Issuu

Zelfreinigende Iclaciitencommissie moet angst voor docenten wegnemen Studenten aan de Tilburgse hogeschool met aanmerkingen op het onderwijs l<unnen binnenkort terecht bij de 'Klachtencommissie Studenten'. Het College van Bestuur heeft een voorstel tot oprichting van zo'n commissie toegestuurd aan faculteiten en studentenvertegenwoordigers. Met deze maatregel wil men een klimaat bevorderen waarin de student als een gelijkwaardige partner in het onderwijs wordt beschouwd. De klachtencommissie zal bij onenigheid tussen student en docent eerst een verzoeningspoging moeten ondernemen en pas in tweede instantie - als laatste vangnet - tot een formeel onderzoek naar de studentengrieven besluiten. Het voorstel van het College van Bestuur Is het resultaat van de aandacht die het Sentraal Overleg van en voor Studenten (SOS) al langere tijd vraagt voor de rechtspositie van studenten. Die positie is over het algemeen zo slecht nog niet, zeker waar het de examinering betreft. Maar als het over ruimere onderwijszaken gaat blijken de student maar weinig middelen ter beschikking te staam orri eventuele onenigheid met docenten uit .tB knokken. Dat kan gaan over slecht geregelde stageplaatsen, gebrekkige studiebegeleiding, tekortschietende voorlichting, slechte kwaliteit van het onderwijs, onbereikbaarheid van docenten of een te hoge studiebelasting. Vaak durft de student zijn mond niet open te doen uit angst voor represailles. 'Het lijkt ons te eenvoudig en te gemakkelijk' aldus Danny Backx en Christa Thoolen van de Dienst Studentenzaken en Welzijn (DSW) 'om dit af te doen met de stelling dat zo'n angst irreëel is en derhalve te volstaan met een korte doorverwijzing naar de formele procedures'. De studentendecanen zijn van mening dat er een

mentaliteitsverandering noodzakelijk is. 'Er moet een zodanig klimaat bestaan waarin de student gezien wordt als een gelijkwaardige partner in de onderwijssituatie. Dat gaat niet vanzelf: mede daartoe dienen maatregelen genomen te worden'.

Het College van Bestuur vindt net als de woordvoerders van de Dienst Studentenzaken die de notitie hebben voorbereid, dat je bij eventuele geschillen niet meteen naar zware procedurele middelen moet grijpen, maar dat je eerst de informele wegen moet bewandelen om het 'zelfreinigend vermogen van de instelling te activeren'. Vakgroepen, faculteitsbesturen, studieadviseurs en decanen kunnen eerst in onderling overleg het probleem de wereld uit proberen te helpen. Maar werkt de aanpak van de goede wil niet, dan moet er een formele procedure zijn om tot een uitspraak bij een geschil te komen. 'Een uitspraak, te doen door een onafhankelijke instantie, die het laatste woord spreekt'. De voorgestelde Klachtencommissie Studenten zou die onafhankelijke instantie kunnen gaan vormen. Daarin krijgen zitting de rector-magnificus, een lid van de wetenschappelijke staf, een student en de coördinator van DSW. De commissie zal geen rechtsprekende bevoegdheid krijgen maar, naar analogie van de Nationale Ombudsman, wel het recht en de plicht om binnengekomen klachten te onderzoeken en daarover een oordeel te vellen. Overigens zouden de uitspraken van de commissie niet bindend zijn: een docent mag zelf weten wat hij ermee doet en zou hem eventueel aan zijn laars kunnen lappen. De behandeling van een zaak komt ook niet in de openbaarheid. Toch verwachten de indieners van het plan dat docenten en andere aangeklaagden zich voldoende aangesproken zullen voelen om gebleken fouten te herstellen. In de werkwijze van de klachtencommissie zal het 'zelfreinigend vermogen' voorop moeten staan: eerst zal er via de bestaande kanalen een oplossing van het

In Italië betalen de studenten vandaag de prijs voor mei 1968. De prof is er weer helemaal de baas. Een reportage van Twan Geurts en Ruud Keulers. Het kwaliteitsdebat Verslag van de zoveelste bijdrage aan de kwaliteitsdiscussie binnen het hoger onderwerp, vanuit de TH Eindhoven. conflict worden gezocht. Het voorstel wijst de coördinator van DSW aan als degene die deze verzoeningspoging het best kan ondernemen 'aansluitend aan de van oudsher bekende taak van de studentendecaan ter zake van het oplossen van spanningen en wrijvingspunten tussen docenten en studenten'. Mocht de bemiddeling van de studentendecaan niet slagen dan wordt het tijd om de klachtencommissie als geheel de zaak te laten onderzoeken en beoordelen. De uitslag wordt vervolgens ter kennis gebracht van de klager, de aangeklaagde persoon of instantie, het College van Bestuur en het presidium van de hogeschoolraad. De voorgenomen maatregel wordt door de schrijvers van de notitie omschreven als een instrument ter correctie op korte termijn en heeft niet de bedoeling om de onderwijsevaluatie van faculteiten te doorkruisen. In januari 1986 zal de klachtencommissie uitgebreid besproken worden tijdens een informatiedag over de rechtspositie van studenten aan de hogeschool TG.

Hogeschoolraad tegen TIAS-opleiding Indonesische studenten Een meerderheid van de Hogeschoolraad keerde zich donderdag zeven november tegen de voorgenomen opleiding Wetgevingsleer voor Indonesische juristen. De raad gaf met veertien stemmen tegen en acht voor geen goedkeuring aan de noodzakelijke overeenkomst van de KHT met de Raad voor Juridische Samenwerking met Indonesië. De fractie Breed Front had in een brief om opschorting van de opleiding gevraagd vanwege de schending van de mensenrechten in Indonesië. Een motie waarin de fractie het College van Bestuur vraagt de activiteiten van personeelsle-

Tias-directeur Nol Verhagen den in Indonesië kritisch te toetsen, werd door een minimale meerderheid van elf stemmen voor en tien tegen aanvaard. Met een beroep op de academische vrijheid pleitte rector-magnificus R.A. de Moor voor het starten van de opleiding. De schendingen van de mensenrechten in Indonesië hebben geen structureel ka-

rakter, zo vindt het college. Veel andere landen nemen een loopje met de mensenrechten waardoor sancties ten aanzien van Indonesië 'onrechtvaardig selectief' z\]n. Het college betwijfelt of het afbreken en niet aangaan van contacten met Indonesië het gewenst effect hebben. 'Het vrije verhieer van mensen draagt meer bij tot de mensenrechten dan het isoleren van groepen mensen', aldus rector De Moor. M. Blommaert van de Progressieve Studenten Fractie wees er op dat de opleiding is bedoeld voor juristen die in dienst zijn van de Indonesische regering en dat de deelnemers zodoende uitgeselecteerd zijn. Zij ontkende dat de opleiding een democratische uitstraling heeft naar Indonesië. 'Want als Nederlandse studenten naar Indonesië gaan dan komen zij ook niet terug met minder democratische principes', aldus de PSF-woordvoerster. Wim Dijkstra van de fractie Breed Front bestreed de beschuldiging van selectieve

verontwaardiging, 'hjetisgeen toevallige luim van Breed Front', aldus Dijkstra. Dat de Nederlandse overheid wel contacten onderhoudt met Indonesië betekent volgens hem nog niet dat de KHT dit ook moet doen. 'Ik zoa deze regering die wat betreft de mensenrechten nogal wat boter op het hoofd heeft niet willen volgen', zei hij. J. van Lith van de fractie Onafhankelijk Appèlv\e\ het college bij. Hij waarschuwde voorzichtig te zijn om de banden te verbreken. Een cultureel en intellectueel isolement kan alleen averechts werken', stelde hij. G. Boomaers van de fractie Partij Links van het Midden verklaarde de schendingen van de mensenrechten structureel te vinden. Hij sprak van een 'signaalfunctie op de meest confronterende manier'.

vervolg op pag. 6

INGEZONDEN

COLOFON MATSERTJES

Tilburgs gerommel Teleurgesteld zijn wij over het onbegrip dat er heerst bij PSF over het optreden van de VIP in de Hogekhoolraad met betrekking tot de onderwerpen studiefinanciering en studentenvoorzieningen. In hun ingezonden brief 'Haags Onweer' (THB nr. 10) doen zij verslag van de behandeling van de. 2 ministeriële notities over bovengenoemde aspecten. PSF uit in dat artikel haar ongenoegen over het feit dat evenals alle andere fracties de VIP bereid is om te praten over de genoemde epistels. Dergelijke plannen zijn voor PSF onaanvaardbaar en dus ook onbespreekbaar. De minister moet zijn huiswerk over doen. Natuurlijk vindt ook de VIP de nota's slecht, en natuurlijk zouden ook wij niets liever dan een volmondig NEE zeggen. Maar is het niet beter om de realiteit onder ogen te durven zien? De praktijk was immers dat de politieke besluitvorming in Den Haag al rond was. Met een strict afwijzende reactie zet je jezelf dan toch

Inzagerecht Dit bericht is van belang voor alle studenten aan de Hogeschool. Het overkomt iedereen wel eens dat zij na haar tentamen haar werk wil inzien. Dit kan verschillende redenen hebben: een tegenvallend resultaat, een hertentamen, eerzucht of nieuwsgierigheid naar de goede uitwerking van een bepaald vraagstuk. De rechten van studenten m.b.t. de inzage zijn per faculteit vastgelegd in de examenregeling, die in de studiegids vermeld staat. Uit klachten van studenten van de economische faculteit kwam naar voren dat de regeling van het inzagerecht op die faculteit irritaties en onvrede opwekt (bijv. geval Meulendijks). Het bleek dat inzage soms pas mogelijk was na het hertentamen. De situatie heeft zich zelfs voorgedaan dat er helemaal geen inzage mogelijk was. Voor de PEF (Progressieve Economen Fractie) was dit aanleiding om een nieuwe regeling voor het inzagerecht uit te werken. Deze is inmiddels door de faculteitsraad aangenomen. Eerst willen we een overzicht geven van de opmerkelijke wijze waarop het inzagerecht op de verschillende faculteiten geregeld is. Op elke faculteit is de regeling anders. Tot onze grote verbazing

alleen maar buitenspel? Het is toch beter om dat hele kleine beetje inspraak wat je in zo'n situatie dan nog hebt met beide handen aan te grijpen? Probeer dan via een optimale discussie er nog uit te halen wat er in zit. Blijkbaar realiseert PSF zich dat toch ook wel terdege. In beide gevallen namelijk is PSF in de Raad in eerste instantie met een motie cq. amendement van principiële aard gekomen, waarin op resolute afwijzing van de notities wordt aangedrongen. Wie schetst onze verbazing dat na afstemming van motie cq amendement principes ineens overboord gezet schijnen te worden en er een 2e motie cq. amendement over tafel gaat waarin wél een daadwerkelijke discussie wordt aangegaan. Wij vragen ons af in hoeverre je jezelf nog serieus kunt nemen wanneer je principes zo makkelijk laat varen. Maar erger nog in hoeverre je dan nog serieus genomen zult worden wanneer je eerst kritiek uit op een wat meer pragmatische staat in de studiegids van de sociologische faculteit helemaal niets vermeld over het inzagerecht. De gebruikte terminologie blijkt niet eensluidend te zijn: op de juridische en psychologische faculteit wordt de term nabespreking gehanteerd, terwijl op de overige faculteiten van inzagerecht sprake is. Ook de termijn waarbinnen inzage kan plaatsvinden blijkt enorme verschillen te vertonen. Op de economische faculteit, de centrale interfaculteit en taal- en literatuurwetenschappen geldt een termijn van 30 dagen, op de juridische faculteit een termijn van drie weken. Deze termijnen gaan in na bekendmaking van de uitslag door Buro Examens. Op de psychologische faculteit echter geldt de volgende regeling: 'Deze nabespreking dient in elk geval plaats te vinden op een door de examencommissie of de eerst verantwoordelijke examinator te bepalen tijdstip en wel binnen een termijn van twintig dagen, die aanvangt op de dag dat het schriftelijke examenonderdeel is afgelegd, doch uiterlijk vijf werkdagen vóór de eerstvolgende examengelegenheid, met betrekking tot hetzelfde examenonderdeel' (citaat). Zou dit één grote typefout zijn, of hebben studenten die pas na 3 weken de uitslag krijgen gewoon pech? Al met al blijkt uit deze kleine, niet uitputtende inventarisatie dat er voor studenten en met name

Het informaticastimuleringsplan Het informaticastinnuleringsplan (INSP) bestaat nu twee jaar. De bedoeling ervan is dat Nederland de achterstand in de informatica inhaalt. De overheid wil hiertoe 1,7 miljard gulden besteden. Het hoger onderwijs zal daar echter niet van profiteren. Dat werd duidelijk tijdens een symposium in het Hilton Hotel in Amsterdam. Dr. E. van Spiegel, directeur-generaal voor het wetenschapsbeleid en één van de architecten van het plan: 'Dat bedrag van 1,7 miljard alleen is zeker onvoldoende om Nederland een vooraanstaande positie te laten bereiken op het gebied van de informatietechnologie. Een dergelijke operatie kan onmogelijk door de overheid alléén tot een goed einde worden gebracht.' Van Spiegel hoopt dan ook dat het sti-

Tilburgs Hogeschoolblad

TE BERDE

na twee jaar

muleringsprogramma een grote 'impact' heeft: met weinig geld moet veel worden bereikt, met grote gevolgen voor onderwijs, onderzoek en bedrijfsleven. Vooral de samenwerking tussen de drie moet de informatica in Nederland een 'Schwung' geven, groter dan een overheid alleen kan bereiken, meent Van Spiegel. Het hoger onderwijs komt in het INSP niet voor. Van Spiegel: 'Daar hebben we bewust voor gekozen. Alle studenten die over een paar jaar instromen in de universiteit kunnen omgaan met computers. Dat geeft een enorme druk op de docenten, waardoor de informatisering van het hoger onderwijs in een stroomversnelling komt.' Extra geld is daar niet voor nodig, omdat universiteiten flexibel moeten zijn, meent Van Spiegel.

:êm^iw.->'':<-^%'{-%^:.rjjsi^

B.w./up

houding terwijl je dat zelf ook hanteert als principes niet haalbaar blijken. Begrijp ons goed, het betekent heus niet dat je je dus maar iedere keer zonder slag of stoot moet conformeren aan Den Haag. Als er mogelijkheden zijn om de minister zijn huiswerk over te laten maken dan moet je dat zeker uitbuiten. Maar in sommige situaties is het misschien verstandiger om de minister zijn huiswerk te laten verbeteren, zoals door iemand werd gesteld in de discussie. Wanneer PSF niet kan accepteren dat de macht van de HSR naar Den Haag toe zeer gering is, is het dan misschien een suggestie om in Den Haag te gaan zitten in plaats van in B602? V.I.P.

.WILDFESTIVAL 1985" speciale wildkaart met verfijnde wlldgerechten Ter introduktie een speciaal

"JACHTMENU" (7 gangen) prijs per couvert

OSf^'

in verkorte samenstelling

/49,-

Restaurant

TE BERDE

„DEN SCHOUT" UranjeStraSt 4 (tussen Paletsrmg en Emmastram)

Tel. 013-434512/674394 Tilburg (donderdag rustdag)

ZÊ^

studentenraadsleden, alle reden is om hier eens aandacht aan te besteden. Wellicht kan de nieuwe regeimg van het mzagerecht op de economische faculteit een voorbeeld zijn. De nieuwe regeling staat verderop in dit THB-nummer bij de officiële mededelingen (ECO) afgedrukt. In deze regeling is het dus niet meer mogelijk dat een student geen inzage kan verkrijgen, omdat binnen een week na aanvraag van de afspraak inzage mogelijk moet zijn. Een andere belangrijke verbetering zijn de verplicht gestelde standaarduitwerkingen. Hierdoor krijg je meteen wat meer zekerheid over je behaalde resultaat. Deze nieuwe regeling beoogt irritaties bij studenten te verminderen en kan zo een kleine bijdrage leveren aan het verbeteren van het studieklimaat op de economische faculteit.

tilburgs hogeschoolblad weekblad voor de katholieke hogeschool tilburg redaktie eddie vaes (hoofdredakteur) tv\/an geurts, lennart kik, angela lodder (assistente) medewerkers wouter van gils, ben beljaars, marijne van der jagt, bert haagsman, gerard rutten, monique van blijswijk, huge backx, astrid tates, claartje van der gnnten, hans de brouwer, angela jans, michel knapen samenstelling redaktieraad prof nnr p van seters (voorzitter) dr h van erp, m ackernnans (adviseur), a de laaf, drs th schouw, dr m van hoorn, h van kleef, drs c p m broekhof

de PEF

s e r t j e SI 'Matsertjes' kunnen worden opgegeven bij de redaktie. Tot 30 woorden kosten ze ƒ 5,—; onder nummer ƒ 2,50 extra. Reakties op advertenties onder nummer naar de redaktie sturen. WINTERSPORT: Eindhovense jongerenvereniging organiseert ski vakantie naar Au bij Bregenz op 10 januari t/m 19 januari. Incl. busreis, jeugdhotel, alle maaltijden, eigen kok, alle verzekeringen, skilessen en skihuur; slechts/ 575,—. Inlichtingen bij Frans, tel.: 040-551398 of Michel, tel.: 040-453920. WINTERSPORT: Supervoordelige wintersportreizen, perfect verzorgd en lage prijzen. 10-Daagse reis incl. half-pension v.a. / 339,—. Vraag de folder, 050-120100/133068. WINTERSPORT: 10-Daagse busreis naar het schitterende skigebied van Fugen in Tirol (35 liften). Hotel Tirolerhof op basis van halfpension. Vertrek iedere vrijdag. Prijs ƒ 339,— (carnaval ƒ 60,— toeslag). Voor meer informatie: STO, Beverloweg 27, 5628 Eindhoven, tel. 040-480033. 15 november 1985

officiöle mededelingen afd pers en voorlichting h w j waiter B 203 cartoonist ad van haandel, henk van de berg advertenties angela lodder kopij alle kopi| moet uiterlijk op donderdag de week vóór het verschijnen in het bezit van de redaktie zijn redaktie-adres/advertenties hogeschoollaan 225, tilburg, telefoon (alleen voor thb) 662277 en 662506 intern 2277 en 2506 kamer 207 en 208 (gebouw b) foto rien siers landelijk samenwerkingsverband universitaire pers (up) waarbij verder aangesloten ad valvas (vu amsterdam), wagenings hogeschoolblad, utrecht universiteitsblad, delta (delft), thberichten (eindhoven), -fht-nieuws (twente), observant (maastricht) uk (groningen) en ku-nieuws (nijmegen) druk drukkerij em de jong bv, baarle-nassau abonnementen voor niet-hogeschoolleden f 1 5 , - per jaargang

Zoveelste bijdrage aan kwaliteitsdebat

Een universiteit die zich drui« maaict over de eigen kwaliteit scoort tegenwoordig hoog Wetenschappelijk, hoger of zeer uitge breid lager onderwijs de benaming ver andert mee met de graad van cynisme die je over zo'n kwaliteit kunt hebben werd van oudsher eigenlijk niet zo in de gaten gehouden. Er werd aangenomen dat het wel goed zou zitten. Er was nooit controle van buitenaf. Sinds de vroege jaren tachtig is in het denken daarover een kentering geko men. Kwaliteit moet, en om te zorgen dat ze gehandhaafd blijft c.q. tot stand komt is nodig dat er meer op wordt toe gezien. Vanwaar die zwaardere nadruk op een overigens niet al te helder begrip? Omdat de afwezigheid van kwaliteit geld kost. In tijden van krapper wordende middelen wordt het besef dat niet alle universitaire taken even hoogwaardig worden vervuld, opeens pijnlijk. Zulke tijden beleven we onmiskenbaar, maar wat kwaliteit is wordt daar niet van zelf duidelijker van. Wanneer heeft on denwijs kwaliteit? Als de gebruikers er van, dus de studenten, er zich tevreden over tonen? Als de afnemers, dus de werkgevers van afgestudeerden, niets te mopperen hebben? Als vakbroeders van buiten de universiteit vinden dat het on derwijs op enig niveau staat? \ De definitie van kwaliteit kan op verschil lende manieren gegeven worden. De manier waarop je hem bewaakt, veran dert daarbij mee. Dat zou een goede re den kunnen zijn om met langer met het begrip kwaliteit te schermen, maar het te houden bij concrete mannen en paarden.

'De overeenkomst tussen geluk en kwaliteit is ongetwijfeld dat iedereen het wil hebben, maar dat de weg erheen niet altijd even duidelijk is. Maar een verschil is, dat over het één wat meer congressen worden gehouden dan over het ander. Dat zou erop kunnen duiden dat kwaliteit een toch net wat makke lijker te bereiken doel is. Ik ben dus benieuwd.'

lijk vastgelegde taak heeft, volledige toe gang heeft tot de gegevens van een in stelling, dat de inspectie zich op alle aspecten van het onderwijs richt en niet op maar een paar, en bovendien losstaat van de beleidsmakers op het ministerie, vormen volgens Veldhuis evenzovele voordelen. Een gewone visitatiecommis sie heeft dat allemaal niet.

Met die woorden liep woensdag 6 november een universitaire bestuurder de aula van de Eindhovense TH binnen, waar de zoveelste bijdrage aan de kwaliteitsdiscussie binnen het hoger onderwijs geleverd werd. In de vorm van, inderdaad, een con gres. Organisator was de Contactgroep Research Wetenschap pelijk Onderwijs (CRWO), die er met name probeerde achter te komen of inspectie en interne evaluatie iets hebben bij te dra gen aan de kwaliteit van dat onderwijs. Met andere woorden: gaat het onderwijs erop vooruit als je erop let?

Ook Veldhuis wees erop, dat het werk van een externe evaluatiecommissie niet meer zou moeten zijn dan een aanvulling op wat de universiteiten zelf aan evalua tie doen. Een waarborg voor kwaliteit is het allemaal niet, maar wel een bijdrage eraan. Accreditatie en professional re view, twee termen uit de Amerikaanse universitaire wereld, keren daarbij tel kens terug. Het zijn allebei systemen van evaluatie, waarvan verwacht wordt dat ze in de Nederlandse situatie van enig nut kunnen zijn. Professional review, de beoordeling van iemands beroepsuitoe fening, is daarbij onderdeel van het pro ces dat leidt tot accreditering: erkenning van een opleiding. Maar accreditering is dus een ruimer begrip. Het slaat ook op de vraag of een faculteit de doelen waar maakt die ze zichzelf stelt. Een universiteit haalt tegenwoordig goe de cijfers als zij zich bezorgd toont over haar eigen kwaliteit. Een instelling die sti muleert dat er een cultuur ontstaat waar in men zichzelf evalueert, wordt dus ho ger geacht dan een instelling die op zich misschien wel goed is, maar zich liever niet afvraagt hoe goed precies. Hetzelfde dus eigenlijk als wat in Nederland met de nota Autonomie en Kwaliteit wordt be oogd: een stimulus om te bewijzen datje goed bent. Visitatiecommissies spelen ook minder de rol van controleur dan die van counselor. Maar voorlopig is het nog even wennen, aan de koerswijziging die O & W voor ogen staat. Dat bleek niet enkel uit de wat sceptische bijdragen van bijvoor beeld mr. K.J. Cath (Collegevoorzitter in Leiden) of drs. J . G . M . Gevers (voorzitter van de HBOraad), die beiden zo hun vraagtekens hadden of de overheid in derdaad wel bescheiden en op de achter grond wil blijven. Het bleek een dag of tien eerder ook in de WOkamer, waar aan de universiteiten werd gevraagd of ze voortaan iets in hun ontwikkelings plannen willen zetten over de kwaliteits bewaking die ze van plan zijn. Over een jaar of vier, vijf, als de HOAKnota van kracht is, is dat verplicht. De universitei ten gaven daar te kennen, eigenlijk liever geen dag eerder met hun kwaliteitsplan nen over de brug te komen.

'.X.

i'^^^'

''x.^»^^'^ .inii-..^-k..l,.^.i-

EVALUATIE Met de publicatie van de nota Autono mie en Kwaliteit, dit voorjaar, werd dui delijk hoe de overheid de bewaking van kwaliteit in de toekomst wil zien: als de aanvulingachteraf van een voor het overige afstandelijke relatie met de uni versiteiten. Niet langer voorschriften in een Academisch Statuut want die wer ken niet effectief genoeg; daarvoor in de plaats komt meer vrijheid maar dan wel met de verplichting om vooral zelf de kwaliteit in het oog te houden. Concreet houdt dat in, dat de universiteiten in hun ontwikkelingsplannen moesten gaan meedelen hoe ze dat willen aanpakken, en dat daarnaast de externe evaluatie commissies onder auspiciën van een onderwijsinspectie, ook voor het weten schappelijk onderwijs dus nog eens een tweede oordeel geven. Een derde vorm van evaluatie gebeurt door de commis sies 'relatie maatschappijonderwijs', die bijvoorbeeld moeten bezien of een on derwijsprogramma wel aansluit op de ei sen die de markt stelt. Nogal een uitbrei ding van het bestaande bewakingsappa raat dus; en bovendien geen vrijblijvende uitbreiding. Want aan het oordeel van al die commissies zitten consequenties vast, die gaan over de mate waarin de geldkraan open blijft. Bij dergelijke consequenties ligt voor de hand dat iedereen graag weet hoe een evaluatie in z'n werk gaat. En omgekeerd is een veel gezien verschijnsel dat wie ne gatief beoordeeld wordt, uitroept dat de methodologie van de beoordeling niet deugde. Misschien is dat niet enkel on wennigheid, maar ook onvermijdelijk, en Tilburgs H o g e s c h o o l b l a d

■.vs

Directeurgeneraal dr. R.J. In 't Veld

houdt dat aan als de nota Autonomie en Kwaliteit al lang en breed is ingeburgerd. Zoals je ook altijd studenten houdt die met een onvoldoende gemaakt tentamen naar een docent toestappen en uitroepen 'dat vraag drie eigenlijk een verkeerde vraag was', is het niet ondenkbaar dat universiteiten die rol van halve querulant jegens de overheid gaan spelen. De overheid is dat uiteraard liever voor, en grijpt dezer maanden iedere gelegen heid aan om uit te leggen dat de universi teiten primair zelf verantwoordelijk zijn voor de kwaliteit van hun prestaties, als ook voor de bewaking ervan: universitei ten gaan de noodzaak van interne evalu atie vanzelf wel voelen als ze zich meer als een commerciële organisatie gaan opstellen, zei directeurgeneraal dr. R.J. In 't Veld in Eindhoven. Want ook dat ligt in de HOAKnota besloten.

INSPECTIE Hoe de overheid zich concreet gaat op stellen, hangt af van wat de universitei ten ervan maken. Het is de bedoeling zo bescheiden afstandelijk mogelijk te zijn, en als overheid niet méér te doen dan te stimuleren en te bewaken dat er geëvalu eerd wordt. Maar naarmate de universi teiten zich meer inert gedragen, dijt de rol van de overheid uit tot ontwerper en sponsor van een evaluatiesysteem. Maar één onderdeel van het externe eva luatiesysteem staat in elk geval vast. De inspectie. Dat die er ook voor het weten schappelijk onderwijs moet komen is vastgelegd in de W W O , de wet op het wetenschappelijk onderwijs. De inspecteurgeneraal, drs. J.E.G. Veldhuis, deed daar niet al te sceptisch over. Het feit dat de inspectie een wette

Esther Hageman/UP

15 n o v e m b e r 1985

--v=#« ï ^

Colloquium Economische Faculteit

Sovjet-economie nog meer Befehiwiertschaft 'Gorbatsjov heeft geen tijd te verliezen bij tiet nemen van maatregelen ter sanering van de Sovjet-economie. Maar iiij is een jong en dynamisch man die in staat moet worden geacht het sociaaleconomisch beleid om te buigen/ Dit zei prof. dr. O. Kuschpèta, hoogle- . raar Sovjetologie aan de KHT tijdens een colloquium dat op 7 novennber gegeven werd. De lezing kreeg als titel: 'Leidt de machtswisseling in de Sovjet-Unie tot economisclie hiervormingen?' Prof. Kuschpèta begon met het geven van een algemene karakteristiek van de volkshuishouding in de Sovjet-Unie. Doordat de productie- en distributieprocessen centraal geleid worden door middel van opgegeven productienormen en financiële voorschriften kan men de Sovjet-economie typeren als een Befehlwirtschaft. Bedrijven bezitten geen autonomie. Verder is er geen marktmechanisme; prijzen alloceren niet, ze verdelen slechts. De prijs- en loonvorming wordt eenzijdig door de centrale regering vastgesteld, de vakbeweging (met 90 miljoen leden) heeft er geen invloed op. Een van de organisatorische grondprincipes van het Sovjet-bestel is de planmatigheid van de economie. Maar plannen pakken wel eens anders uit dan voorzien. Het partijprogram van 1969 (onder Chroesjtsjow) ging er van uit dat er in 1971 voldoende comfortabele woningen zouden zijn. Dit is niet gerealiseerd. In het zo juist gepubliceerde partijprogram is die datum met een kleine 30 jaar opgeschoven: als het aan Gorbatsjov ligt kent de Sovjet-Unie in het jaar 2000 geen w o ningnood meer. Ook op andere gebieden kwamen de plannen van Chroesjtsow niet uit. De arbeidsproductiviteit in de Sovjet-Unie zou boven het peil van de Verenigde Staten uit moeten komen. Nu is de arbeidsproductiviteit in de Russische industrie 55 % , en in de landbouw 20 è 25 % van het niveau in de V . S . Uit ideologische overwegingen wordt het woord 'hervorming' in de S.U. zelf nooit in de mond genomen. 'Het suggereert dat het oude systeem niet goed functioneerde en dat men het dus wil

Onderwijspsychologen uit Nederland en Duitsland werken samen Nederlandse en West-Duitse onderwijspsychologen hebben geconstateerd dat ze niet voldoende op de hoogte 'zijn van eikaars inzichten en onderzoeksresultaten. De oorzaak van het niet afweten van eikaars wetenschappelijke bevindingen ligt in het feit dat zowel Nederland als West-Duitsland hun onderzoeksblik jarenlang alleen op de Amerikaanse en Oost-Europese onderwijspsychologie richtten. Reden voor de vakgroep Funktieleer. Onderwijspsychologie en Ergonomie van de KHT om een eendaagse conferentie te organiseren met als doel verandering te brengen in deze situatie. Prof. dr. G. Kuschpèta vernieuwen. Gorbatsjov spreekt daarom liever over de 'perfectionering' van het systeem. Hun opvatting is dat het economische Sovjet-model in de grond goed is en zelfs superieur aan het model van de kapitalistische markteconomie. Het moet alleen nog wat 'vervolmaakt worden', aldus Kuschpèta. Gorbatsjov wil het streven naar een intensieve groeistrategie bereiken door het nemen van een aantal beleidsmaatregelen, zoals het voorschrijven van dwingende opdrachten aan bedrijven om via interne reorganisaties en verhoging van de arbeidsdiscipline een einde te maken aan de wantoestanden. Ook staat er een herziening van de investeringspolitiek op het programma. Er worden prioriteiten gegeven aan de herstructurering en modernisering van bestaande bedrijven, vooral in de sectoren machinebouw, electronica en chemie. Het feit dat 'winst' centraal moet staan is volgens de Tilburgse sovjetoloog geen knipoog naar de Westerse economie. 'Men wil bedrijven laten draaien volgens het chozrasts/bf-principe, dat wil zeggen dat men ze in bedrijfs-economisch oogpunt selfsupporting tracht te maken.'

De geprivatiseerde siaatsslaaf

Het is een aardig schizofrene toestand. Van de ene kant krijg je van de sociologen te horen dat de staat steeds driester om zich heen grijpt. Vorige week mopperde de Rotterdamse hoogleraar Hoe/nagels nog uitgebreid in het N.R.C, over de staaf die eerst steeds /ïjnschaliger maatregelen neemt en dan steeds fijnschaliger gaat controleren, liefst als het bijvoorbeeld oTn samenwoners gaat, met inschakeling van een klikgrage buur. De systemen grijpen ons bij onze kladden. Je werkgever schrijft je agenda vol. De staat en de burocratieën verschaffen ons 'roles by rules'. De staat sloopt ziekenhuizen, haalt orkesten onderuit, schrijft voor welke melkboer, huisarts, tandarts en scholen je mag hebben. Big Brother roert zich. Ook na 1984. En ondertussen lees je aan de andere kant dat we structureel privatiseren en psyTilburgs H o g e s c h o o l b l a d

Kuschpèta staat sceptisch tegenover de economische politiek van de nieuwe partijleider. 'Gorbatsjov bouwt voort op de ideeën van Liberman, die zijn opvattingen al in 1962 ventileerde. De reorganisatie die Kosygin in 1965 doorvoerde was ook gebaseerd op Liberman's ideeën en die mislukte volledig. Nu zal de economie nog meer een Befetilwirtsciiaft worden'. M.K.

Tijdens de conferentie, die plaatsvindt op vrijdag 15 november in SZ 17, komen vooraanstaande Nederlandse en WestDuitse onderzoekers aan het woord. Eerste spreker is prof. Klauer van de universiteit van Aken. In zijn inleiding zal hij een overzicht geven van de onderwijspsychologie in Duitsland, waarna prof. Koster (Rijksuniversiteit van Groningen) en dr. De Leeuw (de Vrije Universiteit te Amsterdam) de Nederlandse situatie schetsen. In een daaropvolgende discussie wordt gezocht naar verschillen en overeenkomsten in de onderwijspsychologie tussen beide landen en naar mogelijkheden voor bilaterale samenwerking. Na de lunch volgt een inleiding door prof. H. MandI van de universiteit van Tübbingen over de zelfregulatie bij het leren. Het gaat daarbij om de vraag in hoeverre leerlingen in staat zijn zelf verantwoordelijkheid te dragen voor vorm en inhoud van het leren. Tevens wordt aandacht besteed aan mogelijkheden om de zelfstandigheid van leerlingen bij het leren te vergroten door hen te trainen in zelfregulatievaardigheden. In het middagprogramma spreekt ook de Tilburgse wetenschapper dr. P. Simons in samenwerking met een medewerker van de psychologische faculteit over

zelfregulatie bij het leren. Na deze lezingen volgt eveneens een discussie, dit maal onder de leiding van prof. dr. L. de Klerk, hoogleraar aan de KHT. Belangstellenden die de conferentie willen bijwonen kunnen kaarten a vijftien gulden per stuk bestellen bij dr. P. Simons. Vrijdagmorgen kan men vóór tien uur kaarten aan de zaal kopen. De eerste lezing vangt aan om tien uur, de laatste discussie eindigt rond vijf uur. M.V.B.

Studiefinanciering voor Surinaamse studenten Surinaamse studenten in Nederland, die als gevolg van de situatie in hun vaderland geen geld uit dat land krijgen overgemaakt, zullen ook volgend jaar in aanmerking komen voor studiefinanciering. Dat is door minister Schoo van Ontwikkelingssamenwerking en Deetman van Onderwijs en Wetenschappen besloten, die hiervoor 6,3 miljoen tot en met 1990 beschikbaar hebben gesteld. In januari 1984 verbood de Surinaamse regering elke uitvoer van deviezen. Een paar honderd in Nederland studerende Surinamers, die voorheen uit Suriname geld ontvingen, kwamen daardoor in ernstige financiële problemen. Na lang aandringen van de Tweede Kamer stelde Schoo 2 miljoen beschikbaar, waarmee in ieder geval t o t en met augustus 1985 in de nood kon worden voorzien. In juni van dit jaar bleek dat Schoo niet bereid was om de steun aan deze studenten voort te zetten, hoewel aan het verbod op deviezenuitvoer in Suriname niets veranderd was. Volgens Schoo moest onderwijsminister Deetman maar een regeling treffen, maar deze vond dat nou typisch een zaak voor ontwikkelingssamenwerking, en weigerde te betalen. De beide bewindslieden hebben de strijdbijl nu begraven. Met de beschikbare 6,3 miljoen kunnen de studenten afstuderen, zo wordt voorzien. Volgend jaar is aan steun nog 1,9 miljoen nodig, een bedrag dat langzaam afloopt tot 0,2 miljoen in 1990. Van dit geld betaalt minister Schoo 75 % , tenwijl Onderwijs de rest voor zijn rekening neemt. BB/UP

chisch individualiseren. In de flatwoning waar het kerngezin functioneert krijgt elk niet gepreventeerd kind tegenwoordig een eigen kamer, waarin het bij welzijn hobbies beoefent en bij ellende zich troost aan het eigen stereotorentje. Een vader, moeder of aardige oma is niet zo dringend meer nodig. Een enkele socioloog ziet dit als prachtige vooroefening op de echtscheiding van pa en ma, want je komt toch maar helemaal op eigen benen te staan. Bij sommigen mag het er wat socialer aan toe gaan, omdat behoeften aan sexualiteit, scrabble en politieke praat toch ook institutioneel aan hun trekken moeten komen. Maar in beginsel zijn we op weg naar de programmistische carrière voor alle behoeften die Abraham Maslow zo mooi op een rijtje heeft gezet. Wie ben je nu? \Nat is er nu waar? Slaaf van de staat of object van je instincten loopbaan? Is er staatsterreur of juist feestelijke anarchie. Ik laat u niet tot volgende keer wachten op het antwoord. Het is er allebei en dat is de enige manier waarop het kan. Als iedereen voor zich het volmaakte individu is, mooi authentiek en anders dan anderen, dan is er met een stil individu geen land meer te bezeilen. Ieder zwerft, met zijn eigen waardensetje op zak, zijn eigen wijze kant uit. En wat moet de staat doen? Juist: dwingen om van defensie, onderwijs en verkeerswezen toch nog iets terecht te brengen. En omgekeerd bekeken/ Wat doe je, als de staat, al wakend vanaf de al of niet gedeelde voordeur, je handel en wandel conditioneert, fuist: dan ga je privatiseren, een donkere, donzige plaats zoeken en helemaal naar eigen impuls dwarse dingen doen. Met meer staat meer mens. 15 n o v e m b e r 1985

985

Evaluatie

Juridische Faculteit: Docententraining te tlieoretisch Na het evaluatierapport van het Onderwijs Research Centrum, waar we vorige wee/c over schreven, maa/<te afgelopen week ook de Juridische Faculteit de balans op van de verplichte docententrainingen. En ook de deelnemers aan de cursussen zijn niet onverdeeld gelukkig met het resultaat ervan. Nadat enkelen al eerder kritische geluiden hadden laten horen, staken ze vorige week vrijdag de koppen bij elkaar en bundelden hun grieven en wensen ten aanzien van de trainingen.

doende.' Van Genugten's commentaar heeft verder ook betrekking op de inhoud, die te theoretisch is. De juristfilosoof heeft alle drie de cursussen gedaan: de 'Basiscursus', 'Het leiden van werkgroepen' en 'Toetsing'. Zoals al uit de evaluatie van het ORC naar voren kwam, vinden de cursisten 'Het leiden van werkgroepen' de meest leerzame cursus. De meest praktische ook, dankzij het werken met de videoopname. Toch is ook die voor verbetering vatbaar, omdat in de les de situatie zoals die zich in werkelijkheid voordoet nog beter nagebootst kan worden. De camera is teveel gericht op de cursusleider, de andere deelnemers krijg je nauwelijks te zien, aldus de cursisten. 'Toetsing' is volgens'de docenten teveel geënt op multiple-choice vragen. 'Te theoretisch' is ook hier de klacht weer. 'De meeste docenten werken met open vragen en casusposities, die zouden daarom aan de orde moeten komen.'

Over één ding is iedereen liet wel eens: het is nuttig dat deze verplichte docententrainingen gehouden worden. Maar de invulling daarvan mag wat de docenten van de Juridische Faculteit betreft wel op een aantal punten bijgesteld worden. Sommige cursisten oordelen vrij negatief over de trainingen, zij vonden het alleen nuttig om contact met collega's te hebben, en met hen van gedachten te

SYSTEEMVERANDEREND

voïsselen over het onderwijs.

De juristen vinden het lespakket inhoudelijk te abstract. Ze zien liever dat de cursus wat meer op de praktijk gericht is. Ze menen, dat dat noodzakelijk is als het ORC het doel - de docenten trainen in het lesgeven - wil bereiken. Verder hebben ze bezwaar tegen de gebrekkige voorbereiding van de trainingen. De bedoeling van de cursus was hen van tevoren niet duidelijk, ze misten een agenda of een inleiding die daarin wat meer klaarheid verschafte. Ook hadden ze graag vooraf de gelegenheid gehad om het lesmateriaal te bestuderen en om hun wensen voor de cursus kenbaar te maken. Er was dan een betere afstemming van de cursusstof mogelijk geweest, denken de docenten. Tenslotte duurden de trainingen naar hun mening te lang. Mr. W . J . M , van Genugten van de vakgroep Encyclopedie, licht deze kritiek nog eens toe. Hij benadrukt dat het op zich een goede zaak is, dat deze cursussen georganiseerd worden, maar 'de omvang ervan is te groot, de helft zou al genoeg zijn', zegt hij. 'Twee keer drie middagen, zonder Basiscursus, dat is vol-

Subsidie voor

Ed van Hees en Karel Hermans van het ORC

notitie die nu in behandeling is bij de Ministerraad, bevat eerder de eis dat de opleidingen van kwalitatief hoog niveau moeten zijn en dat ze na vijf jaar zichzelf moeten kunnen bedruipen. Volgens Folia heeft Deetman in zijn notitie de helft van de beschikbare f 150 miljoen voor postdoctorale opleidingen al verdeeld. Onder de gelukkigen zijn de hogere juridische vormingsopleiding van de Hogeschool in Tilburg, de biotechnologische opleiding van de TH Delft en de RU Leiden, de management opleiding van de TH Twente en Nijenrode, de opleiding tot financieel-economisch beleidsmedewerker in Rotterdam en de

zijn de docententrainingen niet voor niets geweest. De meeste docenten zeggen wel degelijk kennis en inzichten opgedaan te hebben die bruikbaar is in de onderwijspraktijk. De open vraag die de vragenlijst afsloot, gaf de deelnemers de gelegenheid hun grieven en wensen kenbaar te maken, die in grote lijnen overeenkwamen met de uitkomst van de evaluatie van de faculteit.

VOORBARIG Het ORC was al langer op de hoogte van de kritische kanttekeningen die de cursisten bij de docententrainingen plaatsten, maar vond het wat voorbarig om daarmee naar buiten te treden voor de trainingen waren afgerond. Het relaas over de docententrainingen in TH B 5 van 27 september, schoot bij veel cursisten dan ook in het verkeerde keelsgat, omdat daarin niets van deze meningsverschillen naar voren kwam. Stafmedewerker van het ORC drs. K.A.H. Hermans, die toen deze krant over de trainingen te woord stond, zegt daarover: 'Ik doelde vooral op de eerdere, vrijwillige trainingen van het ORC. De drie verplichte cursussen waren nog niet afgerond, daar was dus niets met zekerheid over te zeggen. De kritiek die mij bereikt had was nog niet concreet genoeg, ik wachtte dus nog liever tot na de evaluatie met uitspraken daarover.' Ook de Juridische Faculteit was tot nu toe terughoudend met mededelingen over het verloop van de trainingen. Daar wachtte men eveneens op het verschijnen van de evaluaties: die van het ORC én de eigen bevindingen. De 'open' trainingen, die het ORC al langer houdt, waren altijd tametijk geslaagd. Deelname aan die trainingen was vrijwillig, de cursisten kwamen van verschillende faculteiten en hadden verschillende onderwijservaring. Op grond van soortgelijke projecten in eigen en andere instellingen, waren de uitgangspunten van de verplichte - 'gesloten' - cursus gelijk aan die van de open docententrainingen. Om tijd te besparen werden de cursussen zo kort mogelijk gehouden en het huiswerk beperkt. Dat betekende wel dat het succes van de cursus sterk afhing van de resultaten van de bijeenkomsten. De risico's die dat met zich meebracht afwezigheid van deelnemers of het niet naar wens verlopen van een bijeenkomst zou een sterk stempel drukken op het resultaat - was vooraf door het ORC ingecalculeerd. Het ORC Is daar niet gelukkig mee, maar alternatieven ontbraken, aldus het evaluatierapport. Hans de Brouwer

TIAS-opleiding

De hogere juridische vormingsopleiding van het TIAS is een van de weinige postdoctorale die alvast kunnen rekenen op de financiële ondersteuning van minister Deetman. De Informatica-universiteit hoeft niet op overheidssubsidie te rekenen. Dat blijkt uit een nog niet openbaar gemaakte notitie van minister Deetman over de postdoctorale opleidingen. Folia, het blad van de Universiteit van Amsterdam wist de hand te leggen op dit document, waar in staat dat postdoctorale opleidingen alleen op overheidssteun kunnen rekenen als zij door een universiteit of hogeschool worden verzorgd. De Tilburgs Hogeschoolblad

Het ORC verweert zich tegen deze kritiek, door er in het evaluatierapport op te wijzen, dat de doelstellingen van de docententrainingen niet systeembestendig maar systeemveranderend zijn. Dat komt er op neer, dat de cursusleiding niet teveel overeenkomsten met de bestaande lessituatie wil, omdat die niet altijd even goed is. 'Open vragen zijn niet altijd de beste manier om de stof te toetsen', zegt het ORC bijvoorbeeld, 'dus gaan we geen cursus geven in het maken van open vragen.' Of: 'In de praktijk werken

de docenten met veertig studenten, maar omdat dat er eigenlijk teveel zijn gaan wij uit van een groepsgrootte van vijftien man/vrouw.' Bovendien kan het onderwijs rijker zijn dan het nu is, denkt het ORC. Als je er zoveel mogelijk uit wilt halen, moet je dus wel van de praktijk afwijken. Maar de cursisten zien dat niet zo zitten. 'Wat heb ik eraan?', vragen zij zich af, 'Wat is het praktisch nut?' De evaluatie van het ORC gaat, anders dan die van de juristen, uitgebreid in op de geringe deelname aan de cursussen. De cursusleiding zegt er alles aan gedaan te hebben om de cursussen op een zo gunstig mogelijk tijdstip te plannen: voor de aanvang van de colleges of rekening houdend met de roosters. Wél tevreden is het ORC met de medewerking die de docenten gaven aan de evaluatie. Alle negentien deelnemers stuurden hun vragenlijst ingevuld terug. Die lijst, die het ORC de juristen na afloop van de trainingen voorlegde, bestond uit drie categorieën vragen: de houding van de deelnemers ten aanzien van de onderwijstaak en de trainingen, de trainingsdoelstellingen van alle cursussen samen en die van elke cursus apart. Wat de eerste categorie betreft, blijken er docenten te zijn die vinden dat talent genoeg is om goed onderwijs te kunnen geven. Anderen denken dat het een vaardigheid is, die aan te leren valt. De voornaamste conclusie uit de antwoorden in de andere categorieën is, dat het ORC de - weliswaar ambitieuze doelstellingen niet gehaald heeft. Toch

Indonesië-opleidingen opleiding ontwikkelingskunde aan de LH Wageningen. Deze opleidingen zouden in 1986 van start te kunnen gaan. Universitaire onderzoekersopleidingen kunnen ook voor steun van de minister in aanmerking komen. Daar eist Deetman echter een 'uitzonderlijk hoge' kwaliteit van de opleidingen, die een onbetwist 'centre of excellence' op hun vakgebied moeten zijn. Dergelijke centra kunnen steun krijgen uit het vernieuwingsfonds. Voor volgend jaar heeft Deetman daarvoor f 1,75 miljoen beschikbaar. Voor de daaropvolgende jaren f 3,5 miljoen, aldus Folia.

Naar aanleiding van een bericht in het Nieuwsblad van het Zuiden van woensdag 13 november als zou de TIAS-vervolgopleiding voor afgestudeerde Indonesische juristen van de baan zijn, laat het CvB van de hogeschool in een persbericht weten dat het college nog geen besluit heeft genomen. De besluitvorming is uitgesteld in afwachting van de uitkomst van gesprekken met de initiatiefnemers van de opleiding. (Zie ook het artikel op pag. 1).

T.G. 15 novenriber 1985

Beiaardfellows door KNAW geregeld De Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) wordt coördinator van het fellov/ship-programma zoals neergelegd in de nota Beiaard. Dat kwamen de universiteiten begin november overeen in de WOkamer. Beiaardfellows zijn gepromoveerde onderzoekers die, op grond van hun kwaliteit, nog een aantal jaren aan een universiteit verbonden nnogen blijven. In 1990 • moeten er 300 van die fellows zijn, van wie de helft een vijfjarig, en de andere helft een tweejarig contract met de universiteit heeft. In 1986 wordt gestart met de eerste 60 fellows. Beiaardfellows vormen het elitecorps van de personeelsstructuur die onderwijsminister Deetman neerlegde in de nota Beiaard. De meest talentvolle assistenten in opleiding (aio's) zouden, zo was de redenering, na promoveren niet verloren moeten gaan voor de universi-

teit in kwestie, en dus nog enige tijd moeten kunnen aanblijven. Een universiteit zou z'n vaste wetenschappelijk personeel ook in de gelederen van die fellows moeten uitzoeken. Eind oktober kwam de minister met een notitie waarin de K N A W een belangrijke rol kreeg toegewezen bij de coördinatie van het programma. (Hoe de personen in de praktijk genoemd gaan worden is overigens nog een punt van discussie: Deetman geeft de voorkeur aan Nederlandse termen boven die van 'fellow' en 'senior fellows', maar de benaming KNAW-onderzoeker zou ten onrechte suggereren dat zo iemand in dienst is van de KNAW.) De K N A W had eerder al in een advies laten weten dat ze de selectie voor een fellowship enkel op kwaliteitsgronden zou willen laten plaatsvinden. Deetman heeft dat KNAW-advies in grote lijnen overgenomen. De kwaliteit van de onderzoeker, maar ook de kwaliteit van diens project én die van de werkomgeving, zijn daarbij de drie criteria. Per wetenschapsgebied kan elk van de drie wel een ander gewicht hebben. Een aanvraag voor een fellowship wordt door de vakgroep op-

'4-''

gesteld, door de (sub)faculteit in overleg met de wetenschapscommissie geselecteerd, en met CvB-commentaar naar de K N A W doorgestuurd. De procedure om fellows aan te wijzen moet, zo schrijft de minister, zowel de kwaliteit van het onderzoek bevorderen als 'licht' zijn. Met andere woorden: een universiteit krijgt geen vast aantal fellowship-plaatsen toegewezen, maar hooguit wordt er een maximum-aantal plaatsen per universiteit afgesproken. Meent de instantie die moet selecteren (de K N A W dus) dat iemand van een andere universiteit op grond van kwaliteit toch voorrang moet krijgen, dan moet het van die voorrang kunnen komen. De mogelijkheid van concurrentie tussen de universiteiten wordt dus open gehouden: meer dan een 'indicatieve verdeelsleutel' moet er niet zijn. Basis voor die verdeling is het aantal kroondocenten en promoties; daarnaast of misschien zelfs in plaats daarvan (vindt Deetman) zou de omvang van het voorwaardelijk gefinancierde onderzoek aan een universiteit moeten zijn. Om de fellowships goed te spreiden over de wetenschappen, worden die inge-

deeld in vijf hoofdgebieden: technische-, geestes-, gedrags- en maatschappij-, natuur- en levenswetenschappen. Bij die verdeling speelt het aantal promoties een rol als norm, maar de minister wil niet dat een gebied waar weinig gepromoveerd wordt om die reden niet aan zijn trekken zou komen. Voor dat probleem moet de K N A W dus nog een oplossing zoeken. Tot 1990 is er voor de fellows 5,6 miljoen gulden beschikbaar, afkomstig uit de herbezettingsgelden. Na 1990 moeten ze worden betaald uit de opbrengsten van de BUWP; met 300 fellows die een ton aan salaris en 20.000 gulden aan materiële kosten met zich meebrengen, zal er dan dus een bedrag van 36 miljoen mee gemoeid zijn. De materiële lasten moeten de universiteiten tot 1990 zelf betalen; daarna neemt de minister ze over. Dat geld moet, zo vinden de universiteiten, liefst wel gewoon worden toegevoegd aan de vakgroepskredieten. Ook vinden zij dat er naast de jaarlijkse verslaglegging na vijf jaar een uitgebreide evaluatie moet komen, om te zien of de fellows inderdaad iets oplossen van het probleem van de wetenschappelijke 'lost generation'. Want dat was destijds de reden om het instituut Fellow in te stellen. Esther Hageman/UP

Kamer sleutelt aan studiefinanciering van Deetman De kamercommissie voor onderwijs en wetenschappen diende vorige week donderdag haar 'voorlopig verslag' over het nieuwe studiefinancieringsstelsel in. Uit dit stuk valt af te leiden hoeveel invloed de storm van kritiek uit de maatschappij op de kamerleden heeft gehad en ook hoe het de plannen van minister drs. W.J. Deetman uiteindelijk zal vergaan. De drie grote partijen in de Tweede Kamer, CDA, W D en PvdA, verklaren zich nu weliswaar bereid om een Wet-Deetman het Staatsblad in te helpen, maar dan moet er veel veranderen, want de drie fracties zijn het telkens in (wisselende) meerderheden eens met elkaar. Zo zal een van de belangrijkse discussiepunten tussen Deetman en de Kamer de vraag naar de verhoudingen tussen de basisbeurs, de rentedragende lening en de aanvullende financiering (de topbeurs) worden. Die drie componenten bedragen in Deetman's voorstellen respectievelijk 7520 (voor thuiswonenden 3520), 3500 en maximaal 1056 gulden, waarbij de twee laatste bedragen afhankelijk zijn van het inkomen van de ouders. De PvdA heeft op dit plaatje de meeste kritiek. Door de volledige ouderonafhankelijkheid van de basisbeurs, werkt het stelsel in het voordeel van ouders met hogere inkomens, die voorheen alleen de lagere kinderbijslag ontvingen. CDA-woordvoerder dr. Ad Lansink laat in zijn inbreng weten dat 'een wijziging in de omslagpunten in het stelsel bespreekbaar moet zijn'. Het CDA komt tot die conclusie op basis van een wensenlijstje, waarvan verhoging van de grens waarboven ouders gaan meebetalen aan de studie - de zg. bijdragevrije voet - bovenaan staat, een voorstel waarvoor overigens ook al een meerderheid bestaat. Opvallend is overigens dat het lijstje van Lansink opvallend veel gelijkenis vertoont met de 6 voorwaarden die de VSNU aan het nieuwe stelsel heeft verbonden. Tilburgs H o g e s c h o o l b l a d

Een ander essentieel onderdeel van de voorstellen van Deetman is de partnerafhankelijkheid. 'Uit een oogpunt van gelijke behandeling van de verschillende samenlevingsvormen moet de nieuwe regeling zich ook uitstrekken tot niet-gehuwde partners', zo schrijft Deetman. Die gelijke behandeling kent twee kanten: De student kan een toeslag krijgen voor een partner die van hem of haar afhankelijk is. In deze tijd onder studenten een weinig voorkomende situatie, zoals de Emancipatieraad terecht in haar advies opmerkt. De keerzijde is echter voor het kabinet veel interessanter: Als een student samenwoont worden topbeurs, de mogelijkheid om rentedragend te lenen en uiteindelijk ook de basisbeurs gekort. Bovendien moet de partner in een latere fase ook meebetalen aan de aflossing van de opgebouwde lening. Een grote meerderheid (PvdA en VVD) in de kamer wijst de partnerafhankelijkheid als principieel onjuist, onuitvoerbaar, nodeloos ingewikkeld, in strijd met de maatschappelijke ontwikkelingen, privacybedreigend en fraudegevoelig van de hand. Een volgend punt waarop Deetman wijzigingen zal moeten slikken betreft de manier waarop studenten tegen ziektekosten zijn verzekerd. Deetman wil eigenlijk alles bij het oude laten, waarbij studenten of gratis zijn meeverzekerd bij hun ouders, of bij een van de studentenverzekeringen staan ingeschreven. Alle fracties in de Kamer willen dat voor studenten een verzekeringsvorm zal bestaan, waarvan de reële kosten door het ministerie van O & W in het studiefinancieringsbudget volledig worden vergoed.

Of dit de verplichte ziekenfondsverzekering wordt - zoals tJe hele linkse oppositie wil - of een andere vorm, de huidige, verbrokkelde situatie blijft niet voortbestaan. En dat is nog maar een deel van de te verwachten wijzigingen: In het wetsontwerp ontbreekt een regeling in het geval van 'weigerachtige ouders'. De Kamer wil de huidige regeling handhaven. Het recht op studiefinanciering houdt op met 30 jaar. Behalve de PvdA is ook de W D daar kritisch over, hoewel een wijziging niet zeker is. In ieder geval wil de Kamer op dit punt een verzachting voor studenten met een handicap, die vaak langer over hun studie doen. Om het beslag op rentedragende leningen zo klein mogelijk te maken (en daardoor zo veel mogelijk geld over te houden voor andere verlangens) wil de W D alle bijverdiensten van studenten vrijlaten. Waar moet het geld voor de veranderingen vandaan komen? Een van de mogelijkheden is dat de basisbeurs wordt'verlaagd. CDA en PvdA sturen daar beide op aan. Een andere mogelijkheid is om de totale middelen, die voor de studiefinanciering beschikbaar zijn, te vergroten. Niettegenstaande de vele wijzigingen die de Tweede Kamer aangebracht wil zien zal de structuur van het stelsel, inclusief vervolg van pag. 1

Indonesische juristen 'Jammer dat het zo gelopen is', reageert drs. A. Verhagen, directeur van het Tl AS. Vanaf september was de opleiding daar in voorbereiding in het kader van de School voor Hogere Juridische Vorming, met faciliteiten van de Raad voor Juridische Samenwerking met Indonesië. De post-doctorale opleiding Wetgevingsleer was een onderdeel van een groter project van deze raad. Verhagen betreurt het dat de Hogeschoolraad een stokje

isr.

de driedeling van het budget, en inclusief de ouderafhankelijkheid, het wel halen. Alleen de kleine linkse partijen, waarvan PSP en CPN binnenkort met een eigen studiefinancieringsvoorstel komen, wijzen die afhankelijkheid 'ten principale' af. Daartegenover staat de mening van de kleine christelijke fracties, voor wie het stelsel nu al veel te onafhankelijk van de ouders wordt. RPF-kamerlid Meindert Leerling is zelfs bang dat 'het reële gevaar bestaat dat derden (bijvoorbeeld drugshandelaren) met onzuivere bedoelingen misbruik zullen maken van de eigen middelen van de student'. Bovendien vindt Leerling het verschil in de basisbeurs van 4000 gulden voor thuis- dan wel uitwonende studenten bedenkelijk. 'Met 4000 gulden wordt het wel erg aantrekkelijk een kamer te zoeken. Een stimulans om het gezin te verlaten wijst deze fractie volstrekt van de hand', zo schrijft het reformatorische kamerlid. Hoe het stelsel van Deetman er uiteindelijk uit komt te zien zal afhangen van zijn verdediging, van de vindingrijkheid van de opposotie, van de volhardendheid van Lansink en drs. D.J.D. Dees ( W D ) als woordvoerders van de regeringspartijen, en, niet in de laatste plaats, van de politieke 'deals' waartoe de fracties bereid zijn. Bert Bakker/UP stak voor de opleiding maar hij legt er zich bij neer. 'Het college heeft een goed pleidooi gevoerd en daarvoor zijn wij erkentelijk, maar aan de andere kant moeten wij het besluit van de Hogeschoolraad respecteren', aldus Verhagen. Hij vertelt dat er nog geen overleg is geweest over de verdere consequenties van het raadsbesluit. Volgens hem lopen de andere twee opleidingen die vallen onder de School voor Hogere Juridische Vorming door het negatieve besluit geen gevaar. ^^ 15 novennber 1985

C/F gered, JUR

gesust

Raad amendeert concentratie wij -m- wm^y De Hogeschoolraad gaat in principe accoord met de concentratie van de wijsbegeertevoorzieningen. Alle filosofen van de KHT worden bestuurlijk geïntegreerd in de Centrale Interfaculteit (CIFK maar de vakwetenschappelijke filosofen krijgen - als ze dat wensen - een dubbelbenoeming, huisvesting binnen hun faculteit en garanties dat het onderwijs in de wijsbegeerte wordt toegesneden op de behoeften van de faculteit. De raad stemde ook in met de invulling van 4 plaatsen voor universitaire hoofddocenten in de CIF.

Deze toenadering tot het voorstel van het College van Bestuur ging aanvankelijk schoorvoetend. In een bijna twee uur durend debat op donderdag 7 november werden pogingen van enkele fracties om de beslissing uit te stellen (Breed Front) of de leerstoel rechtsfilosofie voorlopig binnen de Juridische Faculteit te houden (Onafhankelijk Appèl) weggestemd. Het zag er even naar uit dat deze kwestie op de agenda van een volgende raadsvergadering zou komen, toen W i m Dijkstra vóór het debat namens Breed Front een ordevoorstel indiende om de concentratie van de wijsbegeerte niet nü te behandelen. Volgens rector R.A. de Moor is er anderhalf jaar gepraat met de wijsgeren en dat vond hij lang genoeg. De voorstellen liepen telkens vast op onderlinge meningsverschillen tussen filosofen uit de vakwetenschappelijke richting en de filosofen uit de Centrale Interfaculteit, aldus de rector, die geen nieuwe elementen of ontwikkelingen zag opduiken om het debat nog langer uit te Bte«en. 'Consensus is op geen enkel mogelijke manier te bereiken', aldus de rec-

».

Te weinig geld voor !

computers

Ontslagen mogelijk op economische faculteit Het bestuur van de Economische Faculteit is niet erg gelukkig met de voorgestelde verdeling van de gelden ten behoeve van de informatiseringsprojecten aan de Katholieke Hogeschool. Een aantal projecten, die in het kader van de informaticastimulering uitgevoerd hadden moeten worden, vinden nu wellicht geen doorgang. Zelfs bestaat de mogelijkheid dat enkele medewerkers ontslagen moeten worden. Van het bedrag ad f 566. (XX), — dat door de economische faculteit werd aangevraagd voor de aanschaf van computerapparatuur, is slechts f 146.000,— aan haar toegewezen. En dat is veel te weinig, stelt het faculteitsbestuur in een brief aan het College van Bestuur. Bij de besprekingen van de eerste prognose 'realisatie personele lasten 1985' heeft de Hogeschoolraad op 20 juni 1985 besloten een bedrag van f 250.000,— te reserveren ten behoeve van apparatuur in het kader van de informatiseringsprojecten. De voorzieningen op dit gebied moeten door de Hogeschool binnen de eigen begroting bekostigd worden; de extra toewijzing van de Minister van Onderwijs & Wetenschappen inzake de versterking van de informatisering van alfaen gammawetenschappen had slechts betrekking op de personele lasten en niet op de 'overige lasten'. Aan deze reservering voegde de Hogeschoolraad begin oktober nog eens f 203.194,— toe, geld dat uit een pot van de af- en overschrijvingsregeling 1985 kwam. Al met al is

)85

Tilburgs H o g e s c h o o l b l a d

tor. Vooral vanuit de Juridische Faculteit was, in een ultieme poging om de leerstoel rechtsfilosofie te behouden, sterk aangedrongen op uitstel. (Zie THB van afgelopen week). Toen de opgestoken handen werden geteld bleken de stemmen - met 11 voor en tegen - te staken. Bij herstemming werd het voorstel van orde nipt (10 voor, 12 tegen) verworpen. Maar Breed Front had ook nog een motie achter de hand waarin de fractie pleit om dan tenminste na behandeling de beslissing uit te stellen. Volgens de motie is het gezien de inhoud van vele reacties niet opportuun een beslissing te nemen in verband met de concentratie. 'Nu echter blijkt dat op vele gronden de standpunten danig in beweging zijn, lijkt het onverstandig de besluitvorming te forceren. Zij het, dat uitstel geen afstel mag worden,' aldus de fractie in een toelichting. Die beslissing mag er dus komen nadat een ambtelijke projectgroep met een ruimere opdracht er in slaagt 'een voor alle partijen na uitvoerig beraad aanvaardbaar compromis tussen concentratie en deconcentratie te formuleren'.

Opnieuw pleitte rector De Moor voor een afhandeling zonder uitstel. 'Alles wat de juristen in feite willen kan binnen onze voorstellen', aldus de rector die deze uitspraak met voorbeelden illustreerde. De CIF moet de wensen van de faculteiten nakomen, de faculteiten kunnen hun f i nanciële inbreng terugtrekken, met consequenties voor de CIF. De juristen bepalen zelf de inhoud van de cursus rechtsfilosofie. Alles is mogelijk en dit voorstel heeft het voordeel dat rechtsfilosofen ook nog contact houden met andere filosofen. 'Ik ben geen wijsgeer, maar ik denk te weten dat die contacten nuttig zijn', aldus de rector. Verder kregen de verontruste juristen van het college de toezegging dat de leerstoel rechtsfilosofie niet zal sneuvelen als de CIF straks naar 4 leerstoelen moet. Paul Gerlach van het Onafhankelijk Appèl (OA) gaf uitleg bij het amendement van zijn fractie, die wel concentratie wil maar de leerstoel rechtsfilosofie nog even - voor de periode van het huidige KHT-Ontwikkelingsplan 86-89 - bij de juristen wil laten. 'Voor ons zijn er twee moeilijkheden: we hebben enerzijds een afkeer om ons te mengen in problemen van Onderwijs en Onderzoek, maar anderzijds hebben we ons altijd sterk gemaakt voor een efficiënte organisatie', aldus Gerlach die zich ook nog afvroeg hoe zo'n projectgroep bemand gaat worden en welke de toekomstperspectieven zijn binnen de CIF. De fractie PLM was bij monde van Jan Boelhouwer sterk vóór concentratie van het filosofie-onderwijs en onderzoek. Boelhouwer maakte zich zorgen over uit-

een bedrag van ruim vier en een halve ton beschikbaar voor de verdeling. Het College van Bestuur heeft de besturen van de (sub)-faculteiten, de Centrale Interfaculteit Wijsbegeerte (CIF), de Dienst Bouw- en Huishoudelijke Zaken (DBH) en de Dienst Rekencentrum (DRC) verzocht om vóór 20 augustus 1985 aanvragen in te dienen die betrekking hebben op aan te schaffen computerapparatuur. Door velerlei oorzaken Is deze termijn aanzienlijk overschreden; de laatste aanvraag werd pas op 15 oktober ontvangen. Het totaalbedrag van de aanvragen heeft inmiddels het miljoen overtroffen: genoemde diensten en faculteiten hebben samen f 1.173.000,— nodig. De economische faculteit eist het leeuwedeel hiervan op nl. f 566.675,—

48 % van de totale aanvragen. Andere instanties die hoog scoren zijn de DBH (f 113.000,— voor comoputervoorzieningen in de collegezalen) en de CIF met f 95.000, —. Al deze aanvragen overtreffen het budget van f 453.000,— ruimschoots. Omdat de meeste aanvragen niet of slechts gedeeltelijk gehonoreerd kunnen worden heeft het CvB gezocht naar een soort verdeelsleutel. Zij heeft daarbij gebruik gemaakt van het advies tiat uitgebracht is door de Technische Adviescommissie Automatisering (TACA). Deze commissie heeft de aanvragen getoetst op een tweetal aspecten, te weten in hoeverre past de aanvraag binnen de aparatuur van de KHT en hoe volledig is de aanvraag. Uiteindelijk resulteerde een verdelingsvoorstel waarin de economische faculteit f 146.400,— kreeg toegewezen, twee derde gedeelte van het bedrag dat beschikbaar was voor informatiseringsapparatuur. (Van het budget gaat ruim f 17.000,— rechtstreeks naar de Subfaculteit Psychologie, vanwege 'het urgente karakter van de aanschaf' en ruim twee ton is bestemd voor de post algemene voorzieningen; resteert voor informatiseringsapparatuur f 221.550, — .) Uit de brief van het bestuur van de economische faculteit aan het CvB spreekt een diepe teleurstelling. Maar er is ook sprake van onzekerheid omtrent de haalbaarheid van een aantal geplande projecten die in het kader van de informaticastimulering uitgevoerd dienen te wor-

stel en een voorstel om een hearing te organiseren. 'Dan zou de lobby nog aanzwellen en de tegenstellingen nog groter worden.' Volgens Boelhouwer is de vrees voor de rechtspositie bij overgang naar de CIF ongegrond. Die blijft dezelfde, het aantal dienstjaren blijft doortellen. De studentenfractie V.I.P. schaarde zich achter de voorstellen van PLM terwijl de studentenfractie PSF zich niet voor of tegen verklaarde, maar het belangrijker vindt hoe straks de zaak wordt ingevuld. PSF vroeg van het college een ontkenning van de geruchten dat de katholieke signatuur van de KHT gediend zou zijn met een keuze voor concentratie in de CIF. 'De signatuur speelt geen rol' antwoordde rector De Moor met klem. Tegen het voortstel van de fractie OA bracht de rector in dat de filosofen uit de faculteiten een dubbelbenoeming krijgen, zodat ze inspraak krijgen in de CIF en in hun faculteit van herkomst. Het principebesluit is gericht op de bestuurlijke integratie van de filosfie-voorzieningen. Nadere uitwerking van dit principe-besluit krijgt de raad later voorgeschoteld. Er is nog niets te vrezen, aldus het college. De motie van Breed Front en het amendement van OA haalden het niet. Een amendement van Breed Front voor dubbelbenoemingen, voor huisvesting binnen de betreffende faculteit en voor garantie t.a.v. de behoeften van de faculteiten werd wel in het besluit van de raad opgenomen. Het besluit staat ook toe dat de 4 UHD-plaatsen voor de CIF als volgt worden ingevuld: 1 voor wijsbegeerte van het recht, 1 voor sociale filosofie en 2 plaatsen op persoonlijke titel. E.V. den en waarop mensen zijn aangetrokken en aangesteld. 'De relatief geringe middelen zijn niet toereikend om over te gaan tot de aanschaf van apparatuur en programmatuur benodigd voor het uitvoeren van de projecten. Een mogelijk gevolg hiervan kan zijn dat recentelijk aangetrokken medewerk(st)ers de instelling weer zullen verlaten hetgeen gevolgen zal hebben voor zowel de informaticastimulering binnen de faculteit als voor het aanzien van de KHT als instelling', schrijft de heer A.C. Janssen, secretaris van de economische faculteit in zijn brief aan het College van Bestuur. Naast deze gedwongen ontslagen verwacht hij dat de achterstand die de faculteit op het gebied van de automatisering heeft nog minder snel ingelopen kan worden. Erg zwaar getroffen voelt de FEW zich door het negatieve oordeel dat het CvB gaf over de aanschaf van een nieuwe micro-VAX met toebehoren. Het faculteitsbestuur is van mening dat daardoor de voortgang van een aantal projecten ernstig in gevaar dreigt te komen. Ook het grafische wmk raakt in de knel als er geen micro-VAX-configuratie komt. Het centrale VAX-cluster heeft voor dit werk maar een beperkte capaciteit, een eigen micro-VAX zou hier dus uitkomst kunnen bieden. Nu het CvB daar 'nee' tegen zegt komen de banen van twee personeelsleden, die speciaal voor de ontwikkeling van de grafische computerfaciliteiten zijn aangesteld, op de tocht te staan. Janssen eindigt zijn brief met: 'De faculteit acht het niet juist om mensen, die op projecten zijn aangetrokken, werkzaamheden uit te laten voeren die ver liggen onder het daarvoor benodigde niveau'. M.K. 15 novennber 1985

Na jarenlang soebatten besloot de Italiaanse regering in 1980 tot een universitaire herstructurering gedurende een experimen tele periode van vijf jaar. In die tijd zou de postdoctorale oplei ding een onbekend fenomeen in Italië, evenals de Technische Hogeschool van de grond getild moeten worden, diende er duidelijkheid te komen over de rechtspositie van de talloze we tenschappelijke medewerkers en zouden beurzen worden in gesteld voor studenten die in het buitenland een vervolgstudie wilden volgen. Die experimentele periode zit er bijna op en dus zal er binnen kort een onvermijdelijke evaluatie komen. Twan Geurts en Ruud Keulers liepen daar op vooruit en vroegen een aantal be trokkenen naar de resultaten. T o e n ik dat zag ben ik rechts gewor den.' De al op leeftijd gekomen vroegere correspondent van het Duitse weekblad Der Stern mag er aan de bar van de In ternationale Persclub in Rome graag met enig afgrijzen aan terugdenken: de uni versitaire situatie in Italië na 1968. De verbeelding had de greep naar de macht niet kunnen voltooien en vervolgens be sloten zich niet bij die mislukking neer te leggen. Wat volgde gedurende een groot deel van de jaren zeventig kan slechts omschreven worden als een volstrekt»; chaos. Medewerkers en studenten ver sierden voor elkaar aardige baantjes aan de universiteit en als er voor hen nog geen studierichting voorhanden was, werd die ter plekke ingesteld. Met als ge volg dat de huidige student nog steeds een riante keus heeft uit meer dan 5000 disciplines. Toch is er de afgelopen jaren het een en ander veranderd. 'Het is allemaal prima geregeld,' vindt mevrouw Maria Luisa Marino van het mi nisterie van Onderwijs. 'Een jungle,' zegt Antonio Ruberti, rector magnifcus van de Universiteit van Rome. 'Er zijn een hoop kletsverhalen gehouden, maar daar houdt het wel mee op,' valt wiskundede kaan Alessandro F iga Talamanca hem bij. En de studenten? 'Wij zijn het slacht offer van wat er na 1968 gebeurd is.' 'Een puinhoop!' Vanna Barenghi, onder wijsredactrice van het linksliberale dag blad La Repubblica reageert in een split second op de vraag wat zij vindt van de huidige universitaire onderwijsstructuur. Natuurlijk, er zijn best hier en daar op de 55 universiteiten die Italië telt goeie hoogleraren te vinden, maar het grote probleem zit 'm in het ieerstoelenbeleid. Als je tenminste in dit opzicht van beleid mag spreken. Italië kent namelijk het stelsel van 'Titalarita': een hoogleraar krijgt een leerstoel toegewezen en mag zich dan ook alleen maar op dat specifie ke vakgebied bewegen. Barenghi: 'Dat leidt tot hele absurde situaties: als een docent bijvoorbeeld dit jaar maar vijf stu denten heeft en zijn collega van een aan palend vakgebied 300, dan is het bij ons uitgesloten dat de een de ander een handje helpt. Volgens de laatste schat tingen hebben we meer dan 5000 studie richtingen, dus tel uit je winst.'

Daar komt nog bij, aldus Barenghi, dat het in Italië een goede gewoonte is om geen wetenschappelijke medewerkers bij het onderwijs te betrekken, dat doet de hooggeleerde liever zelf: 'Kijk bijvoor beeld naar medicijnen: volgens de cijfers is de docent/student verhouding daar 1 op 37. Dat lijkt heel redelijk maar de wer kelijkheid is dat die medewerkers zich al lemaal met vrij onbeduidende zaken be zighouden. De belangrijke zaken handelt de hoogleraar zelf af en het geven van onderwijs is heel belangrijk. Daar ont leent de docent zijn prestige aan. Hoe meer studenten, hoe meer medewerkers en aan de top van de pyramide: hijzelf. En dan is het alleen nog maar zaak te voorkomen dat een ander je studenten wegkaapt.'

COMMISSIE

^^^^Ê^^ma^

Hoogleraar worden is trouwens in Italië geen kwestie die even op een achterna middag onder de vakgroepsborrel gere geld wordt. Zoals bleek in februari van dit jaar toen er een kleine 3000 vacatures waren voor seniormedewerkers en ruim 3000 voor hoogleraar. En niet te verge ten: 20.000 kandidaten. Van oudsher be staat in Italië een uitgebreide commissie die via een vergelijkend warenonderzoek uit probeert te vinden wie het meest ge schikt zijn om die posities in te nemen. Eveneens van oudsher bestaat die com missie uit dezelfde personen, een machtsblok van niet geringe omvang in het universitaire wereldje. Al jaren wor den pogingen in het werk gesteld om wat nieuwe gezichten in die commissie te krijgen en dat leek uiteindelijk in 1979 ook te lukken. Omdat niemand van enige wetenschappelijke importantie een colle ga het licht in de ogen gunt, werd bij wet besloten om dat lidmaatschap van de commissie te laten rouleren. Zeer tegen de zin van minister F alcucci van Onder wijs besloot de Nationale Universitaire Raad in 1983 ook nog, dat een commis sielid alleen nog zeggenschap had over benoemingen op een beperkt aantal dis ciplines. En slechts voor een periode van een jaar, opdat een eenmaal afgewezen kandidaathoogleraar een jaar later niet met dezelfde man of vrouw geconfron teerd zou worden. De minister in de gor

dijnen en, gesteund door zijn politieke vriendjes in de commissie, in beroep bij de Italiaanse Raad van State. Die tover de de wettekst om tot een elastiekje: Herverkiezing was te allen tijde toe gestaan en ook in dezelfde discipline. Waarop F alcucci vrolijk eigenhandig een lijst samenstelde met daarop de namen van leden die al in 1974 de commissie be volkten. Kortom, de honden blaffen, maar de karavaan trekt voort in een Itali aanse toonzetting.

ONRUST

De prof is weer helemaal de b aas

^^m^^m^^m^

Over de hele linie valt overigens enige onrust te bespeuren in het universitaire wereldje na een vijfjarige periode van be trekkelijke rust. Dat constateert althans Antonio Ruberti, rector magnificus van de Universiteit van Rome. Waar kwam die rust na de turbulente ja ren '70 eigenlijk ineens vandaan? Ruberti: 'Er bleek ineens bij studenten weer anirho te bestaan voor de studie en dat ging gepaard met een toenemende bereidheid onder zowel wetenschappe lijk als nietwetenschappelijk personeel om alles weer regelmatig te laten verlo pen. Dat verliep heel geruisloos, maar dat is gebruikelijk bij positieve proces sen. Die springen nu eenmaal niet direct in het oog.' De onrust die Ruberti nu in de lucht voelt, is naar zijn mening terug te voeren naar hfet begin van de universitaire her structurering in 1980. Destijds zou er on voldoende geluisterd zijn naar kritische opmerkingen over die herstructurering. En het zijn, aldus Ruberti, dezelfde criti casters die nu de vinger wederom op de zere plek leggen: 'Er is geen enkele voor uitgang geboekt op terreinen die in 1980 niet uitdrukkelijk aan de orde kwamen, zoals bijvoorbeeld de vorming van stu denten, alles wat niet meteen met in formatieoverdracht te maken heeft. Omdat die experimentele periode nu af loopt, komt men in tijdnood en wordt her en der getracht nog iets te regelen. Dat gebeurt dan per deelgebied, zoals bij me dicijnen, met als gevolg dat er binnen de universiteit als geheel grote verschillen dreigen te ontstaan.' Maar ook op gebieden waar wel sluiten de afspraken over zijn vastgelegd wil het nog niet zo erg vlotten. Zo wordt er aan alle kanten opnieuw gediscussieerd over de in 1980 gecreëerde indeling voor het wetenschappelijk personeel in drie cate gorieën: gewoon hoogleraar, 'geasso cieèerde' hoogleraar (zeg maar: UHD) en onderzoeksmedewerker. Een ontwikke ling die Ruberti met lede ogen aan schouwt, omdat hij vreest dat de herope ning van die discussie zal leiden tot con flicten en daling van de motivatie onder de wetenschappers. Dezelfde vrees kort om die in Nederland ontstaan is over het nieuwe rangenstelsel. Een tweede heet hangijzer betreft de in voering van een postdoctorale oplei ding, tot voor kort een voor Italië volstrekt onbekend fenomeen. Bij de herstructurering in 1980 werd echter theoretisch voorzien in die leemte, maar daar bleef het voorlopig dan ook bij. Met een vertraging van drie jaar werden in 1984 schuchter de eerste cursussen op gezet, maar er was ministerieel ingrijpen voor nodig om te zorgen dat eind '84 niet hoefde te worden gesproken van het zo veelste doodgeboren onderwijskindje. Wel was toen duidelijk dat alle studenten

toraal gezwind richting bedrijfsleven en die hun hoop op deze vervolgopleidiii! gaan echt niet zitten wachten tot de mi gevestigd hadden, het in ieder geval voa nister met een redelijke vervolgopleiding het seizoen 84/85 wel konden schudden op de proppen komt. Met als logisch ge En ook voor het lopende cursusjaar Is hel volg dat de postdoctorale opleiding be nog zeer onduidelijk of er postdoctorali volkt wordt door 'chronisch intellectue cursussen kunnen worden gevolgd te len die toch geen werk kunnen krijgen'. ingewikkeld en te tijdrovend, zo luide» En dat gaat weer ten koste van de kwali de belangrijke argumenten van de te teit van het wetenschappelijk onderzoek, leidsmakers, die in dit geval op hft mi aldus Talamanca: 'leder jaar dat er geen nisterie gezocht moeten worden. fatsoenlijke vervolgopleiding is betekent Dit tot woede van Ruberti die niet w een netto, onherstelbaar verlies van hon plan is om 'dergelijke belangrijke ople dingsmogelijkheden te laten strande/ ptoMinn van onze beste studenten. Die ben je voorgoed kwijt voor wetenschap door een aantal verkeerde beslissingen' Gezien de stilte die er momenteel heersi pelijk onderzoek. De minister schijnt ech ter te denken dat het postdoctoraal rondom de postdoctorale ople^Angetx slechts een gelegenheid is om af en toe vreest Ruberti voor een 'opleiding opi'n een handjevol beurzen weg te geven.' Italiaans': een jaar wel, een jaar met, eei Ook de tweede brandende kwestie waar jaar wel, enz... 'Het is mij een raadse| de herstructurering van het universitair waarom zoiets in Italië zo moeilijk van*i onderwijs een oplossing voor had moe grond komt, terwijl drie a vierjarige opleh ten bieden, acht Talamanca een volko dingen in andere Europese landen al i\ men mislukking: de rechtspositie van het lang bestaan. Bovendien hebben de et wetenschappelijk personeel. 'Het doel varingen in andere landen toch duideli|l was in 1980 om duizenden mensen een aangetoond dat de rol van de postdoc vaste aanstelling te bezorgen, zoge torale opleidingen bijzonder belangrijk is naamd omdat er bij hen verwachtingen zowel in de vorming van docenten en oit waren gewekt. Dat was het laatste be derzoekers als voor de toevoer van hoo} drijf van een poging van alle politieke gekwalificeerd personeel in de topkadec groeperingen om zieltjes te winnen. Het van de productiesector. Het klinkt mis resultaat is er dan ook naar: iedereen schien hard, maar ik kan niet anders daf heeft in deze wetenschappelijke compe een absolute onge'interesseerdhe/d waai titie gewonnen, want iedereen kreeg een nemen voor de problemen van jongeren, vaste aanstelling. Zonder dat er van enig terwijl iedereen weet dat ons land m de objectief criterium sprake is geweest. wetenschappelijke wereld doorgaat voor Dan vraag je natuurlijk op den duur om een onderontwikkeld gebied.' moeilijkheden.'

COMPETITIE

^Ê^^^Ê^^

'Het lijkt er veel op, dat de minister ge«' flauw idee heeft hoe een postdoctora' opleiding er in een industrieland uit mof zien.' De wiskundedekaan van de R» meinse universiteit, Allessandro F igal* lamanca velt zo mogelijk een nog har* oordeel over de herstructurering dan zf 'baas' Ruberti: 'De realiteit heeft de SOIT berste verwachtingen overtroffen.' R beste studenten verdwijnen na hun dot

Waarbij, aldus Talamanca, de vraag zich opdringt of men gewoon niet in staat is om een aantal zaken afdoende te rege len, ofwel dat er sprake is van opzet om de manoeuvreerbaarheid van de minister zo groot mogelijk te houden. 'Er zijn de afgelopen jaren tal van schitterende con gressen gehouden met zeer vooraan staande sprekers over het thema 'Her vormingen in het universitaire onder wijs'. Maar wat koop je voor al die klets praat als men niet eens in staat is om de

Het ministerie van onderwijs in Rome huidige gang van zaken fatsoenlijk te organiseren.' Als de situatie in het ministerie van on derwijs exemplarisch is voor de structuur van het wetenschappelijk onderwijs, dan kunnen Ruberti en Talamanca nog gerui me tijd blijven roepen in de woestijn. De ons toegewezen woordvoerdster, drs Maria Luisa Marino, is hoofd van het Al gemene Departement voor het Hoger Onderwijs. En dat blijkt nergens uit. Vol gens mevrouw Marino is alles ofwel pri ma geregeld ofwel ze weet van niets. Ze zegt dan ook voornamelijk gespeciali seerd te zijn in internationale betrekkin gen. Daarvoor heeft ze de beschikking over maar liefst twee secretaresses, waarvan de een tijdens ons gesprek met overgave een kruiswoordpuzzel invult en de ander letterlijk het moede hoofd ge ruime tijd in de schoot legt. Het is druk kend weer. De vraag is uiteraard wat mevrouw Mari no dan als belangrijkste problemen ziet in het hedendaagse universitaire onder wijs? De studenten natuurlijk: 'Het aantal studenten is in de jaren tussen 1965 en 1975 gestegen van 400.000 tot een mil joen. Het is duidelijk dat zowel de gebou wen als het personeel daar niet op bere kend waren. Dus heeft de regering in 1980 een herstructurenng doorgevoerd waarbij voldoende geld is vrijgemaakt om nieuw personeel aan te kunnen stel len.' Inderdaad, zo kun je het ook uitleg gen. Een belangrijke vernieuwing is volgens Marino daarnaast de invoering van de postdoctorale opleiding, waarvan ze vindt dat die uitstekend functioneert. En niet te vergeten het Italiaanse equivalent van het 'dossierdiploma', een briefje waaruit blijkt dat iemand een aantal uni versitaire vakken heeft gehaald. Altijd goed om bij de bedrijfsleider aan te drin gen op promotie. Hoe zit het dan met die wildgroei van studierichtingen en de machtspositie van

Het is toch even schrikken om bij het bin nentreden van een studentenflat gecon ■fronteerd te worden met een tweetal zwaar bewapende leden van de Herman dad. Weliswaar is Rome behoorlijk ze nuwachtig geworden van een tweetal bomaanslagen in het centrum van de stad, maar om nu meteen de hele stu dentenflat onder politionele curatele te stellen lijkt wat overdreven. De Italiaanse student studeert weer en dat is zoals in Nederland ook vrijwel zijn enige activiteit. Ze moeten trouwerrs wret. Vrijwel alle studieprogramma's zijn teruggebracht tot vierjarige opleidingen en er staan zware sancties op het overschrijden van die termijn. Het collegegeld stijgt met ie der jaar dat langer over de studie wordt gedaan en een studiebeurs wordt na het verstrijken van de reglementaire speeltijd een onbereikbaar ideaal. Zelfs met een dergelijke beurs is het vol gen van een academische studie geen periode die bol kan staan van de uitspat tingen. De enige voordelen ervan zijn de onafhankelijkheid van de ouders en de prettige wetenschap dat je de beurs niet terug hoeft te betalen. Het bedrag zelf is, zeker voor Nederlandse begrippen, een schijntje: Tussen de twee en vierdui zend gulden per jaar. Daar koopt de Ro meinse student heel wat voor, de wijn is er goedkoop en een maaltijd in de mensa kost nog geen twee piek. En: de huis vesting in een studentenflat is gratis. Als je er tenminste in slaagt om een vrij staande kamer te veroveren. Weinig politieke activiteit dus, en toch die politiebewaking, overigens naast de onvermijdelijke portier. Een erfenis uit het anarchistische verleden, aldus Enzo, student economie: 'Na de studentenre voltes van '68 waren met name de stu dentenflats bolwerken van politiek acti visme. Maar de burgers kregen op de een of andere manier de indruk dat het hier vol zat met prostituees en drughan delaren. Als zo'n vooroordeel eenmaal is ontstaan krijg je dat er met geen stok

meer uit, dus is aan het eind van de ze ventiger jaren die politiecontrole inge steld. Ook trouwens om te voorkomen dat veel kamers illegaal onderverhuurd worden. Ze kosten niks dus dat is nogal aantrekkelijk.' Niet alleen de verhevigde studiedruk blijkt verantwoordelijk te zijn voor het ge brek aan politieke activiteiten onder stu denten. In sommige gevallen loopt men zelfs lijfelijk gevaar als we sociologiestu dent F ranco moeten geloven. 'Vanaf de moord op Aldo Moro is de repressie enorm toegenomen. Men deinst er bij voorbeeld niet voor terug ongemerkt een briefje met opruiende taal in je jaszak te stoppen. Even later staat dan de politie voor je deur rnet de vraag of ze je even kunnen fouilleren, waarbij ze uiteraard meteen dat briefje vinden. En dan hang je.' Redelijk tevreden zijn vrijwel alle studen ten over de onderwijshervormingen die hebben plaatsgevonden, als wil de orga nisatie per faculteit nogal eens drastisch verschillen. Ettore, die iets ingewikkelds studeert om later gebouwen te ontwer pen die aardbevingsbestendig zijn, heeft er alleen problemen mee, dat hij slechts geconfronteerd wordt met theoretische vakken. Het kan erger, zegt hij: 'Je hebt faculteiten die verdeeld zijn over de hele stad. Of vakken waar een docent 300 of 400 studenten moet bedienen en dus aan het eind van het jaar ook nog eens zoveel examens af moet nemen. Dat levert aar dige taferelen op bij die examens: een fout antwoord en je kunt vertrekken.' Van werkelijke democratisering in de bestuursstructuur is ook allang geen sprake meer. Op bescheiden schaal par ticiperen af en toe nog wat studenten in raden en besturen, maar het ziet er naar uit dat aan die situatie binnenkort een einde komt, wanneer het behoudende deel van het wetenschappelijk corps zijn zin krijgt. F ranco: 'De hoogleraar is weer helemaal de baas en de rest heeft niets te vertellen. Dat is de prijs die we betalen voor 1968.'

hoogleraren? Helaas, daar weet me vrouw niets van. Dus switchen we van de ene doodlopen de weg naar de andere: de Europese sa menwerking waarin mevrouw Marino volgens eigen zeggen gespecialiseerd is. Wij hebben de indruk dat die samenwer king binnen de EG nog in een embryo naal stadium verkeert. Die indruk is hele maal fout. Marino: 'De EG heeft juist bij zonder veel gedaan aan de Europese uit wisseling van plannen. Interessant is bij voorbeeld dat er op dit moment twee ini tiatieven door de EG worden gefinan cierd: het opzetten van studie en onder zoeksprogramma's door verschillende universiteiten en de mogelijkheid om vier weken lang onderzoek te kunnen doen aan een van de universiteiten binnen de EG.' Welke universiteiten zijn daarbij betrok ken? Marino: 'Dat is een beetje moeilijk

te zeggen. De regeling werkt al een jaar of zeven en in Europa zijn zo'n 600 uni versiteiten daarbij betrokken.' Wat voor soort projecten moeten we ons daarbij dan voorstellen? Dat zijn details waar we beter niet naar kunnen vragen. Marino houdt een goed oog voor de gro te lijnen: 'Min of meer alle disciplines zijn daarbij betrokken, zowel de mensweten schappen als de exacte vakken. Wel kun je constateren dat over de hele linie met name pedagogiek een sterke positie in neemt in die samenwerking.' Waarna mevrouw Marino te kennen geeft nu dringend naar een andere af spraak te moeten. Terwijl de secretares se ontwaakt, is het onze beurt om het hoofd in de schoot te leggen. Rector Ruberti zou wel eens gelijk kun nen krijgen: 'Als het zo doorgaat zijn we binnen de kortste keren weer aangeland op het punt waar we begonnen zijn.'

Twan

Geurts

en Ruud

Keulers/UP

Met dank aan wik Kees Nonen

Italië na de universitaire herstructuréffg

'Wetenschappelij zijn we nog steeds onderontwikkeld' 15 november 1985

Tilburgs Hogeschoolblad

T\Nee tegengestelde visies over de rol van de export

IVO brengt studies uit over India Het Indo Dutch Program on Alternatives in Development (IDPAD) is een samenv\/erkingsverband tussen Nederlandse en Indiase sociaal-wetenschappelijke onderzoekers. Binnen dit verband is het streven gericht op het bevorderen van IndiaasNederlandse research naar alternatieve, meer gelijkwaardige ontwikkelingsmodellen voor zowel de rijke als de arme landen. Het komt er op neer dat men processen bestudeert die de ontwikkeling van deze twee groepen landen over en weer beïnvloeden. Drs. Ben Evers, directeur van het Instituut voor Ontwikkelingsvraagstukken (IVO) van de KHT en tevens projectieleider van het samenwerkingsverband: 'Een niet te onderschatten bijproduct van deze samenwerking is het direct contact tussen onderzoekers in ontwikkelings- en in geïndustrialiseerde landen. Het gebied waar het IDPAD haar aandacht op richt is vrij uitgebreid, maar uiteindelijk laten de onderzoeksterreinen zich terugbrengen tot de onderwerpen export en industrialisatie, multinationals, vrouwen en ontwikkeling en als laatste de kleinschalige industrie. In twee van deze projecten heeft ook het IVO geparticipeerd. Het eerste betrof het onderwerp 'Vrouwen in de Indiase Kledingindustrie', waarover al eerder een publicatie is verschenen. Het tweede project heeft zich gericht op een analyse van de betekenis van de industriële export voor het Indiase ontwikkelingsmodel. In het kader van de serie IRIS (International Relations and Industrial Structure), die door het IVO wordt uitgegeven, zijn onlangs twee studies verschenen die deze problematiek van verschiHende zijden benaderen. Dr.

Universiteitsbladen In KU NIEUWS uit Nijmegen komt deze week psycholoog Dr. Gerard Schippers aan het woord over het anti-alcoholbeleid van staatssecretaris Van der Reyden. De bewindsman wil d.m.v. een preventie- en voorlichtingsbeleid het te hoge alcoholgebruik tegengaan. Geen 'it's the right one, it's the bright one, it's...' meer op de televisie dus. De Nijmeegse psycholoog is het met dat beleid helemaal eens. Volgens Schippers gaat het er om de gewoonte alcohol te gebruiken, te doorbreken. Niet zo gauw een pilsje pakken... of een vermouthje natuurlijk. De psycholoog is het natuurlijk niet helemaal eens met Van der Reyden. Zo heeft hij jammerlijk een aantal doelgroepen in de nota gemist bij wie alcohol ook een probleem is. Met name de bejaarden zou hij willen opvoeren. In tehuizen schijnt nog al eens een stevige borrel gedronken te worden. Verder niets dan lof voor 'de indrukwekkende nota' van de staatssecretaris. Proost.***** In Utrecht zijn vorig jaar de subfaculteiten Psychologie, Pedagogiek en SociaalCulturele Wetenschappen gefuseerd in één faculteit: Sociale Wetenschappen. De drie studierichtingen hebben sindsdien een gezamenlijke propedeuse. In Tilburg bestaan soortgelijke plannen dus is het extra interessant eens te horen hoe het in Utrecht gaat. Niet al te best, zo blijkt uit een artikel in het Utrechtse UNIVERSITEITSBLAD. De fusie verloopt maar moeizaam. De sfeer op de faculteit is niet al te best: ruziënde hoogleraren die het oneens blijven over een on-

V. Kelkar, economisch adviseur bij het Indiase Ministerie van Handel en dr. K. Raipuria, directeur van de Economische Dienst in India schreven het boek 'Manufactures exports in India's development; policy options for the eighties'. Ze behandelen voornamelijk de beleidsmatige kant van de export en ze benadrukken de noodzaak van een politiek die gericht is op de exportstimulering. Prof. dr. Simutra Chtsti van het Indian Institute of Foreign Trade is een andere mening toegedaan. In 'Foreign trade and economic development of India; issues in the eighties' bespreekt zij de analystische aspecten van een meer export-georiënteerde strategie om te concluderen dat India zich meer op de binnenlandse 'markt moet richten. Sinds enkele jaren gaat de industrialisatie-strategie van India een andere richting in. Steeds meer wordt de nadruk gelegd op het belang van de aanwezigheid van een grote buitenlandse afzetmarkt. Maar niet iedereen denkt daar het zelfde over; de verandering in deze visie is er de aanleiding van geweest dat er in India een felle discussie is losgebarsten waarin de voor- en nadelen van een 'outwardlooking' model breed worden uitgemeten. Het rapport van Kelkar en Raipuria is een bijdrage tot dit debat. In hun studies geven zij een overzicht van de verschil-

derwijsprogramma, docenten die tegen studenten aanzeuren over hoe moeilijk hun taak wel niet is, studenten die het allemaal zat zijn en derhalve vertrekken en tenslotte een bestuur dat zich achter de studenten opstelt. Kortom, bittere ellende allemaal. Een van de hoogleraren op die faculteit is Piet Vroon, zulo-columnist bij de Volkskrant. Vroon wordt elders in het Universiteitsblad geïnterviewd. Hij geeft (op zijn eigen wijze) een beeld van zijn collega-hoogleraren: 'Als je je taak niet meer fatsoenlijk kunt uitvoeren, ga dan weg en niet pas over vijf jaar. Geef mensen van 35, 40 jaar de kans. Als deze faculteit ten gronde gaat is dat mede het gevolg van de lamlendighvd van een niet onaanzienlijk deel van de kroondocenten die meer aan hun eigenbelang dan aan het algemeen belang denken'. Over de fusie van de drie subfaculteiten, die Vroon eerder 'watersoep' noemde, zegt hij 'Als Shell besluit een aantal fabrieken te laten fuseren dan volgt daar toch ook niet uit, dat ze fietsen in plaats van olie gaan maken'. Iedere sociale faculteit heeft zijn eigen Zijderveld, nietwaar?***** De problemen die de KHT uit afkortingsoverwegingen met zijn naamswijziging heeft als men zich universiteit moet gaan noemen, heeft bij de overige hoge-' scholen heel wat los gemaakt. THT NIEUWS meldt dat de TH Twente, die liever geen TUT wil zijn, in de problemen met Eindhoven komt wanneer men zich TUE (nschede) gaat noemen. THD (rienerlo) (Drienerlo is de plaats waar de TH Twente gevestigd is) kan ook al niet want dat vindt Delft weer niet goed. Wal een getut! H.B.

lende theoretische benaderingen over de rol van de industriële export binnen de ontwikkelingsstrategie. Na een beoordeling van de situatie van de mondiale afzetmarkt in de jaren tachtig komen Kelkar en Raipuria met enkele beleidsvoorstellen voor de Indiase export. Ze concluderen dat een importvervangende industrialisatie niet noodzakelijk tegengesteld hoeft te zijn aan een industrialisatie die op de export georiënteerd is. Beide strategieën kunnen elkaar heel goed aanvullen. India zal haar industriële export stevig moeten stimuleren zonder de thuismarkt te verwaarlozen, is de algemene stelling. Prof. Chisti is niet erg gelukkig met de verandering van het Indiase handelsbeleid naar een meer op de export gerichte industrie. In haar studie, de 25ste publicatie in de IRIS-serie, komt ze tot de conclusie dat er geen algemene theorie is te geven over de export als motor voor de economische groei. Het hangt van specifieke voorwaarden af of een land over gaat op een meer 'open' strategie. Een analyse van de rol van de buitenlandse handel gedurende de laatste decennia brengt Chisti tot de opvatting dat aan die voorwaarden in India' niet voldaan is. Ze pleit daarom tegen een op de export gebaseerde groei; de export is een te onzekere en een te zwakke scha-

kel in de economie. Meer heil ziet ze in een verdere ontwikkeling van de landbouw, een verdieping van de industrialisatie en een uitbreiding van de nationale markt. Duidelijk is dat Chisti en het duo KelkarRaipuria het grondig met elkaar eens zijn. Evers: 'De nu gepubliceerde studies komen inderdaad tot afwijkende conclusies. Dat is ook uitdrukkelijk voorzien in de projectopzet. Ik ben van mening dat een confrontatie van verschillende visies een belangrijke bijdrage kan leveren aan het debat over de rol van de industriële export in ontwikkelingslanden.' Naast bovengenoemde studies zijn er nog enige in voorbereiding. Het IVO hoopt binnenkort een case-study over de Indiase kledingexport uit te brengen, gebaseerd op veldonderzoek dat is uitgevoerd door enkele IVO-medewerkers in India. Ten slotte staat er een rapport op stapel over de relatie tussen India en de EEG in een veranderende internationale samenleving. Ook deze twee projecten staan onder supervisie van het IDPAD, dat is opgezet door de Indian Council of Social Science Research (ICSSR) te New Dehli en het Instituut voor Maatschappij-wetenschappelijk Onderzoek in Ontwikkelingslanden te Den Haag. Michel Knapen

ö De Nederlandse Accountants Maatschap is een meer horizontaal dan verticaal gestructureerde maatschap met sterke lokale autonomie. Op centraal niveau vinden in commissies en werkgroepen gezamenUjke Inspanningen plaats voor de handhaving van onze (top)kwaliteit. Wij vragen

JONGE ECONOMEN Gezien het niveau der werkzaamheden zijn het vooral de economen die bezig zijn met de post-doctorale studie accountancy die de bestaande vacatures kunnen vervullen. Naast deze studie verwachten we van de kandidaten dat ze een scherp analytisch vermogen, ondernemerszin, belangstelling voor internationale ontwikkehngen en goede contactuele eigenschappen bezitten. Enige ervaring opgedaan bijv. tijdens een stage strekt tot aanbeveling. Wij zijn een van de grotere accountantskantoren in Nederland, met circa 1100 personeelsleden, waarvan 185 registeraccountants, die werkzaam zijn m 35 vestigingen. Wij maken deel uit van Touche Ross International, één van de 'big-eight'-firms. Als zodanig zijn wij werkzaam onder de naam Touche Ross Nederland. Belangstellenden wordt verzocht hun sollicitatie, met curriculum vitae, te richten aan de Nederlandse Accountants Maatschap, Algemeen Secretariaat, mr. J.E. Demper, Postbus 2031, 3000CA Rotterdam. Voor nadere informatie kunt u zich ook telefonisch in verbinding stellen met mr. J.E. Demper, telefoon 010 - 110435.

NEDERLANDSE ACCOUNTANTS MAATSCHAP Kantoren te: Alkmaar Almelo Amersfoort Amsterdam Arnhem Bergen op Zoom Beverwijk Breda Doetmchem Emdhoven Emmen Enschede Epe Gouda 's-Gravenhage 's-Gravenzande Groningen Haarlem Heerlen 's Hertogenbosch Hilversum Hoorn Leeuwarden Middelburg Nieuwegem Nijmegen Rotterdam Rijswijk Schagen Soest Terneuzen Tilburg Zeist Zoete rm eer Zwolle Samenwerkingsverband

met: Begheyn & Sneep belastingddviseurs

van der Laan & Siebesma accountants administratie consulenten

Volder & Co

orgaiusatie adviseurs

udvaa: Touche Ross Internationa]

IVOSTUDIE

'Onafhankelijkheid Suriname nog niet voltooid' De onafhankelijkheid van Su riname, politiek een feit in 1975, is nog niet voltooid. Met deze woorden opent dr. Kees Lagerberg, verbonden aan de sociologische faculteit van de KHT, zijn onlangs bij het Instituut voor Ontwikke lingsvraagstukken V (I O) ver schenen studie 'Suriname '85, een vals dilemma van ras en klasse'. Deze studie, uit gegeven in de reeks Werkdo cumenten, gaat historisch de positie na van de verschillen de bevolkingsgroepen in de voormalige Nederlandse kolo nie en constateert dat de on voltooide onafhankelijkheid onder meer voortvloeit uit het gebrek aan integratie van de diverse etniciteiten.

In 'Suriname '85' vraagt Lagerberg zich af of er in het Suriname van nu wel spra i<e is van voldoende eenheid. De brokke lige afbakening van het grondgebied in de loop der geschiedenis, de verschillen in taa\ en godsdienst, de uiteenlopende geschiedenis en achtergrond van de be volkingsgroepen wekken bij de auteur twijfel omtrent een nationale identiteit. De verdeeldheid veroorzaakt onzeker heid over een snelle groei van een natio naal bewustzijn. Kritiek vraagpunt daar bij is, aldus de schrijver, in hoeverre het gezag een evenwichtige en rechtmatige invloed heeft op zijn bewoners, zodat zij op faire wijze bij een eenheidsontwikke ling betrokken worden. In zijn sociologische analyse van de situatie in Suriname gaat Lagerberg uit van het zogeheten vierfunctiemodel van Parsons, waarbinnen de segmenten van cultuur, economie, samenleving en poli tieke macht in elkaar grijpen. De integra tie van deze segmenten vormt de kern voor de levensvatbaarheid van een staat. Maar een goed stramien om in navolging van Parsons een nationaal en internatio naal systeem te ontwikkelen ontbreekt in Suriname. Duidelijk is in ieder geval dat het land verstrikt is in een web van te genstrijdige relaties binnen het grote systeem. De militaire top is politiekidio logisch min of meer marxistisch georiën teerd, economisch echter blijven de kapi talistische Verenigde Staten en het ge matigd socialistische Nederland van groot belang. Ook cultureel gezien be hoort Suriname, ondanks zijn pluriformi teit, tot de westerse wereld. Op z'n minst moet men zeggen, aldus Lagerberg, dat de Surinaamse verhou ding tot de wereld nog uitermate one venwichtig is. Er van uitgaan dat de in terne situatie in een land bepalend is voor de externe oriëntatie is een te opti mistisch standpunt. Het is namelijk goed denkbaar dat de grote machtsblokken de kleine landen weinig of geen keuze laten, omdat het binnen de huidige wereldsa menleving nog altijd zo is dat de minder heden niet kunnen beschikken over het veto op ontwikkelingen die hun vitale be TiJburgs H o g e s c h o o l b l a d

wind van legerleider Bouterse? Daarop geeft Lagerberg geen exact antwoord, hij komt enkel met aanwijzingen. Aan wat zich momenteel in Suriname af speelt is volgens Lagerberg ook Neder land ten dele schuld. Zijn studie staat kri tisch tegenover de souvereiniteitsover dracht en noemt het een blamage voor Nederland dat het het aantreden van de sergeanten heeft geduld en besluiteloos toezag hoe president F errier, die vast hield aan een grondwet, werd heenge zonden.

stemmen gelden' niet op zijn plaats. Ze ker in een samenleving waarin 'de' Suri namer eigenlijk niet meer bestaat, is het gewenst de macht op flexibele wijze te verdelen. Maar hoe dan een tussenweg te vinden tussen het corrupte bewind van Arron een rechtstreeks voortvloeisel uit de door Nederland achtergelaten parlementaire democratie en het onrechtmatige be

langen schenden. Lagerberg schrijft in 'Suriname '85' dat het daarom ironisch is te concluderen dat Suriname in de we reld geen zelfstandige plaats kan verove ren als het niet binnen eigen grenzen een harmonieuze pluriforme samenleving weet op te bouwen. In zo'n pluriforme samenleving is vol gens de auteur van 'Suriname '85' het meerderheidsprincipe van 'de meeste

Monique van Blijswljk

1 r

Bedrijfseconomen die meer dan één organisatie willen adviseren Karakteristiek v a n onze Maatschap Dijkeren Doornbos/accountants onderhoudt een nauwe samen werking met Van der Tom & Buningh/organisatie adviseurs. Buradi Groep/ accountantsadministratiecon sulenten. De Boer en Van Keulen/belastingadviseurs en GIS/adviseurs voor organisatie en automatisering. Hierdoor kunnen wij onze opdracht _ gevers op een breed gebied _ deskundig van dienst zijn.

Reden voor de vacature Het spreekt vanzelf dat een Maatschap als de onze bepaald geen statische eenheid kan worden genoennd. Ook het karakter van onze taakopvatting zorgt trouwens voor de noodza kelijke dynamiek. Uiteraard zijn in zo'n organisatie vrijwel pernna nent vacatures te vervullen. Daar zijn verschillende redenen voor: enerzijds het natuurlijke perso neelsverloop en anderzijds de gestage groei van de werkhoe veelheid. Uw kwalificaties Een eerste vereiste is, dat u in aansluiting op uw studie (bednjfs) economie aan een Nederlandse hogeschool of universiteit de postdoctorale studie "accountancy" volgt. De Maat schap biedt u voor het volgen van die studie ruime faciliteiten. Uw leeftijd zal rond de 25 zijn.

Bovendien is er danluij de gevarieerde samenstelling van het cliëntenpakket een groot scala van ervaring aanwezig. Wij vinden dat onze opdracht gevers recht hebben op meer dan alleen de controle van de jaarrekening. Tot onze vakop vatting behoort evenzeer de adviesfunctie van de register accountant die onder andere tot uitdrukking komt in actieve assistentie en, waar nodig, in het aandragen en begeleiden ■ van oplossingen, kortom: in . een grote betrokkenheid.

Uw interesse/de functie Het moet u boeien om de organi saties die door u worden bezocht door en door te leren kennen. Daarvoor is een systeem van toetsing beschikbaar aan de hand van beproefde (maar eigentijdse!) methoden en technieken. Aange zien u bij cliënten werkt die in verschillende sectoren van de economie hun belangen hebben, is het belangrijk dat u zich snel kunt aanpassen aan de werk situatie. Daarbij zult u moeten beschikken over doorzettings vermogen, hoofd en bijzaken

Een en ander voltrekt zich in een sfeer van voortdurende kwaliteitsbewaking en verbetering.

J L

kunnen onderscheiden en met handhaving van uw persoonlijk heid in een team kunnen werken, in het begin draait u mee in de controlepraktijk. Daarbij wordt uiteraard rekening gehouden met uw postdoctorale studie programma. Aldus ontwikkelt u zich snel en efficiënt tot register accountant. Wij gaan er, net als u, vanuit dat u uw postdoctorale studie accoun tancy met goed gevolg afsluit Afhankelijk van uw ontwikkeling binnen de Maatschap behoort daarna benoeming tot medewer. ker of vennoot tot de mogelijk heden. De kennismakingsprocedure U kunt ons schrijven of telefo nisch laten weten, dat u bent geïnteresseerd in een gesprek. Wend u dan tot onze Centrale Personeelsdienst ta.v Mevr. M.M.L. Kluiters, Postbus 11,3720 AA Bilthoven. Telefoon 030790844. M/V Het spreekt vanzelf dat bij onze Maatschap vrouwelijke collega's net zo welkom zijn als mannen.

DDDHBH DDDDBBB □DDDDBBI DDDDDBBI DDDDDBBI DGDDBBB DDDBBB

Dijkenen Doornbos/accountants 26 vestigingen in Nederland. 2 in België en 1 in Curacao. Door het internationale samenwerkingsver band binnen Binder Di|ker Otte & Co (BDO). met 300 vestigingen over de hele wereld, zijn w r in staat om onze opdrachtgevers ook buiten de landsgrenzen optimaal te ondersteunen

[

Studeren (en afstuderen) wordt een stuk eenvoudiger als u een IBM PC hebt Denk maar aan het maken van ingewikkelde berekeningen. Of het vastleggen van gegevens. Of tekst verwerken (scripties!). En u hoeft echt geen Einstein te zijn om er mee om te gaan. IBM biedt voor de PC familie namelijk een breed scala van betrouwbare standaard software-pakketten, waarmee u direct aan de slag kunt U kunt natuurlijk ook zelf programmeren met de programmeertaal van uw keuze: Basic, Assembler, Pascal, Fortran, Cobol etc. Bovendien beschikt u dan over apparatuur die een standaard is in het bedrijfsleven. Voor de universitaire wereld gelden kortingen van ca. 40% op

de IBM PC, de IBM PC XT met nog meer groeimogelijkheden en de IBM Portable PC (voor kantoor, thuis en op reis). Deze speciale korting geldt voor full-time studenten met'n geldige collegekaart, Ă¨n voor wetenschappelijk medewerkers. Informeer bij het Competence Center van uw hogeschool of universiteit Vraag ook naar de mogelijkheden van financiering. Het Competence Center is een onderdeel van het rekencentrum van uw instituut dat tevens zorgt voor begeleiding na aanschaf. Heeft uw universiteit of hogeschool geen Competence Center, bel dan 030-38 3516 voor de nodige informatie. Kortingen gÂŤ'lden voor studenten en wetenschap^ pelijk medew<Tk(Ts en varitTen van 38% tol 42%. ZIZ

KHT Rekencentrum, Hogeschoollaan 225, Gebouw C 2e verdieping, 5037 GC Tilburg. 013-662242.

ALGEMENE INFOÊMmm C O M M U N I Q U E V A N DE H O G E S C H O O L R A A D V A N 7 N O V E M B E R 1985 1. De Hogeschoolraad besluit l]gt Stichtingsbestuur positief te adviseren over het voorstel de Structuurregeling te wijzigen met het oog op de voorlopige bestuurlijke inpassing van de studierichting Personeelsvi/etenschappen. 2. De Raad besluit tot voorvi/aardelijke goedkeuring van het Subfaculteitsreglement SLE en de goedkeuring van de reglementen SCW en SPW. 3. Besloten wordt een overeenkomst aan te gaan tot samenwerking op het gebied van de psychologie met de Rheinisch-Westphalische Hochschule Aachen. 4. De Hogeschoolraad besluit een aantal programma-aanvullingen bij de minister aan te melden voor de nadere invulling van het zogenaamde Bdeel met ingang van 1986. 5. De Hogeschoolraad besluit met 17 stemmen voor en 5 tegen het door de Commissie Studenten Beleid (CSB) vastgestelde voorlopige KHTstandpunt inzake het Wetsontwerp Studiefinanciering te bekrachtigen. 6. De Raad stemt met 20 stemmen voor en O tegen in met het CVB-voorstel tot concentratie van de wijsbegeertevoorzieningen in de CIF, alsmede met de Invulling van 4 UHD-plaatsen voor de CIF. 7. De Hogeschoolraad stemt met algemene stemmen in met de gezamenlijke intentieverklaring van KHT, THE en KUN inzake samenwerking t.a.v. een op te richten Informatica-universiteit. 8. Het CVB zegt toe de Raad in januari 1986 te zullen informeren over de werkzaamheden van de Commissie Informatiseringsprojecten en daarbij in te gaan op de coördinatie, werkplannen en evaluatie van de projecten, op de op termijn bechikbare middelen en de eventuele structurele inbedding van de projecten. De raad aanvaardt dit bij dit agendapunt zonder stemming een amendement van Breed Front, waarin aangedrongen wordt op maatregelen om personeelsoverloop in de sector informatisering tegen te gaan. Ook wordt er nadrukkelijke aandacht gevraagd voor de positie van Bestuurlijke Informatiekunde. 9. De raad besluit - na uitvoerige beraadslaging - te weigeren om 'met instemming kennis te nemen' van het voornemen van het CVB tot het aangaan van een overeenkomst met de Raad voor Juridische Samenwerking met Indonesië inzake een postdoctorale opleiding wetgevingsleer. Het desbetreffend concept-besluit wordt met 8 stemmen voor en 14 tegen verworpen. Via motie wordt het CVB verder verzocht de medewerking van de KHT aan activiteiten van KHT-personeelsleden in Indonesië kritisch te toetsen in het licht van de eerder gedane raadsuitspraak. Deze motie wordt met 11 stemmen voor en 10 tegen aanvaard. Tilburg, 7 november '85. lESLUITENLIJST V A N HET COLLEGE V A N D E C A N E N D D . 31 OKTOBER 1985 1. Het College kan zich verenigen met het Concept voor het Onderzoeksplan 1986 voor Samenwerkingsprojecten KHT-THE. 2. Het College heeft positief advies uitgebracht over de instelling van Korte opleidingen SLE. 3. Het College heeft geen bezwaren tegen de instelling van een deeltijdse opleiding agrarische economie aan de Landbouwhogeschool Wageningen. 4. Het College betuigt zijn instemming met het schrijven van het Stichtingsbestuur dd. 17 oktober 1985 inzake het Voorontwerp voor een Pauselijk Document over de Katholieke universiteiten. 5. Als datum voor de inaugrale rede van prof. dr. A . P . W . van Montfort is vastgesteld: vrijdag 18 april 1986.

- huisvesting en inrichting van de restauratieve ruimten - prijsstelling van verstrekkingen - openings- en sluitingstijden - de begroting van de afdeling. Thans zijn er in de Commissie een aantal vacatures. Er is plaats vopr één student-lid en drie personeelsleden. Belangstellenden die in de Commissie willen plaatsnemen, worden verzocht zich binnen 14 dagen te melden bij de secretaresse van de Commissie, mevr. M. de Keijzer. Inlichtingen over de Commissie kunnen worden verkregen bij het hoofd van de afdeling Restauratieve Voorzieningen, de heer C. de Vries, kamer B 942, tel. 2199, en bij de secretaresse van de Commissie, mevr. M. de Keijzer, kamer B 937, tel. 2774.

\ EXCURSIE N A A R R A B O B A N K OPROEP GEBRUIKERSCOMMISSIE RESTAURATIEVE VOORZIENINGEN De afdeling Restauratieve Voorzieningen exploiteert het hogeschoolrestaurant en voorziet de gebruikers op verschillende manieren van koffie en thee. Een aantal cijfers. De afdeling verstrekt ongeveer 100.000 maaltijden per jaar; het a a n - ' tal koppen koffie en thee is meer dan 1.000.000 per jaar; bij de afdeling werken 29 mensen. Teneinde de dienstverlening zo goed mogelijk af te stemmen op de gebruikers, heeft het College van Bestuur de Gebruikerscommissie Restauratieve Voorzieningen ingesteld. Deze Commissie wordt gevormd door 5 student-leden en 4 personeelsleden. Deze Commissie pleegt overleg met het hoofd van de afdeling en adviseert het College van Bestuur m.b.t. de volgende onderwerpen:

Tilburgs Hogeschoolblad

Donderdag 28 november 1986 excursie naar de Rabobank Nederland met de Vakgroep Sociale en Economische Vraagstukken van het Midden- en Kleinbedrijf. Inlichtingen bij T. Vereecken, kamer B 716 KHT, tel. 013-662661. Aanmelden op bovengenoemd telefoonnummer voor 21 november.

GASTCOLLEGE DR. PIERIK In het kader van de cursus Sociale Zekerheidseconomie (Prof. Douben/ Drs. Van den Hevel) zal Drs. Pierik van het Dictoraat-Generaal Sociale Zekerheid (Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid) een gastcollege verzorgen over de Financiële Nota Sociale Zekerheid 1986 en wel op woensdag 20 november a.s., 15.30-17.30 uur in AZ 113. Zij die geïnteresseerd zijn in het sociale zekerheidsbeleid zijn van harte welkom.

VACATURES

RECHTEN V A N DE M E N S

Bij de dienst Personeelszaken bestaat een vacature voor een MEDEWERKER PERSONEELSADMINISTRATIE ( M / V ) . Belangrijkste taken: archiverings- en controlewerkzaamheden. De aanstelling geschiedt in tijdelijke dienst tot 1 januari 1987. Inlichtingen: tel. 2636, kamer B 1028.

Prof. Mr. A . K . Koekkoek maakt belangstellende studenten en docenten attent op een lezing van Prof. Mr. Th. C. van Boven over 'De Wereldraad van Kerken en de mensenrechten', op dinsdag 19 november 1985, om 20.00 uur, in 'De Voorhof', Kerkstraat 62a (naast de NH Kerk) te Oisterwijk. Prof. Van Boven was van 1977-1982 directeur van de Afdeling Mensenrechten van de V N . Hij is thans hoogleraar internationaal publiekrecht aan de Rijksuniversiteit Limburg en o.a. voorzitter van de Commissie voor Internationale Zaken van de Wereldraad van Kerken.

Bij de sectie Handelsrecht van de vakgroep Privaatrecht van de faculteit der Rechtsgeleerdheid wordt gevraagd een UNIVERSITAIR DOCENT H A N DELSRECHT M / V voor de periode tot 1 januari 1988. Informatie over deze functie bij de dienst Personeelszaken, tel. 2464, kamer B 1028.

Bij de vakgroep Economische Psychologie van de Subfaculteit Pscychologie wordt gevraagd een UNIVERSITAIR DOCENT ECONOMISCHE PSYCHOLOGIE ( M / V ) . Inlichtingen: tel. 2636, kamer B 1028.

Bij de bibliotheek van de Katholieke Hogeschool Tilburg is vacant de functie van: BIBLIOTHEEK-ASSISTENT ( M / V ) voor 0,5 van de werktijd. Inlichtingen: tel. 2636, kamer B 1028. Bij de Dienst Studentenzaken en Welzijn is een vacature voor MEDEWERKER STUDENTEN ZAKEN (M.V.) voor 0,7 werktijd in de periode van 1 januari 1986 tot 1 oktober 1986. Informatie: tel. 2646, kamer B 1028. Bij de vakgroep Inleiding Bedrijfseconpmie. Kostprijs en Kosteninformatie is een vacature voor STUDENT-ASSISTENT(E) voor 1 dag per week. Taak: assistentie bij onderwijs en onderwijsgebonden onderzoek op het terrein van inleidende bedrijfseconomie. Inlichtingen: Prof. Dr. W . G . H , van Hulst, toestel 2490; Drs. A . Plaisier, toestel 2084.

T E N T A M E N BESLISKUNDE 3, TWEE FASEN STRUCTUUR Het tentamen besliskunde 3 wordt schriftelijk afgenomen op vrijdag 20 december 1985 om 14.00 uur; collegezaal CZ 111. Aan het tentamen kan worden deelgenomen door studenten Oude Structuur, die het tentamen besliskunde II nog niet met succes hebben afgelegd. De stof bestaat uit het collegedictaat Besliskunde II, hoofdstuk 14 uit Taha en een hoofdstuk wachttijden. Men dient zich 4 weken van te voren op te geven bij het Bureau Examens, kamer B 107.

DOCTORAAL TFS/KANDIDAATS OUDE STRUCTUUR Het tentamen Kosten Waarde Winst 1 (324.020) c.q. Bedrijfseconomie I (324.111) dat gepland stond op 2 januari 1986 verschuift naar 6 januari 1986.

STAATSRECHT C (ConstHuoneel recht) De werkgroepen van de rfagfopleiding op 18, 19 en 20 november 1985 vervallen.

EXCURSIE INSTELLINGEN EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Van 17 tot en met 21 februari 1986 wordt door de vakgroep staats- en administratief recht een excursie georganiseerd naar de instellingen van de Europese Gemeenschap. Het programma omvat bezoeken aan de Europese Commissie te Brussel, de Europese Rekenkamer, de Europese Investeringbank en het Hof van Justitie te Luxemburg en aan het Europese Parlement in Straatsburg. De excursie gaat uit van enige voorkennis op het terrein van het Europese recht en is daarom bestemd voor studenten die het vak Staatsrecht C in het lopende studiejaar volgen o f dit vak in voorafgaande jaren met succes hebben afgesloten en nog niet eerder aan deze excursie hebben deelgenomen. Deelnemers verplichten zich deel te nemen aan een voorbereidingsbijeenkomst die te zijner tijd georganiseerd zal worden. De kosten van de reis worden voorlopig geraamd op ongeveer f 225, — , op basis van half pension. Het aantal deelnemers bedraagt maximaal 23, zodat de aanmelding verloopt volgens het systeem: eerst komt, eerst maalt. Aanmelding is, uitsluitend persoon. lijk, mogelijk vanaf maandag 25 november a.s. om 9.00 uur op B 826 bij de vakgroepsecretaresse. Avondstudenten kunnen zich vanaf dat tijdstip telefonisch opgeven (013-662302). Voor nadere informatie kunt u zich wenden tot Mr. P.H. Banda of Mr. L.J. Clement (telefoonnummer in de studiegids).

TENTAMENDATA Het tentamen Inleiding Economische Psychologie vindt plaats op 20 december i.p.v. 11 december. Het tentamen van de cursus Consumentenbelastingsgedrag vindt plaats op 9 december i.p.v. 16 december. Op donderdag 12 december om 13.30 uur vindt de 4e gelegenheid plaats van het tentamen Onderwijs in een multiculturele samenleving. Aanmelden met groene tentamenkaart (P 401) vóór 1 december 1985. De I e gelegenheid van het tentamen Inleiding Cross-Culturele Psychologie vindt plaats op maandag 9 december 1985. De 2e gelegenheid is op vrijdag 10 januari 1986. De 2e gelegenheid van het tentamen Inleiding in de Ondervyijspsychologie is op woensdag 10 januari 1986. 5-jarig programma (Oude stijl) De tentamendata van de 4e en de 5e gelegenheid van de 7e semestercursussen die in het najaar 1984 zijn gegeven zijn als volgt: - Kinder- en Jeugspsychologie, Neuropsychologie: 4e gelegenheid: maandag 2 december; 5e gelegenheid: maandag 6 januari. - Klinische Psychologie, Methodologie: 4e gelegenheid: vrijdag 6 december; 5e gelegenheid: donderdag 9 januari. - Klinische Psychologie, Capita Selecta: 4e gelegenheid: donderdag 12 december; 5e gelegenheid: donderdag 16 januari.

- Kinder- en Jeugdpsychologie, Ontwikkelingsstoornissen: 4e gelegenheid: dinsdag 17 december; 5e gelegenheid: dinsdag 21 januari. - Klinische psychologie. Individuele Psychotherapie: 4e gelegenheid: donderdag 19 december; 5e gelegenheid: donderdag 23 januari. De 3e gelegenheid van de 8e semester cursus Psyche en Maatschappij is op woensdag 11 december. Opgave voor tentamens via groene tentamenkaart zo spoedig mogelijk op het buro van subfaculteit (P 401).

LEZING R I C H A R D CARTER Richard Carter zal op 3 december o m 10.30 uur een lezing houden in PZ 40. Titel: Parts of speech. Richard Carter zal een semantische conceptie verdedigen van de vigerende syntaktische woordsoortentheo-

LEZING PROF. C O U L M A S Op donderdag 14 november 1985 zal Prof. Florian Coulmas om 14.00 uur een lezing houden in AZ 9 onder de titel'; 'Written language and written languages'. In deze lezing zal Prof. Coulmas ingaan op de volgende twee verschillen: 1. hét verschil tussen gesproken en geschreven taal; 2. het verschil tussen talen die wél en talen die niet over een schriftelijke traditie beschikken. Uit een analyse van deze verschillen dringt zich ook de vraag op of de in (1) geconstateerde verschillen kunnen, c.q. mogen worden overgedragen op (2). In zijn lezing zal Prof. Coulmas ook zijn ervaringen in andere schriftculturen (Japan, India) koppelen aan het leerproces van het leren lezen en schrijven door kinderen en door volwassenen. Er zal ruim de gelegenheid tot discussie worden geboden, mede trouwens op uitdrukkelijk verzoek van de spreker. Florian Coulmas in Associate Professor en Heisenberg Fellow aan de Universiteit van Düsseldorf (Insitut für Allgemeine Sprachwissenschaft) en internationaal gerenommeerd onderzoeker op het gebied van alfabetisering. Boekpublicaties over alfabetisering van zijn hand: - Uber Schrift. Frankfurt/Main: Suhrkamp - Writing in Focus. Berlin: Mouton 1983. (samen met K. Ehlich) - Linguistic Minorities and Literacy. Berlin: Mouton 1983. - Sprache und Staat. Berlin: De Gruyter 1985.

iSZW GASTCOLLEGE DR. PIERIK In het kader van de cursus Sociale Zekerheidseconomie (Prof. Douben/ Drs. Van den Heuvel) zal Drs. Pierik van het Dictoraat-Generaal Sociale Zekerheid (Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid) een gastcollege verzorgen over de Financiële Nota Sociale Zekerheid 1986 en wel op woensdag 20 november a.s., 15.30-17.30 uur in AZ 113. Zij die -geïnteresseerd zijn in het sociale zekerheidsbeleid zijn van harte welkom. In THB nr. 8 is een mededeling gedaan m.b.t. de verplichte literatuur van de cursus Leer van de Sociale Zekerheid. Het boek 'Into the twenty-first century: the development of social security', Geneva, l.L.O. 1984 is bij het secretariaat Sociale Zekerheidswetenschap te verkrijgen, alleen voor ingeschreven SZW-studenten. Prijs: f 2 2 , 5 0 , - .

15 november 1985

MEMO

Bistro 'ESCARGOT

Vraag naar het C O L L E G E M E N U Wordt geserveerd op woensdag, donderdag, vrijdag van 17 30 tot 20.00 uur. MENU dagsoep hazepeper koffie

LEDENVERGADERING T.E.V.

f 17,50 (Uw chefkok Geert Seebregts)

THE GALLERY

Geopend van dinsdag t/m zondag vanaf 20 00 uur Heuvelring 37, Tilburg Voor reserveringen van feestavonden, ^ vergaderingen en bistro

01M30738-SS5899

Op donderdag 21 november is er een Algemene Ledenvergadering van de T.E.V. in AZ 06 om 13.30 uur. De agenda ziet er als volgt uit: - opening - agenda notulen vorige vergadering (26-09- 85) - begroting '85/'86 en realisatie '84/'85 - bestuurswisseling - kascommissie - rondvraag - sluiting i CORRESPONDEREN

Studentem JURISTENFEEST Het is weer zo ver. Woensdag 20 november vanaf 22.00 uur, wordt er gefeest in de Harmonie (Stationsstraat 26). In verband met de voetbalwedstrijd Nederland-Belgiè is rode of oranje kleding gewenst. Kom je niet in rood of oranje, dan kost het je f 2,50, — i.p.v. f 1 , 0 0 , - .

The Paper Club (T.P.C.) is een correspondentiekring, opgericht in 1984, met als doelstelling het opzetten en in stand houden van een persoonlijke briefwisseling van enig niveau tussen een aantal mensen. T.P.C, mikt daarbij in eerste instantie op degenen die stuCTeren (of gestudeerd hebben) aan één der Nederlandse Universiteiten of Hogescholen, waarbij de bedoeling is dat tussen hen een landelijk correspondentienetwerk ontstaat. Hiertoe is binnen T.P.C, momenteel weer plaats voor een aantal nieuwe mensen. Ook mensen die op snelle wijze via briefkaarten willen corresponderen zijn welkom. Houd je van het schrijven en ontvangen van brieven en denk je dat je wat te melden hebt, schrijf dan een brief of briefkaart naar; The Paper Club, p/a Olof Bekedam, Oostenburgergracht 57 C, 1018 NB Amsterdam, en je ontvangt zo spoedig mogelijk nadere informatie.

Belangstellenden kunnen zich aanmelden bij bovengenoemde docentes en bij het cursussecretariaat van de PNKV, Heidebloemstraat 135, 6533 SN Nijmegen, telefoon 080-553093 (Gart Adang). Hier krijgt men ook nadere inlichtingen en een inschrijfformulier.

Vrouwen i NVK-CONGRES ' V R O U W EN CRIMINALITEIT' In het voorjaar van 1987 zal de Nederlandse Vereniging voor Kriminologie een congres organiseren, met als onderwerp 'Vrouw en Criminaliteit'. Het is de bedoeling dat daarbij verschillende aspecten aan de orde komen: de vrouw als dader en als slachtoffer van criminaliteit; wetgeving, rechtspraak en beleid; actiegroepen en hulpverleningen, etcetera. Meer algemeen staat het congres in het teken van eventuele veranderingen die gedurende de afgelopen jaren hebben plaatsgevonden ten aanzien van 'vrouw en criminaliteit'. De congrescommissie nodigt hierbij personen en/of organisaties uit, die een bijdrage aan het congres zouden willen leveren. Uit schriftelijke bijdragen zal een congresbundel worden samengesteld. Gezien de verwachte productietijd van de bundel, worden belangstellenden dringend verzocht vóór 1 januari 1986 contact op te nemen met het secretariaat van de congrescommissie: Gerda Korteland, Gemeente Rotterdam, Haagseveer 35, Emancipatieproject, SK 571, 3011 A H Rotterdam, tel: 010-173114/173264.

TAALCURSUSSEN POOLS

Menu PERIODE 18 T / M 22 NOV

1985

M A A N D A G 18-11-1985 bruine bonensoep - vermicellisoep kipkerryragout - boerebraadworst doperwten + maïs - broccoli Vegetarisch: kaassouflé broccoli gemengde sla aardappelen DINSDAG 19-11-1985 chinese kippesoep - kervelsoep hamburger - kippeleverragout gemengde sla - prei a la crème Vegetarisch: soja vlees in korstdeeg prei è la crème - sla - frites WOENSDAG 20-11 1985 bouillonsoep - gebonden groetesoep - slavink varkensrollade stampot zuurkool tuinbonen met spek Vegetarisch: stampot zuurkool tamoe - groentesaus DONDERDAG 21-11-1985 heldere aspergesoep - spinaziesoep konijn - preiselberensaus tomatenvleessaus rode kool met appel gemengde sla Vegetarisch: spaghetti - doperwten sla saus VRIJDAG 22-11 1985 tomatengroentesoep - gebakken schol - bretense schijf Hollandaisesaus koolrabi met bechamelsaus - gemengde sla Vegetarisch: aardappelkoekje met kaas - koolrabi - sla - aardappelen

Binnenkort beginnen er een aantal beginnerscursussen Pools. Zowel in EINDHOVEN als in TILBURG zal er gelegenheid zijn om onder leiding van een gekwalificeerd docente in kleine groepen Pools te leren. Het gebruikte lesmateriaal is Nederlandstalig en werd speciaal voor deze cursus vervaardigd. De cursus wordt georganiseerd door de Pools-Nederlandse Kulturele Vereniging (PNKV). Er worden 25 lessen gegeven van anderhalf uur. De kosten bedragen per les f 1 0 , - (voor leden) of f 1 2 , (niet-leden). Ook bestaat de mogelijkheid om in 1986 deel te nemen aan een vier- of zesweekse zomercursus Poolse taal en cultuur in een Poolse universiteitsstad. Bovendien kan men via de PNKV met reductie op de verplichte wisseltransactie per pendelbus naar Polen reizen. In EINDHOVEN wordt de cursus gegeven op dinsdagen, in lokaal C 6 van het Van Maerlantlyceum, J . van Maerlantlaan 11 (op de tweede verdieping). Op dinsdag 19 november om 18.45 u.ur begint hier de eerste les voor beginners. Daarnaast is er om 20.30 uur een vervolgcursus voor hen die al wat Pools kennen. Inlichtingen en aanmeldingen bij de docente mevrouw E. van den Berg-Oberlender, telefoon 013-422300 en bij ondergenoemd cursussecretariaat van de PNKV. In TILBURG wordt de cursus gegeven op woensdagen in gebouw A , zaal 01 (keldervloer) van de Katholieke Hogeschool, Hogeschoollaan 225. Op woensdag 20 november om 20.00 uur begint hier de eerste les voor beginners. Aanmeldingen bij de docente mevrouw A. Broers-Mröz (na 19.00 uur). Telefoon 013-681174 en bij ondergenoemd cursussecretariaat.

Sport \ ROOSTERINFORMATIE Atletiek M.i.v. 1 november is de baantraining in het Willem U-stadion gestopt. De training vindt tijdens de winterperiode plaats in de studentensporthal en wel op woensdagmiddag van 16.0017.00 uur. Wintersport Voor de deelnemers aan de wintersportreis is er op 9 december een info-avond georganiseerd, welke wordt gehouden in de Theologenfaculteit. Op deze avond wordt informatie gegeven over de reis naar Mallnitz en is er een gastspreker uitgenodigd, welke algemene wintersportinformatie zal verstrekken en enige films zal vertonen. Gezien de enorme belangstelling voor deze reis zal er op korte termijn besloten worden of er nog een tweede bus zal vertrekken. Voor verdere informatie over deze reis kan men terecht in de studentensporthal. F i t n e s s t r a i n i n g (krachttraining) Op de maandagtraining 18.00-19.30 uur nivo 1 en op de donderdagtraining 20.30-22.00 uur nivo 1 is nog plaats voor enkele mensen. Indien je op deze uren wilt trainen, neem dan even contact op met Rob Pauel. Sportl<aarten Indien je aan één van de sportactiviteiten wilt deelnemen, dien je in het bezit te zijn van je sportkaart. Kaarten kunnen dagelijks worden afgehaald tussen 13.00-14.00 uur en 19.00-20.00 uur aan de balie in de sporthal. Zonder kaart krijg je geen toegang tot de lessen.

Algemeen tennistoernooi Van maandag 9 december t / m donderdag 19 december wordt er wederom een Kersttoernooi tennis georganiseerd in het enkelspel voor beginners, half-gevorderden en gevorderden, die les hebben bij Mare Willems, Ben van Esch en Eric Mathieu. De inschrijfformulieren worden vanaf 11 november in de lessen uitgereikt en dienen uiterlijk donderdag 28 november ingeleverd te zijn bij de 6etreffende docenten, voorzien van f 2,50,— inschrijfgeld. Vanaf maandag 2 december zal het wedstrijdschema in de sporthal opgehangen worden en iedereen dient ze/f te komen kijken, wanneer zijn/haar wedstrijden zijn gepland; dus niemand krijgt bericht thuis. Eric Mathieu

O p r o e p v o o r korfbaliers(sters) en aanstaande korfballers(sters). Korfbal maandag 18.05-19.00 uur HTS. Toegankelijk voor iedereen, die interesse heeft voor korfbal. Wij zoeken dames en heren beginners en competitiespelers. In de les worden balvaardigheidsoefeningen (gecombineerd met conditie) gegeven, aan het eind van de training spelen wij graag een wedstrijdje. Wie komt ons versterken? Rie van Weesel

Opgelet!! Sinds begin oktober zijn de lessen boksen hervat. Er wordt aandacht besteed aan conditionele, technische en tactische aspecten van de bokssport. Het is mogelijk om op eigen nivo mee te doen, zowel voor beginners als gevorderden. De lessen zijn wekelijks op dinsdagavond van 18.00-19.00 uur. Ervaar deze sport eens en kom langs, oordeel pas als je eens mee hebt gedaan.

Schaatsen Aangezien het schaatsseizoen alweer in volle gang is, willen zij iedereen er, wellicht ten overvloede, op attent maken dat op maandagmiddag van 14.00 uur tot 16.00 uur Rob Pauel opnieuw zijn uitstekende schaatslessen geeft. Vertrek vanaf de sporthal naar de kunstijsbaan in Eindhoven om 13.00 uur. W e zijn om 17.00 uur weer terug. Deze lessen zijn voor iedereen toegankelijk: van de pas beginnende tot de al ver gevorderde schaatser, iedereen is welkom. Heb je belangstelling neem dan contact op met: Joost van Haasteren, tel. 04255-2583; René Goossen, tel. 368682; Frank Meeuwsen, tel. 367524.

Ski-gymnastiek Vanaf 6 november, elke woensdag van 17.00-18.00 uur kunt u de kursus ski-gymnastiek volgen in de St. Maartenschool (tegenover de studentensporthal. Voor jong en oud wordt er getraind om de specifieke konditie met betrekking tot het alpine skieën en het langlaufen te verbeteren door middel van statische en dynamische oefeningen, gericht op kracht, uithoudingsvermogen, lenigheid en behendigheid. U leert de valtechnieken; de techniek van de Pflug, de Treppenschritt, Schragfahrt en de 'duppelte Stocke insetz' worden u aangereikt met swingende muziek uit Tirol, zodat u de eerste sneeuw al bijna proeft. Verdere informatie te bevragen bij de balie in de studentensporthal.

Agenda NOVEMBER VRIJDAG 15 NOVEMBER K a t h o l i e k e H o g e s c h o o l , 13.30 uur, CZ-101: Drs. B.A.G.M. Tromp (RUL) over 'Een socialistische visie op de sociale rechtsstaat'. Org.: Stud. Gen. S t a d s s c h o u w b u r g , 20.00 uur: Filmhuis. 'Aria voor een atleet' van Filip Bajon. t / m 20-11. S t a d s s c h o u w b u r g , 22.15 uur: Filmhuis. 'Houdt de trein in het oog' van Jiri Menzel. t / m 20-11.

ZONDAG 17 NOVEMBER S t a d s s c h o u w b u r g , 12.30 uur: Koffieconcert van de SMET door Theo Bles (piano) en W o u t Oosterkamp (bariton). M A A N D A G 18 NOVEMBER Stadsschouwburg, 20.15 uur: 'Nacht, moeder' met Linda van Dijck en Ann Hasekamp. DINSDAG 19 NOVEMBER K a t h o l i e k e H o g e s c h o o l , 20.00 uur, aula: Lezing door Lillian Rubin over 'Intieme vreemden' in kader Stud. Gen. cyclus 'Het gezin'. S t a d s s c h o u w b u r g , 20.45 uur, studio: 'Weerklank' en (Ecrire dit-elle'). Twee choreografieën. WOENSDAG 20 NOVEMBER S t a d s s c h o u w b u r g , 14.00 en 20.45 uur, studio: Workshop Indiase Dans door Saskia Kersenboom. S t a d s s c h o u w b u r g , 20.15 uur: Brabants Orkest o.l.v. Ernest Bour. Werken van Schubert, Lalo en Willem Frederik Bon. DONDERDAG 21 NOVEMBER K a t h o l i e k e H o g e s c h o o l , 15.30 uur, AZ-114: Lezing door R. Morgan, Policy Studies Institute, Londen, over 'Political Balance of Power in the European Parliamnet and the European Commission'. Org. Buro Buitenl. M a r a n a t h a , 14.15 uur: Eucharistieviering t.g.v. 58e Dies KHT. K a t h o l i e k e H o g e s c h o o l , 16.15 uur, aula: academische zitting t.g.v. 58e Dies. Rede door Prof. Dr. H.F.M. Peeters over 'Herverkaveling van het universitaire veld. Een historische beschouwing'. Farce-theater, 20.30 uur: De Nieuwe Danserije met 'Zuil van Volta'. Moderne dansproductie. Choreografie Tamara Huilmand. K a t h o l i e k e H o g e s c h o o l , 12.00 uur, CZ-218: Coloquium economie. Prof. Dr. F . A . A . M , van Winden (UvA) over 'Towards a behavioral-theoretic explanation of budget deficits'. S t a d s s c h o u w b u r g , 20.00 en 22.15 uur: Filmhuis. 'Eikka Katappa'. Werner Schroeter-special. t / m 22-11. C i n e c i t t a , 20.00 uur: 'Under the vulc a n o ' v a n John Huston, ( t / m 20-11). C i n e c i t t a , 22.00 uur: 'Kaos' van Paolo en Vittorio Taviano. ( t / m 20-11). VRIJDAG 22 NOVEMBER K a t h o l i e k e H o g e s c h o o l , 13.30 uur: CZ-101: Lezing door Prof. Mr. W . F . de Gaay Fortman (VU) over 'Een christen-democratische visie op de sociale rechtsstaat'. Org. Stud. Gen. S t a d s s c h o u w b u r g , 22.15 uur, studio: Indiase muziek. Concert door Biresh Roy (zang) en Koustuv Roy (sarod).

15 november 1985

ü(PöO^ DEN EGELANTIER

Galileo's left wing G.L.W. (80 % Arabica Funk) speelt jazzachtige muziek, frisse bewerkingen van vnl. Turkse en Noordafrikaanse melodieën, afgewisseld met niet-alledaagse eigen komposities. Men kan erbij dansen en dan weer wegmijmeren; dromen van landen die zich rond het Midden-Oosten bevinden. Zondag 17 november om 16.00 uur in D'n Egelantier. Dit is een oase in het Belgisch muzieklandschap, met wortels in die andere merkwaardige groep: Belgikal, waar Luk Mishalle en Jean Demey er in slaagden om samen met in België verblijvende immigrant-musici een hoogst geslaagde vorm van fusiemuziek te creëren die op zeer korte tijd ook over de grenzen gemaakt werd. Luk Mishalle, saxofonist - of eerder multi-instrumentalist -, toerde daarvoor reeds in zeer uiteenlopende plaatsen als Marokko, Hong Kong, Ierland... met Tiedrie (B), Theatre of Shadows (GB) en Dogtroep (NL). Theatergroepen waarvoor hij muziek schreef en uitvoerde. Hij speelde avant-garde muziek met MishalleGeladi-Steels, Studio voor Experimenten Muziek, jazz bij St. Juttemis en in losse combinaties o.m. met Lol Coxhill, Steve Beresford en Fred van Hove, klassiek bij het Nieuw Vlaams Theater (Ulrike) "en het Kollektief I.N.S. (Brecht programma's)!. Die verscheidenheid verwierf hij door zijn langdurig werken met de Britse State International waarvan hij regelmatig musical director is en tot voor kort ook 'associate director'. Luk Mishalle, saxen, Danny De Cort, gitaar, Jean Demey, bas en Ron Van Eycken, drums.

STUDIUM GENERALE

'De zorg der overheid' Vrijdag 22 november, 13.30 uur, CZ-101 Een christen-democratische visie op de sociale rechtsstaat door Prof. mr. W . F . de Gaay Fortman (Vrije Universiteit) In het verleden werd veel van de maatschappelijke zorg waargenomen door kloosters en parochies, diakonieën en kerkelijke gemeenten. Ziekenhuizen, armenzorg en onderwijs behoorden hier van oudsher toe. In de loop van deze eeuw is de overheidsbemoeienis in deze sectoren enorm toegenomen. Aanvankelijk als aanvulling op het particulier initiatief en als subsidiegever, gaandeweg steeds meer als beleidsbepalende en wetgevende instantie. In het beginselprogramma van het CDA wordt nog steeds een pleidooi gehouden voor de gescheiden verantwoordelijkheid van de overheid en de particuliere, veelal confessionele organisaties op het gebied van sociale dienstverlening, gezondheidszorg en onderwijs. Dat de overheid zelf steeds meer taken op dit gebied naar zich toe heeft getrokken is in de meeste gevallen niet onjuist geweest. Problematisch is, dat met het wegvallen van natuurlijke leefgemeenschappen als kader voor onderlinge zorg ook een wegvallen van verantvyoordelijkheidsbesef kan worden gesignaleerd. Dit verergert de crisis in de Verzorgingsstaat. Professor De Gaay Fortman is emeritus van de Vrije Universiteit en voor-

Tilburgs Hogeschoolblad

malig minister van Binnenlandse Zaken. Een bundel met achtergrondartikelen bij deze lezingencyclus is verkrijgbaar bij het buro Studium Generale (kamer B2, tel. 662166).

van de maatschappelijk-culturele kontekst. In haar lezing zullen de volgende aspecten aan de orde komen: Manvrouw verhouding in het gezin; Ouders-kind verhouding; Haar onderzoeksmethode.

STUDIUM GENERALE

BCA-GEBOUW

Lezing Lillian Rubin

'De Zandbak'

In het kader van de lezingencyclus 'Het gezin' organiseert Studium Generale een lezing door Lillian Rubin, te houden op dinsdagavond 19 november om 20.00 uur in de Aula van de K.H.T. Het is de enige lezing die zij in Nederland zal geven. De sociologe Lillian Rubin is een amerikaanse feministe, werkzaam als onderzoekster en als psychotherapeute. Haar onderzoeken zijn in boekvorm gepubliceerd en vertaald in het Nederlands. In 'Pijn en moeite' (1978) beschrijft zij hoe blanke arbeid(st)ersgezinnen leven. Van zowel vrouwen als mannen worden de jeugdervaringen, huwelijksverwachtingen en -belevingen, normen en waarden, toekomstverwachtingen etc. uitvoerig beschreven. 'Vrouwen van zekere leeftijd' (1981) behandelt de ervaringen van vrouwen die in de middenfase van hun leven verkeren en ontmaskert de mythe van het 'lege nestsyndroom'. In 1983 kwam 'Intieme vreemden' op de markt. In dit boek worden de uiteenlopende verwachtingen en ervaringen van heteroseksuele partners binnen intieme relaties begrijpelijk gemaakt in het licht van vroege sexespecifieke socialisatie-processen. Onlangs verscheen tenslotte een boek getiteld 'Vriendschap' waarin de verschillende betekenissen van vriendschap voor beide sexen worden beschreven. Lillian Rubin is een begrip geworden, zowel binnen de feministische wetenschap als daarbuiten. Haar werk, steeds gebaseerd op vele interviews, geniet de belangstelling van een breed publiek. Dat is niet verwonderlijk. Haar teksten zijn prettig leesbaar en roepen doorgaans veel erkenning op, en haar onderwerpen raken aan het persoonlijk leven van velen. Het aangeboden interpr»tatiekader verschaft bovendien de mogelijkheid de eigen ervaringen, getoetst aan die van de geïnterviewden, te relateren aan bepaalde aspecten

Theatergroep Torenspelers Tilburg, die het afgelopen theaterseizoen het 'publiek verraste met een gedegen opvoering van Harold Pinter's 'The Birthday Party', presenteert op zaterdag 16 november een bewerking van de eenakter 'The Sandbox' geschreven door de Amerikaan Edward Albee. De première vindt plaats op de tweede verdieping van het BCA-gebouw, Ringbaan-Oost 8 om 21.00 uur. Regisseur Henk Wouters bewerkte voor de Torenspelers de oorspronkelijke tekst van 'The Sandbox' met o.a.: elementen uit: 'The American Dream'. Dit heeft ertoe geleid dat 'De Zandbak' in de versie van de Torenspelers een combinatie is geworden van komische en af en toe pathetische absurditeit. Het geheel vormt een scherpe satire op de maatschappelijke waarden en normen die door veel mensen als vanzelfsprekend worden aanvaard.

FARCETHEATER

'De Zuil van Volta' Op donderdag 21 november in het farcetheater. Aanvang 20.30 uur. Toegangsprijs f 2.50, —. Het ontstaan van codes en regels tussen mensen en de veranderingen die daarbinnen plaatsvinden... Daar gaat in zijn algemeenheid 'De Zuil van Volta' van choreografe Tamara Huilmand over. I-let decor bestaat uit vier op de achtergrond geplaatste zuilen en het geheel is uitgevoerd door middel van danspatronen met hoekige en abrupte bewegingen. In het begin van de dans worden deze bewegingen door de vier danseressen synchroon uitgevoerd, maar naarmate de voorstelling vordert beginnen de danseressen zich aarzelend individueel te bewegen over het toneel en kijken ze om de beurt op een afstand naar het gedrag van de anderen. Dan komen de innerlijke conflicten naar voren, uitgedrukt door botsingen tussen de danseressen waarbij ze soms omvallen. De nadruk ligt op de conflicten die vooral vrouwen ondervinden, in feite een logisch gevolg van het feit dat het een dans is geschreven en uitgevoerd door vrouwen. Helaas is er geen sprake van een echte climax al wordt er erg heftig maar zonder duidelijke nuances gedanst. Daarbij duurt het stuk wel wat lang. Vijf kwartier zonder onderbreking, waarbij wel wat te zeggen is voor het fysieke uithoudingsvermogen van de danseressen. De zuilen worden verder niet gebruikt in de dans en zijn uitsluitend decoratief De muziek is van Hans Koolmees en wordt uitgevoerd door het accordeon-orkest D'Accord afgewisseld met een mixage van stemmen door Mirjan van Steenhoven. 'De Zuil van Volta' wordt gedanst door: Lauden van der Heyden, Tamara Huilmand, Lucie Moormann en Mirjan Vos. Zij zijn alle vier aangesloten bij de professionele Bredase dansgroep De Nieuwe Danserije. R.G. Lillian Rubin

T'HEKS

De Witte Kraai speelt 'Kwartet'

Vrijdag 15 nov. 21.00 uur. Entree f 6 . 0 0 , - ; CJP: f 3 , 0 0 , - . Heiner Muller, de twintigste eeuwse meester van de Vitalistische W a n hoop (of dacht u dat dit een contradictie w a s ' ) schrijft doorgaans zinnen die de schoonheid hebben van oud puin. De syntaxis is in mekaar gedonderd en op die puinhoop groeien prachtige distels. Met 'Kwartet' (1980), waarvoor Muller te leen ging bij 'Les Liaisons Dangereuses' van Choderlos de Laclos, heeft hij echter een zeer muzikale, klassieke partituur geschreven, want dat kon Muller dus ook. Waarom de taal in haar oude luister hersteld? Omdat die fraai gecomponeerde zinnen zo lekker botsen met wat de personages uitstoten. De personages zijn de verlopen edelman Valmont en de al even loze Madame de Merteuil. Ex-minnaars. Geestesgenoten van de Sade. Er zich terdege van bewust dat de mens niet meer is dan een lustmachine, dat het lichaam niet meer is dan een 'paradijs met drie ingangen, drie kamers waarin vele gasten welkom zijn'. Erotiek als een stroom die pulseert naar de open zee van de dood. 'Kwartet' is regisseur Sam Bogaerts op het lijf geschreven. Die spanning tussen de klassieke taal van Muller en al wat daaronder wemelt aan on-lust, laat zich perfect vertalen in het understatement-theater dat Bogaerts pleegt te bedrijven. Hij laat de acteurs (Johan Van Assche en Ariette

Weygers) welluidend rustig debiteren en legt ze een ingehouden bewegingspatroon op, wat de voorstelling de voorzichtige suspens van een vrijpartij geeft: traag bewegen om vooral niet te vroeg te komen. Bogaerts heeft 'Kwartet' geregisseerd als een volleerde minnaar, wanneer de acteurs komen, gaan ze.

STADSSCHOUWBURG

^ .

Nacht, Moeder Het indrukwekkende toneelstuk 'Nacht, moeder', gespeeld door Ann Hasekamp en Linda van Dyck in een regie van Ton Lutz komt voor de allerlaatste keer in de schouwburg-zaal op maandag 18 november om 20.15 uur. Uw laatsfe kans om deze uitgesproken topvoorstelling van het afgelopen toneelseizoen nog te kunnen meebeleven. Als het stuk begint is het zaterdagavond, ongeveer half negen. Het is nog maar net begonnen als Jessie haar moeder rustig meedeelt, dat ze een eind aan haar leven gaat maken. De moeder gelooft het niet: ze wil en kén het niet geloven en gebruikt haar hele reperoire aan middelen om haar dochter tegen te houden: tederheid, beschuldigingen, dreigementen en afhankelijkheid. Maar wat moeder wikt, Jessie beschikt. Ze heeft een definitief besluit genoemen en wijkt

daar niet vanaf. Ze probeert uit te leggen wat misschien niet uitgelegd kan worden. Alle lopende zaken heeft ze voor haar moeder geregeld. In een laatste gesprek gaat ze alles langs. Zowel emotioneel als praktisch huishoudelijk bereidt Jessie haar moeder voor op een leven zonder haar. Haar leven lang heeft ze gewacht op de vervulling van veHangen en beloftes uit haar jeugd, maar dat is nooit gebeurd. Ze zegt: 'ik ben... op wie het de moeite waard was te wachten, en ik kwam niet. Ik zélf, die misschien voor mezelf verschil gemaakt had... ik kwam niet opdagen, dus is er geen reden om te blijven, behalve om jou gezelschap te houden, en dat is... geen reden genoeg, omdat ik... geen erg goed gezelschap ben... (stilte) Of wel?'

STADSSCHOUWBURG

Hamletmachine/ Egofiel Globe speelt ' H a m l e t m a c h i n e / Egofiel' van Heiner M ü l l e r / S a m Bogaerts. Regie: S a m Bogaerts. In de Stadsschouwburg op dinsdag 19 november. Aanvang 20.15 uur. Na de voorstelling is er een discussie met het publiek. Tweemaal Sam Bogaerts deze week in Tilburg. In 't Heks speelt zijn gezelschap 'De witte kraai', een gave en erotische versie van 'Kwartet' van Heiner Muller. (Zie elders op deze pagina) In de Grote Zaal van de Stadsschouwburg toont Bogaerts zijn omstreden versie van een ander stuk van Heiner Muller 'Hamletmachine' aangevuld met 'Egofiel' van Bogaerts himself.

Theaterdirecteuren uit het zuiden reageren krampachtig op deze vertoning van de grillige Sam Bogaerts. De voorstelling zou ongeschikt zijn als grote zaalproductie en verder zijn er artistieke bezwaren tegen deze productie. Blijkbaar denken sommige recensenten daar anders over. Jan Middendorp in de Volkskrant: '...de vrolijkste, meest chaotische en meest decadente Muller tot nog toe in Nederland gemaakt: hij is heel bewust, schaamteloos goedkoop'. Na de voorstelling is er een publieke discussie, afgedwongen door boze theaterdirecties. Ook dat is theater. E.V.

15 november 1985

Eerstefase doctorandus welkom Het bedrijfsleven in Nederland maakt zich (nog) geen zorgen over het niveau van de doctorandi-nieuwe-stijl die aan het eind van dit academisch jaar op de arbeidsmarkt verschijnen. Alleen de overheid en de leveranciers, de universiteiten zelf, maken zich druk om het niveau van de afgestudeerde nieuwe stijl. Dit het algemene beeld dat ontstaat na een reeks telefoontjes met grote werkgevers als Shell, Philips, de Rijkspsychologische Dienst, ZWO, de PTT, AMRObank en een paar minder grote bedrijven. Bij Shell zegt Maarten Smies van Public Affairs, afdeling onderwijscontacten: 'Natuurlijk nemen we eerste fasedoctorandussen aan. We weten nog niet precies wat die eerste fase oplevert aan Icennis en vaardigheden, maar het is natuurlijk zo dat de goeden goed blijven, of ze nu oude of

nieuwe stijl doctorandus zijn. Ze zijn allen in kortere tijd opgeleid. Misschien zullen die mensen wat langer in de opleidingsperiode zitten, maar dat hangt natuurlijk erg van de richting af waarvoor ze aangetrokken worden.' Bij de AMRO-bank laat mevrouw Molendijk van de afdeling kaderverwerving weten dat er geen onderscheid zal worden gemaakt naar het soort doctorandus bij de werving voor de generalistisch comerciële en leidinggevende functies. Er wordt sterk op persoonlijkheid van de kandidaten gelet. Ook HBO-ers doen soms mee aan de opleiding voor het hoger kader die bestaat uit een vier maanden durende job rotation waarna een interne periode van drie maanden volgt. Tijdens die zware stage wordt een sterkte/ zwakte analyse van de kandidaten gemaakt die leidt tot een functie op middenniveau. Binnen vier jaar moet deze opleidingslijn, eventueel na een aanvullende stage, tot een functie in het hoger kader leiden. Bij Philips vertelt het hoofd van

Eerste fase doctorandus welkom in het bedrijfsleven, alleen de universiteiten moeten hem niet. de afdeling opleidingen drs. J . Grimm: 'wij gaan er voorlopig van uit dat de eerste fase doctorandus hetzelfde kan als doctorandus oude stijl. Als blijkt dat ze van een ander niveau arriveren zullen we de zeilen bijzetten en de opleidingen binnen het bedrijf aanpassen.' Philips kent veel training 'on the job' die de kennis en vaardigheden van het personeel regelmatig opfrist. Ook bij de PTT maakt de afdeling personeelszaken zich nog niet bijzonder druk over de

Jachttaferelen 29

Betaald matseren Voor f i,— vult u onderstaande ruimte boordevol, inclusief trefwoord bovenaan. De matsertjes Itunnen enkel met deze leesbaar ingevulde bon (één letter, leesteken of spatie per blokje) bij de redactie worden ingediend. Betaling kan per giro- of betaalkaart onder gesloten omslag of op de redactie. Vergeet niet ook naam en adres in (e vullen.

•

';?-^'?;^Aï^SfJ;?!?ï?^frï'."'.'.

Naam: Adres: (Tel.:

;

De Nederlandse publicist Adriaan Luydjens raakt aan het begin van de zeventiger jaren bevriend met de puissant rijke en aristocratische filmregisseur Luchino Visconti. In een 'In Memoriam' uit 1976 schrijft Luydjens dat hij enkele jaren voor diens dood met Visconti nog gesproken heeft over '...een der beste romans van Louis Couperus, 'De Berg van Licht'...'. Visconti bleek toen bijzonder geïnteresseerd te zijn in een mogelijke verfilming van dat boek, en nadat Luydjens aan graaf Visconti enkele gedeeltes uit de duitse vertaling van Couperus' werk had voorgelezen stond het besluit van de regisseur vast: '... Als de 'Innocente' klaar is, wil ik beginnen aan de 'Zauberberg' van Thomas Manu, een boek dat ik moét verfilmen omdat het mij zo lief is. Daarna zou Ik de 'romanzo olandese' willen bewerken; 'geweldig'...', heeft Visconti kennelijk gezegd tegen Luydjens. Hoogstwaarschijnlijk zou Visconti een magnifieke film hebben gemaakt op basis van die curieuze maar ook zeer beeld- en ideeënrijke roman van Louis Couperus (1863-1923): 'De Berg van Licht'. Couperus schreef het werk tussen november 1904 en november 1905, toen hij in Nice woonde. Het boek werd in 1905 en 1906 door de Amsterdamse uitgeverij L.J. Veen op de markt gebracht in drie in wit linnen gebonden delen. Het verscheen in 1916 in een

Terug naar de praktijk achter potten en pannen en dat is in deze tijd van het jaar bij uitstek het bereiden van wild. Wilde gans of wilde eend is heel lekker maar niet zo makkelijk te vinden en nogal prijzig. Als alternatief kan ook een stel tamme eenden de basis vormen voor een feestelijke maaltijd. Tamme eenden zijn relatief goedkoop, maar let op, een jong eendje is nauwelijks voldoende voor twee personen, ook al weegt het eendje tussen een a anderhalve kilo. Na het braden moet de dikke huid eraf, die is bij waterwild behoorlijk vet en zwaar. Voor vier personen laat je twee

komende veranderingen. Een persvoorlichter meldt, na ruggespraak met de afdeling personeelszaken, dat men verwacht een nieuwe doctorandus binnen te halen met 20 % minder bagage dan de oude stijl afgestudeerde. Puur op grond van de verkorting van het studieprogramma van 5 naar 4 jaar.

VERGELIJKEN Naast het bedrijfsleven is de rijksoverheid een grote afnemer van academici. verse wilde of tamme maar wel jonge eenden in^boter langs alle zijden goudbruin aanbraden. Eerst kan je best met een vork gaatjes prikken In de huid zodat het vet eruit kan. Zijn de beestjes mooi gekleurd dan giet je er een glaasje calvados of cognac over. Deksel op de pan en ruim anderhalf uur geduld. In een pan laat je een flinke bodem rode wijn gemengd met wat suiker koken tot het vocht Iets dikker wordt. Dan leg je er een dozijn verse vijgen In die je enkele minuten laat pocheren. Daarna de vijgen laten uitlekken en het sap opvangen. Wijn en vljgensap mengen met een deciliter bouillon van rund en er enkele lepels room doorheen kloppen. De eenden even laten afkoelen, ontvellen en de stukken vlees in dunne strookjes afsnijden en op een schotel schikken. De vijgen aan de bovenzijde opensnijden en als bloemen openploolen en rond de stukjes eend schikken. De jus over het vlees gieten. Garneren met kleine aardappeltjes. De schotel nog even In een warme oven schuiven.

achterhaald 'De Berg van Licht', 1905/1906 (Deel 1) verkorte Duitse vertaling van Else Otten, 'Heliogabel' getiteld. In het Nedertands werd het werk tijdens het leven van Couperus niet herdrukt, en daardoor heeft jarenlang het verhaal de ronde gedaan dat hij een Duits-talige roman geschreven zou hebben die niet in een Nederiandse versie verkrijgbaar was. De tamelijk geringe positieve belangstelling voor zijn ,'De Berg van Licht' heeft Couperus emotioneel nogal geraakt. In de jaren na het verschijnen van het meer dan vierhonderd pagina's tellende boek schrijft hij weinig, en publiceert daarvan slechts een klein gedeelte. Om tal van redenen zou je 'De Berg van Licht' van Couperus kunnen aanmerken als een boek van wereldklasse. In geen enkel ander werk heeft de schrijver op zo'n geslaagde wijze een aantal universele thematieken onder woorden gebracht. Een van die the-

Tch.

Bij de afdeling bedrijfssociologie van de Rijks Psychologische Dienst is men doende een vergelijking tussen oude en nieuwe stijlstudleprogramma's te maken. Er zal onder andere een onderscheid gemaakt worden naar functies waarvoor in principe afgestudeerden uit de eerste fase worden geworven en functies waarvoor een tweedefase opleiding noodzakelijk wordt geacht. Het lijkt er dus op, na enkele geluiden uit het bedrijfsleven gehoord te hebben, dat de universiteiten de enige werkgevers zijn die hun afgestudeerde-nieuwestijl een andere behandeling geven dan hun afgestudeerdeoude-stijl. WK/UP

W/bocri De verloedering van de wetenschap wint terrein, ja ook in Eindhoven. Want wie mocht onlangs in de grote zaal van het auditorium van de THE als gastspreker optreden? Wel nee, niet Ralf Ternauw de Wibocrl (Witteboordcrimineel), maar Rienk Kamer, Ex-journalist, beroepsbelegger, speculant en bajesklant. TH BERICHTEN, het blad van de TH Eindhoven, doet verslag van een rede die Kamer afstak op uitnodiging van de studentenvereniging van Bedrijfskunde 'Industrie'. Colberts, stropdassen, blazers, ribbroeken en diplomatenkoffertjes voeren de boventoon. Kamer adviseert de studentjes legaal de wet te ontduiken. Omzeilen dus, want als een ondernemer zich strikt aan al de regels en wetten moet houden dan kan hij het wel vergeten. Het is duidelijk hoe Kamer over het huidige ondernemersklimaat In Nederland denkt. De Wlbocri's in spe in de zaal knikken Instemmend. Dat Kamer zich niet altijd aan de regeltjes heeft gehouden is bekend. Hij heeft niet enkel internationale contacten met beleggers maar óók met justitie. Zijn omstreden reputatie deert hem in het geheel niet. Hij voelt zich in goed gezelschap: 'Kijk maar naar Prins Bernhard met zijn Lockheedaffaire, Ruud Lubbers die tijdens een regeringsreis zijn eigen zaken gaat behartigen en een Van Aardenne met de RSV-zaak'. Zou Kees van Kooten In de zaal hebben gezeten? H.B.

matieken is de spanning tussen lichamelijke schoonheid en het daarop volgende decadente en verioederende verval van een persoon wiens levensomstandigheden ingrijpend wijzigen. 'De Berg van Licht' verhaalt een gedeelte uit het leven van de wonderlijk mooie Syrische hogepriester Bassianus, vanaf het moment waarop hij als veertienjarige knaap in de stad Emessa voorbereidingen treft tot de uitvoering van een rituele tempeldans. De passages waarin Couperus de schoonheid van de jongen beschrijft, vormen volgens sommige literatuurcritici 'een lawine van adjectieve kitsch...'. Naar mijn mening zijn ze echter juist een geniale verbeelding van taferelen zoals die zich in de Romeinse Oudheid hebben afgespeeld. Bovendien staan die passages in het eerste gedeelte van 'De Berg van Licht' in een perfecte anti-thetische verhouding tot de gebeurtenissen in de laatste hoofdstukken, waarin de knappe Bassianus inmiddels Keizer Helegabalus geworden is. Helegabalus was keizer van Rome gedurende de jaren 218 tot en met 221. De wijze waarop Couperus de ondergang en de uiteindelijke perverse dood van deze ooit zo prachtige jongen beschreven heeft, schokte in 1906 heel wat mensen die 'De Berg van Licht' lazen... (wordt vervolgd) Wouter van Gils