1987 03 13

UNIVERS ^

.

Tilburgs Universiteitsblad - 13 maart 1987 - jaargang 24 nummer 25

Tilburg blijft gespaard

Visitatiecommissie wil grondige reorganisatie sociologie De Tilburgse sociologie is redelijk in de smaak gevallen bij de Visitatiecommissie die in opdracht van minister Deetman een sterkte-zwakte analyse van de acht sociale faculteiten in ons land heeft gemaakt. De commissie is zeer te spreken over de positieve onderzoeksinbreng van het IVA, maar toont zich bezorgd over de zeer lage onderwijsproductiviteit van de Tilburgse subfaculteit. Verder sporen de aanbevelingen van de Visitatiecommissie aardig met de toekomstplannen die Tilburg samen met de zusterfaculteit in Nijmegen heeft ontvouw/d in het convenant. Op 28 november 1986 riep de minister van Ondenwijs en Wetenschappen de Visitatiecommissie sociologie, politicologie en bestuurskunde in het leven. Deze commissie, onder voorzitterschap van de vroegere voorzitter van het Tilburgse college van bestuur mr. R. J.S.M, van Straaten, had als taak om de minister nader te adviseren over zijn herstructureringsvoorstellen voor de betrokken wetenschapsgebieden in het kader van de recente taakverdelingsoperatie. Vorige week verscheen het eindrapport van de Visitatiecommissie en de aanbevelingen zijn niet mals: de acht sociologieopleidingen moeten alle zeilen bijzetten om de kwaliteit van hun ondenwijs en onderzoek op korte termijn te verbeteren. Gaan ze niet meer studenten trekken dan kan het totale aantal opleidingen in de jaren negentig wel worden teruggebracht tot drie.

zodat eerste en derde geldstroomonderzoek organisatorisch goed in eikaars verlengde kunnen worden geprogrammeerd'. Kritisch is de Visitatiecommissie over de ontwikkeling van de vrije studierichtingen in Tilburg: zij vraagt zich af of een aantal van deze initiatieven niet beter binnen het HBO passen dan binnen de universiteit en stelt voor om de vrije studierichtingen in

De versplintering van de sociologie, aldus het eindrapport, moet ongedaan gemaakt worden. De commissie pleit voor een herstel van de algemene sociologie en een versterking van het onderzoek. Tilburg krijgt de aanbeveling om samen met de Katholieke Universiteit van Nijmegen plannen te ontwikkelen voor één studierichting sociologie in 1991, met complementaire voorzieningen aan beide instellingen. De commissie constateert verder dat de score van de Tilburgse vakgroepen gunstig is beïnvloed door het meetellen van de onderzoeksoutput van het IVA. 'De commissie heeft met instemming kennis genomen van de paralelle structuur binnen het IVA en de subfaculteit.

Instroomcriterium

vervolg op pag. 2

Letteren

Minister Deetman heeft in een bilateraal overieg met het College van Bestuur van de KUB de scherpste kantjes van zijn bezuinigingsvoorstellen wat verzacht. Hij heeft geaccepteerd dat de KUB de korting op sociale wetenschappen uitsmeert over verschillende faculteiten, dus ook filosofie. En hij heeft het harde instroomcriterium van 120 letterenstudenten per 1 december 1989 enigszins genuanceerd. Het college van bestuur heeft 'na ampel beraad en onder voorbehoud van het standpunt van de universiteitsraad' besloten om met de nieuwe beleidsafspraken akkoord te gaan. Het bilaterale overieg tussen KUB en minister vond vorige week donderdag

1991 in elk geval aan een grondige evaluatie te onderwerpen. Tenslotte adviseert de commissie het Tilburgse college van bestuur te streven naar een zodanige verhoging van de onderwijsproductiviteit 'dat een belangrijk gedeelte van de formatieruimte bij onderwijs vrijkomt voor reallocatie en deze (gedeeltelijk) te besteden aan kwraliteitsverhoging van het onderzoek dat binnen de studierichting wordt gedaan'. Volgens de uitkomsten' van het onderzoek is de Tilburgse opleiding de enige van de acht die groeit volgens de Belangstellingsraming '87; terwijl Tilburg toch al tot de grotere studierichtingen gerekend moet worden. Elders in het land vertoont de instroom van eerstejaars sociologiestudenten een dalende lijn. Het studierendement in Tilburg is ook goed, maar als het op de ondenwijsproductiviteit aankomt scoort de KUB op een na het laagst. Reden volgens de Visitatiecommissie: inefficiënte allocatie. En de aanbeveling zoals gezegd: plaats wat personeel van het onderwijs over naar de onderzoekssector. Al met al is de KUB een van de weinige opleidingen die naar het oordeel van de Visiatiecommissie geen vakgroepen hoeft op te heffen. Elders vallen wat dat betreft rake klappen. Het eerdere voorstel van minister Deetman om de drie opleidingen in de Randstad in Amsterdam te concentreren gaat de commissie te ver. Rotterdam zou door fusie met Leiden vooriopig een eigen opleiding kunnen handhaven, zij het in een kleinere opzet dan beide instellingen zelf hadden gedacht. Mr. van Straaten en de zijnen hebben bij het uitbrengen van de aanbevelingen een drietal clusters onderscheiden, te weten: Utrecht en Groningen (Centrum-Noord), Tilburg en Nijmegen (Zuid-Oost) en Amsterdam, Rotterdam en Leiden (Randstad). In principe is per cluster gestreefd naar onderwijsvoorzieningen op een breed terrein van de sociologie. De voorstellen aan Tilburg en Nijmegen zijn aanbevelingen aan de colleges van bestuur aldaar, 'waardoor naar de hoop

versoepeld

plaats. Het college van Bestuur had op een onderhoud aangedrongen omdat ambtelijk overieg niet tot overeenstemming over de nadere invulling van de Tilburgse bezuinigingen had geleid. Een concept-tekst van beleidsafspraken had het college pasgeleden hevig doen schrikken. Met name de eisen die in het kader van de Krimp- en Groeioperatie aan het voortbestaan na 1990 van de Letterenfaculteit werden gesteld, waren in het verkeerde keelgat geschoten. Het ambtelijk voorstel eiste namelijk een instroom van 120 voltijdse studenten per december 1989 een totale studentenpopulatie van 400 studenten voor diezelfde datum. Over deze en andere moeilijk verteerbare 'ijk-

punten' ging het bilateraal gesprek van 5 maart. Tenslotte bleek de minister bereid tot enige versoepeling: zo accepteerde hij een minder harde formulering voor het instroomcriterium. Het 'mechanische ijkpunt' van 120 studenten per 1 december 1989 dient te vervallen en de nieuwe afspraak zou kunnen zijn 'dat krachtig wordt gestreefd naar een instroom van 120 studenten in 1990, waarbij het gaat om een aantoonbare trend'. Deze formulering'maakt in elk geval een nader gesprek in 1990 mogelijk. Ook bleek Deetman bereid om het omvangscritenum van 400 voltijds ingeschrevenen te laten vallen. T.G.

8 Tilsac klimt tegen steile rotswanden. Een goede voorbereiding om straks de naaatschappelljke ladder te beklimmen. 9 Een Akademieonderzoeker Thijs ten Raa is een van de drie Tilburgse Belaardfellows. 7 WO-inspecteur Bresters wil niet In het wilde weg aan het werk gaan. 5 Voetbdvandaiisme Een standpunt van prof. Rijsman.

Informatiepunt Studiefinanciering was succesvol Het Informatiepunt Studiefinanciering dat van mei tot en met december vorig jaar aan de KUB functioneerde heeft in die tijd zo'n 6.000 telefoontjes te verwericen gekregen, waarvan een groot gedeelte afkomstig was van buiten de regio. Het Informatiepunt is een bruikbaar alternatief geweest voor de vooriichting van de Centrale Directie Studiefinanciering in Groningen die vaak telefonisch onbereikbaar is. Dit valt op te maken uit het evaluatieverslag van het project, dat een gezamenlijk initiatief was van de KUB en de Katholieke Leergangen. Ten bate van het Informatiepunt, dat was ondergebracht bij de Dienst Studentenzaken en Welzijn (DSW), werden twee extra telefoonlijnen opengesteld waarachter permanent twee vooriichters bereikbaar waren. In oktober werd het project verlengd tot januari. Hoewel deze service in eerste instantie bedoeld was voor studerenden aan de KUB of de Katholieke Leergangen, groeiende het uit tot een landelijke voorziening. Het informatienummer 008 verwees mensen met vragen over de studiefinanciering door naar Tilburg en ook het NOS-journaal kwam een kijkje nemen. De duizenden telefoontjes hebben ertoe geleid dat men goed op de hoogte kwam van de knelpunten van het nieuwe studiefinancieringssysteem, dat op 1 oktober vorig jaar is ingevoerd. Deze kennis is doorgegeven aan 'Groningen' en aan de politiek. In de achteriiggende periode is de functie van het Informatiepunt weer overgenomen door het DSW-informatiecentrum. Dit leverde geen problemen op maar voor de pyeriode na 1 april - als het definitieve stelsel is ingegaan - verwacht men weer een topdrukte. G.R.

INGEZONDEN

COLOFON

Nog belachelijker dan Deelman De wijze waarop het College van Bestuur van de K.U.B, omgaat met bezuinigingen doet mij de haren te bergen rijzen. Met na­ me wanneer het gaat om de wijze waarop omgegaan wordt met de mensen die moge­ lijkerwijs getroffen worden door de maat­ regelen van dit 'bestuur'. Alle medewer­ kers van de K.U.B, kregen 14 dagen gele­ den een brief toegespeeld waarin uitgelegd werd wat de procedure zou zijn en de aan­ pak van de bezuinigingen. Op het eerste ge­ zicht een korrekte zaak. Maar het muisje had een staartje, in dit geval de bijlage. Hierin werd ingegaan op de onslagrege­ ling, wachtgeld en sollicitatieverplichting van ontslagen werknemers. Deze bijlage veroorzaakte bij mij in eider geval een ge­ voel van onbehagen, in de zin van: dat zal wel niet voor niets zijn dat ze mij dat toesturen. Maar ja, het is gericht aan alle medewerkers dus het zal wel loslopen. On­ dertussen begon het in de wandelgangen al te gonzen van de geruchten. Een week later verneem ik dat de Wetenschapswinkel, waarbij ik werkzaam ben, buiten schot blijft. In eerste instantie overheerst een ge­ voel van opluchting. Maar ais dat voorbij is, zie je dat andere diensten zwaar getrof­ fen worden. In plaats van 20 n.w.p.­ plaatsen aan te wijzen, zoals de Minister dat wil hebben, doet het 'bestuur' er een schepje bovenop door 40 n.w.p.­plaatsen op de tocht te zetten. De geruchten in de wandelgangen nemen toe; over wie dan wel of niet ontslagen zal gaan worden. De 'oudere' werknemers krijgen vervolgens een brief thuis gestuurd waarin melding wordt gemaakt van 'vrijwillige' vervroeg­ de uittreding gepaardgaande met een 'inte­ ressante' wachtgeldregeling. Wat zijn nu de gevolgen van deze maatregelen? Dank­ zij de 'ongetwijfeld goede bedoelingen' van het College van Bestuur is een verrotte sfeer ontstaan. Er is onrust ontstaan waar­ door mensen niet meer toekomen aan wer­ ken maar bezig zijn met lijfsbehoud. Een

TE BERDE

twintigtal mensen in de n.w.p.­sfeer zullen ontslagen worden en twintig anderen zul­ len met een kater zitten want zij zijn hoogstwaarschijnlijk bij de volgende be­ zuinigingen het haasje. De motivatie van deze mensen zal beneden peil dalen met de gedachten dat aan hun werkzaamheden binnen deze instelling, geen of weinig prio­ riteit wordt gegeven. De 'oudere' werkne­ mers worden in een hele moeilijke hoek ge­ dwongen door het aanbod om 'vrijwillig' te vertrekken. Want hoe zou U reageren als U zo'n brief zaterdagochtend per post thuis ontvangt? En hoe denkt een jongere collega over het feit dat hij eventueel ont­ slagen wordt terwijl 'die ouwe' toch veel beter kan afvloeien met een 'interessante' regeling. Heeft het College wel stilgestaan bij het arbeidsperspektief van oudere werknemers in deze samenleving. Hierover zijn diverse studies verricht met als algeme­ ne konklusie: miserabel. Het is mijn me­ ning dat de verdeel­ en heersstrategie die E)eetman heeft toegepast bij zijn bezuini­ gingen richting U niversitaire instellingen hier verdubbeld wordt toegepast. Zie al­ leen al het verdubbelen van het aantal men­ sen die bedreigd worden met ontslag. Te­ gen Deetman zijn we met zijn allen gaan demonstreren in Den Haag onder leiding van dit College van Bestuur. Je zou toch mogen verwachten dat zij het anders zou­ den doen en knokken om de 20 plaatsen te minimaliseren. Nee hoor, zij doen er nog een schepje bovenop. Bedankt College, voor de wijze waarop jullie met de solidari­ teit van jullie mensen omgaan!

vervolg v a n p a g . 1

Visitatiecommissie v a n d e c o m m i s s i e n i e u w e ingrepen v a n de minister in 1991 v o o r deze discipline overbodig zijn'. Drs. Cees de Graaf, secretaris v a n d e s u b ­ f a c u l t e i t sociale w e t e n s c h a p p e n , d e n k t d a t d e K U B er in h e t e i n d r a p p o r t relatief g o e d vanaf k o m t . D e w a a r d e r i n g v o o r d e Tilburgse o p l e i d i n g is o v e r b e t a l g e m e e n redelijk t e n o e m e n , de aanbevelingen s t r o k e n behoorlijk m e t d e p l a n n e n die d e s u b f a c u l t e i t zelf v o o r d e naaste t o e k o m s t h a d uitgezet.

CULINAIR LENTEFESTIJN Naast onze a la carte­gerechten bereiden wij een keur van

VOORJAARSPRIMEURS Ter kennismaking serveren wij

3 CULINAIRE LENTEMENU'S Menuprijs vanaf f S5,— Restaurant

'DEN SCHOUT' Oranjestraat 4 (tussen Paleisring en Emmastraat) Tel. 013­434512/674394 ­ Tilburg (Donderdag rustdag)

s 5 f

D e Graaf heeft zich lichtelijk verbaasd over d e w e r k w i j z e v a n d e V i s i t a t i e c o m ­ missie. M e n is niet h e t l a n d i n g e t r o k k e n , maar heeft d e instellingen stuk v o o r s t u k o p spreekuur g e v r a a g d . De Graaf: 'Een Tilburgse delegatie is o p 9 januari in Utrecht geweest, het onderhoud m e t de c o m m i s s i e heeft w e l g e t e l d één u u r g e ­ d u u r d . D e overige i n f o r m a t i e o v e r onze s u b f a c u l t e i t heeft m e n zelf via andere w e ­ g e n bij elkaar g e z o c h t ' . T o c h beoordeelt d e Graaf h e t e i n d r a p p o r t v a n d e c o m m i s s i e ' g e g e v e n d e korte tijd die er v o o r s t o n d ' als e e n g r o n d i g w e r k s t u k . Een gedetailleerd e i n d o o r d e e l is echter pas mogelijk als alle g e g e v e n s n o g eens exact zijn n a g e r e k e n d . D e u i t k o m s t e n v a n het landelijk evaluatie­ r a p p o r t zullen zeker m e e w e g e n in het d e ­

Univers

■iHm a t s e r t j e S ^ H 'Matsertjes' kunnen enkel per ingevulde matser­ bon worden opgegeven bij de redaktie. Contant , betalen. Tot 30 woorden kosten z e / 5,—. Tus­ sen 30 en 60 woorden / 10,—; onder nummer ƒ 2,50 extra. Reakties op advertenties onder nummer naar de redaktie sturen. REPROMOTIE: Maandag en dinsdag in de mensa informatie over hoe u de flinke kortingen kunt krijgen op uw favoriete week en dagbladen; opinie en tijd. schriften; studie en hobbybladen etc. Kom langs in middag en avondpauze of kijk op de prikborden bij de houders. GEVRAAGD: Art Index Amsterdam vraagt vrijwilligers studenten-kunstgeschiedenis voor assistentie bij landelijke grafitti-actie! Inl.: 020-769961. TAALCURSUS SPAANS: Spaanse taalcursus in Salamanca! Oudste universiteitsstad van Spanje. 1 maand ƒ 700,—, voor collegegeld, boeken en verblijf; ƒ 1050,— mét maaltijden erbij. Gehele jaar door; 5 nivo's, óók beginners. Kortere en langere kursussen. Flamenco-dansen, sauna. Colegio de estudios Hispanicos, Bagijnhof 25, Schiedam, tel. 010-4735767. RECHTEN: Arrestenbundels doet. vermogensrecht (Goederen + Verbint.), per leerstuk bij elkaar. Info: M. Hamers, Pb. 15025, 3501 BA Utrecht/tel. (030-)734357: ma, wo, do. 19.00-20.00 uur. GEVRAAGD: Vervoer vrij. n.m. Tilburg-Eindhoven, zo. avond Eindhoven-Tilburg. Vrijwel elke week. Bel 013-368737 (Peter). GEZOCHT: Wij gaan naar Turkije, Marokko of de Noordkaap. Hiervoor zoeken we nog reisgenoten. Bel voor info: 053-313349/301450. THEATER: De Werkgroep Universiteitstheater Tilburg (W.U.T.) zoekt voor een nieuwe productie nog enkele acteurs/actrices met ervaring en/of talent. Bellen: Susan 432062; Ingrid: 360048. TE KOOP: Huis te koop in Zorgvliet, ± 10 min. van KUB. Ind. zitk., eetk., keuken, kelder, CV, 5 slaapk, badk, voor en achter tuin met berging. P r . / 175.000,—,k.k. Tel: 013-670088. TYPEWERK: Ervaren typiste typt snel alle werkstukken e.d. Informatie 422510 (de Vries). TYPEWERK: Wilt u uw werk netjes op een electronische machine getypt, belt u dan s.v.p. 672466. GEVRAAGD: Staats- en bestuursrecht D. H.K. en W.K. aantekeningen Decentralisatie feb. 1987. Bel. v a 20.00 uur 073-421964. TE HUUR: Wegens buitenlandse stage: kamer 4.30x5.50 m. in vrijhuis / 260,— incl. periode: juni/juli '87 t/m febr./maart '88. Tel: 013-358651, vragen naar Jac. GEVRAAGD: Mannelijke hulp bij tuinwerkzaamheden a / 10,— p.u. voor gem. enkele uren per 14 dagen, v.d. Ven, Const.v. Wessemhof 1, Tilburg. Tel. 673986. finitieve h e r s t r u c t u r e r i n g s v o o r s t e l d a t m i nister D e e t m a n b i n n e n k o r t a a n d e T w e e de K a m e r zal v o o r l e g g e n . Naast d e Visitat i e c o m m i s s i e v o o r sociale w e t e n s c h a p p e n is er o o k een V i s i t a t i e c o m m i s s i e v o o r pedagogiek e n o n d e r w i j s k u n d e aan het werk geweest onder voorzitterschap van drs. M.J. Koornstra. O o k deze c o m m i s s i e heeft haar e i n d r a p p o r t v o r i g e w e e k a f g e rond, -p Q

13 maart 1987

Bibeb en Fons Rademakers; Veerboten en Het Kanaal Bibeb en de voor een Oscar genomineerde Fons Rademakers, over het (dode) toneel, de liinnesinne en (WFHermans in) Zuid-AfriJia. 600 schepen per dag in Het Kanaal, inclusief de Drijvende Doodkisten. De Captains of Industry kozen de 'Manager van 1986' zonder van diens zeven BV'tjes Ie weten, hel verslag van een miskleun. Engel Verkerke en de posters, van Waarheid-redacteur tot miljonair. De doofpotten op het ministerie van Ontwikkelingssamenwerking. De Amicales en het geweld. Het front is overal: een verslag uit Bagdad.

DE IMPRESSIONISTEN In de kunstbijlage, in kleur, de Franse meesters uit het Van Gogh: realisten en de impressionisten. Boekenbijlage: een uitvoerig gesprek met Charles Bukowski.

Lees naast UW krant Vrij Nederland

univers tilburgs universrteitsblad (voorheen tilburgs hogeschoolblad) retiaktie eddie vaes (hoofdredakteur) twan geurts, lennart kik, angela van schendel (assistente) medewerkers toine asselbergs, hugo backs, ben beljaars, hans de brouwer, claartje van der gnnten, rené van hooren, michel knapen, frank sooniéus, gerard rutten, astrid tates, yvonne t o n , nanny timmers, lil wagenmakers cokmmisten dr a j w boelhouwer, c m van diek dr p f m kop, prof dr j a stalpers samenstelGng redaktieraad prof mr p van seters (voorzitter) dr h v a n e r p , m ackermans (adviseur), drs th schouw, h van kleef, drs c p m broekhof offKiöle mededelingen afd persen voorlichting cartoonist ad van haandel advertenties angela van schendel kopii alle kopij moet uiterlijk op donderdag de week vóór het verschijnen in het bezit van de redaktie zijn redakti^^dres/advertenties hogeschoollaan 225, tilburg, telefoon (alleen voor univers) 662277 en 662506 intern 2277 en 2506 kamer B 12 en B 13 (gebouw b) foto rien siers landelijk samenwerkkigsverbMid universitaire pers (up) waarbij verder aangesloten ad valvas (vu amsterdam), wagenings universiteitsblad, utrechts universiteitsblad, delta (delft), cursor (eindhoven), tut-nieuws (twente), observant (maastncht), uk (groningen) en ku-nieuws (nijmegen) druk drukkerij em de jong bv, baarle-nassau abonnementen voor niet-universiteitsleden f 15,— per jaargang

Symposion 'Minder staat - IVIeer welzijn?'

'Doen wij nog wel genoeg voor de bejaarde op de hoek?' WETGEVING

Vrijdag 6 maart organiseerde de subfaculteit Sociaal en Culturele Wetenschappen van de KUB het symposion 'Minder staat - Meer welzijn?'. Een wetenschappelijk afscheidscadeau voorde vertrekkende prof dr. J.A. Stalpers, rond het thema van de terugtredende overheid op allerlei sociaal-culturele terreinen. Onder veel belangstelling sloot Stalpers zelf de studiedag af met zijn afscheidsrede 'De moeilijke kunst'. Met het ontstaan van de verzorgingsstaat die eind jaren zestig zijn hoogtepunt bereil<te, nam de overheid steeds meer voorzieningen uit handen van de burgers. Het welzijnswerl< bloeide op en alle mogelijke voorzieningen rezen als paddestoelen uit de grond. De laatste jaren echter legt de overheid taken en verantwoordelijkheden terug bij de burgers. Het particulier initiatief moet weer gestimuleerd worden en de huidige regering schermt met termen als 'zelfzorg' en 'mantelzorg'. Allereerst gebeurt dat uit financiële overwegingen, maar ook omdat de verzorgingsstaat er niet altijd in geslaagd is het welzijn naar verwachting te verhogen. Een terugtredende overheid zou dus ook juist positieve gevolgen kunnen hebben: mensen zouden zich daardoor kunnen ontworstelen aan de soms ook benauwende greep van de overheid. Dat proces vereist echter wel een visie die in een evenwichtig beleid tot uiting moet komen. Of fungeert het begrip 'zorgzame samenleving' alleen maar als de politieke dekmantel waaronder de overheid er maar op los bezuinigt zonder inhoudelijke argumenten te gebruiken? De sprekers op het symposion neigden allemaal naar een bevestigend antwoord op die vraag, zij het de één explicieter dan de ander. Aan hen allereerst de taak zich te bezinnen op de nieuwe verhoudingen tussen staat en individu die het gevolg zijn van de terugtredende overheid. Tot pasklare oplossingen leidde dat niet maar, zo verzuchtte prof.dr. P. Schnabel tijdens één van de korte discussies: 'Ach, analyseren lukt allemaal wel, maar iets nieuws bedenken?'

WILLEKEUR

Nieuw was wel de benaderingswijze van prof.dr.mr. C.J.M. Schuyt (Rijksuniversi-

teit Leiden) om de zwaksten in de samenleving te localiseren. Naar een indeling van Ghandi onderscheidde hij vier categorieën: the least (kansarmen); the last (financieel minst draagkrachtigen); the lost (nakomers in maatschappelijk opzicht): en the latest (de generatie die altijd precies achter het net vist). Voor deze groepen dient de overheid wel degelijk verantwoordelijkheden te blijven dragen, meende Schuyt, hoewel het moeilijk is om effectieve hulpverlening te bieden. Deze mensen missen vaak gevoel voor eigenwaarde. Ook sloot Schuyt zich aan bij een stelling uit het proefschrift van prof. Stalpers: specifieke maatregelen zijn geboden, geen categoriale. Hulpverlening bracht niet alleen goeds met zich mee. Volgens Schuyt zijn velen er weliswaar relatief op vooruit gegaan, maar er zeker niet gelukkiger op geworden. Bepaalde taken moeten in handen van de overheid blijven en niet overgelaten worden aan individuen onderling. Schuyt: 'Onderlinge solidariteit is op zich goed, dat wil zeggen als ze onafhankelijk van de overheid is. Niet als ze van bovenaf door Brinkman wordt opgedrongen.' Evenals Schuyt wees prof. Schnabel (Nederlands Centrum Geestelijke Volksgezondheid) erop dat de zwaksten van de samenleving wel weer eens de dupe kunnen worden van het afbrokkelen van de verzorgingsstaat. De Nederlandse verzorgingsstaat ging uit van het 'middle class' niveau als norm bij het bepalen van het bestaansminimum. 'Als dat niet meer betaalbaar is, ontstaat meer particuliere sector. Voor de 'lower class' heeft dat de grootste gevolgen', aldus Schnabel. Schnabel zag dan ook weinig heil in een zorgzame samenleving, waar die particuliere sector juist zal groeien en waar meer

Prof. Stalpers

'zelfzorg' en 'mantelzorg' moet zijn. Hulpverlening wordt anders willekeur. Schnabel: 'Het gaat dan niet meer om een recht maar om een gunst, wat ongelijkheid en zorgonzekerheid impliceert. Dit treft dan vaak weer de armsten en mensen zonder sociale netwerken.' En was de verzorgingsstaat vaak benauwend door de alomvattende greep van de overheid op maatschappelijke terreinen, voor de zorgzame samenleving geldt dat in feite ook. Zij het op een andere manier, illustreerde Schnabel door minister Brinkman op te voeren met de morele vraag: 'Doen wij wel genoeg voor de bejaarde op de hoek?' De eindconclusie van Schnabel luidde: 'Minder staat leidt hier zeker tot minder welzijn. Maar meer staat leidt niet automatisch tot meer welzijn.'

Lustrumcongres theologie over vrijwilligerswerk Ter gelegenheid van haar twintig-jarig bestaan heeft de theologische faculteit een feestprogramma vastgesteld. Deze maand is men begonnen met een lezingencyclus over het geloof van het volk in de Middeleeuwen, in mei komt er een studiedag over twintig jaar ontwikkelingen in de theologie en een concert met als thema '10 eeuwen religieuze muziek', in juni wordt er een gastcollege gegeven met de titel 'Geboorte van de held-paradigma in de bijbel', en in november is er een reünie van (oud)studenten. Er wordt ook nog een academische zitting gehouden. Voor de komende week - 19, 20 en 21 maart - staat er een congres op het programma over vrijwilligerswerk in de kerk: 'Leken: deskundigen bij de gratie Gods.' Dit congres heeft een tweeledig karakter, enerzijds is het een wetenschappelijk congres bedoeld voor studenten, docenten en andere geïnteresseerden. De positie van de leek als niet-gewijd ambtsdrager staat hierin centraal. Achtereenvolgens komen aan bod: 'Theologen en de uitdaging van feministische theologie' (19 maart), 'De

Univers

gelovige en de agenda van de toekomst' (20 maart), 'Het volk van God in de wereld van vandaag' (21 maart). Daarnaast is er op 19 maart een specifiek programma voor mensen die als vrijwilliger in de kerk werkzaam zijn: 'Leken actief in de plaatselijke geloofsgemeenschap'. Drie mensen geven die dag vanuit verschillende invalshoeken een theologische reflectie op het kerkwerk. Een daarvan is drs. A. Polspoel. Hij houdt zich bezig met de

vraag in hoeverre het vrijwilligerswerk de kerk heeft vernieuwd. Polspoel: Het feit dat de laatste twintig jaar vrijwilligerswerk van de grond is gekomen is op zich vernieuwend. Maar het vrijwilligerswerk richt zich op de traditionele taken van de kerk, zoals b.v. voorbereiding op de eerste communie en huisbezoek, het heeft weinig nieuwe taken op zich genomen. Mensen die echt iets nieuws willen, bijvoorbeeld de kerk meer op de samenleving richten, hebben vaak het gevoel dat ze daar niet echt aan toekomen omdat ze tegenwerking ondervinden van pastores en parochianen.' 'Het Vaticaans concilie heeft 20 jaar geleden de positie van de leek naar voren geschoven. Deze zou juist de relatie tussen kerk en samenleving moeten behartigen. Ik heb zelf mijn twijfels of dat werkelijk het geval is. Ik heb de indruk dat die vernieuwing erg binnenkerkelijk is gebleven. Ik denk dat het bij pastores vaak ook angst oproept: als men zich teveel met kerk en

Prof.dr. J.A. Stalpers sloot de rij sprekers met zijn afscheidsrede 'De moeilijke kunst', waarin hij het kunstbeleid van een terugkerende overheid kritisch onder de loep nam. Tot op heden bestaat er geen samenhangend kunstbeleid, maar daar komt binnenkort waarschijnlijk verandering in. Verschillende aanzetten voor een samenhangende cultuurwetgeving zijn al gegeven. Het advies van het Sociaal Cultureel Planbureau waar minister Brinkman in 1984 om verzocht, ligt nu bij de kamer. Voor Stalpers aanleiding om kritiek op dat advies te leveren, nu wetgeving nog niet gerealiseerd is. Aan het begin van zijn betoog schetste Stalpers de ontwikkeling die het kunstbeleid tot het welzijnsbeleid en hoewel kunst en welzijn in de jaren zeventig gescheiden werden, leidde dat toch niet tot een bevredigende situatie. 'Bovendien is amateuristische kunstbeoefening vreemd genoeg onder de nieuwe welzijnswet geschoven', merkte Stalpers op. Voor Stalpers gaat het er allereerst om dat er een goed cultuurbeleid komt; dat hoeft niet persé in één wet ondergebracht te worden. Onderwijs heeft een belangrijke taak in het ontwikkelen van kunstzinnige beleving, stelde Stalpers. Maar in tegenstelling tot automatisering krijgt kunst weinig aandacht binnen het onderwijs. Stalpers nam vooral stelling tegen de smalle kunstopvatting die in het cultuuradvies gehanteerd wordt. Kunst is daarin de vernieuwende exclusieve kunst die voor slechts een beperkte groep mensen toegankelijk is. Zonder het belang van deze kunst te onderkennen, zou Stalpers in een kunstbeleid liever zien dat gekozen werd voor een ruime opvatting. In deze opvatting gaat het om vele kunstvormen die naast elkaar bestaan, behorend bij evenveel groepen. Stalpers: 'Men heeft niet gekeken naar de werkelijke aanwezigheid van kunst. Kunst is overal aanwezig. Dat blijkt bij alle keuzes die we maken.' Yvonne Ton

samenleving bezighoudt zal een aantal traditionele mensen afhaken.' Voor vrijwilligers zijn op een aantal plaatsen in Nederland pastorale scholen opgericht. Zij verzorgen twee-jarige cursussen op het gebied van pastoraal werk waarbij de betrokkenheid van de vrijwilligers centraal staat. Polspoel: 'Naarmate mensen beter toegerust zijn willen ze ook meer verantwoordelijkheid. Juist die mensen voelen zich vaak gefrustreerd. Iemand die zelf wel wat aan volwassenkatechese wil doen krijgt te maken met medeparochianen die daar kritisch tegenover staan, gelovigen die geen vrijwilligers accepteren. Vrijwilligers die iets vernieuwends willen doen kunnen dat niet binnen de traditionele kerk. Zo ontstaat er vernieuwing los van de kerk en niet ten dienste van de kerk. De kerk zou pluriformiteit moeten kunnen tolereren. Maar in de officiële kerk zie je een tendens naar uniformiteit. Recente uitspraken van kradinaal Simonis en bisschop Bomers geven mensen een legitimatie om uit de kerk te gaan. Waarmee je nu net de vernieuwende tendens de kerk uitjaagt. Dat vind ik eigenlijk het rampzalige.' C.v.d.G.

13 nnaart 1987

Huisartsen verdienen za/<centje extra Oorpijn, rugpijn, een verwijsbrlefje Is zo geschreven. De behandeling bij de spclallst kan dan beginnen. Maar Is zo'n kaartje soms niet tè snel geschreven, kan de huisarts niet meer zelf doen voor de patiënt In ruil voor een zakcentje extra? Oftewel kan de zelfwerkzaamheid van de hulsartsen niet vergroot worden door financiële prikkels? Om dit uit te zoeken startten de Tllburgse econometristen drs. W. Nuyens en drs. M. van TIts in 1984 een onderzoek. Opdrachtgevers waren het Ziekenfonds Midden Brabant en het Centraal Ziekenfonds. Voor hen was de mogelijke kostenbesparing van groot belang. Het onderzoek loopt nog tot eind 1987, een tussentijds verslag levert al verrassende resultaten op. In de acht huisartsenpraktijken (met in totaal dertien huisartsen) werden 9.5 % minder venwijsbrlefjes voor oogheelkunde en K.N.O.-artsen afgegeven, de doorverwijzing naar fysiotherapeuten nam 10.5 % af en het aantal verpleegdagen (exclusief psychatrie) liep maar liefst met 14.6 % terug. Om te beginnen werd In het onderzoek het gemiddeld aantal verwijzingen naar diver-

se specialismen vastgesteld. Daar werd een 'bonusgrens' en een 'malusgrens' van afgeleid. Een hulsartsenpraktijk kan een uitkering (bonus) verdienen, indien er In vergelijking met collega's duidelijk minder verwezen wordt. Daarentegen wordt een bedrag in rekening gebracht als de huisarts duidelijk boven het gemiddelde aantal verwijzingen zit. In principe duurt het nu lopende experiment tot het einde van het jaar. Wordt dan geconstateerd dat de dalingen van de verwijzingen permanent zijn, dan zou dit bonus-malus systeem een belangrijke bijdrage kunnen zijn in de kostenbeheersing van de gezondheidszorg. Maar voordat het zover is moet natuurlijk eerst uitgezocht worden hoe het mogelijk is dat specialistische hulp opeens veel minder nodig blijkt te zijn en wat het zakcentje extra voor de hulsarts voor gevolgen heeft voor de patiënten. Het IVA gaat daarom momenteel na of het mogelijk is een vervolgonderzoek op te zetten waarbij het medisch handelen van de deelnemende hulsartsen met dat van de collega's vergeleken wordt. J.B.

Afgelopen dinsdag werd drs. R.H.L. Morshuis van de Interne bedrijfsgezondheidsdienst KUB/Katholieke Leergangen ingeschreven als het 500 ste lid van de Personeelsvereniging van de KUB. De Personeelsvereniging bestaat nu 18 jaar en had bij de oprichting 233 leden. De doelstellingen blijven nog steeds: het bevorderen van leef- en werkklimaat op de KUB door o.m. het scheppen van mogelijkheden om elkaar ook en vooral buiten de werkuren te vinden (en niet alleen in het P.V. café), ook op andere terreinen dan die van de functie. Op de foto: Morshuis (links) die de lidmaatschapskaart en een attentie krijgt van het bestuur van de personeelsvereniging, v.l.n.r. Mick Sluyter, Léon Lejeune en Bram Wesdorp.

Buro Buitenland 'verbolgen' over reorganisatie

SSGZ verliest geding extra premie Studenten betalen volledig mee aan de extra premies, die aan particulier verzekerden met ingang van januari zijn opgelegd en die bedoeld zijn om de kosten van de vele bejaarden in het ziekenfonds te drukken. De grootste ziektekostenverzekeraar voor studenten, de SSGZ, werd vrijdag in het ongelijk gesteld door voorzitter mr. J.J.R. Bakker van het College van Beroep voor het Bedrijfsleven (CBB). De verzekeraar had in januari tijdens een door haar aangespannen proces gevraagd om vernietiging van de besluiten, waarmee ook aan studenten de premieverhoging van 114 gulden per jaar wordt opgelegd. Achtergrond van het conflict is de vorig jaar ingevoerde ziektekosten wetgeving. Daarin staat dat 'particulieren' moeten bijdragen aan de ziektekosten van bejaarden in het ziekenfonds en aan die van de mensen, die vroeger in het vrijwillig ziekenfondszaten en momenteel een particuliere polis hebben, de zg. standaardpolis. Deze wordt om sociale redenen ver onder de kostprijs aangeboden. Het verschil moet

door de overige particulier verzekerden, waaronder nu ook de studenten van de SSGZ, worden bijgepast. Tijdens de pariementaire behandeling van de wetgeving hadden zowel minister Ruding van Financien als de toenmalige staatssecretaris van Volksgezondheid, Van der Reijden, meermalen beloofd dat studenten slechts de helft van de extra premies zouden hoeven te betalen; 57 gulden. Maar toen de wetten eenmaal waren aangenomen was die toezegging snel vergeten: in de uitvoeringsregels werd niet gerept van een halvering voor studenten, wel van een leeftijdscriterium: voor kinderen tot 20 jaar werd de heffing gehalveerd. Vorig jaar juni kreeg de SSGZ van de Haagse rechtbank In een kort geding gedaan dat de ultvoeringsregels niet op de SSGZ van toepassing mochten worden verklaard. Niettemin ontving het SSGZhoofdkantoor enige maanden later een gepeperde rekening van ruim 2,6 miljoen gulden over 1986 en 1985. De StichtingMOOZ, uitvoerder van de wet, voelde zich niet gebonden aan de uitspraak en vroeg het volle pond, reden voor de SSGZ om

In een brief aan het College van Bestuur dringt de dienstraad van het Buro Buitenland er op aan dat er snel een oplossing wordt gevonden voor de meer dan een jaar openstaande vacature van hoofd van het Buro Buitenland. Tevens vraagt men het college in de brief om de beleidsuitgangspunten van de Nota Buitenlandbeleid en de staf van het Buro Buitenland te betrekken in de discussie over de toekomstige taak en structuur van het Buro Buitenland. Na het vertrek begin 1986 van het toenmalige diensthoofd Is na twee sollicitatieprocedures de functie nog steeds niet bezet. Het functioneren van het Buro Buitenland wordt verder nog bemoeilijkt door langdurige ziekte van een van de medewerksters. Na herhaalde verzoeken om oplossingen werd een interimmanager aangesteld. Zijn bemoeienis met

het Buro Buitenland Is sinds januari afgelopen en over verienging Is niet gesproken, zo stelt men In de brief. Ook is nooit meegedeeld wat de taakstelling is van de Interim-manager of hoeveel uur hij ter beschikking heeft. Verder is er nooit overleg geweest met de medewerkers van het Buro Buitenland. Zij waren dan ook zeer verbaasd om van de Interim-manager te horen dat er een weri<groep Is ingesteld die advies moet geven over een reorganisatie van het Buro. 'Formeel Is deze gang van zaken wellicht niet aanvechtbaar maar als dienstraad zijn wij ten zeerste verbolgen over het feit dat de medewerk(st)ers van het buro niet zijn betrokken bij een voor de taken van het buro vergaande konsekwenties hebbend voorstel', aldus de brief van de dienstraad. G.R.

naar het CBB te stappen en vernietiging van de verzoeken om betaling te eisen. De SSGZ moet de nota nu dus alsnog betalen en moet dat nu aan haar verzekerden gaan doorberekenen, wat een premieverhoging van 9,50 per maand betekent. Volgens SSGZ-secretaris Anneke Westerman betalen de meesten dat pas vanaf september. Het overgrote deel van de aangesloten studenten heeft de premie voor het lopen-

de studiejaar al betaald. Alleen voor 'maandbetalers' moet de premie nu al omhoog. Donderdag vergadert de vaste kamercommissie voor volksgezondheid over de kwestie. Dan moet blijken of de zelfde kamerieden, die anderhalf jaar de omstreden toezegging afdwongen, ook nu hun tanden laten zien. B.B./UP

inleveren. Toen kwamen de plannen van de instelling op tafel, en er werd op de /aculteiten I weer druk gepraat welke vakgroepen er de klos zouden zijn en van daarbuiten werd weinig I vernomen. Nu zijn de/aculteiten met hun plannen gekomen, het formatieplan is zo trans-1 paranf dat duidelijk is geworden welke personen op straat komen te staan. En weer her-1 haait zich hetzelfde patroon: toen er nog niets definitief was speculeerden we er met elkaar I lustig op los, en nu kijken de verdoemden en de geredden elkaar niet meer aan, dat is de Pijn I waarover Kaj Surink, per ingezonden brief in UMVERS, zijn boosheid uit. 1 Zijn gram is terecht: the shit has hit the fan. De internationaal best publicerende hoogleraar I bij SPW, en de heljï van zijn vakgroep worden met ontslag bedreigd, een productie/onderdeel van hef SPW onderzoek wordt in zijn geheel geëlimineerd; maar een groepering die, in- i femationaal gezien, maar povertjes heeft geproduceerd, staat weer vooraan. Leve de toe-l komst en het behoud van kwaliteit. Als er, ondanks alle mooie woorden van toen, toch moet I worden gesneden, als er geen sprake kan zijn van gelijkelijk verdelen van de lasten, als 1 rechtvaardigheid alleen kan worden waargenomen door degenen die aan de goede kant I van hef hek zijn beland, hef zij zo. Maar waarom moeten ook deskundigen beantwoordden I aan de stomme wetmatigheden die de menswetenschappers zo onthullend en argeloos kun-1 nen beschrijven? Waarom worden de geoormerkten nu reeds genegeerd? Moet isolering de I doem zijn van de werkelozen, en kan de morbiditeit tenminste worden uitgesteld tof de be-l treffenden daadwerkelijk zijn ontslagen? I De Herhaling: 'hoe verstandiger men wordt, hoe meer kunstgrepen men leert om zich te be-1 helpen, des f e erger wordt men toegetakeld' zegt Kierkegaard. Survival value heeft zijn] prijs, maar de verliezers schijnen dubbel te moeten betalen.

Met de minst Tnoge]i]ke pijn

Kierkegaards mooiste boek begint met een aanhding van Flavius Pbilostratus de Oudere: 'bij wilde bomen is de bloesem welriekend, bij tamme zijn het de vruchten'. Kierkegaard omschrijft in dit boek, de 'fierhoJing' genaamd, het verschil tussen herhaling en herinnering. Herhaling en herinnering zijn dezelfde beweging, alleen in tegenovergestelde richting: wat men zich herinnert is voorbij, en wat men herhaalt is in feite een voorwaartse herinnering. Eigenlijk een variant op Heraclitus: de Herhaling is niet mogelijk: alles wordt alleen maar erger. Voer voor Sociologen: voordat de plannen van de Minister bekend waren praatten de faculteiten en instellingen met elkaar over hoe de nefaste bedoelingen van de bewindsman konden worden opgevangen en ten goede worden gekeerd. Na 23 september werd dat anders: de instellingen en faculteiten hadden besognes genoeg binnenshuis, ze bemoeiden zich even liever niet met elkaar. De interne beraadslagingen resulteerden in speculaties op de diverse faculteiten binnen de instelling, er werd gepraat over welke faculteit het meeste moest Univers

13 maart 1987

PARTI PRIS

'Voetbalvandalen verbieden wedstrijden te bezoeken' 'Vandalisme is van alle tijden. Vijftien jaar geleden waren er weer andere groepen die er zich aan schuldig maakten, kijk maar eens naar de excessen die zich soms voordeden bij universiteitsbezettingen, leder individu probeert zich een identiteit aan te meten, probeert een stukje erkenning te krijgen. Dat lukt niet iedereen. Voetbalvandalisme is een alternatieve manier om die identiteit te verkrijgen waarbij een eigen micro-samenleving wordt gebouwd die in haar normen en waarden afwijkt. Binnen die groep wordt op dezelfde manier erkenning en waardering uitgestrooid als in de gewone samenleving voor de burgers. De diepere wortel ligt daar waar mensen er niet in slagen om die erkenning op een gewone, maatschappelijk erkende manier te verkrijgen. Normaal krijgt de mens waardering van zijn ouders, later op school en weer later in zijn beroep. Komt er een kink in de kabel dan voel je je geminacht met als gevolg dat je rotzooi gaat trappen of de clown uithangen in een kleine groep waar je je gevoel van eigenwaarde kunt opbouwen. Waarom zich dat nu juist in het voetbal manifesteert heeft volgens mij te maken met de grote technologische veranderingen van de laatste vijftien jaar. Via het vliegverkeer is Europees voetbal binnen.. ieders bereik gekomen, satellieten brengen wedstrijden zeer f rekwent in de huiskamers. Maar vooral de aanwezigheid van kranten en televisie is een factor van belang. Publiciteit intensiveert latente drijfveren, maakt de aanwezige agressie verder los. Ik wil daarmee niet zeggen dat de media de oorzaak zijn, maar de aanwezigheid van de pers is een bijkomende factor die wangedrag versterkt. En iedereen kent het gegeven dat er doelbewust acties worden georganiseerd omdat men weet dat de televisie opnamen komt maken'. 'Ik leg absoluut geen verband tussen de ruwheid van het spel in het veld en het wangedrag van supporters op de tribune.

'Nee, volgens mij is justitie de aangewezen instantie om het wangedrag van supporters aan te pakken. De wetgeving moet bijvoorbeeld aangepast worden in die zin dat relschoppers goed geïdentificeerd en geregistreerd kunnen worden waarna ze simpelweg van de stadions kunnen worden weggehouden. Justitie moet het recht in handen krijgen om relschoppers te verhinderen hun plannen uit te voeren. Als de bewakingsdienst van de universiteit hier mij als hoogleraar kan verbieden om op zondag in mijn werkkamer te komen, dan moet het voor de maatschappij toch ook simpel zijn om relschoppers uit stadions te weren. Bij FC Brugge heeft men succes gehad met die aanpak. Daar is het vandalisme preventief de kop ingedrukt. De echt gevaarlijke relschoppers werden tijdens de wedstrijd van de tribunes geplukt, geïdenfrficeerd en kregen het verbod voortaan wedstrijden te bezoeken Het verbieden van

PARTI PRIS

Het georganiseerd vandalisme staat daar los van, ook de meest fair gespeelde wedstrijd wordt door rellen ontsierd. Trouwens, vaak zijn die rellen al aan de gang nog voor er één keer tegen de bal getrapt is. Bovendien denk ik dat het spel van nu niet ruwer is dan dat van vroeger, ik waag zelfs het tegendeel te beweren'. 'De KNVB doet in mijn ogen wat ze kan doen. Op korte termijn kan de voetbalbond niet zo veel aan die rellen doen. Ze zou natuurlijk drastische maatregelen kunnen nemen en clubs uit de competitie weren, maar volgens mij kan dat niet omdat de bond er in de eerste plaats voor is om de competitie goed te laten verlopen. De KNVB kan natuurlijk wel een lange termijnbeleid gaan ontwikkelen maar daar zijn we voor wat betreft de verschijnselen zoals die zich nu voordoen niet mee gered Een pasjesregeling invoeren, daar zie ik geen heil in. Dat is een maatregel die voor de onschadelijke supporter lastig is, die moet bijvoorbeeld midden in de week een pasje gaan aanvragen en daar misschien nog voor betalen ook. In dat verband ben ik het helemaal eens met wat Dé Stoop (voorzitter van FC Den Haag, red.) onlangs zei. Zijn redenering komt erop neer dat relschoppende supporters de karakteristieke eigenschap hebben alle normen te willen overtreden, dus ook de nieuwe norm van de pasjesregeling. De vandalen vinden daar heus wel wat op.'

Prof.dr. J . Rijsman is van Belgische komaf. Hij studeerde psychologie van 1962 tot 1966 in Leuven, in 1970 promoveerde hij op een proefschrift waarin onder meer het zich waarmaken in groepen aan de orde komt. Na zijn militaire dienst werkte hij kortstondig aan een Amerikaanse universiteit en werd in 1972 benoemd tot hoogleraar in de sociale psychologie aan de kersverse psychologische faculteit in Tilburg. Rijsman zit in de begeleidingscommissie van de lokale eerste-divisieclub Willem il en was in zijn jonge jaren zelf actief voetballer bij de Belgische club Waregem waar spelers uit de nationale selectie zijn collega's waren. Rijsman laat deze week zijn licht schijnen over voetbalvandalisme.

een wedstrijd vind ik alleen nuttig als een noodsignaal. Allerlei instanties worden dan ineens wakker, het wordt dan een maatschappelijk probleem'. 'Natuurlijk is het algemeen afschaffen van het voetbal onzin. Dat doet me denken aan de arts die, om een zweertje aan de neus te cureren, het hele hoofd afzet. De maatschappij moet echter wel het recht hebben om het vandalisme weg te snijden. Maar laten we wel wezen, het ideaal van een samenleving zonder vandalisme bestaat niet. Het duikt ergens anders weer op'. Toine Asselbergs

K N I P T

Iemand die op een universiteit wordt aangesteld om onderwijs te geven hoeft daarvoor geen enkele didaaische vaardigheid te bezitten. Vaak wordt een persoon dan ook niet om zijn doceervaardigheid maar vanwege zijn onderzoekscapaciteiten uitgekozen. Dat kan betekenen dat de 'docent' voor de collegebanken maar wat aanklungelt. Al jaren wordt daarom geroepen dat het onderwijs geëvalueerd zou moeten worden. In de Wetenschap en Onderwijsbijlage van het NRC HANDELSBLAD werd afgelopen donderdag aandacht besteed aan zo'n onderwijsevaluatie. Mies Grijns, docente aan de Leidse universiteit 'Ikzelf evalueer mijn cursussen altijd en ik weet dat sommige collega's dat ook doen, maar ik weet niet precies wie. Evalueren is een zaak van de docent zelf en niemand anders. (...)Eigenlijk wordt er helemaal nooit Univers

gepraat over de manier waarop je onderwijs geeft, dat houdt iedereen voor zichzelf'. Ook Henk Wijffels van het Tilburgse ORC komt aan het woord. Hij vindt dat studenten niet alleen bij de onderwijsevaluatie betrokken moeten worden maar óók bij de functioneringsbeoordeling als zodanig: 'Vrijwel niemand in Nederland ziet iets in zo'n systeem. Ik vind dat merkwaardig. De meeste betrokkenen vinden het oordeel van studenten heel waardevol voor de evaluatie van het onderwijs, maar als het ook om personeelsbeoordeling gaat roept iedereen opeens: het oordeel van studenten is niets waard! Dat is toch niet consequent? Je moet zoiets heel zorgvuldig behandelen en nooit alléén op het oordeel van de studenten afgaan maar je moet het er wel bij betrekken, ik verwacht ook dat dat in de toekomst heus wel zal gebeuren'. Of Wijffels op zijn eigen werkplek begint is niet duidelijk. Voor het geven van colleges op een katholieke theologische hogeschool zijn de didactische vaardigheden vaak al helemaal ondergeschikt. Als docent van zo'n opleiding moet je bovenal recht in de katholieke leer zijn. Dat ervoeren zeven priesters aan de Katholieke Theologische Hogeschool Utrecht (KTHU) onlangs toen zij een doceerverbod van kardinaal Simonis opgelegd kregen. Het was Simo-

nis in navolging van Rome al jaren een doorn in het oog (daarom ziet ie ook zo slecht) dat de priesters gehuwd waren. De zeven docenten zijn nogal gelaten en gedwee. Uit een artikel in het Utrechtse UBLAD van deze week blijkt dat zij solidariteitsaaies van verontruste groepen pastorale werkers en de basisbeweging niet op prijs stellen 'omdat zij de onderhandelingspositie van de KTHU venroebelen'. Het zou hier met name gaan om de pogingen die de KTHU onderneemt om officieel door Rome erkend te worden. De onderdanigheid zit er goed in. Dat zal Rome wel goed uitkomen want na de erkenning kunnen de priesters meteen de laan uitgestuurd worden. Volgens DELTA heeft de Delftse universiteit vanaf deze week een nieuwe interim-manager die de voorlichtingsdienst moet gaan reorganiseren. Op zich niet zo'n schokkend nieuws ware het niet dat die manager Herman Wigbold heet. Wigbold, die tot augustus nog hoofdredacteur van het Vrije Volk is (hij gaat dan met de VUT), zal tot eind van het jaar een aantal dagen in de week manster spelen op de Delftse universiteit. Het Vrije Volk weet nog van niks. Vrije Volk-directielid Verschoor verklaarde tegenover Delta dat de benoeming van Wigbold als een volslagen verrassing kwam, temeer omdat Wigbold volgens de

journalisten-CAO gebonden is aan stringente regels over nevenactiviteiten van 'vutters'. Een van die regels is, dat er toestemming moet worden verleend om nevenactiviteiten te mogen voortzetten en die moeten dan al langer dan drie jaar verricht zijn. Verschoor: 'Van de hoofdredaaeur van het Vrije Volk mag verwacht worden dat hij die regels kent, en ze bovendien niet graag zou schenden'. Tenslotte wordt deze week veel aandacht in de bladen besteed aan de vrouwen-emancipar tie op de universiteiten. De internationale vrouwendag van 8 maart zal daar niet vreemd aan zijn. Ook op de KUB werd stilgestaan bij die dag op een manifestatie in een massale (nogal lege) aula. Het probleem dat ook op die bijeenkomst werd gesignaleerd is dat het bij vrouwen-emancipatie vaak blijft bij mooie woorden in veelbelovende nota's. Het is moeilijk de woorden in daden om te zetten. FOLIA bericht dat op de Universiteit van Amsterdam een uitvoeringscommissie emancipatiebeleid is ingesteld. Omdat de commissie zich vooral zal bezighouden met het controleren of het aantal voorgenomen vrouwenbenoemingen gehaald worden heet deze commissie in de wandelgangen al 'quotameiden'-commissie. H.B. 13 nnaart 1987

BOEKEN

Sociologische bindingen Omstreeks de jaarwisseling overleden twee ere-doctoren van de Tilburgse universiteit: Marga Klompé en F. van Heek. Aan het overlijden van Klompé besteedde Univers ruimschoots aandacht; ook de rector magnificus herdacht haar tijdens zijn traditionele nieuwjaarstoespraak. Over Van Heek werd in Tilburg gezwegen: geen woord in dit blad; de rector wist van niets. Dat is vreemd: Klompé was een beminnelijke dame, maar een volstrekt onbeduidende geleerde die niets aan de wetenschap heeft bijgedragen: Van Heek, daarentegen, kan beschouwd worden als één van de belangrijkste sociologen van ons land. Van Heek werd in 1972 ere-doctor in Tilburg, in het jaar waarin hij in Leiden terugtrad als hoogleraar sociologie. Onze huidige rector magnificus, De Moor, fungeerde als ere-promotor van Van Heek. Dat weet hij zelf waarschijnlijk niet meer, want anders had de rector daar nog wel even naar verwezen in zijn laatste nieuwjaarstoespraak. Wie iets te weten wil komen over één van de zeer weinige echt geleerde ere-doctoren van onze universiteit, kan verwezen worden naar het recente (Groningse) proefschrift van Hans Harbers: Sociale wetenschappen en hun speelruimte. Dat boek gaat over onderzoek dat in de jaren zestig door Van Heek en diens medewerkers werd uitgevoerd naar het 'verborgen' talent. Het 'talenproject', zoals het onderzoek

van Van Heek heette, ging uit van de veronderstelling dat veel kinderen uit lagere sociale klassen een te lage schoolopleiding kregen. Als die veronderstelling correct is, dan is er, maatschappelijk gesproken, iets vervelends aan de hand: er wordt talent verspild. De genoemde veronderstelling is in principe eenvoudig te toetsen (in de praktijk is het natuurlijk een heidens werk): meet de capaciteiten van kinderen die bijvoorbeeld in de zesde klas van de lagere school zitten; ga vervolgens na in hoeverre die kinderen terecht komen bij vervolg-opleidingen die passen bij hun capaciteiten. Om sociale scheefgroei in kaart te brengen, moet je dan bovendien nog een oordeel geven over de sociale klasse van deze kinderen. Van Heek begon zijn onderzoek in een periode van economische expansie: het was belangrijk dat zo weinig mogelijk talent van kinderen ongebruikt bleef. Politiek lag zijn onderzoek goed in de markt (daarom kreeg hij later waarschijnlijk een Tilburgs ere-doctoraat). Het grootscheepse onderzoek leverde een verrassing op: bij de keuze van vervolg-opleidingen bleek geen sprake te zijn van systematisch verspillen van talent. Het was dus niét zo, dat kinderen uit lagere sociale klassen terecht kwamen bij vervolg-opleidingen die slecht aansloten bij hun capaciteiten. Dank zij deze onderzoeksbevinding, is de discussie over sociale klasse en onderwijs

Is gebouwd op palen Wat een dieventaaltje gebruiken sommige academici toch. Misschien is een zin als 'Morfologie verwijst meestal naar de uniciteit van de totale konfiguratie of het object' begrijpelijk voor ingewijden, maar als een tweetal delftse studenten hun doctoraal-werkstuk Amsterdam als stedelijk bouwwerk omwerken tot een publikatie voor breder publiek verwacht je anders. Hun gebruik van het nederlands is vaak erbarmelijk of onbegrijpelijk. Wat is een 'over afstand' niet zichtbaar koor van een kerk? Bedoeld wordt, 'op enige afstand van'. Een kaart is 'nagewerkt van' een andere. 'Nagetekend' bedoelen de schrijvers. 'Voorliggende perioden' zijn tijdvakken waarover we het nu hebben. De tekst is behalve onleesbaar ook slecht, en waarom ze juist in de overigens zo voortreffelijke architektuur-reeks van de Sun verscheen is een raadsel. Op bladzijde 16 spreken de auteurs over 'onze eisen van precisie', om daarna even vrolijk te melden dat ze van oorspronkelijk bronnenonderzoek afzagen, omdat zoiets te tijdrovend was. Een bewering in een tekst is, volgens hen en ze noemen dat nog 'methode' ook, simpelweg kontroleerbaar door ze te vergelijken met een andere tekst. Dat fouten keer op keer nageschreven worden is hen onbekend, hoewel zij daar zelf treffende voorbeelden van geven. Een voorbeeld is al twee zinnen verder te vinden. Daar vertellen ze dat zij veel literatuur niet inkeken omdat ze in plaats daarvan heel zorgvuldig allerlei kaarten bekeken. 2^tien historische kaarten worden dan gereproduceerd. Kaart één toont Amsterdam in 1220, en kaart twee laat de stad van meer dan een eeuw later zien. Opvallend is dat de stad niet gegroeid is maar gekrompen tot ongeveer één kwart van haar eerder oppervlak. Dat is natuurlijk onzin, maar de auteurs wisten blijkbaar niet dat ze twee achttiende-eeuwse fantasiekaartjes reproduccerden, de één nog fantastischer dan de

Univers

ander. Als derde volgt de beroemdste plattegrond, die van Comelis Anthonisz. van Amsterdam en tevens de oudste. Die is natuurlijk wel echt, maar hier meldt het onderschrift dat het slechts een 'nawerking' betreft. Al deze kaarten zijn vies en zwart, ontoonbaar eigenlijk, afgedrukt. Ook geschiedenis is geen sterke zijde van de schrijvers. Wat ze over de middeleeuwse stad weten te vertellen is van weinig belang i^/f„„0

/.i„</

verschoven: men ging nu van de veronderstelling uit, dat bepaalde groepen kinderen (uit bepaalde sociale klassen) reeds in hun eerste levensjaren onvoldoende worden gestimuleerd in intellectueel opzicht. Dat zou dan verklaren waarom bepaalde sociale klassen sterk ondervertegenwoordigd zijn in hogere opleidingen. Hans Harbers laat zien hoe het grote onderzoeksproject van Van Heek werd uitgevoerd; hij toont ook, hoe dank zij de verkregen onderzoeksresultaten het debat over kansen in onze maatschappij veranderde. Maar daar blijft het in dit boek niet bij: Harbers richt de aandacht op het politieke klimaat waarin onderzoekers zoals Van Heek werkten. Het boek van Harbers is een sociologie van de sociologie: hij brengt de interactie tussen diverse sociale groepen in kaart; het onderzoeksteam van Van Heek is één zo'n groep. Op die manier is het boek een studie over factoren die bepalend zijn voor het succes of het falen van sociologisch onderzoek. Moderne sociologen kunnen hun voordeel met deze analyse doen. We leven in een opportunistische tijd: Harbers laat aan de wederwaardigheden van Van Heek zien wat sociologen kunnen doen om goed in de markt te liggen. Een aantal tekeningen verduidelijkt één en ander. Op tekening vier tel ik vijf sluizen, waarvan één, de doelensluis, ilooit bestaan heeft. Zes andere, die wel bestonden, laten ze weg. De schrijvers ontging dat Amsterdam drie verschillende waterhoogten, van de grachten, van de Amstel en van het IJ, kende, en dat volgens hun systeem de hele stad onder water zou komen te staan. Op tekening vijf zien we kerken en kloosters. Had men al het kerkelijk bezit van huizen en erven aangegeven dan was duidelijk geworden hoe zwaar de dode Alle i e t' r fc t t'

Het oudste Amsterdam in de 19-de eeuwse verbeelding.

en vol van fouten. 'Floris V verleent stadsrechten in 1275.' Floris gaf slechts tolvrijdom. 'Hiermee wordt handel op steden als Lubeck, Hamburg en Bremen via het achterland van Amsterdam mogelijk.' Via het achterland van Amsterdam naar Hamburg varen is echter onmogelijk. Het oudste Amsterdam was al goed verdedigbaar door 'vertikale palisaden'. Knap van die middeleeuwers, palen ter verdediging rechtop te zetten in plaats van gewoon horizontaal op de grond te leggen. Knap van de auteurs dat ze bij die oudste aarden verdedigingswal al torens wisten te ontdekken. Daarvan wist nog geen mens.

hand op de stad drukte. Centrum van de stad is de Dam, waar 'markt, stadhuis, kerk en beurs gelokaliseerd' zijn. Maar de Dam was heel klein, té klein. Alleen de boter- en kaasmarkt vond er plaats en, in een hoekje, de vismarkt. Alle andere markten, stro-, bloemen-, hout-, schapenmarkt etc. lagen door de hele stad verspreid. En waar het oudste stadhuis stond blijft onbekend, maar de oude kerk stond en staat in ieder geval niet op de Dam. En de beurs was daar al evenmin, die was bij de nieuwe brug. Zijn de delftse schrijvers wel eens in Am-

Alvorens de schijnwerper op Van Heek te richten, legt Harbers eerst een eigen begrippenapparaat op tafel. Om sociologisch onderzoek in een sociaal perspectief te kunnen zien, ontvouwt Harbers een wetenschapssociologische theorie die hij ontleent aan het werk van Norbert Elias en Ludwik Fleck. Die theorie over sociale bindingen en denkstijlen vat ik hier niet samen; ik zou er teveel ruimte voor nodig hebben om zoiets netjes te kunnen doen. Harbers reconstrueert het grote onderzoek van Van Heek in termen van Elias en Fleck. De bruikbaarheid van deze terminologie licht Harbers toe aan enkele incidenten uit het project van Van Heek. In de tot nu toe gangbare bechrijvingen zijn die incidenten slechts 'losse gebeurtenissen' die moeilijk verklaard kunnen worden: de theorie van Harbers maakt het mogelijk om deze incidenten als goed verklaarbaar te beschouwen. De eigen theorie krijgt in het boek van Harbers veel ruimte. Terecht, lijkt me, want Harbers laat zien dat die theorie de moeite waard is: Van Heek en zijn tijdgenoten komen er mee in een ander licht te staan. Ik ben benieuwd of onze rector magnificus in zijn volgende nieuwjaarstoespraak het boek van Harbers zal gebruiken om de schijnbaar vergeten ere-doctor van de KUB alsnog recht te doen. Karel Soudijn Hans Harbers: Sociale wetenschappen en hun speelruimte. Groningen: Wolters-Noordhoff, 1986, 279 blz., f 39,50. sterdam geweest? Ze hebben het over, bladzijde 42, 'het Rokin ten noorden van de Beurs.' Een schrijffout? Maar op bladzijde 50 tonen ze zelfs een foto van 'Spijkers aan Rokin'. Wel ten noorden van de beurs, maar natuurlijk het Damrak. En die spijkers op die foto zijn er ook niet. De auteurs vinden het een leuk en typisch amsterdams woord, en gebruiken het vaak. Maar weten niet dat het pakhuizen zijn. Zó zie je nog eens wat op dat Rokin. 'Watertrappen' bijvoorbeeld. Maar er is er nog maar één in de hele stad, in de Warmoesstraat. Een van de gekste dingen in Amsterdam is de structuur van de Jordaan. Rij door welke straat ervan richting Prinsengracht en je beland voor, of in, het water. De bruggen zijn altijd twintig, dertig meter verder, en alle huizen, en zelfs de hijsbalken, staan aan die oneven zijde van de Prinsengracht scheef. Waarom? De Jordaan volgt de ligging van de oude weilanden en sloten, dwars op de rest van de stad, omdat één der burgemeester, de Hoogedele Gestrenge Heer Hendrick Oetgens, daar veel grond had opgekocht met het plan zich daarna weer, en met superwinsten, door de stad te laten onteigenen. Het loze plannetje werd zijn collega's al te duur, zodat tot op heden op gezette tijden auto's de Prinsengracht inplonzen. Onze auteurs melden dat deze stratenstructuur het vertrekpunt is van hun analyse. De oorzaak 'kan men nauwkeurig terugvinden' in de literatuur. Verklappen doen de auteurs echter niets, wel verwijzen naar een publikatie, van Taverne, die 'een duidelijk inzicht' zou geven, maar in feite evenmin iets weet te melden. 'Wij bestuderen wat wij leuk vinden' zeggen de schrijvers in hun inleiding. Het onderwerp is inderdaad leuk, maar het boek niet. Amsterdam mag gebouwd zijn op palen, dit boek op drijfzand. Charles Vergeer Casper van der Hoeven en Jas Louwe: Amsterdam als stedelijk bouwwerk. Een morfologische analyse. Uitg. Sun, Nijmegen.

13 maart 1987

Bresters eerste WO-Inspecteur

'Als de instellingen het goed doen, heb ik veel vrije tijd' 'Ik weet dat het WO er niet op zat te wachten. Dat kan ik me ook goed voorstellen. De mensen zijn altijd gewend geweest om geheel autonoom hun gang te gaan. Het kostte ook bij de voorwaardelijke financiering heel wat moeite om het systeem van externe beoordeling geaccepteerd te krijgen. Maar nu is de gemiddelde mening toch niet die van echt ongenoegen. Ik zie niet in waarom dat voor het onderwijs anders zou gaan.' Dat zegt prof.dr. D.W. Bresters (51), sinds 7 februari van dit jaar Inspecteur van het wetenschappelijk onderwijs. In een vorig feven was hij hoogleraar wiskunde en rector magnificus van de Universiteit van Amsterdam. De kersverse inspecteur heeft nog geen kantoor, officieel nog geen collega en ook nog geen enkele 'ondersteuning'. Hij is zich bewust van de scepsis van de universiteiten, maar ziet zijn nieuwe taak met enthousiasme tegemoet. Een gesprek. In het voorjaar van 1985 publiceerde minister drs. W . J . Deetman de eerste versie van zijn beleidsnota HOAK (Hoger Ondenwijs: Autonomie en Kwaliteit). Een van de voorstellen in die nota vormde - nieuw voor de universiteiten - een 'systeem van kwaliteitsbewaking'. Een hele rij van commissies zou voortaan, achteraf, toezien op de kwaliteit van het wetenschappelijk onderwijs. Dat was de prijs die de minister vroeg voor zijn in de nota gelanceerde nieuwe aanpak van de universiteiten: hij zou meer afstand bewaren. De instellingen worden, nog meer, baas in eigen huis. De universiteiten omarmde de 'HOAK-filosofie', zoals de nieuwe aanpak al gauw werd genoemd. Maar de prijs, de kwaliteitsbewaking van overheidswege, vonden zij te hoog. Kwaliteit, dat was toch hun verantwoordelijkheid? In de definitieve versie van de nota, die eind 1985 naar het parlement ging, bleek de minister de kwaliteitsbewaking te hebben toebedeeld aan de al in de Wet op het Wetenschappelijk Ondenwijs aangekondigde, op te richten Inspectie voor de universiteiten. Het aantal soorten beoordelede commissies was terug gebracht tot een (visitatiecommissie), maar de instellingen bleven protesteren. In april van het vorig jaar werd in de WOkamer, het overleg tussen minister en universiteiten, uiteindelijk toch een zekere overeenstemming bereikt. De universiteiten zouden de kwaliteitsbewaking in de eerste plaats zelf ter hand nemen. De Inspectie zou over hun schouder mee kijken; haar taak zou slechts 'aanvullend' zijn. Elke twee jaar zullen de instellingen, die intern driftig gaan evalueren, een evaluatieplan produceren. Op basis van dat plan zullen visitatiecommissies worden ingesteld. Die commissies nemen dan een studierichting door. Na de instellingen komt ook de minister (de Inspectie) met een evaluatieplan. Ook hij kan visitaties opzetten, maar ook andere onderzoeken voorbereiden. Het departement had enige haast met het aanwijzen van een inspecteur: terwijl de universiteiten nog volop aan het modderen zijn, werd Bresters al benoemd. 'Nou kan ik me voorstellen dat de instellingen zeggen: we maken een onderzoeksverslag en een onderwijsverslag, wat wil je nou nog meer? Dan zeg ik: de kwaliteit van het onderzoek is al met zoveel waarborgen omgeven, .maar wat kan de minister leren van een onderwijsverslag? Dat gaat over Univers

rendementscijfers. Die zeggen wel iets, maar een minister die inhoud wil geven aan zijn verantwoordelijkheid, zal meer moeten doen.' 'Het botst met een traditie, hè? Om het maar heel simpel te zeggen: de universiteiten voelden zich heel lang te goed om zich aan het oordeel van een ander te onderwerpen. Er zijn geen echte rotte plekken, maar er zijn wel klachten, van studenten bijvoorbeeld. En die komen niet zo gemakkelijk in een onderwijsverslag.' 'De geluiden dat je de Inspectie buiten de deur moet houden, hoor ik trouwens niet meer zoveel. Die zijn wel heel sterk geweest, in het begin, voortkomend uit de gedachte: dat zal wel net zoiets worden als in het basisonderwijs, de inspecteur die zo nu en dan eens komt kijken of de kleur van de gordijnen wel redelijk is en of de toiletten wel schoon zijn. En die met het schoolbetuur praat. Maar zoiets wordt het natuurlijk niet.'

COMPLEMENTAIR 'Dat er wantrouwen bestaat tegen pottekijkers, is duidelijk. Maar om dat weg te nemen heeft de minister de eerste verantwoordelijkheid bij de instellingen gelegd. Het werk van de Inspectie is complementair. Dus als u nou zegt: U gaat zorgen voor de kwaliteit van het onderwijs, dan zeg ik nee: de eersten die daarvoor moeten zorgen, zijn de instellingen zelf, via een systeem van kwaliteitsbewaking. De Inspectie beoordeelt dat systeem. De taak van de Inspectie is in de eerste plaats een meta-evaluatieve, het evalueren van de evaluatie. Daarnaast kan zij witte plekken opvullen: zelf visitaties doen.'

(foto: Maarten Hartman/UP)

'Kijk, bij mijn afscheid als rector van de Universiteit van Amsterdam, 's avonds aan het diner, zei In 't Veld (dr. R.J. In 't Veld, directeur-generaal voor het hoger onderwijs, red.) dat mijn baan hem heel aardig leek: als de instellingen het goed doen, heb ik veel vrije tijd. Dat is inderdaad de ideale situatie. Nou verwacht ik niet dat het zo'n vaart zal lopen. En daarnaast blijft natuurlijk de taak van, noem het, aspectenonderzoek.' 'Je zou bijvoorbeeld kunnen kijken naar het internationale kader van het W O . Er zijn allerlei signalen, van de OECD, de RAWB, de Europese Commissie, dat het Nederlandse onderzoek de neiging heeft introvert te zijn. Zich weinig in internationale context beweegt. Dan kun je je afvragen: is dat echt zo? En: wat zou je eraan kunnen doen? Ander voorbeeld: de recente ontwikkeling van de geweldige hoeveelheid deeltijdopleidingen. Hoe staat het daarmee? Dat zijn dingen die je zelf kunt initiëren'.

VISITATIE 'Er is natuurlijk wel afgesproken dat de Inspectie niet in het wilde weg aan het werk gaat. Tweejaarlijks komen er evaluatieplannen: van de instellingen en, op basis daarvan, van de minister. Zodat het veld niet op ieder ogenblik overdonderd kan worden door een onderzoek van de Inspectie waarop niemand gerekend had. Visitatiecommissies zullen van die plannen een belangrijk onderdeel vormen. Commissies die de instellingen langs gaan, de stand van zaken beoordelen en eventueel wijzigingen adviseren. Die commissies gaan kijken naar de doelstellingen van een opleiding, de eindtermen, hoe geeft men die vorm in een programma. Naar werkvormen: hoe wordt het onderwijs gegeven, wat is het aanbod van keuzevakken en bijvakken? En ook heel belangrijk: wat is het onderwijsbeleid van een faculteit? Welke verzorgingsstructuur is er? Studiebegeleiding, advisering, coördinatie: wat gebeurt er op dat gebied? Wat doet men aan het probleem van de drop-out?' 'Maar ook: hoe is de relatie met het onderzoek? Hoe geeft men vorm aan de taak om mensen op te leiden tot onderzoeker? Wat is het oordeel van het beroepsveld? In hoe-

Prof dr. D.W. Bresters

verre voldoet een opleiding aan vwat in het beroepsveld noodzakelijk wordt geacht? En: wat is het voorzieningsniveau? Apparatuur, de mogelijkheden om buitenlandse gasten aan te trekken.'

CLUSTEREN 'Ik denk sterk aan commissies op studierichtingsniveau. Hele universiteiten beoordelen heeft weinig zin: dat is zo complex en daar komt toch weinig discriminerends uit. Je zult misschien wel wat moeten clusteren, want anders moet je dertig, veertig studierichtingen langs, ledere vijf jaar. Dat is in de WO-kamer afgesproken, maar ik betwijfel of het haalbaar is. De eerste keer misschien, maar daarna: je moet met dit soort dingen altijd voorzichtig zijn. Een redelijk dekkend systeem opzetten, maar niet weer een zware bureaucratie.' 'Het moeten kleine commissies blijven: maximaal vijf man. Een buitenlander en vier Nederlandse deskundigen. Erkende deskundigen. Het valt niet te vermijden dat die vaak aan een instelling gebonden zullen zijn. Zo'n commissie bezoekt alle instellingen waar een studierichting aanwezig is. Praat met de mensen daar. Met iemand van het faculteitsbestuur, iemand van de commissie onderwijs en wetenschapsbeoefening, met studieadviseurs en met individuele docenten en studenten. Niet te veel, want dan blijven ze de hele week. Twee dagen moet voldoende zijn. Dat doen ze in de Verenigde Staten en Engeland ook. Kijk, als je een absoluut volledig en gefundeerd oordeel over een studierichting wil geven, moet je er een jaar gaan werken.'

FOLLOW UP 'Het eindrapport van een visitatiecommissie moet in de eerste plaats een algemeen oordeel geven: wat is, ook in internationale context, het niveau? Verder somt het wellicht op: daar en daar hebben we dat en dat manco gesignaleerd. Het belangrijkste is dan natuurlijk de follow-up: doet men er iets mee? Het ultimum remedium is een negatieve bekostigingsverklaring. Door de minister, maar voor het zover is, ben je een heel eind verder. Hij begint natuurlijk met te zeggen: ik heb hier een oordeel, ik heb wat zorgen, ik vind dat u daar wat aan moet doen. Je kunt dan afspreken datje na twee, driejaar nog eens terug komt. Voor een geïsoleerd onderzoek. Blijkt er dan niks te zijn gebeurd, ja, dan moet je tegen de minister zeggen: minister, u moet iets doen.' 'Er zijn nog allerlei onzekerheden. Veel moet nog besproken worden. Dit jaar beginnen we met twee proef-visitaties. Ik zou dat bij voorkeur samen met de instellingen doen. Of die willen? Op 11 maart praat ik voor het eerst met de stuurgroep-HOAK vandeVSNU.' 'Wat we ook nog niet weten: v^sA gaat het allemaal kosten? Je hebt zo'n deskundige zes weken nodig. Zijn de instellingen bereid om hun mensen zo lang af te staan? Of zeggen ze: minister, u stelde het dagtarief voor een hoogleraar ooit op 1500 gulden, dus: kassa! De KNAW-commissie die de scheikunde doorlichtte, kostte drie ton. Nou, neem de helft: anderhalve ton. Veertig studierichtingen in vijf jaar betekent dan zes miljoen gulden per periode. Zo bekeken kunnen de instellingen de visitatie beter door de Insptectie laten doen.' 'Nee, serieus. Kwaliteitsbeoordeling is in het belang van de instellingen. De concurrentie wordt groter: de slag om de student woedt in alle hevigheid. Dure advertentiecampagnes als van de Limburgse universiteit zijn heel aardig, maar nog beter is natuurlijk een openbaar rapport waarin gewoon staat hoe goed je bent.' Remco Pols/UP

Een weekend bergbeklimmen met de Tilsac

Moeizaam naar de top in de Ardennen Daar sta je dan. Halverwege een rotswand met boven je nog een paar meter steen en ver onder je het ijskoude water van de Ourthe. Vertwijfeld zoek je een houvast. 'Willen jullie me er aan herinneren dat ik d'rt voor mijn plezier doe?', vraagt iemand. Voor het eerst sinds begin november bedwong de Tilburgse Studenten Alpen Club (Tilsac) vorig weekend weer de massieven bij het Belgische Sy, in de Ardennen vlak onder Luik. Univers ging mee en blikt - met beide benen weer veilig op de grond - terug op een paar hachelijke situaties: 'Je hebt nu drie mogelijkheden: we gaan verder omhoog, terug naar beneden of we blijven hier.' In de zon en uit de wind is het best lelcker buiten. Als je langs het riviertje de Ourthe staat en omhoog kijkt naar de steile rotswand van zestig è zeventig meter, vraag je je af waarom je daar eigenlijk tegenop wilt. Een kwartier later en enkele meters hoger is het 'point of no return' allang bereikt. Knikkende knieën houden je overeind, onzekere voeten zoeken een nieuw houvast en verkleumde vingers klemmen zich krampachtig vast in een smalle richel. Het eerste stuk ging vrij snel en het leek allemaal best mee te vallen, maar hier blijkt die wand ineens een stuk steiler te zijn. Het is nu ineens ook flink kouder dan daarstraks en je hoort de wind om je heen fluiten. Het uitgezochte steunpunt is onvenwacht glad en je schiet anderhalve meter naar beneden tot je aan het touw blijft hangen. Nadat de verkleumde vingers weer wat opgewarmd zijn en de schrik uit de benen is, wordt het tijd voor een nieuwe poging. Met veel hangen en wurgen kom je ook door deze passages. Op de top lijkt alle doorstane ellende lang geleden en de vraag 'Klimmen we verder, gaan we naar beneden of genieten we hier nog even van het uitzicht?' is snel beantwoord. Nieuwe routes wachten en je bent hier per slot van rekening om te klimmen. Het ziet er vrij gevaarlijk uit, dat bergbeklimmen. Het brengt natuurlijk ook wel risico's met zich mee: legio bergbeklimmers hebben in de loop der jaren al een dodelijke val gemaakt of raakten na een ongelukkige manoeuvre zwaar of minder zwaar gewond. Toch moet je tijdens een weekend klimmen in de Ardennen wel rare dingen doen, wil je ernstiger verwondingen oplopen dan wat schaafwonden of blauwe plekken, ledere klimmer is 'gezekerd', dat wil zeggen dat je via het touw met een vast punt verbonden bent, bij voorbeeld één van de haken die op verschillende plaatsen uit de rotsen steken. Op die manier kun je nooit ver vallen, een paar meter op z'n hoogst. Die zekering is essentieel, voordat er een los kan moet een nieuwe bevestigd zijn. Zelfs als je boven op de top even uit zit te blazen ben je gezekerd. Het touw mag pas los als al het klimwerk definitief achter de rug is. Tijdens het klimmen met beginners, zoals dit weekend, zijn de onervaren klimmers altijd 'naklimmers'. Wie wat meer ervaring heeft kan 'voorklimmer' worden, daarvoor moet je wel eerst twee handtekeningen van voorklimmers uit een andere alpenclub hebben. Voorklimmen is riskanter, omdat je dan eerst zelf je zekeringen aan moet leggen. De voorklimmer is met een touw verbonden met een naklimmer op de grond. Dat touw haakt de voorklimmer in bevestigingspunten op de rotswand en bij een onverhoopte val zorgen dat punt en de naklimmer er voor, dat Univers

die val niet langer is dan de lengte van het touw tussen voorklimmer en laatste zekering. Als naklimmer kun je de zekeringen van je voorganger gebruiken, en omdat het touw dat je met de voorklimmer boven je verbindt altijd strak staat is een flinke val onmogelijk.

OLOF Het Tilsac-gezelschap in Sy bestaat d'rt weekend, naast de Univers-verslaggever, uit zes klimmers: Luc, Richard, Martin, Joost, Nicolette en Jacqueline. Tilsac is een ondervereniging van St. Olof, zoals veel studenten-alpenclubs ondervereniging van een studentencorps zijn. Het is niet moeilijk te raden, van welke universiteiten bijvoorbeeld de Esac, Usac of Tesac komen. Luc Koning, klimcommissaris van Tilsac, wil graag de positie van de vereniging duidelijk maken. 'We zijn wel een ondervereniging van Olof, maar je hoeft geen lid van Olof te zijn voor het lidmaatschap van Tilsac.' In de felgroene sweaters van de alpenclub staat echter wel T.S.C. St. Olof, in minstens zulke grote letters als de

naam van de vereniging. 'Dat schrikt veel mensen af', denkt Jacqueline, 'want die hebben al een bepaald beeld van Olof, tenwijl Tilsac een heel andere club is.' Wat het beeld van Olof ook mag zijn, iedere buitenstaander legt al gauw de link tussen de studentenvereniging en Tilsac. De herinneringen die de klimmers tijdens het weekend ophalen betreffen niet alleen hun belevenissen op allerlei rotswanden, maar ook voorvallen in en om de sociëteit en andere OIof-belevenissen komen uitvoerig aan bod. Aan de andere kant is het merendeel van de klimmers geen lid van Olof en is er geen sprake van een besloten club.

TUKHUT Een weekend bergbeklimmen betekent niet de ene ontbering na de andere doorstaan. Tilsac heeft gezorgd voor een riant onderkomen voor de nacht in de Tukhut van de Nederlandse Bergsport Vereniging (NBV) in Sy. Behalve - de naam zegt het al - slapen, kun je er ook het zelf meegebrachte eten koken en opeten, al het keukengerei is ter plekke. Een overnachting in de hut kost slechts f 7,50, maar dan moet je wel lid zijn van de NBV of de Koninklijke Nederlandse Alpen Vereniging (KNAV). De laatsten kunnen geen plaats in de Tukhut reserveren en lopen het risico dat ze de nacht in de open lucht door moeten brengen. Dat overkomt ook een aantal klimmers van Esac dit weekend. Ze zoeken een onderkomen in een hooiberg en proberen daar bij een paar graden onder nul de nacht door te komen. De ware bergbeklimmer schrikt voor zoiets niet terug. 'De Tukhut in Sy is nog vrij luxe', vertelt Luc Konig. 'Als je in de Al-

pen klimt, slaap je echt in primitieve berghutten. Wassen en schone kleren aantrekken is er dan niet bij, daar heb je trouwens ook geen tijd voor. Onder bergbeklimmers heerst een mentaliteit van 'opstaan en zo snel mogelijk gaan klimmen', op je gemak opstaan en ontbijten kun je dan wel vergeten.' Klimmen in Sy is wat dat betreft niet te vergelijken met de Alpen. Het Belgische Ardennen-plaatsje lijkt in het weekend een Nederlandse kolonie. In de zomermaanden wemelt het er van de bergbeklimmers op de rotswanden, dan valt er volgens de Tilsac-ers weinig meer te klimmen op de drukste routes. De touwen raken verward en de bergsporters zitten elkaar in de weg. Maar ook in maart nemen vooral Nederlanders massaal bezit van de Belgische massieven. De klimroutes zijn populair, ook een beginner kan er uit de voeten en het is niet te ver van huis. 'Het oefenrotsenwerk', noemen ze een weekend als dit dan ook bij de Tilsac. De vereniging organiseert geregeld klimweekenden waarin je voor zes tientjes ook eens de sensatie van het bergbeklimmen kunt beleven, in Sy of op andere plaatsen. Het is wel verstandig vooraf de spieren en conditie op peil te brengen, daarom heeft de Tilsac elke week algemene conditie- en klimtraining in het Sint Maarten-zaaltje achter de studentensporthal. H.d.B.

Een naklimmer met de schrik in de benen schat de afstand naar de top.

13 nnaart 1987

B

Akademie-onderzoekers aan de slag

Zonder onderwijs- en commissiebeslommeringen De lost generation worden ze met enig gevoel voor dramatiek genoemd: de jonge veelbelovende onderzoekers van voor in de dertig. En inderdaad, wie tussen de 30 en de 35 jaar is en gepromoveerd, heeft de generatie boven zich die muurvast in het zadel zit - en daar graag wil blijven zitten. De huidige generatie (kroon)docenten is gemiddeld rond de 45 jaar oud, en dus voorlopig niet aan een pensioen toe. Om het vacuüm tussen deze oudere jongeren en de jonge promovendi op te vullen zijn inmiddels de nodige ontwikkelingen op gang gebracht. ZWO kwam nog niet zo lang geleden met zijn Constantijn en Christiaan Huygens-stipendia. En begin vorige maand installeerde minister Deetman de eerste lichting van 52 zgn. Akademie-onderzoekers. Voor een periode van drie tot vijfjaar kunnen ze aan de slag. Met uitzicht op een vaste aanstelling na afloop. In de Beiaardnota van 1984 kondigde Deetman een fonds aan om de jonge veelbelovende spruiten uit het onderzoek een beschermde omgeving te bieden waarin ze tot volle bloei konden komen. Voor deze Beiaard-fe//ows/j/ps is een bedrag gereserveerd van 25 miljoen (per 1990). Daarmee kunnen structureel 300 onderzoekers aan de slag. De selectie en begeleiding van de fellows liet Deetman met opzet over aan een buiten-universitaire instantie, de Koninklijke Nederlandse Akademie voor Wetenschappen (KNAW). Vandaar dat de naam Beiaard-fellows inmiddels vervangen is door de meer prozaïsche aanduiding 'Akademie-onderzoekers'. Helemaal rimpelloos is de voorbereiding van de eerste aanstellingen niet verlopen. De universiteiten hebben maar mopperend genoegen willen nemen met de wens van Deetman om het budget centraal te beheren en later bij de selectie werd nog eens bezwaar gemaakt tegen de onduidelijkheid waarmee de KNAW te werk ging bij de selectie van de onderzoekers. Binnen elke instelling konden faculteiten op zoek gaan naar kandidaten die voldeden aan de voorwaarden dat ze gepromoveerd, jonger dan 40 jaar en veelbelovend waren. Van tevoren hadden de universiteiten een verdeelsleutel afgesproken voor het aantal kandidaten dat ieder zou aanmelden. Tilburg mocht er vijf voordragen, waarvan er uiteindelijk drie werden uitverkoren voor een Akademiefellowship. Onder hen dr. Thijs ten Raa (34), veelbelovend econometrist.

len. Van ruimtelijke economische modellen is sprake wanneer economische variabelen zoals inkomen en werkgelegenheid worden gedesaggregeerd - zeg maar: uitgesplitst - naar verschillende regio's of lokaties. Een model heet dynamisch wanneer de factor tijd ook een rol speelt. Ten Raa is vooral geïnteresseerd in de theoretische grondslagen van economische modellen: als je uitgaat van een minimaal aantal aannames over economisch gedrag, wat kun je dan zeggen over de specificatie van je modellen? Zo ruim is de formulering, dat hij zich kan veroorloven vandaag onderzoek te doen naar de industriële organisatie en morgen naar de lokatiekeuze in het prostitutiebedrijf. Een typisch voorbeeld van de lost generation-onderzoeker kun je Ten Raa niet noemen: al voor zijn uitverkiezing als Akademie-onderzoeker was hij werkzaam als hoofddocent aan de Tilburgse subfaculteit econometrie. Onduidelijk is nog of z'n ommezwaai ook een verandering in rechtspositie met zich brengt, zoals er nog veel onduidelijkheden kleven aan het Akademie-programma. Zelf heeft Ten Raa in ieder geval begrepen dat hij als UHD'er op de facultaire pay list blijft staan, ook al wordt z'n salaris nu uit een buiten-universitaire pot betaald. Verder is

het de bedoeling dat er een vervanger komt voor de duur van het fellowship, in de meeste gevallen drie jaar, met een mogelijke uitloop tot vijf jaar.

GELDGEBREK In tegenstelling tot de Huygens-stipendia die ZWO verstrekt, waarbij gemiddeld een kleine 40.000 gulden is gereserveerd voor materiële kosten en nwp-ondersteuning, draaien de instellingen zelf op voor de overige lasten die zijn verbonden aan de Akademiefellowships. De reden dat het Adademie-programma nog geen materiële voorzieningen kent is - hoe kan het ook anders - een heel ordinaire: geldgebrek. De 5,6 miljoen die er dit jaar mee gemoeid zijn, zijn afkomstig uit de herbezettingsgelden. De KNAW wilde liefst zo snel mogelijk met het programma beginnen, en drong er bij de minister op aan niet tot 1990 te wachten. Uitstekend, zei de bewindsman, maar dan zal het de eerste jaren wel zonder fondsen voor apparatuur moeten. 'Het is niet voor de volle honderd procent een kado van Sinterklaas, zo'n Akademieonderzoekersplaats', zegt Ten Raa. 'De overige lasten komen nu voor rekening van de faculteit. En het faculteitsbestuur, zo blijkt, dient in zijn enthousiasme vrij makkelijk aanvragen in voor dit soort plaatsen, waarvan men pas later de consequenties ziet. 'Hoewel, relativeert hij, het heeft ook z'n voordelen dat het faculteitsbestuur zo impulsief handelt. Anders had men, gezien het krappe facultaire budget, misschien besloten er maar helemaal vanaf te zien. Nog beter zou zijn, zo meent Ten Raa, als het college van bestuur de bakens zou verzetten door het juist aantrekkelijk te maken om op vakgroepsniveau allerlei extra plaatsen binnen te halen. Indachtig het systeem van koppelsubsidies zoals gemeentes dat hanteren stelt hij voor vakgroepen die succesvol zijn in het werven van 'boventallige' plaatsen ook met extra reguliere formatieruimte te belonen. Een gedachte die binnenkort mogelijk ook in Zoetermeer wortel schiet, zo valt op te

maken uit de woorden die Deetman begin februari sprak bij de installatie van de Akademie-onderzoekers. 'Als we er van uitgaan,' aldus de minister, 'dat Akademieen Huygensonderzoekers veelal werken in een excellente onderzoeksgroep, dan is het voorstelbaar dat de toewijzing van deze onderzoeksplaatsen een aangrijpingspunt kan zijn voor het beschikbaar stellen van extra middelen.' Dat ook de KNAW op deze lijn zit, blijkt uit de selectiecriteria die men hanteert bij het beoordelen van de aanvragen. Naast een beoordeling van de kwaliteit van het onderzoeksvoorstel én van de reputatie van de onderzoeker in kwestie, gaat men na of het onderzoek past in het profiel van de betreffende universiteit. 'Daarbij zijn we van mening dat waar veel is ook veel moet komen,' aldus prof. D. de Wied, president van de Akademie in het Leidse universiteitsblad Mare van 12 februari. 'We vinden dat concentraties van hoge kwaliteit een zekere omvang moeten hebben.' De Tilburgse vakgroep econometrie, waar Ten Raa deel van uitmaakt, vormt wat dat betreft een fraaie illustratie. Twee fellowships wist de vakgroep in de wacht te slepen: naast Ten Raa viel ook dr. Mark Steel (28), die op dit moment nog in de Verenigde Staten doceert, in de prijzen. En men heeft er nog een hele zwik extern gefinancierde en ZWO-onderzoekers rondlopen. Het succes van de vakgroep komt niet uit de lucht vallen, zegt Ten Raa. Op dit moment is Econometrie in Tilburg gewoon de beste vakgroep in den lande op het gebied van de economische wetenschappen. Dat is vooral een kwestie van reputatie bij collegaonderzoekers in binnen- en buitenland, verzekert hij. En in het recente rapport van de Verkenningscommissie voor economische wetenschappen was de vakgroep goed voor een speciale stipnotering. In hetzelfde rapport toont de verkenningscommissie zich bezorgd dat Nederland 't internationaal gezien helemaal niet zo geweldig doet. Ten Raa: 'En wat zie je? Op behoorlijk bureaucratische wijze trekt men een blik 'top-onderzoekers' open en worden er 'centres of excellence' en 'netwerken' uit de grond gestampt. Misschien helpt het allemaal wel, maar voorlopig is de nomenclatuur nogal prematuur.' LK.

VRIJHEID 'De vrijheid die je hebt als onderzoeker, dat maakt voor mij zo'n fellowship aantrekkelijk', zegt Ten Raa. 'Je hebt geen last meer van les- en commissiebeslommeringen.' Wat overigens niet wil zeggen dat hij helemaal geen onderwijs meer geeft. Op dit moment verzorgt hij het tweede semester van de cursus wiskundige econometrie voor vergevorderde doctoraalstudenten. 'Maar dat is enkel liefdadigheid', laat Ten Raa daarbij aantekenen. 'Ik doceer nu wat ik leuk vind, ongeacht de vraag die er naar is.' Het onderzoeksvoorstel dat met een Akademie-fellowship is gehonoreerd is zeer ruim geformuleerd: de komende jaren gaat Ten Raa zich bezig houden met onderzoek naar de fundering van ruimtelijke of dynamische economische model-

Univers

Ten Raa: doceren watje leuk vindt

Univers rond Pasen Tot Pasen Is er wekelijks een nummer van Univers, met in het Paasnummer (17 april) de verkiezingsbijlage. In de nummers van 3 en 10 april is er ruimte voor fracties om hun verkiezingsstandpunten bekend te maken via een ingezonden stuk (Te Berde) van maximaal 2 A4-tjes. In de twee weken na Pasen (24 april en 1 mei) is er geen Univers. We zijn er weer op 8 mei. Hou hier rekening mee voor agenda, mededelingen en memo.

13 nnaart 1987

Symposium Nuffic

Topkwaliteit is internationaal' De universiteiten moeten haast maken met internationalisering. Dat zei donderdag 26 februari prof. dr. D.W. Bresters, inspecteur van liet wetensctiappelijl< onderwijs, op een studiedag van de NUFFIC (Netherlands Universities Foundation For International Cooperation). De onderwijsinspectie moet de Icwaliteit van het wetenschappelijk onderwijs gaan controleren. En een van de parameters voor kwaliteit is volgens Bresters het aantal internationale contacten. 'Topkwaliteit is internationale kwaliteit', zei hij. Bresters wil dat visitatiecommissies de i(waliteit van het onderwijs gaan beoordelen. In elke visitatiecommissie komt een buitenlander. De nieuwe inspecteur realiseert zich wel dat het vergroten van internationale contacten niet automatisch leidt tot meer kwaliteit. De reactie ligt andersom: kwaliteit trekt altijd buitenlandse bezoekers. Dus intemationale contacten, mogelijkheden voor buitenlandse gastdocenten, mogelijkheden voor de studenten om vakken in het buitenland te doen, de aanwezigheid van buitenlandse studenten en tenslotte de participatie in de universitaire ontwikkelingssamenwerking, zullen meegenomen worden bij de evaluatie van het wetenschapp>elijk onderwijs. Ontw/ikkelingssamenwerking staat enigszins apart van de overige internationalisering; bij het eerste gaat het naast wetenschappelijk eigenbelang ook om hulp aan ontwikkelingslanden. Groei op dit gebied zit vooral in nieuwe cursussen voor buitenlanders, zoals de MSc-cursussen. Deze afgeronde opleidingen zijn bedoeld voor mensen uit de ontwikkelingslanden, waar gebrek is aan elementair wetenschappelijk onderwijs. Maar de belangrijkste drijifveer achter Nederlandse opleidingen voor buitenlanders bleken op deze studiedag toch wel: naambekendheid, uitbreiding van wetenschappelijke kennis en verhoging van studentenaantallen. Gepraat wordt in termen van: 'Er ligt een enorme markt die we moeten aanboren.' Naar blijkt, zijn wetenschappelijke stafleden niet zo happig om enkele jaren in een ontwikkelingsland te doceren: in de tijd dat je weg bent, verspeel je carriĂŤre-mogelijkheden. Beleidsmakers opperden daarom het idee van korte gastcolleges van enkele maanden in ontwikkelingslanden, waarbij die bezwaren niet gelden. Het wetenschapfjelijk onderwijs in ontwikkelingslanden moet toch opgebouwd worden: dat is immers ontwikkelingssamenwerking. Het Nederlands eigenbelang moet weer niet ten koste gaan van de Derde Wereld-universiteiten. Daarom in Nederland geen BSc-Ofjleidingen (een wetenschapr)elijke basisopleiding), maar we beginnen op MScniveau. De actualiteit van de dtecussie over internationalisering werd aan het eind van de middag overigens nog treffend gerelativeerd door een departements-ambtenaar: 'Dertig jaar geleden werd er al gepraat over internationalisering en over dertig jaar zal er wel weer zo'n bijeenkomst als vandaag zijn.' Y.v.d.M./P.v.d.H./UP

Univers

VAN DIEN ^ CO TREEDT GRAAG IN CONTACT MET AMBITIEUZE BpA AFGESTUDEERDE BEDRPSECONOMEN M/v *

Van Dieni^Co Accountants

Schriftelijke sollicitaties te richten aan Van Dien + Co Accountants, t.a.v. de heer R.H. van Ede, Hoofd Personeelszaken, Fizeaustraat 2,1097 SC Amsterdam, tel. 020-5686610

*Van Dien + Co Accountants maakt deel uit van de Van Dien groep en is lid van Deloitte Haskins & Sells International. Een organisatie met 26.000 medewerkers in 71 landen. Alkmaar Almere Amsterdam Amhem-Velp Breda Eindhoven Enschede Gouda 's-Gravenhage-Rijswijk Groningen-Haren Haarlem 's-Hertogenbosch Hoogeveen Leeuwarden Lelystad Lochem Maastricht Roosendaal Rotterdam Tilburg Utrecht Venlo Zaandam Zwolle Willemstad (Curagao) Oranjestad (Aruba) Philipsburg (St. Maarten)

13 maart 1987

Beoordelingscircus op gang:

Wat is de straf voor een min? mini 'Ze zijn nu ijverig aan het tiet pennen', zegt een medewerl<er medewerker van het tiet Delftse College van Bestuur. Hij heeft het over de 30 onderzoeksleiders bij Scheikunde, Werktuigbouw en Maritieme Techniek die dit jaar hun 'voorwaardelijk gefinancierde' onderzoek moeten verantwoorden. En ook elders in het land zitten vakgenoten, biologen, psychologen en historici te schrijven; in de zomer zullen landelijke commissies over dit alles oordelen. Wie een plus krijgt, zit waarschijnlijk weer voor vijfjaar gebeiteld, maar wat betekent een min nu precies? Dat blijkt nog niet eens zo duidelijk. Onzekerheid dus voor de onderzoekers. Maar een bestuurslid van een van de beoordelende instanties zegt: 'Ik verwacht, in elk geval in de bètahoek, helemaal geen grote pakken negatieve beoordelingen.' De Voorwaardelijke Financiering (VF) is gelanceerd om de kwaliteit, doelmatigheid en maatschappelijke afstemming van het universitaire onderzoek te vergroten. Onderzoek doen was niet langer een 'recht', voortaan moest men zijn onderzoeksplannen laten goedkeuren, om voor vijf jaar 'beschermd' te zijn. Deze ingrijpende verandering werd lang niet overal enthousiast ontvangen. Maar toch is de afgelopen vier jaar meer dan de helft van het universitaire onderzoek - in totaal ruim 4000 formatieplaatsen wetenschappelijk personeel zonder al te grote problemen ondergebracht in goedgekeurde en beschermde VF-programma's. Omdat de eerste daarvan eind dit jaar aflopen werd het tijd voor de beoordeling van de feitelijke prestaties in VF-verband. Maar hoe dat precies zal gaan. is gaan, Is door geruzie tussen de universiteiten lang onduidelijk gebleven.

plaats van SON) en werden de iets aangepaste programma's grotendeels geaccepteerd. Het grootste conflict speelde in 1985 en 1986, over de herverdeling van het totale VF-budget in de nabije toekomst. De meeste universiteiten, zoals die van Leiden, Rotterdam en Twente, meenden dat er historisch gegroeide verschillen rechtgetrokken moesten worden. Toch ging deze 'normatieve' herverdeling tenslotte niet

Er ié al heel wat geknokt rond de VF. Zo moest een 'VF-taakstelling' eerst minimaal 10 full-time onderzoekers omvatten; na enig touwtrekken zakte die eis naar 3 è 4. Harde woorden vielen er daarna in 1983, toen een landelijke scheikunde commissie bijna alle plannen van scheikundige technologen wegens gebrek aan samenhang afkeurde. Maar tenslotte kwam er een andere beoordelingsinstantie (KNAW in

cdoor; men werd het erover eens dat er oncderling alleen met VF-geld geschoven zou Vworden op grond van kwaliteit. (Ook over de uitwerking van détplan is nog /maandenlang touwgetrokken. De minister had daarbij graag de nodige dynamiek ge/ zien en daartoe kwam er in VSN U-verband (een voorstel om drie of vier kwaliteitsniveau's te onderscheiden. Voor elk onderzoek dat onvoldoende bleek, zou de helft van het betrokken budget worden ingenormen. En uit de daarmee te vullen landelijke zouden universiteiten /reallocatieruimte tmet 'excellent' onderzoek zou extra beIloond worden. Maar beoordelingsinstanties 1 als de KNAW verwierpen een zo gedetailleerde en tijdrovende aanpak. Dus komt 1 (er slechts een onderscheid in plus en min. IHoe er né herverdeeld moet worden, is Inog punt van onderhandeling. En voor 1987 is voorlopig afgesproken, dat de straf voor een universiteit met veel 'minnen' beperkt zal blijven tot zo'n 2 procent van haar I totale VF-budget. 1

SCHANDALIG LAAT De discussies hebben veel tijd gekost. Daarvoor viel het ministeriële stuk met de spelregels voor de VF-beoordelingen pas

Voorzichtig omspringen met evaluaties

Studentenvakbond voert actie tegen stelsel Studiefinanciering De Landelijke Studenten Vakbond (LSVB) heeft donderdag 19 maart uitgeroepen tot actiedag tegen de 'arrogante handelwijze' van het ministerie in verband met de definitieve invoering van het nieuw stelsel van studiefinanciering per 1 april van dit jaar. Tevens heeft de studentenbond samen met een aantal studenten uit Maastricht een kort geding aangespannen tegen minister Deetman om een tijdige uitbetaling van de studiebeurzen af te dwingen. In Amsterdam en Utrecht is men in de weer om die dag een demonstratie te houden en in andere steden zoals Groningen zijn er plannen in de maak om op een andere manier een protest te laten horen. De Tilburgse Studerenden Bond (TSB) houdt zich vooralsnog afzijdig van het studentenprotest. Het kort geding vindt plaats op woensdagmorgen 11 maart in Den Haag. Volgens de LSVB leidt de snelle invoering van het nieuwe stelsel tot 'chaotische toestanden' en 'talloze problemen'. De studentenbond heeft zich in de afgelopen jaren hevig verzet tegen het nieuwe stelsel van studiefinanciering omdat het denivellerend en drempelverhogend zou uitpakken.

Univers

Met ingang van 1 april aanstaande zal het nieuwe stelsel in zijn definitieve vorm ingaan. Sinds oktober vorig jaar is het middels een overgangsregeling van kracht. De defintieve invoering ervan zal gepaard gaan met grote problemen bij de studenten, zo stelt de LSVB in een verklaring. Met name de datum van uitbetaling is een doorn in het oog van de studentenbond. Per april zullen de studenten maandelijks tussen de 20ste en de 30ste van de maand hun geld overgemaakt krijgen. De bond verwacht dat studenten hierdoor tenminste 20 dagen zonder geld komen te zitten in die maand. In januari zijn de beurzen de 12de van de maand overgemaakt waardoor veel studenten in finan-

ciële problemen kwamen, stelt de bond. Zij verwacht dat de problemen in april nog ernstiger zullen worden. Om een eerdere betaling af te dwingen heeft de LSVB samen met een zeventiental Maastrichtse studenten een kort geding aangespannen. Andere punten waar de LSVB tijdens de actiedag van 19 maart tegen te hoop loopt, betreffen de verrekening van het te weinig ontvangen beursbedrag. Het afgelopen half jaar hebben studenten die naast de basisfinanciering een aanvullende beurs aangevraagd hebben, een voorschot ontvangen omdat de Centrale Directie Studiefinanciering niet in staat was om voor iedere student individueel het bedrag vast te stellen. Studenten die te veel ontvingen moeten dit bedrag met ingang van april terugbetalen middels maandelijkse kortingen. In negen maanden moet het teveel ontvangen bedrag vereffend zijn. Bij wie het voorschot te weinig bleek, wordt het totale bedrag in april alsnog bijgestort. Een volgend actiepunt is de toeslag voor het te betalen collegegeld. Studenten met een volledige beurs krijgen met ingang

met de kerst bij de universiteiten op de mat. 'Schandalig laat' noemt medewerker Lubbers van het Delftse College van Bestuur het. Hij doelt vooral op de verrassing van de synchornisatie, waardoor al het VFonderzoek van één discipline nu tegelijk beoordeeld gaat worden. Een mooie gedachte; maar welke vakgebieden in 1987 de spits moesten afbijten, was pas heel laat bekend. De scheikundige of werktuigbouwer die pas twee jaar bezig was met zijn nieuwe programma, hoorde pas in januari van zijn vervroegde examen'. Nog een probleem: 'De minister heeft elk goedgekeurd programma voor vijf jaar gegarandeerd. Wat moet je nu als een programma al na twee jaar een negatief oordeel krijgt?'. Ook een woordvoerder van de vereniging van universiteiten (de VSNU), die de beoordelingen centraal coördineert, kan hierover geen volstrekte helderheid scheppen. 'Maar', zegt hij, 'het gaat maar om een klein deel van al het in 1987 te evalueren onderzoek. Want we hebben met opzet die disciplines vooraan gezet die er in de eerste VF-cyclus vroeg bij zijn geweest. Voor die paar externe gevallen moet het natuurlijk wel heel raar lopen, wil je een jaar na de goedkeuring van je plannen opeens een min krijgen. Maar het mag óók niet zo zijn dat je automatisch een plus krijgt. De beoordelaars zijn daarvan op de hoogte'. Er zijn meer onzekerheden, vooral over de 'straf' voor wie een min krijgt. P. Kranenburg, beleidsmedewerker bij Scheikundige Technologie in Delft daarover: 'Het is wel geruststellend dat er landelijk niet veel geschoven wordt, maar hoe het intern gaat, is nog volstrekt onduidelijk. Zelfs ons College weet nog niet precies hoe het met negatieve oordelen zal omgaan. Ongelooflijk, maar wel typerend voor de hele gang van zaken rond de VF.' Gelukkig voor Kranenburg is Delft niet de enige plaats waar de chemici zich zorgen maken over 'wilde acties' van hun bestuur, na negatieve beoordeling. Daarom hebben de landelijke scheikundigen onlangs een brief gestuurd naar de colleges en naar de KNAW: of men in dit proefjaar een beetje voorzichtig met de evaluaties wilde omspringen. Intussen moeten de onderzoekers in april vervolg op pag. 12 van april een maandelijke toeslag van eentwaalfde deel van het collegegeld, bestemd om het collegegeld voor het volgend jaar te betalen. In september, als het collegegeld betaald moet zijn, hebben de studenten slechts vijftwaalfde van het totale bedrag ontvangen. Het verschil zal de student zelf moeten voorschieten. Eerstejaars studenten moeten het totale bedrag aan collegegelden helemaal voorschieten. Een vierde actiepunt behelst de onzekere situatie waarin studenten verkeren wiens ouders weigeren de ouderlijke bijdrage te voldoen. Over de zogenaamde hardheidsclausule ten aanzien van weigerachtige ouders bestaan nog veel vraagtekens. De aanvullende studiefinanciering die velen van deze studenten tot april ontvingen zal stopgezet worden en het te veel gekregene zal op de beurs ingehouden worden. Een woordvoerder van de LSVB verwacht onder studenten veel animo voor de komende actiedag. 'Het zijn vier duidelijke punten die alle studenten aangaan. Ik kan mij moeilijk voorstellen dat zij niet boos worden als zij weten wat hen in april boven het hoofd hangt', aldus de LSVBwoordvoerder. Er zijn informatiebrochures gemaakt om de studenten te informeren. G.R.

13 maart 1987

De moeilijkheRKraiariii e«i naan is tevens zijn aantreidoelijldidd.

&S»tiSi»>w^»-|^"2jSratte uit de brochui-e 'n Baan moet een uitdaging in zich hebben Ook als (bi|na of zo|uist) a%estudeerde bedrijfseconoom zult u zich ongetwijfeld in dat "statement" kunnen vinden De vraag is alleen w/at ziét u als uitdaging? Bezig zi|n met de uitvoenng van beleidszaken in dienst van een bepaald bedrijf? Of het behandelen van de meest uiteenlopende bedri|fseconomische zaken voor tal van relaties? Van representanten van multinationals tot het midden- en kleinbedri|f, van overheden tot particulieren'' 't Laatste is het perspectief dat Moret & Limperg u biedt als u kiest voor een carrière inde accountancy De moderne accountancy Waarbij het analyseren en controleren van financiële gegevens uiteraard centraal staat Maar waarbij u in de taakuitoefening als adviseur vele stappen verder gaat Ondernemerszin en inzicht in bedrijfsbeleid geven de accountant van nu en morgen een belangrijke rol in het beslissingsproces bij relaties rond investeringen, kredieten, fusies en administratieve ontwikkelingen - inclusief automatisering Kortom een baan met een hoge moeilijkheidsfactor, maar tegelijkertijd een uitdaging als u ambitieuze carrièreplannen heeft Moret 8. Limperg behoort tot de grote accountantskantoren van ons land. Zij heeft een hechte relatie met Moret Gudde Brinkman Belastingadviseurs en speciaal voor het midden- en kleinbedrijf met

Voor postdoctorale studenten accountancy hebben wij een zeer informatief boekje geschreven Openhartig Het boekje gaat o.a. in op uw carrière als órs/as. registeraccountant. Het doet dat niet in vrijblijvende, algennene tenmen, neen het geeft exacte vooriichting. Dus vertelt het ook over zaken die u in het begin kunnen tegenvallen. Met een zelfde openhartigheid schrijven wij over onze motieven bij het aantrekken van jonge academici en geeft de

n r

voorzitter van de Raad van Bestuur een onverbloemd oordeel over onze Maatschap en haar toekomst.

Interesse?

JL

8e Horende tot de

BDD/Dijker Groep

U kunt deze brochure schriftelijk of telefonisch bestellen. Antwoordnummer 11,3720 VB Bilthoven. Tel. 030-790844. Vraagt u naar mevrouw Kluiters?

EHjker en Doornbos

ACMA Accountants en Belastingconsulenten Het aantal vestigingen bedraagt ruim 35, de totale organisatie telt meer dan 2.400 personen En door het lidmaatschap van Arthur Young International reiken de contacten tot ver buiten de grenzen Het IS duidelijk dat uw mogelijkheden bij zo'n sterke organisatie groot zijn U krijgt er alle gelegenheid uw vaardigheden, ook dié op het managementvlak, te ontwikkelen En dank zij de internationale banden kunnen Moret-mensen in staat worden gesteld deel te nemen aan cursussen in Europees verband Als bedrijfseconoom vindt u bi| Moret 8. Limperg dan ook het ideale klimaat voor de postdoctorale accountantsstudie 'n Studie die hand in hand gaaf met de praktijkgerichte interne opleiding Als de uitdaging u aanspreekt, moet u het balletje maar eens aan het rollen brengen. Schrijf of bel Moret & Limperg Registeraccountants, Centrale Personeelsafdeling Postbus 1407, 3000 BK Rotterdam, telefoon 010-4072518 (doorkiesnummer).

Moret & Limperg LID VAN ARTHUR YOUNG INTERNATIONAL

Accountancy bij Moret & Limperg...voor academici die in de praktijk willen slagen

Registeraccountants

. .-,.,«,.>.. .,^,^ „•««,..—^ „„„<« ««K;r,»i.,ï »ï^ st .™s:r;ss".™:nr.,'^,',s;^'

I^MOSSd) Z w » ) *

vervolg van pag. 11

V.F.: Tijdverspillende toneelstukken' aan hun faculteit rapporteren hoeveel personeel ze in hun programma hebben ingezet, hoe het werk zich inhoudelijk heeft ontwikkeld en wat er gepubliceerd is. En via het bestuur gaan deze verslagen naar evaluatiecommissies bij de Koninklijke Akademie (KNAW, voor scheikunde en Psychologie), het KIVI (Wb) of ZWO (biologie, geschiedenis). Echt bang zijn de technologen niet, maar ze zijn de SON-affaire uit '83 bepaald nog niet vergeten. Voor de zekerheid maakten de drie TU's daarom de afspraak, dat ze In geval van nood hun onderzoek in de technische schel- natuur- en wiskunde zullen terugtrekken uit de vergelijking met 'academische' vakgenoten. Alle TUonderzoek wordt dan alleen onderling vergeleken.

VERSTOPPERTJE

We vroegen ook de mening van KNAWbestuurder prof.dr. J.H. Van der Waals. Hij zegt lakoniek: 'Zeker bij scheikunde zie ik echt weinig negatieve oordelen komen. Indertijd zijn de TU's één keer gekomen met 'onechte' plannen, maar dat zal niet meer gebeuren.' De zorg over vroegtijdige beoordeling van 'jonge' programma's vindt hij overdreven, want: 'Je beoordeelt toch de prestaties van de mensen? En die zitten er meestal al langer.' Bij de alfa- en gammavakken (die overigens relatief minder sterk meedoen in het VF-systeem) voorziet hij meer problemen. 'Terecht is men in die hoek bang dat, als men te streng over elkaar oordeelt, de winst naar andere disciplines gaat'. In het algemeen mogen de sancties bij een min wat hem betreft best hard zijn. Maar hij betwijfelt of dat zal gebeuren. 'Het is grotendeels een interne kwestie van de universiteiten geworden. En als men wil Univers

Shell S i ^ È t ó

kan men budgetair verstoppertje spelen door slecht onderzoek te blijven betalen uit het A1-deel, het budget voor ondenwijsgebonden onderzoek'. Anderen verwachten echter dat universiteiten er toch niet zó makkelijk aan zullen ontkomen om consequenties te trekken uit negatieve oordelen. 'Op het moment dat een bepaalde faculteit veel minnen scoort, zal natuurlijk de hele universiteit naar ze gaan wijzen', is de persoonlijke inschatting van de VS NU-woord voerder. Wat daaraan zal bijdragen is het feit dat, anders bij de 'vooraf'-beoordeling van plannen, de komende beoordeling openbaar zullen zijn: de druk om consequenties te trekken wordt daardoor uiteraard groter. Zal het VF-sop dan uiteindelijk toch de kool waard blijken? Het meest sceptisch daarover is Akademielid Van der Waals: 'Natuurlijk, onderzoekers zullen de zaken nu wel wat meer programmatisch bekijken. En ze zullen wat eerder opstaan dan voorheen. Maar het nadeel van de VF blijft dat de koppeling tussen prestatie en beloning zo indirect is. Eigenlijk zijn dit toch gigantisch tijdverspillende toneelstukken. En de akademie heeft ook gezegd: als het straks niks blijkt voor te stellen, moeten we er gewoon mee ophouden'. 'Als je op korte termijn goed onderzoek wil stimuleren, dan moet je gewoon ZWO en STW meer geld geven. De universiteiten hebben zich tegen dat plan van minister Païs indertijd heftig verzet; maar er liggen bij ZWO nog steeds genoeg goede onderzoeksvoorstellen van jonge mensen hoor! Die kunnen zó beginnen. Die projectfinanciering via de 'tweede geldstroom' biedt een veel flexibeler systeem van beoordeling en financiering'. F.S./UP

De dynamiek van de olieindustrie en de complexiteit van haar markten vormen een formidabele uitdaging voor Shell. Shell oiganiseert jaarlijks een Summercourse om een groep Nederlandse studenten kennis te laten maken met een aantal aspecten van de bedrijfsvoering, die van belang zijn voor het goed functioneren van haar wereldwijde organisatie. Die kennismaking zal gebeuren door middel van casebehandelingen en lezingen. Deelname: Maximaal 35 studenten van Neder-

MHseptenijbrl987

landse universiteiten die al ver in de doctoraalfase gevorderd zijn en die interesse hebben in marketing en trading financiën en personeelszaken. Locatie: Atlantic Hotel in Den Haag (Kijkduin), waar de deelnemers ook zullen overnachten. Sluiting inschrijving 24 april 1987. Aanmeldingsformulieren kunnen uitsluitend schriftelijk worden aan gevraagd bij: Shell Summercourse, afdeling PNEH/131, Postbus 162, 2501 AN Den Haag.

r

ALG

- determinanten van ondernemerschap Inlichtingen bij prof.dr. J.J.J. van Dijck, vakgroep Bestuuren Organisatie (SCW), tel. 662069.

COMMUNIQUE UNIVERSITEITSRAAD VAN 26 FEBRUAR11987 1. De Universiteitsraad besluit inzake de Uitvoering Machtigingswet Inschrijving Studenten 1987: - de maximale opnamecapaciteit voor de studierichting Economie vast te stellen op 750; - de maximale opnamecapaciteit voor de studierichting Rechtsgeleerdheid vast te stellen op 500; - in te stemmen met het voorstel van de VSNU om de Minister van O & W te adviseren tot regulering van de instroom voor de studierichtingen Economie en Rechtsgeleerdheid door middel van plaatsingscommissies; - voor de overige studierichtingen van de KUB in te stemmen met vrije instroom. 2. De Raad verzoekt het College van Bestuur n.a.v. een motie van de fractie PSF - over het op te stellen model-faculteitsreglement in overleg te treden met (een vertegenwoordiging van) de Universiteitsraad; - daarbij met name aandacht te besteden aan een regeling van de wijze waarop studierichtingscommissies binnen de verschillende faculteiten voor de diverse studierichtingen tot stand komen. en besluit het Bestuursreglement 1987 overeenkomstig het concept - met inachtneming van een aantal aanvullingen en wijzigingen - vast te stellen. 3. Ten aanzien van het agendapunt Interne Begroting 1987/Voorstel bestemming Vrije Beleidsruimte besluit de Raad een motie (VIP en Breed Front) om het CvB te verzoeken 1,0 fomatieplaats van de formatie DPZ aan te wenden ten gunste van het voorstel een emancipatie-medewerkster aan te stellen met 13 stemmen voor en 6 stemmen tegen over te nemen; een motie van PSF waarin het CvB wordt uitgenodigd eventuele knelpunten in het faciliteitenbeleid studentengroeperingen op te lossen, wordt door de Raad met algemene stemmen aangenomen. Met 11 stemmen voor en 10 tegen wordt een amendement (Breed Front) ertoe strekkend om in de periode 1987-1991 één halve plaats uit de Vrije Beleidsruimte te bestemmen voor compensatie van medewerkers verbonden aan de uitvoering van de PUOsamenwerking met de Nationale Universiteit van Costa Rica aangenomen; De Raad besluit tenslotte de Interne Begroting van de KUB voor het jaar 1987 vast te stellen: voor Personele middelen is (afgerond cijfer) 66,5 miljoen beschikbaar; voor Overige lasten / 13,5 miljoen. 4. De Universiteitsraad besluit in te stemmen met (de organisatorische en begrotingstechnische) concentratie van de filosofievoorzieningen m.i.v. 1 september 1987 in de Faculteit der Wijsbegeerte; de bestuursorganen van de CIF worden verzocht om z.s.m. een formatieplan voor de komende jaren voor te leggen, rekening houdend met de randvoon»aarden zoals vermeld in de CvB-notie. 5. Tenslotte besluit de Raad om het Stichtingsbestuur te adviseren om het bestuur van de Stichting ter Ondersteuning van het TIAS bevoegd te verklaren tot vestiging van een bijzondere leerstoel Ondernemingsfinanciering. Deze leerstoel zal niet ten laste van de Rijksbijdrage komen.

RESEARCH-ASSISTENT(E) GEVRAAGD Gevraagd een gevorderd doctoraalstudentie) die als research-assistentfe) in de periode 1-4 tot 1-7 voor 2 dagen per week wil assisteren bij onderwijs en onderzoek op het economisch-sociologisch gebied, in het bijzonder rond de onderwerpen: - managementontwikkeiing

Univers

spreken met de betreffende docent. Voor richting C (Organizational Behavior) is de eerste gelegenheid op 29 mei 1987 van 14.00 tot 16.00 uur.

ECO

JUR

PROPEDEUSE ECONOMIE Attentie: Het mentoraat organiseert een voorlichting over de doctoraalfase economie, voor alle eerstejaars. De voorlichting wordt gegeven door docenten, studenten en afgestudeerden. Programma: Donderdag 26 maart: CZ 101 13.30-14.30: algemene inleiding (voor iedereen). 14.45-16.30: sociale economie Donderdag 2 april: CZ101:13.30-15.15: bedrijfseconomie. CZ 111:15.30-16.45: bestuurlijke informatiekunde. CZ 104:15.30-16.30: fiscale economie.

REDACTIELID (M/V) GEVRAAGD ARSAEQUI Wegens het vertrek van een van onze Tilburgse redacteuren wordt zo spoedig mogelijk een opvolger/ster gevraagd. De werkzaamheden bevatten onder andere: - het zoeken naar en beoordelen van de in Ars Aequi te plaatsen artikelen; - het medebepalen van het beleid van de Stichting Ars Aequi, waarvan iedere redacteur bestuurslid is; - het (eventueel) schrijven van (korte) artikelen. - (eventueel) het helpen voorbereiden van de door Ars Aequi Libri uit te geven boeken, congresbundels enz. Sollicitanten moeten rechten studeren aan de Katholieke Universiteit Brabant. De functie is onbezoldigd, alle te maken onkosten worden uiteraard vergoed. Sollicrtaties kunnen worden gericht aan: Mark Vitullo, L.v. Aduardstraat 20, 6671 ZG Zetten (08880-1849) en/of Joost Melis, Euklaasdijk, 4706 JA Roosendaal (01650-44421).

PSY TENTAMEN FUNCTIELEER M.O.-B De 2e gelegenheid van het tentamen over Matlin 'Cognition' (funktieleer MOB) vindt plaats op dinsdag 17 maart om 18.30 uur in AZ10. TOSK-MEDEDEUNG Op maandag 16 maart wordt er iri de PUF een bijeenkomst georganiseerd voor student-leden van de vakgroep ontwikkelingsleer. Om 19.30 uur. Aarisluitend (+ 20.30 uur) is er een lezing door mevrouw Buitenhuis over Gordon-cursussen (ofwel: effectief omgaan met kinderen'.) LITERATUURTENTAMEN AFSTUDEERRICHTING ARBEIDS& ORGANISATIEPSYCHOLOGIE De titeratuurcursus Arbeids- & Organisatiepsychologie (no. 49) kan gekozen worden uit één van de volgende richtingen: A. Personeelspsychologie (Drs. J. Groèfeld,P 710, tel. 662483) B. Organisatie-ontwikkeling (Dr. T. Taillieu,P 704, tel. 662107) C. Organizational Behavior (Dr. J. Syroit,P702, tel. 662115), Voor richting A dienen studenten 2 van de volgende 4 boeken te bestuderen: - Vrooland, C. (Ed.), Werk en Gezondheid. Samson, Alphen a/d Rijn, 1981, 380 pp. - Beer, B., B. Spector, e.a.. Managing human aspects. Free Press, Mc. Millan, 1984,210 pp. - Ramholtz, G.G., Human Resource Accounting: Advances in Concepts, Methods and Applications. San Francisco, Jossey BAss, 1985 - Cascio, W.F., Costing Human Resources: The financial impact of behavior in organizations. Het responsiecollege voor richting A wordt gegeven op vrijdag 29 mei 1987 van 14.00 tot 16.00 uur door Drs. J. Grosfeld. Voor Richting B dienen studenten beide onderstaande boeken te bestuderen: - Lipitt, G., Organization renewal: A holistic approach to organizational development. Prentice Hall, 1982, 400 pp. - Morgan, G., Images of organizations. Sage, 1986,400 pp. Het responsiecollege voor richting B wordt gegeven op vrijdag 22 mei 1987 van 14.00tot 16.00uurdoor Dr. T. Taillieu. Voor richting C dienen studenten het onderstaande boek te bestuderen: - Kolb, D., I. Rubin, J. Mclntyre, Organizational Psychology, A book of readings. Prentice Hall, 1979, 560 pp. Het responsiecollege voor deze richting gaat door op vrijdag 24 april 1987 van 14.00 tot 16J00 uur door Dr. J. Syroit. Plaatsen waar de responsiecolleges worden gegeven worden een week op voorhand kenbaar gemaakt via het mededelingenbord in gebouw P, gang 7. Tentamens zijn schriftelijk, en voor de organisatie ervan dient u persoonlijk af te

dat op donderdag 19 maart van 14.30-16.30 uur in AZ 116 wordt gegeven. MAALTIJD ST. OLOF IN KADER VAN DE LAW LECTURES Gelet op de grondslag van de law lectures is constant van studenten met de Visiting Professors van grote waarde. Om het contact te bevorderen wordt een borrel voor studenten georganiseerd in de sociëteit van het T.S.C. St. OIof. De borrel vindt plaats op woensdag 18 maart vanaf 20.00 uur. Een ieder wordt vriendelijk verzocht aan de borrel deel te nemen. Aansluitend vindt een gezamenlijke maaltijd plaats, verzorgd door het Gastronomisch Genootschap. Een ieder die aan dit evenement wil deelnemen diene zich op te geven bij het secretariaat van de faculteit der rechtsgeleerdheid (B 924). Het aantal beschikbare plaatsen is beperkt; de kosten bedragen om en nabij f 25, — per persoon. SECTIE HANDELSRECHT Prof. Raaijmakers Is in de college-periode bereikbaar op maandag op Kamer B 825 om 11.00 uur. Daarbuiten kan desgewenst een afspraak worden gemaakt via Mevr. I. Smit-de Groot, secretaresse van de vakgroep, B 920, tel. 2281. Voor alle onderwijszaken betreffende Handelsrecht-A (aanmelden mondelinge tentamens, scripties) kan men zich wenden t o t M de Vet op woensdagmiddag, 13.30 uur.

ROOSTERWIJZIGINGEN IN HET KADER VAN DE LAW LECTURES Als gevolg van de inpassing van de law lectures in het onderwijscurriculum van de juridische faculteit en de belangstelling daarvoor Van buiten af heeft ertoe geleid dat er enige wijzigingen binnen het rooster voor de week van 16 maart t/ m 20 maart hebben plaatsgevonden. Dit betreft: - het keuzevak Capita Selecta constitutioneel recht dat in plaats van in CZ 110 op woendag 10 maart van 15.30-17.30 uur in AZ 9 wordt gegeven; - het keuzevak internationaal arbeidsrecht dat op vrijdag 20 maart van 10.30-12.30 uur in AZ 8 wordt gegeven. - tevens zal in het kader van het arbeidsrec/7f op vrijdag20maart van 13.30-15.30 uur in CZ 218 een college worden gegeven. - het college vergelijkend administratief rechtza\ plaatsvinden op donderdag 19 maart van 18.45-20.30 uur in AZ 8 - een college in het vak handelsrecht B

Voor alle onderwijszaken betreffende Handelsrecht-B kan men zich wenden tot^. van Vliet, maandagmiddag 13.30

DE LAW LECTURES In de week van 16 maart tot en met 20 maart a.s. zullen binnen de juridische faculteit de Law Lectures plaatsvinden. De in dit kader genodigde gasten zullen zijn prof. R.M. Goode (Queen Mary College, University of London) en dr. K.D. Ewing (Trinity Hall Cambridge). In deze week zal tevens in het kader van de uitwisseling met leden van de University of Connecticut, prof. H.R. Sacks (School of Law, University of Connecticut) aanwezig zijn. Tenslotte zal in het kader van het 100-jarig bestaan van de Amerikaanse grondwet als gastspreekster prof. J.S. Lindgren (Faculty of Law and Jurisprudence, Stat University of New York) optreden.

Het programma voor deze week is verkrijgbaar op het facultertsbureau, kamer B 920. Belangstellenden zijn van harte welkom. MACRO-ECONOMIE VOOR PERSONEELWETENSCHAPPEN In overleg met betrokken docenten en studenten zijn de volgende afspraken gemaakt: Responsie colleges Maandag 23 maart: 18.00-20.00 uur in zaal SZ 32 docent: R. de Groof Maandag 13 april: 18.00-20.00 uur in zaal AZ 111 docent: A.v. Schalk Vóór de responsie-colleges dienen gerichte vragen schriftelijk aan de docenten te worden verstrekt. Tentamen: Woensdag 29 april: 14.00-17.00 uur (de plaats volgt via oproep). Opgave vóór 1 april 1987 door mkJdel van standaardformulier PEW (datum tentamen vermelden op formulier).

n

VACATURE Bij de vakgroep Econometrie van de Subfaculteit der Econometrie is de functie vacant van een UNIVERSITAIR DOCENT VOOR DE BEDRIJFSECONOMETRIE In de bedrijfseconometrie worden die delen van de bedrijfseconomie bestudeerd, waarin wiskundige en statistische analyse-methoden een essentiële rol spelen. Momenteel omvat deze studierichting zowel een theoretische als een meer praktisch gerichte variant. De eindverantwoordelijkheid voor deze studierichting alsmede voor de studierichting besliskunde wordt gedragen door één hoogleraar. De taken: - De onderwijstaak van tjetrokkene bestaat ten dele uit het verzorgen van colleges in de bedrijfseconometrie voor studenten econometrie, ten dele uit het begeleiden van afstudeerders in de studierichting t)edrijfseconometrie; - De onderzoektaak ligt op een deelgebied van de bedrijfseconometrie en zal in overleg vastgesteld worden; - Leveren van een bijdrage aan organisatorische en bestuurlijke taken. De eisen: - Afgestudeerd zijn in de bedrijfseconometrie, bedrijfskunde, besliskunde of wiskundige economie met een goede kennis op het gebied van de bedrijfseconomie, de wiskunde en de mathematische statistiek.

TENTAMENDATA DOCTORAAL FEW/SFE AUGUSTUS 1987 Sociale Economie sept'86

Ond. Fin 1 323.020

5 augustus

Mo 2 328 030

Geldw. 1 331.020

iEBI 332.020 11 augustus

inl. str. best.r KMT 300.028 600.230 Best.lcunde A 600.241 Inl. Infosyst 320 021

13 augustus

Alg. Econ la 330.A21/B21

17 augustus

TB01 326.220 Geldw. 2b 331.032 21 augustus

Fm. Rek/ lev.verz. wisk 324.394/396

Openb Fin 1 333.020

TB02 325.230

Form. Logica 700.030

RIO 376.030

Alg.Econ Ib 330.A22/B22 IEB2b 332.032

Alg.Econ Ib 330.A26/826 Kwal.beh ö Typ 320.022 Comp. 1 346....

BH II 324.392 Inl.Priv.recht 381.020

Progr. 2 346 005 KWW2 324.030

Marketmg 1 328.220 Alg. Econ la (BE + SEI

wisk. econ. 345.231

Bedr. etfie 1 345.322

Voortgei. wisk. 2 346.531

Openb. Fin 1 333.020 Kwant. ec. 1 345.632

KWW2 324.030 Org.v.d Ond 1 325.020

Basisc. betr 380 120 Openb. Fin B 333.033

Info. recht 600.430 Alg.Econ2 330.129 Kwal.beh. & Typ 320.022

Alg.etrie 1 345.131

Vooftgez. v>ük. 1 346.520 KWWl 324.020 Wisk. Meth 2 346.622

KWWl 324.020

Org.v.d.Ond 1 326.020

Org.v.d Ond 1 326.020

27 augustus

Alg.etne 345.131

Besltskuftde 2 346.132

Comp.2 346.0O3 Gegkl 346. .

wrs4/5 346.330/331

Boekhouden 324.920

Inl. Recht 381.320

KWW2 324.030

26 augustus

VPB 380.630

ink. bel Iw) 380 530 Ond. Fin 2 323.030

KWWl 324.020

Reg Econ 1 382.020

inl. str. best.r. 600.230 Best.kundeA omzettïel. 380.222 600.241

Marketing 1 328.220

Systeemleer 320.131 Marketing 2 328.230

ijsbeg. 360.030 Ond. Fm 1 323.020 Progr. 1 346 002

Gegk. 2 346 004

Stati 346.026 Alg. Econ 1 330.029

KWW1 324.020

25 augustus

13 augustus

Grorrdsl infosyst 320.020

V. Boekh. 1 324.391

Sedr. Econ 321.020

Ond. Fin 1 323.020

Progr. 1 346.002 Wi8k2 346.031

Steekproef theorie Ond. Fin 2 323.030

Geldw. 2a 331.031 1EB2a 332.031

14 augustus

Wisk Meth 1 346.621

inl. Bel. recht 380 121

Marketing 1 328.220 Alg. Econ la 330.A26/B25

12 augustus

Fiscale Economie sept'86

wifstjeg. 360.030

wijsbeg. 360.030 Ond. Fin 1 323.020

wijsbeg. 360.030

wijstïeg. 360.030

sept'84

Wisk. 1 346.022

M01 328.020

KMT 300.020

BIK sept'85

Bedrijfseconomie sept'86 Gegk. 1 320.122

Privaatr. I 381.221

WRS3 346.322 Alg.Econ Ib IBE+SEI

WRS6 346.332

Alg.Etrie2 Alg. Ectr.Toep 1 345.132/432

Comp. 1 346.. .

doet. Fisc. econ. aanvang 1964. Internationaal Belastingrecht (380.8401

13 maart 1987

MEMO

Studentenx VITE ORGANISEERT: - Algemene Ledenvergadering op dinsdag 17 maart 1987 om 20.30 uur in café 'Den Eil<', Bredaseweg 177, Tilburg. Agenda: 1. Opening 2. Notulen vorige vergadering 3. Activiteiten 4. Kascommissie 5. Huishoudelijk reglement 6. Huisstijl 7. Aspirantbestuursleden 8. (eventueel) Redactieverslag 9. Rondvraag 10. Sluiting. Alle Vrte-leden zijn welkom! - Congres over Onafhankelijke Europese Defensie op woensdag 15 maart 1987. Lezingen op deze dag worden gegeven door: - miss Dane Sharp, verbonden aan het SIPRI - Generaal B.D. de Jager, voormalig voorzitter van het militaire comité van de NAVO - Professor Dr. P.M.E. Volten, bijzonder hoogleraar Krijgsgeschiedenis aan de Rijksuniversiteit Utrecht, momenteel verbonden aan 'Clingendael' - J. Roper, verbonden aan het 'Royal Institute for Intemational Relations'

MENU

PERIOOe 16T/M m MAART

- Mr. J. van Houwelingen, staatssecretaris van Defensie - de heer W.L. Brugsma. Nadere informatie over dit congres volgt.

ZANGERS EN INSTRUMENTALISTEN GEVRAAGD De zomer organiseert de A.R.M.A. in Frankrijk voor de vijfde maal een workshop voor amateurmusici. Gedurende twee weken - van 15 tot 30 juli zal met instrumentalisten, koor en solozangers onder deskundige leiding, gewerkt worden aan een uitvoering van de Opera Orfeo van Monteverdi. Zowel gevorderde als beginnende instrumentalisten en zangers kunnen zich inschrijven. Voor inlichtingen en inschrijving: Association Rencontres de Musiciens Amateurs, Mgr. van de Weteringstraat 29, 3581 EB UTRECHT. Tel. 030312241.

INFORMATIEBIJEENKOMST ISABEST Op donderdag 19 maart a.s., van 14.30 tot 17.30 uur in de PUF, organiseert de studentenvereniging ISABEST (Informatiesystemen en Accountancy Bedrijfseconomiestudenten Tilburg) een informatiebijeenkomst voor studenten die interesse hebben om later in de accountancy werkzaam te willen zijn. Tijdens deze bijeenkomst zullen Prof. Drs. J. Oonincx en Drs. A. van Reeken, bekten van de vakgroep Informatiesystemen en Accountancy, over onderstaande onderwerpen meer informatie verschaffen. - De accountancy in het algemeen - De opleiding tot accountant en actuele ontwikkelingen rond de tweede fase opleiding tot registeraccountant. - Het vak Systeem en Programma Ontwikkeling. - Het afstuderen en de afstudeerstages. Na afloop zal een borrel worden georganiseerd.

fiKHSRte t j a p - ^ - 9el^^(t)ieB BJSJ; - ima^n

j^<aBbofte«B»et >-l«30lsafede pstatesMesof «IM

WOENS0A0I8/3 erwtensoep - b«iaÉ»«oeip 3 g^i^tbatetjes in tOöwtwi/paptSasau! iauM*ostsalade - gebö<fcer» mseaf«it rolladescllijf - vteesji» - höti^jet Veg stamppot hut^fXJt DONDERDAG 19/3 tondondertysoep - hefcfere tefvelsoep sfavink - hamlapje - strogaooffsaus srojboon^ - wortelsÖBdi? gebakken aardappel è h rösti gekookte aardappelen Veg: piak sekiefie met kaas snifboontjes - gebakken aardappelen VRIJDAS20/3 tomat6nsoej> - v»m»ös8v5oep pilaf met bacon en doperwten kemenjst gebakken lekkerbet^ - béarrAa^s^seus doperwten geto<*«*«8»tJa|^peteR

Univers

NCD-STUDIEBEURS Het NCD-bestuur heeft besloten, gezien de vele verzoeken, de kandidaatstelling voor de NCD-studiebeurs 1986/1987 te verlengen tot 1 juni 1987. Het NCD stelt deze beurs ter grootte van f 25.000, — ter beschikking voor een aanvullende studieperiode aan een wetenschappelijk instituut in het buitenland. De beurs wordt toegekend aan een student of afgestudeerde aan een instelling van het wetenschappelijk of hoger beroepsonderwijs in Nederland, die naar het oordeel van een door het NCD te benoemen jury, een uitstekend werkstuk (bijvoorbeeld scriptie, afstudeeropdracht) heeft geproduceerd, hetwelk - een ondenrt«rp behandelt op het terrein van het bedrijfsleven - conform de doelstelling van het NCD van bijzonder belang is voor zijn leden - een bijdrage kan leveren tot kwalitertsvertjetering van ondernemingslekling en management in Nederland.

LEZING CEES SCHELUNG In het kader van de Polek lezingencyclus 'Modernisering of aftakeling?' geeft Cees Schelling op donderdag 19 maart een lezing. In 1984 stopte hij, na acht jaar voorzitter van de Voedingsbond FNV te zijn geweest, met zijn werkzaamheden bij de vakbeweging. Cees Schelling is als vakbondsvoorzitter nooit zacht en diplomatiek gaan praten. Hij gebruikte de mikrofoon om

duidelijk te zeggen waarom werk en loon en uitkeringen nog steeds de restpost zijn van de winst. Hij pleitte voor de bevrijding van de arbeid. Voor het recht op inkomen voor iedereen. De vakbeweging die hem zo na aan het hart ligt, moet ophouden, waarschuwt hij, de masseur te zijn van de heersende versleten en vernietigende ekonomie. Donderdag 19 maart om 13.30 in AZ 6. De lezing is voor iedereen vrij toegankelijk.

KRISt DAGBLADEN - TUDSCHRIFTEN DE MORGEN, het op 't nippertje geredde oppositionele dagblad van onze Zuiderburen, is vanaf heden op het Krities Infosentrum verkrijgbaar. Elke dag: één piek. Niet slechts voor Vlamingen interessant! LIBERATION, linkse franse kwaliteitskrant eveneens op het KRIS te koop è f 2,25. Bevrijdend opiniërend zelfs als u geen woord frans kent. DE WAARHEID, de eigen Nederlandse dissident onder de dagbladen, mag niet verzwegen worden. Het noodlijdende dagblad voor héél links ook al te koop bij het KRIS. Uiteraard kunt U genoemde dagbladen ook gewoon komen lezen en inzien aan onze leestafel. Daarop treft u nog vele tijdschriften aan die u elders niet snel vindt. Om eens wat te doen: BLUF!, aktieblad van & voor lonten, lucifers en infiltranten. O DROM, tijdschrift over zigeuners. SOEMOED, tijdschrift van het Palestina-comitee. BEIJING RUNDSCHAU, Chinese vernieuwingen in de ogen van de machthebbers. RUSLAND-bulletin en OOSTEUROPA-VERKENNINGEN, Gorbatsjov emigreert straks zélf nog naar het Westen. COMO NO, over samenwerking tussen Tilburg & Nicaragua. AFDRUK, tegen racisme en diskrlminatie. TILBURGSE VROUWENKRANT, ook voormannen. En wat dacht u van een beetje strijdbaarheid (tja, wat is dét ook al weer...) in bladen als: THE MILITANT, 'in the interest of the working people' staat erbij, maar ook wel voor studenten, hoor. KLASSENSTRIJD, dach u dat er geen klassen meer bestonden? MANIFEST, horizontaal maar toch in de stijgersl U ziet, het KRIS biedt u nieuws dat u al dacht te weten: de keerzijde van de medaille! KRIS' Katholieke Universiteit Tilburg, H 39 Postbus 90153 5000 LE Tilburg, fel. 013-662500.

Vrouwent VROUWENSTUDIES Met als thema Feministisch onderzoek en sociologische perspectieven organiseert de WU B werkgroep Vrouwenstudies aan het Sociologisch Instituut van de Universiteit van Amsterdam op 20 maart 1987 een dag waarop onderzoeksters van diverse universiteiten vertellen over haar werk. Door over feministisch onderzoek inleidsters met verschillende theoretische achtergrond aan het woord te laten, hopen de organisatrices de kenmerken van vraagstellingen op het ge-

bied van vrouwenstudies te verduidelijken en te laten zien hoe verrijkend onderzoek op het gebied van vrouwenstudies is voor sociologie en vice versa. Op het programma een lezing over de kritiek die Marianne Weber rond 1900 formuleerde op de toentertijd gangbare sociologische benadering van de verhouding tussen mannen en vrouwen. Verder een zestal inleidingen over de onderzoeksterreinen Seksueel geweld tegen vrouwen. Moederschap en Vrouwenlevens. Inleidingen, discussie en borrel toe van 9.30 tot 17.00 uur op het Sociologisch Instituut van Amsterdam, Oude Hoogstraat 24, zaal E 002, 20 maart 1987. Informatie: Carla Tromp 0347371150.

Sport \ PENDRAGON Tilburgse Studentenkampioenschappen Van dinsdag 31 maart tot en met donderdag 2 april worden op het KUBsportcentrum de Tilburgse kampioenschappen gehouden. Het programma is als volgt: dinsdag 31 maart: - hockey - atletiek (coopertest) - jeu de boules woensdag 1 april: - volleybal - jeu de boules - stepestafette - atletiek (sprint knock-out) donderdag 2 april: - rugby (seven-a-side) - voetbal - softbal De sporten worden op verschillend niveau beoefend, zodat iedereen kan deelnemen. Tevens wordt er op donderdagavond een ludieke dansmarathon gehouden waar men, mits verkleed, aan kan deelnemen. Donderdaavond is er na de dansmarathon een groots slotfeest in de kantine van het sportcentrum, waar elke deelnemer van harte voor wordt uitgenodigd. Het inschrijfgeld bedraagt slechts f 1,— pp. Inschrijfformulieren liggen in het KU B-sportcentrum, Academielaan 5. inschrijvingen tot 23 maart.

Agenda MAART

i

VRIJDAG 13 MAART Ka|)«J M a i ^ Befcenbul», 20.30 uur: Ö3BC€« <low Hteöy Boefftn {feit) en Beitt Böölöi <twa^>. Werken van Sws^lftds, Baeh, Twbosdi, Keijj»r> Cinocittar ^M uun 'Anfatieus' van ftile» Forsötn tt/«n 18^58. €$neclN;M, 22.% uur: ' M i ^ t t i ^ ' van f ^ ï Schrader itttn 19-3>, Ufl}v«r8l«^ l & t S «ur, atila: froiw^ d(». ÖKJ»C»TT». vgf> ScW^ndet» S t ^ u w r i b t i ^ , 'ÜiAS, aur: Oe Appë ZatTBlöAIS 14 MAART SGN»iwbm!8, 20.00 «ar: Fifcnlwis: Ut. Dee£(s gees to t<»w. ftegfe Frank C8pa<t/m16*3>. S^hotiWbu>9, 22.15 uur: Rlrt)h»i$; The OmB. Rétpe: Arösur fmn^ {Xtm 16-3Ï. ZONDAG tS MAART <Ho(,20>36 uur; Raadsvergadering. Sch<stiVi«Hir«< MMmr. Opwhuis.

Hwxtéia^,Sl.mmn

Si«>er£8atio-

H6. Af fScaanse muziek «ft Oatcar, IWAAN0AS ï«tMAAfïT Otef, möO öun 'Om &r«»n*a«'. DtN${>A« 17 MAART üjwimmm, 16x30 mt, AZ 8: Cölto'^mm ecöBOwIe, A«««le, algemeen. I^PC>r,#. N.B, M«J|%6ver'lnteff»atibnaSsa^tH) öt F»drK;iat Mattu^. <»of, 2DJ0 uurr 'Punch HiRpertowCMf» D w t a k , BradasewBg 177,28.30 JKitj .Aliteiene tj»qlerw»QWleiÉi9 VITE tï/feS,20.lS uur: CofKWfttfcwvted/ pïanó duo fiobeit Swwtwf w\ Peter

DAMES ZAALVOETBAL 't Hi4o,2l.00ttur: GezÉlsd^van<te De studenten dames zaalvoetbal vereniging Pendragon kan de nodige ver^Se^otiwbarg:, 2D.90 ü\m fêttéwSs: sterking gebruiken. Dames, voetbal is ^ r T < « « m . Regie: SassWoód. niet stom, vervelend, eng of hard. ^eiKWWt)»!^. 22.15 uur; l%nhuis: Kom eens trainen - woensdagavond 'Ws a v*©«d«fiJ Bfe'. Regie: Frar* Cavan 18.00 uur tot 18.45 uur in de grote l»a ft/m 1 8 ^ . zaal - en overtuig jezelf. Heb je een persoonlijk woordje nodig om je over de drempel te helpen, bel dan Els 362336 W0ÈMSDAÖ1$ MAART of Margo 632607. 6«ttMy-dHb. mm mr. WTi/fWKDames voetbal, iets voor jou! tezieg. M . Ashraf Tabassum over 'Inte* resa-fteelwnkftig: a banker's triew/. $ ( ^ « w 4 n i f 9 , 20.1& u«r: Tafter AmQUATSH ster<i8im; Vtosut&sn Paskm {t/m 1&-3). STUDENTENSQUASHTOERNOOI Op zaterdag 11 april vindt het jaarlijks terugkerende studentensquashtoernooi van ESSRV Quatsh uit Eindhoven O O N O S Ï D ^ 19 MAART plaats. De inschrijving start aan het 'Sliémi loQtefeest. eind van deze week en zal openstaan Univwsitdit, TSiM mtt aula: Kon. tot 2 april. Via de inschrijfformulieren Uedfttafei men oprwwt Homero Frandie in het sportcentrum zijn opgehanceech (piano). gen, of telefonisch bij ondergenoemde Udivarsiteit, 13.30 uur, AZ 10: lezinö telefoonnummers, kun je je inschrijven. Studenten en studentes kunnen tfcxjrSmiTO Bmst over 'Holografie, Toaan het toernooi deelnemen. Er wordt veren met U d i f . Org. Stüd.Gen. gespeeld in twéé klassen: Heren C en D Otof, 21.00 uur: Punch Lueöufisw» (recreanten) en Dames C en recreanceptie. ten. De kosten zijn f 17,50 inclusief overnachting (zaterdag) en een heeriijke Hongaarse maaltijd. VRIJDAGS) MAART üniversitett, 20.15 aiir, Voor info kun je bellen: Rob en Martin n Liesteftafel n»t ., (040-428454) of Paul en Frans (040430205). 13 maart 1987

p^g FILMHUIS

Beelden van Amerika Werd het wilde westen bedwongen door mensen als John Wayne? Wie weet. Hij heeft in ieder geval een duidelijke bijdrage geleverd aan het beeld dat veel mensen van het wilde westen hebben. Eind maart is hij in het Filmhuis Tilburg weer te zien als de 'westerner' in Rio Bravo, Rio Grande en Red River, drie grootse films over mannen, prairies, trouw en lafheid, gevaren en moed. Dit zijn slechts drie van de zestien klassieke Hollywoodfilms die het Filmhuis deze maand in samenwerking met de Nijmeegse Cinematheek vertoont. In deze cyclus met als titel 'Americana' staan twee thema's centraal: 'How the west was w o n ' en 'small towns'. De smal! towns staan voor de meerderheid van de Amerikanen, hun moraal, hun gewoonten, hun familieleven. Maar ook hun schone schijn, hun corruptie, hun geroddel. De films die dit thema behandelen zijn voorlopers van huidige televisieseries als Dallas en Dynasty, en het duidelijkste voorbeeld is natuurlijk de film Peyton Place, de voorlop)er van de ooit eeuwigdurende gelijknamige televisieserie. 'Americana' betekent: alles wat betrekking heeft op Amerika, speciaal die dingen, voorwerpen, documenten en gebruiken die iets vertellen over het beeld dat de Amerikanen van zichzelf en hun ontstaansgeschiedenis hebben. De films in deze cyclus vertellen niet alleen iets over dat beeld, ze hebben het ook mede bepaald. En niet alleen het beeld dat de Amerikanen van zichzelf hebben, ook het beeld waarmee generaties Europeanen zijn opgegroeid. Generaties filmkijkers werden meegesleept door droomwereld-Amerika uit Hollywood, veel filmmakers kunnen niet om deze erfenis heen en zelfs het jongste, moderne genre van de videoclip citeert lustig uit de filmgeschiedenis. Waarom zijn deze films voor een hedendaags publiek de moeite waard? De een zal zich willen laten meeslepen door de universele menselijke drama's die nu eenmaal beter tot zijn recht komen op een groot doek dan op een klein televisiescherm, en wil genieten van de sfeer en setting die de handelingen STUDIUM GENERALE

Holografie, Toveren met Licht Donderdag 19 maart, 13.30 uur, zaal AZ 10. Lezing door Bruno Ernst, auteur. Demonstratie van het maken van hologrammen door "Vision Products Nederland BV'. Holografie is een techniek om voorwerpen in hun ruimtelijkheid te registreren en weer te geven. Bij het bekijken van een hotogram komt het licht op dezelfde manier in ons oog, als bij het bekijken van een driedimensionaal voorwerp. Dit is het grote verschil met fotografische technieken. De hokigrafie Is slechts mogelijk vermits een laser. In de expositie met 25 hologrammen, die tot 26 maart In de ruimte rond de aula is ingericht, kunt u het driedimensionale effect van de holografie duidelijk waar-

meer diepgang of zo u wilt breedte geven. De ander ontdekt in de stereotypen en variaties daarop een bron van vermaak en een schets van een tijd, en is alert op de decors, kleding en dialogen die het tot gevleugelde zinnen hebben gebracht. Filmfanaten wijzen op de waarde voor de filmgeschiedenis, filmliefhebbers op het ongecompliceerde kijkgenot, en de ene reden hoeft de andere niet uit te sluiten. Dit weekend zijn de oudste en jongste film van de cyclus te zien. Mr Deeds goes to town (1936) van Frank Capra en The Chase (1966) van Arthur Penn. In de comedie van Capra wint een ongecompliceerde provinciaal twintig miljoen dollar. Deze erfenis voert hem naar de grote gevaariijke stad waar zijn gulheid verdacht en gek gevonden wordt, maar waar hij ook de liefde wint van een gossipjoumaliste wier wortels gelukkig ook in een small town blijken te liggen. The Chase toont een kleine Texaanse stad die al lang niet meer aan Capra's ideaalbeeld voldoet. Robert Redford speelt een ontsnapte misdadiger die in zijn geboortestad tegenover sheriff Marion Brando komt te staan. Film waarin het gezonde verstand bloedig wordt afgestraft en gezien wordt als een voorstudie voor Bonnie & Clyde. Verder deze week: alle sentimenten van de kleine stad uitgebreid, en goed, getoond in Our Town (1940); God aan het woord en de invloed van het Woord in The next voice you hear (1950); sentimenteel en aardig verhaal over toegewijde onderwijzeres in Cheers for Miss Bishop (1941); en immer charmante Cary Grant brengt als engel een gedreven bisschop (geen katholieke) weer op het rechte pad en bij zijn vrouw in de comedie The bishop's wife (1947). Volgende week meer over teruggekeerde militairen, jonge huwelijksproblemen, stoere vrouwen en een enge priester. Voor dagen en tijden zie Kuituurkrant. Een wijziging op het daar vermelde programma: It's a wonderfullife wordt op di. 17om22.15 vervangen door Our Town en op WO. 18 om 22.15 door The next voice you hear. A.T. nemen. Bruno Ernst geeft op donderdag 19 maart een inleiding in de holografie. Hij is bekend geworden door de bijzonder duidelijke manier waarop hij deze moeilijke techniek wist uit te leggen In het boek 'Holografie, Toveren met Licht'. Uit dit boek zijn enkele fragmenten opgenomen In de Studium Generale-map De Laser Onder De Loupe. De bezoekers van de bijeenkomst over holografie kunnen tegen betaling van f 15, — een hologram laten maken van een meegebracht voorwerp dat niet te groot mag zijn. TIAS

IVioderne iciassieice muzielc Het derde onderdeel van de cyclus 'cultuur in de jaren '50', die het TIAS

STADSSCHOUWBURG

Het Verjaardagsfeest van Eric Schneider Voorstelling: Het Verjaardagsfeest van Harold Pinter. Door: De Appel. Regie: Lodewijk de Boer. Vertaling: Gerard Reve. Toneelbeeld en kostuums: Tom Schenk. Vrijdag 13 maart in de schouwburgzaal. Aanvang 20.15 uur. Eugene lonesco, Samuel Beckett en Harold Pinter, ziedaar de klassieke absurdisten. lonesco heeft zijn absurde levensgevoel eens als volgt verwoord: 'Absurd is datgene wat zonder doel is ...' Maar is iets doelloos niet onbegrijpelijk? Lodewijk de Boer, regisseur van Het Verjaardagsfeest bij De Appel: 'De zogenaamde raadselachtigheid bij Pinter komt doordat hij de hele rim-ram van psychologische achtergronden en het verklaren van handelingen achterwege laat. Iemand komt een kamer binnen omdat hij die kamer binnenkomt. Hij zegt iets mericwaardigs omdèt hij dat zegt. Het waarom is bij Pinter daarom geworden.' Het Verjaardagsfeest kan een noodlotsdrama genoemd worden. Stanley Webber (voormalig barpianist?) parasiteert lusteloos als enige pensiongast bij een echtpaar. De man is een sullige badstoelenverhuurder wiens nogorganlseert, is een concert op dinsdag 17 maart om 20.15 uur In het TIAS gebouw door het viool/plano duo Robert Szreder en Peter Zimmerman. Zij zulten werken spelen van o.a. Anthell, Shostakovltch, Prokoffleff en Bartok. De keuze is gevallen op een aantal werken waarvan sommige het experimentele karakter van veel In de jaren '50 gecomponeerde muziek Illustreren en andere de meer traditionele schrijfwijzen. Robert Szreder (geboren 1946) is van Poolse afkomst. Hij studeerde in 1970 af aan het Conservatorium van Warschau en gaf meestercursussen in Rusland en aan de State University te Colorado (USA). Hij maakte toernees door West- en Oost Europa, de V.S., Zuld-Amerika en daarnaast vele radio, t.v.- en plaatopnamen. Peter Zimmerman (geboren 1943) behaalde in 1970 zijn einddiploma solospel o.l.v. Jan Wijn, waarna hij werd toegelaten tot de Prix d'excellence (nu: Nederiandse Muziekprijs). Hij vervolgde zijn studie aan de Muziekacademie te Warschau en privé bij Vlado Periemuter te Parijs. Hij gaf concerten en maakte radio- en plaatopnamen in verschillende landen in West-Europa.

al naïve vrouw een behooriijke overdosis liefde op Stanley projecteert. Stanley profiteert, zoals het een klaploper betaamt, van deze mensen. Dan is er nog Lulu. Nauwelijks verholen biedt zij zichzelf aan Stanley aan. Lusteloos wijst hij haar af. De 'maatschappij' tolereert dat alles natuuriijk niet en als twee wraakengelen verschijnen twee nieuwe [jensiongasten: Goldberg en McCann. Tijdens het verjaardagsfeestje dat ter ere van Stanley gevierd wordt drijven zij hem zo in het nauw dat hij geestelijk in elkaar klapt. De volgende ochtend verschijnt een keurig aangepaste Stanley ten tonele die in een staat van volledige versuffing en afstomping door de twee eigenaardige gasten wordt afgevoerd. Eric Schneider stal voor mij de voorstelling. Zijn optreden als de zelfverzekerde Goldberg is intrigerend. Is hij de volmaakte vertegenwoordiger van orde, wet en fatsoen? Bikkelhard gaat hij in op de seksuele avances van Lulu, gebruikt haar naar believen. Stanley mag van hem geen mededogen verwachten evenmin als zijn handlanger McCann. Schneider is niet van NOORDERLIGT

Super Diamono de Daicar Zondag 15 maart The African Sound'. Aanvang 22.00 uur. Zaal open 21.00 uur. Entree f 15, — . Voorverkoop f 12,50. Het optreden van de Senegalese Band Super Diamono zal een feest worden, de groep heeft nu eindelijk een grote erkenning bulten het eigen land gekregen, door ondermeer eerdere optredens In Europa. In Senegal Is de groep razend populair en door de release van de elpee 'MAM' en ondermeer optredens in het Parijse Olympla krijgt de groep de erkenning die ze verdient. Zoals de meeste Afrikaanse bands is Super Diamono wars van ieder dogmatisme; invloeden van jazz, funk en reggae worden niet verheimelijkt maar Integendeel, vrijelijk en zonder gêne benut om de eigen boodschap welsprekend uit te dragen. Wat de stemmen gemeen hebben is 'tristesse', een soort mooie treurigheid die p)ast bij onbeantwoorde liefdes. West Afrika lijkt patent te hebben op dit soort stemmen en men kan zijn tranen nog sparen voor wat er nog komen

zijn stuk te brengen. Een onverwachts kapotspringende lamp weet hij feilloos in te passen. Zijn rol zit vol fascinerende replieken. De zichzelf overal van afsluitende Stanley wordt gespeeld door Robert Prager. Niet direkt de meest gemakkelijke rol. Stanley wekt absoluut geen medelijden op wanneer de twee binnendringers hem figuuriijk de grond in stampen. De 'moederiijk' zorgende Meg behandelt hem als oud vuil. Meg (Christine Ewert) ondergaat onbevangen en naïef-dommig alle handelingen. De liederiijkheid tijdens het feest, de ontdaanheid van haar man Petey (Willem Wagter), alles ontgaat haar. Eerst nog lakoniek cornflakes etend, naarmate de voorstelling vordert krijgt de figuur van Petey meer reliëf. Hij komt zelfs op voor zijn vegeterende pensiongast en probeert hem, weliswaar tevergeefs, te redden uit de klauwen van Goldberg en McCann. De (herziene) vertaling van Gerard Reve is beslist nog knap en vindingrijk te noemen. De beoogde atmosfeer wordt goed gesuggereerd door een massa strandstoelen. L.W. gaat. Super Diamono de Dakar brengt geen recht op-en-neer afro-funk, maar muziek met de meest. verbluffende tempowisselingen en thema-overgangen. Haarscherp gearrangeerde blaaspartijen, felle gitaarsoll en een zoevende fretloze bas ondersteund door de talking drums zorgen voor een naadloos geheel. 'T HEKS

Tuixitsch

Dinsdag 17 maart o m 21.00 uur. Bob de Moor 'is een getalenteerd acteur uit een klein Brussels gezelschap die nu de solotoer op gaat onder regie van Lucas Vandervost van De Wrtte Kraal. In Tubutsch' neemt hij de toeschouwer mee in de broeierige sfeer van het Wenen van rond de eeuwwisseling met teksten van Ehrenstein, Musll, Maeterlinck, Kaiser e.a. Tubutsch jxxjgt onophoudelijk de leegte van zijn bestaan op te vullen met de meest bizarre en exotische fantasieën. Hij kruipt In de huk! van mensen om hem heen, leeft zo talk)ze verzonnen levens en bouwt er evenzovele schampere theorieën over op.

Zwartboek Proefdieren 'Het proefdierbeleid van minister drs. W . J . Deetman is onzindelijlc en warrig. De minister heeft twee gezichten.' Dat schrijven de Dierenbescherming en de Nederlandse bond tot bestrijding van vivisectie in een zwartboek over minister Deetman. Zij overhandigen dit dinsdag 10 maart aan de leden van de vaste kamercommissie voor volksgezondheid. Centraal in het zwartboek staat de voorgenomen vestiging door het Amerikaanse bedrijf Harlan, Sprague and Dawley Inc. en een proefdierfokbedrijf in het Limburgse plaatsje Onderbanken. HSD heeft inmiddels het vroegere Centraal Proefdierenbedrijf van TNO in Zeist gekocht en zal binnen een jaar met een plan komen voor de

nieuwe vestiging. Deze privatisering van het fokken is in strijd met het proefdieriseleid, zo vinden de beide organisaties. Van een commercieel bedrijf kan niet worden verwacht dat het probeert het proefdiergebruik terug te dringen en dat is de centrale doelstelling van dat beleid. Bovendien moet worden gevreesd voor export. Minister Deetman ontkent tot dusver dat HSD in aanzienlijke mate zal exporteren. Het bedrijf zou 'primair' voor de Nederiandse markt werken. Maar in de (deels vertrouwelijke) contracten die inmiddels met HSD werden getekend zijn daarover geen harde afspraken opgenomen. Eigenaar Harlan bleek dan ook maar al te geïnteresseerd toen vertegen-

woordigersvan de Dierenbescherming en de KlBBVzich in augustus 1986 voordeden als mogelijke buitenlandse afnemers van proefdieren. Ook sprak Deetman al in juni 1985 over een 'internationale proefdiervoorziening in Limburg'. Alsof het niet genoeg is heeft Deetman ook nog voortdurend de Tweede Kamer aan zijn laars gelapt, zo menen de opstellers. Ondanks het feit dat de kamer al in juni 1985 had laten weten de commercialisering niet klakkeloos te zullen accepteren, ging de bewindsman door met de onderhandelingen. Pasop 18 juli 1986 informeerde hij de kamer over zijn contacten met het Amerikaanse bedrijf, vier dagen nadat een principe-akkoord met HSD was getekend. Hij stelde de kamer daarmee voor een voldongen feit. Een tweede contract, van oktober 1986, bereikte de kamer onder geheimhouding pas in januari 1987, vijf weken nadat de kamer daar om had gevraagd. De Tweede Kamer debatteert dinsdag over de proefdierfokkerij. Nagenoeg alle fracties willen van de overeenkomst met Harian af, maar de regeringspartijen aarzelen nog. Zij vrezen de eventuele consequenties van een dergelijke contractbreuk. B.B./UP

Heren, dannes gaan voor Gemeen, discriminatie van mannen, onrechtvaardig; de kreten zijn niet van de lucht als het om Positieve Aktie gaat. Oftewel wanneer vrouwen, zoals het heet, bij een sollicitatie de voorkeur genieten. Afgelopen maandag werd naar aanleiding van de Internationale Vrouwendag die ieder jaar op 8 maart gehouden wordt over dit thema een forumdiscussie gehouden. De 'gemeen-roep)ers', de mannen die zich gediscrimineerd voelen lieten de kans voorbijgaan om zich duidelijk te laten vooriichten over het hoe en waarom van Positieve Aktie: de zaal werd bevolkt door zo'n veertig vrouwen en tien mannen. 'Het belangrijkste bij het doorvoeren van Positieve Aktie is de intentieverklaring van de leiding van de organisatie', zo begon mevrouw A. van Doorne haar lezing. Zij was door de Emancipatiecommissie uitgenodigd te spreken omdat zij een studie heeft gemaakt van de situatie wat betreft arbeidsplaatsen en betaling van het personeel van de Rijksuniversiteit Utrecht. Aan de hand van o.a. deze studie stelde zij een Positief-aktie-plan op. Drt plan begint met de intentieverklaring door de leiding van het bedrijf. 'Organisaties moeten er trots

o p zijn dat ze daadwerkelijk streven naar gelijkheid', aldus mevrouw van Doorne. 'Universiteiten in Amerika hebben zelf al E.O.U., equal opportunity university, in hun logo staan wanneer ze bewust bezig zijn met de positieverbetering van vrouwen. De Nederiandse PTT reist het hele land af op zoek naar geschikte vrouwen voor hoger betaalde banen. Zo zou de KUB zich bijvoorbeeld al in haar openingsrede van het academisch jaar kunnen profileren als een vrouwvriendelijk instituut.' Na de intentieverklaring moet onderzoek volgen, zowel naar de precieze omvang van de ondervertegenwoordiging van vrouwen op veel afdelingen als naar de redenen ervan. Aan de hand van het beeld dat na dit onderzoek verschijnt, kan er een beleidsplan opgesteld worden. Hierbij is het vooral van belang dat het plan concreet wordt. Vage doelstellingen als hulp bij loopbaanplanning blijken niet te werken. De organisatie moet naar streefcijfers toewerken en na verioop van tijd moet de situatie geëvalueerd worden. De stap van een papieren plan naar praktische uitvoering blijkt echter vaak moeilijkheden en onbegrip op te leveren. J.B.

De Schans Waarom is Tilburg stedebouwkundig veel interessanter dan Rotterdam, Den Haag of Brussel? Dat komt door de herdgangen. Iedereen kent de driekantige pleinen die als hoekpunten in een honingraat-achtig patroon over de stad zijn uitgespreid. Tilburg bijenvolk. Wie het stratenplan nauwkeurig bestudeert ontdekt daarin ontelbare driehoeken, die in afwijking van de vierkant op tekentafels geprojekteerde steden, door het leven zelf zijn gemaakt. De historie ervan is als volgt door C. Weijters weergegeven in 'Historische Bijdragen' van april en juni 1970, uitg^even door de Heemkundekring Tilborgh: 'Het middeleeuwse Tilburg was gebouwd uit vele gehuchten, die gewoonlijk waren ontstaan rondom een driehoekig stuk grond met een waterkuil in het midden. De wegen, die deze gehuchten onderling verbonden kwamen in zo'n driehoekskruising samen.' 'Herdgang' komt van 'herd', wat kudde betekent, en slaat op de gemeenschappelijke weidegrond rondom de bebouwing van de buurtschappen. Hoe belangrijk de herdgangen als woongebied waren büjkt uit de relatieve bevolkingsdichtheid die aanvankelijk veel hoger was dan in het huidige, tevens toenmalige centrum. Halverwege de vijftiende eeuw vermelden de Tilburgse annalen al de herdgangen Heuvel, Loven, Oerle, de Veldhoven, Has- Heijdsijde is gesplitst in twee zelfstandige haardgangen, de selt, de Hoeven, de Rijt en Korvel. CXwten-Heikant en de Westen-Heikant, zodat er toen dus twaalf Later wordt gewag gemaakt van elf herdgangen, die een be- haardgangen waren. De splitsing moet hebben plaatsgehad tusstuuriijke status hebben. Op 14 juli 1602, op de kop af 287 jaar sen 1679 en 1688. Dit is af te lezen uit de Commerboeken. In dat voor de bestorming van de Bastille, bedachten Schout en Sche- van 1679 is er nog sprake van de haardgang Heijdsijde, maar uit penen van Tilborgh, dat ze zich moesten laten adviseren door de het eerstvolgende, dat nog aanwezig is, dat van 1688, bUjkt er 'Gedeputeerden des Volks'. Er werden, aldus de archieven, een Oosten- en een Westen-Heikant te zijn. Ondanks het betweeëntwintig mannen - sorry, maar we hebben het over de staan van twaalf haardgangen bleven er toch slechts tweeëntwinvooruitgang in een zeer primitieve verschijningsvorm - aange- tig mannen als vert^enwoordigers. Blijkens een aanstelling uit wezen als afgevaardigde, uit elke herdgang twee. Door de eeu- 1722 hadden Oerle en Broekhoven en de Berkdijk er elk één wen heen zijn het, zo wil het spraakgebruik ten om«;hte, die elf moeten afstaan terwijl de Oosten- en de Westen-Heikant er elk herdgangen gebleven: Korvel en Laar, Oerie en Broekhoven, de twee kregen.' Bergdijk, de Rijt, de Hasselt, de Stokhasselt, de Heijdsijde, de Hoeven, Loven, de Veldhoven en Kerk en Heuvel. In 1879 werden Oosten- en Westen-Heikant trouwens weer saHerdgang- (of zoals hij zelf schrijft, haardgang-)deskundige C. mengevoegd tot de Heikant, en brachten de bijgekomen herWeijters noteert in 'Hstorische Bijdragen' (1970): 'Vergeleken dgangen Goirke en Groeseind het aantal op dertien. bij de toestand van 1450 valt dus te constateren, dat het bebouw- Over elke herdgang werd een 'burgercapitein' aangesteld die de gedeelte van Tilburg nu was uitgebreid met de omgeving van ' werd bijgestaan door enkele 'rotmeesters'. Zij moesten optrede kerk en dat verder de bebouwing relatief sterk was toegeno- den tegen dieven en ander gespuis, de mannelijke bevolking in men in de Bergdijk, De Stokhasselt en de Heikant. Vooral in de- 'rotten' oproepen voor herstelwerken aan w^en, sloten en dijze laatste haardgang was dit het geval geweest en bleef het aan- ken, en branden bestrijden. houden, zelfs in die mate, dat later in de 17e eeuw de haardgang Helaas, ook de herdgangen zijn in de twintigste eeuw danig geUnivers

havend. Vericeer, geld en prestige hebben hun fatale werk gedaan. Julianapark, Husplein, Heuvel om maar enkele bekende 'herdgang-pleinen' te noemen, zijn platgewalst door het gemotoriseerde verkeer. Het vromer zo karakteristieke Korvelplein is zozeer afgejakkerd, dat de omwonende winkeUers onlangs besloten hebben de oude kiosk uit het begin van deze eeuw te rekonstrueren: goed bedoeld, maar wat ze ook proberen, het zal een verkeersknooppunt met een muziektent blijven. Een van de weinige herdgangen, waar je de geschiedenis nog aan afziet, ligt opmerkelijk genoeg temidden van de dichtbevolkte nieuwbouwwijk De Heikant op de plek dus van de groeikern van enkele eeuwen geleden in Tilburg-noord. De Schans heet het nu. Het midden wordt nog steeds gevormd door een veld. Het wordt omzoomd door een bebouwing die niet hoger is dan een flinke boom. Verkeer raast er nauwelijks voorbij. En er is een volledig in bedrijf zijnde kerk met pastorie. 'Pastorie'. Dat komt van het woord 'pastória' dat in de Latijnse teksten van de middeleeuwse geesteUjkheid voor 'herdgang' werd gebruikt. Pastoor Denis Hendrickx van De Schans is dus een van de weinigen Tilbuigers in zijn soort die zijn titel ten volle eer aandoet. Zo is het, zo wat het, maar hoe lang zal het nog zo zijn? 13 maart 1987