s H()(]('sch()oihlci(l
22 n o v o t i i h o r 1985
jaargancj 23
Deetman over studiefinanciering
Rommelig antw oord aan de Tweede Kamer Minister Deetman heeft in zijn antwoord op het voorlopig ver slag van de Tweede Kamer over zijn studiefinancierings voorstellen geen enkele tegemoetkoming gedaan op de forse kritiek van de Kamer over die plannen. Dat blijkt uit de vorige week donderdag bij de kamer ingediende Memorie van Ant woord. Deetman blijkt daarin nauwelijks onder de indruk van de weerstand die bij grote delen van de kamer tegen onderdelen van de studiefinancieringsplannen be staat. Hij keert zich tegen verhoging van de bijdragevrije voet voor de ouders, weigert de leeftijdsgrens van 30 jaar op te trekken of geheel los te laten en houdt vast aan zijn oorspronkelijke voornemens omtrent de ziektekostenverzekering van studenten. I n een ontwerpbesluit stelt
Deetman de maandelijkse normvergoe ding voor niet bij de ouders meeverzeker de studenten vast op 62,50 per maand (750 per jaar), een bedrag dat zal worden aangepast met de gemiddelde stijging van de premies voor particuliere ziekte kostenverzekeringen. Ook volhardt de minister in zijn stand punt dat er geen regeling met betrekking tot weigerachtige ouders in de wet be hoeft te worden opgenomen, evenals in
Diesrede prof. Pesters Af ge\open donderdag 21 november pleit te prof. dr. H.F.M. Peeters in de diesre de, bij gelegenheid van de 58e Dies Nata lis van de KHT, voor een herverkaveling van het universitaire veld. De twee fasen van de universitaire structuur zouden bij een juiste herverkaveling de student vijf mogelijke opties geven. Volgens prof. Peeters, hoogleraar Histo rische Psychologie aan de KHT, zijn de belangen van studenten en van industrie en overheden het beste gediend met een solide, brede, maar wel uptodate oplei
ding in de eerste twee jaren van de eerste fase. De optie voor de eerste fase van een bepaalde studierichting is in Neder land tot op heden vrij eng geformuleerd. Bij een herziening is het wezenlijk dat we de vakken die tot kritiek en situering uit nodigen niet opzij dringen, aldus Prof. Peeters. Een tweede optie is die voor een meer gedifferentieerde aansluiting op de ar beidsmarkt, middels scholing en her scholing in het postacademisch onder wijs.
het verdedigen van de partnerafhanke lijkheid, die op verschillende onderdelen van het stelsel is ingebouwd. Als in het Burgerlijk Wetboek geen onderhouds plicht bestaat, hoeft 'het ontbreken daar van niet zonder meer door de overheid te worden overgenomen', zo schrijft Deet man. Ook houdt Deetman vast aan in voering van het stelsel per 1 oktober 1986, omdat anders een tekort van onge veer 114 miljoen op de onderwijsbegro ting voor 1986 zal ontstaan, dat via be zuinigingen zou moeten worden opge vangen. Deetman houdt ook aan die da tum vast omdat hij, anders dan veel ka merfracties, niet bang is voor een door de ingewikkeldheid onuitvoerbaar stel sel. Verder wijst hij een soepeler regeling voor gehandicapte studenten, die vol gens veel commentaren op het wets voorstel te maken hebben met die extra reiskosten, extra kosten van levenson derhoud, met een vaak langere studie duur en daardoor met hogere schulden, van de hand.
8/9
Zuid-Afrika Het studentenverzet te gen de apartheid groeit. 'Voor ons is er geen weg meer terug.' Een reportage door UP correspondent Ruud de Wit.
vervolg op pag. 11
Een derde optie wordt gevormd door de opleiding tot wetenschappelijk onder zoeker. Deze opleiding wordt postdoc toraal gesitueerd en is dus niet nodig voor alle 160.000 studenten, zoals dat nu in de wet staat. In een vierde optie pleitte Peeters voor een meer direct op de praktijk gerichte onderzoekersopleiding en dat zou kun nen in twee jaren. Als vijfde optie vraagt Prof. Peeters een op de eerste fase aan sluitende vervolgopleiding. Dit is volgens hem onontkoombaar omdat het docto raaldiploma nieuwe stijl niet in alle secto ren van de maatschappelijke praktijk de vereiste specifieke kennis en vaardighe den kan aanreiken.
Sombere toekomst o^de^rlili m o n ó ^ t a n ' T o ^ h L ^ l " ! ^ ^ ^ 7 die de gebouwen A en B van de hogeschool met elkaar verbindt verduisterd met zwart plastic kömstnr«nn«n w « n ^ ^ ^ n ^°f^°")^} °f TUburgse Studerenden Bond (TSB) gaf hiermee uiting aan zijn protest tegen 'de duistere Xoe ^X^^f^^tZïlLT^^T^T^^":"^^^" ^^* " ' ^ " " " ^ studiefinancieringsstelsel. Leden van de bond deelden aan de KHTbevolkïng fs dat hpt n ^ V^ alle kritiekpunten ten aanzien van het wetsvoorstel van de minister. Een van de bezwaren die de bond aantekent De glazen a Z w e ; S ' d i n L d r „ ' . t t H ''^ t°«9«".'^«"i'^'^«''' \^^ ^et hoger onderwijs voor de lagere inkomensgroepen verhindert, mand van TKmLt^Zt^^Z^Tl ^ « " « ' « ^ n ' p moeite door de leden van de TSB 'aangekleed'. Volgens een actievoerder maakte nie X r aanvana " n d^l^Jna^^n Mn»n ^7.«^''"'«»«"."9 « " ^on het plastic de hele dag blijven hangen. Enige vereiste was dat de hele gang voo: llZZl Z: d : ; r n r v a : R u ^ i n ^ ^ J ' S i n ^ T g a l o n d " " ^ ^ ^ '""^ " " ^ ^ ^ " ' " ' " ' " ''''""''■ " ° ^ ' ^ '^'^ ' ° ^ ° '^^^ ^'^" ^ e o m e n l J
Beekse Bergen in kaart gebracht door Alphons van Erp (foto). Burgerlijke ongehoorzaamheid. Hoe ver kun je gaan?
Geen Indonesisctie opleiding Het College van Bestuur van de hoge school geeft in een brief aan de hoge schoolraad te kennen dat gelet op het standpunt van de raad aan de KHT geen vervolgopleiding Wetgevingsleer voor I ndonesische juristen bullen starten. 'Ons College zal geen overeenkomst tot het verzorgen van de opleiding sluiten en de opleiding zal niet in Tilburg plaatsvin den.' Daarmee volgt het CvB in feite een eer dere uitspraak van de raad o m , vanwege de schending van de mensenrechten in Indonesië, af te zien van de TI AS vervolgopleiding voor I ndonesische ju risten. Een kleine meerderheid van de raad ver zette zich op 7 november tegen de ge plande opleiding, terwijl het CvB bij monde van rector R.A. de Moor toen met een beroep op de academische vrij heid vóór het starten van de opleiding pleitte. In de brief aan de hogeschoolraad maakt het CvB geen bezwaar tegen het feit dat KHTmedewerkers elders aan een even tuele opleiding zullen meewerken. EV
ClNES TUD '85
COLOFON
Een nieuwe generatie studenten-fiims Roman Polanski won op het eerste Cinestudfestival in 1960 de prijs van tiet toenmalige ministerie van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen met zijn film Two men and a wardrobe. Tijdens het zevende Cinestudfestival dat van 21 t/m 27 november in Amsterdam plaats vindt kan iedereen een beeld krijgen van het werk van de huidige generatie studentenfilmers. Cinestud is een internationaal studenten film & video festival waar deze keer 183 films uit 31 landen te zien zijn. Deze films, die gemaakt zijn door studenten van universitaire opleidingen, kunst- en filmacademies, dingen mee naar drie prijzen. De Cinestud Springplanktrofee 1985 zal worden toegekend door een internationale jury van deskundigen, de Prijs der Filmkritiek door Nederlandse filmrecensenten en de Publieksprijs door festivalbezoekers met een passe-partout. Er bestaat geen filmfestival zonder prijzen en evenmin zonder speciale evenementen. De amerikaan Leo Dratfield, medew§ïker van het filmblad Variety, verzorg!' 'een programma met debuutfilms van bekende filmers, waaronder Polanski's Two men and a wardrobe. De Irzykowski Film Studio uit Warschautoont films die daar sinds de oprichting in 1981 gemaakt zijn om de ontwikkeling van de studio te schetsen. W i m Verstappen, Dick Maas en Oriow Seunke zijn drie ex-studenten van de NFTVA (Nederlandse Film & TV Academie) die nu bij een groter publiek bekend zijn. Hun eerste films zijn te zien in het retroperspectief NFTVA 1960-1985, een selectie die een beeld geeft van vijfentwintig jaar studentenfilms en die misschien iets zegt over de ideeën van de academie over goede studentenfilms. Het Amerikaanse, Poolse en Nederlandse programma zijn t / m woensdag nog een paar keer te zien. In twee zalen worden van 10.00 tot 02.00 ingezonden films en speciale programma's getoond in 'blokken' van twee uur. De meeste producties zijn korte films, soms omdat de maker een korte film wil maken, meestal omdat hij of zij te weinig geld heeft voor een langere. Bezoekers kunnen per programmablok gemiddeld zes films verwachten: animatiefilms, documentaires en speelfilms van kolder tot horor.
SELECTIE Egon Freericks is de initiatiefnemer en directeur van het zevende Cinestudfestival. Het THB vroeg aan hem hoe het programma tot stand gekomen is. Freericks: 'In het buitenland hebben we opleidingen aangeschreven met de vraag een aantal aardige films te selecteren die daar vanaf 1979 door studenten zijn gemaakt. In Nederland hebben we ook oproepen geplaatst in bijvoorbeeld filmbladen om ook de afgestudeerden te bereiken. Omdat het laatste festival in 1978 was moeten we nu een productieperiode van zeven jaar overbruggen'. Niet alle ingestuurde films worden nu vertoond, FreeTilburgs H o g e s c h o o l b l a d
„WILDFESTIVAL 1985 speciale wildkaart met verfijnde wildgerechten Ter introduktie een speciaal
"JACHTMEIMU" (7 gangen) prijs per couvert
# Oïly''
in verkorte samenstelling
^49,-
Restaurant
„DEN SCHOUT"
A Summertale van H.K. Beller USA 1982: 1 van de 183
Oranjestraat 4 ltu»s«r Paleisnng en Emmastraat)
ricks: 'Het was niet de bedoeling dat iedere student zijn vakantiefilmpje instuurde omdat het hem leuk lijkt dat dat eens ergens vertoond wordt, dat is voor het publiek niet interessant. Er zijn ook films die technisch gezien shit zijn, of films waar geen verhaalstructuur in zit, dat is nog wel objectief aan te wijzen. Verder moet je er rekening mee houden dat er voor een film waar je niets aan vindt een groot publiek kan bestaan en dan moet je hem draaien.' Hoe ziet Egon Freericks het verleden van Cinestud? 'Op een gegeven moment werd het een themafestival, en het thema was: engagement in de film. Ik denk dat dat fout was want je doet óf een studentenfilmfestival óf een politiek filmfestival. Het is ook niet representatief. Je suggereert namelijk dat studenten allemaal bezig zijn met engagement, en dat is niet zo, zeker nu niet meer', aldus Freericks.
VERSCHIL Freericks ziet duidelijke verschillen tussen Nederlandse en buitenlandse films wat betreft engagement: 'Er zijn een hoop buitenlandse filmers die daar nog wel mee bezig zijn, terwijl Nederlandse films steeds meer op de amusementstoer gaan of relatieproblemen behandelen. Ik denk dat dat te maken heeft met de teleurstelling van de studentenbeweging, van die democratisering is niets terecht
i^Him a t s e r t j e
SHHI
'Matsertjes' kunnen worden opgegeven bij de redaktie. Tot 30 woorden kosten z e / 5,—; onder nummer ƒ 2,50 extra. Reakties op advertenties onder nummer naar de redaktie sturen. WINTERSPORT: 1 O-Daagse busreis naar het schitterende skigebied van Fugen in Tirol (35 liften). Hotel Tirolerhof op basis van halfpension. Vertrek iedere vrijdag. Prijs ƒ 339,— (carnaval ƒ 60,— toeslag). Voor meer informatie: STO, Beverloweg 27, 5628 Eindhoven, tel. 040-480033. TYPEWERK: Wilt u netjes verzorgd typewerk. Bel s.v.p. 013-672466.
gekomen en wat er bereikt is wordt nu weer teruggedraaid. Kijk, Dichter bij de macht (Ned. 1985, reg. J . Nesna) is op een bepaalde manier wél een politieke film, maar hij is ook poëtisch. Dat politieke alleen doet het niet meer, het moet ook een experimentele vorm krijgen.' Freericks wijst ook nog op een opmerkelijk verschil in lengte tussen Nederlandse en buitenlandse films. De buitenlandse films zijn over het algemeen korter en ze hebben een strakkere structuur. Freericks verwacht dat het grootste deel van het Cinestudpubliek uit studenten zal bestaan en hij hoopt met een aankondiging bij de AVRO ook een ander publiek te bereiken. 'Eigenlijk moet het zo zijn dat mensen zeggen 'het lijkt me wel gek om daar eens te kijken', er zitten namelijk heel veel leuke dingen tussen.' A.T. Cinestud '85 vindt nog t / m woensdag 27 november plaats in het Kriterion-theater. Roeterstraat 170 A m sterdam, het programma is o.a. te vinden in de (gratis) Filmkrant van november. Een slaapplaats met ontbijt in de Sleep-in (twee minuten van het theater) kost f 10, — , studenten betalen f 12,50,— voor een dagkaart en f 5,— voor een voorstelling, anderen f 17,50,— resp. f 7, — . Inlichtingen en reserveringen (slaap)plaatsen: Cinestud 020-229798. TE KOOP: 1 paar ski's (1,80 m) / 200,— als nieuw, merk Atlas, Tyrolia bindingen. 2 paar skischoenen, mt 43/44, merk Kastinger ƒ 50,— 1 paar mt. 38 ƒ 50,—. Tel.: 013-357022 Rinus. WINTERSPORT: Supervoordelige wintersportreizen, perfect -verzorgd en lage prijzen. 10-Daagse reis incl. half-pension v.a. ƒ 339,—. Vraag de folder, 050-120100/133068. TE HUUR: Mooie grote kamer te h u u r per 1 d e c , o m g . W a n d e l b o s , nabij K H T . Vrij studentenhuis; benedenkamer, 8 x 3,5 m t r . , ƒ 460,— incl. Tel.: 685521.
22 novennber 1985
Tel. 013-434512/674394 Tilburg (donderdag rustdag)
^
''
^
tilburgs hogeschoolblad weekblad voor de katholieke hogeschool tilburg redaktie eddie vaes (hoofdredakteur) twan geurts, lennart kik, angela lodder (assistente) me<lewerkers wouter van gils, ben beljaars, marijne van der jagt, bert haagsman, gerard rutten, monique van blijswijk, hugo backx, astrid tates, claartje van der grinten, hans de brouwer, angela jans, michel knapen samenstelling redaktieraad prof mr p van seters (voorzitter) dr h van erp, m ackermans (adviseur), a de laaf, drs th schouw, dr m van hoorn, h van kleef, drs c p m broekhof offk;iëie mededelingen afd pers en voorlichting h w j waiter B 203 cartoonist ad van haandel, henk van de berg advertenties angela lodder kopij alle kopi| moet uiterlijk op donderdag de week vóór het verschijnen in het bezit van de redaktie zijn redaktie-adres/advertenties hogeschooliaan 225, tilburg, telefoon (alleen voor thb) 662277 en 662506 intern 2277 en 2506 kamer 207 en 208 (gebouw b) foto rien siers landelijk samenwerkingsverband universitaire pers (up) waarbij verder aangesloten ad valvas (vu amsterdam), wagenings hogeschoolblad, utrecht universiteitsblad, delta (delft), thberichten (eindhoven), tht-nieuws (twente), observant (maastricht) uk (groningen) en ku-nieuws (nijmegen) druk drukkerij em de jong bv, baarle-nassau abonnementen voor niet-hogeschoolleden / 1 5 , - per jaargang
AKTUEEL
Beperkte actie tegen Deetman
Organisatie studentenbond eindeiijic rond De Tilburgse Studerenden Bond (TSB) heeft op de derde algemene ledenvergadering, vorige week donderdag, de laatste, hand gelegd aan de organisatorische vorm van de Jonge studentenbond. Statuten en huishoudelijk reglement zijn door de aanwezige leden goedgekeurd en in verband hiermee werd het werkterrein van de bond afgetast. Behalve met studentenbelangen kan de bond zich ook inlaten met zaken die verder gaan. De TSB kan een 'sociale voorhoedefunctie' hebben, zoals het heette. 'Er zijn een aantal acties gevoerd die niet direct met studentenbelangen te maken hebben', vertelde Abel Smit, bestuurslid van de TSB. Hij noemt de bemoeienissen van de bond met de scholieren- en studentenstaking tegen het T novemberbesluit over de kruisraketten en de oprichting van een Zuid-Afrikawerkgroep. Hij vraagt om 'sanctionering' door de leden 'zodat we er mee door kunnen gaan.' Een beslissing hierover is noodzakelijk omdat dit terugkomt in de statuten, die goedgekeurd moeten worden. De op de kop af vijftig van de circa 440 leden, die de weg vonden naar hét achterzaaltje van het café waar de vergadering eerst wel, toen niet en uiteindelijk toch plaatsvond, hadden weinig moeite met het voorstel. Wel stak een meer pragmatisch bezwaar de kop op. Er zijn weinig mensen actief te krijgen voor studentenbelangen zodat er weinig 'menskracht'o\/erb\\\h. voor andere zaken. Ook werd de formulering 'sociale voorhoedefunctie' enaren a\s 'arrogant'en 'preten-
tieus', maar met de intentie van het voorstel kon eenieder zich verenigen. 'De deur is open voor een sociale voorhoedefunctie', constateerde de scheidende voorzitter Ger van den Buijs en voegde er lachend aan toe: 'In ieder geval voor een sociale functie.'
STATUTEN Toen konden de statuten van de bond artikelsgewijs aan bod komen. Bestuurslid Bo Boormans legde uit waarom het dagelijks bestuur (db) is uitgebreid ten koste van het algemeen bestuur (ab). De tijdsdruk van het db en de werkbaarheid van het ab maakten dit sprongetje wenselijk. Vanuit de leden werd hiertegen geen protest aangetekend. Wel ontstond er enige discussie over het al dan niet deelnemen van de bond aan structureel overleg. 'De TSB moet geen hogeschoolraadsfractie worden', opperde iemand. Een ander vond het flauwekul om niet mee te draaien in overlegorganen omdat hierdoor een brok informatie is te verkrijgen. 'Wat is er tegen gestructu-
Lillian Rubin op hogeschool 'Op mijn vijfenveertigste besloten wij dat ik de kost zou gaan verdienen voor mijn gezin: van de ene op de andere dag was ik verantwoordelijk voor eten en onderkomen. En, eerlijk gezegd: ik vond 't niet leuk.' De populaire Amerikaanse schrijfster Lillina B. Rubin doorspekte haar lezing afgelopen dinsdagavond - in de overvolle aula van de Tilburgse hogeschool met veel persoonlijke details. Rubin sprak hier op uitnodiging van Studium Generale in het kader van de lezingencyclus 'Het gezin'. Voor een overwegend vrouwelijk publiek ontvouwde de Amerikaanse sociologe en psychotherapeute nog eens haar glasheldere en onthullende kijk op de relatie tussen mensen, speciaal die tussen man en vrouw en tussen vrienden. Lillian Rubin begon haar wetenschappelijke carrière pas een jaar of tien geleden maar vestigde in die korte tijd een onverwoestbare reputatie als schrijfster van toegankelijke studies over het moderne leven. 'En iedereen vraagt me: heeft je man 't er niet moeilijk mee dat je zo succesvol bent? Heeft u ooit gehoord dat ze aan 'n vrouw vroegen of ze wel overweg kon met 't succes van haar man?' Rubin sprak dinsdagavond vooral over haar laatste twee boeken 'Intieme Vreemden' en 'Vriendschap'. Haar onderzoeksmethode omschrijft ze als 'losjes en open'. Via de weergave van diepte-interviews probeert ze een beeld
Tilburgs Hogeschoolblad
te schetsen van de enorme verschillen tussen mannen en vrouwen. 'Overigens zijn er in tijden van economische teruggang veel minder relatieproblemen. Als mensen zich druk moeten maken om hun dagelijkse eten dan verdwijnt de intimiteit vanzelf naar de achtergrond. In Ethiopië breekt niemand zich het hoofd over intimiteit.' De schrijfster gaf toe dat haar werk op 't
reerd overleg?' vraagt iemand zich verbaasd af. 'Dan krijg je machtsvorming en vriendjespolitiek', antwoordde een ander resoluut. Het eind van het liedje was dat er wél deelgenomen wordt aan overleg, maar met wisselende personen. De benodigde tweederde meerderheid voor de statuten werd ruimschoots gehaald: alle aanwezige leden stemden ermee in. Op één blanco stem na, gebeurde hetzelfde met het huishoudelijk reglement. Nu de statuten en het huishoudelijk reglement zijn goed gekeurd kan de vereniging officieel bijgezet worden bij de Kamer van Koophandel. In de afgelopen periode is er hard aan getrokken om deze noodzakelijke formele zaken af te werken. De strijd tegen het studiefinancieringssysteem van minister Deetman is er bij ingeschoten. De maand november is door de Landelijke Studentenvakbond (LSVB), waarbij de TSB is aangesloten, uitgeroepen tot actiemaand. In Tilburg is hiervan weinig te merken. 'Door die aandacht voor de binnenkant van de TSB is de buitenkant verwaarloosd', staat te lezen in de vergaderstukken. De actiemaand loopt ten einde en het is hoog tijd om de draad weer op te pakken, zo is de stemming op de vergadering. 'Ik denk dat het voor de komende periode nodig is om te werken aan het primaire doel van de bond', oppert iemand uit de, zaal. Hij krijgt bijval van velen. De TSB richt zich weer op de studiefinanciering. Een motie om de komende tijd geen andere activiteiten te starten (ondanks de zojuist genomen beslissing niet alleen aan belangenbehartiging te doen) werd
eerste oog weinig reden tot optimisme biedt aan de strijdende sexen: Lillian Rubin brengt geen goed nieuws. 'Maar als we de feiten onder ogen zien en de verschillen begrijpen kunnen we misschien iets gaan veranderen.' Een vraag uit de zaal: denkt u conservatieve lezers met uw boeken te kunnen beïnvloeden? Lillian B. Rubin: ' A c h , de verstokte conservatieven zal ik er niet mee bereiken. Wie mijn boeken ter hand neemt heeft al 'n idee dat 't leven lang niet volmaakt is.' TG
echter met een minimaal stemverschil verworpen. Hoe dan ook, de TSB zal in de rest van november op beperkte schaal het voorbeeld van de actievoerende studentensteden volgen. Nijmegen beet de spits af door gedeeltes van de universteit te bezetten totdat de politie daar een einde aan maakte. Ook HBO-instellingen, zoals de Kopsche Hof, zijn vorige week bezet en er zijn 'prikacties'.'gevoerd. In Rotterdam zijn acties gevoerd die de armoede onder de studenten moeten uitbeelden. Bezettingen zijn niet uitgesloten. De TSB heeft tot het einde van de maand de beschikking gekregen over een ruimte in het Jongeren Advies Centrum op de hoek van de Nieuwlandstraat en het fietspad. De activitieten van de bron liggen overal op het gebied van de informatievoorziening. Op de Hogeschool en op de HBO's worden colleges afgelopen om de studenten te informeren over het gewraakte studiefinancieringssysteem. Er is een nieuwe brochure waarin de voorgestelde veranderingen van het stelsel zoveel mogelijk zijn opgenomen. Ook is er een zwartboekje verschenen dat enkele schrijnende slachtoffers van Deetman's stelsel etaleert. De activiteiten in het land zullen hun hoogtepunt krijgen tijdens een actieweekeinde op 28 en 29 november irTDen Haag. Onder het motto 'de laatste loodjes demonstreren het zwaarst' zuWen studenten nogmaals hun ongenoegen uiten over de plannen van de minister. De TSB organiseert vanuit Tilburg bussen naar Den Haag. Mensen die mee willen worden geadviseerd een slaapzak mee te nemen want tussen de demonstraties en de ludieke acties door moet er ook 'ergens' geslapen worden. GR
Kans op comprom/s op f r/S ver/o f In het conflict tussen Colleges van Bestuur en ministerie over het opfrisverlof lijkt het toch nog tot een vergelijk te komen. Vanaf deze zomer tot begin november waren beide partijen het oneens over de manier waarop deze zgn. meerjaren- of lifetimevariant geregeld moest worden. Hoewel tijdens overleg in de VVO-kamer op 4 november werd aangekondigd dat het opfrisverlof, bij gebrek aan soepelheid bij de Colleges, dan maar via één centrale Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) geregeld moest worden, lijkt er nu toch een heropening in de zaak. Het Rotterdamse Collegelid mr. W . G . Koppelaars telexte afgelopen week naar het. departement een compromisvoorstel, dat naar verluidt niet onmiddellijk werd afgewezen. Dat impliceert, dat de minister aanstaande woensdag opnieuw met de landelijke bonden moet gaan praten in het COPWO, om te zien of ook dat orgaan zich in het compromis kan vinden. EH/UP
De schrijfster zit klaar om het spreekgestoelte te bestijgen.
22 november 1985
Studentensport dreigt dupe te worden van Deetmans planneru Foto: roeivereniging VIDAR.
Instellingen moeten restanten INW zelf betalen Minister Deetman zal met de VSNU en de WO-kamer gaan overleggen over het behoud van de 'goede onderdelen' van het interuniversitair instituut voor normen en waarden (INW). In het kader van de taakverdelingsoperatie moet dit instituut verdwijnen, een consequentie waartegen een meerderheid van de Tweede Kamer zich niet zal verzetten, zoals vorige week donderdag bleek tijdens een mondeling overleg over het deelplan interuniversitaire instituten. Minister Deetman nam al in 1983 de beslissing om het INW te sluiten, hetgeen een bezuiniging van 1,6 miljoen moest opleveren. Onder druk van de Kamer zette hij echter eerst een evaluatiecommissie aan het werk, die het instituut moest beoordelen. Het rapport van deze commissie viel overwegend negatief uit, waarna Deetman voorstelde het instituut per 1 januari 1986 definitief te sluiten. In kringen van de VSNU bestaat nu echter belangstelling sommige delen over te nemen. Deetman liet weten bereid te zijn om daar over te praten, maar 'instellingen moeten dat wel uit de normale rijksbijdrage betalen. Extra geld is er niet bij, maar ik zal de financiering van de goede onderdelen van het instituut door een instelling erkennen als taak binnen het budget van die instelling', waarmee hij doelde op de mededeling van de Erasmus-universiteit van Rotterdam onderdelen van het INW te willen overnemen, mits daarvoor geld beschikbaar komt. Deetman geeft te kennen in afwachting van de gesprekken met de VSNU over het INW de geldkraan voor dit instituut niet meteen per 1 januari 1986 stop te zetten, maar nog enige lucht te willen geven. Bert Bakker
Act/es studentensport in februari 'Hoger onderwijs zonder sport en cultuur? Onverantwoord!' Suikerzakjes en posters met dat opschrift zijn te vinden in de Tilburgse studentensporthal aan de Academielaan. Met deze actie protesteert de Nederlandse Studenten Sportstichting tegen de bezuinigingen op studentenvoorzieningen. Een half miljoen zakjes worden verspreid op universiteiten en hogescholen in heel Nederland. Ook in de koffieruimtes van de KHT zullen ze verschijnen, maar niet voor februari volgend jaar. De 'suikerzakjesactie' is één van de protesten tegen de plannen van minister Deetman om te korten op de studentenvoorzieningen. Studentensport zou hier onder meer de dupe van worden. De actie was aanvankelijk eerder gepland, maar een misverstand heeft het draaiboek van de acties in de war gestuurd. Doordat de behandeling in de Tweede Kamer van Deetman's notitie nog een jaar uitgesteld is, dachten sommigen dat het gevaar voorlopig geweken was. Daarbij hielden ze er geen rekening mee, dat een notitie - in tegenstelling tot een nota - al in de praktijk kan worden gebracht zonder dat de Kamer zich daarover vooraf uitspreekt. De NSSS hielp deze misvatting afgelopen weekend uit de wereld, en wees er op dat protestacties dus nog wel zin hebben. Omdat nu een collegevrije periode voor de deur staat, is het beter met acties te wachten tot er meer studenten op universiteiten en hogescholen zijn. Daarom zullen de protesten pas begin februari goed op gang komen. Een inmiddels gestarte handtekeningenactie onder be-
Ik droomde dat ik in de huiskamer in de grote stoel zat; uit het raam zag ik in de verte een enorme vuurzee. Een stad uit een van CanaJetto's schilderi;"en, met poortjes, pleinen, torens, galerijen, renaissance gebouwenblokken, aJIes staat in brand. Om mij heen heerst grote drukte, veel gepraat en geioop. De Decaan van de subfaculteit (de KI.) en de Rector magnifcus fv.Ve.) ontvangen de brandweercommandant en de burgemeester, een generaal uit het leger, en ook de koffiejuffrouw loopt er rond. De paniek holt vooT de brand uit. Mij wordt geen raad gevraagd, maar ik weet ook niet voor welk vraagstuk een oplossing moet worden gevonden. Ik wil iets doen, maar het gaat niet, en het zou ook zinloos zijn. Dan wordt er een brie/je gebracht: mijn vroegere promotor ontbiedt mij bij zich. Zijn boodschapper leidt me, via eindeloze paadjes, gangejes, bospaden, sluipweggetjes en achtertuintjes naar een schuurtje, en daar staat Prof. S., nog steeds in een van die grauwe pyamabroeken van 'm, bij een smoezelig aanrecht in het hal/donker, en zegt; 'Weet je niet wat je nu moet doen? ]e zou met zulke situaties toch raad moeten weten. Ga in ieder geval onmiddellijk terug'. Freud zal wel een groot man geweest zijn, maar wat Linus Pauling in vitamine C ziet, zag Freud in cocaïne; weinig dealers hebben zoveel mensen aan de drug geholpen als deze geleerde. We mogen aannemen dat hij niet alleen, ten onrechte, geloofde in de geneeskrachtige werking van het spul voor diffuse kwalen als onredelijke angsten en hysterie, maar ook dat hij de bijsluiter had gelezen en uit ervaring op de hoogte was van de bijwerking ervan. Was Freuds psychoanalyse meer dan een hopeloze poging
Tllburgs Hogeschoolblad
stuur, hoogleraren en de wetenschappelijke top van de KHT, wordt nog afgemaakt. Erwin Bisschoff, voorzitter van Pendragon, verwacht in februari ook in Tilburg verdere acties: 'Voor de suikerzakjesactie hebben we op de hogeschool al een accoord bereikt. De extra kosten zijn voor rekening van Pendragon, dat is zes gulden per doos. De posters in de sporthal worden door de Stichting Studentensport Tilburg betaald.' Bisschoff benadrukt, dat de acties in Tilburg een ludiek karakter moeten hebben. Behalve in Tilburg, zullen in de week van 15 tot 21 februari overal in het land acties tegen de rnotie van Deetman gehouden worden. H.d.B.
Kamer wil meer geld voor wetenschapsbeleid De Tweede Kamer vindt dat er in de komende jaren meer geld moet worden uitgegeven voor onderzoek, technologie en wetenschapsbeleid. Tijdens de kabinetsformatie moet dat worden geregeld, zo vonden de woordvoerders van PvdA, CDA, VVD en D66 tijdens de behandeling vorige week donderdag van het Wetenschapsbudget voor 1986. Dit is een overzicht van de onderzoeksuitgaven van alle departementen, onder verantwoordelijkheid van minister Deetman in zijn rol van coördinerend minister voor het wetenschapsbeleid.
PvdA-woordvoerder drs. Jacques Wallage hield een pleidooi voor uitbreiding van de middelen met 200 miljoen, nodig voor investeringen in de zg. Grote Technologische Instituten en voor een 'behoorlijk apparatenbudget voor de universiteiten en hogescholen'. Wallage vindt een 'doorbraak' in de technologische inspanningen van Nederland noodzakelijk: 'Wij zullen er later duur voor moeten betalen als we nu niet hoger inzetten'. De PvdA vindt dat de minister voor het wetenschapsbeleid - die een zwaardere rol zou moeten krijgen -, jaarlijks minstens 500 miljoen zelf moet kunnen uitgeven voor de stimulering van onderzoeksprioriteiten, tegen nog geen 100 miljoen momenteel. Ook CDA-woordvoerder dr. Marten Beinema vindt een essentiële verruiming van het budget' noodzakelijk, terwijl VVD-woordvoerder dr. R. Braams van mening is dat de Nederlandse achterstand op technologisch gebied snel dreigt toe te nemen, onder meer als gevolg van grote onderzoekprogramma's zoals 'Star Wars' - van de Amerikaanse regering. Minister Deetman liet weten op dit moment de noodzaak meer geld in te zetten niet te willen onderschrijven. In het 'politiek testament', dat zoals gebruikelijk is aan het eind van iedere regeringsperiode ten behoeve van de kabinetsformateur door iedere minister wordt opgesteld, wil hij daarover verdere uitspraken doen. PvdA-woordvoerder Wallage bepleitte wat dit betreft om dit document te laten ondersteunen door 'grote deskundigen', zodat het meer invloed zou kunnen hebben. Wallage wil een stuk dat qua gewicht overeenkomt met de inspanningen die enkele jaren geleden door Shelltopman Wagner ten behoeve van het indu§triebeleid zijn verricht. Minister Deetman onderschreef de door de kamer noodzakelijk geachte uitbreiding van financiële middelen voor het fundamenteel onderzoek, dat door alle aandacht voor het strategisch en toepassingsgericht onderzoek wat in het gedrang dreigt te komen. Hij wil daarover binnenkort een notitie publiceren. Bert Bakker
om de aangebrachte verslaving goed te praten? Ik weet het niet, maar voor de droomtheorie uit de psychoanalyse geef ik niet veel: de theorie kan niet worden ontkracht, en je kunt er weinig meer mee doen dan gniffelen. Een alledaagse theorie geeft meer houvast: iemand in de droom maakt zich zorgen, en die conclusie hoeft niet uit het vooronder van het onderbewustzijn te worden aangereikt. Het is aannemelijk dat een droom bestaat uit losse beelden die op het moment van ontwaken tot een verhaal aan elkaar worden geregen. Dat lijkt me ook de enige | manier om een droom te kunnen onthouden; leg er onmiddellijk een structuur op en liefst een structuur die iets te maken heeft met de manier waarop je in het dagelijkse 1 leven de dingen wenst te ordenen. Voor het uitleggen van een droom is geen kennis van voorbije kinderroerselen nodig, je kent de droom die je zelf hebt gefrabiceerd het best, de inhoud is grotendeels toeval, en de verbanden tussen de elementen breng je j zelf aan. Een beetje psycholoog zou dromen moeten voorspellen, in plaats van uitleggen. Misschien krijgt deze opvatting steun van onverdachte zijde. Stel dat je 's morgens opstaat en er razen nog wat beelden door je hoofd. ]e promoveert die beelden tot ideeën, je brengt ze met elkaar in verband. Vervolgens bekijk je het verhaal dal is ontstaan, je maakt van de intuïtie een hypothese, en je hebt een visie. Stel dat je bestuur- 1 der bent, en 's morgens tijdens hel scheren schieten de laatste beelden uit je dromen nog even langs je ingezeepte wangen. Vervolgens leg je er je dagelijkse zorgen overheen, en plotseling heb je een idee, een voorstel, een ingeving, een plan, een gezichtspunt. De laatste resten van de droom worden geformuleerd ('gisteravond dacht ik bij mezelf..'), vastgelegd in een notitie, beargumenteerd en bediscussieerd. In enkele weken is de notitie een nota geworden, de visie een beleidsplan dat kan worden geamendeerd, behandeld en aangenomen. De droom is voor zichzelf begonnen, de droom is werkelijkheid geworden, en weldra loopt het pratende deel der natie juichend achter de droombeelden aan. Wie droomde er ook weer het eerst van de middenschool en van het lyceum, van de samenvoeging van faculteiten en de daaruit voortvloeiende bezuinigingen, van de samenwerking met het bedrijfsleven? Als u ook wel eens droomt: geeft niets, niets van aantrekken, het heeft niets te betekenen; de dag begint pas als de droom is weggeëbd.
22 november 1985
ONDERZOEK
Keuze tussen dierenpark of recreatiepark. Afgelopen zomer kregen ongeveer duizend bezoekers van het recreatie-oord de Beekse Bergen een enquête bestaande uit eenendertig vragen voorgelegd. Deze enquête, die liep van 8 juli tot en met 18 augustus, was opgezet om eens duidelijk voor ogen te krijgen hoe de consument het product Beekse Bergen beoordeelt. De uitslag verbaasde vrijwel iedereen, inclusief diegenen die nauw aan het park verbonden zijn. Maar liefst negenenzestig procent van de bezoekers gaf aan tevreden te zijn over de Beekse Bergen, achtenzestig procent van de safariparkbezoekers en drieëntachtig procent van de recreatiepark-bezoekers gaven te kennen in de (nabije) toekomst nog eens terug te komen. Ook ten opzichte van de concurrentie blijkt grote tevredenheid: de bezoekers waarderen de Beekse Bergen hoger dan bijna alle andere parken in Nederland en de buurlanden. Alleen de Efteling in Kaatsheuvel scoorde hoger. De tweede plaats van de Beekse Bergen wordt gevolgd door Phantasialand (W. Duitsland), die als goede derde genoteerd staat. Wat ging er allemaal vooraf aan de opzienbarende enquête? In maart van dit jaar klopte economiestudent Alphons van Erp aan bij wetenschappelijk hoofdmedewerker drs. W . de Freytas in verband met het schrijven van de doctoraalscriptie. De Freytas, die aan de KHT het vak Economische aspecten van de vrije tijd doceert, hoorde het plan van Alphon om een scriptie te gaan schrijven over marketing en vrije tijd aan, maar kon de student in eerste instantie niet helpen. De mogelijkheid om af te studeren in de economische aspecten van de vrije tijd bestond in maart nog niet, maar enige drang van De Freytas binnen de economische faculteit zorgde ervoor dat Alphons zijn idee toch kon gaan uitvoeren. Een keuze was toen snel gemaakt. De Freytas heeft namelijk regelmatig contact met de directeur van de Beekse Bergen, de heer H. van Loosbroek. Laatstgenoemde liep enige maanden geleden zelfs college bij de wetenschappelijk medewerker om zoveel mogelijk bij te blijven in de ontwikkeling binnen de dagrecreatie.
1985 iftï
L
Nu is het al jaren zo dat de Beekse Bergen miljoenen verliezen lijdt. Om daar verandering in te brengen zijn al de nodige voorstellen gedaan, maar vanwege de ingewikkelde bestuursstructuur (de gemeenten Tilburg en Hilvarenbeek hebben beide evenveel in de melk te brokkelen) zijn daar nooit concrete oplossingen uit voortgevloeid. De Freytas, goed thuis in de problematiek van de Beekse Bergen, greep de kans aan opnieuw een onderzoek te laten doen en gaf de opdracht aan Alphons, die juist niet op de hoogte was van wat zich rond het park afspeelde. De student maakte kennis met Van Loosbroek, de proefenquéte werd samengesteld waaruit niet veel later de definitieve vragenlijst te voorschijn kwam en het project ging in de eerste week van juli van start. Alphons: 'Door mijn HEAO-studie beschik ik over de kennis om enquêtes te houden. Zo heb ik onder andere een onderzoek bij Philips gehouden in verband met achtergrondmuziek. Daarnaast heb ik veel boeken bestudeerd over onderzoek en kreeg ik ook nog ervaring via het vak marketing dat ik op de hogeschool volgde. Het was daarom niet echt moeilijk deze enquête op te stellen. Daar komt nog bij dat de probleemstelling bij dit onderzoek heel duidelijk was. De Beekse
Tilburgs Hogeschoolblad
'Beekse Bergen moet de vrije markt op' De laatste jaren is er veel te doen rond het recreatie-oord de Beekse Bergen. Met name de financiële problemen en de slechte bestuursstructuur halen regelmatig de pers. Maar niemand heeft ooit echt de vinger op de gehele problematiek weten te leggen. In het onlangs verschenen rapport 'Marketing in de dagrecreatiesector' denkt een Tilburgse economiestudent wel achter alle oorzaken van de penibele situatie waarin het park verkeert gekomen te zijn. De directie van de Beekse Bergen is dolgelukkig met het rapport, de gemeenten Tilburg en Hilvarenbeek schijnen minder enthousiast te zijn. Een overzicht van een studie waaruit blijkt dat lang niet elke padvinder een recreatie-park kan runnen. Bergen kent een communicatieprobleem ten aanzien van de markt en vanuit dat probleem zijn we gaan werken. Belangrijk voor het onderzoek was te kijken naar de verschillende marktdelen, naar de beoordeling van het product door de bezoekers en te bestuderen of de Beekse Bergen zich wel tot de juiste doelgroep(en) richt. Ik geloof dat duizend bezoekers voldoende is om een redelijke afspiegeling van de recreant te krijgen.' De uitslag van de enquête komt overigens niet in het openbaar. Er staat zoveel waardevolle informatie in het eindvei^ slag, dat het uit concurrentie-overwegingen beter is de uitslag niet bekend te maken. 'Je moet het zien als een bedrijfsgeheim', aldué Alphons. Naast de enquête-is ook een literatuurstudie verschenen die wel gepubliceerd mag worden en die eveneens belangrijke informatie bevat. Dat de enquête en de literatuurstudie verschijnen juist nu er fluisterstemmen opgaan de Beekse Bergen te sluiten om verdere ondergang te voorkomen, mag volgens directeur Van Loosbroek geen toevalstreffer heten. 'We proberen al jarenlang aan de weet te komen wat er op de recreatiemarkt aan de hand is, dus in die zin is het rapport van Alphons geen bijzonderheid. Het
geeft ook geen pasklaar antwoord op alle problemen die hier heersen, maar het zegt wel: verdorie, wees voorzichtig en het geeft heel goed aan waar de problemen liggen', zo zegt Van Loosbroek, die het onderzoek als een van de meest complete studies in de dagrecreatie beschouwt. Het rapport schuift de slechte bestuursstructuur van de Beekse Bergen als een van de grote probleemoorzaken naar voren. Zoals geschreven is het recreatieoord eigendom van zowel de gemeente Tilburg als Hilvarenbeek. En dat werkt naar de mening van Alphons en Van Loosbroek erg traag en wekt irritaties op. 'De hele constructie deugt niet', aldus de directeur van het park. 'Alle gemeenteraadsleden bemoeien zich met het beleid. Iedereen die wel eens een korte broek aan heeft en een trekkerstentje bezit denkt dat-ie een recreatiepark kan runnen. De gemeente zijn absoluut niet de eerste instanties die moeten ondernemen, de Beekse Bergen zelf moet ondernemen om op de vrije markt te kunnen opereren. Maar dat is al jarenlang verboden door de twee gemeenten. Men realiseert zich onvoldoende dat de recreatie ook wel eens een bedrijfstak kan zijn.' De laatste tijd wordt vanuit de gemeenten weliswaar door een groep Wijze
Mannen gekeken naar een meer effectieve bestuursstructuur, bijvoorbeeld door privatisering, maar volgens Van Loosbroek heeft men al heel wat kansen voorbij laten gaan. 'Om de zaak hier in stand te houden moet er een raad van commissarissen komen, zodra de gemeenten zich over de financiën en het beleid buigen wordt het een ratjetoe', verklaart de geïrriteerde directeur. 'We moeten los van de politiek en meer bedrijfsmatig denken, dat is de oplossing. En verdwijnen moeten we helemaal niet, want dat zou een gigantische kapitaalsvernietiging zijn.' Een ander probleem dat in de studie is aangestipt is de handicap van twee verschillende parken. Een safaripark en recreatiepark in één mag dan uniek zijn, bij de beleidsuitvoering stuit het zeker op strubbelingen. Daarom is het wellicht beter het accent óf op de dieren, óf op de sportieve recreatie te leggen. Inmiddels hebben Tilburg en Hilvarenbeek kennis genomen van de literatuurstudie en de enquête (ook de regionale en landelijke pers kregen notie van het rapport en vulden, wat eigenlijk nog niet de bedoeling was, hiermee hun kolommen), maar daarmee is volgens de directie van het recreatie-oord alles gezegd. 'Men kijkt er verbaasd van op', zegt Van Loosbroek. 'Het gaat hier al zo ver dat de aandeelhouders, de gemeenten dus, niet meer in het eindproduct geloven. En dan krijg je een golf van negatieve publiciteit. Nu krijgen ze opeens te horen: hé, wat daar geproduceerd wordt is helemaal niet zo slecht. Maar in hoeverre het rapport hen de ogen opent is moeilijk te zeggen, omdat ze niet recht toe recht aan redeneren. Er wordt politiek geredeneerd en dat kan ik zelf ook niet meer volgen.' Lichtpunt is dat het rapport is samengesteld met behulp van de hogeschool. Dat heeft meer waarde voor de aandeelhouders dan een studie van de Beekse Bergen zelf. Uit het rapport blijkt ook dat de negatieve geluiden die via de gemeenten naar buiten komen het promoten van de Beekse Bergen erg moeilijk maken. Zo ontstaat regelmatig de situatie dat de regionale pers eerst een positief bericht over het park plaatst en een aantal weken later met negatieve koppen de pagina's vult. Van Loosbroek: 'Dan krijg je dat de mensen denken dat hier waarschijnlijk niets meer te halen is. Een tijd terug hebben we dit probleem uitvoerig besproken en besloten toen een sleepvliegtuigje boven Tilburg en Hilvarenbeek te laten vliegen met het nieuws dat iedereen twee dagen gratis het park kon bezoeken om te zien wat er nu echt gaande is. We haalden vijftigduizend bezoekers in huis en sinds die tijd is het bezoekersaantal weer gestegen.' De Beekse Bergen gaat zeer binnenkort met het KHT-rapport in de hand aan de slag. Ook op de reclame en voorlichtingsafdeling van het recreatiepark zegt men heel bruikbare aspecten uit de studie te kunnen halen. Volgens mevr. M. Hersmus biedt het rapport gezichtspunten voor de dagrecreatie die nog nooit naar voren zijn gekomen, maar uit concurrentie-overwegingen wil de afdeling absoluut niet naar buiten komen met deze aandachtspunten. De inhoud van zowel de literatuurstudie als de enquête-uitslag is naar Alphons' zeggen eigenlijk onder voorbehoud gepubliceerd. In december zet hij beide studies om m een definitieve doctoraalscriptie, waarna hij rond maart 1986 hoopt af te studeren. Monique van Blijswijk
22 november 1985
STUDIEDAG
Vereniging onderwijsreciit icraaict wetsontwerp 'Juridisch onbruil<baar en onwerl<baar', 'weinig doordachit' en 'dit is een angstproduct'. Dat waren de overtieersende commentaren die de meeste sprefiers op de studiemiddag van de Vereniging voor Onderwijsrecht (VOR) lieten tioren op tiet wetsontwerp dat voorstelt de Grondwet te wijzigen met betrekking tot het onderwijsartikel. De VOR organiseerde in samenwerlcing met de hogeschool afgelopen vrijdag 15 november een studiemiddag op de KHT. Aanleiding voor die middag was het feit dat per 1 september mr. H.L.C. Hermans benoemd is tot gastdocent Onderwijsrecht aan de KHT. Met deze benoeming begint het vak Onderwijsrecht zowel in de studierichting Onderwijswetenschappen als op de Juridische faculteit vaste voet onder de grond te krijgen. De nieuwbakken docent Onderwijsrecht en zijn Groningse collega mr. dr. A. Postma (tevens Eerste Kamerlid voor het CDA) traden op als inleiders van de studiebijeenkomst. Thema van de middag was het wetsontwerp dat voorstelt het onderwijsartikel in de Grondwet (artikel 23) te wijzigen. De regering stelt voor artikel 23 zodanig te veranderen dat de lagere overheden (gemeenten en provincies) ten opzichte van het bijzonder onderwijs niet meer de gelegenheid krijgen zelfstandig regelingen te treffen. Enkel de Rijksoverheid zou daartoe de bevoegdheid moeten hebben. Bij het openbaar onderwijs zouden lagere overheden wèl eigen regelingen mogen opstellen. Het is duidelijk dat het wetsontwerp wil voorkomen dat op locaal niveau een gemeentelijke overheid zich al te veel gaat bemoeien met het bijzonder (vaak confessioneel) onderwijs. Vooral vanuit het CDA is altijd aangedrongen op zo'n regeling en in het regeerakkoord van het kabinet Lubbers werd dan ook vastgelegd dat er een Grondwetswijziging in die richting zou komen. De angst bij het CDA dat de lagere overheid zich teveel
Universiteitsbladen Veel nieuws in de bladen over de studiefinancieringswet van Deetman. Dit naar aanleiding van het Voorlopig Verslag van de Tweede Kamercommissie voor onderwijs en een symposium dat onlangs in Utrecht over studiefinanciering werd gehouden. De verkiezingen naderen. Dus ook veel Wallage. Niet alleen over zijn plannen omtrent de studiefinancieringswet maar ook over de studentenvoorzieningen (in DELTA, Delft) die van hem best een beetje minder mogen. ***** In Utrecht blijft het rommelen op de Juridische faculteit. Onlangs meldde het Utrechtse UNIVERSITEITSBLAD dat een extern adviesbureau de faculteitsorganisatie aan het 'doorlichten' was, nu meldt hetzelfde blad dat de decaan van de faculteit opgestapt is. Als directe reden wordt genoemd de verantwoordelijkheid die hij met zijn vice-decaan neemt voor de uit de hand gelopen personeelsuitgaven. De uitkomsten van het onderzoek dat het adviesbureau Argos op de faculteit heeft gedaan spelen op de achtergrond wel mee. Men is op de Utrechtse Juridische faculteit nog steeds op zoek naar een nieuwe manager-achtige secretaris. Uit het Universiteitsblad blijkt dat men nu ook al op zoek is naar een 'interim-manager' uit een particulier adviesbureau die aanbevelingen gaat
Tllburgs Hogeschoolblad
met het bijzonder onderwijs bemoeit is groot. In 1976 ging bü de algehele Grondwetswijziging de verandering van het onderwijsartikel niet door omdat het CDA vreesde dat een nieuwe tekst de deur naar centralisatie van onderwijswetgeving te zeer open zou zetten. Enkele weken geleden verscheen in het Nederlands Juristenblad (NJB, nr. 38 pag. 1201 e.v.) over dit wetsontwerp een artikel van mr. F.C.L.M. Crijns, wetenschappelijk hoofdmedewerker Staats- en Administratief recht aan de hogeschool én voorzitter van de VOR. Dit artikel verhevigde de discussie over de voorgestelde Grondwetswijziging aanzienlijk. De kritiek van Crijns op het wetsontwerp was dan ook niet mals: volgens hem is het een partijpolitiek misbaksel. Van Crijns mag het voorstel zo snel mogelijk in de prullemand verdwijnen. Zijn hoofdbezwaar is dat het wetsontwerp onvoldoende gemotiveerd wordt waardoor niet duidelijk wordt waaróm het ingediend is en waarom het zó ingediend is. De regering voert als belangrijkse reden aan het feit dat er een afspraak hierover is gemaakt in het regeerakkoord. Dat vindt Crijns te weinig. Verder betwijfelt hij of het bijzonder onderwijs wel recht heeft op zo'n bijzondere positie als nu in de Grondwetswijziging wordt voorgesteld. Volgens hem blijkt uit het verleden dat de Grondwet de locale overheden de bevoegdheid heeft willen geven eigen regelingen te treffen met betrekking tot zowel het openbare als het bijzondere onderwijs. De beide inleiders van de studiemiddag Hermans en Postma waren het met deze
doen voor een nieuwe structuur. Argos doet goede zaken in Utrecht. ***** Het bezetten van gebouwen is op de Nijmeegse universiteit officieel verboden, vertelde onlangs het Nijmeegse CvB in een notitie. Prompt daarop gingen studenten over tot bezetting. En zo hoort dat ook natuurlijk. Het CvB blijft echter vindingrijk, zo blijkt uit KU NIEUWS. Men heeft nu wel op een héél orginele manier de bezetting beëindigd: de bezetters hebben de bezette ruimtes toegewezen gekregen als 'vergaderruimte'. De studenten hebben de ruimte inmiddels omgedoopt in 'actiecentrum'. Je blijft lachen in Nijmegen. De studenten die er niet bezetten maar gewoon afstuderen, lachen stukken minder. KU-Nieuws bericht over de kritiek die de afstudeerders en hun familie- en feestgenoten hebben op wachtruimtes bij de lokaaltjes waar de studenten afstuderen. Ouders moeten in enge gangetjes staan, Oma gaat al niet meer mee omdat ze niet kan zitten en koffie kun je krijgen als je in de rij gaat staan. Vroeger vond het afstuderen plaats in de plechtige aula. Men is zeer ontevreden met de huidige situatie. Als dat maar geen bezetting wordt!***** De UNIVERSITEITSKRANT uit Groningen laat een ex-wetenschapper aan het woord die nu kunstenaar is geworden. Fotograaf. Naam: Hans Abbing. Hij fotografeert vooral naakte mannenlicha-
laatste conclusie van Crijns niet eens: uit de parlementaire geschiedenis blijkt volgens hen niet dat het Rijk de bevoegdheid om aan het onderwijs regels te stellen voor een gedeelte kan afgeven aan bv. een gemeente. In tegenstelling tot Crijns zien zij in het wetsontwerp enigszins een aantasting van de positie van het bijzonder onderwijs. Het bijzonder onderwijs kan door de voorgestelde Grondwetswijziging in een andere positie komen dan het openbaar onderwijs en dat zou tot een concurrentiestrijd kunnen leiden die niet altijd in het voordeel van het bijzonder onderwijs zal uitpakken, aldus Hermans. Zowel hij als Postma vinden regelgeving met betrekking tot het onderwijs op locaal niveau niet wenselijk. Hermans benadrukte in zijn betoog vooral de juridische bezwaren die aan het wetsvoorstel kleven. Niet duidelijk is wat precies onder 'regelgeving' op locaal niveau moet worden verstaan en wat onder 'uitvoering' valt. Het wetsontwerp maakt dit onderscheid wel: regelgeving mag niet en uitvoering mag wel met betrekking tot het bijzonder onderwijs. Deze onduidelijkheid kan tot veel beroepszaken leiden en daar is het onderwijs niet mee gediend. Hij vreest verder dat delegatie van de bevoegdheid tot onderwijswetgeving tot nog meer regels in het onderwijs zal leiden. Dat is in strijd met de déreguleringsplannen van het kabinet. Volgens Hermans gaat de regering met dit wetsontwerp een discussie op een heel belangrijk punt uit de weg. Het voorstel kan beter ingetrokken worden. Eerst moet maar eens duidelijk worden hoe men in Nederland denkt over delegatie van regelingsbevoegdheid met betrekking tot het onderwijs, aldus Hermans. Postma was wat voorzichtiger. Hij benadrukte vooral dat delegatie van regelingsbevoegdheid (bv. aan een gemeente) met betrekking tot het onderwijs te-
men. Vandaar dat nogal wat foto 's van hem op de tentoonstelling 'Homobeelden' zijn komen te hangen. Hij is daar niet al te gelukkig mee: 'Dat homo-etiket past mij niet. Ik fotografeer mannen omdat ik de afspraak wil doorbreken dat het mannenlichaam niet en het vrouwenlichaam wel afgebeeld mag worden'. Het valt hem op dat vrouwen ontspannender naar zijn foto 's kijken dan mannen: 'Ik denk dat dat komt, omdat het mannelijk geslachtsdeel... laten we zeggen... het tegendeel van phallisch is. Het is gewoon iets heel anders, dan zowel mannen als vrouwen voorgehouden wordt. Voor mannen komt dat zeer ontluisterend over'. Ooh. H.B.
Ander leesvoer Het zesde VITE-BULLETIN van dit jaar komt deze week uit. Het is geloof ik momenteel nog het enige blad op de hogeschool dat hoofdzakelijk door studenten gemaakt wordt, dat regelmatig uitkomt aangezien geen andere bladen het THB ter recensering bereiken. Welnu, het Vite-bulletin bulkt weer van de internationale artikelen. Japan schijnt momenteeVerg 'in' te zijn bij de internationaal gerichte studenten. Vite-bulletin heeft zelfs een 'correspondent' in Japan:
Mr. F. Crijns: wetsontwerp is partijpolitiek misbaksel gengegaan moet worden. Ook naar het openbaar onderwijs dus. Hij vindt het niet gelukkig dat de regering nu met het voorstel komt: al geruime tijd is er een tweedeling in de Nederlandse politiek waar te nemen. Aan de ene kant zij die het confessionele onderwijs een warm hart toedragen en aan de andere kant zij die het openbaar onderwijs steunen. Vandaar dat volgens Postma het wetsontwerp waarschijnlijk geen vereiste meerderheid in het parlement zal krijgen. Een Staatscommissie die het een en ander zou moeten gaan onderzoeken ziet hij in die politieke context dan ook niet zitten. De discussie liet de mogelijkheid open om een Staatscommissie de zaak eens vanaf een afstand te laten bekijken. Mr. Crijns, die de middag (actief) voorzat, wilde Postma ook die richting opsturen. Dat leidde ertoe dat Postma uiteindelijk onder bepaalde voorwaarden wel wat voor een dergelijke commissie ging voelen. Mét de overheersende mening dat het wetsontwerp een niet al te best wetgevingsproduct is én de oprichting van een Staatscommissie die ter overweging werd gegeven, had de voorzitter er toch nog een paar aardige conclusies uitgetrokken. |, „
Frank van Es. Hij studeert momenteel aan de International University of Japan. Over zijn studie vertelt hij niet veel. Wel dat het restaurant 6 dagen open is, dat de computerfaciliteiten uitstekend zijn en datje op tijdje 'credits' moet halen. Nou dat zal bij onze correspondent wel meevallen want het uitgaansleven in Japan vindt hij voor de student maar saai. Nou Frank, niet teveel meer de correspondent spelen dan zal het best lukken met die credits. Alle gekheid op een stokje. Michiel von der Fuhr (alwéér Konstruktief/VIP) schrijft een i}oeiend verhaal over de staatsinrichting van Japan. Daar wisten we inderdaad nog niet veel van af. Verder vertelt Herman Janssen in een artikel dat hij verwacht dat er in de VS een recessie zal gaan optreden en dat de export van Japan zal dalen. Een verhaal van Gert-Jan Wouters over het Aktiengesetz 1965 was de recensist echt té detaillistisch. Nou hoor je altijd vanuit Vite zelf dat ze af willen van het elitaire image. Een nobel streven. Maar moeten jullie dan écht in jullie blad reclame maken voor de Vite-sweaters die voor f 35,— gekocht kunnen worden en moeten jullie het écht op ledenvergaderingen hebben over al of niet laten vervaardigen van Vite-stropdassen? H.B.
22 novennber 1985
OPINIE
'Voor buitenwettige acties tegen de plaatsing van kruisraicetten heb iic weinig begrip' 'De bisschoppen hebben in een reactie aan het adres van het IKV burgeriijlce ongehoorzaamheid inzal<e de plaatsing van kruisral<etten afgewezen. Een weigering uit gewetensnood willen ze wél accepteren. Ik vind dat heel moeilijk, moet ik zeggen. IVIaar ik voel er toch wel iets voor om niet zomaar te zeggen dat burgerlijke ongehoorzaamheid in dit geval gepast is. Naar mijn mening is er nog wel enig verschil tussen een gewetensweigering, zoals de weigering van militaire dienst, en het ingaan tegen een besluit waar heel wat ^ discussie aan vooraf is gegaan en dat nu, hoe je het ook bekijkt, op democratische manier is vastgesteld.'
PARTI PRIS Prof. dr. Karl-Wilhelm Merks (46) studeerde klassieke talen, filosofie en theologie in Bonn, Fribourg (Zwitserland) en Toulouse (Frankrijk) en promoveerde in Bonn tot doctor in de theologie. Sinds 1981 is hij hoogleraar in de moraaltheologie aan de Theologische Faculteit in Tilburg. Daar houdt hij zich onder andere bezig met politieke ethiek. In het bijzonder is hij geïnteresseerd in normatieve ethiek, waarbij het de bedoeling is tot normatieve uitspraken te komen die een rol kunnen spelen bij de beoordeling van concrete politieke situaties. Burgerlijke ongehoorzaamheid heeft M e r k s ' theoretische belangstelling waar het gaat om de o m standigheden waaronder deze vorm van verzet w e l of niet te rechtvaardigen valt en om de ethische eisen die aan ongehoorzaam gedrag te stellen zijn. 'Maar de maatschappelijke context moet je daarbij niet uit het oog verliezen: als politiek middel dat, binnen bepaalde grenzen, steeds meer als 'normaal' wordt gezien, is burgerlijke-ongehoorzaamheid natuurlijk niet los te zien van ontwikkelingen in de samenleving.''
'Korte' letteren De letterenfaculteit werkt al enige tijd aan een voorstel om korte opleidingen in deeltijdse vorm in te stellen. Dat voorstel is inmiddels zover ontwikkeld dat het op 21 november in de vergadering van de Hogeschoolraad behandeld zal worden. De Hogeschoolraad beslist dan over het al dan niet instellen van de opleidingen, waarna het besluit nog ter goedkeuring aan de minister van onderwijs dient voorgelegd te worden. In eerste instantie gaat het om twee deeltijdse dagopleidingen, een korte opleiding taalkunde en een korte opleiding letterkunde. De cursusduur van de opleidingen is 214 jaar - wat overeenkomt met Tilburgs H o g e s c h o o l b l a d
'Bovendien: indien het gereduceerd wordt tot de vraag naar het bezwaarde geweten is mijn probleem dat je dan wel een erg smalle basis hanteert om burgerlijke ongehoorzaamheid überhaupt te rechtvaardigen. Het doel is ook anders: bij zo'n gewetensbezwaar ga je in tegen wat je als grof onrecht beschouwt, terwijl burgerlijke ongehoorzaamheid toch ook andere doeleinden heeft. Daar gaat het vaak om politiek andere keuzes dan de officiële en niet zozeer om het absoluut kwade of absoluut goede.' 'Burgerlijke ongehoorzaamheid zou verder, minstens in beginsel, een actievorm moeten zijn voor kleinere bewegingen. Bij de vredesbeweging is daarentegen sprake van een grote macht. Dan kun je je afvragen: hoe verantwoord is het om dit soort middelen te gebruiken? Stel je voor dat politieke partijen als het CDA of de PvdA via burgerlijke ongehoorzaamheid zouden proberen te bereiken wat ze in het parlement niet voor elkaar krijgen: daar zou men terecht bezwaar tegen hebben.' 'Als minister Korthals Altes de kamerleden die oproepen tot burgerlijke ongehoorzaamheid op de vingers tikt en ze wijst op het gevaar van een knokploegendemocratie moet je natuurlijk wel bedenken dat die man zelf óók partij is. Burgerlijke ongehoorzaamheid gaat altijd tegen de gevestigde politieke instanties in, wil daarin ook veranderingen aanbrengen. Maar aan de andere kant: er zijn eigenlijk ook nooit goede gedragsregels ontwikkeld hoever burgerlijke ongehoorzaamheid mag gaan. Ik kan me best voorstellen dat zo'n minister zegt: er zijn nog allerlei waarden die je zou moeten bekijken, voordat je over het 'recht' op burgerlijke ongehoorzaamheid kunt spreken.' 'Ik weet niet of burgerlijke ongehoorzaamheid altijd tegen de wet ingaat. Ik kan me gevallen voorstellen die zich richten tegen de wet of tegen de openbare orde, maar soms gaat ongehoorzaamheid langs de wet door een bepaalde interpretatie te onderstrepen die anders is dan de algemeen gangbare. Wel moeten daarbij een paar fundamentele zaken behartigd blijven. Het geweldsmonopolie van de staat, bij-
16 maanden voltijds -, maar afhankelijk van de hoeveelheid beschikbare tijd van een student kan de cursus ook sneller of langzamer doorlopen worden. De maximale inschrijvingstermijn is echter 4 jaar. De cursussen die in de beide korte opleidingen geboden worden, maken deel uit van de propedeuse en het doctoraal van de studierichting taal- en literatuurwetenschap. Het aantal vakken dat bij de korte opleidingen gevolgd moet worden is echter veel beperkter en bovendien specifiek toegespitst op,taalkunde of letterkunde. De opleidingen zullen dan ook niet leiden tot een universitaire titel. De doelgroep voor de korte opleidingen is duidelijk anders dan voor de voltijdse studie letteren. Belangstelling voor deze
voorbeeld. Dat kun je niet zo makkelijk voor een deel-óoe\ op het spel zetten, vind ik. Of neem de betrouwbaarheid van de rechtsorde, of de waarde van een democratisch representatief systeem. Je kunt niet zomaar kiezen voor het parlementair systeem als het je uitkomt en als het je niet past burgerlijk ongehoorzaam worden. Dat is mij te gemakkelijk.' 'Burgerlijke ongehoorzaamheid is een element in de huidige massademocratie om bepaalde tekortkomingen te kunnen rechtzetten. Dat is in elk geval mijn theoretische benadering. Maar
ook in de praktijk zie je bijv. dat er op het gebied van het milieu op deze manier veranderingen tot stand komen die anders nooit zouden lukken. Hetzelfde geldt voor acties tegen de speculatie in woningen: zonder ongehoorzaamheid had je misschien nooit iets kunnen veranderen. Het vredesvraagstuk ligt veel moeilijker. De discussie daarover is inmiddels zo moralistisch gekleurd en geïdeologiseerd, dat ik weinig begrip heb voor buitenwettige acties tegen de plaatsing van kruisraketten. Om kort te gaan: met burgerlijke ongehoorzaamheid als theorie heb ik geen moeite, al heb je als theoreticus natuurlijk makkelijk praten omdat je ook de grenzen scherp kan trekken. Maar in concreto ben ik het met IKV op dit punt oneens.' 'Naar mate de mogelijkheden tot burgerlijke ongehoorzaamheid groter zijn óf door de grote groep mensen die een actie dragen óf door de mogelijkheden die een systeem biedt - is het belangrijker dat ook de legitimering erbij geleverd wordt. Een kleine groep kan makkelijk protesteren, maar een grote beweging met miljoenen aanhangers heeft de plicht haar acties zorgvuldig te legitimeren, net zoals de overheid van haar kant de plicht heeft dat te doen. Dat vind ik wel een belangrijk punt. Op den duur zal dat de mogelijkheden tot burgerlijke ongehoorzaamheid veranderen: misschien wordt het dan meer een constitutioneel element. Het gaat erom het oorspronkelijke ideaal, waardoor ook een beweging zich laat inspireren, te garanderen, namelijk: een beredeneerde en redelijke manier van vormgeving van de samenleving. Daar staat én de overheid voor én degenen die denken tegen die overheid te moeten ageren. Naar mijn mening schiet de vredesbeweging tekort waar het gaat om de ethisch-rationele legitimatie van haar optreden. Ik wil niet zeggen dat er geen redelijke elementen inzitten, maar het is toch teveel verworden tot een 'ideologisch' betoog, waar tegenover natuurlijk niet minder ideologische betogen staan. Maar ik mis daarbij soms toch de rationele argumentatie en ook het geduid dat daarvoor nodig is, al is dat uiteraard een zeer persoonlijke opvatting.' L.K.
opleidingen valt enerzijds te verwachten van mensen die niet aan het arbeidsproces deelnemen, maar wel behoefte hebben aan een wetenschappelijke vorming op het gebied van literatuurwetenschap of taalkunde. Anderzijds valt te denken aan mensen die behoefte hebben aan her- of bijscholing voor werkkring of vrijwilligerswerk (bijv. het geven van taallessen aan buitenlanders). Hoewel bepaalde aspecten van de opleidingen ook aan bod komen op MO- en NLO-opleidingen, Open Universiteit en andere universitaire letterenopleidingen, vormen ze daar meestal geen samenhangend geheel. In tegenstelling tot de Open Universiteit is een VWO-diploma of een vergelijkbaar diploma wél vereist
bij inschrijving voor de korte letterenopleidingen. Wanneer studenten alsnog besluiten dat ze een vollediger programma willen volgen, kunnen ze van de korte deeltijdse opleiding vrij gemakkelijk overstappen naar de 'volledige' voltijdse studie. Voor de onderdelen die ze inmiddels al gehaald hebben krijgen ze dan vrijstellingen. Voor de korte opleidingen hoeven geen speciale voorzieningen getroffen te worden. Ze worden immers ingepast in het huidige programma en kunnen daarom eventueel vrij eenvoudig opgeheven worden als de behoefte kleiner blijkt te zijn dan door de subfaculteit letteren verwacht werd. Y.T.
Studentenverzet in Zuid Afrila wordt langzaam algemeen Een forumdiscussie op de televisie. Onderwerp: het voorgenomen bezoek van negen studenten van de universiteit van Stellenbosch aan de Zambiase hoofdstad Lüsal<a. De studenten willen daar een ontmoeting hebben met de jeugdliga van het in Zuid-Afrika verboden ANC. Onder hen bevindt zich Phillip Vester, voorzitter van de lokale studentenraad. Hij wordt in de studio van het door de staat gecontroleerde 'Suid-Afrikaanse Uitsaai Korp' duchtig aan de tand gevoeld over de aangekondigde trip. Zijn belangrijkste opponent is Martinus van Schalkwijk, voorzitter van de landelijke Afrikaanse Studentenbond. Het standpunt van de laatste is duidelijk: 'Een gesprek tussen blanke studenten en het ANC, zal aan het ANC een kredietwaardigheid verlenen, waarop het geen recht heeft.' Het verweer van Vester is niet erg krachtig: hij begint met toe te geven dat het ANC een communistische terreurorganisatie is. Maar de reis van de Maties (makkers) zoals de studenten van Stellenbosch worden genoemd is geoorloofd, omdat 'wij als jonge Afrikaners zekere verwachtingen hebben over 'onze toekomst. Wij willen die verwachtingen aan onze leeftijdgenoten van het ANC overdragen. ' Van Schalkwijk wijst dit streven resoluut van de hand: 'Wat wederzijds begrip? Het ANC is een moordorganisatie, die bommen plaatst en ervoor zorgt dat onschuldige zwarte mensen worden vermoord. Vergeet niet, dat wij jongeren onze dienstplicht moeten ven/uilen aan de grens, waar we als schietschijf dienen voor deze terroristen. Denk eens aan onze medestudenten, die hun leven gaven in de strijd tegen het ANC.' Het is de echo van talrijke toespraken van president Botha. Dat het leger en de politie dagelijks enige kinderen en studenten in de kleurlingenwijk van Kaapstad doodschieten, onder het mom van het bewaren van orde en wet, komt in de discussie niet aan bod. De vraag of het niet de regering-Botha zelf is, die geweld tot sluitstuk van haar politiek heeft gemaakt, zal in dit nette gezelschap niet gesteld worden.
GUERILLA De emoties in de pers, over het aangekondigde bezoek van de Maties, vallen te verklaren uit de uiterst conservatieve reputatie die de universiteit van Stellenbosch heeft: zij is het paradepaardje van blank-Afrikaner wetenschap en cultuur. Stellenbosch ligt op vijftig kilometer afstand van Kaapstad, maar niets in dit vredige plaatsje doet vermoeden dat iets verderop al twee maanden lang door studenten van de kleurlingen-universiteit van de West Kaap een strijd wordt gevoerd, die alles weg heeft van een stadsguerilla. Botha vreest dat zijn 'blanke toekomst' zich aansluit bij die radicale niet-blanke jongeren. Op 20 augustus van dit jaar liepen blanke studenten van de multi-raciale universiteit van Kaapstad immers ook met ANC-spandoeken en portretten van ANC-leider Nelson Mandela. Een beeld dat op de universiteit van de Witwatersrand te Johannesburg trouwens heel gewoon is. Maar als de politie nu ook met de 'sjambok', de lange lat, moet gaan optreden op de campus van Stellenbosch, dan is het einde helemaal zoek.
Tilburgs Hogeschoolblad
De afgelopen weken heeft zich in de Zuidafrikaanse blanke studentenbeweging een verrassende ontwikkeling voorgedaan. Tot nog toe kwam het verzet tegen het apartheidsbewind vooral van zwarte scholieren en studenten - wat zich uitte in een nu al meer dan een jaar durende onderwijsboykot - en van kleurling-studenten. Nu lijkt ook de blanke Afrikaner-student het punt bereikt te hebben waarop hij stelling durft te nemen tegen de dictatuur van de regerende Nationale Partij. Het gaat nog wat schuchter, maar de kentering is wel degelijk zichtbaar. 'Als onze eigen studenten nu ook al met het ANC (African National Congres) willen gaan praten, hoe moet het dan verder met het Afrikanerdom?'
'De toekomst is aan ons' In ieder geval reageerde staatspresident P.W. Botha, zelf kanselier van de universiteit van Stellenbosch, furieus op de voorgenomen reis naar Lusaka. De ree-' tor van de universiteit, prof. Mike de Vries, was hem al voorgegaan in een publiekelijke afkeuring, maar Botha ging nog een stapje verder door de paspoorten van de tien studenten in te trekken, waardoor de reis onmogelijk werd. Dat blanke zakenlieden begin september naar het A,NC afreisden, was de staatspresident ai een balk in het oog, maar daar durfde hij niets aan te doen. Evenmin aan het niet van tevoren aangekondigde bezoek aan Lusaka van de blanke oppositieleider Frederick van Zijl Slabbert en enige andere topleden van de Progressieve Federale Partij. Maar dat zijn 'bloedeigen' Stellenbosch zich nu ook wilde aansluiten bij 'the white fight', ging hem toch te ver. De telex van de minister van binnenlandse zaken. Stoffel Botha, welke die ochtend naar de persbureaus werd gestuurd, was kenmerkend voor het paternalistische karakter van de regering.
'Het is bekend, dat het ANC veranderingen in Zuid-Afrika nastreeft door middel van geweld. In dat proces worden terreurdaden gepleegd, onder meer moorden op gewone burgers. Wij zijn in een grimmige strijd gewikkeld met deze organisatie en onder deze omstandigheden is het onaanvaardbaar, dat een groep studenten samen met een geestelijke een gesprek wil voeren met de jeugdliga van deze organisatie. Onder deze omstandigheden zal het beoogde gesprek geen enkel doel dienen en ik heb het, met het oog op het openbare belang, noodzakelijk geacht om aan hen geen reispapieren uit te reiken.' In plaats van de reis naar Lusaka werden Vester en de feitelijke leider van de groep, Hennie Bester, uitgenodigd door de regering in Pretoria. Ze mochten dertig minuten met president Botha van gedachten wisselen, zonder dat de standpunten overigens bij elkaar kwamen. Vester wilde na afloop niets zeggen, omdat de ontmoeting vertrouwelijk was geweest, maar hij noemde het gesprek
'zeer hartelijk'. De studenten van Stellenbosch bleven ondertussen achter hun delegatie staan. Direkt na de intrekking van de paspoorten diende de studentenraad tegen Botha een motie van wantrouwen in, 'aangezien hij de academische vrijheid had geschonden'. Deze motie werd weliswaar verv>/orpen, maar niet dan nadat rector De Vries met alle leden van de studentenraad een meer dan een uur durend gesprek achter gesloten deuren had gevoerd. Ook De Vries reageerde geschokt op de intrekking van de paspoorten. De ANC liet via een telex weten dat de intrekking van de studentenpaspoorten het zoveelste bewijs was, dat Botha niet uit is op een vreedzaam onderhandelingsproces, maar dat hij met geweld vasthoudt aan zijn eigen minderheidsbelangen. Ook de zakenlieden die al in Lusaka waren geweest, spraken direct hun solidariteit met de Maties uit. Tenslotte gaf de NUSAS, de Nationale Unie van Zuidafrikaanse studenten die vooral steun heeft van blanke, Engelstalige universiteiten een verklaring uit: 'Omdat het conflict in Zuid-Afrika met de dag gewelddadiger wordt, is het nu meer dan ooit noodzakelijk dat er gesprekken worden gevoerd met de werkelijke leiders van de Zuidafrikaanse bevolking. Want het is de jeugd van dit land, die aan de toekomst moet werken, en daarom is het cruciaal dat jongeren van verschillende politieke visies samen tot een gemeenschappelijk standpunt komen, ovet de politieke richting die in de nabije toekomst zal moeten worden ingeslagen.' Er zijn dus wel degelijk aanwijzingen, dat Klanb,^ <~ti i,Har.tar. ir. lirl-Af rikS zich TÏnh \n i'n blanke studenten in 7i Zuid-Afrika toenemende mate bewust worden van het feit dat hun toekomst niet meer kan liggen in de handhaving van de eigen, uiterst gepriviligeerde positie. Anderzijds verloopt dit bewustzijnsproces zeer langzaam en roept het verzet op. De al genoemde NUSAS beweegt zich op het terrein van nationale politieke vraagstukken, maar de (Afrikaanstalige) Afrikaanse Studentenbond profileert zich als culturele organisatie. Hij stelt zich politiek toch op achter de Nationale Partij van Botha. In de eerste plaats is de trieste werkelijkheid van Zuid-Afrika gekenmerkt door ernstige onlusten en toenemende internationale en economische isolatie verantwoordelijk voor het grotere politieke bewustzijn van de blanke studenten. Ben andere belangrijke factor is de ge/eide(i|ke openstelling van de blanke univevsiteiten voor niet-blanken. Twee universiteiten (Witwatersrand en Kaapstad) zijn daartoe jaren geleden al overgegaan; vandaar dat deze universiteiten ook altijd het adjectief 'links' krijgen toegevoegd Andere universiteiten zijn hu, omdat het aantal blanke studenten afneemt, echter ook gedwongen tot openstelling. Op de Afrikaanstalige universiteit van Pretoria werden tot voor kort niet-blanke studenten slechts toegelaten als ze op een zogenaamde eigen, etnische universiteit voor de gewenste studierichting niet terecht konden. Vanwege de afname van het aantal blanke studenten werd met deze regel gebroken. Dat leidde ertoe, dat een actiegroep werd opgericht van rechtse, met de Afrikaner Weerstandbeweging gelieerde studenten. Dev e r v o l g op pag-
Soweto, augustus 1984 Foto: Paul Weinberg
Ondanks het feit dat de afsluitende examens, die normaliter in de maand november plaatsvinden, zijn verschoven naar begin januari en de meeste studenten naar huis zijn voor de zomervakantie, hebben zich toch enige honderden jongeren in de aula verzameld. Op het hoogtepunt van het studentenverzet kwam de helft van de 7000 studenten hier tezamen om de laatste ontwikkelingen te bespreken. Het onderwerp van de bijeenkomst deze vrijdagnamiddag is het voorstel van de studentenraad (SRC) om bij de universiteitsleiding aan te dringen op uitstel van het onlangs vastgestelde begintijdstip van de tentamens. In plaats van op 'Je januari a.s. wil de SRC de examenperiode laten beginnen op 13 januari, zodat in de vrijgekomen week alsnog met alle studenten kan worden vergaderd of de examens doorgang moeten vinden of dat de door de studenten geïnitieerde algehele boycot voor examens op zowel de middelbare scholen als de universiteit ook volgend jaar moet worden gecontinueerd. De vergadering duurt ongeveer een uur en verloopt zeer gedisciplineerd. De Universiteit van de West Kaap is aanvankelijk opgezet als een 'kleurling'-universiteit, maar na in 1983 autonoom te zijn geworden, is het nu een volledig geïntegreerde universiteit, hoewel het 'kleurling'-element overheerst. De aanwezigen vormen een aardige afspiegeling van de uiterst gemêleerde Kaapse samenleving: de 'Caribisch-ogende' Maleiers; de mos' lim-meisjes met het traditionele hoofddoekje; baardige blanke Afrikaners en ütocsa-n^gers in een swingende Michael ^^aCkSOTVOUtfit. OfSChOOn hOt lager e n
middelbaar onderwijs in Zuid-Afrika nog altijd 'gesegregeerd' is, merk je daar op de Witwatersrand-universiteit van Johannesburg, de Rhodes-universiteit van Grahamstown en vooral de twee universiteiten van Kaapstad weinig van.
WEST-KAAP 3e discussieleider op deze studentenverjadering is Calvin Smtih. Hij is vice)resident van de SRC, maar treedt op als iresident, omdat de voorzitter, Mac *^aster, reeds drie weken wordt vastgeouden vanwege de noodtoestandswet3eving. Van de acht SRC-leden zit trouwens de helft vast. Calvin benadrukt later, dat hij ondergedoken is, zoals vele a ctieve studenten. Zelf is hij ook enige •dagen opgepakt geweest, maar weer vrijgelaten. Hij weet echter, dat de politie hem zoekt. Vandaar dat hij in het geheim vanuit zijn onderduikadres naar de cam^pus IS gekomen. 'Het is een risico, maar Jaar hebben we mee leren leven. Ik ben te gekozen vice-president en dus roept nijn taak. Het is een kwestie van principe meeste studenten van de Universiteit 'an de West Kaap zijn lid van de AZASO Azanian Students' Organisation), welke lauwe contacten onderhoudt met twee ndere bij het Verenigd Democratisch ront (UDF) aangesloten studentenorgaiisaties, de voornamelijk op blanke, Enlelstahge universiteiten opererende NU>AS en de sinds enige maanden verholen zwarte COSAS (Congress of South fncan Students). Voor de AZASO beaat er geen twijfel over het leiderschap ^n het verzet tegen de apartheid, nu lelson Mandela nog altijd een levenslanle gevangenisstraf uitzit: dominee Allan oesak, een van de oprichters van het
DOORRyl^Ewriyup
Kaapstad - De uitgestrekte campus van de Universiteit van de West Kaap in de 'kleurling'-wijk Belville ligt er verlaten bij. De afgelopen maanden werd er rond en op deze campus menige veldslag uitgevochten tussen studenten en zogenaamde veiligheidstroepen. Een strijd, die van beide kanten met grote felheid, maar met ongelijke middelen werd gevoerd. Tegenover de stenen van de studenten stond een overmacht van casspirs en 'buffels' (uiterst moderne en wendbare gevechtswagens), een waterkanon, 'sjamboks' en niet te vergeten een heel arsenaal schiettuig.
'Ik wens jullie een zeer radicaal 1986' UDF en beschermheer van deze multiraciale anti-apartheidsorganisatie. Smith: 'Het verzet hier in de Kaap begon met de moord van UDF-leider Mathew Goniwe, de vermaarde leraar uit Cradock, die samen met drie andere locale UDF-ers in april door onbekenden in Port Elizabeth op een beestachtige wijze werd vermoord. Daarna kwam de noodtoestand in 36 districten en dit, samen met de vele andere intimidatie-middelen van de regering, maakten een daad van solidariteit noodzakelijk. Daarom ook riep dominee Boesak op tot de vreedzame mars naar de Pollsmoor-gevangenis op 20 augustus om te demonstreren voor de vrijlating van Nelson Mandela'. Het verhaal mag als bekend verondersteld worden: een dag voor de geplande demonstratie werd dominee Boesak gearresteerd en de demonstratieve Pollsmoor-mars werd met grof militair geweld voorkomen: 'De arrestatie van Boesak was in feite de druppel die de emmer deed overlopen. Vreedzame acties zijn nog steeds ons uitgangspunt geweest. Maar het geweld, de wreedheid, de brutaliteit van het leger en de politie hebben ons gedwongen om ons te verzetten'. Ruim twee maanden heeft de 'burger-
oorlog' geduurd, die tenslotte een (voorlopig?) einde kreeg met het uitroepen van de noodtoestand in de West Kaap. 'We hadden hier vlak voor de universiteit een picket-line voor het beëindigen van de noodtoestand. Maar iets verderop is een basis van de politie. Dus het duurde' niet lang of de politie en het leger verschenen ten tonele. De traangasgranaten vlogen over de campus en drie studenten werden neergeschoten', aldus Smith. Sinds het uitbreken van de onlusten in de Kaap werden minstens 70 personen, voornamelijk jongeren, door politiekogels gedood, waaronder een student van de West Kaap-universiteit. Honderden raakten gewond en evenveel werden voor korte of langere tijd gearresteerd. Op dit moment zitten er nog zeker 8 studenten, waarvan, zoals eerder gemeld, 4 SRC-leden, in de gevangenis. Het verzet in de West-Kaap verschilt in menig opzicht in karakter en in hevigheid van dat in de rest van Zuid-Afrika. Professor Jakes Gerwel, volgend jaar de nieuwe rector-magnificus van de universiteit van de West Kaap en begin september nog in het praatprogramma van Adriaan van Dis: 'De geschiedenis van de kleurlingen hebben hier eeuwenlang
een min of meer gelijkwaardige positie gehad aan die van de blanken. Pas na 1948 is dat op een negatieve manier veranderd. Veel ouders neigden ook in het geheel niet tot radicalisme: onderwijs is de manier om de toekomst te garanderen. Maar toen de politie de klaslokalen binnenging, traangas de scholen inschoot en de kinderen op straat werden doodgeschoten, verdween de 'generatiekloof' en kozen de ouders onvoorwaardelijk de kant van de jeugd'. Terwijl in de zwarte woonwijken van de Transvaal en de Oost Kaap het verzet tegen het apartheidsonderwijs leidde tot een nagenoeg algehele schoolboycot werden in de West Kaap de scholen gebruikt als de plaatsen, van waaruit het verzet verder kon worden aangescherpt. Wat na het uitroepen van de noodtoestand tot de paradoxale situatie leidde, dat in de Vaal-driehoek rond Johannesburg zwaargewapende veiligheidstroepen kinderen de school binnenjoegen, maar in de Kaap werden juist de scholen gesloten om te verhinderen, dat de scholieren naar binnen gingen. Smith: 'Wij hebben een regionaal committee (IRF), dat de contacten regelt tussen alle middelbare scholen - inclusief de zwarte, maar, jammer genoeg, niet de blanke en de studenten van de twee universiteiten. Uit protest tegen de noodtoestand en de aanwezigheid van de veiligheidstroepen in de scholen heeft de IRF toen besloten de examens te boycotten'. 'De kwestie van de boycot heeft ons in een heel moeilijk parket gebracht. Wij weten dat we zwart kader nodig hebben om na de overwinning in de strijd tegen de apartheid de plaatsen in te nemen, die noodzakelijkerwijs vrij zullen komen. Vandaar dat onderwijs voor ons de hoogste prioriteit heeft. Door nu geen examen te doen, worden duizenden jongeren afgesloten van een universitaire opleiding, terwijl juist de 'collaborateurs' ervan profiteren. Dat zien we ook hier op de universiteit, vandaar dat ik er niet zeker van ben, dat de meerderheid van de studenten begin januari zal besluiten om de boycot door te zetten. Maar als wij in januari wel examens gaan doen, hoe kunnen we dan verwachten van de scholieren, dat ze weigeren eindexamens te doen? Dus wat we aan hen hebben voorgesteld is dat ze wel naar de examenlokalen kunnen gaan, hun naam op de presentielijsten zetten en vervolgens weer verdwijnen. Dan komen ze in ieder geval in aanmerking voor de herexamenregeling'. Maar ook hij geeft toe, dat het geen optimale oplossing is en dat de kwestie van een verplichte boycot als een bijna onoplosbare tegenstelling tussen radicale en gematigde studenten staat. Professor Gérwel is uiterst sceptisch over hoe 't het volgend jaar, na de zomervakantie, verder moet met het onderwijs in de West Kaap: 'Het scholieren- en studentenverzet is politiek verzet: tegen het onderwijssysteem, tegen de noodtoestand, tegen het politiegeweld, tegen de apartheid in het algemeen. De jongeren van de Kaap hebben een politiek offer gebracht, met gevaar voor eigen leven en voor een aantal van hen ook met enorme risico's voor een professionele carrière. Terugkeren naar de school- of collegebanken is nu moeilijker dan ooit geworden. Deze regering kan wel proberen om de wet en de orde te herstellen, maar zonder tegemoetkoming aan de wezenlijke eisen van nagenoeg de hele bevolking, zal dat niet lukken. Deze regev e r v o l g o p p a g . 10 K l e u r l i n g - s t u d e n t e n t i j d e n s v e r k i e z i n g e n in 1984
vervolg middenpagina
Blank ze sprak zich uit tegen integratie, omdat de Afrilcaner student recht heeft op een universiteit, die de eigen cultuur vrij waart van andere invloeden. Ook aan de universiteit van Potchef stroom voad zo'n confrontatie plaats. Twee studenten probeerden bij de stu dentenraad toestemming te krijgen voor de oprichting van een NUSASafdeling. Het verzoek werd echter unaniem afge wezen, omdat 'dit niet gewenst is gezien het historiscfichriste/ij/( l<aral<ter van de universiteit, terwijl tiet ool( niet in het be lang van de studenten is'. Wat het historischchristelijk karakter in houdt, werd duidelijk toen de twee initia tiefnemers door een klompie van hun kosthuismaats de haren werden geknipt. Dat zou nog opgevat kunnen worden als een mislukte studentengrap, maar deze week werden meer details bekend. De twee bleken niet alleen kaalgeschoren, maar ook gemarteld. Het 'klompie' Afri kaners had zijn medestudenten vastge bonden, hun geslachtsdelen onder stroom gezet en hen gedwongen mar xistische leuzen te roepen. De gebeurtenissen in Stellenbosch ech ter maken duidelijk, dat het blanke stu dentenverzet niettemin toeneemt. Anton Steenkamp, een van de initiatiefnemers van de reis van de Maties, schreef in een zondagsblad: 'Wij jonge Afrikaners zijn er, ondanks het verbod van Botha, nog steeds van overtuigd, dat wij een dialoog moeten aangaan met de jongeren van het A N C . W i j geloven in het recht van vrijheid om ons te bewegen waar we wil len en te praten met wie wij dat noodza kelijk achten. U hebt er verkeerd aan ge daan om ons tegen te houden, P.W. Bo tha. Want welbeschouwd, de toekomst is aan ons.' vervolg middenpagina
Zwart ring zegt dan wel hervormingen te willen nastreven, maar dat daarvoor eerst de wet en de orde moet worden hersteld. Maar hoe kun je op een ondemocrati sche wijze democratiseren? De burger oorlog die hier woedt is slechts het ge volg van pogingen om met militaire bru taliteit de wet en orde te herstellen. Als je bedenkt wat voor een gevolgen dat heeft op de vorming van de juegd, onze toekomst, dan slaat je de schrik om het hart'. Ter afsluiting terug naar studentenleider Calvin Smith. Ook hij voorziet geen ein de aan het jongerenverzet in de Kaap: 'Voor ons studenten van de West Kaap is er geen weg meer terug en ik denk, dat wat hier op de universiteit gebeurt, uit eindelijk gevolgen zal hebben voor de rest van het land. I k ben ervan overtuigd, dat de situatie hier niet meer normaal wordt, voordat onze politieke eisen zijn gerealiseerd'. Hoe zeker hij daarvan is, bleek trouwens uit de slotwoorden, die hij uitsprak aan het einde van de studen tenvergadering enige uren ervoor: 'Nu jullie naar huis gaan voor een welverdien de vakantie rest me nog jullie allemaal een uiterst radicaal 1986 toe te wensen'. Als ik naar het parkeerterrein loop, staat vlak voor het studentengebouw een bur gerauto met daarin, zeer herkenbaar, een officier van de Zuidafrikaanse politie. Hij kijkt me nadrukkelijk aan alvorens te groeten. Je vraagt je onwillekeurig af of hij op zoek is naar Calvin Smith, die im mers ondergedoken is. Er steekt plotse ling een verkoelende avondbries op in de hitte van de Kaapse beginzomer. De stil te voor een storm is onheilspellend, zegt men. Dan schieten de woorden van Ran dy Newman te binnen uit zijn song 'Christmas in Cape t o w n ' van 1983: 'What are we gonna do, blow up the whole damn country? I don't know'. Ruud de W i t / U P
*
VAN DIEN ^ CO TREEDT GRAAG IN CONIACT MET AMBITIEUZE BMAAFBEDRPSECONOMEN UN
\M^^^
^^S^^HM • I • ^ ■ « ^
A AN/^^Ni
IfJIll I I I PI I --1—I -11 ü n n n
i^^-t^N^^-i-^^
ni/iriTx
Sollicitaties tt'richten <uin Van Dien + Co Accounüinth,
tav de heer RH van Fdcafdelmg personeelszaken
W Q I I U I v l l I * W U r i U U U U l ILCII I L O Fizeanstraati. 109? se Amsterdam telefoon 020-S610m *Van Dien + Co is lid van Deloitte lliskins & Sells International Ken organisatie met 26 ()()() medewerkers in 71 landen
Alkmaar Almere Amsterdam Apeldoorn Arnhem Velp Breda Fiiidhoven Knschede Coiida s Cravenhage Riiswi|k Groningen Haren ikmrlem Heerlen s ilertogenbosch lloogeveen Leeuwarden Lelystad Lochem Maa.stncht Oss Roo.sendaal Rotterdam Tilburg l'trecht \enlo Za:indani Zwolle Willemstad (Cura(;ao) ()ran|estad (Aruba) Philipsburg (St Maarten)
K
O
Leren communiceren in interculturele onderhandelingssituaties 'Wat gebeurt er wanneer twee verschillende culturen elkaar ontmoeten in een onderhandelingssituatie? Hoe passen mensen zich dan aan? Hier is heel weinig onderzoek naar gedaan,' zegt Judith Stalpers, afgestudeerd taalkundige en uitvoerster van het onderzoek naar 'de rol van vreemde taal en cultuur in internationale technischcommerciële onderhandelingssituaties'. Samen met de THE werkt de KHT aan dit onderzoek dat loopt van mei '83 tot mei '87. Het idee kwam van Jan Ulijn (THE) en Guust IVIeijers (KHT). Zij willen dat er uit dit onderzoek een geschikt taalbeschrijvingsmodel komt van onderhandelingen in technisch-commerciële situaties. Tot nu toe ontbrak dat nog. Het is de bedoeling dat dit taalbeschrijvingsmodel wordt verwerkt in de opleiding communicatiedeskundige aan de letterenfaculteit en in
talencursussen, zodat toekomstige economen en ingenieurs kunnen leren hoe te onderhandelen in een vreemde taal en cultuur. De centrale onderzoeksvraag is: Wanneer en op welke wijze worden taalhandelingen gebruikt, en hoe worden ze gebruikt in een interculturele setting? Het onderzoek is gericht op het Frans-Nederlandse cultuurkoppel, waarbij Franse, Nederlandse en Frans-Nederlandse onderhandelingen worden onderzocht. (18 % van de Nederlandse export gaat naar Franstalige landen.) Voor haar onderzoek maakt Judith Stalpers gebruik van authentieke opnamen van commerciële onderhandelingen over kopen en verkopen. De opgenomen gesprekken zijn gecategoriseerd en ingedeeld in verschillende soorten taalhandelingen. Zij worden ter kwalificatie aan proefpersonen voorgelegd: wordt een Nederlandse bedreiging door een Fransman ook als een dreiging gezien of deelt hij deze taaluiting anders in? Wanneer het laatste net geval is kan er sprake zijn van een cross-cultureel verschil. Een concreet probleem bij Frans-Nederlandse onderhandelingen is bijvoorbeeld dat een Nederlander vaak niet weet wat er is afgesproken als hij de telefoon neerlegt. Hij verwijt de Fransman wollig taalgebruik. Omgekeerd verwijt de Fransman ons 'direct' taalgebruik. Het onderzoek zou moeten leiden tot meer begrip van de verschillende soorten taalgebruik.
Deetman kritisch over taakverdeling
een uitwisselingsprogramma tussen het Nederlandse Ministerie van Onderwijs en Wetenschappen en het Ministerie van Onderwijs in China.
Minister Deetman heeft zich, in antwoord op vragen uit de tweede kamer over de onderwijsbegroting, kritisch uitgelaten over de voortgang van de taakverdelingsoperatie. 'Er lijkt sprake te zijn van een proces waarin de kwalitatieve oogmerken van de operatie geleidelijk vervagen door overwegingen van sociaal beleid', zo schrijft hij. In de Tweede Kamer bestaat de vrees dat aan de beginselen van de taakverdeling (verhoging van de kwaliteit en doelmatigheid) afbreuk wordt gedaan nu de maatregelen geleidelijk worden ingevoerd. Deetman wijst er op, dat een eindoordeel nog niet gegeven is, en hij constateert ook een positieve tendens. 'De instellingen trachten de ruimte van tijdelijk personeel, promovendi, te vergroten'. De bewindsman kondigde onlangs aan in 1986 tot een voorlopige evaluatie van de tvc-operatie te willen komen. BB/UP
Ciiinese econoom naar de Hogesc/ioo/ Op woensdag 27 november zal een belangrijke Chinese econoom een bezoek brengen aan de Katholieke Hogeschool Tilburg. Prof. Zhang Youren verblijft van 18 november tot 1 december in Nederland en is gedurende die tijd de gast van de Erasmusuniversiteit te Rotterdam. Hij komt naar Nederland in het kader van
Tilburgs Hogeschoolblad
Prof. Zhang Youren (geboren in 1923 in de provincie Zhejiang) is een expert op het gebied van de Chinese socialistische economie en zal over dit brede onderwerp een aantal lezingen verzorgen. Hij heeft economie gestudeerd aan de universiteit in Peking, alwaar hij in 1947 afstudeerde. Aan die zelfde instelling bleef hij werkzaam, eerst als assistent, daarna als docent en nu als hoogleraar economie. Verder is hij nog hoofd van de afdeling Onderwijs en Onderzoek van Politieke Economie en President van de 'China Association for Political Economics'. Sinds 1982 geeft hij lezingen in het buitenland over problemen van de ontwikkeling van de Chinese economie; dit heeft hij ondermeer gedaan in Canada en in de V . S . De voordracht die hij houdt tijdens z'n eendags bezoek aan Tilburg is getiteld: 'Chinese economie system reform; building socialism with Chinese characteristics'. Het betreft hier een uiterst actuele kwestie, met het oog op een meer op de markt gerichte economie in China. De lezing vindt plaats in CZ 216, van 13.30 tot 15.30 uur en is voor iedereen vrij toegankelijk. De voertaal is Engels. M.K.
Dit onderzoek besutdeert niet alleen de verbale aspecten van het onderhandelen, het put gegevens uit twee andere onderzoeksgebieden; nl. onderhandelen en cross-cultureel onderzoek. Om deze drie onderzoeksgebieden met elkaar te confronteren werd er op 8 november een colloquium gehouden, waar Judith Stalpers over haar onderzoek kwam vertellen. Taal en cultuur zijn niet te scheiden bij het onderhandelen. Behalve het vocabulair en de syntaxis van een taal moet je ook de juiste uitdrukking weten om een bepaalde intentie te laten blijken. Dit soort uitdrukkingen kunnen meestal niet letterlijk van het Nederlands in het Frans worden vertaald omdat ze dan een andere betekenis krijgen. Ze worden gemarkeerd in plaats van neutraal te blijven. Waisfisz, de volgende spreker, doet onderzoek naar culturele verschillen en de gevolgen daarvan. Om de invloed van cultuur op gedrag te meten is er een model ontwikkeld waarbij op grond van vier punten de verschillen in gedrag gemeten kunnen worden: individualisme versus collectivisme; machtsafstand; het voorkomen van onzekerheid; mannelijk vs vrouwelijk gedrag. Een Nederlander moet bijvoorbeeld weten dat in collectivistische culturen 'ja' niet altijd 'ja' betekent, dat de Fransen meer respect hebben voor leeftijd en status dan hij, dat Japanners - om zekerheid te voorkomen - weinig risico willen ne-
men, en dat de Engelsen mannelijk - dat wil zeggen competitief zijn - bij het onderhandelen. Een Nederlandse onderhandelaar wordt door buitenlanders getypeerd als bot, direct en flexibel. Na de lezingen kwam de praktijk. Mastenbroek en Dupont zijn beide zeer praktisch gericht. Ze geven voorlichting en trainingen over onderhandelen. Dit gebeurt ook weer naar aanleiding van een model waarin vier dimensies van het onderhandelen beschreven worden: inhoud, persoonlijke relatie, machtsevenwicht en flexibiliteit. Aan het eind gaf Dupont enkele adviezen voor Nederlandse onderhandelaars: toon respect voor de andere cultuur maar overdrijf het niet, wees je bewijst van het culturele verschil, neem niet je eigen cultuur als norm. Verder vindt Dupont datje het gebruik van een vreemde taal beter kunt vermijden als je niet helemaal zeker bent van je beheersing. Om de moeilijkheden bij het onderhandelen in een vreemde taal en cultuur zo klein mogelijk te houden zou het misschien het beste zijn als er een officiële onderhandelingstaal kwam, waarvoor iedereen evenveel moeite moet doen om hem te spreken.
overloop van pag. 1
groot is, maar is niettemin van mening dat de toegankelijkheid door het nieuwe stelsel niet wordt belemmerd. Deetman verwacht evenmin moeilijkheden met de terugbetaling van de rentedragende leningen. Hij rekent dat het maandelijks af te betalen bedrag in veel gevallen nog lager ligt dan wat nu geldt, zij het dat in de toekomst 5 jaar langer moet worden terugbetaald. De veronderstellingen die Deetman daarbij hanteert - een lage rente, meteen een baan zodat terugbetaling ook mogelijk is, geen uitstel van de vervaldatum na 15 jaar - relativeren echter de betekenis van die berekening. Nog maar 5 jaar geleden was alleen al het rentepercentage 5 % hoger. Deetman schrijft niet bereid te zijn tot grote verlagingen van de basisbeurs. Het optrekken van de bijdragevrije voet, zoals CDA en PvdA willen, moet leiden tot een verlaging met 700 gulden. Het loslaten van de leeftijdsgrens van 30 jaar, waarmee 70 miljoen gemoeid zou zijn, zou kunnen leiden tot een verlaging met 200 gulden, terwijl ook opname van alle studenten in het ziekenfonds ettelijke honderden guldens van de basisbeurs zou kosten. Deetman wil niet tornen aan het uitgangspunt dat de basisbeurs ongeveer even hoog moet zijn als de tot nu toe bestaande drievoudige kinderbijslag. Evenmin wil de bewindsman ingaan op de suggestie van de PvdA om - naast een verlaging van de basisbeurs tot 6(XX) gulden - iedere student verplicht te laten lenen. Zo'n verplichting is niet mogelijk, luidt het antwoord kortweg. Op een vraag van CPN en PSP naar het resultaat van het overleg met de studentenorganisaties, schrijft Deetman dat dit weinig concrete resultaten heeft opgeleverd, 'gezien de naderhand van studentenzijde geleverde commentaren'. Die waren negatief. BB/UP
Kamervragen De antwoorden van minister Deetman volgden haast per kerende post op het uitbrengen van het voorlopig verslag door de Kamer. Het stuk draagt overigens duidelijk de sporen van die haast, want veel vragen worden wel drie keer beantwoord, of helemaal niet, zoals de verzoeken van de PvdA om allerlei berekeningen. Die worden nagezonden, zo laat Deetman weten. Deze wil duidelijk grote haast maken met de behandeling van het wetsvoorstel. Tegelijkertijd wil hij het aanbrengen van wijzigingen aan de kamer overlaten, die voor de uiteindelijke behandeling van de wet eerst nogmaals schriftelijk met Deetman zal discussiëren. Niettemin werpen de antwoorden van Deetman licht op een aantal van de belangrijkste kritiekpunten. Zo rekent Deetman voor dat meer middelen naar de hoge inkomensgroepen zullen vloeien en minder naar de inkomens op minimumniveap. De laatste groep gaat er - voorzover momenteel naast de rijksstudietoelage ook nog recht bestaat op enkelvoudige kinderbijslag, wat in 70 % van de gevallen zo is - gemiddeld 319 gulden (per studerend kind) op achteruit. Dat cijfer is echter geflatteerd omdat er de vooruitgang van studerenden in het voortgezet onderwijs bij is inbegrepen. Voor uitwonende studenten in het hoger onderwijs wordt 1949 gulden minder per^aar ontvangen, voor thuiswonenden zelfs 2302. Op maximum-inkomensniveau wordt per kind, dat hoger onderwijs volgt, in het nieuwe stelsel 1284 gulden per jaar meer ontvangen, het verschil tussen de huidige kinderbijslag en de toekomstige basisbeurs. Deetman constateert weliswaar dat de deelname aan het hoger onderwijs bij de lagere inkomensgroepen niet zo
C.v.d.G.
22 november 1985
MEDEDELINGEN
SUBSIDIECOMMISSIE De Subsidiecommissie is een door de Hogeschoolraad benoemde commissie, die bestaat uit drie KHT-medewerl^ers en 4 studenten. Zij subsidieert activiteiten van studenten en studentengroepen, die in brede zin dienstbaar zijn aan het doel van de Hogeschool. De subsidiecommissie zoekt wegens een plotseling vertrek van een van haar leden zo spoedig mogelijk een nieuw STUDENT-LID Omdat naar verwachting rond augustus nog een tweetal studenten de commissie wegens afstuderen zal moeten verlaten, bestaat de mogelijkheid een aantal aspirant-leden al vast in'te werken. Nadere inlichtingen kunnen worden ingewonnen bij de voorzitter van de commissie: W . Heuvelmans, kamer N 5, tel. 662210. AFSCHEID SECRETARIS SUBFACULTEIT LETTEREN Op woensdag 4 december a.s., vanaf 16.00 uur bestaat de gelegenheid om tijdens een receptie in de Portrettenzaal afscheid te nemen van Nol Verhagen, die per 1-1-1986 vertrekt naar het TIAS. Alle studenten Taal- en Literatuunwetenschap en andere belangstellenden zijn hierbij van harte welkom. VACATURES Bij de subfaculteit psychologie is binnen de vakgroep Funktieleer, Onderwijspsychologie en Ergonomie plaats voor een UNIVERSITAIR DOCENT ( M / V ) voor 0,7 van de werktijd, wellicht 0,9 van de werktijd, voor een periode van 4 jaar. Inlichtingen: tel. 2636, B 1028. Bij de dienst Bouw- en Huishoudelijke Zaken ontstaat op korte termijn de vacature van HOOFD BEDRIJFSBUREAU M / V Informatie over deze functie bij de dienst Personeelszaken, tel. 2464.
Door omstandigheden is dK bericht vorige weelc niet meegenomen. Verandering inzagerecht tentamens Verandering inzagerecht tentamens betreffende artikel 15 van nadere regeling voor de inrichting en omvang van de tentamens. Het nieuwe artikel 15 luidt als volgt. Gedurende een termijn van tenminste 30 dagen*, die aanvangt op de dag na de bekendmaking van de uitslag, heeft degene die heeft deelgenomen aan het schriftelijk examen of examenonderdeel, het recht op zijn verzoek inzage te verkrijgen in zijn beoordeelde werk. Gedurende dezelfde termijn kunnen in de vorige volzin bedoelde personen en andere belangstellenden kennis nemen van de vragen en opdrachten, gesteld, onderscheidenlijk gegeven in het kader van een schriftelijk examen of examenonderdeel, alsmede zo mogelijk van de normen aan de hand waarvan de beoordeling heeft plaats gevonden. De inzage geschiedt op afspraak, in de regel door middel van intekenlijsten. Tijdstip en plaats te bepalen door de Examencommissie, c.q. examinator. Binnen een week na aanvraag van de afspraak dient het voor de student mogelijk te zijn, het beoordeelde werk in te zien. De student wordt geacht in het bezit te zijn van een (beknopte) standaarduitwerking van het examen, danwei examenonderdeel. Deze uitwerking wordt verstrekt direct na het officiële tijdstip van beëindigen van het examen of examenonderdeel. De belangstellende wordt in de gelegenheid gesteld o m , indien hij het wenst, tegen betaling afschriften te (doen) maken van het desbetreffende materiaal, met dien verstande dat het (doen) maken van afschriften van het beoordeelde werk uitsluitend aan de desbetreffende examinandus is toegestaan. * Indien deze termijn geheel of gedeeltelijk binnen de academische vakantieperiode valt (...), kan het Inzagerecht uitgeoefend worden tot 15 werkdagen na afloop van deze vakantieperiode.
VERGADERING C O M M I S S I E PERSONEELSOVERLEG Op 29 november vindt vanaf 14.00 uur een (openbare) vergadering van de Commissie Personeelsoverleg plaats waarbij overleg gevoerd wordt over de regeling inzake de arbeidsduurverkorting 1986. Plaats: Portrettenzaal.
Privaatrecht III (onderdeel pers.en familiere<dit): De verplichte stof voor het tentamen bestaat uit de gehele syllabus Privaatrecht III (okt. 1985), het arrest
v / d HR 4 mei 1984, NJ 1985, 510 en het collegedictaat. Ter aanvulling van het collegedictaat over de ontbinding van het huwelijk door één der echtgenoten (art. 149 sub a Boek 1 Bw) nog het volgende: Een ex. art. 417 Boek 1 Bw opgemaakte akte van overlijden heeft niet dezelfde rechtsgevolgen als een gewone - op aangifte opgemaakte overlijdensakte (er is nl. sprake van een rechtsvermoeden van overlijden). Deze gevolgen betreffen met name de verkrijging door erfgenamen, legatarissen en echtgenoot (art. 418 e.v.) en de bevoegdheid van de achtergebleven echtgenoot om een nieuw huwelijk aan te gaan (art. 424 en 425). Bij vaststelling van overlijden als bedoeld in art. 426, geldt de akte van inschrijving, opgemaakt volgens art. 429, als een gewone akte van overlijden in de zin van art. 19 lid 1 Boek Bw. Alle rechtsgevolgen die de wet aan het overlijden verbindt, treden derhalve in op de datum van overlijden. Mr. P. Vlaardingerbroek. Huwelijicsgoederen- en erfrecht (Blok VI) (Privaatrecht III) De studenten die de tentamenstof uit Pitlo's Erfrecht vijfde druk bestuderen kunnen door contact op te nemen met m w . mr. P. Schaminée (tel. 662713, privé 04904 - 16168) vernemen op welke essentiële punten de vijfde druk afwijkt van de zesde druk en welke pagina's uit de zesde druk derhalve zeker dienen te worden betrokken bij de bestudering van het erfrecht. Herhalingscursus voor recidivisten Strafrecht B Op de volgende data zullen herhalingscolleges gegeven worden voor het vak Strafrecht B. 27 november, 15.30-17.30 uur, zaal AZ 116: Syllabus Str. B I e werkcollege. 4 december, 15.30-17.30 uur, zaal AZ 116: Syllabus Str. B 2e en 3e werkcollege. 11 december, 10.30-12.30 uur, zaal AZ 112: Syllabus Str. B 4e, 5e en 6e werkcollege.
DOCTORAALTENTAMENS De wijze van tentamineren van de cursus Tekstlezing moderne wijsbegeerte (Prof. H. Berger) en de cursus antieke wijsbegeerte (prof. H. Braakhuis) zijn als volgt gewijzigd: Tekstlezing moderne wijsbegeerte kan worden afgesloten met een schriftelijk of mondeling tentamen (naar keuze). Het schriftelijk tentamen zal plaatsvinden op 13-12-1985. Indien men dit tentamen schriftelijk wenst te doen geldt de hierbij vermelde aanmeldingsprocedure. Antieke wijsbegeerte zal worden afgesloten met een schriftelijk tentamen op 22-1-1986. Aanmeldingen voor deze beide tentamens: Uiterlijk 29 november bij bureau examens, kamer B 101, van 9.30 uur tot 13.00 uur. De herkansingen zullen te zijner tijd bekend worden gemaakt.
Anatomie Klapper; 2. I e hoofdstuk uit Kolb-Wishaw; 3. EEG (op college behandeld); 4. Dictaat Neuropsychologie (behalve pg. 63-82); 5. Aanvulling dictaat: (3loor - experimentele epilepsie, Brunia - potentials related to preparations and action; 6. Luria: Eerste ICX) pagina's. Tentamendata en plaats: vrijdag 20 december 1985 in AZ 7; vrijdag 17 januari 1986 in PZ 3 1 . Tijd: van 9.30-12.30 uur. CULTUUR ALS EEN PSYCHOLOGISCH CONCEPT Voor de cursus 'Cultuur als een psychologisch concept' die in het volgende semester zal worden gegeven kan in plaats van het boek van Jahoda 'Psychology and Anthropology' ook worden bestudeerd een viertal hoofdstukken uit Van de Koppel (Red.) 'Verkenningen in de CrossCulturele Psychologie'. Op het college zal hierover meer informatie worden gegeven.
VAKGROEP FYSIOLOGIE EN FYSIOLOGISCHE PSYCHOLOGIE Tentamenstof Neuropsychologie: 1.
VERKIEZINGEN V O O R INSTELLINGSRAAD EN FACULTEITSRAAD Op dinsdag, woensdag, donderdag en vrijdag 10, 11, 12 en 13 december vinden de verkiezingen plaats voor de instellingsraad en de faculteitsraad van de theologische faculteit voor het jaar 1986. - De KANDIDAATSTELLING vanuit de geledingen geschiedt via vastgestelde formulieren, deze formulieren zijn verkrijgbaar op het faculteitsbureau, kamer T 37. De eigen kandidaatstelling dient van ondersteuning blijk te geven door middel van minimaal 5 handtekeningen voor het wetenschappelijk corps; minimaal 5 handtekeningen voor de studenten en minimaal 3 handtekeningen voor het administratief personeel. Op vrijdag 27 november 17.00 uur sluit de periode van kandidaatstelling. De commissie brengt de uitslag hiervan ter openbare kennis. - De VERKIEZINGEN voor de instellingsraad en de faculteitsraad zijn op 10, 11, 12 en 13 december. Op 13 december sluiten om 17.00 uur de stembussen. De UITSLAG van de verkiezingen zal zo spoedig mogelijk bekend gemaakt worden. De verkiezingscommissie
Betaald matseren Op initiatief van de student-raadsleden wordt er op kamer R-2 een Ideeënbus van en voor filosofie-studenten geplaatst. De studenten die thans actief zijn in de faculteitsraad en de onderwijscommissie: Kees Cools, Kees Fennis, Peter Nobel, Leo Robben en Rob Vossen.
Een slimme belastingbetaler kan z'n koopsom in 20 jaar tot 600 % laten stijgen
Voor f i,— vult u onderstaande ruimte boordevol, inclusi^trefwoord bovenaan. De matsertjes kunnen enkel met deze leesbaar ingevulde bon (één letter, leesteken of spatie per blokje) btj de redactie worden ingediend. Betaling kan per giro- of betaalkaart onder gesloten omslag of op de redactie.
Vergeet niell ook naam en adres in te vullen. ^ 3 ^
<P^ 1 1 1 I 1 1 1 1 1 1 1: 1
Beleg u w g e l d m e t een h o o g r e n d e m e n t en m a a k het o o k n o g fiscaal aftrekbaar. L a t e n w e ' n s u i t g a a n v a n f 16.305, — . H e t b e d r a g d a t d i t jaar m a x i m a a l a f t r e k b a a r is. Deze K o o p s o m k u n t u b e l e g g e n in b e t r o u w b a r e f o n d s e n m e t een h o o g r e n d e m e n t . Z o d a t een 10 % p r o g n o s e , bij een l o o p t i j d v a n 2 0 jaar u i t k o m t o p een kleine f 100.000, — . O p u w o u d e d a g v o o r z i e n i n g een w e l k o m e a a n v u l l i n g .
1 1 1 1 1 1 1 1
1 1 1 1 1 1 1 1J 1 1
Vraag vrijblijvend Informatie!
/Issurantiebedrijf STRICK Naam: Telefoon 013-423620* W i l l e m l l - s t r a a t 52 5038 B H T i l b u r g
Adres: (Tel.:
)
y:
MEMO
Bistro 'ESCARGOT
Vraag naar het C O L L E G E M E N U Wordt geserveerd op woensdag, donderdag, vrijdag van 17.30 tot 20.00 uur.
MENU
f^-SÉ
dagsoep hazepeper koffie
SEMINAR UTRECHT
1 17,50 (Uw chefkok Geert Seebregts)
THE GALLERY
Geopend van dinsdag t/m zondag vanaf 20 00 uur Heuvelring 37, Tilburg Voor reserveringen van feestavonden. ^ vergaderingen en bistro
013-430738-555899
Studenterix
HOMOSTUDIES
Het jaarlijks seminar van de Interfacultaire Werkgroep Homostudies van de Rijksuniversiteit Utrecht begint januari 1986 met een reeks colleges door Lex van Naerssen, Judith Schuyf, Rob Tielman, Willy van Zijl, Didi van Nee en Martin Moerings. Februari en maart 1986 worden keuze-seminars psychologie, geschiedenis, sociologie, medicijnen en rechten gegeven, met medewerking van buitenlandse gastdocenten zoals Ilse Kokuia (lesbische geschiedenis) en Charles Phillips (Amerikaans recht). Belangstellenden kunnen zich aanmelden bij Judith Schuyf (030534780) of Rob Tielman (030534779), Heidelberglaan 1 te Utrecht.
REUNIE FRANKFURTREIS
RECHT EN HOMOSEKSUALITEIT
Donderdag 28 november, 20.00 uur, reünie van de Franl<furtreis in Café Vosl<ens.
In het kader van het jaarlijks seminar van de Interfacultaire Werkgroep Homostudies van de Rijksuniversiteit Utrecht wordt van half februari tot half april 1986 een keuze-seminar 'Recht en homoseksualiteit' gegeven door de Nederlandse juriste Erna Kok en de Amerikaanse jurist Charles Phillips. Aandacht zal worden besteed aan criminalisering van homoseksualiteit, anti-discriminatie-wetgeving, refatiewetgeving, imlgratie en vluchtelingenstatus en de voorbereiding van het boek 'Lesbian and Gay Rights in the Netherlands'. De voertaaf in de door Charles Phillips begeleidde bijeenkomsten is Engels. Belangstellenden kunnen zich aanmelden bij Judith Schuyf (030534780), Rob Tielman (030-534779) of Charles Phillips (030-534749), Heidelberglaan 1 te Utrecht.
Menu PERIODE 25 T / M 29 MOV 1985 M A A N D A G 25/11 erwtensoep - bamigroentesoep gehaktbal - hamlapje - uiensaus andijvie a la crème - kapucijners V e g e t a r i s c h : rauwe andijvie met kaas - sla DINSDAG 2%'11 kervelsoep met asperges bouillonsoep - nasi goreng kroepoek - atjarsalade - 1 plakje fricandeau - sate + pindasaus koud vlees - spitskool V e g e t a r i s c h : nasi goreng kroepoek - atjar - eieromelet
I N T E G R A N D ZOEKT O P KORTE TERMIJN: - Een student(e) B.I.K. voor een zeer interessante informatica opdracht. Het betreft het operationeel maken van een reeds bestaand rapport. - Een student(e) economie. Betreft een marktonderzoek voor een groot bedrijf dat zich wenst te specialiseren op het gebied van archiefvernietiging. Eventueel moet een. geheel nieuwe werkmaatschappij door de student worden opgezet. Mocht je geïnteresseerd zijn, of wil je meer informatie? Neem dan zo snel mogelijk contact op met INTEGRAND, gebouw O kamer 7, tel: 013-662781. Openingstijden: ma. t / m vr. 10.00-12.00 u. en 14.00-16.00 u. of bel: Jack Peters, tel. 04241-3097.
WOENSDAG 27/11 kerrysoep - groentesoep - biefstuk tartaar - uienburger - Tyrolienne witte boontjes - appelmoes V e g e t a r i s c h : granenkaaskoqkjes witte boontjes - aardappelen wortelsalade DONDERDAG 28/11 kippecrèmesoep - heldere preisoep boerekool - stamppot - rookworst gevulde paprika - gemengde sla macaroni - tomatensaus V e g e t a r i s c h : macaronischotel met kaas - sla VRIJDAG 29/11 goulashsoep - gebakken visstick ravigottesaus - kipcotelet spercieboontjes - gemengde sla V e g e t a r i s c h : 2 kroketten spercieboontjes - gemengde sla
SCRIPTIEPRIJS SST De Stichting Studie Tijdschriftpers (SST) kent in 1986, evenals in 1985, een prijs toe aan studenten die een scriptie of een werkstuk hebben geschreven op het terrein van het tijdschriftwezen of een daarmee samenhangend gebied. Het werkstuk dient te getuigen van een positief-kritische instelling t.o.v. de tijdschriftpers en van (semi-)wetenschappelijk niveau te zijn. Zij, die staan ingeschreven aan een van de universiteiten of hogescholen in Nederland, en zij die een studie aan een instelling voor HBO volgen in Nederland, kunnen mededingen naar de prijs. De beoordeling geschiedt door een onafhankelijke en deskundige jury. De toe te kennen prijs
Tilburgs Hogeschoolblad
^^r-A-. bestaat uit een geldbedrag van fl.OOO,-. Er zij met nadruk op gewezen, dat degenen die wensen mede te dingen naar de SST-scriptieprijs, hun scriptie of werkstuk vóór 31 januari 1986, voorzien van een korte toelichting, in drievoud dienen op te sturen aan de SST, Zuidereinde 49, 1243 KL 'sGraveland. Voor nadere informatie k u n t u contact opnemen met SST, tel. 035-65634.
Buro Buitenlands STUDEREN I N DE VERENIGDE STATEN Indiana University in de Verenigde Staten heeft wederom vier fellowships voor een semester aangeboden aan de KHT. Deze fellowships bestaan uit vrijstelling van collegegeld en een subsidie in de kosten van huisvesting en levensonderhoud. De reiskosten zijn voor rekening van de student. De fellowships zijn bestemd voor doctoraalstudenten en studenten die in september 1986 aan hun vierde studie jaar beginnen in het kader van de tweefasen structuur. Kandidaten dienen een goede actieve en passieve kennis te hebben van de Engelse taal. De fellowships zijn aan Tilburg aangeboden vanwege de samenwerking met het Program in European Studies, een in Tilburg^gedoceerd Engelstalig semesterprogramma voor studenten van de Business School van Indiana University. Voor de fellowships komen in aanmerking studenten die een cursus willen doen in de volgende vakken: Accounting; Administrative and Behavioral Studies; Administrative Systems ans Business Education; Business Economics and Public Policy; Business Law; Finance; Insurance; Internationale Business Administration; Marketing; Operations and Systems Management; Public Utilities; Quantitative Business Analysis; real Estate Administration; Transportations and Logistics. Naast cursussen in deze hoofdvakken kunnen ook cursussen aan andere faculteiten worden gedaan, maar de Tilburgse studenten zullen gast zijn van de Business School van Indiana University. Indiana University behoort tot de z.g. top-tien universiteiten van de Verenigde Staten wat de Business School betreft en is gelegen in Bloomington, Indiana. Er zijn ongeveer 32.0(X) studenten, waarvan Vt graduate studenten. De stad Bloomington, het culturele en uitgaanscentrum van ZuidIndlana, heeft buiten de studenten 50.000 inwoners. De bibliotheek van de universiteit is de grootste van de V . S . met ongeveer 5.300.000 boeken en gebonden tijdschriften en 9.200.000 andere publicaties. Om in aanmerking te komen voor een fellowship dient men een brief vergezeld van een curriculum vitae, puntenlijst, aanbevelingsbrieven van twee docenten en een motivatie waarom men in de V . S . wil gaan studeren vóór 5 januari in te leveren bij Buro Buitenland, kamer B-1011 of 1013. Behalve 'de puntenlijsten dient dit in het Engels te geschieden. Bij het tweede sollicitatiegesprek zal een hoogleraar van Indiana University aanwezig zijn. STUDEREN I N DE V.S. VIA ISEP Met ingang van 1986 is de KHT lid van het 'International Student Ex-
change Program' (ISEP). ISEP is opgezet als een gesloten uitwisselingsstysteem waarbij ongeveer 70 Amerikaanse universiteiten zijn aangesloten. De ISEP-voorkeur gaat uit naar een uitwisseling op jaar-basis, maar semesteruitwisseling wordt niet uitgesloten, waarbij men rekening moet houden met het feit dat een semester vijf maanden beslaat. De uit te zenden student betaalt 'tuition, room and board' aan de eigen instelling en krijgt daarbij vrijstelling van tuition, room en board aan de ontvangende instelling. Vanwege de hoge tuition aan de Amerikaanse instellingen is dit systeem een goede methode om de financiële drempel voor studeren in de V . S . te nemen. Het is moeilijk een gedetailleerd overzicht te geven van de kosten voor Nederlandse studenten die in het kader van ISEP naar de Verenigde Staten gaan omdat dit per regio varieert. Buiten tuition, room en board moet men er vanuit gaan dat men nog gemiddeld f 5.000, — nodig heeft voor reiskosten, verzekering, boeken, zakgeld, enz. Op maandag 9 december a.s. bezoekt Mrs. M.A. Grant, associate director van ISEP de KHT en zal om 14.(X) uur in kamer B 1016 meer informatie over deze mogelijkheid om in de Verenigde Staten te gaan studeren verstrekken. Belangstellende studenten worden hiervoor uitgenodigd. Verdere informatie over ISEP en de daarbij aangesloten universiteiten is te verkrijgen bij Buro Buitenland, kamer B 1011.
Sport \ KERSTTOERNOOI SNELSCHAKEN Op donderdag 19 december a.s. wordt wederom een snelschaaktoernooi (10 minuten bedenktijd per persoon per wedstrijd), georganiseerd in de studentensporthal. Er wordt geschaakt tussen 10.00-16.00 uur volgens het Amsterdams systeem. In principe worden de huis- en clubschakers gescheiden. Het inschrijfgeld bedraagt f 2,50,— en dient te worden voldaan bij inlevering van het inschrijfstrookje. Inschrijfformulieren zijn vanaf maandag 2 december a.s. te verkrijgen in de sporthal of in gebouw B (B431) van de Hogeschool.
INSCHRIJFPROCEDURE V A N SPORT I N CURSUSVERBAND (2e semester) Voor de volgende takken van sport in cursusverband'dient men zich opnieuw in te schrijven: 1. Fitness (nivo 3); 2. Badminton (nivo 2 en 3); 3. Tennis (nivo 3); 4. Jazz-gymnastiek (nivo 1 en 2). De overige takken van sport in cursusverband lopen het 2e semester normaal door. De lessen van het I e semester lopen gedurende de maand januari 1986 nog door! Vanaf maandag 20 januari f986 (12.00 uur) liggen de inschrijfformulieren in de studentensporthal klaar en op maandag 3 februari 1986 kun je vanaf 9.00 uur zelf komen kijken in welke groep(en) je bent ingedeeld. Het '2e semester' voor deze takken van sport begint derhalve op maandag 3 februari '86. N.B. Bij het invullen van het inschrijfformulier dient men het sportkaartnummer te vermelden. Zonder nummer géén inschrijving.
NOVEMBER
VRIJDAG 22 NOVEMBER C i n e c i t t a , 20.00 uur: 'Under the vulcano' van John Huston ( t / m 27 nov.) C i n e c i t t a , 22.00 uur: 'Kaos' van Paolo en Vittorio Taviano ( t / m 27 nov.)" K a t h o l i e k e H o g e s c h o o l , 13.30 uur, CZ-101: Lezing door Prof. Mr. W . F . de Gaay Fortman (VU) over 'Een christen-democratische visie op de sociale rechtsstaat'. Org. Stud. Gen. S t a d s s c h o u w b u r g , 20.00 en 22.15 uur: 'Eikka Katappa'. Werner Schroeter-special. ZATERDAG 23 NOVEMBER S t a d s s c h o u w b u r g , 20.45 uur, studio: Joop Visser (de legendarische Jaap Fischer). S t a d s s c h o u w b u r g , 20.00 en 22.15 uur: 'Der Tod der Maria Malibran'. Werner Schroeter-special. ZONDAG 24 NOVEMBER 't H e k s , 15.00 uur: 'Paddesoep'. Familievoorstelling vanaf 8 jaar. M A A N D A G 25 NOVEMBER Stadsschouwburg, 20.15 uur: Mare Vanrunxt met een nieuwe choreografie 'Hyena'. S t a d s s c h o u w b u r g , 20.00 en 22.15 uur: Filmhuis: 'Der Tod der Maria Malibran'. Werner Schroeter-special'. DINSDAG 26 NOVEMBER S t a d s s c h o u w b u r g , 20.45 uur, studio: 'De naakte kleden'. Regie: Pirandello. Met o.a. Cor van Rijn, Ans Beentjes, Theo Pont e.a. S t a d s s c h o u w b u r g , 20.00 en 22.15 uur: Filmhuis. 'Tag der Idioten'. Werner Schroeter-special. ( t / m 27 nov.) WOENSDAG 27 NOVEMBER S t a d s s c h o u w b u r g , 20.45 uur, studio: Jules Deelder met een theatervoorstelling op literaire leest geschoeid. D u C o m m e r c e , 20.30 uur: Lezing door Theo Capel over 'Detectives'. Org.: Leopold Stichting. DONDERDAG 28 NOVEMBER Café V o s k e n s , 20.00 uur: Reünie Frankfurtreis. K a t h o l i e k e H o g e s c h o o l , 16.15 uur, aula: Afscheidscollege Prof. D . A . M . Meeles, buitengewoon hoogleraar belastingrecht. Titel: 'Welvaartsverstorende belastingheffing'. K a t h o l i e k e H o g e s c h o o l , 14.0016.00 uur, CZ-113: Colloquium algemene economie, B-serie. Drs. F.A.G. den Butter (Ned. Bank) over 'Macroeconomische modelbouw en monetaire transmissie'. S t a d s s c h o u w b u r g , 20.15 uur: 'U spreekt met uw moordenaar' van Frederick Knott met Kees Brusse. Regie: J o Dua. ( t / m 29 nov.) S t a d s s c h o u w b u r g , 20.45 uur, studio: Baal met 'Een maand later' met Olga Zuiderhoek en Els Ingeborg Smits. Regie: Kees Prins. S t a d s s c h o u w b u r g , 20.00 en 22.15 uur: Filmhuis. 'Regno dl Napoli'. Werner Schroeter-special. ( t / m 29 nov.) Farce-theater, 20.30 uur: Maskerade speelt 'Fataal geheim'.
22 november 1985
_^-—T*"!
Kff
S T U D I U M GENERALE
'De zorg der overheid' Vrijdag 29 november, 12.30 uur. Aula. Economisch beleid in de verzorgingsstaat. Een debat tussen de heren Van lersel ( C D A ) , Wöltgens (PvdA) en De Grave ( V V D ) . Aan de tweede-kamerleden zijn de volgende drie vragen voorgelegd, die in het debat ter discussie zullen staan: - Hoe verklaart u de toename van de economische groei na de recessie van de afgelopen jaren? - Zijn andere accenten in het economisch beleid daarvoor verantwoordelijk of moet aan allerlei externe factoren een belangrijke invloed worden toegekend? - Hoe evalueert u in het licht van u w antwoorden op bovenstaande vragen het beleid van het kabinet Lubbers? Wat betekent dit voor een beleid van een nieuwe regering na de verkiezingen van mei '86. Dit programma-onderdeel kwam tot stand met medewerking van de vakgroep Economie van de juridische faculteit.
T 'HEKS
Paddesoep Zondag 24 nov. 15.00 uur. Entree f 3,00, — . Familievoorstelling voor iedereen vanaf 8 jaar. Het oorspronkelijk Franstalig Brussels theatergezelschap Theatre de la Galafronie heeft nu een Nederlandstalige versie gemaakt van haar successtuk uit 1984 'Soupe aux crapaux'. Paddesoep, zo heet deze voorstelling, is een sterk visuele productie geworden, vol humor en fantasie. Stel je voor het toneel is een enorm bord soep. De hoofdfiguur Thomas zit er letterlijk tot aan zijn nek toe in. Zijn medebewoner van deze soepvijver is een pad en eigenlijk zijn enige vriendje. En als dan de pad belaagd wordt door een grote vogel, onstaat er natuurlijk een strijd tussen Thomas en de vogel. Een strijd waarbij allerlei vreemde en vermakelijke voorwerpen uit de soep te voorschijn komen. De pers over 'Paddesoep': 'Visueel vermakelijk tot de laatste minuut; grappig en met diepgang; deze soep smaakt voortreffelijk f' (CS. in Het Volk). 'De voorstelling Paddesoep kan de revelatie van het seizoen genoemd worden.' (De Standaard). MAASTRICHT
Phytische Spelen Vele sportevenementen waaraan studenten uit binnen- en buitenland deelnemen worden jaarlijks georganiseerd en genieten veelal grote bekendheid. Culturele evenementen met een vergelijkbare opzet zijn naar ons weten zeer schaars, en toch zijn er heel wat studenten actief op cultureel gebied. De meeste steden kennen immers een studentenorkest, koor, toneel, etc. Om een einde te maken aan deze wanverhouding worden er met de Pinksterdagen volgend jaar, onder auspiciën van de R.U.Limburg, in Maastricht de Phytische Spelen georganiseerd. De opzet van deze Spelen vertoont grote gelijkenis met die van sporteve-
|Tilburgs Hogeschoolbiad
HO^pO^ nementen; gedurende meerdere dagen zullen studenten uit de dertien nederlandse universiteitssteden competeren op terrein van muziek, dramatische expressie en beeldende kunsten. De benaming 'Phytische Spelen' stamt uit de griekse mythologie; het waren panhelleense culturele wedstrijden ter ere van Appollo, ook God van muziek, poëzie, alle schone kunsten en leider van de 9 muzen. Het festival beoogt studenten een kans te geven zich op artistiek terrein te meten met medestudenten. Zowel studenten van W O alsook HBO-instellingen kunnen meedoen, met die restrictie dat iemand niet mag meedoen op het gebied waarin hij/zij een professionele opleiding geniet of genoten heeft. Zo blijft een leuk competitieelement behouden omdat de deelnemers allemaal amateurs zijn. Er is een groot scala van onderdelen waarvoor men kan inschrijven. Een korte opsomming: muziek (ensemble en solo), koor, jazz, muziek vrij, toneel, cabaret, dans, eloquentia, poëzie, proza, vrije voordracht, fotografie, film/video, tekenen/schilderen. De kosten bedragen f 20, — . Daarvoor krijg je drie dagen logies, ontbijt en lunch. Er bestaat mogelijkheid tot goedkoop dineren. Dit alles geldt ook voor supporters. 16, 17, 18 Mei 1986 zal Maastricht bruisen van activiteit. Niet alleen zullen er in de stadsschouwburg en het Staargebouw doorlopend voorstellingen zijn, maar ook in de stad, in cafe's en op het Vrijthof, zullen podia zijn waar optredens worden verzorgd. Wil jij je artistieke kunnen eens ten toon spreiden, dan schrijf je snel in. Ben je niet artistiek aangelegd, dan is er voor jou natuurlijk niets mooiers dan de Pinksterdagen in een sfeervol, lenteachtig Maastricht door te brengen, want tenslotte w a t is een festival zonder toeschouwers? Bel voor meer informatie: Carol: 355142; Peter: 632687.
DU COMMERCE
Theo Capel over detectives Op woensdag 27 november aanstaande organiseert de stichting J . H . Leopold i.s.m. boekhandel Gianotten een Literair Café avond die in het teken zal staan van de detective. Uitgenodigd voor deze avond in Du Commerce IS Theo Capel, schrijver van Hank Stammer-thrillers, uitgever/ eindredacteur van het tijdschrift Thrillers en detectives en recensent voor de Haagse Post. Capel zal in zijn inleiding vooral aandacht schenken aan de literaire c.q. niet literaire aspecten van de detective. Daarnaast zal hij voorlezen uit eigen werk en is er gelegenheid tot discussie. Over de liefhebbers van de detective bestaan veel uitspraken. Niet het minst origineel is Ab Vissers definitie: De ware detectivelezer is een lijkschouwer Alle amateur-anatoompathologen en ander geïnteresseerden mogen deze avond dan ook niet mislopen. Aanvang: 20.30 uur.
STADSSCHOUWBURG
Art & Pro: De naakten kleden
Pirandello uitgekleed 'De naakten kleden' van Luigi Pirandello door Artikelen & Projecten. Vertaling: Frans Roth. Bewerking en regie: Frans Strijards. Met Cor van Rijn, Ansje Beentjes, Marieke van Leeuwen e.a. Op dinsdag 26 november in de Tilburgse stadsschouwburg. Aanvang: 20.15 uur. Het kijken naar een stuk van Pirandello is een avontuurlijke zwerftocht in het soms brede of soms zeer smalle no-mansland tussen schijn en werkelijkheid, tussen waarheid en leugen. Pirandello laat in zijn toneelstukken de fictie van de realiteit zien. Het dagelijks leven is drama of klucht net zoals het toneel op de scène. Hij verweeft de fictie op straat met de fictie op de toneelplanken. Pirandello beschrijft in zijn stukken psychologisch ingewikkelde processen die in deze tijd nogal zwaar en passé overkomen. Helemaal ongenietbaar zijn ze niet, want hoe dik de psychologie er ook op ligt, de schrij-
ver stopt voldoende humor in zijn intriges. Zo ook in zijn stuk 'De naakten kleden'. Het verhaal is bijna banaal: Een journalist op zoek naar kopij, schrijft een stukje over de jonge vrouw Ersilia Drei (Ansje Beentjes) die door het lot van de liefde aan lager wal en helemaal in de war is geraakt. Het krantestük geeft een schrijver stof voor een roman en om meer over haar leven te weten geeft hij haar onderdak. Ersilia voelt zich door zoveel aandacht heel vereerd maar zodra zij bij de schrijver intrekt ontstaan er tal van krankzinnige confrontaties want zowel de journalist, een ex-minnaar en een consul komen haar opzoeken en dragen elk een stukje van een puzzel aan. Weldra zal blijken dat het allemaal stukjes van totaal verschillende verhalen zijn. De waarheid is een geslepen glas met vele kanten en in sommige vlak/es weerkaatst de leugen. Dat wil Pirandello vertellen. De regie van Frans Strijards is er op ge-
richt de figuren te ontdoen van hun psychologische inbreng in het verhaal. Dat doet hij met zoveel durf en zwier dat deze Pirandello vlot genietbaar wordt. Het zwaar aangezette melodrama moet in deze schitterende productie plaats maken voor een virtuoos intelligent soort slapstick. Het zijn in gekke kleren gestopte stripfiguren die na een tijdje met zinloze gebaren totaal nutteloos de scène bevolken. Het gemoraliseer van de schrijver Pirandello verdwijnt achter een tekstbewerking die vooral gericht IS op de spiritualiteit van een brok absurd theater. Strijards en zijn club spelen niet het thrillerachtige drama van Pirandello maar een sprankelende les over theater. Alle registers van de humor worden opengetrokken en Strijards schaamt zich daarbij niet Pirandello in zijn nakie te zetten hier en daar een sneer uitdelend aan het avantgarde theater van vandaag, E.V.
STADSSCHOUWBURG
Kwetsbare droomwereld van Mare Vanrunxt Voorstelling: 'Hyena' door Mare Vanrunxt, Linda Swaab en Eric Raves. Te zien: Maandag 25 november in de Schouwburg, aanvang: 20.15 uur. De Belgische danser en choreograaf Mare Vanrunxt roept met zijn nieuwe programma 'Hyena' de meest uiteenlopende reacties op, variërend van grondige afkeur om zoveel amateurisme tot lovende lyrische beschrijvingen. BIJ zijn twee vonge choreografieën kwam het niet tot zo'n polarisatie van reacties. Zijn 'Vier korte dansen' (19831, het eerste dat van Vanrunxt in Nederland te zien was, werd alom geprezen. De in zichzelf gekeerde Vanrunxt voerde met zijn prachtige lange lichaam neurotische bewegingen uit die in korte series naar een climax leidden. Geholpen door Eric Raves wikkelde hij zich daartoe volledig in strakke omhulsels, gooide een emmer water over zich heen als ouverture van zijn 'natte dans' en kwelde zijn lichaam door er met zijn ledematen ruw langs te strijken. De zelfkwelling kwam terug in het tweede programma 'Poging tot beweging' (1984). Nu had Vanrunxt
meerdere dansers om zich heen verzameld, met wie hij poogde om uit de strakke bewegingspatronen en knellende omhulsels te breken. De lichte ironie die de 'Vier korte dansen' iets ongrijpbaars gaven, had plaats gemaakt voor zware dramatiek. Op gezangen van Gorecki schuifelden de dansers met steeds herhaalde armbewegingen één voor één naar voren, op het geluld van parende walvissen gooiden ze hun lichamen onbeholpen tegen elkaar en voortgestuwd door de beukende muziek van de 'Virgin Prunes' fokten de dansers zich op tot uitspattingen van bijna ongecontroleerde bewegingen. Veel toeschouwers lieten zich meeslepen door het geweld op de dansvloer, maar de eerste afwijzingen van zó veel drama waren al merkbaar. 'Hyena' heeft niets van dat visuele en muzikale geweld. Het toneel is stilgevallen en toont een leegte die niets meer belooft. Vanrunxt, Raves en Linda Swaab nemen poses aan die ontleend lijken aan de Duitse expressionistische dans van bijv, Mary Wigman uit het begin van deze eeuw. Beelden die balanceren op het randje van de kitsch. Vanrunxt als slapende
prinses in een cirkel van wit satijn, het uitstrooien van veertjes uit een plastic zwaan. Er is niets wat de toeschouwer meesleept, integendeel, de plaatjes roepen een wereld op die heel ver weg lijkt, zoals de vlaktes uit de schilderijen van Dali. Een wereld van rust en leegte, met een oppervlakkige schoonheid die verblindt en zo haar geheimen beschermt. Maar daarmee is 'Hyena' wel de meest kwetsbare van Vanrunxts producties. Op de première (Springdance '85) werkten te laat gekomen toeschouwers dodelijk storend, en ook bij andere voorstellingen kunnen hele kleine factoren (lawaai, techniek die het aflaat weten, een onjuiste opstelling van de tribune enz.) verhinderen dat die wereld op het toneel tot stand komt. Daarom is het toe te juichen dat de voorstelling in Tilburg als 'toneel-op-toneel' wordt gepresenteerd, want als grote zaal productie zou 'Hyena'het niet hebben gehaald. Nu zit je als toeschouwer vlak op de fascinerende droombeelden van Vanrunxt, die met 'Hyena' een nieuwe stap in zijn ontwikkeling zet en daarmee als kunstenaar blijft boeien. Marijn van der Jagt
22 november 1985
Haringen en platvis In Utrecht en in Rotterdam is men boos op Tilburg, in het bijzonder op onze rector de Moor. Over een hele pagina in het UNI VER SITEITSBLAD mogen Utrechtse bestuurders flink uithalen naar Tilburg en in een column in Quod Novum wordt de Moor krokodil lentranen verweten. Vanwaar deze bijzondere belangstelling? De Moor schijnt bij de opening van het academisch jaar in Til burg en in een NRCinterview ge pleit te hebben voor verregaand overheidsingrijpen opdat de klei ne instellingen, zoals de KHT, bij de verwachte terugloop van stu dentenaantallen zouden worden ontzien ten koste van de grotere instellingen. Met name de Utrechtse universiteit moet het in de opvatting van de Moor ont gelden. De Moor: 'De Rijksuni versiteit Utrecht penetreert dui delijli, voor de studierichtingen die de KHT niet heeft, in die de len van Brabant en Limburg waar in de afstandsoverwegingen geen argumenten voor de Nij meegse universiteit wordt ge vonden'.
•o o 5 o o
•f
In Utrecht heeft men blijkbaar, twee maanden na dato, de lezing van de Moor onder ogen gekre gen. Men reageert geïrriteerd. De Utrechtse bestuurder Rosen berg concludeert dat 'de strijd blijl<baar niet meer met fatsoenlij /re middelen wordt gevoerd'. Als het aan Rosenberg ligt niet nee. Hij vervolgt: 'Ik denk dat het gespartel van de heer De Moor goed laat zien dat kleine instellin gen op den duur geen echte le venskansen hebben, maar dan moet ie wat anders gaan doen. Dan moet ie gaan kijken op wel ke manier het draagvlak wèl ver zekerd kan worden. Dan moet ie gaan fuseren met het hoger be roepsonderwijs. Het gaat niet aan om andere instellingen die wel goed draaien, aan te tasten'. Rosenberg wordt pas echt vals als hij over de Tilburgse signa tuur begint: 'S tudenten willen niet naar Tilburg toe. Anders hadden ze dat al gedaan. S tu denten stemmen met hun voe ten. Een andere factor is dat de belangstelling voor het confessi onele onderwijs tanende is.' "■■-z
ak ik (£ MVlTvmS
£ O (O
o O) o X
In maart van dit jaar overleed Dr. Anton Constandse (1899 1985). Hij verwierf grote bekendheid als schrijver over en pleiter voor antimilitarisme, de vrije ('atheïstische') gedachte en het anarchisme. Hiermee is slechts een fragment benoemd van de ein deloze hoeveelheid wetenschappelijke en journalistieke producten die Anton Constandse vervaardigd heeft. Tientallen boeken over internationale politiek, rdosofische stromingen en geschiedenis, evenals een aantal biografieën, boeken over rassenleer, over pro testantisme en over humanisme en ook hoofdstukken in een der tigtal andere boeken verschenen van zijn hand. Wanneer je be denkt dat Constandse als redacteur van o.a. 'De Gids' en 'De AS' ook nog talrijke artikelen publiceerde, bovendien commentaren en artikelen verzorgde in dag en weekbladen en voorts een groot aantal lezingen, voordrachten en colleges heeft gehouden, dan mag je wel vaststellen dat hij ongetwijfeld een van de belangrijkste auteurs op cultuurwetenschappelijk terrein is geweest, die Neder land in deze eeuw tot nu toe kende. In de zomer van 1938, aan de vooravond van de Tweede Wereld ooriog en vlak voor zijn arrestatie door de Duitsers en zijn vier jaar durende internering In kampen, publiceerde Anton Constand se een min of meer 'klassiek' geworden boek: 'De Grondslagen van het Anarchisme'. Het werk verscheen op initiatief van de in
De fazant is een van de weinige vogels, waarop in Nederland nog mag worden gejaagd. Deze vogel produceert zo'n fijn wildgebraad en is zo makkelijl< te kweken dat de fazantenjacht ook commer cieel lucratief blijft. Toch zijn er wat storende kantjes aan de ma nier waarop fazanten in de herfst worden uitgezet. De diertjes krij gen vaak te laat de vrijheid en dus is er te weinig tijd om hun vliegvermogen en dus ook vlees en spieren te ontwikkelen. De fa zant is een echte loopvogel die slechts bij gevaar 'op de vleugels gaat'. Hij moet dus wel de tijd krijgen om te leren vliegen en dat kan alleen maar in de natuur, ver weg van de kunstmatige voeder plaatsen. Begin november ver liest hij bovendien zijn schutkleur en wandelt als een kleurrijke ko ninklijke verschijning door veld en bos. Dit alles maakt de fazant tot een makkelijke schietschijf voor zondagsjagers. Koop je fazanten de prijs blijft betaalbaar bij een poulier of ja ger die je kan garanderen dat de diertjes minstens drie maanden vrijheid hebben gehad. Echt wil de fazant heeft blinkende plui 'Het lijkt er voor een deel op dat De Moor een nieuwe schoolstrijd aan het uitvechten of aan het be ginnen is. Nou, dat moet ie voor al doen want ik denk dat het openbaar onderwijs op termijn betere kansen heeft, gezien de belangstelling die er bij jonge mensen voor het bijzonder on derwijs is. Nijmegen en Tilburg richten zich primair op het katho lieke volksdeel. Dus je zou mo gen verwachten dat uit het hele land daar allemaal studenten naar toe trekken. Dat doen die studenten niet. Da's misschien jammer, maar dat is geen goede reden om dan maar de vrijheid van onderwijs een beetje te pro beren aan te tasten. I k zou het heel slecht vinden als de keuze mogelijkheid in het openbaar on derwijs wordt ingeperkt, om daarmee het katholieke onder wijs meer kansen te bieden'. In een column gaat ook Quod Novum, het blad van de Erasmus universiteit, in op de affaire. Men vergelijkt De Moor met een soort
het zachte vlees te beschermen bij het braden. Laat de fazanten bruin korsten in hete boter. Daar na een beetje warm water en een glaasje calvados of cognac en een greep kleine zilveruitjes toe voegen. De braadpan goed af dekken met deksel en doek. Om de vijf minuten de fazanten draai en en met veel braadsap overgie ten. Gooi na een half uurtje 10 kropjes Brussels lof in de pan en laat vogels en lof nog een half uurtje op een zacht vuurtje afge dekt sudderen. Daarna halen we de fazanten en het lof uit de pan en schikken ze op een warme schotel. De fazanten worden aan tafel aangesneden. Het braadsap vullen we aan met wat gevogelte men, zwarte poten en geelachtig bouillon. Vijftien minuten laten in vlees. Het vlees is op zijn best vijf koken met een paar lepels room. dagen na het schieten, tenminste Fazant met lof is nog lekkerder in als je de fazant zolang in zijn ve gezelschap van knolselderpuree. renkleed op een koele plek be Schil enkele grote aardappelen waart. Pluim, flambeer en ledig en een knolselder en snij alles in de fazanten (1 voor 2 personen). kleine stukjes. Wassen en een Larderen en barderen. Larderen half uur laten koken in gezouten is kleine stukjes spek via een water met citroensap. Na het uit snee onder de huid aanbrengen lekken, met wat room, nootmus om het vlees te verrijken. Barde kaat en peper tot een puree ren doe je door een grote speklap stampen. over het borstvlees te binden om Tch.
Jachttaferelen 29
Calimero die krokodillentranen laat biggelen. Quod Novum: 'De Moor pleit, nu dankzij o.a. zijn ei gen inspanningen in het verleden er zelfs leegloop bij de universi teiten dreigt, voor een 'quotabe leid'. Studenten zouden als be trof het haringen en platvis, 'eer lijk' verdeeld moeten worden over alle bestaande instellingen. En dat dan vooral, omdat zijn ei gen Tilburg het anders wel eens bedrijfsmatig lastig zou kunnen krijgen.' Wat vindt de Tilburgse rector van de uitlatingen van.Dhr. Ro senberg? De Moor: 'Dat is niet aardig van die aardige meneer Rosenberg. Dhr. Rosenberg moet eens zorgvuldig de statis tieken bekijken. Daaruit kun je le ren waarom studenten naar een bepaalde universiteit gaan. Zij kiezen veelal de dichtstbijzijnde instelling. Er is geen sprake van dat het confessionele onderwijs minder aanslaat. Dat doet er voor studenten niets toe. Zij
a c h t e r h a a l d 'De grondslagen van het anarchisme', 1938 middels opgeheven Federatie van Anarchisten in Nederiand (F.A.N.) in een oplage van vermoedelijk duizend exemplaren. De Stichting P amflet verzorgde vanaf 1974 diverse tierdrukken van dit boek. Om meerdere redenen kan je 'De Grondslagen van het Anar chisme' een bijzonder boek noemen. Allereerst spreekt Constand se een eigen taal waar het gaat om het verwoorden van de kracht en de waarde van het anarchisme als sociale beweging. Een taal die bepaald niet bol staat van de politieke retoriek. Constandse is geen uitgesproken woordvoerder of vertolker van het syndica Ustlsch anarchisme, dat sterk de nadruk legt op de problematiek en het belang van de vakorganisaties als cellen van de socialis tische samenleving. In het werk van Constandses tijdgenoot Da niel Guérin komt dat juist wèl uitgebreid aan bod. Constandse wijdt eerder enigszins gedistantieerde beschouwingen aan organi
gaan studeren op de instelling die dichtbij is, niet omdat het een katholieke is'. Voert De Moor een nieuwe schoolstrijd in? 'Geen sprake van. Het gaat om een onderwijsbeleid waarin voor zieningen zo goed mogelijk be reikbaar moeten zijn voor stu denten. Dat betekent regionale spreiding. Utrecht heeft jaren ge profiteerd van zijn centrale lig ging'. Maar Rosenberg ziet niet zo veel levenskansen meer voor de kleine instellingen. De Moor: 'Ik zou haast zeggen dat een on zinnige bewering te vinden. Het gaat erom of het een verstandig beleid is kleine instellingen bene den levensvatbare grootte te la ten dalen. Ik acht dat onverstan dig beleid'. De rector haast zich nog wel te verklaren 'dèt ook al zouden de kleine instellingen niet door de overheid geholpen wor den, de Hogeschool toch levens vatbaar is te achten vanwege de dichte bevolking in de regio'. Niet vanwege de signatuur dus. H.B.
satorische kwesties. Van een hang naar absolute oordelen of standpunten is bij hem geen sprake. '...Het is altijd een hachelijke onderneming geweest, het beeld te ontwerpen ener toekomstige sa menleving...', schrijft hij op bladzijde 127. Een andere bijzonderheid aan het boek is het grote scala aan the matieken dat Constandse onder de grondslagen van het anar chisme rangschikt. Niet uitsluitend 'De Staatloze Maatschappij', 'De Reorganisatie der Productie' en 'Syndikalisme en bedrijf' vor men hoofdstukken in zijn boek, maar ook 'Levensbeschouwing en Ethiek;, 'Opvoeding tot Vrijheid' en 'Liefde, Huwelijk en Gezin'. Hierin ontpopt de anarchist Constandse zich tevens als een waar dig humanist en vrijdenker, als iemand die kristalhelder de princi piële onnatuurlijkheid van tal van morele en sexuele conventies weet aan te wijzen: '...liefde moet rijpen, moet uit wederzijdse vreugde en dankbaarheid en kameraadschap groeien. Het 'huwe lijk' nu is de minstgeschikte gelegenheid daartoe...', lezen we op bladzijde 63. In het voorwoord bij de herdruk uit 1977 van 'Grondslagen van het Anarchisme' stelt Constandse dat ook 36 jaar na het verschijnen van dit boek, de meeste beschouwingen nog geldend zijn. Zonder twijfel had deze begaafde vrijdenker dat vandaag nog kunnen herhalen... Wouter van Gils