1986 12 19

IJNIVERS Het Verdriet van Tilburg

3

Via achterdeur de universiteit binnen. Haken en ogen aan het colloquium cJoctum.

5

Oostblok 'Onderwijs in TsjechoSlowakije is een recht, geen privilege.' Een weekje Praag.

7

Foucault onder het röntgenapparaat.

7

De Zigeuneropera zal in Tilburg wel publiek trekken. Maar hoe zal Wagnere 't doen? Een parti-pris.

8

ioiftbailon Herlizche GrüSe aus Ammerland.

1 1 Acties aan de Belgische universiteiten. Halvering van de studentenvoorziening. 14 iVleersman over de 'affaire Meersman'. Hoe kwam het ondanks de automatisering tot communicatiestoornissen?

Nemen de Vlaamse studenten en medewerkers van de KUB hun Verdriet van België mee de grens over? Een Univers-Kerstspeciaal gewijd aan de zuiderburen in ons midden. Studenten, docenten en medewerkers over vooroordelen, verschillen en voorkeuren. De favoriete Belgische auteur van Karel Soudijn. De stilte op hetMgr. Ladeuzeplein. De regelzuchten de verbaliteit van de Nederlanders. De zelf onderschatting en de nonchalance van de Belgen. Het plooirokske van Greet Wilrijcx. Bibliotheken in Vlaanderen. Vanaf pagina negen.

Eigen bedrijfsgeneeskundige dienst Vanaf 1 januari zal de K. U. B. met de Katholieke Leergangen een gezamenlijke Bedrijfs Geneeskundie Dienst (BGD) hebben. Bijkomend voordeelis een bezuiniging van 30.000gulden op jaarbasis. Tot nu toe had de K. U. B. een contract met de Bedrijfs Gezondheidsdienst Tilburg. Dat werd een jaar geleden, na herhaalde moeilijkheden, opgezegd per 1 januari aanstaande. Voor iedere medewerker moest in het verleden een vast bedrag aan de Bedrijf Gezondheids Dienst Tilburg betaald worden. Na 1 januari beschikt de K.U.B, over een bedrijfsarts in loondienst, wat veel goedkoper is. Een ander deel van het bedrag komt uit het afschaffen, vooriopig voor de periode van 1 jaar (daarna worden de resultaten geëvalueerd), van het alge-

meen periodiek onderzoek (APO). Vanaf een bepaalde leeftijd wordt iedere medewericer elke vijf jaar uitgenodigd voor zo'n medisch onderzoek. In de bedrijfsgeneeskunde zou volgens Drs. Geerts, hoofd van de dienst personeelszaken, de opvatting leven dat het uitvoeren van een APO niet tot de taken van de bedrijfsgeneeskunde gerekend kan worden. Hij benadrukt dat de bezuiniging géén motief is geweest voor het opzetten van zo'n gezamenlijke BGD. In plaats van het APO zal er 'werkplek-

gericht onderzoek' gaan plaats vinden. Dit wil zeggen dat de bedrijfsarts zélf naar de werkplek toe gaat en de oorzaken van de klachten probeert te achterhalen. Geerts haalt twee voorbeelden aan. 'Zo kan blijken dat in de drukkerij veel lawaai de oorzaak van klachten is of dat er in vakgroepen psycho-sociale moeilijkheden bestaan, een bedrijfsarts zou hier dan op in moeten springen.' Het instrumentarium van de gezamenlijke BGD zal minder uitgebreid zijn. Volgens Geerts hoeft dit echter geenszins te betekenen dat mensen minder goed geholpen kunnen worden. Er zal meer gebruik worden gemaakt van externe deskundigheid, hetgeen betekent dat mensen sneller doorverwezen zullen worden naar specialisten. R.V.H.

15 Hollandse trekjes Een Belgische probeert te aarden in Hollandse grond. 'Mijn katten zijn dood, mijn woningnood ging over, mijn g werd minder zacht.' 17 De goocheltrucs van Wim de Moor. 'Ik kan niet meer terug.' 18 Liefdesverklaring Belgische liefdesverklaring op zakelijke gronden.

Univers r o n d nieuwjaiar Dit is de laatste Univers van dit kalenderjaar Volgend nnniiner verschijnt op 23 januari Inleverdatuni 15 januari De redactie w e n s t U voortreffelijke feestdacjen en een excellent 1987. De redactie

TE BERDE

COLOFON MATSERTJES

Wetenschappelijk personeel en auteursrecht: de nieuwe horigheid? Gaame ga ik op deze plaats in op de reacties van Van Eijk en Schellekens in Univers van 5 december j . l . , naar aanleiding van het artikel 'Strijd rond auteursrecht wetenschappelijk personeel' (Univers 28/11/ 1986), waarin gedeelten van een interview met ondergetekende 2ajn verwerkt. Zoals uit de titel blijkt zal ik mij niet beperken tot het uitsluitend verdedigen van juridische abstracties. Dit waarschijnlijk tot verdriet van Van Eijk die zich - aldus begrijp ik hem - heeft geërgerd aan te pas en te onpas bij de discussie gesleurde argumenten, alsmede aan de emotionele ondertoon van artikelen over het betrokken onderwerp. Vervolgens spreekt hijzelf over een 'gepriviligeerdepositie' waar een einde aan moet komen en over een 'huidige onrechtvaardige praktijk' waarbij hij het beeld schetst van de wetenschapper die een salaris krijgt, geldstromen naar zich toe dirigeert, privésecretaresses verslijt, de universiteit niets gunt en de revenuen in eigen zak steekt; revenuen die de wetenschapper verdient over de rug van de arme studenten 'die middels hun collegeld aan de totstandkoming van het werk hebben bijgedragen' en tevens de auteursrechten op de voorgeschreven literatuur moeten betalen! Hoezo een emotionele ondertoon? Argumenten te onpas? Jazeker: collegegeld wordt door de student betaald als - bescheiden - bijdrage aan de kosten van het door het genoten onderwijs, een relatie met onderzoek en publicaties ontbreekt! FaciUteiten zijn niet overvloedig aanwezig, terwijl veel publicaties door hoogleraren en u.d.'s in vrije (= eigen) tijd worden geschreven. De prijsstelling van wetenschappelijke boeken wordt in hoofdzaak niet door de auteursrechtvergoeding bepaald. Het voorbeeld van Schellekens ('reader van 5 gulden, een jaar later in de boekhandel voor 80 gulden') suggereert dat de wetenschappeUjke auteur ƒ 75,— of een groot gedeelte daarvan in eigen zak steekt. Dit is onjuist èn misleidend. De auteursrechtvergoedingen die auteurs voor wetenschappelijke boeken en pubücaties ontvangen, zijn

iHHiiii a t s e r t j e

SHIH

'Matsertjes' kunnen enkel per ingevulde matserbon worden opgegeven bij de redaktie. Contant betalen. Tot 30 woorden kosten z e / 5,—. Tussen 30 en 60 woorden / 10,—; onder nummer ƒ 2,50 extra. Reakties op advertenties onder nummer naar de redaktie sturen. GEVRAAGD: Als je 21 jaar of ouder bent en voor plm. 4 uur per week zéér boeiend vrijwilligerswerk zoekt, neem dan kontakt op met de Hulpcentrale/ s.o.s.-dienst. Wij hebben n.l. nog een aantal vakatures als centralist (bij de 24 uurs telefoondienst). Informatie: 013-43.35.84. GEVRAAGD: Commercieel? Wie helpt me tegen ruime beloning spoedig aan de literatuur voor het Nima-B examen? Tel. 030-523139, Gerard.

bedragen van, gerelateerd aan het aantal geïnvesteerde 'vrije-tijdsuren', bescheiden omvang. Op het uitbrengen van een handelseditie van een proefschrift legt de promovendus meestal zelfs flink toe! (Misschien is de universiteit in de toekomst wel bereid dit verlies, als zij zich als auteursrechthebbende beschouwt, te dragen?)

TE BERDE

Van Eijk rekt in zijn betoog het criterium 'vervaardigen van bepaalde werken' (uit art. 7 AW) zodanig op dat de werkgever auteursrecht toekomt op alle werken die de universitaire docent tijdens zijn dienstverband aankondigt te zullen creëeren - in diensttijd of vrije tijd - dan wel vermeldt te hebben gecreëerd en waarvan de bepaling geheel aan de wetenschapper is overgelaten. Aldus kent Van Eijk een door mij niet onderschreven maar niettemin interessant materieelrechtelijk effect toe aan het - tot vervelens toe - invullen van allerlei verslag-, programma- en verwezenlijkingspaperassen. Wat overigens publicatie-indexen met de problematiek van art. 7 AW van doen hebben ontgaat mij volkomen. In zijn voorbeeld rond de journalist en de vergelijking met de positie van de wetenschapper miskent Van Eijk dat, juist gezien de aard van de rechtsverhouding u.d./hoogleraar - instelling, de rechten en plichten over en weer en de wenselijkheid en noodzakelijkheid van vrij wetenschappelijk onderzoek, de instelling zich van controle absoluut dient te onthouden. Voor wat betreft de totstandkoming van het contract tussen W.O.instelling en wetenschappers en met name de mogelijkheden voor de toekomstige werknemer, lijkt

Wanneer universiteiten hun 'vermeende' auteursrechten ten volle gaan uitbuiten, dan zal er een nieuwe horigheid kunnen opbloeien: het wetenschappelijk salariaat (Term ontleend aan Grosheide, Auteursrecht op maat, Pr ft. 1986), die in een mallemolen van allerlei commissies moet meedraaien om af en toe (niet te vaak) te mogen publiceren. Ja maar, enige zeggenschap over publicaties van medewerkers is toch logisch, aldus Schellekens. De logica ontgaat mij. Zijn voorbeeld is echter ingenieus: iemand schrijft op apparatuur van de KUB een computerprogramma dat bij een juiste exploitatie (is de KUB hiervoor toegerust?) een enorm kapitaal oplevert. Allereerst: de eventuele opbrengst van een werk is als criterium in het kader van art. 7 AW onwerkbaar. Vervolgens: met Schellekens ben ik van mening dat op een computerprogramma door een werknemer van de KUB geschreven, auteursrecht kan rusten

HOCKEY: Kom ook komend semester hockeyen bij de dinsdagavondcompetitie van Shot! Inschrijven op de sporthal per team of individueel vóór 30-l-'87. Nivo's: Heren I, II of mixed. Voor info: Bart 357071 of Yvonne 350376. GELEEND: Van avondstudent IB winst een blauwe vierringsmap inzake arresten BNB 1950-1970. Wil alleen de eigenaar (Ton) mij bellen. Tel.: 013-674274.

REPROMOTIE: Flinke korting op opinie, hobby, studie, week en maandbladen. Neem een folder mee van de pitkborden. LA CABANE: Iets te vieren? Bel of kom langs: Academielaan 73, Tilburg. Telefoon 013-673384/354233/ 673294. Openingstijden van donderdagavond 21.00 tot 2.00 t/m zondagavond.

THEATER: De werkgroep universiteitstheater (W.U.T.) zoekt toneelspelers met ervaring en/of talent en met veel inzet, voor volgende producties. Bellen Susan 432062; Ingrid 360048.

dat aan de KUB krachtens art. 7 AW toekomt, bijvoorbeeld een Computer Ondersteund Onderwijsprogramma geschreven door iemand die daar speciaal voor is aangetrokken! Schrijf ik daarentegen, al free-wheelend aan het 'rammelen' in de facultaire computerkamer, een computerspelletje van hoog niveau, dan komt het auteursrecht daarop krachtens art. 1 AW aan mij toe! Hetzelfde geldt wanneer ik in diensttijd op KUBtype-papier met een KUB potlood gezeten op een KUBstoel een college op voortreffelijke wijze vereeuwig: het auteursrecht op deze tekening komt mij toe, hoewel niet uitgesloten is dat mij onjuiste vervulling van mijn taak of oneigenlijk gebruik van instellingsmateriaal kan worden tegengeworpen: dit is voor de vraag wie auteursrecht heeft echter irrelevant. Hierboven noem ik het schrikbeeld van de wetenschappelijk horigheid. Laten we wel wezen: zover is het nog niet. De woorden van Schellekens 'dat er iets kan veranderen, maar dat hoeft niet' geven mij de hoop dat ons College van Bestuur na invoering van het reglement en met name van de door mij nog altijd afgewezen art. 20 en 21, een terughoudend en wijs beleid zal voeren, een beleid waartoe gelukkig ook Van Eijk lijkt op te roepen. De komende tijd zal het ons leren. Mr. R.R.M, de Moor

univers

tilburgs universiteitsblad (voorheen tilburgs hogeschoolblad) redaktie eddie vaes (hoofdredakteur) twan geurts, lennart kik, angela van schendel (assistente) medewerkers ben beljaars, gerard rutten, hugo backx, astrid tates, claartje van der grinten, hans de brouv^/er, michel knapen, yvonne ton, frank sonieus, lil wagemaker? cokimnisten drs. j.d. bartlema, dr. a.j.w. boelhouwer, dr. p.f.m. kop, prof. dr. j.a. stalpers samensteWng redaktieraad prof. mr. p. van saters (voorzitter) dr. h. van erp, m. ackermans (adviseur), drs. th. schouw, h. van kleef, drs. c.p.m. broekhof

PARUS: Net terug van een knallend studentenfeest in Parijs zijn ze weer in Tilburg: Drive-in discotheek 'High Society'! Voor slechts ƒ 150,— wordt ook jouw feest een succes! Bel Ivo of Mare (674986).

LIEVE CORA: Zodra je dit gelezen hebt kom ik je halen om met mij naar defllrate gaan. Zoek maar vast een leuke uit. Groetjes Stijn.

Univers

Van Eijk, sprekend van wijziging van voorwaarden slecht op de hoogte. Bovendien: hoe kon bijvoorbeeld ondergetekende, toen hem in juli 1982 werd medegedeeld onder welke voorwaarden hij aan de toeimialige KHT mocht komen werken, toendertijd een voorbehoud maken ten aanzien van een reglement dat nu pas aan de orde is en wellicht pas in 1987 (met terugwerkende kracht?) van kracht wordt? Van Eijk die met zijn analyse aangaande art. 7 AW wetenschappers een hart onder de riem wil steken, door te betogen dat de wetenschapper altijd de persoonlijkheidsrechten (art. 25 AW) houdt terwijl de instelling krachtens art 7 AW slechts het exploitatierecht verwerft, miskent dat art. 7 AW een voorbeeld is van originaire rechtsverkrijging door de werkgever van het auteursrecht, inclusief de persoonlijkheidsrechten, op het vervaardigde werk. Van overdracht door de werknemer is géén sprake. De werknemer/wetenschapper is bij toepasselijkheid van art. 7 AW niet de maker en is dit nooit, gezien legislatieve fictie van art. 7 AW, geweest!

Bibeb en Wagner (Shell); Europa als Stafkaart

VN deze week een Dubbelnummer voor Twee Weken. Met Bibeb en ex-Shelltopman G. Wagner. Onthullend: Europa als Stafkaart, wiir staan de kernwapens, wéér ligt het geheime telecommunicatienet. Interview: minister van Eekelen, Defensie één groot feest. Ir. A. Stikker, RSV, kijkt terug op de RSV-enquète. Catherine Deneuve, over 'de schok de mooiste vrouw ter wereld te zijn'. De Japanners in Nederland. Vrij Nederland over Vrij Nederland-zelf.

DE YUPPIE^

Het jaar van de Yuppie. De Beste Boeken van' 1986. De Japanners in Nederland. Tien jaar later: de ramp op Tenerife. Jan Blakker over 60 jaar VPRO. Ontmoeting met Nobelprijswinnaar Elie Wiesel. In de bijlage: een herenjacht. Een gezelschap jaagt op haas en fazant: de normen.

Lees naast UW krant Vrij Nederland 19 december 1986

offk^WIe mededelingen afd. pers en voorlichting cartoonist ad van haandel, henk van de berg advertenties angela van schendel kopij alle kopij moet uiterlijk op donderdag de week vóór het verschijnen in het bezit van de redaktie zijn. redaktie-adres/advartenties hogeschoollaan 225, tilburg, telefoon

(alleen voor univers) 662277 en 662506

intern: 2277 en 2506 kamer 81 en 83 (gebouw b) foto hen siers landaüjk samenwerkingsveriiand universitaire pers (up) waarbij verder aangesloten: ad valvas (vu amsterdam), wagenings universiteitsblad, utrechts universiteitsblad, delta (delft), cursor (eindhoven), tut-nieuws (twente), observant (maasthcht) uk (groningen) en ku-nieuws (nijmegen) druk drukkerij em. de jong bv, baarle-nassau altonnementen voor niet-universiteitsleden / 15,— per jaargang

ONDERWIJS

Colloquium doctum mist gelijkvormigheid

Langs een achterdeurtje de universiteit binnen Het colloquium doctum wordt door bepaalde faculteiten misbruikt om zoveel mogelijk klantjes te werven, vinden sommigen. Anderen menen dat het colloquium doctum net zo goed afgeschaft kan worden, omdat er genoeg andere onderwijsmogelijkheden zijn, zoals avond­Atheneum en Open Universiteit, waarmee men zich toegang tot de universiteit kan verschaffen. De discussie over bedoeling en inhoud van dit toelatingsexamen woedt nu al 65jaar. Verschil van mening hierover heeft ertoe geleid dat vrijwel geen enkele studierichting een landelijke uniforme colloquium doctum­regeling heeft. Zeer onjuist uit het oogpunt van rechtsgeleerdheid. Het colloquium doctum werd in 1921 inge­ steld voor personen van dertig jaar en ouder die niet over de vereiste diploma's beschik­ ten voor toelating tot het wetenschappelijk onderwijs, maar wel over 'een goede aan­ leg, brede ontwikkeling en enige levenser­ varing'. Men had personen in gedachte als 'een officier bij leger of vloot, een koop­ man of een ambtenaar der registratie'. Het werd aan een hoogleraar overgelaten' om in een geleerd gesprek (zoals de letter­ lijke vertaling van colloquium doctum luidt) uit te zoeken of de aanvrager over voldoende kennis en ontwikkeling be­

Negen kandidaten van Tilburg Aan de KUB hebben in dit studiejaar 9 menen een poging gedaan om via het colloquium doctum binnen te komen. Twee daarvan hebben het gehaald. Vo­ rig jaar probeerden het er drie, w/aarvan geeneen het haalde. Dit blijkt uit cijfers van de Dienst Economische en Admi­ nistratieve zaken. Volgens S. Toncman, secretaris van de Colloquium Doctum­commissie van de Rechtenfaculteit getuigt het van 'kort­ zichtigheid' om de normen voor het col­ loquium doctum omlaag te schroeven om meer studenten binnen te krijgen. 'Natuurlijk is er een gevecht om de aan­ tallen studenten, maar als je gaat sleute­ len aan de toelatingsnorm dan pakt dat ■negatief uit voor de student en de facul­ teit. De kans neemt toe dat de rende­ mentscijfers verlagen', aldus Toncman. Begin deze week is een tweede ronde van start gegaan voor colloquium doctum­optanten. Een stuk of tien stu­ denten hebben zich bij de Rechtenfacul­ teit aangemeld. Chirsta Thoolen van de Dienst Stude­ nenzaken en Welzijn vertelt dat elke fa­ culteit een eigen Colloquium Doctum­ commissie heeft, die een eigen beleid be­ paalt. 'Het zou aardig zijn', aldus de stu­ dentendekaan, 'als er meer uniformiteit aan de instelling bestond maar de onder­ wijsprogramma's verschillen en bij de fa­ culteiten zijn er verschillende meningen over de bagage die gewenst is.' Zij kan zich indenken dat de faculteiten streng zijn wat betreft de toetsing. 'Want dan hebben ze een grotere zekerheid dat de student het haalt', aldus Thoolen. Het omlaagbrengen van de norm is niet slim volgens haar. 'Daar heb je niks aan want daarmee gaan de rendementscijfers kel­ deren', zegt ze. G.R.

schikte om een universitaire studie aan te kunnen. De regeling was uitdrukkelijk voor uitzonderingsgevallen bedoeld, en dat het daarbij zou blijven, was 'bij de bovenge­ noemde waarborgen zeker te verwachten'. Zeven jaar later ware er vragen van veront­ ruste Kamerleden, die geschokt bleken door het feit dat sinds 1921 457 mensen een colloquium doctum hadden aange­ vraagd. Weliswaar was in slechs 223 ge­ vallen gunstig beschikt, maar ook dat aan­ tal achtten ze nog buitensporig hoog. Blijk­ baar maakte het niet uit dat de aanvragers voor een universitaire studie geschikt wa­ ren bevonden. Het punt was dat een we­ tenschappelijke opleiding aan weinigen voorbehouden moest blijven. Inmiddels heeft het colloquium doctum zijn elitair ka­ rakter verloren. Het is nu eerder een middel om zoveel mogelijk mensen die niet over de juiste vooropleiding beschikken, een tweede kans op wetenschappelijk onder­ wijs te geven. De toelatingsleeftijd is ver­ laagd tot 21. Het geleerde gesprek is ver­ vangen door een of meer mondelinge of schriftelijke tentamens. En meestal wordt geen algemene geschiktheid getoetst, maar ­ meer pragmatisch ­ kennis van vak­ ken die relevant zijn voor de studie die de colloquium doctum­optant wil gaan vol­ gen. Wat sommige mensen echter een doorn in het oog is, zijn de vaak zeer uit­ eenlopende eisen die zusterfaculteiten aan colloquium doctum­optanten stellen.

TOETSING De Wet op het Wetenschappelijk Onder­ wijs spreekt in dit verband alleen van toet­ sing van voldoende algemene ontwikke­ ling en geschiktheid om de gekozen stu­ dierichting te volgen. Faculteiten mogen zelf weten hoe ze dit doen. Ze stellen een reglement vast, dat het maximaal op te leg­ gen aantal vakken vermeldt waarin de aan­ vrager geëxamineerd kan worden. Een col­ loquium doctum­commissie bekijkt elke aanvraag en beslist of de colloquium doc­ tum­optant voor vrijstellingen in aanmer­ king komt. Dat je er bij de ene universiteit heel wat gemakkelijker van af komt dan bij de andere, illustreert het voorbeeld van rechten. Zo'n tien jaar geleden hadden de juridische faculteiten een uniforme regeling. Iemand die zonder de vereiste vooropleiding rech­ ten wilde gaan studeren, kon maximaal vijf tentamens opgelegd krijgen: drie moderne talen, Nederlands en geschiedenis. Maar al gauw bleken de Erasmusuniversiteit in Rotterdam en vooral de Universiteit van Amsterdam (UvA) er de hand mee te lich­ ten. Rotterdam zou een veel te soepel vrijstellingenbeleid voeren. Het C ollege van Bestuur van de UvA ging nog verder: het keurde de landelijke regeling af, op grond van het feit dat 'de universiteit graag zoveel mogelijk studenten wil aantrekken'. De juridische faculteit zag zich gedwongen een gemakkelijkere colloquium doctum­ regeling op te stellen, waarna haar eigen colloquium doctum­commissie uit protest subiet opstapte. Toen het landelijke accoord eenmaal op­ gebroken was, gingen ook andere facultei­ ten water bij de wijn doen. Het resultaat is nu dat het colloquium doctum van Am­ sterdam nog maar drie onderdelen bevat, dat van Rotterdam en Utrecht vier, en van Leiden en Groningen vijf. Ook de wijze van toetsen verschilt per fa­ culteit. In Leiden, Groningen en Rotter­ dam dienen colloquium doctum­kandida­ ten door middel van een vertaling te bewij­ zen dat ze de vreemde talen beheersen. In Utrecht en Amsterdam krijgen ze een

VWO/CITO­multiple choice­toets voorge­ schoteld. Nederlands wordt in Leiden ge­ toetst door tekstverklaring, in Amsterdam en Groningen door een samenvatting en in Rotterdam door een opstel. Zijn opstellen en vertalingen niet je sterkste kant, dan moet je dus zeker niet Rotterdam uitkie­ zen. Maar wat vooral voor een colloquium doc­ tum­optant lucratief kan zijn, is de keuze van de faculteit te laten afhangen van haar vrijstellingenbeleid. Aan de rechtenfacul­ teit van de Universiteit van Amsterdam geeft een VWO­deelcertificaat automa­ tisch vrijstelling voor het betreffende on­ derdeel van het colloquium doctum. Dit betekent in het gunstigste geval dat iemand in het bezit van deelcertificaten Nederlands, geschiedenis en een vreemde taal, dus nog niet eens een half VWO­ diploma, zonder meer aan een rechtenstu­ die kan beginnen. En niet alleen in Amster­ dam, maar aan alle andere juridische facul­ teiten. Want faculteiten zijn verplicht el­ kaars colloquium doctum te erkennen. Dit tot ergernis van velen. Mr. Zwalve bij­ voorbeeld, voormalig lid van de colloqui um doctum­commissie van de rechtenfa­ culteit van Groningen, vindt het een schandaal. Zijn Leidse collega mr. A.J.H. Pleijsier is het roerend met hem eens: 'Dat iemand met drie knippen VWO aan de universiteit mag studeren, is onrechtvaardig ten op­ zichte van de middelbare scholier die een volledig diploma heeft gehaald. De officië­ le leer van Amsterdam is onderwijs voor velen. Ik kan het niet bewijzen, maar ik denk dat het ze om zoveel mogelijk klantjes te doen is. Zeker nu er zo gevochten wordt om studenten.' Als dat inderdaad de opzet van Amster­ dam is, lijkt die geslaagd. Het afgelopen jaar hebben daar maar liefst 231 mensen colloquium doctum­examen voor rechten gedaan. In Groningen en Leiden waren het er niet meer dan zestig. En het colloquium doctum van Utrecht heeft helemaal zijn aantrekkingskracht verloren: daar meldt zich nog maar een handjevol colloquium doctum­optanten.

ENFANT TERRIBLE Tilburg wil norm bij toelating van studenten niet verlagen.

Dit verhaal gaat ook op voor andere studie­ richtingen. Geografie heeft een landelijke regeling, en weer was het enfant terrible de Universiteit van Amsterdam, die afhaakte. 'Studenten klagen wel dat het wiskunde­ colloquium doctum bij ons veel moeilijker is dan in Amsterdam', zegt drs. C arla Kist, studieadviseur geografie in Utrecht. 'En Machteld van Wilpe, studieadviseur bij de Utrechts letterenfaculteit, herinnert zich een jongen die in Utrecht twee talen kreeg opgelegd en in Leiden een taal en ge­ schiedenis: 'Toen koos hij voor Leiden, want een taal is moeilijker bij te spijkeren als je van voren af aan moet beginnen dan geschiedenis.' Dat colloquium doctum­optanten de uni­ versiteit kunnen uitkiezen waar voor hen de drempel het laagst is, wekt het onge­ noegen van hen die vinden dat je zo veel te simpel via een achterdeur de universiteit kunt binnen komen. Dezelfde mensen zijn ook ontevreden over de lage toela­ tingsleeftijd van 21. Vervolg op pag. 6 19 december 1986

K

Promotie drs. Anne Vermeer Drs. Anne Vermeer promoveert donderdag 18 december aan de KUB op het proefschrift Tempo en structuur van tweedetaalvenwerving bij Turkse en Marokkaanse kinderen'. Anne Vermeer is sinds 1981 wetenschappelijk medewerker bij het werkverband Taal en minderheden van de Subfaculteit Letteren van de KUB. In zijn proefschrift onderzoekt Vermeer op welke manier en hoe snel Turkse en Marokkaanse kinderen in de leeftijd van zes tot negen jaar Nederlands leren. Daarbij gaat hij na of specifieke sociaal-culturele factoren bepalend zijn voor de snelheid en het succes van het leren van Nederlands, en of kinderen bepaalde grammaticale regels in dezelfde volgorde verwerven. Uit het onderzoek bleek dat de Turkse en Marokkaanse kinderen weliswaar regelmatig vooruitgang boeken, maar dat er toch grote individuele verschillen in taalvaardigheid kunnen ontstaan. Deze verschillen kunnen niet toegeschreven worden aan sexe, nationaliteit of verblijfsduur. Contacten met Nederlanders en de mate waarin de Turkse en Marokkaanse ouders het Nederlands beheersen, zijn wel bepalend voor het taaivaardigheidsniveau van de kinderen. Hun motivatie lijkt nauwelijks een rol te spelen. Verder toont Vermeer aan dat verschillende grammaticale regels min of meer parallel geleerd worden. Kinderen hoeven dus niet een bepaalde regel te kennen voordat ze een andere kunnen leren. Hoewel het onderzoek ook een bijdrage wil leveren aan het onderwijs van allochtone kinderen, lijkt het nog te vroeg om concrete voorstellen te doen voor het ontwikkelen van lesmateriaal op basis van de huidige kennis over het tweede-taalvenwervingsproces. Y.T.

Poolse student niet verzel<erd Bureau Buitenland sluit een W.A. verzekering af voor buitenlandse studenten die hier een tijdje komen studeren, maar de gewoonte is dat de studenten zelf een ziektekosten verzekering afsluiten. Poolse universiteiten gaan er echter van uit dat studenten die zij uitzenden worden verzekerd voor ziektekosten door de gast-universlteit. Gevolg is dat tot nu toe

alle Poolse studenten die hier in het kader van de 'Programm European Studies' studeerden geen ziektekostenverzekering hadden. Dit Is aan het licht gekomen nu de Poolse student Jaszek Ktapkowski enkele weken geleden werd aangereden, In het ziekenhuis belandde en niet verzekerd bleek te zijn. Wie moet nu de rekening betalen? Volgens Professor Dr. F. Alting von Geusau, een van de begeleiders van de Poolse studentengroep, zijn er twee mogelijkheden. De eerste Is dat de automobiliste die Jaszek heeft aangereden aansprakelijk wordt gesteld, dan zou haar verzekering moeten betalen. De tweede Is dat de Poolse student aansprakelijk is, zijn. W.A. verzekering (die Bureau Buitenland wél heeft afgesloten) zal dan de schade aan de auto moeten betalen, en de K.U.B, zal de ziektekosten vergoeden, óók die welke gemaakt worden als Jaszek Ktapkowski terug komt naar Nederland voor verdere behandeling. R.V.H.

Termijn voor vrouwelijke ambtenaren niet verlengd

beroep gaan, maar volgens Van Dijk wordt het waarschijnlijker dat de rechter die afwijst, naarmate er meer tijd is ver-, streken. Met de bonden heeft hij afgesproken dat deze geen ondersteuning zullen verlenen aan te laat binnengekomen verzoeken. Volgens Van Dijk hebben zich overigens al 'duizenden' vrouwen bij de bonden voor overheidspersoneel aangemeld. B.B./UP

Geen verrassingen in Tweede Kamer Minister drs. W.J. Deetman heeft zijn voorlopige bezuinigingsvoorstellen voor het hoger onderwijs, de krimp en groeiplannen, ongeschonden door de Tweede Kamer gebracht. Dat bleek dinsdag tijdens de stemming over de moties die enige weken geleden waren ingediend. CDA en W D verwierpen een motie van PvdA-kamerlid drs. J. Wallage (PvdA) waarin werd gevraagd om een inventarisatie te maken van het effect van de bezuinigingen voor de patiëntenzorg In de academische ziekenhuizen. Ook een PvdA-motle om visitatie- en verkenningscommissies in te stellen voor sociale

wetenschappen en letteren en voorlopig geen definitieve conclusies te trekken voor de bezuinigingen op die faculteiten, werd verworpen. Een deel van die motie is overigens inmiddels uitgevoerd. Voor de sociale wetenschappen zijn twee visitatiecommissies Ingesteld, die op korte termijn een advies moeten uitbrengen over de bezuinigingen. Een voorstel van de WD'er drs. J. Franssen wel werd aangenomen. De Kamer wil dat Deetman een oordeel geeft over de ontwikkeling van het hoger onderwijs op wat langere termijn. In het Hoger Onderwijsplan, dat volgend jaar september voor het eerst verschijnt, moet hij zijn mening geven over de grenzen waarbinnen het hoger onderwijs zich 'naar omvang, inrichting en spreiding van voorzieningen' dient te ontwikkelen. De Kamer nam dinsdag ook de totale onderwijsbegroting voor 1987 aan. Daarbij werd het voorstel van Wallage om tien miljoen aan onderzoeksgelden over te hevelen van de universiteiten naar ZWO door CDA en W D afgewezen. Ook zijri plan om meer geld uit te trekken voor het wetenschapsbeleid werd door de regeringsfracties geblokkeerd. B.B./UP Minister Deetman (foto de Hollander).

Minister dr. C. van Dijk van Binnenlandse zaken is niet bereid om de termijn te verlengen, waarbinnen vrouwelijke ambtenaren voor wie in het verleden te weinig premie Is afgedragen, zich moeten melden bij hun werkgever. De uiterste datum blijft 15 januari 1987, zoals dinsdag bleek uit zijn antwoord op vragen van het kamerlid drs. L. Groenman (D66). Vrouwen die vóór 15 januari een verzoek indienen bij hun werkgever In de p)erlode 1973-1985, doen als het ware mee aan de dertien proefprocessen die Van Dijk en de vakbonden tegen elkaar gaan voeren. Een eventuele positieve uitslag van die processen zal ertoe leiden dat de over die periode te weinig afgedragen premies alsnog worden uitbetaald. Het gaat daarbij gemiddel om zo'n 15.000 gulden bruto loon. Van Dijk acht zich niet gebonden aan de uitkomst van de processen voor verzoeken, die na 15 januari worden ingediend. Weliswaar kan men ook daarmee nog In

week wordt duidelijk wie er achter S 129 schuilgaan: drie tijdelijk aangestelde sociologen. Hoeveel gelijk ze mogelijk ook hebben met hun ongerustheid, het blijft jammer dat hun visitekaartje een gammele vragenlijst is. De uitkomst van hun 'onderzoek' willen ze publiceren I in SNUIVER, en ik wed om een fles wijn dat ze zich er niet voor zullen schamen deze 'publi-1 catie' volgend jaar in het wetenschappelijk jaarverslag op te nemen waarmee ze hun bijdra-1 ge aan de wetenschap weer geleverd hebben. Ook de psychologen Ukken hun wonden. Met een sneltreinvaart moet een nieuw onderwijsen onderzoeksplan uit de grond worden gestampt dat tot gevolg heeft dat een deel van het 1 personeel moet verdwijnen. Het Convenant hee^ allen in de wurggreep. Het is te hopen dat 1 niet (het gebrek aanj dienstjaren het criterium wordt en dus de 'onderzoekers' van S129 ge-1 De KUB is gered, iedereen likt z'n wonden, en het wordt inmiddels duidelijk dat velen aan lijk krijgen. Ik heb zei/inmiddels voor het wetenschappelijk personeel een eerlijke formule 1 de instelling zich ondanJcs de redding zorgen moleen. Blij^ï mijn plaats bestaan? Heb ik wel bedacht: voor alle medewerkers van de KUB heb ik het aantal publicaties van de a/gelopen I genoeg gepubliceerd? Stel dat kwaliteit een rol gaat spelen bij te nemen beslissingen, wat jaren gedeeld door het bruto salaris van de a/gelopen periode. De uitkomsten zijn zeer vei^l dan? Velen voelen zich als een kat in het nauw en maken de spreekwoordelijke rare spron- rossend. Ik heb een paar mensen in vertrouwen op de hoogte gesteld van de uitkomsten met 1 gen. Een voorbeeld daarvan kreeg ik de vorige week onder ogen. Een vragenlijstje met tien als gevolg dot zeer velen op de KUB er nu ol van op de hoogte zijn. Hoe weet ik dat? Sinds I vragen dwarrelde op mijn bureau. een week worden bij mij thuis allerlei lekkernijen bezorgd in discrete verpakking. Er zit stee-1 Onderwerp: de positie van mensen met een tijdelijke aanstelling en de vraag wat ik daarvan vast een briejje bij dot dit cadeau nog wel van het bruto salaris van de betrokkene moet woi^ | vind. Helaas zijn de vragen zodanig opgesteld dat iedere eerstejaars sociologie-student er den afgetrokken en dat de score von de gever dus in gunstige zin moet worden bijgesteld. 1 een onvoldoende voor zou krijgen tijdens het onderzoekspracticum, terwijl de plaats van af- Hoogtepunt was een zending wijn ter waarde van f 10.000,—. Over ongerustheid gespro-1 zender (S 129) toch doet vermoeden dat de onderzoekers wel eens gehoord zouden kunnen ken. Mijn vrouw en ik hebben moor a/gesproken om met de lijst de open haard aan te mahebben van regels voor hef opstellen van vragenlijsten. In de SNUIVER van de a/gelopen ken zodra we over de 50.000 gulden zijn. Het wordt onze beste kerst sinds jaren.'

Kerst

Univers

19 december M

BUITENLAND

Gelijke kansen, maar niet studeren wat je wil

Studeren in Tsjecho-Slowakije zaak van planning 'Onderwijs in Tsjecho-Slowakije is een recht, geen privilege'. Dat is het motto van een moderne socialistische staat, waar ieders recht op onderwijs hoog in het vaandel staat geschreven. Toch maakt maar een op de twee leerlingen de middelbare school af, en zijn er bijna de helft minder studenten dan in Nederland. Hoe kan dat? Doordat de staat niet meer behoefte heeft aan mensen met een hogere opleiding. Peter Zijlema bericht uit Tsjecho-Slowakije, waar een student wikt en de staat beschikt. Het is koud en er waait een harde wind als \V. de vliegtuigtrap af kom. We worden opgewacht door een vriendelijke, westers uitziende stewardess en drie soldaten, geweer in de aanslag. Een weekje Praag, op weg naar het Wereld Studenten Forum. Een prestigieuze conferentie met als thema 'Education and Society'. Pure hotels, veel ceremonieel en een glimp van het Tsjecho-Slowaakse studentenleven. De avond na aankomst raak ik tijdens een - georganiseerde - ontmoeting met studenten in gesprek met Ludek (25) en Jana (22). Ze studeren beide aan de Karels universiteit in Praag. Opgericht in 1348, is het een van Europa's oudste wetenschappelijke instellingen. Ludek studeert rechten, Jana economie. Ze zijn beide blij in Praag te mogen studeren. Jana reist iedere dag op en neer tussen Brno en Praag, bij gebrek aan woonruimte in Praag. Hoewel alle universiteiten officieel van gelijke kwaliteit zijn, heeft Praag - aantrekkelijke stad, veel studenten - meer te bieden. 'Ik denk wel dat het onderwijs hier goed is, ook al kan ik niet echt vergelijken. Maar ieder jaar komen zo'n 4000 buitenlandse studenten hier studeren. En na de Sovjet-Unie is Tsjecho-Slowakije van alle socialistische landen op onderwijsterrein het meest ontwikkeld. Het heeft de beste onderwijsvoorzieningen', zegt Jana. Ook Ludek is tevreden over z'n opleiding. 'Je moet hier hard werken, maar je krijgt wel de kans geboden om je te specialiseren, en je te ontwikkelen. Na vijf jaar studie zijn mijn beroepsperspectieven uitstekend.' En inderdaad besteedt de Tsjechische staat veel aandacht aan onderwijs, als een mens een mens moet worden, moet hij zichzelf onderwijzen, zei de Tsjech Jan Amos Komensky - beter bekend onder de naam Comenius - al. Hij is de grondlegger van het moderne Tsjechoslowaakse onderwijs. Tsjecho-Slowakije is bijna vier maal zo groot als Nederland. De 15.5 miljoen inwoners (tweederde Tsjech, eenderde Slowaak) leven vooral in het westen van het land. Daar ook ligt de hoofdstad Praag, het bestuurlijke centrum. Het land is tweetalig: de staatstalen zijn Tsjechisch en Slowaaks. De belangrijke plaats die ondenwijs inneemt moet blijken uit de meer dan eens geslaakte kreet dat 'elke burger van de republiek de mogelijkheid heeft om onderwijs op het hoogst mogelijke niveau te genieten'. Wat vervolgens uitvoerig geïllustreerd wordt met cijfers, geheel volgen^ de socialistische traditie. Met trots wordt gemeld dat in 1983 maar liefst 2,3 miljard kronen (pim. 60 miljoen gulden) werd besteed aan de ontwikkeling van het nieuwe onderwijssysteem. Nederland gaf Univers

wijl die examens niet selebteren op geslacht, maar op geschiktheid en kwaliteit. Officieel zijn er gelijke kansen en heeft iedereen recht op onderwijs - maar . . » * u.^u

:i, ^-N»..

Volgens een brochure van het Ministerie van Onderwijs is het 'onderwijsprogramma, het onderwijs en het onderzoek van in de instituten gebaseerd op de Marxistisch-Leninistische conceptie van de we-

Zomaar een Tsjechische collegezaal. dat jaar zo'n 25 miljard uit aan onderwijs. Elke 20ste inwoner van de staat is academicus, en elke zesde heeft middelbare school. Het deel van de bevolking met enkel lagere school is tot de helft teruggelopen.

CRITERIA Op dat totaal van 15,5 miljoen inwoners zijn er ongeveer 160.000 studenten in het hoger onderwijs, plus zo'n 45.(XX) deeltijdstudenten. Nog geen procent dus. Met een iets kleiner bevolkingsaantal zijn er in Nederiand dik 290.000 HBO- en WOstudenten. De studentenpopulatie wordt beperkt gehouden via vergelijkende entree-examens, die je na het voortgezet ondenwijs moet afleggen om tot een universiteit toegelaten te worden. Hoeveel plaatsen er aan een faculteit beschikbaar zijn, wordt bepaald aan de hand van de economische belangen van de staat, zoals voorzien in de planeconomie. Officieel heeft iedereen ongeacht zijn sociale herkomst, een even grote kans. De selectie gaat via criteria als werkelijke interesse voor het studiegebied. In de meeste studies is er ook hard aan gewerkt het percentage vrouwelijke studenten te verhogen, en met succes: gemiddeld is 45 procent van de WO-studenten vrouw. In Nederland is dat ongeveer 33 procent. Maar Sonja (19) werkt niettemin als verkoopster in een warenhuis: 'Ik had graag journalistiek willen studeren. Maar omdat 80 procent van alle journalistiekstudenten vrouw is, was blijkbaar bepaald dat praktisch geen enkele vrouw door de examens heen zou komen. Ter-

reld en op de eenheid van onderwijs en onderzoek. Studenten worden opgeleid om wetenschappelijke kennis in zich op te nemen en deze toe te passen ten faveure van de samenleving. In hen worden de vermogens ontwikkeld om te beheren, te besturen, te organiseren en leiding te geven aan het werk samen met een groep medewerkers om de hun gegeven plichten te vervullen.' De 36 wetenschappelijke instellingen, met samen zo'n 110 faculteiten, bieden een sterk maatechappelijk bepaald pakket studierichtingen aan. De sociale wetenschappen bestaan uit een afstudeerrichting psychologie, drie in de pedagogiek en drie voor politicologie: wetenschappelijke communisme, hetzij met politiek of historie, en wetenschappelijk atheïsme. Sociologie is een klein onderdeel van filosofie. Letteren is beperkt tot Tsjechische en Slowaakse taalkunde, moderne en klassieke filologie, vertaalwetenschap en Afrikaanse en Oriëntaalse talen. Geschiedenis is zeer klein, en ook rechten en filosofie zijn ondergeschikt aan de almachtige technische wetenschappen. Economie, met 16 afstudeerrichtingen, is nummer twee op de ranglijst. De technische wetenschappen zijn nummer een: daarin zijn zo'n 115 afstudeerrichtingen. Pedagogiek, politicologie, rechten en letteren samen hebben 30 richtingen.

PAKJE FRUIT Ondenwijs is in Tsjecho-Slowakije gratis, en via de financieringsmogelijkheden van de staat zou iedereen zijn kinderen naar een universiteit moeten kunnen sturen.

Vaclav en Libuse, beiden 25, zijn getrouwd en studeren beiden aan de elektronische faculteit van het Hoger Instituut voor Technologie. Met hun dochtertje Adelka wonen ze in Neratovice, vlakbij Praag, in een studentenflat voor koppels. Libuse: 'Als we dit onderdak niet hadden, zouden we onze studie niet kunnen afmaken. Onze ouders werken nog, en kunnen niet voor het kind zorgen. Hier hebben we de ideale omstandigheden om te studeren en tegelijkertijd voor het kind te zorgen.' Als student-moeder ontvangt Libuse een zogenaamde sociale beurs van 800 kronen, en 600 kronen kinderbijslag. Een kroon is volgens de officiële staatskoers een kwartje. Vaclav krijgt een sociale beurs van 450 kronen, en een buitengewone beurs van 200 kronen. Daarnaast krijgen ze 500 kronen van hun ouders. Totaal: 2250 kronen per maand. 'Ons huis kost 110 kronen. Normaal zou dat drie keer zoveel hebben gekost in een koopflat, en vijfmaal zoveel in een huurflat. We hebben vervoerskosten van en naar Praag, maar er valt van onze beurzen goed te leven', aldus Vaclav. 'We krijgen zelfs elke donderdag een pakje fruit voor ons kind.' Niet elke student staat er zo goed voor. Een basisbeurs bestaat niet, maar er zijn wel mogelijkheden om extra beurzen te verwerven. Er is een maandelijkse bezoldiging voor de beste student in elk vakgebied, of een extra beurs van 1000 kronen per jaar als je een door de staat geprefereerde studierichting kiest en daarin al je tentamens haalt. Of een sociale beurs voor getrouwde studenten, een-oudergezinnen en sociaal zwakken. Of een buitengewone beurs voor studenten in noodsituaties. Of een grotere beurs voor studenten die in meer dan een vak excelleren. Verder kun je via stages bij bedrijven meewerken aan een hogere produktie, en zo een groter winstdeling in de wacht slepen. Ook een manier om in je onderhoud te voorzien. En zelfs in je vrije tijd kun je nog wat verdienen, namelijk door deel te nemen in brigades van de Socialistische Unie van Jeugd, afgekort SSM. In de vorming buiten de school(m)uren neemt die staatsbond een belangrijke plaats in 'als enige representant van de jonge generatie'. De overgrote meerderheid van de Tsjecho-Slowaakse jeugd is er lid van.

GEEN WERKELOOSHEID? Jozef (20) studeert Radiodiffusietechniek in Praag, en is lid van de SSM. 'Je bent niet verplicht je in de SSM te organiseren, maar iedereen is lid omdat het beter voor je is. Ik kan dat moeilijk uitleggen. Je vergroot in elk geval de kans op werk in je vakgebied, en de kans op medewerking van docenten neemt er ook door toe. Van elke student wordt verwacht dat hij ook actief onderdeel is van het publieke politieke leven, en deelneemt in de economische en culturele ontwikkeling van de samenleving. En omdat de SSM de enige legale manier is waarop je kunt bijdragen aan de samenleving, snij je jezelf goed in de vingers als je geen lid wordt. Eigenlijk kun je niet anders, of je maakt het jezelf heel moeilijk.' vervolg op pag. 8 19 december 1986

K

Europees congres over functioneel analfabetisme Veel mensen hebben grote problemen met de lees- en schrijfvaardigheid die in het dagelijks leven van hen ven/vacht worden. Zo voorstelen ze bijvoorbeeld met gebruiksaanwijzingen of zijn niet in staat correcte sollicitatiebrieven te schrijven; deze mensen worden ook wel functionele analfabeten genoemd. Functioneel analfabetisme vormde een centraal punt in de discussies tijdens de 'Educational Research Workshop on reading and writing skills in primaiy education' vorige week van 9 tot en met 12 december aan de KUB. Dit congres werd georganiseerd door de SVO (Stichting voor Onderzoek van het Onderwijs) op initiatief van de Raad van Europa. Vertegenwoordigers van ongeveer 20 Europese landen uit het gebied van onderwijsbeleid en wetenschappelijk onderzoek naar lezen en schrijven namen deel. De Workshop vorm van het congres kwam tot uiting in de discussies die 's middags in 3 aparte groepen gevoerd werden op basis van 7 plenaire lezingen in de ochtenduren. De achtergrond van de discussie over functioneel analfabetisme wordt onder meer gevormd door enkele studies die een verontrustend beeld gaven van de taalvaardigheid van mensen. Uit een Amerikaans rapport van 1983 is gebleken dat veel mensen met een highschool diploma op zak evengoed functioneel analfabeet waren. In Nederland deed Wesdorp onderzoek naar de kwaliteit van het taalonderwijs aan het eind van de lagere school. En de lees- en schrijfprestaties van de zesdeklassers leverden ook bepaald geen bemoedigende resultaten op. Maar functioneel analfabetisme is moeilijk te definiëren, was één van de conclusies van het congres. Bovendien ontbreken veelal duidelijke normen om lees- en schrijfvaardigheden te meten en zijn de eisen die aan lezen en schrijven gesteld worden sterk aan veranderingen onderhevig. Of functioneel analfabetisme eventueel toeneemt of afneemt kon in de discussie niet echt hard gemaakt worden, stelt Prof.dr. L.F.W. de Klerk, voorzitter van de vakgroep functieleer, ondenwijspsychologie en ergonomie (KUB), die het congres afsloot. Het congres was ook bedoeld om een overzicht te krijgen van het onderzoek in Europa naar lezen en schrijven. Prof. de

Klerk constateert dat diversiteit overheerst, in het Europees onderzoek. De Klerk: 'Op het gebied van lees- en schrijfonderwijs is Europa zeker nog geen eenheid. Je ontmoet een veelheid van meningen en opvattingen. Persoonlijk heb ik het idee dat België en Nederland vooral een overzicht proberen te geven van het huidige onderzoek en daarnaast fundamenteel onderzoek doen om bouwstenen voor het onderwijs te leveren. Andere Europese landen lijken in hun onderzoek meer functionele aspecten te benadrukken.' In het algemeen echter ligt binnen onderzoek en onderwijs de nadruk op lezen. Over schrijven is veel minder bekend. vervolg van pag. 3

Colloquium doctum 'Het moet jeugdige mensen niet te gemakkelijk gemaakt worden om naar het colloquium doctum te grijpen', vindt M. Bons, secretaris van de colloquium doctumcommissie geneeskunde van Utrecht. 'Ze leggen zich daardoor ook te veel beperkingen op, omdat een colloquium doctumdiploma maar voor een studierichting geldig is. Wij raden jonge mensen aan het avond-Atheneum te volgen. Met een VWO-diploma kun je tenminste nog alle kanten op.' Pleijsier vindt de lage toelatingsleeftijd absoluut onjuist en oneeriijk ten opzichte van jongeren die de moeite genomen hebben een VWO-diploma te halen: 'Voor hen is het colloquium doctum ook helemaal niet bedoeld, maar voor mensen die eerst in hun leven iets heel anders gedaan hebben en dan alsnog besluiten te gaan studeren.' Anderen juichen de geldende leeftijdsgrens wel toe, als tenminste het niveau van

K

De donkere dagen van kerst naderen dus is het weer de hoogste tijd liefdadig stil te staan bij onze minderheden. Dit blad staat al vol met Belgen dus laten we het daarom maar eens hebben over Limburgers. OBSERVANT bericht dat de plaatsvervangend directeur-generaal Hoger Onderwijs en Wetenschappelijk Onderzoek op het ministerie, drs. L. Vredevoogd, door Deetman wordt voorgedragen om voorzitter te worden van het Limburgse College van Bestuur nu vorige week Van der Reijden bij nader inzien geen zin had naar het verre Limbure af te reizen. Het is nc^ niet geheel duidelijk wat de verUnivers

De balans opmakend van het congres, meent prof. de Klerk dat de doelstellingen gedeeltelijk wel en gedeeltelijk niet bereikt zijn. Het congres heeft inderdaad een beeld verschaft van de stand van zaken op het gebied van lees- en schrijfonderwijs, zij het nogal 'impressionistisch' volgens De Klerk. 'Er is een sterke behoefte aan meta onderzoek. Dus wat gebeurt er nu aan onderzoek in de verschillende Europese landen'. Tijdens het congres was dat overzicht niet zo compleet, omdat sommige mensen hun eigen onderzoeken te veel benadrukten. 'Je zou kunnen zeggen dat het huisweri( niet goed gedaan is', aldus De Klerk, 'maar wellicht was de vraagstelling van het congres wat te ruim.' Aan de andere kant echter hebben de discussies van de verschillende subgroepen niet tot concrete beleidsadviezen geleid. Een vervolg op het congres is dan ook noodzakelijk. Die suggestie deed prof. de Klerk eveneens in zijn eindrapportage op de laatste congresdag. Hij pleitte voor een tweejaarlijkse workshop over het lees- en schrijfonderwijs, wat duidelijker gericht dan de afgelopen workshop. Yvonne Ton

het colloquium doctum-examen voldoende bewaakt wordt. Maar het moge ondertussen duidelijk zijn dat daarover de koppen niet bij elkaar gestoken worden. Sociale geografie en theologie zijn de enige twee studierichtingen met een, zij het beperkte, landelijke regeling. De colloquium doctum-commissies van andere faculteiten hebben vaak niet eens overteg. Faculteiten doen waar ze zin in hebben, want ze zijn autonoom en geven niet graag beslissingsbevoegdheid uit handen. Het varieert van 'we halen colloquium doctum-optanten beslist niet het vel over de oren' tot 'wij hebben de naam streng te zijn en dat hopen we zo te houden'. Het slaagpercentage van colloquium doctum-examens en de studieresultaten daarna worden niet overal bij gehouden. Er is wel eens een steekproef hier en daar. En dan komt men meestal tot de conclusie dat studenten die via een colloquium doctum aan de studie begonnen zijn, niet onder doen voor reguliere studenten.

Hieruit leidt men dan weer af dat het colloquium doctum-examen het juiste niveau heeft. Typisch is dat zusterfaculteiten met heel uiteenlopende colloquium doctumexamens tot deze bevinding komen. Een vergelijkend onderzoek naar colloquia docta is nog nooit uitgevoerd. Drs. Herman van den Berg, hoofd van het Instituut voor Inpassing van Voortgezette Opleidingen van de Rijksuniversiteit Utrecht, heeft wel eens een poging in die richting gewaagd. Maar zijn onderzoek is gestrand op gebrek aan medewerking. 'Van het College van Bestuur aan de Universiteit van Amsterdam kreeg ik het dringende verzoek mij niet tot de faculteiten, maar tot het centrale niveau te wenden. Toen ik dat probeerde, kreeg ik te horen: We hebben nu geen tijd; misschien volgend jaar eens een keer. Als ik gegevens boven water had gekregen, was er waarschijnlijk een schandaal van gekomen.' José van Vonderen/UP/Utrecht

patièwerkster Ron Root wordt het emancipatiebeleid op de VU geweld aangedaan. In AD VAL VAS komt zij aan het woord: 'Bij de benoeming van universitaire hoofddocenten was promotie wel een eis, of je moest al eerder wetenschappelijk hoofdmedewerker zijn en ver gevorderd met je proefschrift. Er moet dan wel een heel goede reden zijn om nu aan die dissertatie voorbij te gaan, en die reden moet dan ook duidelijk uitgesproken worden. (...) Als de kandidaten gelijkwaardig zijn, moet je een vrouw nemen'. Vrouwen blijven de dupe, dat geldt zeker ook in de R.K. Kerk. KU NIEUWS sprak met de vertrekkende hoogleraar feministische theologie. Tine Halkes. Halkes pleit voor tolerantie bmnen de vrouwenbeweging. Maar eist tegelijkertijd dat elke vrouw zich inzet voor de stnjd tegen de onderdrukking van vrouwen. Ze yoek zich met aipisogen bekeken door de feministische beweging: 'Je kleedt je als een burgertrut, dus met je feministische ideeën zal het wel navenant zijn'. Halkes heeft toch een ontwikkeling meegemaakt: 'Vroeger dacht

ik: als vrouwen eenmaal zover komen als mannen in hun ontwikkeling dan lost alles zich vanzelf op. Dan maken de mannen wel plaats. Nu denk ik dat alles anders moet: vrouwen moeten niet de helft van de b^taande koek willen maar ervoor zorgen dat er een totaal nieuwe koek komt'. FOLIA interviewde Chudi Upkabi. Hij studeerde onlangs af in de massacommunicatie en is werkzaam als journalist o.a. bij de Wereldomroep en de KRO. Upkabi komt uit Nigeria en woont tien jaar in Nederland. Hij heeft een scherpe blik op de Nederlandse student: 'De meeste buitenlandse studenten die ik ken proberen zo min mogelijk deel uit te maken van die Nederlandse studenten-denkcultuur. Het onverantwoordelijke ervan. Ik heb wel zo goed mogelijk mijn best gedaan ze te begrijpen, waarom ze protesteren, waarom ze zo apathisch tegenover hun studie staan en waarom ze gefrustreerd zijn, maar zelf wil ik niet zo zijn'. Zo, dat is nog eens een mooie overpeinzing waard. Voor i e dagen dus.

N

trouwenscommissie over de mogelijke benoeming van Vredevoc^d vindt. Naar verluidt is de commissie nogal verbolgen dat de naam van de kandidaat net als de vorige keer wéér vroegtijdig is uitgelekt. Een speciale commissie van de universiteitsraad die in Maastricht onderzoek doet naar de vele lekken die er plaatsvinden, heeft er weer een opdracht bij. Vredevoogd heeft overigens al toegezegd te willen verhuizen naar Maastricht. Maar ja, wat wil je, die man werkt nu onder In 't Veld. Ook op de VU is onrust over een op handen zijnde benoeming. Vorige week berichtte Vrij Nederland al dat met het op de eerste plaats zetten van de naam van Erik Jurgens op de voordracht voor hoogleraar in de rechtswetenschap bij de val^oep politicologie van de subfaculteit Sociaal Culturele Wetenschappen, een heel capabele vrouw gepasseerd is. Het gaat hier om de Leidse juriste Goldschmidt die van een gelijk niveau geacht wordt als Jurgens. Sterker, Goldschmidt is gepromoveerd en Jixrgens niet. Volgens emanci-

H.B. 19 decennber 1986

Waarheid als macht Op zich is het natuurlijk volkomen legitiem om een of enkele boeken van Foucault op hun filosofische of historische merites te beoordelen, maar dit zal gemakkelijk aanleiding geven tot een eenzijdig en vertekend beeld van deze grillige denker uit Parijs. Waarom? Foucaults adagium dat we steeds moeten proberen 'anders' te denken kenmerkt in hoge mate zijn eigen werk. Als 'work in progress' is zijn filosofie nooit af. Steeds weer stuit een boek op problemen die in een volgend boek weer anders aangepakt worden, vaak op een manier die tegenstrijdig lijkt te zijn met het voorgaande. Fixatie op één probleem, één stellingname of één waarheid is voor Foucault precies het probleem dat hij bij anderen te lijf gaat. Die anderen dat zijn bijvoorbeeld filosofen die zich opsluiten in één metafysica, kentheorie of ethiek. Niets is Foucault meer vreemd dan dat. 'We moeten het aan de bureaucraten overlaten om te vragen of onze identiteitspapieren in orde zijn' schrijft hij in de Archeologie van het weten. De weerspannigheid waarmee hij zich tegen elke vorm van recuperatie verzet is waarschijnlijk ook de reden waarom degenen die sympathiek stonden tegenover zijn werk zich niet of nauwelijks waagden aan een nauwkeurige röntgenfoto van diens filosofische ontwikkeling. Enkele maanden geleden promoveerde de Nijmeegse filosoof Machiel Karskens op een dissertatie over de Franse filosoof/historicus. Vrijwel tegelijkertijd verscheen dit proefschrift in de vorm van een dubbelnummer in de reeks Te Elfder Ure. Karskens verdient veel lof omdat hij dan toch de zware taak op zich genomen heeft om de vele dubbelzinnigheden, paradoxen en onopgehelderde kwesties in Foucaultsfilosofietot op de draad toe te ontrafelen.

Uit de veelheid van stations die Foucaults werk passeert meent Karskens toch een constante preoccupatie met de thematieken waarheid en macht te kunnen ontwaren. Of Foucault nu schrijft over de waanzin, de kUniek, de gevangenis, of de sexualiteit, steeds is het mogelijk om deze domeinen in hun verhouding tot deze thema's te denken. Op deze manier weet Karskens toch een zekere eenheid aan te brengen in een ontwikkeling die zoals gezegd door breuken en discontinuïteiten is getekend. In deze ontwikkeUng onderscheidt Karskens vier fasen. Na een kortstondige flirt met de existentiële fenomenologie staat in de tweede fase (1960-69) de geschiedenis van de menswetenschappen centraal. Zijn boeken over de waanzin (1961) en de kliniek (1963) bevatten naast een historische analyse van het ontstaan van de psychiatrie en de medische wetenschap de thematiek van de uitsluiting: de ervaring van het 'andere' wordt in de loop van de tijd door de rede systematisch buitengesloten. Echter dit authenticiteitsdenken, dit denken van het andereals-het-ware, komt in deze periode langzamerhand in strijd met Foucaults wens om juist datgene wat wij voor waarheid aannemen, de waarheid van het zelf, in zijn grondstructuren en veranderingen bloot te leggen. Dit resulteert in zijn meest filosofische boek. Les Mots et Les Choses (1966), waarin niet alleen de

historische grondslagen van de menswetenschappen, maar ook die van de moderne en hedendaagse filosofieën geanalyseerd worden. Aan het eind van deze fase volgt nog een uitvoerige verantwoording van de in zijn voorafgaande boeken gehanteerde methodologie in 'L'archéologie du savoir' (1969). Maar meer nog brengt dit werk het zeer problematische karakter van deze archeologie aan het licht. Omdat Foucault de verschillende vormen van weten slechts wenst te beschouwen als taaipraktijken, die volledig bepaald worden door hun eigen regels, dreigt zijn analyse te verzanden in steriliteit. Om uit deze impasse te geraken gaat Foucault in de derde fase (1970-1979) over naar het onderzoek van de politieke organisatie van de menswetenschappen. Door zich te richten op de maatschappelijke werking van het weten erkent hij de werkzaamheid van een buiten de taaipraktijken liggende instantie, die betekenis verleent aan deze praktijken: macht! De verstrengeling van macht en weten wordt zichtbaar gemaakt in zijn boeken over het ontstaan van de gevangenis (1975) en de sexualiteit (1976). Beide boeken hebben werderom een veel algemenere strekking dan louter historisch onderzoek. De gevangenis is exemplarisch voor onze moderne disciplinaire maatschappij en de sexualiteit laat zien hoe wij bezeten zijn van het idee om ons ware zelf te ontraadselen. In de vierde fase, van 1979 tot aan zijn dood, gaat het roer nogmaals om. Het thema is weliswaar nog steeds de sexualiteit, maar wordt nu behandeld als onderdeel van de wijze waarop Grieken en Romeinen hun bestaan ethisch en esthetisch trachtten vorm te geven. Karskens besluit met een waardering van Foucaults waarheids--en machtsopvattingen en voegt ze samen tot een schets van een Foucauldiaanse theorie van het

waarheidspreken. Negatief waardeert hij onder meer de afwezigheid van elk kentheoretisch aspect in zijn waarheidsbeschouwing, postitief de verdediging van de veelvormigheid van het waarheidspreken 'door als historicus de veelheid van de waarheidssystemen te laten zien en door als criticus het anders denken te beoefenen'. Dit pluralisme richt zich tegen elke dogmatiek in wetenschap en ethiek. Dit moet niet opgevat worden als relativisme dat verkondigt dat het niet uitmaakt wat er gezegd wordt, dat men alles waar kan noemen en dat dus niets waar is. Waarheidspreken als kritiek erkent het belang, de noodzaak, maar tevens de gevaren van het poneren van waarheid. Dit roept immers machtsverhoudingen op en juist daarom is het noodzakelijk om terwille van waarheid anders te denken dan de bestaande waarheid voorschrijft. Karkskens dissertatie is zeker niet geschikt als introductie tot het werk van Foucault. Daarvoor wordt er te veel bekend verondersteld. Voor degenen die Foucault vooral waarderen vanwege zijn met veel stilistische brille geschreven analyses van gevangenis, waanzin en sex moet dit boek zeer saaie kost zijn. Ook de potentiële lezer die meer greep wil krijgen op Foucaults moeilijkste boeken (Les Mots et les Choses en L'archéologie du savoir) kan beter elders terecht bij het al eerder genoemde boek van Dreyfus en Rabinow. Maar voor degenen die verder willen reflecteren over de mogelijkheden en beperkingen van Foucaults aanpak is dit een uiterst waardevol boek. Luc Jeurissen Machiel Karskens, Foucault/Waarheid als macht 1 en 2, Te Elfder Ure 37/38. Stichting Te Elfder Ure 1986. Prijs f 48,50.

'Opera in Tilburg: politiële prestige-object' 'Ik vind het plan om een operagezelschap in Tilburg te huisvesten zeer twijfelachtig. Wat de gemeente betreft weet ik twee dingen in ieder geval heel zeker. Tilburg heeft betrekkelijk weinig geld voor het subsidiëren van bestaande culturele evenementen en instellingen. Dat betekent dat ze heel voorzichtig moeten zijn met dat weinige geld. Ik ben bang dat het een prestigeobject is van de p)oiitiek waar andere instellingen de dupe van kunnen worden. Dat blijkt ook uit de gang van zaken rond het nieuwe textielmuseum. De stichting Musische Vorming en de Stadsschouwburg moeten structureel geld inleveren voor de exploitatie van dat museum, dat ik overigens schitterend vind, daar niet van. Daarnaast worden er veel culturele initiatieven gesubsidieerd uit het zogenaamde cultuurfonds. Dat fonds vervalt per 1 januari, het wordt een gewone begrotingspost. Bovendien zit er nog maar vijftig procent in van wat er de afgelopen jaren in heeft gezeten. Dat houdt dus in dat een aantal clubs, die niet structueel gesubsidieerd worden, ook al minder geld krijgt. Ik vraag me echt af of de gemeente een opera, zelfs met steun van de provincie en het ministerie van WVC kan betalen.' 'Een ander aspect is dat er in het culturele leven in Tilburg vreselijk veel gebeurt, maar voornamelijk in de marge. Dat wil zeggen voor een betrekkelijk klein publiek. Zo'n theater als Noorderligt en een jazzclub als Paradoks zijn fantastische initiatieUnivers

PARTI FRIS

Ernest Peijnenburg (33) is vijfdejaars deeltijdstudent rechten aan de KUB. Zijn afstudeerrichting wordt privaatrecht. De afgelopen driejaar was hij bestuurslid van de Tilburgse Evenementen Stichting (TEST) die zich onder meer bezig houdt met de organisatie van de jaarlijkse kunstkermis in Tilburg. Hij reageert op de plannen van de gemeente Tilburg om een operagezelschap en -accommodatie binnen de gemeentegrenzen te krijgen. Het gemeentebestuur zegt daarvoor geld en ruimte beschikbaar te hebben.

ven, zijn helemaal ontstaan vanuit de basis. Die hebben een zeer trouw publiek. De brede basis voor cultuur in Tilburg is niet te vinden en juist een operagezelschap moet het daar toch van hebben. Opera heeft om financieel goed te draaien een groot publiek nodig en er moeten betrekkelijk veel voorstellingen gegeven worden. Dat zie je nu'ook al met het Muziektheater in Amsterdam. De doorsnee Tilburger zie ik gewoon niet naar een voorstelling gaan'. 'De voorzieningen voor opera zijn niet aanwezig. Of er moet iets aan de Stadsschouwburg gebeuren, wat natuurlijk tot problemen voor de voorstellingen leidt. Of er moet een apart gebouw voor komen en dan zie ik het persoonlijk al helemaal niet zitten. Het operagezelschap onderbrengen in het nieuwe gebouwvan het conservatorium geeft volgens mij spanningen tussen de opera en de muziekopleiding. Ze kunnen niet allebei tegelijk gebruik maken van de faciliteiten'. 'De politiek ten opzichte van het cultuurbeleid hier in Tilburg is aan de ene kant nogal eigenzinnig en vertoont anderzijds nogal eens de neiging om 180° te draaien. Mijn ervaring van de afgelopen jaren is dat er hier in de politiek een aantal mensen is die zeer gevoelig voor prestige-objecten zijn en minder kijken naar culturele evenementen waar behoefte aan is. Ze negeren die behoeften gewoon botweg en starten zelf iets op zonder na te gaan of er een publiek voor is. Ze bekijken ook niet

of er voldoende geld is om datgene wat zij willen behoorlijk op poten te zetten en te handhaven. Toen ik over de operaplannen in de krant las dacht ik: Ah, typisch Tilburg, dat zijn echt streken die ze hier uithalen. Aan de ene kant steekt de gemeente tijd, geld en mankracht in initiatieven die ze zelf wel ziet zitten maar die vaak al snel een doodgeboren kindje blijken te zijn, terwijl aan de andere kant goed lopende projecten moeten inleveren. Dat vind ik een heel raar beleid'. 'In Tilburg wordt er bijvoort)eeld al jaren geroepen om een beeldende kunsten-centrum. Breda, Den Bosch en Eindhoven hebben al zo'n voorziening. De gemeente erkent ook wel dat er zo'n centrum moet komen maar het ketst constant af op gebrek aan geld en mankracht. Dat is dan misschien nog wel te accepteren, maar op het moment dat je hoort dat er een operagezelschap naar Tilburg gehaald wordt, dan vind ik dat de gemeente het op dat moment nalaat om prioriteiten te stellen'. 'Ik denk dat er voor Der Zigeunerbaron best wel publiek zal zijn, maar voor de wat zwaardere opera is in Tilburg geen markt. De gemeente zal moeten gaan inzien waarvoor wél en waarvoor geen publiek te vinden is. Voor de rest moet ze verdomd goed in de gaten houden dat hier vreselijk veel initiatieven ontplooid worden die het waard zijn om te ondersteunen'. Toine Asselbergs 19 december 1986

Nadere

ring wijsbegeerte

De faculteitsraad van de Centrale Interfaculteit heeft vorige week donderdag een programmacommissie in het leven geroepen, die een voorstel zal formuleren met betrekking tot de invulling van de 'basisvoorziening'filosofie aan de KUB. De commissie zal met 'beslistheiden voortvarendheid'een conrete uitwerking ter hand nemen van de 'nadere profilering der wijsbegeerte aan de KUB als filosofie van de maatschappij- en beleidswetenschappen.' Dit vloeit voort uit een motie die door de fractie Open Overleg is ingediend en die met zeven stemmen voor en drie tegen door de faculteitsraad is aangenomen, na een advies terzake van het Adviesorgaan Wijsbegeerte. De programmacommissie zal de invulling van het begrip 'basisvoorziening' en de budgettaire consequenties, ook in verband met het formatieplan, op korte termijn en In overleg met de betrokken faculteiten uitwerken, zodat het College van Bestuur en de Universiteitsraad dit bij de behandeling van de Nota Formatieontwikkeling 1987 'Am morgen d. 15.11.86 sehe ich im uralten Kastanienbaum einen roten Luftballon. Schon etwas schlaff. Wie ich naher hinschaue hangt eine grüne Karte daran.' Dat schrijft Kari Peter Andresen uit Duitsland, die in zijn achtertuin één van de tienduizend rode luchtballonnen aantrof die de Tilburgse demonstranten 12 november j.l. op het Haagse Binnenhof oplieten. Aan alle ballonnen zat een groen kaartje bevestigd met daarop het verzoek aan de gelukkige vinder om het kaartje ingevuld te retourneren aan de KUB. Ongeveer driehonderd kaartjes zijn inmiddels teruggekomen, waarbij de vinders soms uitvoerig vermelden waar, wanneer en in welke staat ze de ballonnen vonden. 'Ik en m'n vriendin hebben de ballon gevonden in Steendam dat ligt in Groningen. Ik woon zelf in Siddeburen. Ook in Groningen. Want we komen daar altijd langs op de fiets,' legt Petra Bos uit in haar brief bij het kaartje. Ongeveer achthonderd kilometer was de grootste afstand die het Brabants protest kon overbruggen, getuige een kaartje uit Denemarken. Maar dat duurde dan ook ruim twee weken. 'I found your balloon and card the 29. of November in 'Enderup^kov/, which is a big wood.' De meeste ballonnen dreven overigens in noordelijke richting: veel kaartjes kwamen uit NoordDuitsland en de Noordoostpolder. Verschillende afzenders uit kleine onbekende plaatsjes stuurden heel behulpzaam een plattegrond mee om precies aan te geven waar ze woonden. Voor Sint-Jansklooster is dat niet nodig, moet Bert Klaver gedacht hebben die als opmerkelijk detail bij de vindplaats vermeldde: bij Evert van Benthem's huis (etfstedentochtwinnaar). Misschien was een bescheiden plattegrond om Tilburg te situeren van de kant van de KUB toch ook op z'n minst attent geweest. Want ook Tilburg is niet overal bekend, zo bleek uit een reactie. 'Mrt einer langen Stange habe ich den Ballon runter geholt. Habe mir dann den Atlas hergeholt um die Stad Tilburg zu suchen.' De vraag blijft natuuriijk of de bedoeling van de ballonnenactie nou ook bij de buitenlandse vinders duidelijk is geworden. Wellicht hebben ze enige moeite gehad met de tekst 'Brabant strijdt voor zijn universiteit'. Of doet dat er nu niet meer toe? Yvonne Ton Univers

kunnen betrekken. In een toelichting vraagt de fractie zich af 'waarom het CvB over de nadere uitwerking van het convenant (...) tegenover de CIF een andere houding aanneemt als tegenover Letteren en Psychologie.' De filosofen willen dat er inhoud gegeven wordt 'aan wat de instelling zelf aan basisvoorzie-

ningen filosofie wil, binnen de door het CvB aangereikte randvoorwaarden en door het budgetrecht van de Universitertsraad bevestigd.' Men verwacht van het college dat het niet op de uitslag van de Verkenningscommissie Wijsbegeerte wacht met het geven van duidelijkheid over de randvoorwaarden en basisvoorzieningen. Men vraagt zich af waarom het college zegt een 'A-opleiding' te willen handhaven en de 'C-opleiding' af te willen stoten, terwijl het onderscheid tussen de verschillende richtingen met het ingaan van de Twee Fasenstructuur is 'opgeheven'. De wens van het college om de 'Aopleiding' te handhaven - als daar al van gesproken kan worden - strookt niet met de profilering van de KUB als instelling voor maatschappij- en beleidswetenschappen, aldus de toelichting op de motie. 'Dit klemt te meer nu de minister de eis van 'strikte complementariteit' onverkort bevestigt en nu juist van daaruit de gunstige reactie op het convenant verklaard moet worden', besluit de toelichting.

Herzliche GrüBe aus dem Ammerland

G.R.

vervolg van pag. 5

Tsjecho-Slowakije De SSM - en z'n equivalent voor kinderen onder de vijftien, de Pionier Organisatie - vult als je wilt het hele leven naast de studie. Sportclubs, hobby-bijeenkomsten, zomerkampen, werkkampen en brigades, tentoonstellingen met het beste (technische) werk van jonge onderzoekers. De SSM bezit schitterende huizen door het hele land, waar vertegenwoordigers de jeugd ontmoeten om over politiek en werk te praten. Veel onderafdelingen van de SSM hebben per soort activiteit hun eigen maandbladen. Sinds 1945 wordt er ook een dagblad uitgegeven, de MIada Fronta. De georganiseerde jeugd levert ook een belangrijk aandeel in Action Z, een burger-actie die op vrijwillige basis enorme hoeveelheden werk verzet, waarvoor in de vijfjarenplannen geen plaats en geen geld is. Tussen 1976 en 1980 werden zo 2500 winkels, 2000 kleuterscholen en 100 stadions gebouwd. Die extra arbeid moet wel naast het werk worden verricht want werkloosheid is in een socialistisch land, ook onder academici, officieel een onbekend fenomeen. Van studenten wordt ook verwacht dat ze onmiddelijk na hun studie gaan werken. Milan (27), voormalig student Bosbouw: 'Sinds 1967 is er vrije keus in werk. Dat wil zeggen dat elke afgestudeerde zelf mag bekijken waar hij wil werken. Om vervolgens niks te vinden dat geschikt is. Dat overkwam mij althans. In de tijd dat ik afstudeerde was er geen werk in mijn specialisatie. Officieel betekent dat dan niet dat er geen baan voor mij was, maar dat ik het werk niet daar wilde aanvaarden waar het was. Je hebt de best mogelijke opleiding gehad, die de staat voor je betaalde. Op zijn beurt verwacht de staat dan dat de jonge specialisten zich dienstbaar maken. Ik werk nu als bediende bij een bank.' Later gaf deze Milan wel toe dat er werkeloosheid is, maar dat die wordt weggemoffeld door domme baantjes te creeèren, zoals draaideurbediende in hotels, of buschauffeur in toeristenbussen, waarbij je maar een uur per dag echt werkt en de rest van de tijd wachtend doorbrengt. 'Of je wordt stadsgids, en men roept je maar eens per twee maanden op voor een rondleiding. Of je wordt verkeersagent, en bedient stoplichten op een kruispunt waar al jaren automatische stoplichten staan - die alleen niet mooi'afgesteld staan. Nee, wat dat betreft heb ik nog geluk gehad.' Peter Zijlema

19 december 1986

Het Verdriet van Tilburg Toen de visagisten van de Katho/iel<e t^ogescliool Tilburg pasgeleden een nieuwe naam zochten voor deze regionale onderwijsinstelling en de voor de tiand liggende afkorting KUT niet door de beugel kon, besloot men ruimhartig voor de provincienaam Brabant. Katholieke Universiteit Brabant, alsof er geen noord en zuid bestaat, alsof de grens met België bij Pop pel is opgelost tot een denkbeeldige lijn. Diezelfde Tilburgse toekomstplanners hebben ooit gehoopt dat het Vlaamse achterland een serieus reservoir voor nieuwe studenten kon worden. Die gedachte is in elk geval een illusie gebleken. De KUB telt niet meer dan 21 studenten met de Belgische nationaliteit. En een belangrijk deel van hen woont ook nog in Nederland. En de werknemers dan? Menigeen zal vreemd

opkijken als hij of zij verneemt dat er maar 26 Belgen werken op de KUB. Altijd gedacht dat 't er meer waren. Hoe zou dat toch komen? Vage herinneringen aan de wanhopige eenmansactie van 'n medewerker die vond dat 't maar 's afgelopen moest zijn met de invasie van Vlaamse arbeidskrachten op de universiteit. Zeker iemand van de psychologische faculteit. Enfin, de Vlaamse gemeenschap op de KUB vormt een piepkleine minderheid. En zo'n minderheid moet je naar goed Hollands gebruik koesteren. Vandaar deze Univers-speciaal. Welbeschouwd hadden we ook de Oegandeze of de Amerikanen op de KUB als onderwerp van deze kerstspecial kunnen kiezen. Toch blij dat 't de Belgen zijn geworden. Als u deze bijlage leest begrijpt u wel waarom.

Samenwerking met Belgische universiteiten op laag pitje De samenwerking tussen de Katho/ieke Univers/teit Brabant en de Be/gische un/versrteiten ste/t, de geringe geografische afstand, dezeifde taaien weiiicht ook de signatuur ten spijt, erg weinig voor. De meeste vakgroepen houden siechts incidenteei contact met zusterinsteiiingen in Beigië. Daar staat weer tegenover dat de meeste vakgroepen graag zouden zien dat die contacten verstevigd \A/t?rdf^n

Een van de vakgroepen van de Economische Faculteit die er wat de samenwerldng betreftin positieve zin bovenuitsteel(t is de vakgroep Sociale en Economische vraagstukken in het Midden- en Kleinbedrijf. Dit samenwerkingsverband is echter nog vrij jong en gaat terug tot 1983. Dat jaar werd door het Europees Parlement uitgeroepen tot het 'Jaar van het Midden- en Kleinbedrijf en het Ambacht'. Ook werd toen het 'Europees centrum voor Onderzoek en DoUnivers

cumentatie betreffende het Midden- en Kleinbedrijf' in het leven geroepen. In oktober werd een stichting gegrondvest, die als doelstelling had het Europees Centrum in stand te houden. Voorzitter van de stichting werd de Commissaris van de Koningin in Noord-Brabant, mr. A. van Agt. Het Europees Centrum, dat de naam 'Carolus Magnus' mee kreeg werd gevestigd in Tilburg en verbonden aan de KUB. Prof.drs. H. Roos, bijzonder hoogle-

raar Midden- en Kleinbedrijf werd rector van Carolus Magnus. Door gebrek aan middelen is de uitbouw van het Centrum slechts mondjesmaat geweest en konden nog weinig activiteiten ontplooid worden. Om praktische redenen moest de uitbreiding zich nog in hoofdzaak tot de Benelux beperken. Prof. Roos: 'De inbreng van de Belgische universiteiten en universitaire faculteiten (semi-universiteiten die opleiden tot een soort baccalaureaat, mk) is de facto erg groot geweest. Zo zijn bij het Centrum onder andere aangesloten de Universitaire Faculteit St. Aloysius (Brussel, Nederlandstalig), de Universitaire Faculteit St. Louis (Brussel, Franstalig), de universiteit Louvaine-laneuve en de Universiteit van Namen'. Op 29 september 1986 organiseerde Carolus Magnus een colloquium onder de titel 'Sma//and medium sized enterprises and European pa/icy bui/dings: a permanent chaffenge for scientific research'. Hieraan werd medewerking verleend door de twee Brusselse universitaire faculteiten, de Katholieke Universiteit van Leuven, de KUB alsmede de Technische Universiteit van Eindhoven. Inmiddels is ook gestart met de voortyereiding van een onderzoo naar de rol van grensoverschrijdende regio's voor de ontwikkeling van Europa en de rol van het MKB daarbinnen.

BaarleNassauHertog

Wonen in Antwerpen, werken in Tilburg en af en toe in Baarle-Hertog-Nassau te paard op de grens om de eindredactie van deze krant te verzorgen. De ideale situatie zeggen vrienden van boven en onder de grens mij - om wederzijdse overeenkomsten, verschillen, vooroordelen te peilen. Door dagelijks grensverkeer vergelijk je de kookkunst in beide huishoudens. 'Is het te houden daar bij die Hollanders?' 'Hoe leuk is het om in België te wonen?' Vragen waarop ik steeds moeilijker een antwoord kan verzinnen. Verschillen groeien als je ergens vast hokt en te weinig bij de buren over de vloer komt en vooroordelen gaan als een kanker woekeren als kontakt, kennis en dus inzicht ontbreken. Maar ze verdwijnen als sneeuw voor de zon als je dagelijks over die volstrekt nutteloze grens moet. In het enclavedorp Baarle loopt die kunstmatige grens door de drukkerij en door bijna elk huis, zodat de geur uit de Belgische keuken tot de Nederlandse slaapkamer doordringt, zonder problemen. Verschillen? Welke verschillen? Ik zie ze niet meer. Ze bestaan enkel op regeringspapier, in de boekhouding van econoNaast het Carolus Magnus-project staat mische protectionisten en in de hoofden nog een plan op stapel (in 1987 nader te bevan chauvinistische domdenkers. Zonder kijken) om binnen het Cultureel Accoord Spaanse Furie waren de Nederlanden nu tussen België en Nederlandpost-doctorale nog één buffer tussen Duitsland, Frankcursussen met een Europees karakter op rijk en Engeland en zonder particularisme te zetten. De vakgroep Midden- en Kleinhadden we ons ook al lang met die landen bedrijf heeft zich tot nu toe als enige voor verenigd in één Europa. De universiteit deze Europese cursus aangemeld. De cur- heeft hier een enorme taak. Kennis, analysussen zullen hoogstwaarschijnlijk in Tilse, uitwisseling moet elk restje xenofobie, burg of Brussel gehouden worden. kortzichtig overheidsbeleid wegpoetsen. Los van dit alles staat nog het uiterst vage De universiteit als hefboom om de grenzen idee van de KUB om de contacten met de op te breken. (Franstalige) Universiteit van Namen steviEén verschil toch wel! Meteorologisch. Afger aan te halen. Een intentieverklaring gelopen week reed ik door een dikke mist hiertoe is al ondertekend. Het betreft het naar Nederland. Pal op de grens brak de uitwisselen van gastdocenten en studenzon door. 's Avonds richting België regenten. Studenten uit Namen moeten een de het pijpestelen maar onder Breda hield doctoraal vak verplicht in het buitenland het op en ik reed onder een heldere sterrenvolgen. Dat ze naar Tilburg komen is echhemel Antwerpen binnen. Zo mag ik het ter nog zo zeker niet, zegt prof. Roos. 'ook hebben. al volgen ze slechts één vak, toch moeten E.V. ze zich voor een heel jaar laten inschrijven en dat is natuuriijk veel te duur'. Michel Knapen 19 december 1986

'Greet, gij begint befflnt al Hollands te p praten' Greet Wilrijcx is een Be/se. Sinds 1 Vi jaar woont ze in Breda en studeert ze psychologie in Tilburg. De voornaamste reden om hierheen te komen was dat haar vriend een Nederlander is en ze wilden gaan samenwonen. Greet: 'In het begin was het natuurlijk wennen hè, al die Nederlanders. Ik kom uit Rijkevorsel en in die streek is een Hollander een opschepper, een druktemaker, een opvaller en arrogant.' 'Ik heb dat zelf nog wel. Als ik bijvoorbeeld op vakantie ga weet ik precies wie Nederlanders zijn omdat die het meeste kabaal maken. Ik denk dat het grootste verschil tussen Nederlanders en Belgen is dat Nederlanders heel veel zeggen zonder dat ze tot de kern komen. Belgen zullen niet zo veel zeggen, maar als ze iets zeggen komen ze vlugger bij de kern. Alle Belgen leven met een minderwaardigheidscomplex, dat is gewoon zo. Ik durfde in de winkel eerst ook niks te zeggen. Maar op een gegeven moment merkte ik dat ik veel positieve reacties kreeg door dat taaltje: He, een Belg, wel grappig om te horen, niet afleren hoor Greet. Ik betrap mezelf er af en toe op dat ik toch beschaafd Nederlands begin te praten.' Greet vindt dat de studenten hier hun studie heel gemakkelijk opnemen; als het vandaag niet komt dan komt het morgen wel. 'Dat ge hoort dat mensen al 10 jaar bezig zijn! Dat is in België niet mogelijk. Als ' "»' je j ^ er *" zolang i-v^pui ly over wvc;i mag i i i a ^ doen uuCïl I kan l\.al I in IM principe principe iedereen iedereen het het halen. halen. Ik Ik durf durf in in België ook niet te vertellen dat ik zes herkansingen kan doen voor één tentamen. Ik stond te klapperen met mijn oren toen ik dat hoorde. In België is het systeem veel straffer. Ik hoorde regelmatig dat ze pillen pakten om wakker te blijven. Het eerste jaar zakken ook heel veel mensen.' De jeugd in België is volgens Greet minder onafhankelijk dan in Nederland. In België wonen de meeste studenten thuis. Toen Greet op haar 20e alleen ging wonen was ze het schandaal van de familie. Greet: 'Het wordt in België niet geaccepteerd dat de jeugd zelfstandig is. Het systeem werkt ook niet mee. Ik woonde alleen en moest toekomen met 550 550 gulden gulden in in de de maand. maand. Ik Ik kreeg kreeg een een uituitkering op basis van schoolverlater, 11.000, 11.000, 12.000 francs, en daar moest ik het het dan mee doen. Ook de studiebeurs is veel zeel minder dan in Nederland. Hier in Ne-

derland wordt de studiebeurs verondersteld een minimuminkomen te zijn, in België kun je er niet van rondkomen. Ik had het geluk dat ik extra kindergeld kreeg, 9000 francs in de maand, daarmee ging het net.'

REGENTAAT Voordat Greet naar Nederland kwam heeft ze in Antwerf)en regentaat gedaan. Dat is een tweejarige lerarenopleiding waarna je les kunt geven aan 12- tot 16 jarigen. Greet deed huishoudkunde, maar zag zichzelf nog niet als huishoudkundig regentesse 'zo'n opgedirkt jufferke', en wilde verder studeren. Greet: 'Na mijn opleiding wilde ik psychologisch assistent doen in Antwerpen. Dat is geen universitaire studie, maar het is wel een stuk pittiger dan hetgeen ik nu doe. Ik heb altijd op kot gezeten, op kamers noemen jullie dat, naast een meisje dat psychologisch assistent deed. Wat

een bergen die moest verzetten, daar verschoot ik gewoon van, zoveel was dat. Van mijn moeder mocht ik de opleiding niet gaan doen omdat ik dan geen studiebeurs meer zou trekken. Toch wilde ik studeren. En dan ben ik in Nederland terecht gekomen. Ik begon hier te studeren met het idee dat ik wel zou zien of ik het kon of niet. Het bleek dat ik alles in één keer gehaald had, dus dat ging wel. Het schandaligst vond ik toen ik hier kwam dat je ontzettend veel inschrijfgeld moest betalen. In Belgisch geld uitgedrukt is dat 30.000 francs, tenfl/ijl het daar 10.000 francs kost. En die Deetman (bijna onhoorbaar) de lul... Ja, ik ben ook mee geweest naar Den Haag. Voor psychologie is er nu een compromis dat de klinische vakken naar Nijmegen gaan. Dat vind ik niet juist, want voor fatsoenlijk ondenwijs moetje dan naar Nijmegen. De kwaliteit van het onderwijs gaat achteruit, daar kun je donder op zeggen," want de beste proffen worden dan natuurlijk opgekocht door Nijmegen. Ik denk niet dat ik ook naar Nijmegen was gegaan. Toch is het eng als je hoort dat de mensen met wie je optrekt weg willen.' Behalve dat de Nederlandse studenten zelfstandiger zijn, gaan de docenten ook gemakkelijker met hen om. Een groot voordeel vindt Greet: 'Ik heb zelf ook les

gegeven en wij moesten strak de hand eraan houden. Ik moest ook nylonkousjes kopen, plooirokske aan, zo moest ik lesgeven. Dat heb ik ook gedaan het eerste jaar, maar het tweede jaar vond ik het onzin om mezelf zo aan te kleden. Dat deed ik toen niet meer en ik ging ook soepeler met mijn leerlingen om. Ik vond dat ik met de leerlingen meer kon doen op een vertrouwelijke basis dan op een strengheidsbasis.' Wat doen Belgische studenten naast hun studie? Greet: 'Ik denk dat dat voor heel veel mensen uitgaan is. Er wordt heel veel gefuifd in de studentensteden Leuven en Antwerpen. Ik heb zelf in het studentenpresidium gezeten. Wij organiseerden van alles en vooral fuiven. De leden van het presidium krijgen een lint en kunnen op alle fuiven gratis binnenkomen. Dus dat was natuurlijk wel lekker, je hoefde niks te betalen en kon zoveel uitgaan als je wilde.' Greet denkt dat er door Belgische studenten meer wordt uitgegaan dan door Nederlandse. Zelf ging ze minstens drie keer per week: dinsdag, woensdag, donderdag in Antwerpen, en vaak ook nog vrijdag, zaterdag en zondag thuis. Greet: 'Uitgaan, da's fuiven hè. Tot een uur of vier blijven de meeste tenten gewoonlijk open en daarna kun je nog ergens anders heen gaan, er zijn altijd nog dingen open. Dat fuiven deden ze niet allemaal hoor. ik was een van de grootste fuifnummers van mijn klas. Maar ik nam toch ook mijn studie serieus. Ik studeerde tot een uur of elf en ging daarna uit. Ik denk dat je hier in Nederland aan de ene kant een groep hebt die echt gericht is op de studie en die praktisch niet uitgaat, en aan de andere kant een groep van mensen die heel laks zijn. Er tussenin zit niks en dat vind ik jammer, want ik wil eigenlijk van alletwee iets hebben.' Haar vrienden vinden het niet echt raar dat Greet in Nederland studeert, maar haar moeder heeft het toch nog altijd niet graag dat ze hier zit. Greet: 'Het is gebeterd, maar ze zou veel liever hebben dat ik gewoon in België gebleven was; in België kon ik toch ook studeren, waarom moest ik nou naar Nederland gaan en waarom moest ik gaan samenwonen? Die Hollanders dat vindt ze toch zo van die Hollanders, hè. Het zijn gewoon heel andere mensen.' Na haar studie wil Greet het liefst weer terug naar België. 'Ik ben Belg en ik blijf Belg, ik zal nooit een Nederlander worden.' Claartje van der Grinten

'Voor 'n Fries is het misschien moeilijker wennen' wennei De reden waarom Karel Byck, vierdejaars student theologie, als Belg in Tilburg studeert is vooral een practische. Hij woont namelijk ook al zo'n vier jaar in Nederland in een woongemeenschap. Tilburg is de dichtstbijzijnde stad waar hij theologie kan studeren. Daarvoor heeft hij nog een korte periode psychologie gestudeerd in Leuven. Of er echt verschillen zijn tussen Nederlandse en Belgische universiteiten? Karel Byck aarzelt, vindt het moeilijk om te generaliseren. 'Zelf studeer ik aan de theologische faculteit. Dat is een kleine faculteit waar het vrij gemoedelijk aan toe gaat. De afstand tussen studenten en docenten is Univers

klein en de mensen zijn nogal open. Maar ik weet niet of dat nou samenhangt met het feit dat ik een Belg ben. Wel viel me de kritische houding van studenten op. Met zaken als homofilie en feminisme word je op de Belgische universiteiten niet zo snel geconfronteerd, terwijl dat in Nederland wel gebeurt.' Met Tilburg en het studentenleven heeft Karel Byck niet zo'n sterke binding, aangezien hij veel tijd doorbrengt in de woongroep waar hij leeft. In het begin was het wel wennen om in Nederland te wonen en te studeren. Karel Byck: 'Toen ik in Nederland kwam wonen, vond ik Nederlanders hed zelfbewust: ze hadden heel sterk een

eigen mening en eigen principes. Ze zeggen dingen directer, vaak een beetje polariserend zelfs. In België gaat dat meer met een omweg.' Zou hij niet in een Nederlandse woongemeenschap leven, dan koos Karel zonder meer voor België om te wonen, studeren en werken. 'Niet vanuit een aversie tegen Nederland of uit heimwee naar België. Maar in België heerst toch een andere mentaliteit dan in Nederiand.' Toch speelt het feit dat hij een Belg is nou niet zo'n grote rol, relativeert Karel Byck herhaaldelijk. Aan de theologische faculteit merkt hij daar althans weinig van. Flauwe opmerkingen over Belgen krijgt hij

niet meer te horen. En bovendien worden die over Limburgers ook wel gemaakt. Karel Byck: 'Op de KUB ervaar ik niet zo veel verschillen tussen Nederlanders en Belgen. Aan de theologische faculteit werkten trouwens vrij veel Belgen. In die zin heb ik meer het idee dat de controverse zich afspeelt tussen de Zuidnederiandse provincies en België enerzijds en de Noordnederiandse provincies anderzijds. Voor Friezen bijvoorbeeld is het mi^hien wd moeilijker om in Tilburg te wennen dan voor mij.' Yvonne Ton

19 december 1986

'Studenten betalen voortaan zelfde sociale sektor Kolom: een nlet-siM^e sektor' Wie in verband met de recente studentenacties in België mocht denlien dat het na regen in Parijs wel moét druppelen in Brussel kent de voorgeschiedenis niet. Al van in het begin van dit academisch jaar zijn bezettingen, stakingen en betogingen legio. De acties waren tot voor de nationale betoging van afgelopen dinsdag meestal kleinschalig, tussen de universiteiten nauwelijks gecoördineerd, maar hebben onder invloed van de indrukwekkende Parijse manifestaties misschien welaan kracht gewonnen. Dat mag ook wel, want als je de plannen van de regering Martens naast de afgewezen plannen van de regering Chirac legt dan zijn er veel overeenkomsten. De plannen van Martens gaan noodgedwongen nog een flinke stap verder dan de plannen van Chirac. Was er in de Franse plannen geen sprake van bezuiniging, alhoewel de hele operatie toch minder uitgaven tot gevolg zou heb­ ben gehad, in de Belgische opzet wordt er wel grof bezuinigd. Scholieren in het mid­ delbaar onderwijs zitten nu in nog groter klassen want er werden na de zomer 14.000 banen van leraren opgedoekt. Uni­ versiteiten moeten het stellen met een ver­ kleinde rijksbijdrage. Halvering van sociale en kulturele voorzieningen voor studenten moet 55 miljoen gulden opbrengen. We­ tenschappelijk onderzoek moet het met de helft minder doen en dat brengt ruim 200 miljoen in het laatje. Ook in vergelijking met Nederland moet de Belgische universitaire afslanking meer op­ brengen dan de twee plannen van Deet­ man samen. Later dan in Nederland en veel minder drastisch ­ faculteiten. opheffen of sa­ mensmelten is in België vooralsnog geen haalbare kaart ­ knipt ook de Belgische overheid in een uit de kluiten gewassen on­ derwijsbegroting. Wat opvalt is dat het wetenschappelijk onderzoek in België de helft minder krijgt. Het bedrijfsleven zal de verloren helft moeten bijpassen. Maar het verzet van de studenten consentreert zich vooral rond de beperkingen van de studen­ tenaantallen in de medische faculteiten en in het para­medisch hoger beroepsonder­ wijs, de verhoging van het inschrijfgeld en de halvering van de uitgaven voor de stu­ dentenvoorzieningen . Wat nu door de regering wordt ingevoerd, namelijk het slechts met 80% subsidiëren van zittenblijvers (bissers zeggen de Vla­ mingen) in de eerste cyclus van de facultei­ ten geneeskunde, tandheelkunde en alle paramedische beroepen, is in de ogen van de protesterende studenten een verkapte vorm van numerus clausus, want 40% van de afgestudeerde artsen heeft het eerste jaar moeten overdoen.

GEEN STUDENTENSTOP S Een studentenstop of numerus clausus is in de Belgische universitaire wereld een onbekend begrip. Ook tijdens de hoogcun­ junctuur in de jaren zestig, toen het aantal nieuw ingeschreven studenten verdrie­ voudigde, en de eerste helft van de jaren zeventig bleek de overheid gul genoeg om de aangroei van studenten op te vangen met een uitbreiding van de capaciteit. Toch gingen her en der stemmen op om een toekomstige overbevolking in bepaal­ de faculteiten tegen te gaan. De term nu­ merus clausus werd daarbij zorgvuldig ver­ meden. De maatregel om een hoger colle­ gegeld te eisen van Duitse en Nederlandse studenten die omwille van de numerus clausus in eigen land naar medische facul­

arts slechts 900 patiënten (2000 è 2500 in Nederland). Vooral in en rond de hoofdstad is de toe­ stand precair. Volgens de uitkomst van een enquête van het Brusselse 'Journal du Médecin' onder ongeveer zeshonderd jon­ ge afgestudeerde artsen algemene ge­ neeskunde die zich de afgelopen jaren in het Brusselse een praktijk probeerden op te bouwen zit bijvoorbeeld 40% van de in 1981 afgestudeerden onder een inkomen van 3000 gulden per maand en 20% van die groep zit zelfs onder het minimuminko­ men. Geen prettig vooruitzicht voor begin­ nende studenten met zeven zware jaren medische studie voor de boeg.

Studentenacties in België

Afgelopen dinsdag in Brussel

teiten in België afzakten moet dan ook worden begrepen als een drempel tegen overbevolking Door demografische ontwikkelingen (het geboortecijfer zakte ook in België, de afge­ lopen twintig jaar met 27%) en door de cri­ sis die vele jongeren deed besluiten doel­ gericht niet­universitair hoger onderwijs te volgen, verdween de noodzaak van een numerus clausus na 1982 voor de meeste faculteiten. Niet zo bij geneeskunde en diergeneeskunde hoewel ook daar het aantal eerstejaars de afgelopen vijf jaar spectaculair daalde (met 24%). Medische faculteiten en artsenverenigin­ gen blijven aan de bel trekken om de rege­ ring te bewegen tot een beheersing van het artsenaanbod en de minister vertaalde dit in een voorstel tot een studentenstop die er tot nu toe niet is gekomen. Een rapport van geneesheer­professor Clara, rector van de Universitaire Instelling Antwerpen, is dui­ delijk: teveel artsen is slecht voor de ge­ zondheid. Een ongemotiveerde praktijk en te weinig ervaring zou het peil van de ge­ zondheidszorg naar beneden halen. België telt momenteel één arts op 358 in­ woners terwijl dat in Nederland nog altijd één op 510 inwoners is. De Nederlandse numerus clausus blijkt het overaanbod ste­ vig afgeslankt te hebben. Nederland zit door die studentenstop nu alvast niet zoals België opgescheept met een leger van jon­ ge artsen die nauwelijks het minimumloon halen. In het algemeen heefteen Belgische

Daartegenover staat dat de meeste oudere artsen zich nog altijd een fabelachtig inko­ men kunnen verzekeren dank zij een zeer uitgebreid kliënteel. De geneeskundige praktijk is dus gewoon slecht verdeeld. Van regeltjes voor het vestigen van een praktijk zoals in Nederland is geen sprake. De druk van artsenorganisaties op de nieu­ we regering Martens begin dit jaar om vooral toch een studentenstop te voorzien voor de medische faculteiten was voor het Vlaamse weekblad Knack aanleiding tot volgend commentaar: 'Waar het eigenlijk om draait in deze cijferdiskussie, wordt echter al snel duidelijk: het gaat veeleer om de centen dan om de vraag of de facultei­ ten geneeskunde al dan niet overbevolkt zijn. Veel dokters maken de financiële spoeling dun, té dun volgens de gevestig­ de artsenorganisaties.' Deze onaantrekkelijke toekomstperspec­ tieven zorgen ervoor dat ook zonder nu­ merus clausus het aantal eerstejaars ge­ neeskunde sterk daalt en men kan met na­ me bij de tandartsen nu al spreken van on­ derbevolkte faculteiten. Diergeneeskunde stelt alleen in Gent nog wat voor. Antwer­ pen organiseert enkel de eerste cyclus en Leuven en Brussel tellen slechts een hand­ jevol eerstejaars. De faculteit diergenees­ kunde in Gent mag dan dankzij een flink aantal buitenlanders overvol zitten, in de voorstad Merelbeke staat de nieuwbouw voor de faculteit al zeven jaar leeg omdat Merelbeke van de universiteit eist dat er bij

het gebouw een waterzuive­ingsstation wordt gebouwd.

VERHOGING INSCHRIJFGELD Belangrijke grieven van de protesterende studenten zijn de verhoging van het in­ schrijfgeld en de halvering van de subsidie­ pot voor de universitaire sociale sector. Het Sint­Annaplan (het recentste bezuini­ gingsplan van de regering genoemd naar de priorij waar de regering de plannen construeerde) laat de universiteiten toe het inschrijfgeld te verhogen. De rectoren van de franstalige universitei­ ten besloten afgelopen zomer unaniem het collegegeld te verhogen van f 545, — naar / 870, —. In Vlaanderen was de consen­ sus minder groot. De rectoren van de Vlaamse universiteiten, verenigd in de Vlaamse Interuniversitaire Raad (VLIR), beslisten het collegegeld met 30% te verhogen en vanaf nu ook jaariijks te indexeren. Daarmee komt het college­ geld op /■ 710, —, maar in Leuven is dat bij­ voorbeeld al f 790, — . Een poging om concurrentiestrijd tussen universiteiten uit te schakelen mislukte toen begin septem­ ber de Vereniging van Vlaamse Studenten erop wees dat universiteiten beslissingen over collegegeldverhogingen moeten ne­ men vóór 1 september, aldus een 'Konink­ lijk Besluit'. Aan de Rijksuniversiteit Gent (RUG) en de Vrije Universiteit Brussel (VUB) kwam het besluit na 1 september. Gent ging door deze procedurefout op­ nieuw f 545,— vragen en een dag later zakte ook in Brussel het collegegeld naar het vroegere peil. 'Van dat moment leken de inschrijvingsgelden net beursberichten die konstant in waarde daalden of stegen,' schreef 'De Moeial', het blad van de VUB­ studenten. Gent werd enkele dagen later weer op het VLIR­niveau getild, maar aan de VUB houdt men tot op vandaag vast aan de f 545, —. Met het geld van deze verhoging kunnen de universiteiten de put in hun sociale sec­ tor dempen. De 'sociale toelagen' werden­ door het Sint Anna­plan gehalveerd. De universiteiten slikken deze en andere besparingen in ruil voor meer beheersauto­ nomie, en dat nemen de studenten niet. 'De autonomie van de universiteit inzake bestedingen heeft echter met name in Leu­ ven al tot volslagen onaanvaardbare opties geleid: de sociale sektor wordt hier 'recht gehouden' door een verhoging van de in­ schrijvingsgelden. Op die manier ontstaat een sociale sektor die door de studenten zelf betaald wordt; kortom: een niet­socia­ le sektor,' aldus Veto, het blad van de Leu­ vense studentenraad. Op deze manier hakken in de sociale sec­ tor is volgens de protesterende studenten een fundamentele aantasting van de kwali­ teit van het universitaire leven. Studenten gaan voortaan moeten betalen voor sport­ voorzieningen, medisch onderzoek en cul­ turele activiteiten. Vooral de culturele sec­ tor is aan de grotere Belgische universitei­ ten sterk uitgebouwd. Louvain­la­Neuve, Luik, Leuven en de twee Brusselse universiteiten hebben een heus cultureel centrum met concert­ en theaterzalen. Tussen 1 oktober en pakweg begin mei bruist daar het culturele leven op een vrij hoog niveau. De toegang voor stu­ denten was er tot voor kort zeer laag of he­ lemaal gratis. Ook dat dreigt nu te verande­ ren. vervolg op pag. 18 19 decennber 1986

Univers ­^«,

Wet binnen honderd kilomet 'Ach, ze zijn hier niet veel gewend', zegt eerder die dag een Leuvense student over het Rijkswacht-optreden. Er zijn vanaf eind november al rellen, bezettingen en ongeregeldheden geweest, waarbij de politie al flink uitgepakt heeft. Een waterkanon is Inmiddels een vertrouwde verschijning in de straten van Leuven. Franstalige Rijkswachters gebruikten het onder meer bij de ontruiming van het door Vlaamse studenten bezette rektoraat, een bedenkelijke illustratie van de taa Ibarrière. 'Voor het eerst sinds 18 jaar weer een betoging waarvoor veel volk op de been is', meldt het studenten weekblad Veto. Het draait om maatregelen van de regering die ook wel het Sint-Annaplan genoemd worden, naar het gebouw waarin de bezuinigingen bedacht zijn. Het collegegeld gaat omhoog en de sociale toelage van de overheid daalt. Uit die toelage worden bij voorbeeld studentenrestaurants gesubsidieerd en hoewel sommige studenten vraagtekens zetten bij de kwaliteit van de maaltijden, goedkoop zijn ze in elk geval wel. Studeren wordt kortom duurder en voor een kleinere groep betaalbaar, daarom strijden de studenten voor de democratisering van het onderwijs. Na de eerdere confrontaties tussen studenten en Rijkswachters, lijken de laatsten vastbesloten vanavond alle protest in de kiem te smoren. Rond zessen is alles nog kalm, maar de moeilijkheden beginnen volgens de Leuvense studenten pas om een uur of tien. De Rijkswacht neemt het zekere voor het onzekere en vroeg in de avond wemelt het in de stad al van de volgepakte politiebusjes, de helmen en schilden opgestapeld op de hoedenplank. Pantserwagens en waterkanonnen staan gereed. Fonske, het Manneke Pis van Leuven en symbool voor de studenten aldaar, staat er onverstoorbaar tussen. Hij blijft in zijn boek turen en laat zich ondertussen vol lop)en. 'Het is de hele avond kalm geweest, maar nu schijnen er relletjes te zijn op de Grote Markt', vertelt een verslaggever van de studentenpers even na tienen. In een zijstraat van het Ladeuzeplein staan een stuk of vijftien pantserwagens, in één ervan wordt een tegensputterende arrestant hardhandig tot rust gemaand. Aan de kop van de colonne drentelt een groepje Rijkswachters, dat na enige tijd in looppas richting Grote Markt vertrekt. Op de hoek van

de straat staan wat Leuvenaren belangstellend toe te kijken, zonder dat er iets te zien is. Ook op de Grote Markt - even later - is alles volmaakt rustig.

BOLWERK De Belgische studenten roeren zich, en vy|ar zou dat duidelijker te merken zijn dan in Leuven? Een universiteitsstad bij uitstek, bijna iedere Vlaming schijnt hier gestudeerd te hebben. Zowat de helft van de bevolking bestaat uit studenten: het centrum heeft 30.000 ingezetenen en er lopen zo'n 25.000 studenten rond. In de zomer is het er dan ook uitgestorven. Stad en universiteit zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden: de gebouwen van de Katholieke Universiteit Leuven (KUL) staan verspreid in het centrum. De universiteitsgebouwen gaan veetal schuil achter fraaie oude gevels, maar zijn van binnen modern en sober, soms zelfs wat kaal. De Centrale Bibliotheek aan het Ladeuzeplein, afgelopen weken ook mikpunt van bezettingsacties, is met zijn statige toren en ijzeren hekken een bolwerk van de wetenschap. Wat houdt de studenten van de KUL naast het Sint-Annaplan - zoal bezig? Het studentenweekblad Veto, in een oplage van achtduizend exemplaren over de stad verspreid, kan daar misschien een indruk van geven. Het blad wordt grotendeels gevuld met berichten over de protestacties, maar brengt verder de geijkte onderwerpen: theater, literatuur, sport en faculteitsnieuws. Verder politiek, een reportage over werken in de 'betere' cafés van Leuven en cartoons. Op pagina twee de ingezonden brieven, soms met pittige bijdragen. De efficiëntie die de Nederlandse student in haar greep houdt, blijkt op de Belgische collega's minder vat te hebben. Zij maken zich nog druk over de gang van zaken aan de universiteit, studeren is hier nog een levenshouding. Zo maakt het verhaal over de cafés een reactie los van een lezer die anoniem wil blijven en die behoorlijk uithaalt naar wat hij of zij de 'Maffia van Leuven' noemt. De voornaamste horeca-gelegenheden in de stad zouden in handen zijn van een kleine machtige club, die er schandalige praktijken op na houdt en studenten die uit geldnood in hun zaak gaan werken, onder druk zet. Eigenaren en gérants zouden opvallende vrienden hebben en hoeven het

'TUburg is geen studentenstad' 'Ik denk dat de nonnen op de universiteiten in Nederiand lager liggen dan in België', zegt Tom Uitterhaegen (19 jaar). Dat was voor liem een reden om na mislukking van zijn studie psychologie in Leuven, in Tilburg verder te gaan. Tom is Belgisch van nationaliteit maar heeft, op de twee jaar in Leuven na, zijn hele leven in Nederland gewoond. 'Daarom was het ook vrij logisch dat ik in Nederiand verder ging, toen het daar niet lukte', vertelt hij. 'In België worden alle tentamens op het einde van het jaar afgenomen, dus als je daar niet naar toe werkt, wat bij mij het geval was, kun je het wel vei^eten. Er wordt op de universiteiten in België veel meer discipline van je gevergd. Het is veel prettiger om de tentamens verspreid over het jaar te krijgen'. Tom vindt dat TUburg geen echte studentenstad is en dat valt hem tegen. 'In . Univers

Leuven heeft iedere faculteit zijn eigen café, dat zie je hier niet. Bovendien is het hele culturele leven aan de studenten aangepast, wat betreft de toegangsprijzen. In Leuven merk je aan alles dat het een studentenstad is. De universiteitsgebouwen zijn niet zo geconcentreerd als hier, maar staan door de hele stad. Dat alles draagt wel bij aan een leuker studentenleven'. Volgens Tom zijn destudenten in België nonchalanter ten opzichte van hun studie. 'Dat heeft te maken met dat tentamensysteem. Iedereen heeft daar zoiets van: die tentamens komen toch pas op het eind van het jaar, daar hoeven we ons nog niet druk om te maken. Hier in Tilburg zijn de studenten veel meer gericht op de studieresultaten, omdat ze daar een paar keer per jaar met hun neus bovenop gedrukt worden'. L.G.

daarom met een aantal wettelijke bepalingen niet zo nauw te nemen. Ze buiten werkstudenten uit, behandelen ze als vuil en discrimineren bezoekers. De briefschrijver(ster) was zelf slachtoffer en zint op 'wraak, bittere wraak'. Zou zoiets in Tilburg, of in Nederland, nog mogelijk zijn?

SAMENWERKING Twee katholieke universiteiten op een dikke honderd kilometer van elkaar, de KUB en de KUL, dat moet haast wel tot samenwerking leiden. Die samenwerking kwam er dan ook, en één van de resultaten was het congres 'Recht en werkloosheid driemaal Vl-anders bel<el<en', dat op 11 december in Leuven gehouden werd. De vakgroep Sociaal recht en sociale politiek en de subfaculteit Sociale Zekerheidswetenschappen vertegenwoordigden, samen met een aantal belangstellende economen, de universiteit van Tilburg. De Katholieke Universiteit Leuven zorgde voor het Instituut voor sociaal recht, een delegatiejuristen. Drie thema's stonden ter discussie: wat betekent arbeidsongeschiktheid in een tijd van massale werkloosheid, hoe leg je het begrip 'passende arbeid' uit en hoe functioneert de computer als arbeidsbemiddelaar? Het congres maakte onderdeel uit van een groter en meer ambitieus Vlanders-project en zou oorspronkelijk in het Brusselse Congressencentrum gehouden worden. Wegens faillissement van de organisatie moeten KUB en KUL op het laatste moment naar Leuven uitwijken, zonder dat dit overigens verdere gevolgen heeft voor de betrokken vakgroepen. Franl< l\/lanuhutu, student-assistent bij de Tilburgse juristen en één van de organisatoren van het congres: 'Bij het grote samenwerkingsverband Vlanders waren

ms opnieuw liet wiel uitvinden' BLOKKEN

Leuven, donderdagavond lldAiber, tien voor zes. Het is nog stil op hetMgr. Ladeuzeplein. Om,mmoet hier een fakkeloptocht beginnen, een protest van Belg t studenten tegen de bezuinigingsmaatregelen van )(/( tering Martens. Na een paar minuten draait een busje van ée Imacht het plein op. Een kwartier later staat in het centm an de stad om de vijftig meter een busje of pantserwagen, zonéat ergens een demonstrant te bekennen is. Leuven maaictzicfimr een onrustige avond. Univers-verslaggever Hans defimr, ', op vi/eg naar een gezamenlijk congres van de unk ieiten van Tilburg en Leuven kwam in een woelige studenteiml terecht

door Ham ^ïmBrouy Brouwer meer vakgroepen betrokken. Die hebta voor het faillissement al wel congressen georganiseerd, maar moesten nu noodgt dwongen stoppen. Wij zijn financieel echter onafhankelijk en werkten al zelfstandig, We kunnen daarom gewoon doorgaai De overkoepelende organisatie zorgde a leen voor congresruimten en dat sooit zaken.' Op de dag van het congres staat Manuh tu 's morgens tegen de koffiepauze klaai om de congresgangers van koffie te voorzien, samen met de Leuvense studenten Lode Degroote en Koen Diegenant. D« sfeer is prima en de Belgen hebben nel hun gasten al een paar gezellige uren be leefd. 'Bijna alle studenten uit Tilburg zi)i hier drie dagen', vertelt Frank Manuhutu, 'Er is een programma met werkgroepen discussies, maar de Leuvense studente» hebben ons ook feesten aanaeboden. De

Nederlanders logeren hier bij Belgische studenten, dat is niet alleen goedkoop maar zorgt ook voor een goede sfeer.' Met de sfeer zit het wel goed, de financiën zouden het voortbestaan van het samenwerkingsverband echter wel eens in gevaar kunnen brengen. Dit congres is het tweede dat Tilburg en Leuven samen organiseren, het tweede ook dat in België gehouden wordt. Het zou mooi zijn, als volgend jaar de KUB de Belgen uitnodigde. 'Als dat zou kunnen!', zegt Frank Manuhutu. Ook de Belgische organisator mr. Frank Robben ziet dat wel zitten. Hij denkt niet, dat geld een struikelblok hoeft te zijn: 'Het grote Vlanders-project bestaat weliswaar niet meer, maar met onze financiën gaat het niet slecht. Voor België zal dat in elk geval weinig problemen opleveren. En we komen volgend jaar graag naar Tilburg.'

Samenwerking tussen de universiteiten van Leuven en Tilburg is niet alleen leuk voor de deelnemers aan het congres, het is vooral ook leerzaam. Ze kunnen de andere aanpak van verwante vakgroepen eens bekijken en ervaringen uitwisselen. Alleen daarom al is het de moeite waard om de samenwerking voort te zetten. Ook voor studenten is een kijkje bij de collega's over de grens interessant. Zij merken eveneens de verschillen die Prof. De Moor elders in drt blad signaleert: 'De verhoudingen tussen Nederlandse studenten en docenten is vrijer. Ze tutoyeren elkaar eerder dan wij, bij ons blijft het toch altijd wat formeler. Een professor die ik normaal bij zijn voornaam aanspreek, zal ik in bijzijn van anderen nooit zo noemen', aldus Ludo Degroote. Verder vallen de verschillen in structuur van de studie en het tentamensysteem op. De Belgen vinden dat laatste aan hun universiteiten veel zwaarder, maar zijn er niet ongelukkig mee. Een rechtenstudente: 'Hier vallen alle tentamens aan het einde van het academische jaar, in mei en juni dus. Andere tentamenperioden kennen we niet. Als je hier in die maanden komt, zit iedereen te blokken, dan is het leeg in de cafés.' Dat ook Belgische studenten bij hun professoren het imago van notoire cafébezoekers hebben, blijkt uit de inleiding van prof.dr. J. Van Langendonck tijdens het congres. In zijn verhaal over passende arbeid zegt hij: 'De meeste mensen slapen 's nachts en zijn overdag actief, al geldt dat niet voor studenten. Weinigen zouden overigens de tijd hebben om een congres als dit de hele dag bij te wonen, maar dan heb ik het eigenlijk over de arbeidende bevolking, niet over studenten.' Gejoel en gestampvoet in de zaal is zijn deel.

HET SPiJT ME, PftANS. MAATi l i c MOtT 3E KOT BtTALtN VA

Cartoon uit studentenweekblad Veto van 11 december.

PLUS ULTRA Buitengewoon hoogleraar Sociale Zekerheidsrecht aan de KUB, prof.dr. Danny Pieters, besloot het congres in Leuven met de presentatie van het boek Plus Ultra. Hij maakte van die gelegenheid gebruik om nog eens te wijzen op het belang van grensoverschrijdende wetenschap. 'Het wordt tijd dat Nederlands-Belgische uitwisselingen tot de normaalste zaak van de wereld worden', betoogde hij. 'Bij arbeidsrecht gebeurt dat al langer, maar buitenlandse gasten op een congres blijven een uitzondering. Nederland en België kennen vergelijkbare problemen, we moeten proberen ze samen op te lossen. Dan is het niet nodig dat binnen een straal van honderd kilometer een paar keer opnieuw het wiel uitgevonden wordt.' Het boek Plus Ultra bevat naast de lezin-

cA^vxL^'?*

gen van het Belgisch-Nederlands congres vier artikelen van deelnemende studenten. Die waren het resultaat van studieweekeinden die al in het kader van de uitwisseling gehouden zijn. Danny Pieters vestigde de aandacht op een al jaren bestaande samenwerking tussen de Tilburgse vakgroepen Sociaal recht en Sociale politiek met de Leuvense zusterfaculteiten. Over de titel van het boek, dat hij met een 'zekere fierheid' presenteerde, zei Pieters: 'Plus Ultra: er is meer verderop. We moeten onze grenzen verleggen, want het kan altijd beter. Nieuwe dimensies zoeken, dat is het kenmerk van een levende universiteit. Plus Ultra betekent dat de blik verruimt wordt en we over het eigen muurtje kijken. Niet alleen naar andere vakgebieden, maar ook over de grens. Problemen die nationaal lijken doen zich ook bij de buren voor.'

'Nederlandse studenten zijn veel verbaier' Omdat Birgit Conix (21 jaar) het eerste jaar van haar studie economie aan de Katholieke Universiteit in Antwerpen niet haalde en ontevreden was over het onderwijs daar, besloot ze om het in Nederiand verder te proberen. Eerstejaars economie is ze en tot nu toe bevalt het studeren in Tilburg haar goed. 'In België kregen we ongeveer zestien verschillende vakken, waaronder ook vakken die niets met economie te maken hebben, zoals bijvoorbeeld godsdienst', zegt ze. 'Het economie-onderwijs is heel algemeen en eigenlijk vond ik dat maar niets. In Tilburg is de studie veel gerichter, je bent echt alleen maar met economie bezig. Daarnaast is het systeem van de verspreide tentamens veel geschikter voor mij. Je krijgt hier ook veel meer tijd om je voor te bereiden'. Wat haar opvalt aan de Nederiandse studenten is hun brutaliteit en verbaliteit. 'Ze weten hier bijna altijd wat ze moeten zeggen. Je merkt dat ook aan de omgang met docenten, dat gaat hier Campus van de Katholieke Universiteit Leuven

veel amicaler als in België. Ik was een heel schools systeem gewend. Wat dat betreft is Tilburg ook een vooruitgang'. 'Je ziet hier op de universiteiten ook veel meer buitenlanders rondlopen als in België. Prima, vind ik dat, buitenlanders zijn veel meer geïntegreerd. In België hebben ze nog steeds een underdog-positie'. Birgit vindt dat er nogal wat 'alternatieve types' tussen de economie-studenten zitten. 'Mensen die er helemaal niet uitzien alsof ze economie studeren. Ja, dat klinkt vreemd, maar in België waren ze allemaal 'college'. Ik denk trouwens dat Nederianders sowieso progressiever zijn dan Belgen. Natuurlijk is dat niet alleen het uiterlijk, maar dat is daar wel een vorm van. Als je ziet dat een paar weken geleden de hele universiteit op zijn kop stond vanwege die bezuinigingen. Ik vraag me af of de Belgische studenten ook zo gereageerd zouden hebben.' L.G. 19 d e c e m b e r 1986

/

Informatica kan best nog wat ruggesteun gebruiken, in i^ts van die laitisdie tmiuiiÊ^' TiVsf was eigenlijk fiet probleem met die apparatuur?', informeert professor Meersman aan het begin van het gespreic. 'lic was me van niks bewust', zegt hij verbolgen. 'Het enige wat ik weet is dat het redelijk haastig moest gaan. Het is bij mij nooit opgekomen er een probleem achter te zoeken', aldus de hoogleraar Informatica. De commotie rond zijn aanstelling in september vindt hij onbegrijpelijk. Uit een bericht In de krant vernam hij dat er problemen waren gerezen rond zijn aanstelling bij de Economische Faculteit. Wat was er gebeurd? In de vorige zomervakantie gaf het College van Bestuur zijn fiat aan de benoeming van prof. Meersman. Tevens ging het college accoord met de aanschaf van een kleine kwart miljoen gulden aan computerapparatuur van het merk Hewlett-Packard. Professor Meersman stelde de aanwezigheid van de apparatuur, die afwijkt van de aan de KUB geldende standaardmerken IBM en Olivetti, als voorwaarde bij zijn aanstelling. De Universiteitsraad bleek er na de vakantie moeite mee te hebben dat zij niet gekend was in de beslissing van het college. Nadat het college tekst en uitleg had gegeven over de gang van zaken rondom de benoeming ging de raad alsnog, zij het mokkend, accoord. Het gebeuren ging al snel de 'Meersman-affaire' heten. De storm is inmiddels geluwd en prof. Meersman zit nu enkele maanden te werken met de gewraakte computers, die opgesteld zijn in het Informaticalaboratorium (Infolab), een riante ruimte op de derde verdieping van gebouw B. Verspreid over de ruimte staan verschillende eenheden Hewlett-Packard-apparatuur opgesteld. Medewerkers van Meersman kijken geconcentreerd naar het beeldscherm of tikken gegevens in. Er staat ook een computer van het merk Apollo. Langs een muur staan meters hoog dozen opgestapeld die de merknamen vermelden. We spreken met de hoogleraar in zijn bureau. Een wand wordt in beslag genomen met literatuur op het gebied van de informatica (de IBMnewsletter, bijvoorbeeld). Aan een andere muur hangt een bord met een imposante tekening, waarin strepen en pijlen van verschillende kleuren een voor de leek onontrafelbaar geheel vormen. Op het bureau staateen Olivetti-computer. De hoogleraar wijst op het Automatiseringsbeleidsplan, waarin geregeld wordt dat de KUB in principe alleen de standaardmerken IBM en Olivetti aanschaft. 'Kijk', zegt hij als hij naar de Olivetti wijst, 'de machine die daar staat heeft een administratieve functie. Uiteraard volg je daarvoor het beleidsplan. Maar de machines die voor onderzoek dienen, moetje met andere critiria kiezen. Die moeten het best passen bij het onderzoek dat ik doe.' Na een vergelijkend onderzoek dat professor Meersman in de Verenigde Staten verrichtte tussen onder meer de merken Hewlett-Packard en Apollo, koos hij op het laatste moment voor het eerstgenoemde merk. In juli belde hij vanuit Amerika naar Tilburg om 'te zeggen welke van de twee bestelbonnen de deur uit kon.' 'Eeriijk gezegd', aldus Meersman, 'was ik van het beleidsplan niet op de hoogte en is die kwestie niet in mij opgekomen omdat eender welke universiteit in België en in Nederiand de onderzoeksapparatuur niet in zo'n beleidsplan opneemt.' De drukte die hier ontstond over de afwijkende appaUnivers

Sinds september van dit Jaar is prof. dr. Robert l\/leersman, geboren te Antwerpen en woonachtig in het Belgische Deurne, aangesteld als hoogleraar Informatica aan de Economische Faculteit van de KUB. Hij geldt als internationaal 'coryfee'op het gebied van de Informatica. Samen met hem kwamen er computers van het merk Hewlett-Packard binnen. De Universiteitsraad, die niet in de aanschaf van de apparatuur gekend was, stelde kritische vragen over de gang van zaken maar ging uiteindelijk accoord. Een kritisch interview met prof. Meersman over zijn aanstelling, kunstmatige intelligentie, contract-onderzoek, Zuid-Afrika en de NAVO.

Meersman over de 'affaire-Meersman'

ca kon komen', vertelt hij. Hij promoveerde tot doctor in de Wiskunde-informatica met lof - in 1976 aan de Vrije Universiteit van Brussel. Dit doctoraat behaalde hij op onderzoek aan de Carnegie-Meilon University in Pittsburg, in de Verenigde Staten. Voordat hij promoveerde stapte hij over naar de Antwerpse universiteit. Daar wericte hij tot 1979. 'Toen ben ik overgestapt naar de industrie, naar Control Data Belgium in Brussel, waar een researchlaboratorium was waar men databanksystemen ontwierp', aldus prof. Meersman. Na een jaar of vijf stapte hij over naar het Limburgs Universitair Centrum in Hasselt, waar hij hoogleraar Informatica werd. Ondertussen doceerde hij aan de Brusselse universiteit het vak Informatiesystemen en Databanken. 'En toen', aldus prof. Meersman, 'kreeg ik van hieruit dat heel interessante aanbod. Het leek me wel wat om op een meer toepassingsgerichte afdeling terecht te komen. Dat onderzoek van mij, en van de mensen met mij, is ondertussen zodanig ontwikkeld, dat er concrete belangstelling voor bestaat. En dit leek een heel goede plek om dat onderzoek voort te zetten.' Hij is voorzitter van de werkgroep Databases van de internationale organisatie voor informatievenwerking IFIP en organisator van een IFIP-seminar voor ontwikkelingslanden. Ook is hij lid van een wert<groep van de Internationale Standaardorganisatie ISO die zich bezig houdt met het standaardiseren van informatiesystemen. De KUB heeft in de persoon van prof. Meersman een 'coryfee' op het gebied van de Informatica binnengehaald.

JUNGLE Desondanks overheersten de kritische vragen de lofzang in de Universiteitsraad. Na uitleg van het college ging de raad in een volgende vergadering alsnog accoord met de aanschaf van de apparatuur. Het college verplichtte zich nader te onderzoeken hoe het tot de 'communicatiestoornissen' had kunnen leiden. Prof. Meersman: "Wat is 't probleem?' ratuur komt door de onbekendheid met computers. 'Ik wijt dat aan het feit dat computers nog altijd iets magisch hebben bij de mensen', aldus de hoogleraar Informatica.

INTELLIGENTIE Professor Meersman legt uit waar hij mee bezig is: 'Mijn specialiteit ligt op het gebied van databanken, informatiesystemen. Dus het ontwerpen, construeren en genereren van een geïntegreerd informatiesysteem. Een computerinstallatie, met alles er op en eraan, beschouwd als een systeem dat in staat is informatie op te vangen en terug beschikbaar te stellen.' Daarvoor is het noodzakelijk om de informatie goed te kennen. Meersman: 'Je moet die eerst gaan analyseren, dat is een niet triviaal probleem. Je moet niet alleen weten over welke objecten je praat, je moet ook de interrelatie tussen de objecten kennen en ook de beperkingen die de objecten en de relaties hebben. Die beperkingen noem ik semantiek. De kern van het probleem is om een goede representatie te vinden voor de semantiek.' De methode die professor Meersman ontwikkelt, draait proef in enkele steden in Europa en in Amerika. Deze

zaken horen thuis in een tak van de Informatica die ook wel 'Artificiële intelligentie' genoemd wordt. Hij legt wederom uit: 'Kunstmatige intelligentie houdt zich onder andere bezig met representeren van kennis op een intelligente manier. Je geeft de computer de redeneerregels mee maar de eigenlijke redenering niet. Als de hopen kennis zich opstapelen dan begint het - op vraag natuuriijk - volgens de regels te redeneren en misschien komt het tot intelligente conclusies'. Het is nog een onontgonnen gebied, stelt hij. Prof. Meersman: 'Op het moment is het zo dat binnen de artificiële intelligentie er nog niet erg veel.... er is veel artificieel en weinig intelligentie. Het is iets wat in evolutie is.' Prof. dr. Meersman heeft twee jaar Wiskunde gestudeerd aan de Universiteit van Antwerpen en daarna twee jaar aan de Vrije Universiteit van Brussel, waar hij de eerste beginselen van Informatica gedoceerd kreeg. 'Toen ben ik geïnteresseerd geraakt in Informatica maar er was nog niet zoveel', zegt hij. Hij ging onderzoek doen als wetenschappelijk medewerker aan de Brusselse universiteit op theoretische Wiskunde. 'De numerieke analyse daarin was het dichtst wat ik bij Informati-

Prof. Meersman doet op het moment onder andere contract-onderzoek voor Hewlett-Packard. Maar zijn er ook andere financiële bindingen? 'Het antwoord is nee, natuuriijk', zegt hij stellig en hij heeft er ook geen commissariaatje. 'Spijtig genoeg', zegt hij lachend. Meersman: 'Hier is men niet gewend en het doen van contractresearch op concrete zaken als software. Ik vermoed dat ik in diejungle moet hakken om er een pad in aan te brengen.' Tilburg moest maar eens gaan kijken in Eindhoven, Delft of 'zelfs' Nijmegen. 'Daar is het de normaalste zaak van de wereld', aldus de hoogleraar. 'Daar gaat men niet zoeken naar commissarisschappen,financiëlebindingen en andere obscure connecties met de leverancier van de hard-ware.' Hij pleit voor een positieve houding van de instelling ten aanzien van Informatica en het opstarten van het fundamenteel onderzoek ernaar. Meersman: 'Het Infolab ligt nog in de couveuse. Het kan best nog wat ruggesteun gebruiken, in plaats van die kritische houding.' Kwasie serieus voegt hij er aan toe: 'Dat geld kan men beter gebruiken om óeparking te bewaken. In drie weken tijd is er twee keer in mijn auto ingebroken.'

19 decennber 1986

Komt u uit het Zuiden? Nee, il( item uit liet Noorden. Van België, wel te verstaan De eerste jaren waren nnoeilijk. Ik leed aan woningnood, een fenomeen dat ik alleen van horen zeggen kende. Ik leidde het leven van een zwerfkat, sjouwde mijn twee katten zaliger mee van logeer- naar illegaal adres en vice versa, van Brussel naar Amsterdam. Ik had al Hollandse trekjes want katten zijn niet Belgisch (evenmin als verjaardagsfeesten, sinterklaas en winkelsluiting op zondag). Goed bedoeld, of zal ik zeggen: niet kwaad bedoeld en in ieder geval tot vervelens toe werd ik geplaagd om mijn Belgische trekjes. Sindsdien zijn er zeven jaren voorbij gegaan, mijn katten zijn dood, mijn woningnood ging over, mijn g werd minder zacht, ik word voor Limburgse of Brabantse versleten. Komt u uit het zuiden? Nee, ik kom uit het noorden. Van België, wel te verstaan. Ik viel tussen twee steden, pendelde tussen Brussel en Amsterdam, was ook in mijn eigen franstalige hoofdstad buitenlandse want Vlaming, woonde er - ik hou van afgeronde getallen - ook zeven jaar, verschoof nu drie jaar geleden de pendelbeweging naar Tilburg en Amsterdam. In Tilburg herkende ik wat ik in Brussel, en daarvoor in mijn geboortestad Gent achterliet. De lawaaierige kroeggesprekken, de vuile klinkers, de zachte g. De liefdehaat verhouding met het noorden, met Amsterdam dat zichzelf de navel van de wereld weet. Het lieflijke landschap, de in groen verborgen dorpen, de chaotische stedenbouw. Tilburg of all places, het zou België kunnen zijn compleet met armoedig arbeidersverleden ware het niet dat de nieuwbouw te voorspelbaar is, net dat tikkeltje fantasie ontbeert dat het Belgische laisser faire, laisser passer kenmerkt. En bij de zuidelijke Nederlanders proef ik iets Vlaams want Amsterdam zuigt en stoot tegelijkertijd af, trekt aan, maakt ook bang. Even de context: ik ben historica, werd journaliste omdat begin jaren zeventig

België voorliep met de crisis, het onderwijs was dichtgeslibd. Ik kwam naar Nederland omdat ik de journalistiek in België niet meer zag zitten, ik werd docente aan de Academie voor de Journalistiek omdat ik toch altijd iets van de schoolf rik heb gehouden. Verder heb ik iets met taal en met buitenlanders, met cultuur en met culturen die in elkaar schuiven of met elkaar botsen. Ik herken Marion Bloem, al ben ik geen belanda en al begrijp ik, gewoon Vlaams meisje, vaak haar Indische woorden niet. In Holland leerde ik mezelf Belgische noemen in plaats van Vlaamse en op mijn EG-paspoort staat inderdaad meertalig dat ik een onderdaan ben van het koninkrijk België. Zelf vermoed ik dat ik intussen tot de folklore van de Jordaan behoor waar ik in een hofje woon, enig uniek volgens de dagjesmensen die er op zondagmiddag graag doorheen wandelen. Afgelopen zondag kreeg dat wandelgebeuren het karakter van een invasie maar mijn hofje was dan ook op de Avro geweest. Ontdek je plekje.

LATIJNS Ik ben Latijns, vind ik en dat vind ik van alle Vlamingen. Felle gesprekken in Vlaamse kroegen als ik onze germaanse taal aan een historisch toeval wijt, als ik die taal bovendien van kritische kanttekeningen voorzie en als ik tenslotte verzucht: waarom behoor ik niet tot de franstalige tak van onze familie, dan zat ik nu in Nice en niet in het koude noorden. En in Amsterdam, meesterlijk bezongen door de Vlaming Jacques Brei die franstalig was, kan men daar alle begrip voor opbrengen maar groeit het onbegrip als ik de Vlaamse (taal)kwestie van historische voetnoten voorzie, de Vlaamse collaboratie in grijstinten beschrijf. Wel moet ik toegeven dat België me ontglipt, dat zelfs ik ingewijde er langzamerhand niets meer van begrijp, dat ik me niet langer druk wens te maken om Voeren, Happart en het trieste verhaal van De Morgen. Want wat is dat voor een land waar het parlement zichzelf naar huis stuurt, gul volmachten uitdeelt aan steeds dezelfde regering, schaamteloos spijbelt als er dan toch punten op de Kamer-agenda staan? De Belgische parlementair bedrijft geen politiek maar vriendjespolitiek. Hij heeft een dagtaak aan zijn cliënten, de kleine luiden die hij thuis ontvangt, aan een baan helpt of een pensioen in de hoop dat ze dankbaar voor hem zullen stemmen tijdens de verkiezingen. De Belgische journalist kijkt minzaam toe, verdedigt de democratie in theorie, het partijpolitieke standpunt van de eigen krant in zijn artikelen. Wie zich niet conformeert wordt het leven zuur gemaakt en dankzij België's economische faillissement wordt het langzamerhand helemaal onmogelijk om een baan te krijgen, laat staan hogerop te klimmen zonder kruiwagenpolitiek. Ik toetste mijn verhaal' aan de verhalen

van anderen. Een planoloog in Nijmegen, een historicus in Rotterdam, een uitgever in Baarn, een vertaler en een informaticus in Amsterdam, een filosoof in Deventer, een actrice in Arnhem, een jurist, een verpleegkundige, een arts. Ze zitten overal en bij voorkeur in die aardige baantjes die nu ook in Nederland worden wegbezuinigd. Hun preciese aantal is moeilijk te achterhalen. Zo'n vijfentwintigduizend volgens de Nederlandse statistieken, twee keer zoveel volgens de Belgen. Daar zit dan alles bij: de nazaten van vluchtelingen uit de eerste wereldoorlog, de Westvlaamse boeren die in het interbellum naar Friesland trokken, de grensarbeiders in het zuiden. De immigratie verliep meestal druppelsgewijs met een kleine piek in de jaren zeventig.

TWEEDE KEUS Achter die piek ging ik aan, niet zonder enige vooringenomenheid en uiteindelijk toch nog verbaasd dat het totale verhaal zo sterk aan mijn verwachtingen beantwoordde. Ze hadden het allemaal moeilijk in het begin, ze leden aan woningnood, hadden van tevoren niet beseft wat dat echt betekende, meestal hadden ze geen katten. Vanzelfsprekend dachten ze met weemoed aan België's rijke tafelen, de lekkere restaurants, de ruime huizen, de markten op zondag, de winkels vol overvloed. Maar bovenal: ik vond er geen één die echt voor Nederland had gekozen. Ze pasten zich aan, helemaal, een beetje of helemaal niet. In dat laatste geval droomden ze van hun pensioen dat ze in België zouden opsouperen. Eigenlijk waren ze liever in België gebleven maar professioneel lukte het niet of moeizaam of ze hadden geen zin om de geijkte Belgische zigzagwegen te bewandelen. Nederland was niet hun land van melk en honing, zoals Hollanders graag veronderstellen, Nederland was tweede keus, werd eventueel later eerste keus. Van de historicus die inmiddels uit eigen beweging Rotterdam inruilde voor Leiden, kreeg ik een verklaring voor de Hollandse gastvrijheid. Hij zocht het in de traditionele Hollandse koopmansgeest. Hollanders zijn kooplui, halen elders wat ze in eigen land niet hebben. Waarom zouden ze dan academische deskundigheid ook niet in het buitenland halen. Hij noemde namen van Vlamingen, Britten, Duitsers, Oostenrijkers, Amerikanen. Zelf werd hij ooit in de pers opgevoerd als één van de tien belangrijke Nederlandse historici. Als ik het me goed herinner waren slechts drie van de andere negen echt Nederlands. Maar dit terzijde. Ons gesprek had plaats voor de nieuwe krimp aan de universiteiten toesloeg. En het zou me niet verbazen als krimp en groei in Nederland het protectionisme zouden bevorderen dat in België allang tot de traditie behoort. Myram Ceriez docente Academie voor de Journalistiek Tilburg Ludiek betogen in Brussel (toto: da Hollander) 19 december 1986

Ik zal het u precies uitleggen. In de nacht van 23 op 24 maart 1985 zat ik achter een tafel, op een podium, naast Johan Anthierens. We maakten deel uit van een forum dat discussieerde over literatuur en snobisme. Toen Anthierens het woord kreeg, begon de tafel zenuwachtig te trillen. Die tafel wist wat er zou komen. Anthierens kreeg de zaal plat (ik niet). Hij schakelde de voorzitter uit (ik niet) met een verbale kopstoot (mij ook). Hij liet de andere forumleden ver achter zich (ik niet). Vanaf dat moment was Johan Anthierens mijn favoriete Belgische auteur. Meer dan anderhalf jaar is Anthierens mijn uitverkoren Belgische schrijver geweest. Onlangs heb ik echter iets van hem gelezen: Het Belgische domdenken. Smaadschrift. Dat viel tegen. Op zichzelf is het wel een aardig boekje. Anthierens maakt zich kwaad op het vreten en zuipen van zijn landgenoten: ze willen niet zien dat veel Belgen niet aan vreten en zuipen toekomen, omdat ze daar veel te arm voor zijn. Anthierens maakt zich kwaad op de corruptie en de schijnheiligheid van politici. Anthierens maakt zich kwaad over de vervuiling en verloedering van België. Verder maakt hij zich kwaad op het gebrek aan cultuur. Hij maakt zich ook kwaad op de koning die plotseling als redder van het gezin optreedt. Anthierens maakt zich kwaad op al die Belgen die zich alles maar laten welgevallen en die geen mond open durven te doen. Een flink deel van dit dunne boekje staat in het teken van het bezoek dat de pat4s in mei 1985 aan België bracht. Het leek of de noodtoestand in het land was afgekon-

Belgische boeken

Lanoye met brilletje.

digd; voor niet-katholieken bood het land geen ruimte meer. En wat nog erger was: de andersdenkenden lieten zich gewillig inpakken. Anthierens: 'De vrije gedachte blinddoekte zijn afgrijzen, muilbandde zijn walg. Het minste ongenoegen, uitgaande van niet-kerkelijken, werd verpakt

in glanspapier van breeddenkendheid. De anticiperende afdreiging uit katholieke hoek had eens te meer zijn doel gemist; iedere heiden had zijn hik onder controle en hield zijn tolerantienaald in de gaten, erover wakend dat het alarmpeil niet werd overschreden.' Met opzet geef ik dit lange citaat, omdat hier duidelijk uit kan worden waarom Anthierens niet meer mijn favoriete Belgische auteur is. Het onderwerp is goed, het standpunt van Anthierens is uitstekend, maar zijn stijl is lelijk. Op diverse plaatsen in het boek lijkt Anthierens een onecht kind van Hugo Claus en Gerrit Komrij. Daar ligt geen Belg van wakker. Ooit (een paar jaar geleden?) las ik in het Amsterdamse studentenweekblad Propria Cures een semiothische beschouwing over een Nederlandse biertapper die in België 'Laatste ronde! Laatste ronde!' roept. Auteur: Tom Lanoye, goochelaar met omkeringen. Hij laat zien dat de kreet van de biertapper in België het tegenover betekent van wat Nederlanders zich hier bij voorstellen. Verder zet Lanoye zijn betoog kracht bij, door te starten met de epiloog en te beginnen met de proloog. Aan het slot van zijn stuk begint hij met de opmerking, dat hij dit soort stukken niet zal schrijven. Zo samengevat lijkt het, alsof de auteur Hugo Claus en Gerrit Komrij combineert. Maar dat is niet zo. Lanoye laat gewoon even zien dat hij goed kan schrijven. Dit prachtige biertappersstuk maakt nu deel \iit\znhet cirkus van de slechte smaak, een buitengewoon onevenwichtige bundel die schitterend is om te lezen en pas aan het eind gaat vervelen.

Virtuoos maakt Lanoye zich kwaad op Belgische cultuurdragers. Cultuur is in België een cirkus van de slechte smaak. Om dat te demonstreren, parodieert Lanoye er lustig op los. Toneelmakers spreekt hij in de vorm van een toneelstukje toe. Be.'gen die zijn favoriete auteur Hans Warren niet willen lezen, worden in een toespraak tot de orde geroepen. Voor Belgische schrijvers die niet kuimen schrijven, schudt Lanoye achteloos een paar briljante verhaaltjes uit zijn mouw. En zo gaat het maar door. In hoog tempo voert Lanoye cirkusnummers op, om slechte cirkusartiesten de loef af te steken. Schaamteloos laat Lanoye zien, dat hij als schrijver trucs gebruikt. Hij kan die trucs gewoon tonen, omdat hij ze perfect beheerst. Op het eind gaat het echter vervelen. Daar staat een briefwisseling met ambtelijke personages. Lanoye wil geld; deamtenaren reageren als ambtenaren. Hier heeft het gewone, saaie leven van alledag de macht overgenomen in het cirkus. Lanoye komt nu niet uit zijn rol van ploeteraar die niet begrepen wordt door de overheid. Het boek eindigt een beetje zeurderig. Verder is Tom Lanoye mijn favoriete Belgische auteur. Karel Soudijn

Johan Anthierens, Het Belgische domdenken. Smaadschrift. Leuven: Kntak, 1986, 74 blz. Tom Lanoye, het cirkus van de slechte smaak. Antwerpen: Dedalus, 1986, 120 blz.

•"^^^tp-

'Belgische bibliotheken zijn erg ouderwets' 'Ik heb België en Nederland nooit echt verschillend gevonden. Maar bijvoorbeeld uitgaan in Antwerpen is veel gezelliger dan in Tilburg. In Antwerpen kun je gewoon een eindje gaan wandelen en dan zomaar ergens een pintje pakken. Hier kan dat niet, hier zit alleen jeugd in de kroegen en dan voel ik me zo oud', aldus Corry Stuyts. Ze komt uit Antwerpen en werkt al ruim zeven jaar als bibliotheek-assistente op de KUB in Tilburg.

Haar woonplaats verruilde ze echter al veel eerder. In 1968 trouwde ze meteen Nederlander en ging in Tilburg wonen. Daar heeft ze nooit spijt van gehad en als woonplaats trekt Antwerpen haar ook niet meer. 'Ik zou niet liever terug gaan naar België, gewoon omdat ik daar geen binding meer heb voor mijn werk. Ik vind het wel gezellig om naar Antwerpen te gaan, maar ik denk dat ik hier goed ingeburgerd ben', zegt mevrouw Stuyts. Met haar diploma van de Tilburgse Bibliotheek-Academie zou ze in België ook niet eens aan de slag kunnen. In Nederland is ze documentallste maar het diploma van hier, wordt daar niet geaccepteerd. Corry Stuyts: 'Het bibliotheekwezen stelt daar echter veel minder voor. Nog niet zolang geleden was ik in de bibliotheek van de Antwerpse Universiteit en daar schrok ik echt van. Daar heb je nog mensen lopen met een stofjas aan, die een boek voor je gaan pakken. Het was echt een wetenschappelijke bibliotheek maar het was net of je terug in de tijd stapte. Ik vond het heel ouderwets en had het gevoel dat je ook niet mocht praten'. Een verklaring voor het grote verschil in het bibliotheekwezen van de twee landen heeft mevrouw Stuyts niet. Ze denkt dat het misschien aan de opleiding ligt. 'In sommige bibliotheken wordt het nu Iets moderner aangepakt, maar het heeft nog niet dat opene zoals hier', aldus de bibliotheek-assistente. In ieder geval zou ze daar niet eens in een bieb willen werken. Het koele, ouderwetse sfeertje daar lijkt haar niet zo geweldig. Daarnaast Is ze ook juist een grote voorstanderr van automatiseren, vooral in het bibliotheekwezen. 'Automatisering vind Ik van onschatbare waarde binnen het bibliotheekwezen. Het schept zeker geen afstand want het Is maar een hulpmiddel en je kunt daarin veel meer Corry Stuyts

::'^''^^w>::'m^^

informatie over de boeken kwijt dan op het ouderwetse kaartensysteem. Bovendien Is de werksfeer hier veel dynamischer. Ik denk datje hier met nieuwe Ideeën meer gehoor vindt en dat je meer kunt experimenteren. Die dingen, datje meer armslag krijgt in je werk, dat trekt mij wel', aldus de Belgische. Wat haar zeer zeker niet trekt in Nederland zijn de moppen over Belgen. Ofschoon ze al achttien jaar in Nederland woont kan ze er nog steeds niet om lachen. In tegendeel: 'Na al die jaren moet ik ze nog aanhoren en ik vind het echt niet plezierig. Ik vind dat Nederlanders toch een vooroordeel hebben ten opzichte van de Belgen. De Belgen mogen een beetje Urbanus spelen, maar ze zijn wel een beetje dom. Ik heb ook de neiging om in een nieuwe omgeving meteen te laten merken dat ik ook Belg ben. En als er dan van die flauwe grappen komen neem ik meteen een verdedigende houding aan', aldus Corry Stuyts, die ter verdediging zeker geen flauwe moppen over Nederlanders zal gaan vertellen. Ook haar familie in België hoort ze nooit moppen over Nederlanders vertellen. Volgens haar wordt dat in België in het algemeen ook niet zoveel gedaan als de Nederlanders misschien wel eens denken. Soms spreekt ze echter wel met haar Belgische venwanten over het verschil In de werksfeer tussen de beide landen, met name op het gebied van onderwijs. Mevrouw Stuyts: 'De Belgische scholen zijn veel strenger. Als een leertlng niet naar behoren werkt wordt dat niet zomaar geaccepteerd. Hier is het allemaal veel losser. De kinderen zijn hier lang niet zo gedisciplineerd en Ik vind dat je best wat van kinderen mag eisen. Kennissen van mij zitten In België In het onderwijs en die zouden hier beslist niet voor de klas willen staan'. Angela Jans 19 december 1986

Wet mijn mentaliteit zou ik in België uit de boot vallen' Met zijn maag en hart is alles nog in orde, maar zonder zorgen is De Moor zeker niet. Als medewerker van de faculteit Psychologie is het nog maar de vraag hoe lang hij in Tilburg kan blijven. Als de bezuinigingen hem hier zijn plaats kosten, is de kans dat hij terugkeert naar zijn vaderland België in elk geval klein: 'Met mijn mentaliteit zou ik in België uit de boot vallen. De collega's zouden me niet welgevallig zijn, omdat ik me niet aan de strakke structuur kan aanpassen. Ik ben het open systeem gewend zoals dat aan de Amerikaanse universiteiten bestaat. Het hiërarchisch onderscheid is aan de Belgische universiteiten nog heel sterk. Status is daar meer gebonden aan plaats dan aan persoonlijkheid.' Dat kenmerk van het wetenschappelijk ondenvijs in België is volgens De Moor niet bij voorbaat venwerpelijk. Als er geen misbruik van gemaakt wordt vindt hij die structuur wel acceptabel, persoonlijk zou hij er echter moeite mee hebben. 'In die zin pas ik beter hier', licht hij toe. Toch is die hiërarchische structuur de laatste jaren ook weer enigszins in Nederland merkbaar. De twee fasen-structuur, de krappe arbeidsmarkt en bezuinigingsmaatregelen hebben wat dat betreft hun sporen aan de universiteit nagelaten. De no-nonsense mentaliteit van veel studenten kan duidelijke verhoudingen goed gebruiken. 'De studenten in Nederland komen weer in het oude patroon', signaleert De Moor. 'Een paar jaar geleden heerste er nog een sfeer van 'we zijn allemaal gelijk'. Dat idee is verdwenen, al zijn de verschillen nog minimaal. De Nederlandse proporties zijn niet te vergelijken met de Belgische.' Prof. De Moor noemt onze universiteiten studentvriendelijker dan die van onze zuiderburen. Daarbij doelt hij vooral op het tentamensysteem. 'De vrijheidsmarges zijn veel groter. Je kunt hier keer op keer een tentamen overdoen, een student krijgt soms wel vijf of zes herkansingsmogelijkheden. Dat is naar mijn smaak te overdreven. Het brengt veel rompslomp met zich mee, omdat je allemaal uitzonderingsgevallen krijgt. Dat moet de administratie dan weer uitzoeken en bijhouden. In België gaan studenten pas naar een volgend jaar als ze het voorgaande helemaal afgerond hebben.' Het klassieke overgangssysteem in België mag dan administratief efficiënter zijn, ideaal is het niet, aldus De Moor. Hij voelt meer voor de Nederlandse aanpak, maar dan wel minder ver doorgevoerd.

'Laissez-faire' mentaliteit hebben: /n 1972 kwam hij vanuit de Verenigde Staten naar de Economische een maak je niet te druk over regels, als alles na Hogeschool in Ti/burg. Daar werd destijds de psycho/ogische verloop van tijd maar in orde komt. 'Het eindresultaat staat voorop, de weg er naar faculteit van de grond getild en de universiteit van Nijmegen is niet zo belangrijk. Die weg is in Nevestigde de aandacht op een van haar voormalige medewerkers. Die toe derland beter geregeld. 'Als ge 't kunt bleek bereid om tegen vergoeding van reiskosten voor een gesprek doen met een pint pakken is het ook goed', zeggen wij dan', legt hij uit. 'Dat is ook te naar Nederland te komen. Prof. dr. W. de Moor voelde wel wat aan het programma van de Leuvense voor het Tilburgs hoogleraarschap, al waren zijn herinneringen aan zien universiteit; dat is meer samengesteld op Nijmegen niet onverdeeld positief. Hij stelde dan ook een basis van de intermenselijke verhoudingen dan logica. Men lapt hier en daar wat bij zovoorwaarde: 'Het mag niet ten koste van mijn maag en hart gaan.' Als onze landgenoten in Vlaanderen gediscrimineerd worden, gaat het volgens De Moor niet om grappen of plagerijen. 'Dat gebeurt hier ook, daar moet je tegen kunnen en het beste kun je gewoon meedoen', zegt hij. 'Maar aan Vlaamse universiteiten word je echt gepakt op het feit dat je buitenlander bent, dat vermoed ik tenminste.' Bewijzen hiervoor heeft hij niet, wel zou een aantal zaken in die richting kunnen wijzen . De Moor noemt als voorbeeld het aanstellingsbeleid van universiteiten. In België zijn er relatief gezien weinig buitenlanders aan wetenschappelijke instellingen verbonden. Dat geldt overigens niet alleen voor Nederlanders en Vlaamse universiteiten, ook de Fransen zijn in Wallonië slecht vertegenwoordigd. Deels hun eigen schuld, ze zijn vaak te chauvinistisch om over de landsgrenzen actief te zijn. De Moor's kritiek op de Vlaamse wetenschappers staat niet lijnrecht tegenover zijn visie op de Nederlandse collega's. Liet hij zich al eerder kritisch uit over de verhoudingen binnen het 'wetenschappelijk ondenwijs in ons land en het tentamenstysteem hier, ook het beleid van veel Nederlandse universiteiten deugt volgens hem niet. Hij doelt dan met name op de manier waarop ze de bezuinigingsmaatregelen proberen te overleven. Succes van de ene instelling gaat meestal ten koste van de andere. De Moor legt uit waarom hij tegen de vercommercialisering van het

wetenschappelijk ondenwijs in Nederland is: 'De universiteiten leveren hier een concurrentieslag terwijl ze uit hetzelfde belastinggeld worden betaald. Ze proberen het hoofd boven water te houden met reclamecampagnes waarvoor ze de middelen uit dezelfde bron halen. De Amerikaanse universiteiten werken ook commercieel, maar op een veel eerlijker manier: ze hebben hun eigen inkomsten. In dat geval aanvaard ik de commercie.'

GEZELLIG Zoals praktisch elke buitenlander die over Nederland praat, noemt De moor ook de Nederlandse 'gezelligheid'. Hoewel hij nog grote verschillen ziet in de mentaliteit van beneden en boven de Moerdijk, schrijft hij de Nederlanders in het algemeen een onstuitbare regelzucht toe. 'Nederlanders houden vast aan hun principes, zelfs als dat ten koste gaat van de goede gang van zaken. Ze kennen een regelwoede, willen hun zaken zo perfectionistisch mogelijk afwerken. Als je hier rondkijkt is dat al te zien aan de infrastructuur, de manier waarop wegen en dorpen zijn aangelegd. Vergelijk de manier waarop hier huizen gebouwd worden maar eens met die in België. Ik erger me soms als ik door een Vlaams dorp rijd.' Die verschillende instellingen komen ook naar voren in het wetenschappelijk onderwijs. De Moor signaleert dat de Vlamingen

DISCRIMINATIE Prof. De Moor is afgestudeerd in Leuven. Daar kreeg hij ook zijn eerste baan, als medewerker van de dienst studie-advies. Inmiddels is er aan de Belgische universiteiten veel veranderd, zodat De Moor daar weinig over kan zeggen: 'De sfeer in België ken ik niet meer, af en toe kan ik er nog wat van opsnuiven. Maar in die zin ben ik Nederlander. Enig inzicht in de gang van zaken aan een Belgische universiteit heeft hij toch nog wel. Wat hem in dat land opvalt is de discriminatievan buitenlanders. Daarbij gaat het niet om kleurlingen of gastarbeiders, maar om Nederlandse medewerkers van Vlaamse universiteiten. 'In Nederland heb ik nooit het gevoel gehad dat ik als Vlaming gediscrimineerd werd. Andersom zou dat in België makkelijk kunnen gebeuren. Ik denk dat Nederlanders meer internationaal zijn ingesteld en daarom minder geneigd zijn te discrimineren.' Univers

*"?5!?Ï5M1

dat ieder zijn plaats goed vindt.' Dat hij zoiets in Nederland niet ziet gebeuren, maakt De Moor duidelijk met een voorbeeld uit zijn tijd in de subfaculteitsraad. 'Daar moest toen een beslissing over het programma genomen worden, dat was snel voor elkaar. Tot in de volgende vergadering bleek dat niet alles volgens de regels was gegaan. De beslissing was op zich juist en was zelfs al in werking gezet. Toch wilde men liever terugkomen op dat besluit, de werking ervan uitstellen om dezelfde beslissing volgens de regels te nemen. Dat is voor een Vlaming iets om tegen de muren op te kruipen, en die Vlaamse manier van denken heb ik nog.'

MAESTRO PEPITO De soms wat laconieke opvattingen van de Vlaming kunnen hem wel parten spelen. 'De gemiddelde Vlaming onderschat zijn capaciteiten vaak', denkt De Moor. Daar zou dan tegenover staan dat de Nederlander zijn kunnen wel eens overschat, maar dat kan in de meeste gevallen minder kwaad. 'Zo kan een Belg op grond van zijn cultuur kansen missen. Het is niet uitgesloten dat een Vlaming zich laat ondersneeuwen, hij loopt in ieder geval meer kans daartoe. In een debat tussen een Nederlander en een Vlaming zal de eerste vaak taalkundiger zijn.' 'Dat uit zich ook in het entertainment: op het gebied van de popmuziek of het theater steekt Nederland torenhoog boven België uit. Of dat nu komt doordat ze hun talent niet weten te benutten of ze het gewoon niet hebben, dat weet ik niet', vraagt De Moor zich af. Zelf heeft hij daar niet zo'n last van, getuige zijn optreden tijdens de laatste lustrum viering. Toen vermaakte De Moor de toeschouwers in de koffieruimte bij gebouw S met zijn kaarttrucs. 'In mijn studententijd heb ik wat acts met pseudo-telepathie gedaan maar het leek me wel leuk zoiets weer te proberen. Ik trad op als Maestro Pepfto, maar had dat al zo lang met meer gedaan dat de kaarten uit mijn handen vielen. Het publiek vond het in elk geval prachtig. Omdat de sfeer zo goed was ben ik wat gaan improviseren in de stijl van Tommy Cooper. Het meeste mislukte, maar ik had er wel plezier in.' En doelend op de dreigende opheffing van de Tilburgse Psychologie-faculteit: 'Als ik ooit nog op de straatstenen kom te staan moet ik maar hierin verder gaan!' Over die weinig florissante vooruitzichten vertelt De Moor nog: 'Kijk, als ik dit allemaal voorzien had was ik waarschijnlijk in Amerika gebleven. Nu kan ik moeilijk meer terug. Ik heb een huis gekocht in BerkelEnschot, mijn gezin is hier intussen gesettled en als ik nu vertrek raak ik ook nog mijn pensioenjaren kwijt. Daarom heb ik aanbiedingen uit Ottawa en uit Geneve af moeten slaan. Ik blijf hier, al vallen de ontwikkelingen aan de Nederlandse universiteiten me tegen, zoals ze volgens mij ook de meeste Nederlanders tegenvallen.' Hans de Brouwer Prof .dr. W. de Moor; alias Maestro PepKo.

Belgische liefdesverklaring met zakelijke ondergrond 'Een liefdesverklaring met een nogal zakelijke ondergrond. 'Zo typeert prof .dr. Karel Veraghtertde voorstellen van Belgische zijde om Nederland in de tweede helft van de negentiende eeuw warm te krijgen vooreen intensivering van de handelsbetrekkingen tussen beide landen. De Belgische regering stelde buurman Nederland verschillende keren voor samen een douane-unie op te richten, een soort Benelux avant la lettre. Op diplomatieke wijze hield Nederland op haar beurt de boot af. En dat was niet onbegrijpelijk, zegt de Tilburgse hoogleraar economische geschiedenis, want men had er weinig of niets bij te winnen.

land gecontroleerde zeearm opnieuw tot leven te komen. Voor zijn promotie-onderzoek kon Veraghtert over een tamelijk unieke bron beschikken. 'Vanaf 1816 kwamen de dokken in Antwerpen in handen van de stad. Toen moesten alle schepen die er aanlegden havengeld gaan betalen. Elk schip werd op die manier geregistreerd, in elk geval tot 1900 want dan vind ik de gegevens niet meer terug. De 'belastingrollen' van de haven bestaan uit zo'n 14 è 15 rubrieken, waaronder om de voornaamste te noemen de naam van het schip, de naam van de kapitein, de voornaamste vracht, de haven

Voor de Belgen lag het aanwakkeren van de handelbetrekkingen tussen Noord en Zuid juist zeer voor de hand, stelt Veraghtert. De nieuwe staat zag zich na de revolutie van 1930 in een lastig parket gemanoeuvreerd. Het afzetgebied van de in die tijd snel opkomende Belgische industrie in één klap gereduceerd. Tot de vredesovereenkomst van 1839 zou Nederland de grenzen zelfs rigoreus gesloten houden voor Belgische produkten. 'De Belgische industrie zocht met alle mogelijke middelen naar afzetgebieden. Een douane-unie met Nederland paste dus prima in haar straatje. Nederland had op dat ogenblik nog geen echt hoog ontwikkelde industrie, zodat België in Nederland en vooral in de kolonies een heel interessant jachtgebied zag.'

LK. Over de idee van een Belgisch-Nederlandse douane-unie in de tweede helft van de negentiende eeuw gaat de inaugurale rede die prof. Veraghtert in september 'S3 uitsprak. Van de rede, die werd gepubliceerd onder de titel "Van Benelux naar Benelux', zijn nog enkele exemplaren beschikbaar bij Pers en Voorlichting. vervolg van pag. 11

Studentenacties in België

'Nederland heeft altijd diplomatiek de boot afgehouden, vriendelijk maar kordaat. De officiële reden was dat het verschil in belastingheffing tussen beide landen een douane-unie in de weg stond. Maar de interne reden was vooral dat Nederland er op dat ogenblik geen belang bij had om samen met België een douane-unie te vormen; noch een economisch belang want men zou de kolonies moeten openstellen voor Belgische produkten, noch een politiek belang.'

ANTWERPEN-ROnERDAM Sinds september 1982 is prof. Veraghtert (42) verbonden aan de Tilburgse universiteit. Hij is de opvolger van prof .dr. Joh. de Vries die het jaar daarvoor werd benoemd tot historicus van De Nederiandse Bank. (In het VPRO-programma 'Erfgenamen' kwam De Vries afgelopen zondag aan het woord als de 'chroniqueur' van De Nederlandse Bank - een term die hem plezier gedaan moet hebben.) Drie dagen in de week is Veraghtert werkzaam in Tilburg als buitengewoon (zeg maar: part time) hoogleraar in de economische geschiedenis. De rest van de week doceert hij economische en sociale geschiedenis aan de Universitaire Faculteiten St. Aloysius (UFSAL) in Brussel, een katholieke universitaire instelling waar studenten een kandidaatsopleiding geschiedenis, economie, rechten, sociale wetenschappen, filosofie enz. kunnen volgen. Na het kandidaatsexamen stapt het merendeel van de UFSAL-studenten naar Leuven over, om de studie daar aan de Katholieke Universiteit te vervolgen. Veraghtert begeleidt er nog enkele van zijn oud-studenten bij het schrijven van een licentiaatverhandeling. Zijn eigen opleiding kreeg Veraghtert in Leuven, waar hij in '67 een licentiaat geschiedenis behaalde, gevolgd door een licentiaat economie in 12. In de jaren 7 1 tot "75 was hij ingeschreven bij het fonds voor Univers

Als Nederiand in 1863 na jarenlange onderhandelingen en na een forse aderiating van de Belgische staat in de vorm van een schadeloosstelling voor de gederfde inkomsten eindelijk bereid is de 'Scheldetol' af te schaffen, zakken de tarieven van het tot dan toe dure Antwerpen in één klap tot onder die van haar eeuwige rivaal. 'Maar ook na 1863 blijft Rotterdam voor kleine schepen aantrekkelijk, voor grote schepen is het nadeel dat de verbinding met zee zo slecht is. Dat verandert pas na 1880 met het graven en openstellen van de Nieuwe Waterweg. Dan zie je de Rotterdamse haven op een onbetwiste toppositie in Europa afstevenen. Daar is geen kruid meer tegen gewassen, zelfs geen Antwerps kruid.'

Prof.dr. Karel Veraghtert Wetenschappelijk Onderzoek, de Belgische tegenvoeter van ons ZWO-fonds, dat hem in de gelegenheid stelde een promotie-onderzoek uit te voeren naar de ontwikkeling van de haventrafiek in Antwerpen in de negentiende eeuw. In 1977 promoveerde hij bij prof.dr. Herman van der Wee, de 'eminence grise' van de economische geschiedschrijving in België, die op zijn beurt een proefschrift schreef over de lotgevallen van de Antwerpse haven in de vijftiende en zestiende eeuw. In feite pakt Veraghtert de draad op waar zijn leermeester hem had laten liggen, want de havenactiviteiten kwamen in Antwerpen met het afsluiten van de Schelde voor internationaal scheepvaartverkeer in 1585 praktisch stil te liggen om pas in 1795 met het vrijgeven van de door Neder-

van vertrek, degene voor wie de goederen bestemd waren en de tonnage van het schip.' Aan de hand van de inkomende goederenbeweging (de zgn. 'haventrafiek'), die hij met behulp van statistische technieken en computer kon reconstrueren, is Veraghtert in staat de economische ontwikkeling in de negentiende eeuw en met name de verschuivingen in de internationale handel in grote lijnen te volgen. En natuurlijk komt ook de onderiinge rivaliteit tussen Antwerpen en Rotterdam aan de orde, die zich prachtig laat illustreren aan de strijd om de laagste haventarieven. Al is het moeilijk om de concurrentieslag tot in de details te vergelijken, omdat er - aldus Veraghtert verrassend weinig gepubliceerd is over de Rotterdamse haven in de vorige eeuw.

De meeste universiteiten beheren goedkope studentenhomes, maar ook daar komt beweging in de prijzen. In Gent bijvoorbeeld betalen studenten / 2 0 , — è / 35,— fjer maand meer voor een kamer in een home en particuliere eigenaars zullen niet lang wachten om deze opwaartse trend te volgen. Aan het Limburgse Universitaire Centrum (LUC) krijgt nog slechts de helft van de beursstudenten een kleinere woontoelage. Ook de kinderdagverblijven van de universiteiten zullen het met veel minder moeten doen. In de Gentse crèche gaan daardoor 2 full-time jobs verloren. Nog in Gent denkt men erover o m een van de drie universitaire restaurants gewoon te sluiten. Om de sociale sector met de helft minder toch te laten draaien heeft het LUC alvast alle subsidies voor 1987 voor kulturele aktiviteiten, abonnementen op tijdschriften en kranten, en vooriichting gewoon afgeschaft. De pendelbusdienst naar het centrum van Hasselt en alle activiteiten van studentenorganisaties krijgen nog slechts één derde van de subsidie 1986. Hoe de Belgische universiteiten de korting op werkingskosten en de halvering van het budget voor wetenschapF>elijk onderzoek zullen verteren is nog een open vraag. Of het studentenprotest de regeringsmaatregelen, zoals in Frankrijk, nog zal kunen keren is onwaarschijnlijk. De maatregelen zijn een voldongen feit, in Frankrijk ging het om voorstellen. De regering Martens zit stevig in het zadel en iaat zich niet zo makkelijk door oppositie of massale basisbeweging uit het zadel tillen. Enkele ruziënde heethoofden in de Voerstreek hebben blijkbaar meer macht dan een brede studentenbeweging. Voor de studenten gaat het zoals in Frankrijk en in Nederland om hun toekomst; zij vrezen de terugkeer naar de oude universiteit met hoge drempels, de eirte-universrteit die alleen de kinderen uit de betere milieus kansen geeft. Eddie Vaes 19 december 1986

Q

overloop van pag. 14

'Bij de voordrachten die iii gaf zaten ook zwarten' breide curriculum vitae, dat na aandringen ingezien mag worden, rept naast tientallen internationale voordrachten en publikaties van het organiseren en geven van een reeks van voordrachten over Informatica­ analyse en dergelijke, in de maand februari '84 in de Zuidafrikaanse steden Johannes­ burg, Durban en aan de universiteiten van Kaapstad en Pretoria. Of er ook militairen bij w a r e n , weet de hoogleraar Informatica niet. 'Dat weet ik niet. Als ze daar tussen zaten dan zijn ze niet naar mij gekomen om te zeggen: 'Die informatie gebruiken we om er zwartjes mee af te schieten", aldus Meersman. Op de vraag of hij opnieuw zou gaan als hij een uitnodiging kreeg, ant­ woordt hij: 'Dat hangt er vanaf hoe de si­ tuatie daar is. Op dit moment zou ik niet gaan omdat de situatie daar bepaald rom­ melig is.' En als het daar weer rustig is, als de regering de boel onder controle heeft? 'Ik denk niet dat ik daarop een antwoord moet geven want nou komen we op mijn politieke en persoonlijke overtuiging', al­ dus prof. Meersman. 'Kijk', zegt hij, 'bij die voordrachten die ik gaf zaten ook zwarten. En ik werd uitgenodigd door een bedrijf dat ook zwarten in dienst heeft op verant­ woordelijke posities. Dan moet je je afvra­ gen wie je er een dienst mee bewijst of wie je daar geen dienst mee bewijst.' Andere wandelgangenpraat heeft het over de NAVO?

Maar het besluit is in vakantietijd geno­ men, de Universiteitsraad is niet geïnfor­ meerd, de vergaderingen op de facutteiten waren bes/oten. Dan /(rijg je dat mensen liritisch kijken naar wat er gebeurt. Prof. Meersman: 'Dat vind ik typiscti Ne­ derlands, dat moet me toch van het hart. Het credo van: ik heb er niet aan mogen meedoen, dus zal het wel slecht zijn, in plaats van een positieve houding die ver­ onderstelt dat het goed is, dat die mensen weten wat ze doen. Die houding dat als je niet in de commissie mag zitten,dat het dan per definitie slecht is vind ik typisch Nederlands, ja.' Maarje krijgt dan wandelgangenpraat, ge­ ruchten. Wat in de wandelgangen te horen is en waar niemand de ware toedracht van kan of wil zeggen, is bijvoorbeeld dat u in Zuid­Afrika... . 'Flauwekul, flauwekul', reageert hij. Watiserdan van waar? Meersman: 'Ik ben in 1984 een keer uitgenodigd door een fir­ ma in Zuid­Afrika. Dat was een Ameri­ kaanse firma, die trouwens in Zuid­Afrika bekend staat om de afwijkende houding ten opzichte van de officiële politiek. Wel­ ke firma dat is laat ik buiten beschouwing. Ik ben uitgenodigd om voordrachten te ge­ ven voor universiteiten en voor bedrijven om over die methode van informatiesyste­ men te praten. Ik ben daar juist geteld der­ tien, veertien dagen geweest.' Het uitge­

Prof. Meersman ontkent rechtstreeks on­ derzoek te hebben gedaan voor de NAVO. Wel heeft hij, zo staat te lezen in zijn curri­ culum vitae, in september 1983 een voor­ dracht gegeven voor het NATO­hoofd­ kwartier in Evere (België) en voor de

Wie er een beetje aardig bij wil zitten, koopt verstandig en voordelig bij Xenos. Leuk, goed en goedkoop. Zodat er nog wat overblijft om de bloemetjes buiten te kunnen zetten. • P OTTEN EN PANNEN • KEUKENGEREI • SERVIESGOED • GLASWERK • VLOERKLEDEN

• • • • •

WANDKOMBINATIES TEGELMATTEN ROLGORDIJNEN DEURGORDIJNEN HOUT EN RIET MEUBILAIR

/^::ïjeA® Alkmaar, Al melo, Amsterdam, Arnhem, Breda, Eindhoven, Enschede, Den Haag, Groningen, Haarlem, Heerlen, Leiden, Maastricht, Ni|megen, Rotterdam, Tilburg, Utrecht, Venio

Gerard Rutten

Prof. Meersman.

yirre ORB/mtsEEKT

ONZE BESCHEIDEN PRIJZEN BIEDEN U DE FINANCIËLE ARMSLAG OM ZOWEL BINNENSALS BUITENSKAMERS FLINK HUIS TE HOUDEN.

NAVO­organisatie SHAPE, en wel het technisch centrum ervan in Den Haag. 'Jullie eigenste SHAPE', aldus Meersman. 'En als morgen de SHAPE mij weer vraagt', aldus de hoogleraar Informatica, 'dan ga ik er opnieuw naar toe. Waarom moet ik mij buiten de maatschappij stellen? Ik vind dat men mij terzake niets kan ver­ wijten, zo lang Nederland lid is van de NATO.'

LONDENREIS: Van 7 tot 13 maart 1987 organiseert Vi­ te een studiereis naar Londen. De reis kost, inclusief vliegretour Schiphol­Londen, metro abonnement voor Londen, transfer Tilburg­Schip­ hol, hotelovernachtingen + ontbijt, f f375,— (onder voortjehoud). Inschrijving staat open voor leden én niet­leden tot 15 januari. Hiervoor zijn formulieren verkrijgbaar in de Vite­ka­ mer, gebouw O kamer 25. INTRODUKTIE KOMMISSIE ZOEKT NIEUWE LEDEN De Tilburgse Introduktie Kommissie zoekt nieuwe leden die van februari tot september de Tilburg­introduktie 1967 willen mee­organiseren. Vereisten: ­ gemiddeld één dag per week beschikbaar zijn, ­ organisato­ risch talent, ­ bekendheid met de socia­ le en/of kulturele kaart van Tilburg, ­ goed in een groep kunnen funktione­ ren. De Tilburg­introduktie wordt van 20­24 augustus gehouden. Inlichtingen: Buro Studentenzaken, gebouwN, tel. 662211.

Menu PERIODE 22/23/24 DECEMBER 1986 MAANDAG 22/12 aspergesoep ­ bamisoep goulash ­ varkenslapje ­ demi glacé doperwten ­I­ paprika chinese koolsalade gebakken aardappelen of gekookte aardappelen Veg.: vegetarische hamburger dopenfvten + paprika gebakken aardappelen DINSDAG 23/12 erwtensoep ­ kippesoep nasi goreng ­ kroepoek ­ atiar saté ­I­ pindasaus ham + gebakken spiegelei ­ speklapje koolrabi ­ gekookte aardappelen Veg.: nasi goreng ­ kroepoek saté + saus ­ gebakken ei WOENSDAG 24/12 tomatensoep menu v/d dag Woensdag 24 december is het restaurant om 16.00 uur gesloten Het personeel van de restauratieve voorzieningen wenst u prettige feestdagen

^^vr^ WILDFESTIVAI.1986 ■­'■=*•­

Tijdens het wildseizoen serveren wij een i^euze van: wiidgerechten Wederom ons Iseitende wildmenu (6 gangen) Menuprijsf 5 9 « " Ook tijdens iunchuren geopend Voor v«rder« Informatie en/of reaereertng

Restaurant

D E N SCHOUT OranjMtraat 4 • Tilburo<<«ntrufn (tiMMn PaMartng TM.0i^^!a46i24743»4

Dondwdag nMkMa

DSWi STUDIEFINANCIERING WSF18+ -MAP Onlangs heeft iedereen die studiefinanciering volgens de Nieuwe Wet op de Studiefinanciering heeft aangevraagd, een infonnatiemap ontvangen. Daarin bevindt zich naast de folder 'Klanüsenadering' de gewijzigde en uitgebreide brochure 'Studiefinanciering 18-1-'. Niet'm de WSF-map zitten de zgn. mutatieformulieren, waarmee wijzigingen kunnen worden doorgegeven aan de Centrale Directie Studiefinanciering. We adviseren daarom iedereen wijzigingen middels een brief aan CDS kenbaar te maken en niet op de mutatieformulieren te wachten. Op de enveloppe en in de brief dient men het correspondentienummer te vermelden. Berekeningsformulier eigen inkomsten/partnerinkomsten Indien men op het aanvraagformulier voor WSF heeft ingevuld dat men zelf of de partner meer dan f 2.400, — per jaar netto verdient, heeft men onlangs een BS- respectievelijk PS-formulier ontvangen (of zal dit binnenkort toegezonden krijgen). Op de formulieren moet het toetsingsinkomen worden ingevuld. Aan de hand van deze gegevens gaat CDS berekenen óf en zo ja hoeveel er op de studiefinanciering gekort moet worden. Het formulier ter bepaling van het toetsingsinkomen volgt een berekeningswijze die ongunstig uitpakt voor de student. De uitkomst daarvan (toetsingsinkomen) is vaak veel hoger dan het bedrag dat men in wericelijkheid netto heeft ontvangen. Uitgaande van dat toetsingsinkomen zou de student (veel) te sterk gekort worden op zijn/haar studiefinanciering. Wij adviseren studenten geen gebruik te maken van deze berekeningswijze, maar gewoon het bedrag te vermelden dat zij (maandelijks) op de bank /girorekening gestort krijgen. Mensen die het te hoge toetsingsinkomen reeds aan CDS hebben doorgegeven, kunnen dit corrigeren middels een brief gericht aan CDS (met corr. nr. op brief en enveloppell) Inzet franchise In de brochure 'Studiefinanciering 18-(-' wordt er van uitgegaan dat het franchisebedrag ineens moet worden ingezet. Dat is niet zol Je kunt er namelijk voor kiezen het franchisebedrag per maand in te zetten. Voor mensen met een regelmatig inkomen, kan dit in sommige gevallen voordeliger zijn. Bijv. iemand verdient netto f 600,— per maand. Indien men het totale franchisebedrag ineens inzet, zal men de eerste 4 maanden niet op de studiefinanciering gekort worden. In de 5e maand zal de korting f 460, — gedragen. Dit betekent dat de student ook in de basisbeurs gekort zal worden (hij veriiest dus een deel van de gift). Indien de student het franchisebedrag per maand inzet, zal de korting per maand f 300, — bedragen. In drt geval zal de korting (bijna helemaal) in de aanvullende financiering blijven steken en blijft de basisbeurs buiten schot. Indien men het franchisebedrag per maand wil inzetten, moet men een brief naar CDS sturen. Indien CDS vervolgens te kennen geeft dat men het franchisebedrag niet per maand kan inzetten, moet men daartegen in beroep gaan.

É

OOK DE ECONOMEN DIE NIET HEBBEN GESOLLICITEERD WENSEN WIJ EEN SUCCESVOL 1987 TOE.

MSKlynveld Kraayenhof & Co.

P.S. Het informatiepunt Studiefinanciering (tel.: 662608/662633) wordt met ingang van 24-12-1986 opgeheven. Informatie is vervolgens te krijgen via toestel 662211 of tijdens openingsuren in het informatiecentrum van de K.U.B, (gebouw N): maandags van 13.00-15.00 uur, dinsdag t/m donderdags van 11.00-15.00 uur, en vrijdags van 11.00-13.00 uur.

Univers

19 december 1986

MEDEDELINGEN

ECO INFORMATIE BETREFFENDE 'ORGANISATIE VAN DE ONDERNEMING' 2ejaars De literatuurlijkst voor het komend semester bevat de volgende titels: - C. Schieman: Beheersing van bedrijfsprocessen. Leiden, 1980. - C. Schieman/F. Gosselink: Twintig 'cases' bij beheersing van bedrijfsprocessen. - A. Oldendorff: Organisatie van samenwerking in het bedrijf, Utrecht, 1982. -Syllabus 1987 - Opgaven-syllabus 1987 - De laatste twee titels zijn verkrijgbaar bij het diktatenmagazijn. Versies van voorgaande jaren zijn niet meer bruikbaar. Hoorcolleges: op dinsdag in CZ 101 van 11.30-13.30 uur te beginnen op 3 februari 1987. Werkcolleges voor bedrijfseconomen: op donderdag van ^.0-10.30 uur en van 10.30-12.30 uur en op vrijdag van 10.30-12.30 uur In nader bekend te maken zalen. Avondcolleges: op donderdag van 18.30-20.30 uur In AZ 6. Voor BIK-studenten: op vrijdag van 8.30-10.30 uur In nader bekend te maken zalen. Alle werkcolleges beginnen op 5 resp. 6 februari 1987. Hierin staat de zelfwerkzaamheid van de student centraal. Er wordt een relatie gelegd tussen theorie en praktijk, waarin aangesloten wordt bij de eigen ervaringen van de deelnemers. Op die aanwezige kennis wordt voortgebouwd. Dit uitgangspunt heeft een aantal consequenties. a. De werkcolleges worden groepsdiscussiecolleges, waarin groepen van ongeveer 10 studenten zelfstandig aan verstrekte opdrachten werken. b. De opdrachten zullen, zeker in de beginfase van het semester, zoveel mogelijk bij de ervaringen van studenten aansluiten. c. De literatuur en de hoorcolleges hebben mede als functie 'aanvullende ervaring' te verschaffen. Teneinde het onderwijsproces te stu-. ren vinden wekelijks, voorafgaand aan het werken in de kleine groep, besprekingen plaats waarin vier groepen gezamenlijk met een docent de resultaten van de voorgaande week doornemen en aanvullende Informatie verstrekt wordt. Indien men aan tenminste 9 werkcolleges actief heeft deelgenomen, bestaat de gelegenheid een aan dit onderwijs aangepast tentamen af te leggen. Nadere Informatie zal worden verstrekt in het hoorcollege van 3 februari. U dient voor de werkcolleges in te tekenen tussen 5 en 19 januari 1987 bij de secretaresse van de vakgroep, bereikbaar op toestel (66)2315, kamer B 521. Informatie omtrent plaats en groepsindeling wordt ad valvas gepubliceerd in gebouw A en zal worden verstrekt in het eerste werkcollege. INLEIDING RECHT B.I.K. Op kamer B 521 ligt een stencil met een opsomming van gedeelten uit de stof die U slechts door hoeft te lezen. INLEIDING PRIVAATRECHT/ PRIVAATRECHT 1 Hoofdstuk 11: 'Bijzondere overeenkomsten' (Werkboek) en hoofdstuk 14, 15, 16 uit van Buchem Nieuwenhuis (koop, huur, arbeid) vervallen!

Univers

INFORMATICARECHT. Het responsiecollege Informaticarecht vindt plaats op vrijdag 23 januari 1987 In zaal CZ 103. Aanvang 13.30 uur. COLLEGES KREDIETEN BANKRECHT Studenten, die bovenstaand college wensen te gaan volgen wordt aangeraden aanwezig te zijn op het eerste collegeuur voor de capita selecta, economisch recht op vrijdag 6 februari te 13.30 uur in zaal PZ 25.

PSY LITERATUURTENTAMENS Studenten die deel willen nemen aan de literatuurtentamens 16. Functieontwikkeling 20. Ontwikkelingspsychologische methoden, dienen zich met een groene tentamenkaart hiervoor in te schrijven, 3 weken voor de Ie gelegenheid. De tentamendata zijn: Functieontwikkeling op 5 febmari, 23 juni en 20 augustus. Ontwikkelingspsychologische methoden op 26 februari, 19juni en 27 augustus. De tentamenkaart Inleveren bij de secretaresse van de vakgroep, kamer P 314. Studenten die aan het literatuurtentamen Onderzoekstheorieën willen deelnemen dienen contact op te nemen met de docent drs. Th. Place. Inschrijven voor de werkgroepen voor het 2e semester in de hal voor in gang 3, vanaf heden. VAKGROEP FUNKTIELEER, ONDERWUSPSYCHOLOGIE EN ERGONOMIE Vakgroep Funktieleer, Onderwijspsychologie en Ergonomie. De cursus Funktieleer (blok 3) In de propedeuseoplelding begint in week 19 (5-9 januari 1987) met hoorcolleges. Pas in de week daarop volgende worden de eerste werkcolleges en praktika gegeven. De werkcolleges tijdens week 19 komen aldus te vervallen.

FSOC/ECO CAPfTA SELECTA STAATSRECHT Begin februari 1987 start de cursus Capita Selecta Staatrecht voor sociologen en economen. Studenten die deze cursus willen volgen worden verzocht voor 19 december contact op te nemen met mevrouw Mr. C.J.M. Verkleij, kamer B 826, tel. 662302.

SCW

CURSUS OVERHEIDSCOMMUNICATIE De cursus 'Overheidscommunicatie' maakt deel uit van het curriculum van de studierichting Bestuurs- en Beleidswetenschappen (B.B.), en wordt verzorgd door dr. P. van Harlierden (docent vakgroep Bestuurs- en Organisatiewetenschappen). Voor de B.B.-studenten is het een verplicht onderdeel, terwijl de studenten van de studierichting Sociologie en Cultuunwetenschappen het als keuzevak in hun onderwijsprogramma kunnen opnemen. Ook studenten van de Juridische Bestuurswetenschappelijke studierichting (JBW), die de 'bestuurskundige manier van denken' willen accentueren, kunnen de cursus als keuzevak opnemen In hun afstudeerprogramma. De cursus is ingeroosterd in het tweede semester, donderdagavond 18.00-19.15 uur. De cursus start op 5 februari 1987. Voor meer informatie over deze cursus kan men zich wenden tot: dr. P. van Harberden (S-162; 013-662111).

ALG CURSUSSEN In het tweede semester verzorgt het Talencentrum de volgende cursussen: - Engels voor medewerkers - Aspects of American Culture - Frans I - Frans voor Economen I - Intensieve cursus Frans - Vergader- en discussietechniek - Algemene cursus spreekvaardigheid - Schrijven In beroepssituaties. Uitgebreidere informatie over de kursussen kunt u vinden In de folder die half januari verschijnt en in Univers van 23 januari 1987 of via de secretaresse van bet Talencentrum, tel. 013662508. OVERSTEEK INCL. VERKEERSDREMPEL TUSSEN GEBOUW B EN P In week 51 zal ijs en weder dienende, op de Prof. Verbernelaan een nieuwe oversteek incl. verkeersdrempel worden aangelegd tussen de gebouwen B enP. Men dient rekening te houden met enige overlast Inzake de bereikbaarheid van het parkeerterrein Verbernelaan. Wij verzoeken U zoveel mogelijk gebruik te maken van het parkeerterrein Hogeschoollaan.

CIF WUSGERIGE ANTROPOLOGIE Titel: De wijsgerige antropoligie van Helmuth Plessner. Docent: B. van der Kleij, kamer P-66 College: tweede semester, 2 uur hoorcollege Studiebelasting: 1 SB (170 uur) Inhoud: Helmuth Plessner is samen met Max Scheler en Arnold Gehlen de grondlegger van de 20e eeuwse wijsgerige antropologie. In het college zal eerste een historische situering en karakterisering van Plessner's filosofie worden gegeven. Vervolgens worden de fundamentele categorieën van zijn antropologie behandeld. Speciale aandacht wordt geschonken aan: 1) de expressiviteit van de mens, 2) de 'Heimatlosigkeit' en 'Ortlosigkeit' van de mens, en 3) de interne relatie tussen de menselijke zijnswijze en toneelspel. Terminering: Mondeling tentamen of werkstuk.

soc AFSTUDEER SEMINAAR Op dinsdagmiddag 17 februari 1987 om 17.00 uur wordt de eerste bijeenkomst gehouden van het afstudeer seminaar. Descriptie van P. Willemse (overleving in het voortgezet onderwijs: veranderde milieu-effecten voor jongens en meisjes) en het onderwerp 'Hoe formuleer Ik een hanteert>are probleemstelling' zullen dan aan de orde komen. De tweede bijeenkomst vindt plaats op 28 april. De scriptie van G. Schapersen M. Vermeulen 'Tweede keus, tweede kans' en het onderwerp 'het verwijzen naar literatuur' komen dan aan de orde. Belangstellende doctoraal studenten kunnen zich opgeven bij M. van Boxmeer (S 8). Zij ontvangen (een uittreksel van) de scriptie en nadere mededelingen over de plaats vooraf thuis. Algemene inlichtingen: dr. J. Dronkers (P 1.202).

VACATURE Bij de vakgroep Staats- en administratief recht van de Faculteit der Rechtsgeleerdheid bestaat een vacature voor TOEGEVOEGD DOCENT-A Taken: - Het geven van werkcolleges staatsrecht in de propedeuse en mogelijk werkcolleges decentralisatie in de doctoraalfase. - De begeleiding van scripties. - Overige werkzaamheden in verband met de onderwijstaak. Vereisten: - Doctoraalexamen In de Faculteit der Rechtsgeleerdheid. - Belangstelling voor vergelijkend staatsrecht strekt tot de aanbeveling. Aanstelling: De aanstelling Is tijdelijk: tot 1 januari 1988 en in beginsel voor 1,0 van de werktijd. Inlichtingen: Bij Prof.Mr.A.K. Koekoek, tel. (013-) 662302 of Mw.Mr.S.C. den Dekkervan BIjsterveld, tel. (013-)662183. Salaris: min. f 3,196,— en max. f 5.221,— bruto per maand. Sollicitaties, schriftelijk onder vermelding van vacaturenr. 307 op de enveloppe en de brief, te richten aan het Hoofd van de Dienst Personeelszaken, Postbus 09153, 5000 LE Tilburg.

SLE KEUZECURRICULUM 2* SEMESTER Het keuzecurriculum 2e semester fieeft een aantal wijzigingen ondergaan. Er komen twee cursussen bij: K 86.2.41 (W) Vrouwelijke auteurs en het genre autobiografie K 86.2.39 (O) Literatuur en Verzuiling K 86.2.41 Vrouwelijke auteurs en het genre autobiografie Hella S. Haasse Doel van de cursus Is Inzicht te verkrijgen in een aantal aspecten van het genre 'autobiografie'. PlaatsT^ CZ 106 Tijd: maandag 15.30-17.30 uur en dinsdag 8.30-10.30 uur gedurende 6 weken Toetsing: nader overeen te komen Behalve Letterenstudenten mogen ook belangstellenden van buiten de faculteit aan de cursus deelnemen. Zij moeten zich daarvoor eerst aanmelden op het secretariaat ondenwijs SLE (tel. 013-662614). We nodigen iedereen uit om deze kans persoonlijk kennis te maken met een van de grootste Nederlandse schrijfsters niet te missen. De cursus telt als W-groep mee voor het doctoraalexamen. K 86.2.39 Literatuur en Verzuiling Frank de Glas Literatuur: T. Duffheus, A. Felling, J. Roes: Bewegende patronen. Baarn 1985 (KDC/Ambo); S. Stuurman: verzuiling, kapitalisme en patriarchaat. Nijmegen 1983; Syllabus.

ECO PROPEDEUSE WUSBEGEERTEI Dr. Eg. Berns geeft op 12 januari 1987 om 13.30 uur in AZ 10 en op 13 januari 1987 om 13.30 uur in CZ 101 responsiecollege.

ALG COMMUNKIUE VAN DE VERGADERING VAN DE UNIVERSITEITSRAAD VAN 11 DECEMBER 1986 1. De Universiteitsraad besluit de heer

Van Nahuys te benoemen tot Tid van de COPI; de heer Van de Koppel tot IW van de Emancipatiecommissie en mevrouw Nieboer tot voorzitter van de Emancipatiecommissie. 2. De Raad stemt In met de beschikbaarstelling van twee UHD-plaatsen voor Personeelswetenschappen en met de voorgestelde wijze van financiering van de personeelsfomnatie In de komende vier jaar. 3. De fracties Breed Front, PSF en VIP dienen een motie in terzake van de Stichting Landelijk Overieg Vrouwenstudies (SLOV), waarin zij het CvB verzoeken om in 1987 te bezien welke consequenties opheffing van het SLOV zal hebben en op welke wijze in eventuele leemten kan worden voorzien. De Raad neemt deze motie met algemene stemmen over. Een motie van de fractie PSF met het verzoek aan het CvB om bij de begroting 1988 voorstellen te doen tot een altematieve besteding in dezelfde sfeer wordt met 5 stemmen voor en 13 tegen verworpen. De Raad aanvaard tot slot met algemene stemmen het concept-besluit om in 1987 nog mee te doen in de SLOV tot een maximum bedrag van f 15.000,— en daarna definitief te stoppen. 4. Het advies van de Raadscommissie ad hoc inzake Invoering WWO - ertoe strekkende het advies van de bijzondere Raadscommissie - vast te stellen als advies van de Universiteitsraad aan het Stichtingsbestuur wordt met algemene stemmen aanvaard. Eerst wordt echter nog een amendement van PSF Inzake aandacht voor de levensbeschouwelijke vraagstukken bij de wetenschapsbeoefening en - toepassing met 14 stemmen voor en 4 tegen aanvaard; een amendement ingediend door de fractie VIP inzake het aantal te benoemen Buitenuniversitaire leden van de Raad en hun zittingstermijn wordt met algemene stemmen aanvaard. 5. De Universiteitsraad behandelt In eerste termijn het voorstel van het CvB Inzake de indeling van de faculteiten waarover de Raad op 22 januari zal adviseren. Het College van Bestuur zegt daarbij toe in januari met een nadere notitie over deze problematiek te komen en daarbij ook antwoord te geven op de vragen die door de COPI zijn VACATURE Bij de Bibliotheek van de Katholieke Universiteit Brabant Is vacant de functie van DOCUMENTALIST M/V voor 0,4 van de werktijd. Functie-eisen: - 3-jarige BDA (sectie documentalist) of GO-F of GO-C; plus primaire kennis op (bedrijfs)economisch gebied of wordt vastgelegd dat binnen 2 jaar propaedeutisch examen wordt behaald in het betreffend vakgebied. of opleidingsniveau HAVO met daarna een tenminste 2-jarige studie op (bedriffs)economisch gebied en de bereidheid tot het volgen van een GO-F opleiding. - goede uitdrukkingsvaardigheid. Salaris: afhankelijk van opleiding en ervaring max. f 1.440,— bnjto per maand. Informatie bij drs. P.W.R. Keyzers, bibliothecaris afdelingsbibliotheek Economieën Informatica, tel. 013-662409. Sollicitaties schriftelijk, onder vermelding van vacaturenummer 168 op de enveloppe, aan het hoofd van de dienst Personeelszaken, Postbus 90153, 5000 LE Tilburg. In het kader van het streven naar een evenwichtiger personeelsopbouw worden vrouwen uitdrukkelijk uitgenodigd te solliciteren.

19 december 1986

MEDEDELINGEN

r

JUR

EUROPEAN LAWSTUDENT ASSOCIATION (ELSA) ELSA is een internationale juridische studentenorganisatie met vestigingen in heel Europa. ELSA houdt zich onder andere bezig met het verzorgen van stageplaatsen voor juristen in het bui­ tenland en het organiseren van uitwis­ selingsprogramma's tussen de aan­ gesloten Europese faculteiten. ELSA zoekt thans actieve juristen die willen plaatsnemen in het bestuur van ELSA Tilburg. Heb je interesse, bel dan: Ivan Menting, tel. 013­436101. TENTAMENDATA LEER VAN DE OPENBARE RNANCIËN Na de tentamenperiode december/ja­ nuari zal het schriftelijk tentamen in de verschillende vakken van leer van de openbare financiën nog slechts wor­ den afgenomen in de tentamenperiode meteen na afloop van de cursus en In augustus. De voor 9 juni 1987 voorzie­ ne tentamengelegenheid in leer van de openbare financiën B gaat derhalve niet door (zie pag. 192 van de studie­ gids). ROOSTERWUZIGINGEN TWEEDE SEMESTER Het vak vergelijkend administratief recht (zie pag. 215 van de studiegids) is verplaatst van maandagavond naar de dinsdagavond van 18.4&­20.30 uur in zaal SZ 28. Dit vak kan als keuzevak worden gevolgd maar ook als interna­ tk)naal of rechtsvergelijkend vak van Blok IV. De werkkolleges van de propedeuse­ vakken privaatrecht A en B en staats­ en bestuursrecht A en B worden in het tweede semester voor enkele groepen naar een andere zaal verplaatst, te weten: privaatrecht op dinsdagen van 08.30­10.30 uur (groepen 7 en 11) 10.30­12.30 uur (groepen 1 en 8) staats­ en bestuursrecht op dinsdagen van 13.30­15.30 uur (groepen 13 en 6) 15.30­17.30 uur (groepen 10 en 3) WUZIGING AANVANGSTUDSTIP VAN DE TENTAMENS STRAFRECHT DEN INKOMSTENBELASTING (WINST) Het aanvangstijdstip van de tentamens strafrecht D, strafrecht II (nieuwe stijl) en inkomstenbelasting (Winst) die worden gehouden op vrijdag 23 januari 1987, is gewijzigd. Deze tentamens worden niet afgenomen om 14.30 uur maar om 5.30 (/(//­.' RESPONSIECOLLEGE ECONOMIE Eerste jaars dagonderwijs 14 januari 1987 om 13.30 uur werkgroepen 1, 3, 5, 9,11,12,13 AZ 6 werkgroepen 2,4,8 AZ 111 werkgroepen 6,7,10 AZ 113 PRIVAATRECHT VOOR PROPEDEUSE (DEELTUDSTUDENTEN) Het programma op pag. XXI dient als volgt gewijzigd te worden: Dop 10­2,17­2,14­4 en 28­4 treeds als docent op mw. mr. M.A.B. C hao i.p.v. mw.mr. B.W.M. Nieskens; 2) op 10­3 worden 2 casusbijeen­ komsten gehouden, evenals op 12­3. Docenten: mrs. Nieskens en Chao; 3) m.b.t. de bijeenkomsten op 7­5 dient u de naam van mw.mr. P. Scha­ minee te vervangen door mw.mr. M.A.B. Chao. WUZIGING TENTAMENDATUM ECONOMIE (PROPEDEU8B Het tentamen economie (propedeu­

Univers

se) zal niet worden afgenomen op 19 januari 1987, zoals in de studiegids staat vermeld, maar op vrijdag 16 ja­ nuari 7987{\/anaf 14.30 uur). KEUZEVAK ARBEIDSRECHT/ ARBEIDSVRAAGSTUKKEN De studenten die wegens over­inteke­ ning van de najaarscursus 1986/1987 in september j.l. reeds hebben inge­ schreven voor de voorjaarscursus 1986/1987, wordt hierbij medege­ deeld dat de colleges worden gegeven op vrijdag van 10.30­12.30 uur in zaal PZ209. De colleges vangen aan op vrijdag 6 februari 1987. RESPONSIECOLLEGE STAATSRECHT C Op donderdag 22 januari 1987 wordt van 18.00­19.00 uur in zaal AZ 111 een responsiecollege gegeven ter voorbe­ reiding van het tentamen Staatsrecht C van 26 januari 1987. Dit responsiecollege is uitsluitend be­ doeld voor studenten die vóór 17 ja­ nuari 1987 vragen hebben Ingediend. Vragen kunnen worden afgegeven op kamer B 919 (secretariaat vakgroep staats­ en administratief recht). VERGELUKENDE CONSTITUTIONELE RECHTSGESCHIEDENIS De colleges vergelijkende constitutio­ nele rechtsgeschiedenis zullen het ko­ mende semester door prof. C oop­ mans worden gegeven op woensdag­ avond van 18.45­20.30 uur. De colleges beginnen op woensdag 4 februari in SZ 29. Het vak kan gelden als keuzevak dan wel als internationaal of rechtsverge­ lijkend vak. Zij die belangstelling heb­ benvoor deze cursus worden verzocht zich telefonisch dan wel schriftelijk te melden bij de betrokken hoogleraar (tel. 662294/662254). Een syllabus van de cursus wordt t.z.t. uitgereikt. RESPONSIECOLLEGE STRAFRECHT C Op6januari 1987zal om 19.00 uur een responsiecollege worden gegeven voor het vak strafrecht C, in /^Z 7. Daarbij zal het achter in de syllabus opgenomen tentamen worden besproken en bestaat er gelegenheid tot het stellen van vragen. MEDEDEUNGEN VOOR HET TENTAMEN INLEIDING SOCIAAL RECHT OP WOENSDAG 21 JANUAR11987 De verplichte stof voor dit tentamen omvat: ­ Hoorcolleges Inleiding sociaal recht 1986­1987 ­ H.L. Bakels, L. Opheikens, Schets van het Nederiands arbeidsrecht, 7e druk. ­ Uit H.L. Bakels, Arbeidsrechtspraak 6e druk de arresten die in Leidraad 1 en Leidraad 2 1986/1987 ter bestudering zijn opgegeven. Op het tentamen is toegestaan het ge­ bruik van: ­ wetteksten, mits niet voorzien van commentaar en jurisprudentie ­ Tekstboek 1 Inleiding sociaal recht 1986­1987 ­ Materiaalboek II, Inleiding sociaal rechten sociale politiek 1986/1987 ­H.L. Bakels, arbeidsrechtspraak, 6e druk. Herhalingscolleges sociaal recht en sociale politiek op ma. 19/1/1987 groep 1 (di. middag) ma 19­110.30 uur zaal CZ103 (G. Heerma van Voss) groep3(wo. ocht.)ma19­1 10.30 uur zaalAZ04(H.Zeijen) groep 5 (wo. middag) ma 19­1 13.30 uurzaalCZIIO(H.Zeijen) avondstudenten (di. avond) ma 19­1 18.45 uur zaal AZ 6.

CAPITA SELECTA SOCIAAL RECHT 1987 In het voorjaar van 1987 wordt de cur­ sus capita selecta sociaal recht en so­ ciale politiek gedoceerd op dinsdag­ middagen van 13.30­15.30 uur in zaal CZ 103 door mr. G. Heerma van Voss. De eerste bijeenkomst vindt plaats op 3 februari 1987. Aan de orde komen: actuele ontwik­ kelingen in het sociaal recht (waaron­ der de Wet Arbeid Gehandicapte Werknemers, de Stelselherziening Sociale Zekerheid en de opkomst van afroepcontracten), CA.O.­recht, als­ mede jurisprudentie en rechtvinding in arbeidszaken. Tenslotte zal door de gehele werkgroep een onderzoek worden verricht naar de toepassing van grondrechten in de arbeidsver­ houding. De toetsing zal plaatsvinden aan de hand van de eigen schriftelijke bijdra­ ge aan het gemeenschappelijk onder­ zoek en de deelname aan de discussie, waarbij onder meer een processtuk wordt geschreven en een referaat wordt gehouden. De literatuur bestaat uit: ­ pocket teksten stelselherziening so­ ciale zekerheid (uitgave Kluwer, f 12, —), verkrijgbaar bij de boekhan­ del; ­ reader Capita Selecta Sociaal Recht I en II en procesdossier C .A.O.­recht, te verkrijgen bij het dictatenmagazijn. Inschrijving voor de cursus: tot 3 fe­ bruari 1987 bij de vakgroep sociaal recht en sociale politiek (prikbord in de gang, geb. B, Sie verdieping). Nadien is deelneming niet meer mogelijk. JURIDISCHE INFORMATICA Vanaf woensdag 4 februari 1987 wordt weer een nieuwe cursus Juridi­ sche informatica gegeven. De cursus telt 6 bijeenkomsten. Daarna, dus vanaf woensdag 18 maart, gaat de­ zelfde cursus voor de tweede maal dit semester van start. De collegetijden zijn voor beide cursussen als volgt: groep 1: woensdag 15.30­17.30 uur, zaal CZ 215 groep 2: woensdag 18.45­20.30 uur, zaal CZ215 (deeltijdstudenten) groep 3: donderdag 8.30­10.30 uur, zaal CZ 215 groep 4: donderdag 10.30­12.30 uur, zaal CZ 215 U kunt zich voor één van beide cursus­ sen opgeven bij mw. Joan Hage, ka­ mer 8 922, tel. 662502. Er geldt een maximaal aantal deelnemers van 25 studenten per groep. Zoals bekend is volgt er na afloop van de cursus geen tentamen, maar wordt in plaats daar­ van na voldoende deelname een deel­ nametestimonium verstrekt. De literatuur die voor de eerste bijeen­ komst moet worden bestudeerd vindt u vermeld in de Reader Juridische In­ formatica die bij het dictatenmagazijn verkrijgbaar is. Voor nadere informatie kunt u zich wenden tot Mr. J . Nouwt, kamer B 727, tel. 662792. RESPONSIE COUEGES, STRAFRECHT A EN B I 5 januari 1987­ 16.00 uur, voor reci­ divisten­dagstudenten strafrecht B in CZ111. II 6 januari 1987, 19.00 uur voor avondstudenten strafrecht A en B: ­ werkgroep B 4­ D in /\Z 111 ­ werkgroep A + C in AZ 113 III 7 januari 1987, 16.00 uur voor dagstudenten strafrecht A: ' ­ werkgroep 1 t/m 4 in CZ 104 ­ werkgroep 5 t/m 8 in CZ 105 ­ werkgroep 9 t/m 13 in CZ 111 N.B.: Voor het tentamen strafrecht B is naast de in de leidraad opgegeven stof voor de avondstudenten verplicht de bijlage 'Strafrechtstheorieën'. Deze bijlage is te verkrijgen bij het dictaten­ magazijn (dictaat nr. 670.86.77 B),

voor de recitiverende dagstudenten geldt de oude tentamenstof. HANDELSRECHT-B (RECHTSPERSONENRECHT) VOORJAAR 1987 De verplicht te bestuderen literatuur ■ voor Vennootschaps­Rechtsperso­ nenrecht (aanvang colleges prof. Raaijmakers maandag 2 februari) bestaat vooralsnog uit de volgende boeken: ­ Pitlo/Löwensteyn: Het Rechtsperso­ nenrecht, 2e druk, 1986; ­ Mohr: Van Maatschap, vennoot­ schap onder firma en commanditaire vennootschap, 2e druk, 1981; Verder zal t.z.t. bij het Dictatenmaga­ zijn een vernieuwde Leidraad Rechts­ personenrecht verkrijgbaar zijn met daarin opgenomen aanvullende ver­ plichte literatuur en een lijst van te bestuderen jurisprudentie. Tevens is daarin opgenomen een overzicht van de te geven werkgroepen. Anders dan" in de studiegids vermeld staat, zullen de weri(groepen pas in de week van 23 februari beginnen. N.B. Begin januari zullen mr. R.R.M, de Moor en mr. M.J. van Vliet verhui­ zen naar resp. kamer B 717 en B 718. VERGELUKEND ADMINISTRATIEF RECHT Vanaf dinsdag 3 februari 1987 wordt voor dag­ en avondstudenten van 18.45 tot 20.30 in zaal SZ 28 een cru­ sus vergelijkend administratief recht gegeven. (Dag en tijd wijken af van wat in het collegerooster staat ver­ meld). Dit vak kan als internationaal vak in het basisprogramma en als keu­ zevak in het differentiatieprogramma worden opgenomen door studenten Nederiands recht, en door studenten van de andere studierichtingen als keuzevak worden gekozen. De colle­ ges worden gegeven door prof. mr. E.M.H. Hirsch Ballin en mr. PH. Ban­ da. Mr. A.F.M. Brinninkmeijer, auteur van het boek 'Kernenergie, rechts­ staat en democratie' zal enkele colle­ ges over de rechtsbescherming inzake de vestiging van kerncentrales in Ne­ deriand, Frankrijk en Duitsland geven. Voor nadere informatie kan men zich tot de docenten wenden. Een litera­ tuuropgave is vericrijgbaar bij de se­ cretaresse van de vakgroep staats­ en administratief recht, mevrouw R. Rij­ kens (kamer 919). KEUZEVAKKEN PERSONEN- EN FAMILIERECHT EN JEUGDRECHT In het komende semester wordt in de colleges Pers.­ en familierecht het huwelijks­, echtscheidings­ en relatie­ recht behandeld. In de colleges jeugd­ recht zal uitgebreid worden ingegaan op het jeugdstraf(proces)recht. De colleges vangen aan op 28 januari 1987 in CZ 104 (13.30 uur), resp. SZ 33 (10.30 uur). INTERNATK>NAAL ARBEIDSRECHT Vrijdag 6 februari 1987 (10.30 uur in zaal CZ 106) zal de eerste informatieve bijeenkomst plaatsvinden van het vak internationaal ari3eidsrecht (docent H. Zeijen). Inschrijvingen: tot en met woensdag 4 februari 1987 via de intekenlijst op ka­ mer B 834. FACULTEITSDAG Op woensdag 4 februari 1987 zal de jaariijkse faculteitsdag worden gehou­ den. In het kader hiervan zal te 16.30 uur in de aula van de Universiteit een acade­ mische zitting plaatsvinden. Het programma voor deze plechtigheid luidt als volgt: ­ Openingswoord door de voorzitter van de faculteit, prof.mr. C h.P.A. Geppaart; ­ rede door mr. J. Simmelink, universi­ tair docent vakgroep strafrechtweten­

schappen, met als titel 'De rechtsstaat­ gedachte van artikel 1 strafvordering'. Na afloop van de zitting ( ± 17.30 uur) zal in de ruimte vóór de aula een aperi­ tief worden aangeboden. Vanaf 18.30 uur bestaat de mogelijk­ hekl deel te nemen aan een eenvoudig koud buffet in de Portrettenzaal en de ruimte daarachter, waama om 19.45 uur door het Universrteitstheater in de aula een toneelvoorstelling zal worden opgevoerd met als titel 'Wat kost het ijzer?' IBertold Brecht). De kosten voor koud buffet en toneel­ voorstelling bedragen f 12,50. Kaart­ jes hiervoor zijn verkrijgbaar bij Antoi­ nette Simons, kamer B 917, en Ina Tig­ chelaar, kamer B 924. Het faculteitsbestuur nodigt eenieder uit tot bijwoning van deze feestelijk­ heden. Ter gelegenheid van de faculteitsdag zal 's avonds vanaf 21.00 uur voor de facultaire gemeenschap een Juristen­ feest worden georganiseerd, waarbij uiteraard alle rechtenstudenten (op vertoon van hun collegekaart) alsmede de personeelsleden van de faculteit van harte welkom zijn. Dit feest zal worden gehouden in de N.K. Harmonie, Sta­ tionsstraat 26 te Tilburg. De toe­ gangsprijs voor dit feest bedraagt f 1,­. Voor de goede orde zij nog vermeld, dat op woensdag 4 februari 1987 vanaf 15.30 uur voor de juridische faculteiten geen colleges zullen worden gegeven. TENTAMEN ECONOMIE DEELTUDSTUDENTEN Deeltijdstudenten Rechten in de pro­ pedeuse die op 16 januari 1987 deelne­ men aan het tentamen economie, die­ nen hiervoor de volgende stof te bestu­ deren: ­ J.E. Andriessen: Economie in theorie en praktijk 1, zesde geheel herziene druk, Urtg. Elsevier, Amsterdam/Bms­ sel 1980. Hieruit bestuderen: hoofd­ stuk 1, hoofdstuk 3, hoofdstuk 4. ­ A.A.J. Smulders: Syllabus Macro­ economie I, diet. nr. 690.86.017. ­ A.A.J. Smulders: Syllabus Macro­ economie II, diet. nr. 690.86.035. ­ Collegestof ­ Stencil 'Middelen en bestedingen 1987' ­ Stencil 'De artieidsmarkt; een be­ gripsmatige oriëntatie'. Zij die nog niet over laatstgenoemde twee stencils beschikken, dienen zich te wenden tot mevr. M. Kok, gebouw B, kamer 921, tel. 013­662889. RESPONSIECOLLEGE ECONOMIE VOOR DEELTUDSTUDENTEN RECHTEN Voor deeltijdstudenten Rechten in de propedeutische fase die op 16 januari 1987 deelnemen aan het tentamen economie, zal op maandag 12 januari 1987 een responsiecollege worden ge­ geven van 18.45­20.30 uur in A2 7. REPETITIECOUEGE STAATSEN BESTUURSRECHT A EN B Het repetitiecollege staats­ en bestuursrecht A voor voltijdse studen­ ten (propedeuse) is op dinsdag 20 ja­ nuari 1987, van 10.30 tot 12.30 in zaal CZ 104 (wericgroepen docent mevr. Merkx) en C Z 105 (werkgroepen do­ cent Janse de Jonge). Het repetitiecollege staats­ en bestuursrecht A en B voor deeltijdstu­ denten (propedeuse) is op donderdag 15 januari 1987, vanaf 18.45 staats­ recht in zaal AZ 08 (wericgroepen Janse de Jonge) en vanaf 20.15 bestuurs­ recht in zaal AZ 08 (werkgroepen Bij­ lander). Vanaf 18.45 staatsrecht in zaal AZ 111 (werkgroepen mevr. Merioc) en vanaf 20.15 bestuursrecht in zaal AZ 111 (wericgroepen Zoontjens).

19 december 1986

3

MO^pO^ STADSSCHOUWBURG

Exhibitionistische machtsstrijd in Beeldlionger Voorstelling: Beeldhonger van en door Karina Holla, Ingrid Kuijpers, Trudie Lute en Ulrike Peuckert. Regie: Rense Royaards. Stadsschouwburg Tilburg: 18 december. Stadss c h o u w b u r g Breda: 9 januari. 1983 was het jaar waarin Karina Holla met 'Valeska, Ich bin eine Hexe' de aandacht trok. Vorig seizoen vormde haar produktie Solou/Duo (samen met Ingrid Kuijpers) een van de grootste theaterverrassingen. De volle zalen en juichende [jersberichten resulteerden terecht in de Nederlandse Mimeprijs. En dan is er nu 'Beeldhonger'. Versterkt met Trudi Lute en Ulrike Peuckert kan het publiek nu de confrontatie aangaan met vier menselijke curiosa. Die elk voor zich hysterisch de aandacht proberen te trekken, haar eigen bezetenheid heeft, niet voor de ander onder wil doen en gretig op de voorgrond wil staan. Deze

machtsstrijd levert hilarisch theater op. Fiatterend rozerood licht beschijnt de tribune. Een wankelende, dronken (?) ingrid Kuijpers bepoedert met een theezeefje haar bibberende hoofd. Onverstaanbare vreugdekreetjes slakend betreedt Karina Holla, in uitdagend rode avondjurk het, het podium. De derde gaste op deze wat eigenaardige party is Trudi Lute, een vertederend in berebont gehuld, kindertijk meisje. Via de tribune komt tenslotte Ulrike Peuckert de zaal in geraast. Als een achterdochtig, primitief wezen met uitpuilende ogen, schrikachtige geluiden uitstotend complementeert zij dit waanzinnige gezelschap. De zo fragiel ogende Ingrid Kuijpers blijkt een ware dwingeland te zijn en lijkt les te geven in het bespelen van het publiek. Zij dwingt de anderen tot sensuele en exhibitionistische bekentenissen. Zo ontbloten Karina Holla en Trudi

Betaald matseren

Lute met steeds feller wordende bewegingen hun bovenlijf terwijl zij in duet zingen: 'Ik zag hem op een avond en hij heette Bill, da doe ron ron ron, da doe ron ron'. Deze orgastische scène krijgt een komisch aandoende tegenhanger wanneer de ietwat preutse Trudie een vrijage aangaat met haar bontstolaatje. Maar al deze losse fragmenten leveren geen totaalbeeld af. Er is een scenische voorstelling ontstaan, een aaneenschakeling van theatraal knappe en fraaie beelden. En als 'beelden' kunnen al die bizarre scènes het best bekeken worden. De perfecte typerinkjes en uitmuntende acteerprestaties maken er een voorstelling van die boeiend en gek is. De laatste scène is tevens een van de mooiste. Constant huppend op hun stoelen pakken de speelsters symbolische (?) cadeautjes uit. De machtsstrijd is beëindigd, murmelend trekt ieder zich terug. L.W.

STADSSCHOUWBURG

Lange Dagreis naar de Nacht

Voor f 5,— vult ü onderstaande ruimte boordevol, inclusief trefwoord bovenaan. De matsertjes kunnen enkel met deze leesbaar ingevulde bon (één letter, leesteken Première: donderdag 8 januari 1987 of spatie per blokje) bij de redactie worden ingediend. / in Concordia Stadsschouwburg, Betaling kan per giro- of betaalkaart onder gesloten omslag of op de redactie. Vergeet niet ook naam en adres in te vullen.

X M l 1 1 1: [ 1 1 1 1 1 1 [ 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 11 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 r 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1

r 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 II CT III II 1 1 1111 II [ 11 I I I II 1 1 1111 1 1 1 -1 r 11 III II II II C 1 1111 1 1 II 1 III 1 L I I I I I I I I I 11111 II -i 1 1 1 1 Ml Naam: Adres: (Tel.:..

Breda. Vrijdag 9 en 10 januari in de Tilburgse Stadsschouwburg. Regie: Ronald Klamer. Dekor- en kostuumontwerp: Paul Gallis. Een vader, moeder en twee zoons brengen de zomer door In een huls op het platteland. De vader, James Tyrone sr. is een bekend acteur. Hij heeft ooit gekozen voor het makkelijke, grote succes en daarmee voor het geld en de zekerheid. Zijn zoons die geen van beide een maatschappelijke carrière hebben gemaakt, zijn een steen des aanstoots voor hem. James jr. is aan de drank en leeft op kosten van zijn pa en van het geld dat hij verdient met klusjes opknappen. De jongste, Edmund, is een artiestieke gevoelige jonge man, die romantische poëzie leest. Hij heeft tuberculose en wordt door zijn vader uit zuinigheid naar het goedkoopste sanatorium gestuurd. Bij de geboorte van Edmund heeft zijn moeder Mary morfine van de huisarts gekregen. Ze raakte er aan verslaafd,, wat een emotionele catastrofe voor het gezin van Tyrone tot gevolg had. 'Lange Dagreis naar de Nacht' laat vier mensen zien die In hun eenzaamheid kontakt zoeken met elkaar. In de loop van het stuk krijgt het publiek

zicht op een gemeenschappelijke historie vol schuldgevoelens en wanhopige liefde. Eugene O'Neill schreef 'Lange Dagreis naar de Nacht' in 1941. Het stuk bevat veel auto-biografische elementen. Dat was de reden voor O'Neill het toneelstuk tot 1956 niet te laten opvoeren. Hij beschrijft de relatie met zijn vader, met wie hij op een lijn komt. De situatie van Mary Tyrone is identiek aan die van O'Neills moeder. De beschrijving van haar Is vol sympathie, maar hij vergeeft haar niet. Zelf staat hij model voor Edmund. Net als Edmund heeft O'Neill op zee gevaren en TBC gehad. 'Lange Dagreis naar de Nacht' speelt zich af in een mistige omgeving - een beeld voor het gebrek aan vertrouwen tussen de personages, voor de mislukte levens die door drank of morfine worden vergeten. Eugene O'Neill heeft de familie die hij beschrijft Tyrone genoemd. Hiermee geeft hij zijn Ierse afkomst aan. Hugh O'Neill, Graaf van Tyrone (1593) voerde strijd tegen de Engelsen om zijn graafschap te behouden. NOORDERLIGT

Big Bamboozle Zaterdag 20 december. Aanvang 20.30 uur. Entree f 5, — . 20 december 1986 bestaat het 20-kopplge monsterorkest Big Bamboozle 4 jaar en viert dit heuglijke feit met een klein festival. Ter opwarming voor dit feest een interview met de geest van het monster. I: Vier jaar geleden zijn jullie toevallig ontstaan om twee gelegenheldsconcerten te geven, niemand kon toen spelen. G: Nee, nee, we konden alleen maar spelen op een stuk of zes na die iets van muziek verstonden. Omdat het publiek gecharmeerd bleek door ons gekonkel, onze schaamteloosheid, onze massaliteit, besloten we door te gaan om Nederland te veroveren. Dat is gelukt, van Maastricht tot Groningen hebben we alle grotere steden gehad. Nu is de tijd weer om de gerijmdheid van ons bestaan te vieren in onze geboortestad. I: Twee jaar geleden organiseerden jullie in Noorderligt een festival met 13 andere groepen, staat ons weer zoiets te wachten? G: Nee, het wordt ditjaar wat intiemer, we hebben de laatste tijd geen optredens meer gedaan en alleen aan een nieuw repertoire gewerkt en zullen al onze energie nodig hebben voor het eigen optreden. We nodigen niet meer dan drie groepen uit, welke dat zijn moet nog even geheim blijven omdat we het nog niet helemaal zeker weten, we kleden alleen de avond aan en geven de scepter na middemacht over aan koning disco. We willen het intiem, gezellig en goedkoop houden, het wordt feest! We eisen niet veel van het publiek maar ze moeten een beetje hun best doen. MARANATHA

Young IViessiah

De Engelse componist/arrangeur/pianist Tom Parker produceerde tot nu toe een groot aantal rock-l.p.'s, waarbij gebmik gemaakt werd van composities van Tsjaikovsky, Mozart, Bach en Beethoven. Zijn ondertussen wel meest bekende werk is de Young Messiah, een vertaling naar deze tijd van het beroemde oratorium de Messiah van Handel. Dit werk, dat door verschillende t.v.-presentaties en de uitgave van een plaat ook in Nederland grote bekendheid verwierf, wordt op 19 december a.s. uitgevoerd in de studentenkerk Maranatha (Prof. Cobbenhagenlaan 19). Dank zij de steun van de theologische faculteit en de 'vrienden van Olof', heeft de studentenkerk deze uitvoering binnen haar muren kunnen halen.

Agenda DECEMBER VRIJDAG 19 DECEBER Cinecitta, 20.00 uur: 'Police'. Regie: MarlcePialat (t/m 23-12). Cinecitta, 22.00 uur: 'Down by law'. Regie: Jim Jarmusch. Schouwburg, 20.45 uur, studio: Michele Anne de Mey met 'Face è face' m.m.v. Jean-Luc Ducourt. (t/m 20-12). Maranatha, 20.00 uur: 'Young Messiah' van Nomen Nescio. Eigentijdse vertolking van de bekende Messiah van Handel. Schouwburg, 20.00 uur: Filmhuis: 'La Triche' van Yanninck Bellon. Schouwburg, 22.15 uur: Filmhuis: 'Lonesome Cowboys' van Andy Warhol. ZATERDAG 20 DECEMBER Schouwburg, 20.15 uur: Het Brabants Orkest o.l.v. Glora Bernstein m.m.v. Alan Weiss (piano). Werken van Ravel, Korskov en Rachmaninov. Noorderligt, 21.30 uur: Big Bamboozle Kertlval. Schouwburg, 20.00 uur: Filmhuis: 'Was wollen wir machen ohne den Tod' van EIfi Mikesch. Schouwburg, 22.15 uur: Filmhuis: 'The Fox' van Mare Rydell. ZONDAG 21 DECEMBER Schouwburg, 20.46 uur, studio: Kerstconcert muziekschool Grosveld. l\Aaranatha, 11.30 uur: Eucharistieviering. Thema: Mens van God, Mens van heil. Voorgangers: Han Oude Munnink en Hub Lenders. Noorderiigt, 21.30 uur: Tigers of Pan Tang en Pete Young and the Dutch Flag. Egelantier, 16.00 uur: Jan Swinkels & Band. Portugese muziek. MAANDAG 22 DECEMBER Schouwburg, 20.45 uur, studio: Slagwerkconcert door Johan Faber. Schouwburg, 20.00 uur: Filmhuis: 'Het Afscheid' van Tulja-Malja Niskanen. (t/m 23-12). Schouwburg, 22.14 uur: Filmhuis: The killing of sister George', (t/m 23-12). DINSDAG 23 DECEMBER Schouwburg, 20.15 u Meyer.

Anita

WOENSDAG 24 DECEMBER Maranatha, 21.30 uur: Dienst. Voorgangers: Hub lenders en Han Oude Munnink. Zang door het studentenkoor. Schouwburg, 20.00 uur: Filmhuis: 'Westier' van WIeland Speek, (ook 26-12) Cinecitta, 'Death of a salesman'. Regie: Volker Schlöndorff. Schouwburg, 22.15 uur: Filmhuis: 'Victim' van Michael Relph en Basil Dearden. (ook 26-12). DONDERDAG 25 DECEMBER Paradox, 22.00 uur: Workshoppresentatie o.l.v. Paul Spoelstra. VRIJDAG 26 DECEMBER Paradox, 22.00 uur: J.C. Tans en zijn rockets. ZATERDAG 27 DECEMBER Noorderligt, 21.30 uur: 'Palace of Swing' met Funky Stuff. Al sedert enkele jaren trekt het VekJhovens kamerkoor Nomen Nescio, in samenwerking van enkele studenten van het conservatorium en de dansacademie, hiermee In en om Eindhoven volle zalen. Eindelijk zijn ze dan ook in Tilburg. De entree Is vijf gulden. Kaarten zijn In de voorverkoop verkrijgbaar bij de studentenkerk (tel. 675302).

^

ACHTERKLAP Kunstkermis met zuidelijk accent Het programma voor de vierde kunstkermis op 30 en 31 mei 1987 is in grote lijnen rond. Wederom draagt studentengroep TEST (Til­ burgse Evenementen Stichting) zorg voor de organisatie en zal de kunstkermis zich op verschillende locaties in en om de Tilburgse uni­ versiteit afspelen. Dit maai ligt het accent van de manifestatie op de Vlaamse en Zuidnederlandse kunst. De kunstkermis is inmiddels een begrip geworden. Niet zonder eni­ ge trots melden TEST­leden Wil­ lem Kerkhof en Paul Valcks dat de kunstkermis door de provincie Noord­Brabant bij de provinciale subsidieaanvraag gekenschetst werd als een 'manifestatie van pro­ vinciaal niveau'. Ook het ministerie van WVC verleent dit maal subsi­ die vanwege het internationale Vlaamse karakter. De TEST heeft bewust gekozen voor een voornamelijk Vlaamse en Zuidnederlandse manifestatie. Willem Kerkhof: 'Weliswaar heb­ ben we ons laten leiden door het programma van voorgaande jaren, maar daarbij wel met de vraag hoe we ons als culturele manifestatie kunnen profileren in vergelijking met andere steden. We wilden de kunstkermis een eigen gezicht ge­ ven. Naar buiten toe willen we la­ ten zien dat we met iets goeds be­ zig zijn. Veel mensen denken im­ mers dat ze iets dergelijks niet in Tilburg van de grond kunnen krij­ gen.' Het programma van de komende

Het mag weer

manier van leven. Denk maar niet Leopold. Verder binnen en buiten dat deze mensen al die tijd hun verschillende muziekoptredens, lusten hebben gereefd, ze hebben onder andere door het Brabants Jaren lang hebben bepaalde men­ andere lusten, maar zullen de laat­ Conservatorium. Speciaal voor sen hun zucht naar luxe en traditie sten zijn om toe te geven dat ze de kinderen biedt de kunstkermis een verborgen moeten houden achter bewuste vertegenwoordigers wa­ kindertheater en een kinder­doe eerlijt( lotoen, macrobioVek en ren van het 'regime' dat ze nu aan­ programma. fietsvalonties in Frankrijk. Mensen vallen. Maar ze werden ouder en De traditionele beeldenexpositie voor wie de toen gebruikelijke vrije­ veranderden. Hoewel ze graag po­ vindt gedeeltelijk binnen en ge­ tijdskleding op het werk een corset seren als onbeïnvloedbaar en uniek deeltelijk buiten plaats. Ook hier was en die thuis stiekum in driede­ zijn ze aan twee dingen gebonden. hoofdzakelijk werk van Vlaamse lig rondliepen. Thuis, waar zij naar Uithoofde van hun beroep moeten beeldhouwers. hartelust konden smachten bij inte­ ze de steeds veranderende tijd­ De kunstkermis 1987 vindt plaats rieurbeschrijvingen in kasteelro­ geest als eerste aanvoelen en als in­ in dezelfde opzet als vorige jaren, mans, glanzende buitenlandse mo­ dividu willen ze niet bij de meelo­ als zelfstandige manifestatie. Al debladen en glamourous Hdly­ pers horen maar zijn ze ook bang té verschillende jaren heeft de ge­ woodfilms ­ gemaakt toen heren uniek en eenzaam te zijn. De voor­ meente Tilburg aangedrongen op nog heren en dames nog dames hoedepositie is dan de beste. Zij een integratie van de kunstkermis konden zijn. Nu de smacht van de eens zo maar wel ­ voor altijd de jouwe ­je namen hun eigen behoeften als uit­ met de eveneens jaarlijkse Tilburg­ se kunstmanifestatie. Er werd machtigen is afgebrokkeld komen eigen monogame echtgenoot want gangspunt, zochten wat gelijk­ zij uit hun schulp. De pas henvon­ trouw(en) mag weer. Duur? Geen gestemden om breeduit te portret­ overleg gevoerd en er werden nen vrijheid van deze escapisten probleem want geld verdienen en teren en zie; een nieuwe tijdgeest. plannen gemaakt, maar die sa­ klinkt door in hun formulering van carrière maken mag ook weer. U it­ De burgerij die altijd al geappre­ menwerking is inmiddels spaak de nieuwe tijdgeest: 'Het mag erlijkheden? Wees met bezorgd cieerd heeft wat nu weer mag be­ gelopen. 'Het is niet helemaal van vindt zich ineens blij verrast in de de baan, maar we hebben het ini­ weer'. Zo spreken de nieuwe medi­ want religie mag ook weer. schijnwerpers. Anderen worden tiatief bij de gemeente gelegd', acraten ons bemoedigend toe in En van wie mag dit allemaal wel? bespot om hun idealisme, smaak verklaart Paul Valcks. In de praktijk kranten, tijdschriften en op televi­ Zijn de Yuppies aan de macht, sie. Wat een vrijheid. Mevrouw mag staan zij ons dit alles toe? Yuppies en levensstijl. U it de gunst van de bleek het toch problemen op te le­ veren om als studentengroep sa­ zich weer behangen met parels en lijken een creatie van mediacraten machtigen. diamanten, hullen in zijde, satijn en die zelf wel 'urban'en 'professional' De veel gebruikte formulering 'het men te werken met professionals. mag weer' verdoezelt dat er ook Bovendien slaagde de TEST erin niet te vergeten bont. Mijnheer ont­ maar al lang niet meer jong zijn. dekt de das weer, en de conse­ Het is nattevingersociologie, en dat veel niet meer mag en dat alles wat met een betrekkelijk kleine groep quenties van het verschil tussen mag op deze plaats, te veronder­ 'mag'eigenlijk wel 'moet'. Maar van mensen en al aanwezige program­ black en white tie. Op tafel: damast, stellen dat wie nu de media vult met wie? Tijdgeest is blad­ en beeldvul­ maopzet dingen vrij snel te organi­ porselein en zilver. In bed: sensuele opgeluchte verklaringen dat er van ling. Journalisten moeten ook le­ seren. Vooral het laatste jaar breidde de lingerie, een nevel van delicate alles weer mag jaren lang een aan­ ven. Leve de vrije pers! Astrid Tates kunstkermis zich erg uit. De mani­ geurtjes, bewuste lustobjecten. hanger was van een heel andere Het mag weer. festatie in 1987 duurt nu voor het eerst twee dagen. Verder hoeft dat kunstkermis bevat veel onderde­ dat dit jaar alle TEST mensen min se theatergroepen. Welke precies niet te gaan, vindt Willem Keric­ len die voorgaande jaren al plaats­ of meer hun eigen sp>ecialisatie deelnemen is nog niet bekend; wei hof. 'Dit jaar kan de kunstkermis vonden zoals: een kunstveiling, binnen de organisatie van de staan vast een voorstelling van het een bepaald niveau bereiken, dat kunstmarkt en kunstprocessie. kunstkermis hebben. Zaterdag­ Tilburgse universiteitstheater en we moeten zien te handhaven. We Veel aandacht voor theater en avond 30 mei zal vooral in het te­ veel straattheater. moeten niet verder uitgroeien.' dans. Vooral een dansprogramma ken staan van het theater. In twee Vlaamse en Zuidnederlandse lite­ Yvonne Ton werd vorig jaar door een aantal grote tenten op het universiteits­ ratuur komt beide dagen aan bod mensen gemist. Dat leidde ertoe terrein spelen voornamelijk Vlaam­ in het literair café van de Stichting

?<.|s?''^'ij'jviy;?r-;a-,»''*■.'•;!■»?/,; J-S "';w,J-"'.^''}\d.,"""

^/^i^^v^

^'v'9/'^/­

LEKKENDE KRANEN

"^/y"j

■^/yyy

y^^

ILAZARUS, het verhaal van een wederopstanding

,'ï

slot

door Jaap Houdijl:

' Daan heeft ia de snackbar eindelijk ­ met behulp vsn JoUae en een aantal klanten ­ zijn stem her­'Iemand die niet weet wat ie moet doen gaat rechten stasiKtm.» k t&cb m>? I#attm.„* vonden. Zal alles dan beter wolden? 'Dat is niet wat ik zoek,' zei Daan en ademde diep de«itóe^ïieïliéki in, ^UMfVMSRwdzoéa kan ik maar nK)eilijk ODKchiijven. Het is... het gevoel. Een gevoel van: lierfooiIk öpsjiln plaats, hier kan ik inspiratie uit putten, hier ben ik!' g Ach, wat was k hard geworden. Wat was de nacht zoet geweest in die explosie van lusten, in die I^SWaPiflsteadfe SCBSK». Wat 'VKK htj een f^n beest geweest.... 'Dus niet rechten?' vro^ de zwerver en Daan schudde het Ï)i0ö&[ «n jla^tte^ala msésxt m4$ |l>affia lEKi easti«ïÉlj€tekaiJskae iatetjes geslaakt toen hij dk ochtend ontwaakte in het hotel­ warme, harde aardappel die dezv?ervcrhem had aangereJkï. 'É^vmtxl^ iis m&^m ii­ b^^ iit ty ten en met de slok rum die hem werd aangeboden om dezanéö^tstdÉmw^ït^poektJ^y^^ |.l3ed en tevreden vastgesteld dat hij nog praten kon. Met een gümlach op zijn gjKacht bekeek hij de hij een tevredenheid in zich oj^oeien. |Jbet briefje dat Joline naast hem had achteigelaten. Het bevatte woorden die evenzo streelden en IJkfetelden als zij hem die nacht gestreeld en gekieteld had. Was dit het? Dit rauwe, onzekere bestaan. Dit amrC&BêmeSsmM Iwea? Pap, mama, zijn drie broers, tante Cora, Joyce, Jollae, iederéén zat vast^roest behalve Daan! f De wereld was zo slecht nog niet... Maar wat nu? Moest hij nu weer zijn gewone leventje hervai­ Hij had zich vrijgevochten! , ten? Moest hij zich nu weer storten in die alledaagse beslommeringen? Of juist niet.... ■^ IDaaa droeg die zware vraag met zich mee toen hij met vaste tred, grommend en sissend tegen En de aardappel smaakte hem reeds beter. Die was geroosterd lekkerder dan gekookt. Sk vm |alle voorbijgangers alsof zij het kwaal in zich droegen dat hem tot aan de rand van de afgrond waarachtig een aardappel met betekenis. Ha! Aan die aardappel had geen enkelefilosoofïac^ge­ waagd. Aan dat eenvoudige brokje rijkdom. f had gedreven, het stadspark inging en daar op een bankje neerstreek. En daar luisterde hij naar l^de gehikien van het leven. Achter hem lag de vijver bevroren en vielen kinderen op hun hoofdjes Langzaamaan leek het drukker te worden in het park. Wandelaars liepen hen voorbij en keken neerbuigend, afkeurend en afschuwend naar de twee mannen die pontificaal op de besneeuwde |«n kneusden armpjes of beentjes of allebei. Daar klonken troostende ouders en eendjes die het grasmat him aardappels roosterden. f water zochten. En Daan in een opwellende drang naar verzet t^en de orde waarin hij was grootgebracht, stak ' Kijk nou! Kijk nou!'riep plotseling een stem die Daan bekend voorkwam en hij keek om en zag <fc zwerver c^ zich komen toelopen. Haastig ging hij staan. er zijn tong naar uit en genoot. I 'Pardon... ben ik wéér op Meis gaan zitten? Stommeüng die ik ben!' 'Ik weet het... ik weet het!' riep hij plotseling. |, *Welnee,' zei de zwerver, 'Meis staat hier naast me. We hebben boodschappen gedaan.' 'Hij weet het, Meis,' zei de zwerver verwachtingsvol, 'nou zullen we het gaan horen...' I 'Boodschappen?' 'Ik ga leven!' ^ 'Aardappelen! Een hele zak,' zei de zwerver triomfantelijk en stak de zak naar voren, 'geno^ 'Ah, da's mooi,' zwijmelde de zwerver, 'Trek dan met ons mee... Waarom niet?' 'Jullie gaan w^?' w»r ons drieën!' En de zwerver nam plaats op de bevroren aarde en b^on met de bereiding van de maaltijd. Daan 'Altijd tegen de kerst,' legde de zwerver uit. 'Wat heeft deze stad in de winter te bieden? Niks bestudeerde elke handeling, elke pkwi in het gezicht van de zwerver. Hij zag een tevreden mens. toch. Nee, wij trekken naar het zuiden. De warmte t^emoet. Naar Heerlen, of nóg veel ^JBen tevreden mens die met z'n tweeën was en op die manier ieder gevoel van eenzaamheid aan verder...' p ^ laars lapte. En Daan pufte met zekere bewondering. 'Nog veel verder?' lachte Daan. ^'*Ki}k je sip?' vroeg de zwerver en keek hem aan, 'Meis, kijkt ie niet ontzettend sippig?' 'Welja, wat kan ons het verdommen... we hebben de tijd...' flEn Daan vertelde zijn verhaal en zijn stem klonk prettig en doorleefd. De zwerver luisterde aan­ En diezelfde winterse middag in december trokken twee mannen met niets anders aan bagage dachtig, maande soms Meis tot zwijgzaamheid en liet uiteindelijk zijn mond openvallen bij het dan een restant aardappelen, in aanwezigheid van de denkbeeldige Meis, naar het zuiden van het aanhoren van Daans bittere leven. land. En Daan, zich verbroederend met een doelloze toekomst, voelde zich er voor het eerst in ■0&. twijfel nu,' sprak Daan bczoigd, 'vrat moet ik doen? De weet niet wat ik moet doen!' zijn kneuterige, ellendige, verachteüjke bestaan heel eig lekker bij. f Rechten!' q^xade opeens de zwerver. :^Wat? Hoezo rechten?' EINDE ■ S.^^frrfiYrff^r^Yt^ !••■•: fir".

Univers

! ■ I­M t»­fe^ri;»H MIII! MI i f i idiiii

jijiifiCiü­iiiCiiiiiiiU tófiU

sitiHMi^M U ^utfïd

(ijdiiti

hM*iU »tntütiii

aiuit

<wi<i/<itA*i^^^<&:iïi„„.ii.w

19 december 1986