijgbaar is. 'De nieuwe druk belastingwetteksten is uitverkocht en ligt pas in juni weer in de boekhandel. We kunnen dus niet verder. Ook een syllabus voor Belastingrecht is een week te laat. Een onmogelijke opgave om dein die week gemiste studietijd in te halen,' aldus de studenten. Over het algemeen zijn de propedeuse studenten best tevreden over hun studie aan de KUB: 'De studiegids is heel duidelijk. Je moet alleen wel zelf uitzoeken welke vakken je gaat lopen. Er staat een lijst van vakken in de studiegids, verder geen enkele aanwijzing.' Over de klachten van een aantal jaren terug hoor je studenten niet. 'De voorzieningen zoals koffiebar, dictatenmagazijn en bibliotheek zijn goed. De docenten zijn over het algemeen heel aardig en bereid om hulp te geven; ze houden rekening met het feit dat we avondstudenten zijn.'

Een student Fiscaal recht klaagt dat hij niet alle vakken 's avonds kan volgen: 'Ik ben daarom genoodzaakt om ook overdag college te lopen. Ik sta dus als dag én als avondstudent ingeschreven.' Mevr. de Koning is nu anderhalf laar werkzaam als rector van de avondstudie Rechten. Aan het begin van het studiejaar houdt ze samen met de studieadviseur en een medewerker van de avondopleiding ieder één maal per week een spreekuur. Studenten kunnen dan terecht met vragen, problemen, klachten enzovoorts. Later in het jaar vindt het spreekuur twee maal per week plaats en uiteindelijk éénmaal per week. De Koning: 'Het eerste jaar dat ik avondrector was had ik niemand op het spreekuur. Tegenwoordig vindt het alleen maar plaats op afspraak. Binnenkort komt de eerste bezoeker van dit semester.' Van de kritiek die Wilbert Willems uit in zijn brief in Sec-Jure kijkt mevrouw de Koning raar op. 'Ik vind het onredelijk, het is uit de losse pols geschud. Hij zou meer moeten kijken naar wat er de afgelopen jaren is verbeterd door toedoen van de Rechtenfaculteit. Ik zie dan ook geen aanleiding om bepaalde zaken aan te pakken.' Over problemen met collegezalen- en tijden zegt ze het volgende: 'Wij vragen vakgroepen om de colleges zoveel mogelijk vast te leggen en er zich aan te houden. Er is niet voor niets een studiegids. Soms zijn er wel afwijkende tijden. Maar dan is dat volgens afspraak tussen de docent en de collegegroep. Als iemand mij vraagt om later te beginnen leg ik dat ook eerst voor aan de rest van de groep. Verder is er een speciale info-lijn waarop een antwoordapparaat is aangesloten. Avond- en deeltijdstudenten kunnen voor ze van huis vertrekken bellen of er wijzigingen zijn. Niemand hoeft dus voor niets van huis te gaan.' Toch werkt het systeem van de informatielijn niet optimaal. Volgens Wilbert VVillems geven de vakgroepen de wijzigingen slecht door. 'Bovendien vind ik het raar dat ik elke keer voordat ik vertrek naar de KUB moet bellen. Ik maak geen gebruik van die lijn. Omdat ik in Tilburg woon en vaak op de universiteit ben informeer ik altijd bij de balie. Zelfs daar weten ze lang niet altijd wat er aan de hand is.'

DISCUSSIE Een ander punt van kritiek van Willems treft de docenten. In zijn brief heeft hij het over 'de schoolse manier waarop les wordt gegeven aan een groep mensen die tien, vijftien of zelfs vijfentwintig jaar een verantwoordelijke functie in de maatschappij bekleden (directeur vormingsinstelling, milieu-inspecteur, directie-secretaresse enzovoorts)...' Docenten zouden meer gebruik moeten maken van de kennis van de avondstudenten vindt Willems. 'Sommige proffen draaien twee uur lang een saai verhaal af. Maar er zijn er öok die in discussie gaan met studenten. Ze spelen veel meer met de reactie vanuit de collegezaal.' In overleg met medestudenten heeft Willems onlangs alle docenten van de vakken die hij volgt daarop aangesproken. vervolg op pag. 6 Avondrector Mevr. F. de Koning

Netwerk

Kwantitatieve

Op haar vergadering van 12maartj.l. stemde de Raad van de Faculteit der Economische Wetenschapen in met deelname van de Faculteit in het Netwerk voor Kwantitatieve Econmie. Dit echter niet zonder zich in lovende bewoordingen te hebben uitgelaten over het werk van Prof .Dr. Ir. A. Kapteyn en Prof.Dr. P.H.M. Ruys, de KUBvertegenwoordigers in het Netwerk. Het Netwerk voor Kwantitatieve Economie is een vereniging van docenten van verschillende universiteiten die (pro deo) een opleiding verzorgen voor onderzoekers in de tweede fase van de universitaire studie. Het Netwerk valt buiten de officiële universitaire AlO-opleiding. Deelname aan het Netwerk is niet verplicht voor een AIO. Kern van de opzet is, dat een AIO niet alleen in Tilburg cursussen volgt, maar ook aan de andere universiteiten die participeren in het Netwerk (Groningen, Maastricht, de UvA en VU in Amsterdam). Het grote voordeel hiervan is, dat iedere AIO profiteert van de know-how die op ver-

Economie schillende Nederlandse universiteiten aanwezig is. 'Zo garandeer je een maximale fysieke en psychische mobiliteit van de deelnemende AIO', aldus Prof. Ruys. In het voorjaar van 1986 besloten docenten van verschillende universiteiten in Nederland, bezorgd als zij waren over de kwaliteit van het tweede fase-onderwijs, om onderling te gaan samenwerken op het gebied van Kwantitatieve Economie-onderwijs. Op dat moment waren er echter twee knelpunten, die de doorgang van het samenwerkingsverband verhinderden. Allereerst moest er geld op tafel komen. In het midden van 1986 vond men het Ministerie van O & W bereid gedurende de eerste vijf jaar subsidie te verlenen, en wel een bedrag van / 250.000,— per jaar. Hierdoor kon het Netwerk in september 1986 feitelijk van start gaan. Het geld moet verdeeld worden over de directeur van het Netwerk (Prof. R. van der Ploeg; overigens krijgt alleen hij betaald), de reis- en verblijfkosten van de AIO's, en de vergoedingen voor

buitenlandse gastdocenten. Na deze vijf jaar dragen de economische faculteiten van iedere universiteit afzonderlijk de kosten. Het tweede knelpunt betrof het fiat van de verschillende Raden en Besturen der Economische Faculteiten. Tot nu toe heeft alleen de Faculteitsraad in Tilburg toestemming gegeven, tenrt^ijl nog geen der faculteitsbesturen beslist heeft. Overigens verbond de Economische Faculteitsraad in Tilburg aan haar toestemming wel de eis, dat deelname van een AIO aan het Netwerk in de toekomst geen selectiecriterium zou worden voor de toelating van studenten tot het tweede fase-onderwijs. . vervolg van pag. 5

Avondstudenten 'De meesten reageerden in de trant van 'er zit wel iets in', of 'dit horen we voor het eerst'. Ze verontschuldigen zich of zeggen ronduit hun hoofd meer bij de dagstudenten te hebben.' Op de vraag of

hij over zijn klachten ai met avondrector De Koning heeft gepraat reageert Willems: 'Nee. Het is geen individueel probleem van mijzelf, maar iets wat ik van andere studenten 's avonds hoor. Overigens ga ik binnenkort wél naar het spreekuur van de avondrector.' De avondstudenten willen een andere studieaanpak. Een docent Sociaal recht onderkende dat toen Willems hem het ongerief van de studenten voorlegde: 'Wij realiseren ons te weinig dat ze een andere benadering verdienen', aldus de docent. Willems zou graag zien dat de colleges wat meer aansloten op de specifieke mogelijkheden en achtergronden van de avondstudenten. Daarentegen maakt avondrector De Koning geen onderscheid. 'Het maakt niet uit of het gaat om dag- of avondstudenten. Beide hebben problemen die neerkomen op overbelasting van het programma en tijdsdruk. Dat geldt voor beide groepen.' Nanny Timmers

ASPIRANT ACCOUNTANTS KUNNEN HUN COMPUTERLIEFDE SPELENDERWIJS AAN DE ONZE TOETSEN.

De computer is voor de accountant als een penseel voor de schilder. Een onmisbaar hulpmiddel maar geen doel op zich. Tijdens uw studie wordt u al wegwijs gemaakt in de automatisering. Zodat u later wanneer u de accountancy professioneel gaat beoefenen voor weinig verrassingen staat. Om alvast een beetje op die toekomst in te spelen, hebben wij van Coopers & Lybrand alvast een aardige attentie voor u. Wij hebben onze bednjfsbrochure op diskette/ cassette gezet. U kunt zodoende uitgebreide informatie knjgen over onze organisatie. Spelenderwijs als het ware in tegenstelling tot de wat droge kennismaking hier op papier. Maar allereerst een mtroduktieCoopers & Lybrand Nederland vormt een belangrijk onderdeel van de wijdvertakte organisatie Coopers & Lybrand (International). Met vestigingen in Amsterdam, Eindhoven en Rotterdam Aldaar is ons er alles aan gelegen, aspirant-accountants vanaf de start te begeleiden en een stevige opleiding te

geven Wij geloven in defilosofie,dat een solide onderbouw noodzakelijk is om onze gevarieerde cliëntenkring optimaal te bedienen Bovendien schept een dergelijke basis de beste mogelijkheden om binnen een organisatie vooruit te komen. Wie goed is gaat snel bij C&L Zonder te soleren ovengens, want wij beschouwen samenwerking, of zo u vwlt, teamwork als een groot goed. Rest ons nog te zeggen dat er voor uitblinkers met internationale aspiraties kansen liggen. C&L zoekt reeds nu kontakt met studenten bednjfseconomie, NTVRA tot algemeen deel of HEAO-RA. Wij geloven, dat mensen er wijs aan doen zich in een vroeg stadium op de toekomst te onénteren.

il Coopers & Lybran(j Ne(jerland Accountants Amsterdam Eindhoven Rotterdam

r7kIk Wil meer weten over Coopers & Lybrand Stuurt u mij daarom den n Gedrukte bednjfsbrochure D Diskette IBM PC compatible

G Diskette Commodore 64 D Cassette Commodore 64

Naam

,

Adres Postcode Woonplaats Telefoon Studie-fase Coopers & Lybrand Nederland t a v mevrouw A G van der Goes, THBl 1

^A, Antwoordnummer 3037,3000 WB ROTTERDAM

8 Prof. van Peursen maakte een rondgang langs de theologie opleidingen in ons land. 9 De voorschriften van Rome sluiten met altijd aan bij de Nederlandse situatie. Vindt decaan prof. Merks. 'Je nnoet niet proberen op voorhand alles te regelen'. 10 Een gastopinie van Rob Riemen, theologiestudent en redacteur van het faculteitsblad Kotelet. 11 Incorporatie is nog altijd nastrevenswaardigAldus mgr. van Laarhoven, voorzitter van het Curatorium.

THEOLOGIE IN TILBURG T w i n t i g jaar theologie in Tilburg. Aanleiding voor een omvangrijke special over de faculteit die eigenlijk gewoon bij de Katholieke Universiteit Brabant had moeten horen. De theologen, ooit gehuisvest op de elfde verdieping van gebouw B, bedrijven nu hun wetenschap op een symbolisch afstandje van de KUB aan de Academielaan. Nu de inlijving niet is doorgegaan baant de faculteit zich op eigen houtje een w e g naar de toekomst, die van vele kanten w o r d t ! bedreigd. Allereerst staat daar Deetman met het snoeimes om de hoek: een verkenningscommissie is bezig voor de minister na te gaan of de theologische faculteiten niet w a t kunnen bezuinigen. Tegelijkertijd is de kerkelijke overheid aan het uitzoeken of de Tilburgers zich w e l keurig aan de Roomse regels voor het theologisch onderwijs houden. Krijgt zo'n faculteit nog w e l de kans om vrij en ongestoord haar theologisch handwerk te verrichten? En bestaat er alsnog een kans op incorporatie m de KUB? Univers tekent een faculteitsprofiel via gesprekken met studenten en afgestudeerden, docenten en bestuurders. De bisschop van Den Bosch achtte een interview niet opportuun, de voorzitter van het Curatorium hield zich wijselijk op de vlakte Wie dit leest verdient op z'n minst één aflaat. Twintig jaar geleden moesten de traditionele priesteropleidingen (groot-seminaries) plaatsmaken voor vier katholieke, wetenschappelijke theologieopleidingen. Tilburg werd naast Amsterdam, Heerlen en Utrecht een van de vestingsplaatsen. Met de theologische faculteit van de Nijmeegse universiteit vormen deze instellingen de zogeheten KIWTO's, Katholieke Instituten voor Wetenschappelijk Theologie Onderwijs. Zij hebben een tweeledige taak: het opleiden van priesters en het vormen van theologen. De oprichters van de Tilburgse faculteit stond eigenlijk van meet af aan een samengaan met de Katholieke Hogeschool Tilburg voor ogen. Het was ook de Hogeschool die in juni 1966 het nieuws wereldkundig had gemaakt dat zij, in overleg met de bisschoppen van Breda en Den Bosch en met de kloosterordes verenigd in het Gemeenschappelijk Instituut voor Theologie, besloten had tot de oprichting van zo'n theologische faculteit. Dit overigens tot grote ongerustheid van de toen reeds bestaande Nijmeegse faculteit die bang was voor 'schade veroorzakende konkurrentie waarmee de katholieke gemeenschap zeker niet gediend is'. MaarTilburg zette door, in september 1967 konden de colleges beginnen. Het aantal studenten dat voor het eerste jaar inschreef bedroeg 274. Meteen ook werden er maatregelen genomen om de spoedige integratie van de faculteit in de hogeschool te bevorderen. Bestuurders namen als toehoorders deel aan eikaars vergaderingen, de theologiestudenten mochten binnenstappen bij de studenten bij de studentendecanen van de KHT, medewerkers en studenten van de faculteit kregen een abonnement op het Hogeschoolblad.

Al snel slaagde men er in de officiële erkenning door de overheid en het promotierecht te verwerven. Daaruit vloeide meteen de aanspraak op overheidssubsidie voort. De volgende wens van de initiatiefnemers ging echter niet zo soepel in vervulling. Toen de faculteit halvenwege de jaren zeventig de bovenste verdieping van gebouw B betrok rekende iedereen erop dat de incorporatie hooguit een kwestie van tijd zou zijn. Maar tenslotte is dus die samenvoeging van KHT en theologische faculteit Tilburg niet doorgegaan. Wat ging er mis? Toen alles in kannen en kruiken leek ging de hogeschoolgemeenschap zich verzetten tegen de speciale, ontslaggronden die voor de theologiestudenten ook na incorporatie moesten blijven gelden. Uiteindelijk wilde de hogeschoolraad niet accoord gaan met de regelgevende bevoegdheid van de kerkelijke overheid ten aanzien van onderwijs, wetenschapsbeoefening en benoemingenbeleid aan de theologische faculteit.

I ROME

^

R'JHB

Z>

I

Sindsdien gaat de faculteit haar eigen weg. Al is er op bestuurlijk niveau als ook op het gebied van onderwijs en onderzoek nog steeds een nauwe band met de Katholieke Universiteit Brabant. Het curatorium van de faculteit wordt nog steeds bemand door dezelfde personen die ook zitting hebben in het Stichtingsbestuur van de KUB. Velen beschouwen het besluit uit 1980 ook niet als een onomkeerbaar feit, zij hopen dat het op korte of lange termijn toch nog eens tot incorporeren komt. Ook op andere terreinen dan de incorporatie is de invloed van de kerkelijke overheid op de geschiedenis van de theologische faculteit gebleken. Want al beweerd oud vicaris-generaal van Den Bosch, van Laarhoven, in deze Univers dat er over het benoemingsbeleid van de faculteit nooit problemen zijn gerezen, de feiten laten zien dat de belangen van de kerk regelmatig in botsing zijn gekomen met de belangen van en de wensen van de faculteitsgemeenschap. Er waren solidariteitsacties met ontslagen docenten elders in den lande, de kritische pater Jan Ernst werd niet benoemd als medewerker bij de vakgroep maatschappelijk handelen, de hoogleraarskandidaat Piet Farla liep zijn aanstelling mis op grond van zijn homofiele levensstijl. Kan een theologische faculteit zich ontworstelen aan de 'roomse bezetter', is er een uitweg uit het klassieke dilemma tussen verzet of meewerken, kunnen de theologen in alle onafhankelijkheid hun wetenschap bedrijven? Dat zijn enkele cruciale vragen waarvoor de theologische faculteit zich geplaatst zag en ziet. Zij vormen ook de rode draad door deze special. Twan Geurts

12 Gevangenispastor Wim de Clerck begon 20 jaar geleden aan zijn studie. Exegese is een vorm van literatuurwetenschap. Zegt prof. Poulssen. 13 Een godsdienstleraar moet kunnen improviseren en acteertalent hebben. De ervaringen van Wim Kooloos. De theologische faculteit isoleert zich van wat er in de maatschappij gebeurt. Een kritische noot van Roel van Gurp. 14 Het interview met bisschop Ter Schure ging niet door. 15 Herman Jansen IS legeraalmoezenier bij vier verschillende kazernes. Het andere gezicht van de kerk komt aan de orde bij 'theologie en maatschappelijk handelen'. Een gesprek met Henk Meeuws. 16 Dré Wouters is al 29 jaar docent moraal theologie. 17 De grote code Zelden schreef een gelovige zo boeiend, nuchter en onbevooroordeeld over de bijbel. 20 maart 1987

Univers

Van Peursen onderzocht theologie-opleidingen

Tilburg is meer bezonnen dan andere faculteiten' Als 'relatieve buitenstaander' heeft de emeritus-hoogleraar In de filosofie, prof.dr. C A . van Peursen, de afgelopen anderhalf jaar een rondgang gemaakt langs de dertien theologische opleidingen die ons land telt, van Heerlen tot Groningen, protestant en katholiek. Van Peursen werd door de Raad van advies voor het wetenschapsbeleid (RAWB) met de volgende vragen op pad gestuurd: wat stelt theologisch wetenschappelijk onderwijs in Nederland nog voor, is zijn positie wel aangepast aan onze tijd, kunnen andere religies niet dezelfde rechten doen gelden op universitair onderwijs? De emeritus-hoogleraar trok het land in err had langdurige gesprekken met vertegenwoordigers van alle instellingen, hij verzamelde naarstig gegevens over productiviteit en vooral ook intenties en opvattingen van de theologische wetenschappers. Van Peursens eindoordeel klinkt ovenwegend positief: het theologisch bedrijf staat er goed bij, het onderzoek is niet tegengevallen. Waarbij meteen moet worden opgemerkt dat de hoogleraar er blijkbaar ook niet op uit is geweest om met een uiterst kritisch verhaal thuis te komen. Hij geeft toe dat hij een ronduit vriendelijke werkmethode heeft gehanteerd: 'Als ik een faculteit bezocht begon ik met te zeggen: ik treed op als verdediger van de theologische instellingen, geeft u mij de argumenten maar!' Het is van Peursen opgevallen dat vrijwel alle instellingen naast hun wetenschappelijke pretentie veel nadruk leggen op wat er in onze moderne maatschappij zoal aan de hand is. Geen enkele faculteit of hogeschool heeft kennelijk de behoefte om zicht, naar het oude seminariemodel, op te sluiten in een ivoren toren. Wat Tilburg betreft: Van Peursen wijst op de aparte positie die deze faculteit inneemt door de speciale band met de Katholieke Universiteit Brabant. 'Hoewel wegens het bisschoppelijk toezicht nog niet daarin geïntegreerd, is zij er bij overeenkomst en door een personele unie met het stichtingsbestuur mee verbonden.' Verder noemt van Peursen het, in een korte karakterschets die in het rond mei te verschijnen eindrapport zal worden opgenomen, opvallend dat de Tilburgse opleiding 10% niet-katholieke studenten tot haar populatie mag rekenen. Tenslotte maakt hij enke^ Ie opmerkingen over de aard van de wetenschap, de speerpunten van onderzoek en de culturele uitstraling van de theologische faculteit Tilburg. Heeft Van Peursen kunnen ontdekken of de dubbele opdracht van de Tilburgse faculteit - tegelijk wetenschappelijk onderwijs én ambtsopleiding - tot spanningen leidt? Van Peursen: 'Nou kijk, er zijn op tweeërlei vlak fricties mogelijk. Ten eerste kan de spanning tussen kerkelijk toezicht en wetenschappelijke pretentie problemen geven. Dat valt alleen af te lezen aan de benoemingen van wetenschappelijk personeel. Bij elke benoeming is tenslotte de goedkeuring van de kerkelijke instanties nodig. Bij sommige katholieke instellingen is het voorgekomen dat de bisschoppen een voorgedragen kandidaat niet hebben goedgekeurd. Mijn volgende vraag was dan: is dat gebeurd op grond van afwijking van de officiële leer? Ik moet toegeven dat

Univers

mee bespaart. Ik doe uiteraard geen aanbevelingen over mogelijke bezuinigingen of opheffingen bij het theologisch onderwijs, dat is mijn taak niet. Daarom ook heb ik mij niet gebogen over de beroepsperspectieven van afgestudeerde theologen. Mijn opdracht was de evaluatie van de inhoud van de theologische opleidingen'. Twan Geurts

Duplex Ordo

Van Peursen: vriendelijke onderzoeksmethode

'Mijn spontane eerste indruk? Als il< de vier l<atlioliel<e tlieologische opleidingen met elkaar vergelijk dan valt me op dat de Hogeschool voor Theologie en Pastoraat in Heerlen het meest op de praktijk is gericht. Utrechten Tilburg varen heel bewust een wetenschappelijke koers en Amsterdam kent naast de wetenschappelijke inslag ook een sterke betrokkenheid, zeg maar bezetenheid, op alles wat erin de eigen stad gebeurt.' 'Tilburg heeft de regionaliteit minder bewust als doelstelling geprofileerd. De faculteit is natuurlijk wel verankerd in de eigen streek, maar de problematiek van de plaatselijke bevolking is geen uitgesproken studie-object. Tilburg is wat bezonnener dan de anderen, als je dat zo mag zeggen'. ik daarover uiteindelijk niet veel te weten ben gekomen, misschien is er ook niet zoveel over te zeggen. Maar ik denk zeker dat dit punt een onderwerp van aanhoudende zorg voor alle partijen moet zijn. Want juist hier kan de wetenschappelijke onafhankelijkheid in het gedrang komen'. Om deze mogelijke bron van conflicten te omzeilen heeft Tilburg, aldus Van Peursen, gekozen voor wat je een 'duplex ordo' zou kunnen noemen: naast de 'kerkelijke' leerstoel dogmatische theologie is er een meer onafhankelijke leerstoel fundamentaaltheologie. Van Peursen: 'Een typische constructie.' De hoogleraar betreurt het overigens ten zeerste dat bij de bezuinigingen die ook de theologische opleidingen treffen, de vakken sociologie en psychologie steeds als

eersten moeten sneuvelen. Van Peursen: 'Dat is wel begrijpelijk, je houdt de meest theologische vakken over. Maar het is jammer dat je juist de disciplines moet schrappen die de brug naar de hedendaagse maatschappij vormen'. Van Peursen zal deze week zijn eindrapport overhandigen aan zijn opdrachtgever, de RAWB. Die gaat dat bestuderen en stuurt het weer door naar de minister. Rond mei zal dan het definitieve werkstuk het daglicht zien. Van Peursen op de vraag of de Verkenningscommissie, die binnenkort in opdracht van minister Deetman aan de slag gaat om alle theologische faculteiten door te lichten, iets zal kunnen doen met zijn navorsingen: 'Ik denk dat de Verkenningscommissie hier zeker anderhalf jaar werk

Het bestuur van de theologische faculteit Is niet 20 gelukkig met Van Peursens verwijzingen naar de 'duplex ordo' (zie hierboven). M e n heeft hem dan ook verzocht om die opmerking uit de profielschets van de Tilburgse opleiding te schrappen. Dekaan prof.dr. K.W. Merks: "Van Peursen heeft dat helemaal verkeerd begrepen. De verwijzing naar de duplex ordo is fataal. Alsof wij hier kerkelijke en daarnaast niet-kerkelijke vakken doceren. Zo is het natuurlijk niet. In principe zijn al onze vakken óók kerkelijk, wij zijn immers mede een ambtsopleiding. Er is geen sprake van een tegenstelling'. Van Peursen suggereert dat het 'onafhankelijke' vak fundamentaaltheologie z'n hoogleraar moet inleveren ten behoeve van het 'kerkelijke' vak dogmatische theologie. Merks: 'Ook dat ziet Van Peursen verkeerd. Het is inderdaad zo dat de fundamentaaltheologie een hoogleraarpost moet inleveren, maar dat is het gevolg van een formatieplan dat wij jaren geleden hebben opgesteld om voorbereid te zijn op de bezuinigingen van hogerhand. Omdat fundamentaaltheologie in oorsprong een afsplitsing is van de dogmatische theologie hebben w e voor handhaving van de hoogleraarspost in dat laatste vak gekozen. Zoals je ook missiologie en ontwikkelingsproblematiek tot één vakgroep zou kunnen laten samensmelten. Je kunt niet voor elk splintervak een hoogleraar behouden.' En hoe zit het m e t de niet-invulling van de vacature Goddijn bij godsdienstsociologie? Van Peursen vindt het jammer dat juist de empirische vakken het eerst sneuvelen als er moet worden bezuinigd. Merks: "Wij betreuren evenzeer dat w e daarin moeten snoeien. Maar w a t wil je, w e moeten bezuinigen via concentratie van vakken, ik vind het eerlijk gezegd al heel w a t dat w e één hoogleraar voor de vakken psychologie en sociologie samen kunnen handhaven. En het is zeker niet zo dat alleen de empirische vakken moeten inleveren: als het heel erg wordt zullen alle vakken een veer moeten laten'. T.G.

20 maart 1987

ü

Prof.dr. Karl­Wilhelm Merks, decaan theologische faculteit

'Niet zomaar alles regelen wat is voorgeschreven' kerk te vervullen, maar om heel andere re­ denen. Wat moet je in zo'n geval denken van een getuigschrift over het gedrag en de goede zeden? Dat past absoluut niet in de Nederlandse situatie: het is zelfs tegen de wet. Je moet ook niet op voorhand pro­ beren alles te regelen wat is voorgeschre­ ven, maar je steeds afvragen: wat is moge­ lijk, wat is redelijk? Sommige voorschrrften zijn alleszins redelijk, zeker als je in het ka­ der van het instituut denkt.' Wat noemt u red elijk? 'Redelijk vind ik bijv. dat een theologie­do­ cent aan de ambtsopleiding gebonden is aan het geheel van de kerkelijke leer. Dat is een kwestie van orthodoxie, ja. Om het heel extreem te stellen: je kunt hier geen dogmaticus hebben die 't tot z'n taak re­ kent de studenten duidelijk te maken dat er geen god is. Het spreekt toch vanzelf dat we ons hier niet in eerste instantie toeleg­ gen op vergelijkende godsdienstweten­ schappen. Ais theoloog functioneer je hier binnen een geloofsgemeenschap met haar al dan niet afgebakende overtuigingen, met haar traditie. Natuurlijk, dat is een zeer algemene uitspraak, maar in z'n algemeen­ heid is­ie ook waar. Iets van orthodoxie zul je moeten handhaven.'

Prof.dr. Karl­Wilhelm Merks, decaan van de jubilerende theologische faculteit in Til­ burg, kan zich behoorlijk opwinden over de niet altijd even makkelijk­te doorgronden Romeinse logica. Maar of de soep ook zo heet wordt gegeten als­ie nu wordt opge­ diend, dat is voor hem nog maar de vraag. 'De Romeinse erkenning moet nu blijkbaar expliciet op papier komen,' zegt hij. 'En hoe gaat dat? De wetten worden in Rome gemaakt, in Spanje worden ze verscherpt en in Nederland gehouden, hoor je wel eens. Zo ook hier: je moet proberen de abstracte wetgeving uit Rome aan te pas­ sen aan wat in Nederland gebruikelijk is, aan de Nederlandse onderwijswetgeving en aan onze opvattingen over democratie. Dat moet een constructie opleveren die voor Rome aanvaardbaar is én leefbaar voor ons. 't Moet leuk blijven.' De Tilburgse faculteit kent een behoorlijk ingewikkelde bestuurlijke inrichting. Per­ soneel en studenten zijn vertegenwoor­ digd in de Instellingsraad, zeg maar de uni­ versiteitsraad van een universiteit met één faculteit. Bedoeling is de instellingsraad op niet te lange termijn samen met de daar­ naast bestaande faculteitsraad om te vor­ men tot één representatief orgaan. Dan is er nog de dubbele bestuurslaag van Cura­ torium en College van Toezicht, die zich laat vergelijken met het Stichtingsbestuur van de KUB. Met dien verstande dat de bisschoppen bij de theologische faculteit zelf de vinger aan de pols houden: bij toer­ beurt is het voorzitterschap van het Colle­ ge van Toezicht in handen van mgr. Ter Schureen mgr. Ernst. Geef je d aarmee niet een belangrijk stuk beslissingsbevoeg d ­ heid af aan een instantie d ie buiten d e fa­ culteit staat? Merks: 'Daar ben je niet vrij in. Elke katho­ lieke theologische faculteit ter wereld is op een bepaalde manier aan het bisschoppe­ lijk gezag en via via ook aan het pauselijk gezag gebonden. Dat is zo, of je 't leuk vindt of niet. In de praktijk hebben we wei­ nig last van het College van Toezicht. Ik heb de indruk dat de faculteit behoorlijk veel ruimte krijgt. Bovendien zijn naast de bisschoppen ook de congregaties in het college vertegenwoordigd. Die hebben niet als de bisschoppen de last van de sa­ menleving op hun schouders. Dat vult el­ kaar in zo'n college goed aan.' Curatorium en College van Toezicht ma­ ken d us geen strikt gebruik van hun be­ voegdheden? ■ 'Ze maken het ons niet lastig. Curatorium en College van Toezicht beschikken over alle benodigde bevoegdheden. Daar kun je een heel eng gebruik van maken of je kunt er soepel mee omgaan. Mijn ervaring is dat men daar op een sympathieke manier mee omgaat. Curatorium en college doen hun plicht én ze dragen zorg voor de faculteit.' 'Op dit moment bereiden College van Toe­ zicht en Curatorium een statutenwijziging voor. In de statuten moeten allerhande voorschriften uit Rome verwerkt worden. Er moet bijv. een grootkanselier komen. De vraag is dan hoe je dat kunt laten sa­ menvallen met onze constructie waarin de bisschoppen van Den Bosch en Breda bij toerbeurt het voorzitterschap bekleden. Verder is het de bedoeling dat Rome bij de benoeming van kroondocenten onmidde­ lijk het 'nihil obstat' (er is geen bezwaar. Univers

'Je k u n t hier geen dogmaticus hebben die 't t o t zijn taal< rekent de studenten duidelijk te maken dat er geen god is'

Prof.dr. Karl­Wilhelm Merks (47) studeerde klassieke talen, filosofie en theologie in Bonn, Fri­ bourg (Zwitserland) en Toulouse en promoveerde in Bonn tot doctor in de theologie. Sinds 1981 is hij hoogleraar in de moraal theologie in Tilburg. Begin 1986 werd hij benoemd tot de­ caan van de theologische faculteit.

'De faculteit moet haar statuten d oor Rome erkend krijgen, d at is een uitvloeisel van Sapientia Christiana. Maar d ie erkenning is er altijd al geweest. Net als alle andere katholieke theologische faculteiten in den lande zijn wij van meet af aan erkend door het Nederlandse episcopaat. En het episcopaat geldt als de bevoegde kerkelijke instantie in Nederland, een instantie bovend ien d ie rechtstreeks in communie staat met Rome. Dan kun je toch niet doen alsof dat niets meer betekent? Dat begrijp ik niet.' red.) uitspreekt. In de opzet van Sapientia Christiana is het de grootkanselier die dat doet krachtens de wet van Rome. Maar staat zoiets niet op gespannen voet met de autonomie die de Nederlandse universitei­ ten van wetswege hebben? Dat zijn alle­ maal ingewikkelde rechtsvragen. Binnen een 'redelijke termijn' moet de bijstelling van de statuten z'n beslag krijgen. In je ontwerp zul je in elk geval de geschiedenis van Tilburg moeten respecteren. Vervol­ gens zien we dan wel hoe dat valt in Rome.'

Als het aan Rome ligt moeten aankomen­ de stud enten straks ook een 'Bewijs van goed ged rag' afgegeven d oor 'een kerke­ lijk persoon' kunnen overleggen. Dat is toch niet leuk meer. 'Inderdaad. Het probleem is dat Rome te­ veel uitgaat van een seminariemodel. Dat kennen we in Nederland niet meer ­ even afgezien van een instelling als Rolduc. Hier kan iedereen theologie studeren, hier kun­ nen ook gereformeerde studenten en niet­ gelovigen terecht. Die studeren natuurlijk niet om straks een ambt in de katholieke

Het beleid van d e faculteit is erop gericht geen gehuwd e priesterd ocenten meer aan te nemen. Dat is een van de redenen waar­ om d e incorporatie ind ertijd is afgeketst 'In de discussie over incorporatie stonden de bijzondere ontslaggronden centraal, dat is waar. Maar in feite was de afwijzen­ de houding van de hogeschoolraad vooral 'n kwestie van ressentiment tegen een fa­ culteit waar de bisschoppen invloed heb­ ben. En dat vind ik een ongenuanceerde opvatting. Naar mijn idee is het alleszins te­ recht dat de bisschoppen invloed hebben op een theologische faculteit die mede dient voor de ambtsopleiding. Dat is overal ter wereld het geval, zelfs in Duitsland waar de ambtsopleiding in de meeste ge­ vallen wordt verzorgd door een r//Arsinstel­ ling met een confessionele signatuur. De bijzondere ontslaggronden gelden daar ook. Küng was hoogleraar aan een rijksin­ stelling toen hij zijn leerstoel kwijtraakte. Het verschil is: als een priesterdocent in Duitsland ontslagen wordt, óf omdat­ie getrouwd is óf omdat­ie niet recht in de leer zou zijn, dan verliest­ie wel z'n leerstoel maar niet z'n salaris, dan moet­ie een andere functie krijgen aan de universi­ teit. Een dergelijke regeling zou ook hier uitkomst kunnen bieden.' 'Het probleem is: je kunt de hele kwestie niet tot dit soort punten reduceren. Dat zou ik ook een universiteitsraad op het hart willen drukken die meent dat het bestaan van die ontslaggronden voldoende reden is om de theologische faculteit niet te incor­ peren. vervolg op pag. 10

Theologen doen hun eigen wetenschap tekort De feestelijkheden die nu en in de komende tijd op de Theologische Faculteit Tilburg plaats vinden, kunnen niet verhullen dat het slecht gaat met die faculteit. Nog steeds is er sprake van een uiterst geringe belangstelling voor de wetenschap theologie, en de binnenkort te verwachten van overheidswege verordende bezuinigingen liggen als een tikkende tijdbom onder de faculteit. Nu ügt het voor een belangrijk deel niet aan de theologen dat het slecht gaat met hun wetenschappelijk instituut. Het tijdperk waarin we leven wordt nu eenmaal gedomineerd door een groep die Den Uyl eens typeerde als: 'Mensen die meer in doen dan in denken geïnteresseerd zijn. Mensen voor wie denkwerk gelijk staat met een cursus volgen waarvoor je vierhonderd gulden neertelt. De zaak betaalt'. En ook voor het mallotendom dat tegenwoordig in Den Haag zetelt kan een theologische faculteit moeilijk verantwoordelijk worden gesteld. Deze twee factoren spelen een niet geringe rol in 'het verval van de humaniora', en een theologische faculteit ervaart daarvan mede de consequenties. Toch kunnen beide factoren niet verklaren waarom het aantal studenten dat theologie studeert nog niet het tiende deel is van het studentenaantal van letteren - een wetenschap in een soortgelijke situatie als de theologie. De oorzaak daarvan moet mijns inziens vooral worden gezocht in het functioneren van de theologen en niet bij de theologie. In de theologische wetenschap staat centraal het speuren naar en het doorgronden van de diepere, fundamentele werkelijkheid en mensen. Nu leven mensen in een bepaalde cultuur, in een bepaalde maatschappij; zij hebben hun wortels in een traditie en zij uiten zich onder andere in de kunst. Om tot een verantwoorde reflectie over deze thematiek te komen is het dan ook noodzakelijk dat de theologie een zeer breed sj)ectrum aan aandachtsvelden bestrijkt - een eigenschap die de theologie tot de enorme rijke en veelomvattende wetenschap maakt die ze is. Naast kennis van de invalshoek die men kiest (hier de joodschristelijke traditie) is een ruime kennis van de andere humaniora, de resultaten van de natuurwetenschappen, ontwikkelingen in de maatschappij, sociaal-economische kennis, inzicht in andere godsdiensten en culturen en vooral een grote belangsteUing voor literatuur en andere kunsten onontbeerlijk. Bovendien, dit alles i s ^ leen al nodig om überhaupt tot een inzicht in die joodschristelijke theologie te komen. Zo bezien is theologie een synthese van alle wetenschap, gericht op de beschouwing van de meest diepe en fundamentele werkelijkheid. Wanneer Thomas Mann de hoofdpersoon van zijn boek Doctor Faustus - een roman die als geen andere studie de wortels wist bloot te leggen van de ontwikkelingen die tot de tweede wereldoorlog leidden - voordat deze de kunst der kunsten (muziek)

vervolg van pag. 9

Prof. Merks Neem bijv. de orthodoxie. Ik denk dat de faculteiten hoe dan ook de plek vormen waar het geloof op een vernieuwende en verruimende wijze bereflecteerd en gepraktizeerd kan worden, waar mensen worden opgeleid in een geloof dat niet de eeuwige herhaling is van wat altijd al gezegd is maar dat juist bij deze tijd wil aanhaken. En als een bisschop z'n verantwoordelijkheid wil waarmaken die hij in de huidige samenleving heeft, dan zal hij erkennen dat 't ook in het belang van de kerk is dat dit soort plekken er zijn. Zeker, een theologische faculteit is een luxe voorziening, maar dan wel 'n broodnodige luxe.' Heeft de faculteit niet te lijden onder het Imago van de katholieke kerk van de laatste tijd? Loopt de belangstelling voor een studie theologie om die reden terug? Univers

gaat beoefenen, enige tijd theologie laat studeren dan motiveert hij dat terecht als volgt: 'Bij gelegenheid waren we het erover eens geworden, of juister gezegd, hadden we ons bij de vaak geuite mening aangesloten, dat de filosofie koningin der wetenschappen is. Zij nam, zo hadden we vastgesteld, ongeveer dezelfde plaats onder ze in als het orgel onder de instrumenten, ordende en zuiverde de resultaten van alle onderzoeksgebieden tot een wereldbeeld, tot een overheersende en besüssende, de zin van het leven ontsluitende synthese, tot een intuïtieve bepaling van de plaats die de mens in de kosmos inneemt... Zo men dat wil, is er immers een discipline waarin de koningin Filosofie zelf dienares, hulpwetenschap, of, om het academisch te zeggen, een bijvak wordt, en dat is de theologie. Waar de liefde tot de wijsheid zich tot de aanschouwing van het hoogste wezen en de oerbron van het zijn, tot de leer van God en de goddelijke dingen verheft, daar, zou men kunnen zeggen, is het toppunt van de wetenschappelijke waardigheid, de hoogste en voornaamste sfeer van kennis, de climax van het denken bereikt; het bezielde intellect vindt daarin zijn meest verheven doel'.

Maar nu de theologen. Een enkele uitzondering daargelaten presenteren zij theologie hoofdzakelijk in een beperkte en versmalde vorm: de kerktheologie. Nu is dat deel van de theologie dat zich specifiek met kerkeUjke aangelegenheden bezighoudt een belangrijke en legitieme tak van de theologie. Maar het is wel een deel ed niet het geheel. Wanneer nu theologen alleen naar buiten treden om kerkelijke of pastorale kwesties te berde te brengen, een bepaald geloof te verkondigen en om in De Tijd en Her-

'Dat valt wel mee. De afgelopen drie jaar is de belangstelling behoorlijk stabiel gebleven: het totale aantal studenten schommelt al enkele jaren rond de 250. Toch zijn we bezorgd over de toekomst: Kun je dat aantal ook de komende jaren op peil houden of werken de ontwikkelingen in de kerk op den duur demotiverend? Een tweede punt van zorg is dat de middelbare scholieren zo moeilijk bereikbaar zijn. Waar dat aan ligt? Het ontbreekt ze vaak aan de nodige ervaringsachtergrond: in veel gevallen is de kerk voor hen niet meer present, ze krijgen de kerkelijke cultuur niet meer als vanouds met de paplepel ingegoten, de kerk is-weggedreven uit hun cultuurpatroon.' Vandaar dat de faculteit haast wil maken met haar nieuwe voorlichtingsbeleid. Wat houdt dat beleid precies In? 'In de eerste plaats zijn we van plan de positie van de faculteit zo goed mogelijk duidelijk te maken en ons te profileren in de richting van kerk, wetenschap én sa-

vormd Nederland op de bekende tijdstippen de geëigende verhalen te schrijven, dan ontstaat er een beeld van theologie dat niet recht doet aan haar rijkdom en veelomvattendheid. En is het logisch dat buitenstaanders theologie enkel kunnen associëren met priester, pastoraal werker of katecheet. Door deze beeldvorming doen theologen hun eigen wetenschap te kort en bewerkstelligen zij dat de theologie een marginale functie beschoren büjft. In dit kader is het congres dat heden op de Theologische Faculteit Tilburg plaats vindt een gemiste kans. In plaats van dat deze publicitaire mogelijkheid wordt uitgebuit om die aspecten van de theologie te accentueren die het bestaande imago van theologie kunnen doorbreken, organiseert men een congres dat juist het bestaande beeld bevestigt: over de positie van de leek in de kerk. Voor alle duidelijkheid, aandacht voor leken en kerken, pastorale- en geloofskwesties is prima. Maar nu eens één keer buiten het bekende kerktheologische kader treden, één keer een spatje creativiteit vertonen zou zeer welkom zijn en de faculteit zeer ten goede komen. Gelukkig krijgt de faculteit een tweede kans om een publicitair gebeuren goed te gebruiken. Op het einde van dit jaar mag zij een ere-doctoraat uitreiken. Indien men nu slim doet kiest men niet weer voor het meest voor de hand liggende door het bijvoorbeeld aan een theoloog of een godsdienstpsycholoog te geven. Maar dan gebruikt men die gelegenheid om een persoon te onderscheiden wiens werkterrem niet onmiddeUijk theologische associaties oproept maar wat wel van evident belang is voor de theologie. Bijvoorbeeld, men verleent het ere-doctoraat aan een bekende schrijver. Belangrijker is echter dat de faculteit stopt met het voeren van een voorlichtingsbeleid dat uitsluitend gericht is op - zoals het in bestuurlijke kringen is geformuleerd 'jongeren die nu al lid zijn van een kerkkoor of liturgiegroep'. Zo een politiek hoort thuis op een hbo-opleiding en niet op een faculteit welke een wetenschap aanbiedt die voor velen, van alle gezindten, de moeite waard is om te bestuderen. Wü de Theologische Faculteit Tilburg weer aan belangstelling winnen dan zal zij een beleid moeten voeren, en een mentaliteit ten toon moeten spreiden waarin recht wordt gedaan aan de totaliteit van de theologische wetenschap. Zij moet er naar streven los te komen uit haar afhankelijke positie ten opzichte van de katholieke kerk. Dat theologie in Tilburg haar bestaansrecht ontleent aan de erkenning van die faculteit door de bisschoppen is een onjuiste, aan het belang van de theologie geen recht doende, kortom: een bespottelijke situatie. Natuuriijk dient een theologie in dialoog te blijven met de kerken, maar als wetenschap heeft zij recht op een zelfstandige en onafhankeüjke positie daar waar ze thuishoort: in de gelederen van de Kathoüeke Universi'^^ ^^''""^-

menleving. Dan gaat het om bepaalde keuzes, dan laat je je niet in een hoek dringen van pure kerkelijkheid of afstandelijke wetenschap. De laatste twee jaar nemen we in het wetenschappelijk verslag ook een paragraaf op over de maatschappelijke dienstverlening binnen de parochies in de regio. Dat blijkt ontzettend veel te zijn als je dat 'ns op een rijtje zet. Tot voor kort had je zo'n overzicht niet. Nu valt op hoeveel dat is. Taak van de voorlichting is duidelijk te maken dat je dat allemaal in huis hebt, dat

'Middelbare scholieren zijn moeilijk bereikbaar. Ze krijgen de kerkelijke cultuur niet meer als vanouds met de paplepel ingegoten'

Rob Riemen je bereid bent dit soort dingen te doen. Dat wil zeggen: op een gepaste manier reclame voor jezelf maken en de mensen in Tilburg duidelijk maken dat je er bent. Eerlijk gezegd is het beleid wat dat betreft nogal naief geweest. Je moet ook de mensen in Broekhoven laten weten dat biereen theologische faculteit is. Dat weten ze vaak niet eens.' 'Wat de werving betreft zijn we van plan contact te zoeken met de katecheten op middelbare scholen. Soms zullen die ook wel 'ns twijfelen, zo is onze indruk, of ze een theologie studie moeten aanbevelen, of 't in deze tijd nog wel verantwoord is jonge mensen op dat spoor te zetten. In die zin hebben we waarschijnlijk toch wel te lijden onder het imago van de kerk.' Lennart Kik/Twan Geurts

20 maart 1987

M

'Het zou voor de theologische faculteit heel natuurlijk zijn deel uit te maken van een universiteit' Twintig jaar is Mgr. Drs. J.A.A. van Laarhoven ai betro/(/<en bij het welen wee van de Theologische Faculteit Tilburg. Vanaf de oprichting in 1967 heeft hij in diverse bestuurlijke funkties mede het beleid bepaald. Eerst als lid, later als voorzitter van het College van Toezicht. En in 1973 tevens als lid van het Stichtingsbestuur van de toenmalige Katholieke Hogeschool. In die dubbelfunktie heeft hij getracht de incorporatie van de Theologische Faculteit voor te bereiden. Hij fungeerde als 'trait d'union'tussen het Stichtingsbestuur van de Hogeschool en het Curatorium van de Theologische Faculteit. De oud vicaris-generaal van het Bisdom Den Bosch resideert nog altijd in een statig herenhuis dat behoort tot het Bisschoppelijk Paleis. Een kerkelijk diplomaat bij uitstek. De hete hangijzers worden met grote omzichtigheid omzeild. Wat de faculteit nodig heeft is stabiliteit. In de luwte moet ze rustig verder bouwen aan haar toekomst. Op een steenworp afstand van de Bossche Kathedraal geeft bestuurder van Laarhoven zijn visie op de ontwil<keling van de theologische opleiding in Tilburg. Een persoonlijke inkleuring van de antwoorden is er nauwelijks bij. Hij omschrijft zijn positie vooral in termen van de op afstand toekijkende kerkelijke autoriteit. Maar ondanks die indruk toch zeer betrokken bij de zaak. Hij vertelt kort en duidelijk hoe de Theologische Faculteit is ontstaan. In 1967 concentreren verschillende congregaties, een orde en twee Bisdommen hun priesteropleidingen in Tilburg. Van Laarhoven schetst de verhouding tussen de kerkelijke overheid en de Tilburgse Theologische Faculteit in oprichting: 'In het begin was het verband heel nauw. Men wilde een theologische faculteit oprichten die overeenkwam met de wensen van de kerkelijke lokale overheden. Formeel bezat het Stichtingsbestuur van de Katholieke Hogeschool de zeggenschap en fungeerden de kerkinstanties als een soort adviesorgaan. In groot onderling vertrouwen is men begonnen met de inrichting van de faculteit. Later is dat meer aangepast aan de kerkelijke wetgeving waarbij de kerkelijke overheden een toezichthoudende rol zijn

gaan spelen. De benoemingen moeten goedgekeurd worden en ieder jaar beziet men het studieprogramma; op dat vlak liggen de bevoegdheden.' Heeft dat in het verleden geen aanleiding gegeven tot wrijving? Van Laarhoven: 'Er zijn eigenlijk nooit wrijvingen tussen het Stichtingsbestuur en het College van Toezicht geweest. Wel tussen» sommige studenten en de faculteit. Maar in twintig jaar mag dat wel 'n keer.' Op het gebied van benoemingen van docenten zijn er w/el degelijk strubbelingen geweest. 'Er zijn natuurlijk benoemingen geweest waarin de benoemingsadviescommissie andere prioriteiten stelde dan het College van Toezicht respectievelijk het Stichtingsbestuur. Maar dat is in de universitaire wereld geen onbekend verschijnsel. Het komt als regel niet voor, maar dat het een enkele keer gebeurt, is haast vanzelfsprekend.' Het speciale benoemingsbeleid van de Theologische Faculteit, en de ontslaggronden die ze hanteren, die afwijken van de regels bij de universiteit, zijn indertijd aanleiding geweest de incorporatie niet door te laten gaan. Heeft u dat betreurd? 'Ik heb dat toen een onjuist besluit van de Hogeschoolraad gevonden.' Waarom hadden ze de incorporatie wel door moeten laten gaan? Van Laarhoven: 'We hebben tien jaar gewerkt aan de inbedding van de theologische faculteit in de Hogeschool. De Stichting theologische faculteit had dat oogmerk ook in haar statuten staan. Er moest nogal wat gebeuren voordat het realiteit zou kunnen worden. Wij moesten een erkenning zien te krijgen voor het verlenen van academische graden. Financiële middelen vinden. En er was een wetswijziging nodig om aan een Economische Hogeschool een theologische faculteit te mogen vestigen. Die wetswijziging was kant en klaar. Toen alles zover was, is er een ontwerp gemaakt over de incorporatie, waarin alle consequenties bijeen stonden. Uiteindelijk ging de Hogeschoolraad niet accoord en de incorporatie niet door. Tenwijl wij geen andere eisen stelden dan die wij moesten stellen. Ook in Nijmegen en Leuven aanvaardde men de voonwaarden die een incorporatie van een katholieke theologische faculteit vereiste. De Hogeschool wist van tevoren wat dat betekende, dat had men zich moeten realiseren.'

Waarom is men er dan toen zo hard over gevallen? 'Ik denk dat het punt van de gehuwde priesters die niet zouden mogen blijven doceren de doorslag heeft gegeven. Ik kan mij de bezwaren tegen die regeling wel voorstellen maar in mijn ogen had daarvan de incorporatie niet mogen afhangen. Nadien is er een uitstekende samenwerkingsovereenkomst met de Hogeschool gesloten waarin een aantal zaken vrij goed geregeld is.' Nu is de incorporatie niet meer noodzakelijk? 'De incorporatie is nog steeds een nastrevenswaardig doel. Het zou voor de theologische faculteit heel natuurlijk zijn deel uit te maken van een universitair geheel. Op zich zie ik het nog steeds als een mogelijkheid, omdat we dan alleen maar datgene doen wat in Nijmegen en elders ook gebeurd is. De vraag is waarom het in Tilburg niet kan.' Probeert udat vanuit uw funktie nog te bevorderen? 'Ja, maar ik ga daar niet achterheen jagen a toutprix. Iedereen streeft nu naar een zekere stabiliteit in zijn eigen organisatie. Maar het kan nog wel eens veranderen.'

'Democratisch handelen m o e t geleerd w o r d e n . Als dat binnen 20 jaar lukt m a g je blij zijn.' Een ander punt waarop voorzitter van Laarhoven voorzichtig reageert is de positie van de theologische faculteit als officiële ambtsopleiding voor priesters. In de afgelopen twintig jaar heeft de Tilburgse faculteit niet zoveel mannelijke studenten afgeleverd, die het priesterambt ambiëren. Hoe kijkt een bestuurder van zo'n ambtsopleiding daar tegen aan? 'Het is waar dat niet zoveel afgestudeerden gekozen hebben voor het priesterambt.' Is dat voor de bisdommen niet een flinke tegen valler geweest? 'Ik ben natuurlijk geen vertegenwoordiger meer van het Bisdom Den Bosch zoals ik dat vroeger was. Maar niettemin kan ik zeggen dat het voor de bisdommen een tegenvaller is. Voor alle mensen die er bij betrokken waren, ook de docenten en professoren, is dat een ontwikkeling geweest die men niet in die mate voorzien had. Natuurlijk, het feit dat men al die seminaries ophief en naar een concentratie streefde, was een hele grote stap die men zette, omdat men dacht dat de priesteropleiding in de stijl van voor 1967 niet voldoende rendement opbracht. Daarom heeft men het toen op een radicale wijze over een andere boeg gegooid.' Maar wordt het nu niet tijd dat het Bisdom tot de conclusie komt dat de ambtsopleiding te weinig priesterkandidaten aflevert? 'De priesteropleiding heeft eigenlijk twee pijlers: ondenwijs en vorming buiten dat ondenwijsverband. Er zijn altijd twee mogelijkheden geweest. De vroegere grootseminarieswaren internaten die ondenwijs, vorming en samenleven combineerden in een en hetzelfde gebouw. De andere mo-

Mgr. van Laarhoven: incorporatie nog steeds nastrevenswaardig

gelijkheid die vooral in Duitsland gepraktiseerd wordt, is het seminarie of huis van waaruit men zijn vorming ontvangt, terwijl men elders de theologische studie volgt.' Dit leidt toch tot fricties? Kardinaal Simonis heeft gekozen voor het Ariënsconvict en het Bisdom Den Bosch kiest nu voor een soortgelijke weg. Denkt u niet dat zo 'n opzet tot spanningen zal leiden tussen de theologische faculteit en het bisdom? 'Dat hoeft het niet direct te betekenen. In Utrecht bestaat al langer een soort samenwerkingsverband. Ik weet dat de bisschop van Den Bosch een eigen seminarie, een eigen huis opgericht en gevestigd heeft in Den Bosch. Maar dat hij de intentie had zo'n seminarie in concurrentie met Tilburg op te richten is mij niet bekend.' Niet in concurrentie maar duidelijk als aanvulling op een tekortschietende faculteit. 'De faculteit heeft tot taak het onderwijs goed te verzorgen, niet dat andere gedeelte. In 1967 hebben de bisdommen de studenten aanvankelijk gehuisvest in theologie-studentenhuizen van tien a twaalf personen. Ze hadden een trefcentrum, waar/twee priesters aan verbonden waren, achter de Heikese kerk. De studenten konden daar een deel van hun vorming ontvangen. Dat is in feite niet gelukt. Daarna is er een tijdlang een aparte pastor geweest voor theologiestudenten, in de persoon van Rud Smit, en vervolgens is er in de Poortersstraat een convict opgericht dat nu het centrum voor de priesteropleiding en pastoraat voor het Bisdom Breda is. Het Bisdom Den Bosch heeft een andere weg ingeslagen. Het zijn zaken die de vorming betreffen en dat kan goed samengaan met de Theologische Faculteit die het onderwijs voor haar rekening neemt.' 'In de andere opzet streeft men vooral vorming specifiek voor priesters na. Alleen voor degenen die zich op die leetijd al uitspreken voor het priester willen worden. Daar gaat het eigenlijk o m . Ik zie niet onmiddellijk problemen. Voorzover ik weet ligt het niet in de bedoeling van het bisdom Den Bosch een eigen onderwijsinstituut te vestigen.' Een eigen Rolduc komt er voorlopig niet? 'Dat weet ik dus niet. Ik hoor er niets over. Ook de studenten die hier in Den Bosch wonen, zouden in Tilburg kunnen gaan studeren. De huidige Bisschop van Den Bosch maakt deel uit van het College van Toezicht van de Theologische Faculteit. Wij streven correcte verhoudingen na. Tenslotte ben ik met zijn instemming herbenoemd als voorzitter van het Curatorium.' Terwijl de klokken van de kathedraal doorklinken in de ruime werkkamer van de oud vicaris-generaal komt het spanningsveld tussen het kerkelijke leergezag en de wetenschap nog ter sprake. Van Laarhoven vindt dat er in Tilburg nauwelijks moeilijkheden geweest zijn op dat gebied. 'Iedereen had de handen vol aan de eerste fase van de Theologische Faculteit: de opbouw. Er zijn wel interne spanningen geweest met betrekking tot de bestuurlijke inrichting, maar dat was een algemeen verschijnsel van die tijd. Democratisch handelen moet geleerd worden. Als dat proces binnen 20 jaar lukt, mag je blij zijn. Daar gaat wel een generatie overheen.' Ben Beljaars/Twan Geurts 20 maart 1987

Gevangenispastor Wim d e Clerck

De bajeskerk is een soort familieverband W l/Vim i m de ClArrk Clerck laM (43) kL­u.».^ w a m in :_ 1967 ioe­> naar Tilburg en m a a k t e de o p b o u w van de Theologische Faculteit m e e . Na zijn afstuderen in 1972 w e r k t e hij in een parochie in Bergen op Z o o m en ver­ volgens in het jongerenpastoraat in M a d e . Daarna w e r d hij gevraagd in een j o n g e n s i n t e r n a a t in M a a s t r i c h t . Na het uitvallen van de gevange­ nispastor in het Huis van B e w a r i n g daar. n a m hij zijn plaats i n . Sinds t w e e maanden is De Clerck o o k geestelijk verzorger in het Huis van B e w a r i n g in Breda. De gevangenispastor: 'We hadden in 1967 een verschrikkelijk grote groep eerstejaars. Een aantal kwam van het gymnasium af en er was een groepe­ ring die aan een congregatie verbon­ den was, die een soort noviciaatsjaar gemaakt had ­ een quarantainesysteem ­ en los werd gelaten. Er kwam dua eigenlijk een dubbele lichting. We za­ ten In een soort geboortegolf­toestand. Dat speelde mee In het studieverloop: het kwam als een chaos op de nieuw te vormen faculteit over. leder jaar was er weer een ander systeem, een ander gebouw. Je wist niet waar je na de va­ kantie naar toe moest. 'Dat heeft wel sporen nagelaten In mijn werk. Je hebt leren leven met afwisse­ ling en onzekerheid en In die chaos or­ de weten te brengen. Tijdens de oplei­ ding leer je eigenlijk niets over het ge­ vangenispastoraat, zoals een gods­ dienstleraar bij voorbeeld pedagogie heeft gehad. We kregen wel vakken als Inleidend of kerkelijk recht. Toch heeft het christelijk recht In feite het strafrecht gemaakt tot wat het nu Is. Wet en Bijbel bevatten allebel normen en waarden.

■

De Clerck: vingers gebrand aan volksreligiositeit 'In het algemeen tref je hier een nlet­ . kerkelijke groep, die meer over religieu­ ze zaken gaat nadenken. Criminaliteit zit niet in je, de mensen rollen er ge­ woon in en dan hangen ze, en goed ook. Integere mensen, zonder proble­ men In het gezin of op het werk, ko­ men via allerlei omstandigheden tot een Inbraak. Dat realiseren ze zich pas als het te laat is. Een aantal, zeg maar de top van Nederland, kiest er bewust voor, maar niet de gedetineerden in een Huls van Bewaring als dit. 'De Koepelgevangenis heeft een ander karakter dan het Huis van Bewaring. In de Koepel zitten kort gestraften onder de 32, ze hoeven alleen hun tijd van maximaal een half jaar uit te zitten.

Het Huis van Bewaring is voor mij inte­ ressanter omdat er verschillende men­ sen geplaatst worden, die In afwach­ ting zijn van hun straf. De gedetineer­ den vragen mij wat hun eigenlijk over­ komen is: 'Ben Ik het nou zelf die het delict op zijn geweten heeft of Is het Iets anders In me?' Dat leidt vaak tot diepe religieuze vragen. 'Sommigen vragen aan mij of ik een kaars aan wil steken als ze voor moe­ ten komen, anderen willen een rozen­ krans of een Bijbel om onder hun kus­ sen te leggen. Aan die volksreligiosi­ teit heb ik in het begin mijn vingers wel gebrand. Ik gaf eens een nieuw bijbeltje aan een Surinamer, maar die wilde een oud en gebruikt exemplaar:

daar zat meer kracht in, die hielp be­ ter. Daar krijg je In de praktijk ­ gevoed door je opleiding ­ langzamerhand wel oog voor. 'De bajeskerk is een soort familiever­ band, gedetineerden vinden er gebor­ genheid en solidariteit. Als ze vrijko­ men vallen ze als eenling weer In het niet. Hier wordt anders liturgie bedre­ yen als in een gewone kerk. Een dienst IS hier ook een terechte afwisseling, net zoals vroeger de zondagse kerk­ gang voor dorpelingen een afwisseling was. Het karakter van zo'n dienst Is hier wel anders, omdat je met zoveel verschillende mensen zit: Nederlanders maar ook buitenlanders met een eigen traditie. Je kunt daar niet echt een groep mee zijn, ze zijn 'er een half uur uit'. Maar over het algemeen gaat het in de bajeskerk vrij serieus toe. 'De spijtbetuiging van de Twee van Breda is niet door de gevangenispastor of ­dominee geschreven, zoals Martin van Amerongen In NRC Handelsblad suggereerde. Ik wil benadrukken dat mijn collega In de Koepel en Ik ons niet bemoeien met de Twee en ik ken ze ook niet goed. Ze hebben hun eigen pastor, die hebben ze na zijn pensione­ ring gehouden. Daarom zeg ik er liever niet zoveel over, ook omdat er allerlei politieke venwikkelingen bijkomen. In de wandelgangen heb Ik wel gehoord, dat de pastor die brief In elk geval niet geschreven heeft en dat de spijtbetui­ ging een delicate zaak is. Ik wil graag aanhalen wat bisschop Ernst in het ra­ dioprogramma 'In de Roole Haan' ge­ zegd heeft: hij kent ook in kringen van het oude verzet mensen die twijfelen over het vrijlaten van de Twee. Zij vra­ gen zich af, of we ze als christenen niet in vrijheid moeten laten sterven.' Hans de Brouwer

De

naast 'n roman van Faulkner of 'n film van Bergman

Exegese is een ond erd eel van de vakgroep bijbelweten­ schappen van d e theologi­ sche faculteit. Letterlijk bete­ kent het: 'bijbelverklaring'. Exegeten proberen d e bijbel uit te leggen. Prof. d r. Nic Poulssen is een van hen. Poulssen: 'Eigenlijk Is het literatuurweten­ schap. Het heeft met theologie te maken In zoverre dat dit boek gaat over religieuze dingen. De bijbel is een van de bronnen van de openbaring. Ik denk dat exegese het belangrijkste onderdeel is van de theo­ logische faculteit.' Hoe legt U een tekst uit? Poulssen: 'Ik denk dat er wel 100 metho­ den zijn om een tekst uit te leggen. De laat­ ste tijd gaan die methodes heel sterk aan­ leunen tegen de profane literatuurweten­ schap. Daar hebben wij heel veel aan te danken. Zoals die een tekst benadert zou­ den wij het ook willen doen. Je kunt een tekst heel letterlijk uitleggen, dat Is heel vaak gebeurd. Maar in de kerk is ook altijd een richting geweest die heel vrij met de teksten omging, die teksten zag als een

Univers

symbolische ven«/ijzing naar Iets anders.' Poulssen wil de bijbel leggen naast moder­ ne literatuur en andere moderne kunstui­ tingen: 'Faulkner of Steinbeck bijvoor­ beeld hebben grote literatuur gemaakt. Ik denk dat ze die literatuur niet zouden heb­ ben kunnen maken zonder de bijbel. Dat Is bij Jan Wolkers ook zo. De bijbel Is voor die mensen een bakermat geweest voor hun ideeën, zonder dat ze nou de Bijbel uit­ drukkelijk citeren. Ook films van Bergman zijn heel erg symbolisch. Met deze benade­ nng breng je oude en nieuwe uitingen bij elkaar en kun je ze misschien over en weer verduidelijken. Zo'n vorm van benadering heet intertextualiteit: in verschillende teksten vind je dezelfde thema's en motie­ ven terug. Het heeft Iets te maken met de eeuwigheid van de menselijke geest. Inter­ textualiteit tref je ook aan binnen de bijbel zelf. In die 72 boeken wordt een motief soms zelfs verschillende keren weer opqe­ pikt.' ^ De vakgroep van prof. Poulssen houdt zich ook bezig met de verschillende verta­ lingen van de bijbel. Een vertaling is vol­ gens Poulssen altijd een Interpretatie. 'Een vertaler kiest voor die of die richting, tenrt^ljl de grondtekst wat dat betreft zwevend is, die staat open voor een hele hoop dingen!

De vertalers slagen er toch niet In het He­ breeuwse taalelgen goed weer te geven Dat zal wel met alle vertalingen zo zijn. Je kunt nooit Iets exact vertalen, daarom Is het ook het beste om van de grondtekst, het Hebreeuws of het Grieks, uit te gaan.'

1'EXTUS

HEBR.ÏO-SAMAMTAKUS.

^ii?"isa*"a3C«r'^?^¥ * •is2w^'lv3'34'nr2A^**

?vT­a3'3M2yv.'"yT(Jïia'^i?a'yVa­m"2"?ï*:m«T Aa­m2*aiTf'ix*­(7ïia*^iiïta"i."t'ï*v^5s'ir * ••"

Is het niet zo dat mensen d ie de bijbel heel letterlijk interpreteren voorbijgaan aan het feit d at d ie tekst in een heel and ere tijd is geschreven? De mensen d achten toen an­ ders, je kunt d us nooit letterlijk nemen wat er staat omd at d e context van toen en nu verschilt. Poulssen: 'Je ontkomt er niet aan om een tekst te plaatsen in een historische con­ text. Dat zijn ook hulpvakken bij ons: de geschiedenis van Israël en de geschiedenis van het Nieuw Testamentlsche tijdvak. Studenten weten ongeveer hoe die ge­ schiedenis zich heeft afgespeeld en In wel­ ke periode de verschillende boeken en ge­ schriften te plaatsen zijn. Het Is wel van be­ lang historisch besef te hebben. Je kunt een tekst nooit zo pakken en hier neerzet­ ten, dat kan niet. Dat gebeurt Inderdaad wel bij de fundamentalisten. Maar zo ge­ makkelijk zijn die dingen niet. Er Is geen tekst of hij staat open voor misschien wel 200 Interpretaties. Dat geeft wel eens de indruk van onzekerheid. Het geeft ruimte aan subjectiviteit, maar Ik denk dat je dat op de koop toe moet nemen. Objectief be­ tekenis geven aan een tekst kan niet. Daar­ om is het eigenlijk een heel bescheiden we­ tenschap.' Claartje van der G rinten

Een Hebreeuwse tekst

20 maart 1987

Godsdienstleraar Willem Kooloos

Meneer, wat vindt u nou van Simonis? Willem Kooloos (32) studeerde in de jaren 7 4 tot en met '81 aan de theologische faculteit. Aanvankelijk met het idee om priester te worden, maar dat verschoof al snel naar de achtergrond. Na z'n afstuderen werd hij godsdienstleraar. Hij geeft momenteel les op een school in Den Bosch. De godsdienstleraar: 'Vooral die eerste jaren theologie waren voor mij emotioneel schokkend. Geestelijk werd je door elkaar geschud; alles wat ik eerst geloofde, geloofde ik niet meer. Nou kwam ik uit een heel beschermde wereld. Ik was waarschijnlijk één van de weinigen die nog iets met het seminarie te maken had. Ik had het kleinseminarie in Voorschoten achter de rug en begon mijn studie theologie met de bedoeling om priester te worden. Misschien had ik het me allemaal veel te idealistisch voorgesteld: ik had een oom die missionaris was, compleet met baardje. In Tilburg woonde ik voor het eerst op kamers, wat wel wennen was na zo'n beschermde wereld. Na een half jaar kloosterleven werd ik door een pater naar Tilburg gebracht met één plantje op m'n schoot. In het begin moest ik echt elke dag nadenken: wat heb je allemaal nodig om te leven.

'De faculteit vormde een kleine gemeenschap, je leerde iedereen snel kennen. Ik heb een hele prettige studententijd gehad. Tussen studenten en docenten bestond maar een kleine afstand. Persoonlijke inbreng van studenten was wel mogelijk, afhankelijk van de aard van de vakken. Bij practische vakken kon dat beter. Zelf deed ik de laatste jaren kerkgeschiedenis, meer de theoretische kant. 'Pas aan het einde van mijn studie begon ik eens te denken over een beroep. Pastoraal werk wilde ik niet. Lesgeven kon toen altijd wel. Weliswaar ben ik niet afgestudeerd in kathechese, maar een jaar later heb ik de pedagogisch-didactische aanvulling gedaan om les te kunnen geven. Al tijdens m'n studie zat ik tussen twee uitersten in: zowel de theoretische als de practische kant trokken me wel, maar ik behoorde tot geen van beide. Dat is nog steeds zo. Aan de ene kant zie ik mensen die alles structureel benaderen - wat zit er fout in de maatschappij - en aan de andere kant de probleem gerichte benadering. Gielis, bij wie ik afstudeerde, maakte me enthousiast voor de 16e eeuw en daardoor voor Erasmus. Ik ben echt een Erasmus fanaat. Als ik in reïncarnatie zou geloven, zou ik bijna

zeggen: ik ben Erasmus zelf die teruggekeerd is. 'De school waar ik nu lesgeef is m'n vierde school. Hoe het is om godsdienstleraar te zijn? Je moet er het type voor zijn. In de praktijk betekent dat: enorm flexibel zijn, acteertalent bezitten, vrolijk zijn en kunnen relativeren. Als je heel serieus bent in de trant van 'hel en verdoemenis als jullie mijn godsdienstlessen niet willen volgen', dan moet je weg. En in staat zijn om te improviseren. In principe moet je les kunnen geven zonder voorbereid lesmateriaal. Daarentegen heb je als godsdienstleraar veel vrijheid vergeleken met leraren die een ander vak geven. Zeker in de bovenbouwklassen kun je het lesprogramma zelf wat invullen in overleg met collega's. 'Ik vind het moeilijk om maatschappelijke discussies in te passen binnen het lesprogramma. Natuurlijk komen leerlingen er zelf mee: 'Meneer, wat vindt u nou van Simonis?' Maar het is te gemakkelijk om wat privé uitspraken te doen. Als je het op een goede genuanceerde manier wilt behandelen, kost het al gauw teveel lesuren en teveel voorbereidingstijd met een programma van 29 lesuren. Per school verschilt dat soms wel, bij de ene school kan meer

Kooloos: improviseren wat dat betreft. In Waalwijk werden de lessen in de bovenbouw voor een groot deel met ethiek ingevuld. Abortus, euthanasie, dat kwam allemaal aan de orde.' Yvonne Ton

Roel van Gurp, stichting De Vuurdoop

Theologische Faculteit volstrekt ongeloofwaardig' Roel van Gurp, 30 jaar, studeerde in 1983 af aan de Theologische Faculteit. Hij is medewerker van de Tilburgse Stichting De Vuurdoop, die maatschappelijke en kerkelijke tegenbewegingen, zoals vredes-, vrouwen-, arbeids-, en derde wereld-bewegingen ondersteunt en stimuleert. Verder is hij lid van het Links Akkoord In de gemeenteraad van Tilburg, een alliantie van PSP, PPR en C P N . 'Wij vinden het bij De Vuurdoop niet aan ons om als een soort ideologen van de vredesbeweging de voorstellen over wapenvermindering van Gorbatsjov te hoordelen. We willen er wel over nadenken hoe je daar op moet reageren, hoe je de Nederlandse regering onder druk kunt zetten zodat ze daar goed op reageert. Als je de poli-

tiek niet als partijpolitiek ziet maar als gevecht over de vraag waar de maatschappelijke macht ligt, om het maar eens groot te zeggen, dan zijn we wat dit betreft inderdaad politiek bezig. 'Je hoeft geen vrolijke verhalen op te hangen over hoe het met de maatschappelijke en kerkelijke tegenbewegingen gesteld is. Maar juist in deze tijd is het belangrijk dat mensen die stug doorgaan met zulke bewegingen een steun in de rug krijgen. We starten over een paar weken een project over homosexuelen en hun geloof, daar is behoorlijk wat belangstelling voor. We zijn betrokken bij het Tilburgse Vredesfestival dat in december komt en de conversiewerkgroep in Tilburg. Die houdt zich bezig met het omzetten van militaire naar civiele produktie. 'De mensen die hier werken hebben allemaal in Tilburg theologie en maatschappelijk handelen gestudeerd. Ze zien dit als een logische voortzetting van hun studie. De bestuursleden hebben verschillende achtergronden en sommigen hebben we gevraagd omdat ze deskundig zijn op één van onze aandachtsgebieden: iemand is betrokken bij het derde wereld-werk, iemand zit in de vredesbeweging, een ander is betrokken bij de feministische theologie. 'Als Links Akkoord houden we ons onder andere intensief bezig met het plan Compacte Stad en vooral met de alternatieven die door de bewoners van de Van Gurp: schizofrenie

binnenstad worden aangedragen. Burgemeester en wethouders van Tilburg denken op een misplaatste en prestigieuze manier over de binnenstad. Ze denken dat het allemaal wel goed komt als er een congrescentrum, winkelgalerijen en parkeergarages gebouwd worden. Wij gaan van de stad uit zoals die is: een unieke stad met een eigen centrum. We leggen meer nadruk op de sterke punten van Tilburg, bij voorbeeld niet één maar meerdere kernen. Centra als de Besterdmarkt, Hasselt en Korvel zijn een soort oude dorpskern, ook heel gezellig. Die stad moet je niet veranderen. 'Het is natuurlijk zo dat het met de kleine linkse partijen niet zo best meer gaat. In de politiek wordt over het algemeen helaas te veel geleuterd. Er wordt oneindig veel over samenwerking met andere linkse partijen geouwehoerd. Op zich zijn discussies over die samenwerking een goede zaak, maar niet op de manier waarop ze in het verleden vaak gevoerd zijn. Dat heeft de PSP in drie jaar tijd doen halveren in plaats van nieuwe impulsen gegeven. Een voorbeeld van hoe je niet met discussies om moet gaan. Ik heb een pragmatisch alternatief: werk samen waar je met elkaar kunt samenwerken, probeer voor een bepaalde zaak een bondgenootschap aan te gaan. Dat lukt met het Links Akkoord in Tilburg erg goed.

'Tijdens mijn studie is het idee gegroeid om het werk te gaan doen wat ik nu doe. Ik ben op het moderne imago van de faculteit afgekomen met de bedoeling om een functie in het pastoraat te vervullen. Later wilde ik buiten de strikt kerkelijke structuur werken, weliswaar met als achtergrond de zaken waar ik voor gestudeerd heb. Dat viel me op de faculteit tegen, daar is mijn inzicht in de kerkelijke structuur gegroeid en zag ik hoe daarin over mensen werd heengelopen. Dat heeft mijn animo om in het pastoraat te gaan werken niet vergroot. 'De Theologische Faculteit doet zich aan de ene kant voor als een moderne opleiding: anders dan de oude priesteropleiding, er studeren vrouwen, het is een open instelling. Maar tegelijkertijd isoleert ze zich van wat er in de maatschappij en de regio Tilburg gebeurt, en van wat er in de kerk gaande is. Ik vind dat een uiting van schizofrenie. Of je ziet jezelf als gesloten bolwerk, of je speelt in op de ontwikkelingen om je heen. Dat de faculteit niet met colleges of een symposium reageert op bij voorbeeld de uitspraken van Simonis vind ik een kwalijke zaak. Dat maakt ze volstrekt ongeloofwaardig. Ik hoop dat de Theologische Faculteit zich de komende tien jaar onafhankelijker, kritischer en creatiever op durft te stellen. Dan zou ik me er meer mee verwant voelen.' Hans de Brouwer 20nnaart1987

Er ging een brief de deur uit met onder meer de volgende vragen: maakt de faculteit in Tilburg haar taak als ambtsopleiding waar, heeft u ooit een eigen Rolduc overwogen, hoe denkt U over de aanstelling van getrouwde priesters, homofiele docenten of on-orthodoxe wetenschappers als onderwijzend personeel? Zou u alsnog voelen voor incorporatie van de faculteit in de Katholieke Universiteit Brabant? Hoe ziet u de toekomst van de Tilburr;se theologie? Na ernstige overweging en ampel beraad ging de Bossche bisschop - die als lid van het Kollege van Toezicht rechtstreeks heeft te maken met bepaalde onderdelen van het bestuur van de faculteit - dus toch maar niet op ons verzoek in. Ter Schure schrijft: 'De onderwerpen waarover ons gesprek voornamelijk zou moeten gaan, zijn momenteel bijzonder in beweging. U bent ongetvvijfeld op de hoogte van het feit dat er van de kant van verschillende KIWTO's besprekingen gaande zijn met de H. Stoel met het oog op een kerkelijke erkenning. Er spelen momenteel allerlei vragen rond deze opleidingen, ook in ons bisdom. Tegen deze achtergrond acht ik het niet opportuun om in dit stadium middels een interview in uw blad op een aantal vragen in te gaan'. Kennelijk had de bisschop op een interview gerekend over onderwerpen die niet in beweging zijn. Hij volstaat met de schriftelijke beantwoording van de twee vragen die als minst actueel op ons lijstje voorkwamen. Voor de goede orde nemen we het resultaat hier toch maar op. Waarom acht u het nodig in deze geseculariseerde tijd de theologische wetenschap in stand te houden? 'Geseculariseerd' wijst letterlijk op 'verwereldlijking'. De maatschappij is steeds meer zó georganiseerd dat de mensen vooral bezig zijn met hier en nu. Er is wel veel aandacht voor de structurele toekomstvragen: b.v. de zorg om het milieu en de vragen rond bewapening en ontwapening. Tegelijkertijd ervaar je steeds meer: deze belangrijke kwesties zijn niet alles, ze gaan ten dele buiten de diepste vragen van het leven o m . Telkens blijkt ook dat achter die belangrijke vragen wezenlijker

Bisschop Ter T Schure: interview nie niet opportuun

Heikese kerk Tilburg

VArheb heb UW uw verzoek ernstig overwogen overwog 'Ik en met enkele medewerkers besproken'. Graag had de redactie van Univers \voor dit speciale nummer over de theologische faculteit een gesprek cgehad met de bisschip van Den Bosch, J. ter Schure.

Gehuwde priesterdocenten vallen uit de boot Kort nadat kardinaal Simonis voor de microfoon van het Humanistisch Verbond zijn gewraakte uitspraken over homo's deed, kreeg de Katholieke Theologische Hogeschool Utrecht (KTHU) te horen dat een tiental docenten met ingang van komend studiejaar geen onderwijs meer mogen geven aan priesterstudenten van de plaatselijke HBO-Pastoraal opleiding. De reden van de uitsluiting is dat zij niet voldoen aan de kerkrechtelijke eisen van de Apostolische Constitutie Sapientia Christiana, een pauselijk geschrift uit 1979 over het katholiek ondenwijs. Voor gehuwde priesterdocenten en docenten die niet recht in de leer zijn is niet langer plaats in de opleiding, aldus de richtlijnen van Rome. Eind januari kregen de docenten en de vakgroepen daarvan bericht middels een brief van het College van Curatoren (vergelijkbaar met het College van Bestuur) van de KTHU. De namen van de betrokken docenten werden bekend gemaakt in een overleg van het College van Curatoren met het College van Toezicht (verUnivers

gelijkbaar met het Stichtingsbestuur van de KUB). In het laatste bestuur heeft ook kardinaal Simonis zitting. Simonis richtte twee jaar geleden de HBO-P op voor priesterstudenten die geen VWO-diploma op zak hebben. Deze opleiding is een onderdeel van het vier jaar oude Ariënskonvikt, de bisschoppelijke priesteropleiding. Studenten aan beide opleidingen volgen met andere theologiestudenten onderwijs aan de KTHU. De Utrechtse theologische hogeschool is door de Nederlandse bisschoppen erkend en krijgt zodoende de financiële middelen van het Ministerie van Onderwijs. Deze bisschoppelijke erkenning hangt nauw samen met een eventuele erkenning van 'Rome'. Deze procedure loopt nog. Een belangrijke voorwaarde voor de Roomse erkenning is dat dp theologische hogeschool zich aan de eisen van de Sapientia Christiana houdt. Ziedaar het dilemma. Op een vraag tijdens de Universiteitsraad van de KUB medio februari of de homoonvriendelijke uitspraken van Simonis

gevolgen hebben voor het beleid van de KUB ten aanzien van het personeel en de studenten, antwoordde rector-magnificus R. de Moor met een kort maar krachtig: 'Nee'. Het College van Bestuur is verantwoordelijk voor het personeels- en studentenbeleid, zo verzekerde de rector. G.R.

Studentenprotest verleden tijd De tijd van massaal studentenprotest lijkt ook voor de theologische faculteit voorbij te zijn. De Algemene Studenten Vergadering (ASV) en het Kollektief van Ontevreden Theologie Studenten (KOTS) zijn inmiddels een zachte dood gestorven. De ASV is op 9 september 1976 opgericht. Zij probeerde door middel van notities en overleg invloed uit te oefenen op het ondenA/ijsprogramma. Volgens W . Aarssen, studie-adviseur van de theologische faculteit ging dat altijd via de normale inspraakprocedures. Zo leverden ze volgens hem ook een bijdrage aan de totstandkoming van de studierichting 'theologie en maat-

kwesties liggen, de vragen naar liefde en naar God, naar diepere en laatste levenszin. Theologie gaat over God en over wat Hij voor heeft met de wereld en met de mens. 'Theologie is een wetenschappelijke reflectie op het geloven. Theologie gaat daarom ook over óns. Het is essentieel om de mensen van vandaag en morgen de wereld niet als een gevangenis te laten ervaren maar te leren om verder te zien, over de grenzen van het menselijke heen, naar God. De theologie verdiept de zin voor het hogere, voor God. Alleen langs die weg krijgen we werkelijk zin, voor het vol-menselijke en dat is onmisbaar voor de toekomst en het geluk van de wereld. Juist Jezus Christus wijst daarbij een weg; ja. Hij is volgens ons zelf de enige die hierbij uitkomst biedt en die werkelijk toekomst geeft aan de mens. Daarom is theologie letterlijk van levensbelang voor de wereld.' Hoe ziet u de relatie Kerk - theologische wetenschap? 'Het is de overtuiging van de katholieke Kerk dat de heilige Geest op vele wijzen en op vele plaatsen in de wereld werkt, maar op heel bijzondere wijze door de Kerk en haar leergezag. Daardoor wordt de garantie gegeven dat wat wordt beschouwd als 'geleid door de Geest' daadwerkelijk aansluit bij de overlevering van de Kerk aan wie door Jezus zelf de zorg voor het heil op heel bijzondere wijze is toevertrouwd. De Kerk heeft niet het monopolie van de Geest. Ze zet wel bakens uit, omdat zij op grond van Jezus' belofte en verrijkt door haar eeuwenlange traditie bijzonder gevoelig is voor de waarheid van God. Theologen kunnen soms nieuwe wegen banen* maar die dienen door de Kerk en haar leergezag te worden getoetst. Alleen daardoor is er kans dat ook onze tijd in contact blijft of opnieuw in contact komt met de waarheid die vrij maakt (vgl. Joh. 3,38). Dat kost soms moeite, maar op lange termijn is het geluk van mensen daarmee gediend. In een open samenspraak moet de bisschop die waarheid dienen omdat dit de weg is van de Kerk, de weg ook naar echte vermenselijking (vgl. encycliek Redemptorhominis).' j.Q. schappelijk handelen'. Aarssen: 'Er werd geducht rekening mee gehouden. Ze waren dan ook breed georganiseerd, de algemene vergaderingen werden goed bezocht'. Andere doelstellingen van de ASV waren: het minstens drie keer per semester organiseren van een faculteitsborrel, het bevorderen van de communicatie in de faculteit en het opkomen voor de algemene studentenbelangen. Het KOTS had minder moeite met het grijpen naar harde actiemiddelen. Zo schrokken ze er niet van terug de theologische faculteit te bezetten en het wetenschappelijk personeel naar huis te sturen. Ook tijdens de officiële ingebruikname van het huidige onderkomen van de theologen liet KOTS van zich horen. In het bijzijn van enkele kerkelijke ambtsdragers spraken ze de vrees uit voor de toenemende kerkelijke invloed. De studierichting 'theologie èn maatschappelijk handelen' en ook de feministische theologie hebben mede door toedoen van KOTS een plaats gekregen binnen het onderwijsprogramma. Activisten van het KOTS waren ook werkzaam in bijvoorbeeld de faculteitsraad en de onderwijscommissie. De meesten van hen zijn intussen afgestudeerd en werkzaam in de burgermaat-

20 maart 1987

Legeraalmoezenier Herman Jansen

Het belang van de dienstplichtige staat centraal Herman Jansen (39) is legeraalmoezenier bij vier verschillende kazernes, onder meer bij de Tilburgse GeneraalMajoor Kromhoutkazerne. In 1985 studeerde hij af aan de theologische faculteit met als afstudeerrichting moraaltheologie. Z'n tweede studie, want tien jaar eerder voltooide hij al een studie rechten in Utrecht. Tijdens zijn theologie studie werkte hij als jurist. De legeraalmoezenier: 'Hoewel ik pas later theologie ben gaan studeren, bestond die interesse altijd al. In levensvragen en in de mens als verantwoording dragend subject. Doordat Ik tevoren zelf veel theologische literatuur had gelezen, had ik al een innerlijke groei meegemaakt. Voor andere studenten kwam dat misschien pas tijdens de studie. Toch moest ik in zekere zin terug naar punt nul. Ik had namelijk verwacht binnen de theologie opleiding een vorm van spiritualiteit te vinden die aansloot bij mijn eigen belevingswereld. Maar de manier van benaderen was anders en kennis werd anders geordend. In dat opzicht was er niet veel verschil tussen mijn eerste en mijn tweede studie. In de eindfase van mijn studie voelde ik me aangetrokken tot het pastoraal werk. Zeker niet in een parochie, ik dacht meer in de richting van het bejaarden-, gehandicapten-, of gevangenispastoraat. Via de faculteit kwam ik toen aan een pastorale stage in de kazerne van Oirschot. In het begin had ik een negatief beeld van het leger door m'n eigen ervaringen als dienstplichtig soldaat in een sterk hiërarchisch systeem. Ik voelde weerzin tegen de terreur van een bepaald model. Maar door die stage heb ik een genuanceerde kijk op het leger gekregen. Zelf zit ik op een heel andere manier in dat systeem dan de militairen.'

Jansen: pak tissues binnen handbereil< 'Als legeraalmoezenier geef ik onder meer lessen geestelijke verzorging, waar iedere dienstplichtige recht op heeft. Je moet je dat niet echt als lessen voorstellen; het zijn meer ontmoetingspunten waar de sfeer zo is dat bepaalde thema's-aangesneden kunnen worden. In Oirschot heb ik eens een paar lessen besteed aan de dood. Een andere keer aan vrede. Omdat vredesbewegingen de meeste dienstplichtigen niet veel zeggen, begin ik dan bij de vrede of onvrede bij henzelf. Een ander belangrijk deel van mijn werk

besteed ik aan pastorale gesprekken met militairen. Voor de dienstplichtigen, die hier maar tijdelijk zitten, komt mijn taak neer op kennismaken en dienstbaar zijn. Daardoor blijven veel dingen liggen. Dat kan ook niet anders. Soms worden ze na twee maanden al weer overgeplaatst. De gesprekken die ik met hen voer zijn heel divers en hebben niet alleen betrekking op religie en geloof. Allerlei problemen die eigenlijk al bestaan, kunnen juist in dienst explosief worden. Mensen hebben dan de gelegenheid om zich te bezinnen. Van-

daar dat ik hier op tafel altijd een pak tissues binnen handbereik heb liggen. De gesprekken met militairen die hier permanent zitten, hebben wat meer continuïteit. Behalve de geestelijke hulpverlening bestaan er natuurlijk nog andere vormen van hulpverlening in het leger zoals de militaire sociale dienst. Maar dat wordt uitsluitend gedaan door beroepsmilitairen. De geestelijke hulpverlening staat eigenlijk als enige buiten de militaire hiërarchie: de bisschop is onze baas. De problemen die ik tegenkom relateer ik wel aan de theoretische kennis van mijn theologie opleiding. Maar ik zie die opleiding meer als een grote tas gereedschap waar je wel eens wat uithaalt. Ik ben een beetje losgeraakt van het academische milieu. In mijn werk staat gevoel voorop, kijken of je problemen bespreekbaar kunt maken. Dat vereist een steeds opnieuw bezinnen, dat gedragen moet worden door het innerlijke van een pastoraal werker. Ik denk dat er een verschil is in het geven van hulpverlening tussen een pastoraal werker en bijvoorbeeld een psycholoog. De laatste stelt zich vaak veilig op achter zijn vakkennis. Een pastoraal werker moet zich niet laten inpakken door functioneel denken en verzanden m de vaste patronen die door andere disciplines zijn ontwikkeld. Hij moet zich meer intuïtief opstellen in vergelijking met andere hulpverleners. Dat wil niet zeggen dat pastoraal werk een betere vorm van hulpverlening is. Bij sommige problemen voel ik duidelijk: hier mag ik niet aankomen. In dat geval venwijs ik in overleg met de betrokkene door naar een andere hulpverlening. Het belang van de dienstplichtige staat steeds centraal.' Yvonne Ton

Hoezo kerkelijke leer? Het is maar een mening Sinds 1973 is hij wetenschappe/ijk medewerlcer aan de theologische faculteit. Hij studeerde theologie in Rome en daarna in Nijmegen bij Schillebeekx. Drs. H. Meeuws is een van de initiatiefnemers van de studierichting 'theologie en maatschappelijk handelen'. Een gesprek met een man die ijvert voor het andere gezicht van de kerk. In zijn eerste jaren in Tilburg was Meeuws vooral werkzaam binnen de studierichting basispastoraat. Hij begeleidde studenten tijdens hun stage en bij het schrijven van hun scriptie. Gaandeweg vond hij deze studierichting te beperkt, tevens psychologisch van oriëntatie en te weinig fundamenteel doordacht. Meeuws: 'Dat viel samen met een beweging onder studenten die een heel ander soort theologie wilden. Theologie die op de samenleving gericht was, die kritisch was en ook zichzelf onder kritiek wilde stellen. Zij zou ook meer sociologisch georiënteerd moeten zijn.' Een werkgroep onder zijn voorzitterschap resulteerde uiteindelijk in de studierichting 'theologie en maatschappelijk handelen'. Univers

Het aantal studenten dat deze richting kiest loopt de laatste jaren wat terug. Dit heeft een drietal oorzaken volgens Meeuws. Ten eerste zijn er nu relatief meer part-time studenten, die het vaak aan tijd ontbreekt om een dermate intensieve richting als theologie en maatschappelijk handelen te volgen. Ten tweede zijn er niet zo'n goed omlijnde functies waarvoor je wordt opgeleid in vergelijking met bijvoorbeeld de pastoraal-opleiding. En verder moet je nog maar afwachten of je wel op een baanlozencentrum of vrouwencentrum terecht kunt, want niet altijd is daar de 'mentale ruimte' om een theoloog toe te laten en natuurlijk eisen de bezuinigingen ook hier hun tol.

De afgelopen jaren is het onderwijsprogramma van de theologische faculteitt herzien. Duidelijker dan voorheen steltt de kerkelijke overheid criteria waaraan1 studenten moeten voldoen willen ze in1 aanmerking komen voor een functie in1 het pastorale werk. Zo worden stages in1 bepaalde sectoren nu minder snel dan1 vroeger erkend als juiste voorbereiding3 voor het pastoraat. Meeuws: 'Wij hangen wat beroepsperspectief betreftt maatschappelijk en kerkelijk gezien in dee lucht.' ? Wat vindt u zelf van de nieuwe criteria? !'Ik vind ze enerzijds begrijpelijk. Het is tee recht dat men probeert de opleiding af te st stemmen op de beroepspraktijk van het o pastorale werk. Maar het is niet zo it geslaagd dat bij het vaststellen van dit k soort criteria eigenlijk hoofdzakelijk swordt uitgegaan van de vanzelfspreikendheid van het gangbare parochied pastoraat. Vragen en kwesties als arbeid ïr en werkloosheid bijvoorbeeld raken zeer 3direkt datgene waar een parochie-geit meenschap mee te maken heeft. Je kunt i proberen je daarvan af te schermen.

maar dat is de dood in de pot.' Is het een beleidslijn van de kerkelijke autoriteiten om zich als kerk meer met geloofszaken bezig te houden? 'Ja, ik vrees dat dat zo is. Ik zie in ieder geval ontwikkelingen op het niveau van kerkelijk beleid die in die richting wijzen. Men vindt het kennelijk nodig om meer aandacht te schenken aan de inhoud van het geloven. Een aantal jaren geleden kwamen de bisschoppen bij gelegenheid van de vastenactie nog met een eigen verklaring over arbeid en macht, de zgn. 'Vastenbrief'. Nu komt men eerder met een nieuwe catechismus.' Hoe staan studen ten tegenover deze verandering in het beleid? 'De studenten waar ik de afgelopen twee jaar mee te maken heb gehad hebben hier over het algemeen grote moeite mee. De recente uitspraken van Simonis over homofielen en over de vrouw in het ambt raken de studenten zeer direkt. Ik heb het gevoel dat je hier tegen de bierkaai vecht. Dit soort uitspraken en tendensen demotiveert enorm, vervolg op pag. 16 20nnaart1987

Dré Wouters, Moraaltheologie

Als je twijfelt of het mag zal het wel niet mogen Al 29 jaar is Drs. A. Wouters docent moraaltheologie. De eerste negen jaar gaf hij les aan het seminarie in Hoeven. De daaropvolgende twintig jaar was hij werkzaam aan de theologische faculteit Tilburg. 'De verhuizing naar Tilburg was een ingrijpende verandering. Aanvankelijk waren het allemaal priesterstudenten, na korte tijd kwamen daar leken en ander loslopend volk bij.'

Ook de personeelsleden van de theologische faculteit hebben een eigen vakbond, de WKO (Werkenden in dienst van de Kerkelijke Overheid). Deze bond is aangesloten bij de ABVA-KABO. Ze bestaat sinds 1980 en is de opvolger van de Vereniging van Wetenschappelijk Personeel (VWP) aan Katholieke Theologische Instellingen die werd opgericht i n ' 1978. Formeel gezien bestaat deze VWP nog wel, maar feitelijk is ze opgeheven. Drs. A . Wouters is niet alleen wetenschappelijk hoofd-medewerker, maar ook actief lid van de W K O . Volgens hem was een van de belangrijkste aanleidingen voor de oprichting van de belangenvereniging de negatieve houding van Rome ten aanzien van getrouwde priesters en andere docenten aan de priesteropleiding die er een leefwijze op nahielden die niet paste in het beeld van Rome. De or-

ganisatiegraad van de wetenschappelijk medewerkers aan de theologische faculteit is erg hoog. Zo zijn volgens Wouters iets meer dan de helft van de Tilburgse theologen lid van de W K O . Dit steekt dan nog schril af tegenover de theologische hogeschool van Utrecht waar zo'n 80 procent lid is, voor Heerlen en Nijmegen is dit zelfs bijna 100 procent. Momenteel is de WKO bezig met een wervingscampagne onder het overige personeel van theologische opleidingen. Dit loopt volgens Wouters niet zo hard. Hij verwacht meer van de wervingscampagne onder pastoraalwerkers die volgens hem een veel slechtere rechtspositie hebben. 'Het is zaak ons te organiseren want we zien de bui van Deetman en ook de Romeinse bui al hangen.' R.V.H.

de theologische faculteit heeft het vak wel een wat andere functie gekregen dan het op het seminarie had. Wouters: Het idee dat moraaltheologie tot het terrein van de katholieke kerk behoort werd steeds meer doorbroken. Theologie is toch meer nadenken over religieuze dingen. Je kunt de bijbel bestuderen los van het idee dat je daarmee de leer van de katholieke kerk moet bewijzen. Het is meer een normale wetenschap geworden, dus zonder dat je van te voren wist wat er uit zou komen. Op de seminaries was het niet de bedoeling dat je er heel kritisch mee bezig was. De leer kon je niet onder kritiek stellen.' Wat vond u van die verandering? 'Het was wel zo dat op de seminaries de wind er ook al door ging waaien, daar begon het ook al een beetje te schuiven onder invloed van het tweede Vaticaans concilie. Maar toch was het klimaat er niet erg geschikt voor een gezonde theologie. Ik zelf was er dus wel gelukkig mee.' Wouters is zich de laatste jaren wat meer bezig gaan houden met de verhouding tussen theologie en ecologie. 'De verhouding tot de natuur is een terrein waar je als theoloog aardig wat kunt rommelen. De houding van Christenen tot de natuur is wat overheersend. Terwijl in andere godsdiensten zon en maan juist Goden zijn. Bij de Christenen en Joden is dat altijd radicaal afgekapt, zo van: dat zijn maar lichtjes die er voor zorgen dat wij onze nek niet breken.' Ook voor de spiritualiteit in de Christelijke traditie loopt Wouters warm. 'Spiritualiteit is een heel breed woord. Je hebt een typisch Franciscaanse spiritualiteit, maar ook die van de Jezuïten of van de Benedictijnen, er bestaan dus meerdere spiritualiteiten. Het gaat hier om vragen als: waar leef je van, wat bezielt mensen? Zo kun je ook holisme een vorm van spiritualiteit

vervolg van pag. 15

theologie veel kunt zeggen, maar niet dat ze gekenmerkt wordt door matheid. Zo gauw mensen hier zeggen dat je het in het in het westerse christendom of de r.k.-kerk niet moet zoeken breng ik met graagte dit soort theologie in. Als we onze koffie uit Columbia of Nicaragua kunnen halen, waarom dan niet onze hoop?

Mensen zijn snel geneigd te zeggen 'dé kerk doet dit en zie je wel dat...' Dan zeg ik op mijn beurt welke kerk bedoel je, kijk verder dan je neus lang is. Wanneer er van de uitspraken over homofilie wordt .gezegd dat dat dé kerkelijke leer is, dan zeg ik: hoezo kerkelijke leer? Het is een mening die op hoog niveau verkondigd

De bedoeling van het vak moraaltheologie op het seminarie was de studenten in te leiden in de gebruiken en de zeden en het geloof van de katholieke kerk. Er valt een tweedeling te maken tussen de algemene moraaltheologie en de bijzondere. De eerste richt zich op zaken als het geweten of de zedenwet, de bijzondere moraaltheologie houdt zich bezig met

vragen over leven en dood (euthanasie, abortus), met de verdeling van aardse goederen, met sexualiteit en met het gezin. Moraaltheologie is een inleiding in het katholieke ethische denken. Niet alleen op het seminarie was het een belangrijk vak, nog steeds is het meerdere jaren verplicht voor elke theologie-student. Op

Een vakbond van theologen

Henk M e e u w s Dat vind ik een van de meest jammerlijke dingen die er gebeuren: de kerkelijke overheid zou .mensen moeten bemoedigen en ondersteunen en ik heb het gevoel dat eerder het tegendeel gebeurt.' Heeft dat ook consequenties voor hetgeen u doceert? 'Ik hou me nogal bezig met bevrijdingstheologie. Je zou kunnen zeggen dat ze niet uit onze wereld komt, dat ze van ver weg komt. Ik vind dat dat maar zeer gedeeltelijk waar is. De wereld wordt steeds kleiner, je hoeft de televisie maar aan te zetten of er rolt wel een bericht uit over de Filipijnen of over Latijns-Amerika. Wat dat betreft zijn die landen niet ver w e g , maar ook structureel zijn ze niet ver weg. Wat daar gebeurt heeft te maken met de organisatie van macht, politiek en economie op wereldschaal. Ik vind het niet alleen terecht om zo'n soort theologie hier onder de aandacht te brengen, maar ook bemoedigend. Hier heb ik het gevoel dat er een soort matheid heerst. Terwijl je over bevrijdingsUnivers

Wouters: spiritualiteitskant veel leuker

noemen. Sinds een paar jaar kun je het vak spiritualiteit in de kandidaats-fase kiezen, en dat is een goede zaak. De spiritualiteitskant is veel leuker. De moraal van de kerk heeft toch zoiets van: als je twijfelt of iets mag zal het wel niet mogen. Maar het bestaan van meerdere spiritualiteiten geeft aan dat het op meer manieren goed komt. Het is ook aardig dat er meer spiritualiteiten bestaan. Dat is al een veel betere uitgangspositie dan dat er één manier is voor iedereen, de moraal.' René van Hooren

wordt. Vaak wordt ook gezegd dat het bezig zijn met maatschappelijke kwesties wel belangrijk is, maar dat je er zo gemakkelijk je geloof bij kunt verliezen. Geloof gaat toch eigenlijk over God en zo. Maar uit studies en getuigenissen van elders blijkt dat geloof en maatschappelijke kwesties helemaal niet met elkaar in tegenspraak zijn, integendeel.' De kerk biedt nog voldoende perspectief voor u? 'Ja hoor. Als ik alléén naar bepaalde ontwikkelingen en figuren hier in Nederland zou kijken zou ik er niet zo graag willen bij horen. Maar daar kun je de kerk niet mee identificeren. Theologie en maatschappelijk handelen is voor mij ook niet alleen een kwestie van goed kritisch tegen de godsdienst aankijken. Ik zelf sta niet buiten die godsdienst, ik doe er naar vermogen aan mee. Anders zou ik ook niet meer weten waar ik nou theologie voor moet bedrijven, dan had ik beter sociologie of politicologie kunnen gaan doceren. Theologie en maatschappelijk handelen is georganiseerd en in die zin is het een vak. Maar het is eigenlijk meer een kijkrichting, een aandachtsveld. Een wijze van theologie-beoefening.' René van Hooren Meeuws: niet buiten de godsdienst

De grote code 'Onze God werd in een stal geboren, 1723 jaar geleden, tussen een os en ezel. Zijn moeder was een maagd, hoewel zij gehuwd was en later nog twee kinderen kreeg.' De keizer: 'Wat, was zij maagd en had zij toch kinderen?' Broeder Rigolet: 'Ja, daarin zit 'm juist de kneep. God schonk aan deze maagd een kind.' De keizer: 'Ik begrijp U niet. U zegt zo juist, dat zij de moeder Gods was. Sliep God dan bij zijn moeder, om uit haar geboren te worden?' Broeder R.: 'U hebt het geraden! De genade werkt al in U. God veranderde zich in een duif, om aan de vrouw van een timmerman een kind te schenken, en dat kind was God zelf.' De keizer: 'Dus er zijn twee goden, een timmerman en een duif?' Br. R.: 'Zonder enige twijfel, sire, maar er is nog een derde, nl. de vader van deze twee, die steeds met een majestueuze baard wordt afgebeeld. Toch zijn deze drie één God, en wie dit niet gelooft, moet branden in deze wereld en in de volgende.' De keizer: 'Dat sluit inderdaad als een bus.'

Zó stelde Voltaire zich de discussie voor tussen een christen en de keizer van China, en het lijkt wel of twee eeuwen later de betogen voor of tegen de bijbel nog steeds op hetzelfde neerkomen: verstand, logica en rede tegenover het christelijk geloof en de bijbel die dén dus neerkomen op vormen van onverstand; onlogisch en onredelijk. Als we in deze discussie de maatstaven van de verlichting, van Voltaire, accepteren dan heeft het geloof in een zo merkwaardig ouderwets en oosters boek als de bijbel

reeds bij voorbaat, en eigenlijk reeds per definitie, het pleit verloren. Moeten we dus de maatschaf van de redelijkheid en het verstand verwerpen? God beware, het fascisme leerde wat ons dan overkomt. Over dat dilemma, en de wijze waarop wij ermee omgaan, het dilemma dat vele, vele eeuwen lang het belangrijkste, invloedrijkste boek van Europa zo'n met alle redelijkheid spottend boek als de bijbel is, daarover heeft Northrop Frye een werkelijk fascinerend boek geschreven. Frye is emeritus hoogleraar in de literatuurwetenschap te Toronto en auteur van het bekende Anatomy of Criticism. Hij is een zeldzaam erudiete en een tikje, of zelfs een flinke tik eigenwijze oude man. Moeilijke problemen weet hij helder uiteen te zetten, als goed verteller weet hij zich af en toe onnozeler voor te doen dan hij is en schiet dan weer net iets verder uit zijn sloffen dan nodig is. Het resultaat is een groots boek. Een van de pogingen die Frye beschrijft om het dilemma van de bijbel op te lossen gaat uit van die wonderlijke avontuurlijke verhalen over de sterke Simson. Het viel geleerden op dat de naam Simson lijkt op vroege Semitische benamingen voor de zon en dat dit verhaal over die opkomst en ondergang van deze bovennatuurlijk sterke held in verband kan worden gebracht met mythen over het verbranden van rijpe korenvelden door de zon die dan later zelf weer ten onder gaat in een duistere gevangenis in het westen. Zoals Simson na zijn haren, de stralen van de zon, verloren te hebben ten onder ging in Gaza. Op die manier is een ongeloofwaardig verhaal gered door het te duiden als een verhaal, een mythe, over een algemeen bekende, menselijke ervaring. Zo'n mythe wordt vervolgens nog acceptabeler als we er een historische kern in zouden kunnen aanwijzen, zoals bij de verhalen over de zondvloed. Of, nog dieper en dus nog beter, weten uit te leggen, zoals de freudiaan Geza Roheim deed, dat de zondvloedmythen haar oorsprong vinden in dromen die ten doel hebben het bedwateren tegen te gaan.

Frye's oordeel over deze pogingen is even nuchter als vernietigend, al was het maar door de verrukkelijke manier waarop het 'grand old men' blijkbaar geoorloofd is grote voorgangers de wacht aan te zeggen. Bijv.: 'Frazer was echter een classicus en een bijbelgeleerde die dacht dat hij een man van de wetenschap was omdat hij zoveel over antropologie gelezen had: vandaar dat hij onderhevig was aan plotselinge vlagen van verklaringswoede, die hem als een ziekte schijnen te hebben overvallen.' {p.77) De mythen van de bijbel moeten, zegt Frye, niet teruggevoerd worden op begrijpelijke kernen, historische oorzaken of algemeen menselijke ervaringen. We hoeven evenmin te zoeken naar de ark van Noach op een Turkse berg als naar de officiële romeinse processtukken over de veroordeUng van Jezus van Nazareth. Feiten doen aan de bijbelse verhalen niets toe of af, omdat het niet om facta gaat maar om mythen. De pogingen sinds de verlichting in het werk gesteld om die mythen niet serieus te nemen maar te rationaliseren vergelijkt Frye met de gelijktijdige groeiende gewelddadigheid van de europeanen tegen de rest van de wereld. Kolonisering slaagde pas op grond van het niet serieus nemen van de Het psalteriaan van Utrecht (9e eeuw)

Charles Vergeer Northrop Frye: De grote code, de bijbel in de literatuur, Uitg. Sun, Nijmegen.

K

Het faculteitsblad van de theologen heet KOHELET. Net als de wetenschap die ze bedrijven is ook het blad dat ze maken geen kost die je even tussen de soep en de aardappelen nuttigt. Het blad ademt een degelijke theologische wetenschappelijke sfeer uit. Ter gelegenheid van het twintigjarig bestaan van de faculteit komt de redactie van Kohelet met een thema-nummer over de 'verholen theologie'. Wat precies onder die verholen theologie moet worden verstaan wordt gaandeweg duidelijk. Althans voor zover je ooit kunt zeggen dat in de theologie iets duidelijk wordt. Schrijver dezes heeft de verholen theologie zo uitgelegd dat eigenlijk alles wel iets met theologie te maken heeft, alleen zie je het niet meteen. De schrijver Mulisch, die door Kohelet in hetjubileumnummer geïnterviewd wordt, weet niet precies wat je onder theologie moet ver-

Univers

staan. Dat leidt tot de volgende passage m het interview waarin Mulisch de rol van interviewer schijnt over te nemen: 'Dan moeten we goed afspreken wat we nu onder transcendent en theologie verstaan'. Interviewer Rob Riemen: 'Een transcendente werkelijkheid is de werkelijkheid die de alledaagse, waarneembare werkelijkheid bepaalt. Het is de diepere, fundamentele werkelijkheid. De wetenschap theologie probeert die werkelijkheid op het spoor te komen'. Mulisch: 'O, doet ze dat tegenwoordig. Ik dacht altijd dat theologie de kennis is van God. Dat ze er vanuit gaat dat er een Wezen is en dat zij ons moeten vertellen wat dat Wezen bezielt'. Riemen: 'Nee, dat is een misverstand. De theologie houdt zich primair met het opsporen en het doorgronden van die fundamentele werkelijkheid. Zij bestudeert de betekenis van levensvisies en wereldbeelden en de rol die zij bij mensen spelen. God is voor de wetenschap theologie geen vooronderstelling maar een objert van studie'. Mulisch: 'Maar waarom noemt ze zich dan nog theologie? Waarom geen antropologie?' /?i«wen: 'Dan ben je te beperkt bezig. De antropologie laat teveel werkelijkheid liggen. De theologie bemoeit zich overal mee.' Mulisch: 'Wat is dan het verschil met filosofie?' Riemen: 'De filosofie analyseert de problemen en vooronderstellingen en zij blijft de

domme praatjes en malle gedragingen, de mythen en riten van de gekleurden. Plaatsen we ons op het standpunt van de ratio dan geldt voor de 'wilden' en 'gekleurden' hetzelfde als voor de wilde en gekleurde verhalen van de bijbel, de beschaafde reaktie van de chinese keizer of van de beschaafde fransman die onthutst de bijbel dichtklapte: 'Quel effrayable ton!' Maar sinds de filosoof Wittgenstein hebben we geleerd dat er verschillende manieren zijn om met de taal om te gaan en dat die verschillende taalspelen weer verschillende verhoudingen tot de werkelijkheid veroorzaken. De taal van de bijbel is meest mytisch, dikwijls retorisch, zelden historisch betrouwbaar en vrijwel altijd partijdig. En de taal van de mythe heeft even weinig van doen met de historische werkelijkheid als een abstract schilderij met een realistische voorstelling. Men kan het oneens zijn met de mening van Frye dat de historische kern er niet is of niet ter zake doet, of met zijn mening dat we met het ontmythologiseren en moderniseren van de bijbel met het badwater het kind weggooien. Maar er is zelden zo boeiend, nuchter en onbevooroordeeld door een gelovige op volstrekt wetenschappelijke, taalwetenschappelijke, wijze over de bijbel geschreven. Bij passages waarin hij bv. uitlegt dat wij gelukkig van de grieken leerden lijden als onvolkomenheid te zien, terwijl de bijbel het lijden niet tragisch maar eerder ironisch of laconiek duidt, zou door Nietzsche instemmend geknikt zijn terwijl van Staphorst en Rolduc weinig bijval te verwachten zal zijn. (p. 126) 'Door zulke kunstgrepen drong de nachtmerrie van een hel die zich na de dood eindeloos in de tijd herhaalt, op de voorgrond van de christelijke leer. Het enige dat ten gunste van deze verfoeilijke doctrine kan worden gezegd is, dat het de zonde vindingrijk heeft gemaakt: daarmee bedoel ik dat de mensheid oneindig veel meer te danken heeft gehad aan de zondaars die desondanks voortgingen te zondigen dan aan degenen die met het preken van hel en verdoemenis de zonde trachtten tegen te gaan.' Waarvan akte.

N

vragen scherp stellen'. Mulisch: 'En dan geeft de theologie het antwoord?' Riemen: 'De theologie zal uit eindelijk een antwoord proberen te geven'. Mulisch: 'O, nou als het zo is dan ben ik een theoloog'. Dat Mulisch zich wel thuisvoek bij het theologisch dispuut blijkt verder uit het uitgebreide interview. Tolstoj, Dostojewski, Thomas Mann, Freud, Eichmarm, Wagner, ze komen allemaal aan bod. Het gesprek tussen Riemen en Mulisch geeft de lezer het gevoel een voyeur in de studeerkamer te zijn.

In het themanummer wordt vervolgens nagegaan waar de verholen theologie zich bevindt bij Bataille ('Ik denk zoals een hoer haar rokken optilt'), Kafka, de Natuurwetenschap, de politieke filosofie, Levinas en de psychoanalyse: 'Het zou wel eens kunnen zijn dat de psycholoog het niet over religie heeft, als hij erover spreekt, maar dat hij het er wel over heeft op andere ogenblikken, maar dan wel in een niet direa herkenbare terminologie. Stiekem bedrijft de psycholoog wel degelijk theologie, zij het vaak slechte'. Stiekem zijn die theologen holistisch onbescheiden. In het redactioneel commentaar zegt Kohelet het zelf al: 'Waar moet het dus heen? Juist. Niemand het eigen nest in slepen maar als koekoeken eieren gaan leggen in de nesten van de buitenwacht. Dat doen koekoeken al eeuwen, varen en vliegen wel, tieren welig en blijven er koekoeken bij'. U bent gewaarschuwd, de theologen komen naar u toe.

De verholen theologie. Tekening Haandel

H.B.

Kohelet, themanummer 'De verholen theologie'. Jubileumuitgave bij het 20-jarig bestaan van de Theologische Faculteit Tilburg.

20 maart 1987

EEN COA^LETE PX, MET PRINTER OF KLEURENBEELDSCHERM VOOR F 2.990,-

FORMIDABELE PRESTATIES De M l 9 is een topklasse PC met dubbele 360 Kb disk drive en een- intern geheugen van 256 Kb RAM (uit te breiden tot 640 Kb).

(incl. BTW, excl. afleveringskosten) Olivetti komt nu èctit met een waanzinnig aanbod. Want de IBM*-compatible IVI19 PC wordt nu geleverd voor een onvergelijkbare 'prijs. De basisconfiguratie, bestaande uit een superieure PC met monoctiroom beeldscherm, ergonomisch keyboard en MS/DOS 3.1, kost f2.650,--. Dezelfde set, maar nu met een Olivetti DM 100/1 matrixpnnter en pnnterkabel koopt u al voor f 2.990, . Het basispakket met een trillingvrij, high resolution kleurenbeeldscherm komt op f 2.990,-- En als u daar ook de matnxprinter bij wilt betaalt u slechts f 3.330,--. Het aanbod is beperkt en geldt alleen voor studenten en medewerkers aan universiteiten t/m 10 april 1987.

MEER

High resolution monochroom beeldscherm. MS/DOS 3.1 besturing, diverse poorten voor het aansluiten van randapparatuur. Inzetbaar als stand-alone PC, maar ook als intelligent werkstation aan een mainframe of in een lokaal netwerk. Volledig IBM*-compatible. Opties: expansiebox voor uitbreidingskaarten (standaard bij kleurenbeeldscherm) en 20 Mb hard-disk.

oliifelli

^erPASSB/VPBAAmt^OORP

I N F O R M A T I E

BIJ

UW

Zo'n aanbod vindt u nergens. Maar Olivetti bewijst weer eens dat 't kan: topapparatuur en totale service voor een uitgekiende prijs! * IBM IS een wettig gedeponeerd handelsmerk van International Business Machines (USA)

R E K E N C E N T R U M

Deze actie geldt uitsluitend voor EU Rotterdam TU Delft, TU EnschedĂŠ, RU Groningen KU Brabant LU Wageningen, RU Limburg, Nijenrode, KU Nijmegen en RU Utrectit

MEDEDELINGEN

ECO H E R T E N T A M E N BESLISKUNDE 1

MUEVEItEN VAN KOPM VOOR DE MEOECMEUNOENPAOINA Kopij voor 4e madectelingenpagina moot ttiwrlijk o p vrijdagochtend voor het verachijnen van Univers (op d« daaropvolgende donderdag) inoeteverd zSjn op de afdeling Pers en VoorUchtteg, k a m e r B 1 1 . Tel. 2000. 0 w 4 a t « r per twiinmer slecht» 1 paging beschikbaar la, is het zaak de berichten zo k o r t an kernachtig mogeiijfc t e f o r m u t e r a n . Bij «en teveel aan k o p i j w o r d t voorrang gegeven aan de mededelingen met de hoogste ectualitettswaarde.

r

Studenten die het tentamen Besliskunde 1 in het kader van het doctoraalexamen Bestuurlijke Informatiekunde of Econometrie willen herkansen kunnen dit doen middels een mondeling tentamen in direct overleg met Dr. R. Heuts of Ir. L. Strijbosch.

LET PAO-CURSUS TAAL & INFORMATICA

JUR

AANMELDING V O O R DE TENTAMENS V A N M E I / J U N I A.S. De aanmelding voor alle schriftelijke tentamens van mei/juni a.s. dient te geschieden bij bureau examens vóór 1 april a.s. Aanmelding voor mondelinge tentamens dient te geschieden voor de datum waarop het tentamen zal worden afgenomen. Aanmelding voor de tentamens is slechts toegestaan als men in het bezit is van het bewijs van inschrijving 1986/1987 (Collegekaart).

PW

Binnenkort geeft de vakgroep Taal & Informatica weer haar jaarlijkse PAOcursus voor leraren Nederlands, vreemde talen, wiskunde, en informatica (HAVO/VWO, MBO/HBO). Ook andere belangstellenden zijn hartelijk welkom. Er wordt geen specifieke voorkennis veriest. Onderwerpen die aan bod komen zijn: "- grammaticabeschrijvingen met logische en programmeertalen - computerprogramma's voor automatische onleding - formele betekenisrepresentatie - korte Introductie in de programmeertaal PASCAL •njd:april2,6,9, 13,17,27en mei 1,4, 7,12 van 18.30 tot 21.30 Plaats: Katholieke Universiteit Brabant Kosten: ƒ 50, —, over te maken op giro 1077496 onder vermelding van kostennummer 213.38 Meer informatie: (013)-662773

MACRO-ECONOMIE VOOR PERSONEELSWETENSCHAPPEN In overleg met betrokken docenten en studenten zijn de volgende afspraken gemaakt; Responsie colleges Maandag 23 maart: 18.00-20.(D0 uur in zaal SZ 32 docent: R. de Groof; Maandag 13 april: 18.00-20.00 uur in zaal AZ 111 docent: A . v.Schaik Vóór de responsie-colleges dienen gerichte vragen schriftelijk aan de docenten te worden verstrekt. Tentamen: Woensdag 29 april: 14.00-17.00 uur (de plaats volgt via oproep). Opgave vóór 1 april 1987 door middel van standaardformulier PEW (datum tentamen vermelden op formulier).

FVACATURES S T U D E N T A S S I S T E N T SOCIALE ZEKERHEIDSWETENSCHAP Bij de Subfaculteit Zekerheidswetenschap bestaat een vacature voor een student-assistent (m/v) voor 1 dag per week tot 31 december 1987. Zijn/haar taak zal bestaan uit: - ondersteuning bij vervaardiging onderwijsmateriaal; - activiteiten in het raam van de wetenschappelijke en praktische voorbereiding van een studiedag Europees Sociale Zekerheidsrecht.

*

:

:

:

*

•

drukkerij uitgeverij reclame-bureau

,. , . E m . 0 8 J O H Q P.V.

Postbus 8 5110 AA Roosakkerstroat 5-7 5111 a Boarte-Nossau Telefoon 04257 8922- • Telefax 04257 9100 Telex 52602

Univers

Buro Buitenland zoekt met ingang van 1 juni 1987 een STUDENT-ASSISTENT(E) voor 20 uur per week Zijn/haar taak zal voornamelijk bestaan uit het koördineren van de Leergang Ontwikkelingsproblematiek. Deze Leergang is een jaarkursus, die is opgebouwd rond werkgroepen,, die begeleid worden door vrijwilligers/sters. Koördinatie van deze Leergang bestaat ook uit inhoudelijke, practische en didaktische ondersteuning van deze groepsbegeleiders/sters.

Konkrete werkzaamheden zijn: - H e t onderhouden van regelmatige kontakten met groepsleiders/sters. - De organisatie van een voorbereidingsweekend voor groepsbegeleiders/sters van de Leergang, die start in september 1987. - Het opzetten van een introduktieprogramma ten behoeve van het opstarten van de nieuwe Leergang in augustus/september 1987. - Voorbereiding en uitvoering van enkele plenaire bijeenkomsten van de Leergang. - Voorljereiding en organisatie van de driewekelijkse vergaderingen van de groepsbegeleiders/sters. - Practische, ondersteunende aktiviteiten ten behoeve van de groepen, zoals het bijhouden van een dokumentatiecentrum en de administratie; bijhouden van financiën, typen en kopiëren van stukken, verzenden van post etc. - Participatie in andere werkzaamhe-

den van Buro Buitenland door deelname aan het werkoverleg en uitvoering in voorkomende werkzaamheden. Vereisten: De voorkeur gaat uit naar een doktoraalstudent(e) die - redelijk op de hoogte is van de Derde Wereldproblematiek in relatie tot mondiale verhoudingen, - enige ervaring heeft in het werken met groepen, - affiniteit heeft met vrijwilligerswerk. Het arbeidskontrakt zal worden vastgesteld voor de periode 1 juni 1987 tot 1 juni 1988. Kandidaten moeten bereid zijn om af en toe 's avonds te werken. Inlichtingen kunnen worden ingewonnen bij Lydia Schijven en Hans van Boxtel (013-662556). Sollicitaties dienen vóór 1 april binnen te zijn bij Buro Buitenland van de Katholieke Universiteit Brabant, Postbus 90153, 5000 LE Tilburg.

"JE CARRIÈRE GAAT ZO HOOG ALS HET NIVEAU VAN JE TEGENSPELERS." "Het niveau van degene die aan jouw advies gehoor geeft zegt veel over de kwaliteit van dat advies Dus vanzelfsprekend wordt je eigen niveau afgemeten naar het niveau van de tegenspelers waarmee men je ziet werken Dat geldt in de marketingwereld, in de overheidssfeer en evenzeer in de accountancy Wat dat betreft kom je als bedrijfseconoom bij KMG Klynveld Kraayenhof 8 Co goed terecht Je werkt daar in een bedrijf met hoog-gekwalificeerde mensen, en je wordt er geconfronteerd met werk en relaties waar je veel van kunt leren Accountancy is bij KKC met alleen jaarrekeningcontrole de opdrachtgevers van KKC vragen méér Een goed doorwrocht advies, en een creatieve benadenng van de bedrijfseconomische gegevens bijvoorbeeld Kijk, dat vmd ik nou zo boeiend aan de accountancy dat je samen met de dient problemen oplost en samen commerciële kansen creëert" Snelle camère-ontwikkeling door integratie van theorie en praktijk KMG Klynveld Kraayenhof & Co , Nederlands grootste accountantskantoor, werkt voor tal van nationaal en internationaal opererende bedrijven Zowel de omvang van de organisatie als het werkterrein maken KKC uitzonderlijk aantrekkelijk voor afgestudeerde bedrijfseconomen die door willen in de accountancy In Nederland werken aan gevarieerde opdrachten bij grote middelgrote en kleine bedrijven, stichtingen en overheidsinstellingen zon 2000 personeelsleden bij 25 kantoren Binnen KMG Klynveld Main Goerdeler wordt internationaal samengewerkt in 70 landen Economen die bij KKC hun loopbaan starten werken op hoog professioneel niveau met afwisseling in het werk Dit draagt er toe bij dat men bij KKC zeer snel carrière kan maken Ovengens zijn er voor belangstellenden ook mogelijkheden buiten de accountancy pur sang KKC werkt nauw samen met KMG Klynveld Bosboom Hegener Organisatie-adviseurs en met Meijburg & Co belastingadviseurs Door het samen aan opdrachten werken met deze organisaties wordt de kennis verbreed Ook is het mogelijk in het advieswerk en de EDP-auditing stage te lopen Toekomst en succes Om na uw doctoraal uw loopbaan uit te bouwen tot een succes IS het van belang dat u de juiste beslissing neemt Dat kan alleen dan als u goed geïnformeerd bent over alle mogelijkheden WIJ nodigen u uit om vóór uw afstuderen een afspraak te maken voor een oriënterend gesprek Vergelijk uw en onze mogelijkheden Bel voor een afspraak Louis Chr Dell, telefoon 0205461238 of schrijf naar KMG Klynveld Kraayenhof & Co. Afdeling Personeelszaken Prinses Irenestraat 59 1077 VW Amsterdam

s..-**^* »

Kennis van vreemde talen strekt tot aanbeveling. Reacties dienen voor 27 maart 1987 gestuurd te worden aan de secretaris van de Subfaculteit, M . A . M , van den Akker, kamer P 22.26.

iS^Klynveld Kraayenhof & Co. Accountants Kantoren in Nederland Amsterdam Alkmaar Almere Amersfoort Apeldoorn Arnhem Breda Deventer Doetinchem Dordrecht Drachten Eindhoven s Gravenhage Groningen Haartem Heerlen Hengelo s Hertogenbosch Hoorn Leeuwarden Middelburg Ni|megen Rotterdam Utrecht en Zwolle

M

UWGELD OF UWLEVEJ?

1^^ gcZui lunciusZuig IS een groot goed - zo

groot dat wij de kosten ervan niet meer kunnen opbrengen. Of kunnen we wel maar willen we niet? Tot voor kort was de algemene mening: als de techniek er is, mag het aan geld met ontbreken. Nu zetten we daar vraagtekens bij. De samenleving zucht onder het gewicht van de sociale voorzieningen. Althans: de meerderheid zucht, en zoekt veriichĂźng. In tal van verworvenheden wordt het mes gezet en er worden pijnlijke afwegingen gemaakt. Moeten we aan iemand die nog maar kort te

leven heeft voor tonnen aan chimrgie en post-operatieve zorg besteden? Of zijn er grenzen aan onze wil om eikaars leven te verlengen? NRG Handelsblad gaat ongemakkelijke discussies niet uit de weg, maar discussieert mee op het scherp van de snee. Daarbij wordt geen rekening gehouden met de belangen van enige achterban, geloofsgemeenschap of beroepsgroep. Het enige dat in de kolommen van NRG Handelsblad telt, is een presentatie van de feiten en de meningen van betrokkenen. Deze aanpak stelt de lezer in staat zelf een genuanceerd beeld te vormen.

Mocht een dergelijke aanpak u heilzaam lijken, belt u dan eens vooreen proefabonnement: vier weken NRG Handelsblad voor slechts f. 13,10. U kunt tot half acht 's avonds zonder afspraak terecht op 06-0555.

VOOR WIE DE IN lAi^CE ZOEKT.

Studenten^a^ÊÊÊm KLYNVELD KRAAYENHOF PRIJS '87 KMG Klynveld Kraayenhof & Co. stelt een prijs van f 5000,­ ter beschikking voor de beste scriptie op het gebied van de accountancy. Het doel daarvan is de belangstelling te bevorderen voor onderzoek op de deelgebieden: ­ Externe verslaggeving ­ Interne verslaggeving ­ Administratieve organisatie ­ Theorie en techniek van de accoun­ tantscontrole. Samenstelling van de jury: Prof. dr. drs. A.C .R. Dreesmann, Prof. dr. C. Brevoord r.a., G. Timmer r.a., Prof. dr. L. Traas, Drs. G. Verhagen r.a. Reglement en aanmeldingsformulier zijn verkrijgbaar bij: KMP Klynveld Kraayenhof & Co, Post­ bus 7137, 1007 JC Amsterdam, mevr. M. van Ooijen of P. de Wolff, tel. 020­5469111.

j

PER«0e23 T m a ? M A A R T ISS?

!

MAANDAG ÜSWAAfiT bfuifse böneftsoepof hefelei^a^ergesoep ardefwejf^ 8 k t of i^3eki«(j>jas e^agnolesaus ­ gndi|v^ ê la e»$m& of a^töokte aafd^ppelert Veg; ^ o e r»et JtassraneOt ­ andij^fe jjömf>«$ slecorés DINSDAG 24 MAART kei^iesoepof sroefttesoep f*8»florw\8 * kroepoek * seroenrfsög «até + f«n(la(sa«$ ­ göbakke« Nnaèn of kalkoen cofdop bfeu • c«(e»y è la erème ­ gêkö^to aardajsp^n Veg; ftaö ^ r e n g ^^ kroepoek seroeftdeng ­ saté ♦ bsnean WOÖ^SDAGi&WlAAIïr

ZOMERSCHOOL PARAPSYCHOLOGIE Het Parapsychologisch Instituut te Utrecht organiseert van 17 t/m 21 augustus 1987 een Zomerschool Pa­ rapsychologie. Thema zal zijn 'para­ normale lichamelijkheid'. Daarbij ko­ men o.a. aan de orde: paranormale ge­ neeswijze, uittredingen, hypnose, en parapsychologische theorievorming. De Zo^^^rschool is toegankelijk voor studenten ingeschreven aan Neder­ landse universiteiten. Voor inlichtingen en aanmelding: Parapsychologisch In­ stituut, Springweg 5,3511 VH Utrecht, (030)314282. KRIS-LEZING Donderdag 26 maart om 13.30 uur in AZ 8 houdt Jan Holvast een lezing o ver toenemende aantasting van de privacy in het informatietijdperk. In het bijzon­ der zal hij kritisch ingaan op de conse­ quenties van de komende Wet op de Persoonsregistratie die op 1 januari 1988 moet ingaan. Holvast, docent aan de Universiteit van Amsterdam, promoveerde onlangs op het boekf 'Op weg naar een risicoloze maatschappij?' waarin hij ingaat op het begrip 'persoonlijke vrijheid' (privacy in het informatie­tijdperk. De relatie tus­ sen privacy en het gehele informatiebe­ werkende proces wordt beschreven en Holvast geeft aan hoe bedreigend dit proces kan zijn voor de vrijheid van de mens. Door de technologische ontwik­ keling wordt de samenleving steeds kwetsbaarder en naar de mening van de auteur zal de mens de meest kwets­ bare schakel in deze ontwikkeling zijn. Het valt daarom te vrezen dat de mens in de komende jaren in toenemende mate m.b.v. de informatietechnologie in de hand zal moeten worden ge­ houden. Naast wetenschappelijk medewerker is Holvast ook werkzaam bij de Stichting Waakzaamheid Persoonsregistratie, die ontwikkelingen op dit vlak kritisch volgt. De Stichting brengt ondermeer het tijdschrift 'Privacy & registratie' uit als ook een brochure­reeks waarin on­ der andere verschenen een reactie op het ontwerp van de Wet op de per­ soonsregistratie (1985), een nummer over Politie Informatie­systemen en over sociale en maatschappelijke aspecten van automatisering van openbare bibliotheken.

Varia

wm^^^^i^K^

LEZING P. BRULS

«(W^nsoöjsof

j I

WtJere <ïha*ipigftön«»)3 t^ met g?trt»*rtöu* ^ h bon fenuwe, of cotetetto * <ti8s»t^ntönsa«6 sdiofs«nefanïti«l:bèi;*)a«wte««s ^3iató<sB»i<rfi(^tiokt&9arcJsppe(e« Veg: bfttine l)oneflSchot«( fa!uv^(]$t$^tade

mjnestfoiwoepöf komngiiwesow «tmlick ­ paprikasaus ­ kaas gêbakkei^ macarotii ­ iMsocoot! of jsg«tri«rbuïger rr»t gebrt^erv uïen ispruliges ­ i^«iokteaar<lappBl«t Veg; kwienotewagööt ­ br0(5C<rfi nacarwii VRUDAö^? WAART tomatdnsoeo <rf)ïefder«j)feiso«p gsbiafakftft $cl^vis of boerebfaad\fl«)f«t mosterdsaus ­ worteltjes met nsais Of ratatouie ­ patat^ f r i t ^ o*

9eko(^te ^smii^iip^m Vaa:fcaassödiflé­vtórteltjeg met maïs

Univers

In het kader van de Polek lezingency­ clus 'Modernisering of aftakeling?' geeft dhr. P. Bruis, voorzitter van de Dienstenbond FNV, donderdag 26 maartom 13.30u. een lezing in AZ 6. Er is een tendens naar het toenemend be­ lang van de dienstensektor ten koste van de industriesektor. In de diensten­ sektor is de positie van de vakbewe­ ging traditioneel zwak. Dit komt bij­ voorbeeld tot uiting in de onderhande­ lingen over de bank C AO 1987/1988, waarover in het Financieel Dagblad werd gezegd: 'Het bereikte principeak­ koord betekent een overwinning voor de werkgeversonderhandelaars, die zo het geen knock­out voor de vakbonden is, dan toch in elk geval op de grens daarvan ligt'. Daarnaast is de Diensten­ bond FNV voor deze lezingen zeer inte­ ressant omdat zij o.a. de werk­ ne(e)m(st)ers uit de grootwinkelbedrij­ ven vertegenwoordigt. Juist daar wordt veel met flexibele arbeidskon­ trakten gewerkt. Donderdag 26 maart om 13.30 u. in AZ 6: Dhr. P. Bruis, Voorzitter Diensten­ bond FNV.

De lezingen vinden plaats op de K. U. B. en worden georganiseerd door de werkgroep Polek. De lezingen zijn voor iedereen vrij toegankelijk.

HLM MEPHISTO Filmvereniging Letteren presenteert: Mephisto (in de cyclus 'Oosteurope­ se ifilmers') Met Szabó als regisseur is Mephisto een prachtfilm geworden die terecht een Oscar heeft gewonnen voor de beste niet­Amerikaanse film. Geba­ seerd op de roman van Klaus Mann vertelt de film het verhaal van een jonge, ambitieuze Duitse acteur (Klaus Maria Brandauer), die er alles voor over heeft een grote ster te wor­ den, zelfs als dit leidt tot een verre­ gaande aanpassing aan een Nazis­ tisch regime. Plaats: AZ 10, datum: 24 maart. Tijd: 20.00 uur. .

AANVRAAGMOGELIJKHEID SAMENWERKINGSPROJECTEN 1988. Tot 1 mei /5B7hebben facu Iteiten, vak­ groepen en diensten de gelegenheid tot het indienen van projectvoorstellen voor het aanvragen van personele en overige middelen voor nieuwe en lo­ pende Samenwerkingsprojecten in de gezamenlijke researchpool van de KUB en de TUE. Deze aanvragen moeten steeds voldoen aan een aantal speciale criteria en voorwaarden alvorens na beoordeling te kunnen worden toege­ wezen. Projecten in dit kader kunnen een pro­ jectduur hebben van één tot vier jaar. Voor alles wat men wil weten over het indienen van aanvragen voor projecten is een brochure beschikbaar, alsmede speciale formulieren, die verkrijgbaar zijn bij het Strafbureau van het Samen­ werkingsorgaan Brabantse Universitei­ ten, KUB, gebouw R, kamer 34, tel. (66)2380/2763, TUE, BG 3.14, tel. (47)2118. Voor 1988 zijn voor 2 è 3 nieuwe projec­ ten personele middelen beschikbaar. De aanvragen, die (in 10­voud) uiterlijk 1 mei 1987 in het bezit moeten zijn van het Samenwerkingsorgaan, kunnen desgewenst vooraf in concept­versie worden voorgelegd aan de Beoorde­ lingscommissie. Men krijgt het con­ cept dan voorzien van eventuele kant­ tekeningen terug, al dan niet met een indieningsadvies. Voor verdere informatie over de pro­ jectmogelijkheden en andere aspecten van de samenwerking kunt u zich wen­ den tot de secretaris van het Samen­ werkingsorgaan Brabantse Universitei­ ten, drs. A. Pillot.

Buro Buitenlandwm DE FILIPPIJNEN TUSSEN EVOLUTIE EN REVOLUTIE * 2al Corazon Aquino standhouden? Op 2 februari van dit jaar is Corazon Aquino door een meerderheid van de Filippijnse bevolking gekozen tot pre­ sidente van de Filippijnen. Het volk vertrouwt er blijkbaar op, dat zij een einde zal maken aan de sociaal­eco­ nomische en politieke crisis waarin dit land zich chronisch lijkt te bevin­ den. Zij is het symbool van de val van Ferdinand Marcos, die het land sinds 1965 als president beheerste. Zij heeft gezorgd voor een amnestie van politieke gevangenen, voor het her­ stel van een aantal democratische vrijheden. En zij heeft het hoofd ge­ boden aan een drietal staatsgrepen

die door militairen waren voorbereid. Toch is het niet rustig op de Filippij­ nen. De wapenstilstand van 3 maan­ den tussen het National Democratie Front en de regering heeft niet tot re­ sultaten geleid. Wat is dan de toekomst van dit land, waar de meerderheid van de bevol­ king in armoede leeft? Zal Aquino dit land naar een betere toekomst lei­ den? Of is deze taak weggelegd voor leiders uit de volksorganisaties? Op 31 maart, zal José Maria Sison zijn visie hierop geven. Hij stond aan de wieg van het volks­ verzet in de jaren '60. Na 9 jaar ge­ vangenschap onder het bewind van Marcos, was hij een van de politieke gevangenen die amnestie werd ver­ leend door Aquino. Nauwelijks een jaar na zijn vrijlating, staat hij weer met beide benen in de politieke reali­ teit van de Filippijnen. Zijn lezing vindt plaats van 12.30 tot 14.30 uur in de portrettenzaal van de Katholieke Universiteit Brabant. * De vrouwenbeweging op de Filip­ pijnen Ook op 31 maart, van 15.00 tot 17.00 uur, zal Julieta Sison een lezing ge­ ven over het verband tussen vrou­ wenbeweging en volksbeweging op de Filippijnen. Vrouwenorganisaties zijn niet meer weg te denken uit de Filippijnen. Toen er in de jaren '60 uit alle hoeken van de samenleving (arbeiders, stu­ denten, boeren enz.) een roep kwam om meer democratie, meer rechten op een menswaardig bestaan, orga­ niseerden zich ook steeds meer vrou­ wen. Dat deze vrouwengroepen zich niet alleen met vrouwenzaken bemoei­ den, bleek bij de oprichting in 1984 van GABRIEL A, een brede coalitie van zo'n 100 vrouwenorganisaties uit alle lagen van de bevolking. Over de strijd van deze vrouwen zal Julieta Sison spreken. Haar lezing vindt plaats in lokaal 112 van de Theologische Faculteit. Inlichtingen over deze lezingen kunt U verkrijgen bij Buro Buitenland, KUB: 013­662556.

Agenda MAART 'i^UOAGJSMAABT Cb»«éttta,iÖ.ÖO»UT:'Hannah and h « listers'. Be^Ngi: Woody Alten (t/m

a*/3|,

ÜiiMdtl». 22^06 uur: 'Vroege i» dtoocf'. ft^: \m S<*wjt<kan Wm Mn(w»«it«ji, aiJa: y«i»n«5ncongre$ STF; 'PeisuecÖBven via» 4e k*««l<ÉK vfi^teB fe k a * m sanwnlevmg' ft/m

mm. U»h»rsit^t< 15.33»»^, CZ2t7: CfOfy­ <i0mi éconömift, Jöhfl Süwa I f f i H NewYwkl over 'Contc^ptuai öraphs'. UniVttfSttJÉit, 2DJS siur, aula: Kon. tiedmalei met Mëk>s Strijkkwartet + Hornero Fïanpesch, piano. S£houwiHirs> ^ . t S sur: 'Pe \se1t9m­ tMlP'rVanTilBClww. lte^:Fr8n?Stn|­ a«*S. ZATffiOA02t MAABT Schouwburg^ ^ . ^ uur, sbitfio: Sts­ d»'& OnafiiaRk^i^ Toneel mat 'Pe­ ; 9Btek¥,<tonstot<^2«korolioost«'.» NoonierHst. 22.{)0 aw. 'J^r^io' bBr l^inde locJ met eari nieuwe cla$fflo­ «how. Sohouwburg^ 20­00 mt; FSmNus: *T*ie best years of o«r eyes'. J ^ e ^ : Wilam Wyter (t/m ^ / 3 I . ZONIJA^ 22 MAART Msranat^,» 11.30 uur: £ucharfs0e­ vierlTS. Voor^ar^ers: Hub Lendess «1 Ha» Oude W«8n«k. Otof. ?24»­12.«» me. Kaw>¥ «ow­ ElMUftNufi» SlflJiw»i»<|, Ufngestraat 13: Prof.Dï, Koen Boey, Noos^raar poLflI. UvA over 'De wcMvaarcSge • staatf SitAAN0A623MA*^T €Hqf < 23.3!) uur: Lezing door een rijks­ ^h^ietlfrigen lifast. DINSDAÖ 24 MAART

Sport ^m^^^Ê^am

'Ha dovw» pa*«ne»f. fïepe; MarÖR Rïtt

SPORTCENTRUM NIEUWS

^hem/sOimiit 22,15 «ur; FBniNiis: 'Tlie fl^of * e hamer'. fi»gle; Char­ les Lauahton {t/fls^/3},

Atletiekminnende KUB­genoten opge­ let! Vanaf 16 maart starten weer de atletiek­trainingen in het Willem­H sta­ dion. Eenieder die zich aangetrokken voelt tot deze flitsende sport, wordt uit­ genodigd eens mee te komen trainen. De trainingen zijn op maandag­ en woensdagmiddag van 16.00 tot 17.30 uur. Denk nu niet dat je even snelle 'billen' als Nellie moet hebben om aan atletiek mee te kunnen doen. Ook voor de langzamere spiertypes is er nog vol­ doende atletiek­power. Bovendien wordt het tijd dat we naast een wereld­ kampioen op de sprint ook op de ande­ re onderdelen onze hollandse driekleur met verve gaan verdedigen. Wie weet ben jij de volgende die van­ wege zijn uitmuntende prestaties door Turbana Banans gesponsord wordt. Het enige wat je moet doen is je te mel­ den op een van de bovengenoemde trainingen en natuurlijk je sportkaart meenemen. Mocht je die nog niet hebben, dan kun je voor f 65,­ een kaart via het Sport­ centrum kopen. Voor zo'n bedrag start je nooit tevergeefs. Tot ziens in het Willefn­ll stadion.

mmmm,

WO€NSDA<S t&UAfim j&chmiwbu^, %7Mi Uur, Studio: VPRO­radio Svö: JöequöS Watoftd, i&shouwlMH^, MM uur: übbe met "^Pie l^led^maus'. 0OND€RDA0 2e MAART Univ«rsfiteit, \%3a uur: Vas^acter»^ ü­dad­

MBMr*lt*it. nm

m», AZ tO:

Tl»ema­n*ltfe9 'Usenwaper», iüusfe «nrealïteif. 'lis«^«rsS<3an<»ficöo*}' {Joor Mark Meal<ijjc 'taswnAaper» «n Scléftca Fietton' {toor 8 « t va» én S|> <te {NatsurfcunC te on ^ m ^ t ^ i i i s 7 ^ 6 . C orrKnentaar door 6anara^ G.C. Betlchof. Farce­theatar, 20.30 uur: Het Ti&w©­ se Takkentoneel met "Verwarririgen' van Ayckboum. Vidar, Video­3\«wjd.

Schouwburg, 20.15 uur: ülg^tm mét 'Die Ftedermaus' VRIJDAG 27 MAART Schouv>^»ur9, 20.30 uur: De nscht van hol b o ^ .

20 maart 1987

Bedrijfseconomen die management als doel hebben U bent pas afgestudeerd als bedrijfseconoom. Of u studeert binnenkort af. U bent ambitieus. U vindt uw studie een waardevolle investering. U w loopbaan moet daarop een logisch vervolg zijn. W e willen graag met bedrijfseconomen in contact komen die het talent hebben om hun meer dan gemiddelde ambitie waar te maken. Hieronder treft u een aantal mogelijkheden aan in de bedrijfseconomische sector van Philips. In deze sector zijn zowel de administratieve als de financiĂŤle functies begrepen.

Administratie De Administratie is het bedrijfseconomische geweten van de leiding op elk niveau, met vertakkingen in het hele bedrijf. De ondersteuning en berichtgeving ten behoeve van de beleidsvoorbereiding vindt dan ook op alle niveaus plaats: van afdeling t o t Raad van Bestuur. Deze informatie heeft onder meer betrekking op activiteiten, resultaten, voorraden, personeel en balansposities. In de afdeling Corporate Accounting w o r d t de informatie geconsolideerd op concernniveau ten behoeve van de berichtgeving aan de Raad van Bestuur en de verslaglegging aan derden. De ondersteuning van het beleid bestaat onder andere uit de analyse van en - eventueel na consolidatie - het commentaar op de informatie, die uit voorcalculatie (bijvoorbeeld budgetten) en nacalculatie ontstaat. Alle deelgebieden van de gegevensverwerking zijn in hoge mate geautomatiseerd. Integratie van administratieve met andere bestuurlijke systemen (zoals voor produktiebesturing en logistiek) is in volle gang.

Corporate Finance Corporate Finance richt zich op de kapitaalvoorziening van de onderneming. Activiteiten zijn hier: relaties met de geld- en kapitaalmarkten, beheersing van de internationale geldstromen, valuta-exposure, analyse van financieel-economische ontwikkelingen. Loopbaan In de eerste jaren komen de bedrijfseconomen op onderling verschillende functies in de bedrijfseconomische sector. De bedoeling is een brug te slaan tussen theorie en Philips-praktijk. Kenmerkend voor de functies in deze sectoren van de onderneming is het brede contactenpatroon, in het bijzonder met de leiding. U krijgt de gelegenheid om u snel en duidelijk te profileren in overeenstemming met uw ambities. Een speciale afdeling Management Development ondersteunt uw loopbaan, onder meer met cursussen en seminars ter verdieping van vakkennis en ter voorbereiding op leidinggevende functies. De bereidheid om een post-doctorale studie te volgen, zoals Accountancy of de Controllers-opleiding, is essentieel voor uw carrière. Sollicitatie of informatie? U mag het solliciteren of informeren noemen: onze procedure bestaat uit een aantal gesprekken dat zowel selectief als informatief is bedoeld. U zet dit proces in gang als u ons weet te overtuigen van uw meer dan gemiddelde ambitie. Dat verwachten we uit uw sollicitatiebrief te kunnen lezen. Zend uw brief binnen veertien dagen na verschijnen van dit blad aan drs. R. van der Burg, Philips Personeelzaken, Antwoordnummer 35, 5600 VB Eindhoven. U kunt mevrouw Van der Burg bellen, als eerste verkenning: telefoon 040-756277. Wij verzoeken u het volgende referentienummer te vermelden: 208UNT.

Bedrijfseconomen die pas zijn afgestudeerd of binnenkort afstuderen PHILIPS

PHI UPS

STUDIUM GENERALE

Star Wars Maandag 23 maart, 15.30 uur, zaal AZ 10. Film Star Wars. Regie: George Lucas. Hoofdrollen: Mark Hamill, Harrison Ford, Peter Cushing, Alec Guinness. 121 min. kleur. Op 23 maart 1983 deed president Reagan een dramatisch beroep op de mensheid om de wereld veilig te maken voor kernwapens. Hij maakte zo zijn Strategisch Defensie Initiatief wereldkundig. Sindsdien heeft het SDI een belangrijke rol gespeeld in de wereldpolitiek en in de ontwapeningsonderhandelingen tussen de USA en de Sovjet-Unie. Omdat ruimtewapens, en met name laserwapens, een centrale positie in het SDI innemen, is deze rede de Star Warsrede genoemd. Het begrip Star Wars verwijst niet alleen naar wapens in de ruimte, maar ook naar de film Star Wars waarin de aanvallende troepen van het RIJK met laserwapens verslagen worden. Studium Generale presenteert deze film op de datum van de Star Warsrede om te tonen hoe laserwapens in Science Fiction-films kunnen functioneren.

In de tweede lezing zullen de fysische principes van laserwapens uitgelegd worden. Tevens zullen de beperkingen ervan aan de orde komen. De vraag of SDI ooit een ondoordringbaar 'ruimteschild' kan vormen, dat de angst voor kernwapens overbodig zou maken, hangt vooral af van de mogelijkheden van de laserwapens. De discussie over dit thema vormt het sluitstuk van deze middag. Laserwapens en science-fiction door Mark Meuldijk (filmwetenschapper te Nijmegen). In deze lezing zal Mark Meuldijk de achterliggende ideologie van het genre van de SF-film nader beschouwen en ingaan op de relatie tussen fictie en realiteit. Laserwapens en SDI Met medewerking van Bart van der Sijde (medewerker Natuurkunde & Samenleving TUE), Generaal G.C. Berkhof b.d., en onder leiding van Casper Schuuring (wetetisciidpsjournalist van de Brabant Pers).

Pesetsky: relationeel ongenoegen in bizarre dansvoorstelling Voorstelling: Pesetsky van Studio's Onafhankelijk Toneel en Stichting Wals. Compositie en spel: Amy Gale en Arnold Goores. Tekstbewerking en regie: Moniek Merkx. Schouwburg Tilburg, Studio-Zaal 21 maart, 20.45 uur. De Amerikaanse auteur Bette Pesetsky wordt jammer genoeg in deze lage landen slechts door een klein publiek gewaardeerd. Haar roman 'Stem uit een volk van wilden' werd evenals de verhalenbundel 'Verhalen tot op zekere hoogte' door de critici onverdeeld gunstig ontvangen. Toch was dat geen aanmoediging voor prozaminnend Nederland die boeken in groten getale aan te schaffen. Misschien dat het zien van de voorstelling van Studio's Onafhankelijk Toneel nu aanleiding is tot het lezen van Pesetsky's originele werk. Vorig jaar maakten Amy Gale en Ton Lutgerink samen met Angelika Oei een

Leo Vroman, Kees van Kooten, Judith Herzberg, Walter van den Broeck en Willem-Jan Otten. Dat zijn enkele van de in totaal dertien schrijvers die zullen optreden tijdens de Nacht van het Boek op vrijdag 27 maart. Deze zesde Nacht staat in het teken van De Liefde. De auteurs zullen passages voorlezen die naar dit thema verwijzen, ook bij de programmering van de muzikale intermezzo's en de films is met De Liefde rekening gehouden. Alle schrijvers zullen worden geïnterviewd door de bekende dee-jay en neerlandicus Frits Spits. Kortom, een oudenwets kleurrijk programma rond een opwindend thema op deze grootste literaire manrfestatie in het zuiden des lands. Vorig jaar toen nog in en rond de aula van de universiteit - trok de Nacht bijna 1500 bezoekers.

The best years of our lives

Univers

É

Van Tsjechows Kersentuin blijft geen spaander heel

'De Kersentuin' naar A. Tsjechow door Artikelen & ProjecSTUDIUM GENERALE ten. B e w e r k i n g en regie: Frans Strijards. M e t Diane Lensink, Trudy de Jong, Hans Kerkhoffs, René Eljon, Theo Pont e.a. Voorstelling in de stadsDonderdag 26 maart, 13.30 uur, schouwburg op vrijdag 20 zaal AZ 10. maarte Aanvang: 20.15 uur. Frans Strijards heeft de spelers Op deze middag staat het gebruik van de laser als wapen centraal. van zijn gezelschap Artikelen Et Lang voordat de laser realiteit was Projecten opdracht gegeven de geworden, werd van het principe al mooiste kersentuin ter wereld in zeer frequent gebruik gemaakt door no time met de botte bijl tot brandschrijvers en filmregisseurs. Sinds hout te hakken. Als een TGV raast 'The War of the Worlds' van Wells het gezelschap door het mooiste uit 1898 staat de Science Fictiontheaterlandschap dat ooit door literatuur bol van de straalpistolen en laserkanonnen. een auteur werd gesuggereerd. De Nu laserwapens werkelijkheid dreituin was in de voorstellingen die ik gen te worden, is het interessant om van dit meesterwerk zag altijd op de rol ervan in de science fiction naAanvang: 20.30 uur. Toegang: de achtergrond aanwezig als een der te beschouwen: dit vormt het f 10, —.Voorverkoopadressen: Boekwitte bloesemende pracht waarbij thema van de eerste lezing op deze handel Gianotten, Vrije Boekhandel en het de spelers op de voorgrond thema-middag. Schouwburg Tilburg. niet moeilijk viel om kilo's helmwee en emmers tranen te produceren voor Iets dat er nog even FILMHUIS was maar waarvan ze weldra afscheid zouden moeten nemen. best years of our lives en behalve in re- Naarmate het moment van het afZaterdag 21 en maandag 23 maart scheid van huls en tuin naderde censies duikt de film ook op in de reom 20.00 uur. dactionele artikelen waarin de terugwerd ook In de zaal de sfeer bekeer van 'onze mannen en jongens' beklemmender. Kelen werden dlchtVeertig jaar geleden won The best handeld werd. years of our lives zeven Oscars, o.a. gesnoerd en hier en daar werd een De producent had als voorwaarde gevoor de beste film en de beste camerazakdoek bovengehaald. Als de steld dat de film geen aanval mocht zijn man. Deze drie uur durende film wordt bloesemblaadjes als sneeuw de op Amerika en de Amerikaanse instituop 21 en 23 maart in het Filmhuis Tilgepakte koffers bedekken, als de ties. De kritiek op deze voor Ameriburg vertoont in het kader van de cyfailliete eigenares Ljoebow en haar kaanse begrippen realistische en soclus 'Americana', waar Univers vorige ciaal bewogen film heeft zich de afgereisgezelschap maar geen afweek de aandacht al op vestigde. lopen veertig jaar dan ook voornamelijk scheid kunnen nemen terwijl de Drie heel verschillende mannen staan gericht op het ontbreken van een policentraal in deze film over de aanpasnieuwe eigenaar, de nouveau rltieke stellingname en het benadrukken sing van veteranen uit de tweede weche Lopechin met zijn sleutels van de persoonlijke problemen van de reldoorlog aan het Amerikaanse burrammelt, als Iemand om de haverpersonages. In ieder geval wordt er gerlijke leven. klap komt vertellen dat ze vooral goed geacteerd en is het scherpe caDeze drie verschillende mannen de trein niet mogen missen terwijl merawerk schitterend. Zegt een Oscar ontmoeten elkaar op de thuisreis en iets? hier een overtollige klasse staat afblijven elkaar zien in Buch's Bar: een scheid te nemen van de oude weOok aan te raden deze week: The night plaats waar verhalen, herinneringen en of the hunter (1955). Een mengeling reld, als de huisknecht bewust ervaringen worden uitgewisseld die de van een recht-toe-recht-aan moordverachterblijft als het symbool van die buitenwereld toch nooit kan begrijpen. haal en een tijdloos sfeervol sprookje. Maar de buitenwereld was een maatoude wereld, als je dat allemaal te Robert Mitchum speelt de rol van zijn schappij waarin iedereen een teruggeslikken krijgt in die prachtige taal carrière als enge dominee die de kindekeerde (soms helaas nooit teruggevan Tsjechow en in die melodraren van een ter dood veroordeelde bankeerde) militair in de familie had en matische Russische sfeer dan bekovervaller achtervolgt om de buit in iedereen weer aan het normale maar leef je grootse theatermomenten. zijn bezit te krijgen. Hij gaat over lijken, toch veranderde leven moest wennen. maar bereikt zijn doel niet. Happy end Zo'n moment beleefde ik vorig jaar De film weerspiegelt de stemming in met goede fee. Opmerkelijk. Pasen In het Taganka-theater In het naoorlogse Amerika waar het verleVolgende week: wat Homerus was den voorgoed voorbij was en de toeMoskou ook zonder kennis van de voor de Grieken was Hawks voor de komst nog geen vorm had. Zowel (jers taal. De stuurloze Ljoebow, netteA.T. als publiek waren enthousiast over 7776 Amerikanen.

Laserwapens, illusie en realiteit

het gesproken woord. De bewegingen zijn vaak los te zien van de tekst of geven er juist een ludiek antwoord op. De verhalen van Pesetsky zijn flitsen van levensgeschiedenissen, bizar en desoriënterend als het tempo van het moderne leven. Haar harde ironische humor wordt af en toe ontkracht door nadrukkelijke danspassen zodat een opluchtende hilariteit gelukkig geoorloofd is. Moniek Merkx heeft korte monologen uit de verhalen gelicht waardoor de relatie tussen de twee dansers/acteurs op de voorgrond staat. Hun emoties, ongenoegen en levensfilosofieën, daar draait het om. Verlies, verraad en desintegratie zijn de thema's waarmee de personages in hun relatie worstelen. Er worden geen pasklare afrondingen gegeven evenmin als in Pesetsky's werk. Maar is het in het werkelijke leven anders? L.W.

STADSSCHOUWBURG

STADSSCHOUWBURG

Nacht van het boek. Nacht van de liefde

bewerking van teksten van Margaret Atwood: Atwood M. Onlangs door de VPRO nog in een televisieserie uitgezonden. Zelf omschrijven Gale en Lutgerink hun werk als 'literaire choreografie'. Een genre dat in Nederland langzaam op begint te komen: bewerkingen van literaire (proza-) teksten die geïllustreerd worden met dans. In Pesetsky is Arnold Goores de tegenspeler van Amy Gale. Na gedanst te hebben bij Scapino en het Nationale Ballet maakte Goores enkele opvallende solo's in het kleinere circuit. GaleGoores zijn aan elkaar gewaagd. Tijdens het eerste gedeelte van de voorstelling treedt Amy Gale meer op de voorgrond en geeft zij de handeling aan. Net wanneer je jezelf de vraag stelt of Goores haar bewegingen en beweringen alleen maar mag ondersteunen wordt het spel door hem overgenomen. Simpele maar doeltreffende vondsten geven nieuwe dimensies aan

rug uit Parijs, kon daar feilloos laten zien hoe ze tussen vreugde en smart balanceert. Het ene ogenblik Is ze vol vreugde over de teruggevonden 'geliefde kinderkamer' en even later staat ze te hullen om al dat vervlogen geluk van die heerlijke, zorgeloze jaren. Niets van dit alles In de versie van Frans Strijards. Hier huil je tranen van het lachen met een bende gekken. Monty Python losgelaten op een eerbiedwaardige klassieker. Hier worden kelen dichtgeknepen door de snelheid waarmee de acteurs, wild om zich heen slaand, door het stuk racen. Tsjechows Kersentuin moet voor de bijl en daar werkt het hele gezelschap In slapstick-stijl aan mee. Die tuin krijg je niet te zien, maar wel een ordinaire wand In gegolfd plaatstaal. Koud krijg je het ervan, ook omdat de bloesems hier zijn vervangen door sneeuw en koude wind. Ja, in Rusland wil het wel eens sneeuwenen waaien, maar als Ik naar Tsjechow kijk wil Ik bloesems zien, en berkenhout en hoge kanten gordijnen en een gezellig snorrende samovar en ongelukkige grootgrondbezitters die maar niets begrijpen van de nieuwe tijden en zich blijven koesteren In wereldvreemde verlangens. Ik wil ze elke seconde een beetje zien

sterven onder de botte arrogantie van de parvenu die de bomen wil omhakken om er datsja's te bouwen voor andere parvenu's uit de stad. De ontbinding van de verarmde grondadel onder druk van een welgestelde burgerij uit de steden wordt i n . h e t stuk geïllustreerd door de gedwongen verkoop van de kersentuin. Een zieke Tsjechow baseerde zijn laatste toneelstuk op zijn jeugdervaringen. Zijn vader had het familiebezit in Taganrog moeten verkopen. Van klassentegenstellingen is In deze productie van Art & Pro geen sprake meer. In dit huis valt, struikelt, praat Iedereen over iedereen. De klucht dekt alle verschillen toe. De tuin Is bijzaak. Als Ie wegmoet dan moet dat maar en het feest gaat na de verkoop gewoon door. Lopachin is op zijn manier net zo gek als Ljoebow. De knecht Firs zet af en toe net zo'n grote bek op als de rest. hij brengt als een epigoon van André van Duin het volkse element In deze comedle. Ondanks het schitterende spel van het hele gezelschap en vooral van Warja (Trudy de Jong) en Jepichodow (René Eljon) heb Ik alleen maareen omgehakte kersentuin gezien. E.V. 20 maart 1987

^ n ^ ^ ^ ^ H f L A i^ 'Kortzichtigheid' doet prof afhaken De hoogleraar sociologie van de socialisatieprocessen, dr. J . de Jong-Gierveldt, heeft afgezien van een benoeming aan de Utrechtse universiteit, nadat de Vrije Universiteit in Amsterdam niet bereid bleek haar te laten gaan met meename van haar voorwaardelijk gefinancierd onderzoek. Dit blijkt uit het rapport dat de visitatiecommissie Sociologie, Politicologie en Bestuurskunde twee weken geleden uitbracht. De commissie, die minister Deetman moest adviseren over diens bezuinigingsvoornemens, spreekt van 'kortzichtigheid van de betrokken instellingen'. Bij de Utrechtse vakgroep Socialisatie moet een kroondocentvacature, ontstaan na het emeritaat van de jeugd- en gezinssocioloog dr. J . van Hessen, zo snel mogelijk vervuld worden, vindt de visitatiecommissie. Een jaar geleden is de faculteit inderdaad bezig geweest met de vervulling van die vacature. Als eerste kandidaat kwam hierbij de Amsterdamse hoogleraar de Jong-Gierveldt naar voren. In eerste instantie accepteerde zij haar benoeming, mits zij haar voorwaardelijk gefinancierd onderzoek mee zou kunnen nemen. Zij werd toen ook opgenomen in het lijstje 'gewone hoogleraren' in de universiteitsgids van Utrecht. Het is niet ongebruikelijk dat wetenschappers hun voorwaardelijk gefinancierd onderzoek meenemen als ze naar een andere instelling verhuizen. Bovendien was deze overheveling van gelden van VU naar RUU toegekend in het kader van het zogenaamde DASzwaartepunt (discipline-advies Sociale Wetenschappen).

De Vrije Universiteit bleek echter niet bereid haar onderzoek, waarbij het om forse bedragen gaat, over te hevelen naar Utrecht. De Jong-Gierveldt werd zelfs de toegang ontzegd tot door haar zelf vergaarde onderzoeksgegevens. Daarop besloot zij haar kandidatuur voor Utrecht terug te trekken. 'Hier is het instellingsbelang duidelijk boven dat van de discipline gesteld. De gelden waren echter bedoeld voor de versterking van de laatste', aldus de visitatiecommissie. A.H./UP

Onduidelijke uitnodiging Mogelijkheden voor gehandicaptensport zijn er genoeg in Tilburg, animo is er echter relatief weinig; de drempel van de sportzaal is voor velen te hoog. Om daar iets aan te doen heeft het Dispuut Odin ter gelegenheid van de viering van haar vijfde lustrum een 'upper-tenbrunch' georganiseerd. Duizend hoogleraren, doctoren en vooraanstaanden uit het bedrijfsleven werden uitgenodigd om tegen betaling van honderd gulden op deze 'aangeklede borrel' informeel met elkaar te babbelen. De opbrengst van de brunch gaat naar een project voor betere voorlichting over de Tilburgse gehandicaptensport. Er kwam echter een kink in de kabel. Voor de oorspronkelijk geplande datum, 29 maart, gaven zich maar vijftien notabelen op. Leeft de jet-set misschien ook onder druk van de bezuinigingen of... 'Ik denk niet dat die honderd gulden teveel is,' zegt Hans Brons, één van de organisatoren van de brunch. 'We zijn met de voorberei-

Bakker Maas Wanneer is iets historie? Als er tien jaar voorbij zijn? Twintig? Vijftig? De vorige week zag ik een foto van zo'n zestig jaar geleden die voor mij geen historie was. Het was de gevel van een bakkerswinkel in de Heuvelstraat met een aantal personen op de stoep: kennelijk de bakker met een aantal gezins- of personeelsleden. Ze zagen er een beetje ouderwets gekleed uit. (Hoewel, een bakker blijft een bakker.) Maar verder gaf de foto nagenoeg precies weer hoe het er, op het moment da^ het kiekje mij onder ogen kwam, in de Heuvelstraat bij stond. Hiernaast ziet u een foto van ongeveer één week geleden. Het is hetzelfde pand van bakkerij Maas. Een opvallende etalage met houten kozijnen uit het begin van deze eeuw. Sierlijke letters geschilderd op de winkeldeur. En boven de etalage de naam nog eens herhaald op zwartglazen panelen. De ruiten zijn echter dichtgeplakt met plastic zakken. 'Profoot' staat erop. Die foto van vorige week is intussen wel historie, en daarmee is de foto van zestig jaar geleden het ook. Van de winkel is niets meer terug te vinden. Afgelopen maandag is de pui eruit geslagen, en vervangen door een moderne entree met een ijzeren rolluik voor na zessen. Heuvelstraat 93 is weer bij de tijd. Er komt een sportzaak. 'We hop)en dat het komende donderdag open kan,' laat de aannemer me weten, die dus weinig tijd heeft om me te woord te staan. Het heeft in 1902 heel wat meer dan drie dagen gekost om de nu van de aardbodem verdwenen winkel in te richten. 'Sindsdien is het nooit meer veranderd,' vertelt bakker Maas. 'Op 15 oktober van dit jaar zou bakkerij Maas honderd jaar bestaan hebben. In 1887 k r e ^ mijn opa het pand in huur van zijn voorganger bakker Klijssen. Voor zeshonderd gulden per jaar. Daar moeten nu minstens twee nullen achter.'

Univers

dingen geholpen door de heer Borgers die eerder in Breda een soortgelijke brunch organiseerde om geld bijeen te brengen ten bate van de restauratie van de Grote Kerk van Breda. Die bijeenkomst was toen een groot succes.' 'Ik denk eerder dat de lage opkomst te wijten is aan onze uitnodiging. Deze was blijkbaar te onduidelijk.' Om de gehandicaptensport niet met de gebakken peren te laten zitten, is de 'borrel-hap' nu verschoven naar 26 april. Odin gaat in die tijd haar huiswerk beter doen en nieuwe uitnodigingen versturen waarin het goede doel, de Tilburgse gehandicaptensport, beter wordt toegelicht. Hopelijk leveren deze uitnodigingen meer positieve reacties op en zijn er meer notabelen die wat dieper in de buidel willen tasten in plaats van bij Albert Heijn langs te gaan voor sherry en aanven/vante zaken. Odin moet nu wel opletten dat er geen derde uitnodiging moet komen want met die vijftien briefjes van honderd koop je wel voldoende drank en voedsel voor 15 personen, maar daarmee betaal je geen 3000 uitnodigingen. J.B.

KUB belt ongehoord veel De slogan van de PTT 'Laat eens wat van je horen' wordt door de KU B-bevolking voortvarend ter hand genomen. Sinds de ingebruikname van de geavanceerde digitale telefooncentrale begin dit studiejaar en de daaruit voortvloeiende ontsperring van menig toestel (waardoor behalve intern en in de regio Tilburg ook telefonisch contact mogelijk is met de

rest van het land) rijzen de gesprekskosten de pan uit. De rekening van de PTT voor de maanden oktober en november is in vergelijking met de voorgaande jaren maar liefst met 15.000 gulden gestegen. Het kostenregistratiesysteem dat gelijktijdig met de nieuwe telefooncentrale in werking zou treden, is nog steeds niet operationeel waardoor de gevoerde telefoongesprekken niet geregistreerd kunnen worden. Hierdoor is het niet mogelijk om de kosten op de faculteiten, diensten of instellingen te verhalen. Deze worden nu betaald van een centraal budget. Dit blijkt uit een brief van de Dienst Bouw en Huishoudelijke Zaken (DBH) aan het College van Bestuur. Als reden voor het vele bellen noemt men de acties van de KUB voor het behoud van de twee bedreigde faculteiten letteren en psychologie. Er is in die tijd veel telefonisch lobbywerk verricht in de richting van Den Haag, mogelijk gemaakt door het ontsperren van vele telefoontoestellen. 'Als hoofdoorzaak kun je noemen de acties in het kader van Brabant strijdt voor zijn universiteit', zegt Jan Spoel, hoofd van de dienst DBH. De hausse in het telefoneren is nog niet voorbij. 'Op dit moment zijn er meer gesprekken gaande over de toekomst van de universiteit dan normaal', vertelt Bram Wesdorp, hoofd van het bedrijfsbureau van DBH. Om de verwachte hogere kosten voor het jaar 1987 het hoofd te kunnen bieden, draagt DBH een aantal suggesties aan. Het college kan een aanvullend budget beschikbaar stellen; de faculteiten, diensten en instellingen dragen per ontsperd toestel bij in de meerkosten; zij geven opnieuw aan welke toestellen ontsperd moeten blijven en welke niet of niet meer en als laatste moge-

ANSrCHTEN

lijkheid oppert DBH de mogelijkheid om de toestellen die destijds zijn ontsperd weer te blokkeren voor interlokale gesprekken. Overigens kunnen zowel geblokkeerde als ontsperde toestellen middels een systeem van korte kieskode zo'n 250 telefoonnummers in den lande rechtstreeks bellen: zie biz. 103 van de nieuwe interne telefoongids. Het oncontroleerbaar bellen op kosten van de KUB blijft tot 1 juni dit jaar mogelijk. Op die datum hoopt men dat het kostenregistratiesysteem in werking is. Dan gaat men registreren met wie en hoe lang gebeld wordt en wat de kosten daarvan zijn. Op 1 januari 1988 wil men het centrale budget vanweg de decentralisatie verdelen over de faculteiten, diensten en instellingen. De hoogte van het budget is afhankelijk van het aantal telefoontjes dat gevoerd wordt van juni '87 tot januari '88. Wie in de toekomst veel gehoord wil worden moet de tweede helft van dit jaar veel van zich laten horen. G.R.

door Frans Godfroy Waarom die eeuw niet volgemaakt? 'Ja, iedereen vraagt dat. Ze wilden op een gegeven ogenblik zelfs een aktiekomitee oprichten om de winkel te behouden. Ik ben wel een beetje verrast geweest, dat het zo leefde bij veel mensen. Maar ik moest er een keer mee stoppen. Ik loop nou tegen de zestig en ik heb hernia. En hernia en bakken, ckit gaat slecht samen. Bovendien is er geen opvolger.' Maas is blij, dat ie er mee gestopt is. 'Ik heb tweeënveertig jaar in het bedrijf gewerkt. Altijd vroeg op. Door de week om vijf uur, 's zaterdags halfvier. Ik vind, dat ik daar best een punt achter mag zetten. Ik kan andere dingen gaan doen. Nu sta ik niet voor halfnegen op. Mijn vrouw had er wat meer moeite mee. De eerste dinsdag dat we dicht waren zei ze om haUtien 's morgens: 'Ik zou zo de etalage willen gaan inrichten.' Er is nog één winkelpand in de Heuvelstraat dat min of meer de tand des tijds heeft doorstaan. Het ligt recht tegenover de voormalige bakkerij: lampenwinkel Iterson BV. De naam staat niet op de gevel. Wel in reliëf boven de etalage 'Verkoophuis'. De rest van de Tilburgse Kalverstraat ziet er uit als alle Kalverstraten van Nederland. Als u vandaag of morgen toch nieuwe sportschoenen gaat kopen bij Profoot, loop dan ook eens op de volgende manier door de Heuvelstraat (het geeft niet van welke kant u begint). Eerst zoals u gewend bent. Dan terug, het hoofd iets omhoog gewend, alles bekijkend wat zich boven de etalages bevindt. (Struikel niet over wandelwagentjes en uitgestalde reklameborden). Af en toe zal er een üchtreklame uit de benedenwereld in beeld verschijnen. Maar verder zult u zich daarboven in een totaal andere wereld wanen. De wereld van bakker Maas.

20 maart 1987