1983 12 02

Tilburgs Hogeschoolblad - 2 december 1983 - jaargang 21 - nummer 14

Universitaire lerarenopleiding wordt afgebouwd De universiteiten en fiogescho/en zullen na 1 augustus 7986 nog slechts in zeer beperkte mate zijn betrokken bij de eerstegraads lerarenopleiding, waarop ze thans, afgezien van de deeltijdse MO-opleidingen, nog het alleenrecht hebben. Wat behouden blijft voor het WO is het 'voorprogramma' van twee maanden in de eerste fase. Verder zullen enkele, niet alle, WOinstellingen de nodige middelen krijgen om vakdidactisch onderzoek te verrichten en onderzoek dat bijdraagt aan de ontwikkeling van het leraarsberoep. Waar de onderzoeksgelden terecht zullen komen hangt af van de einduitkomsten van het taakverdelingsproces dat momenteel binnen het wetenschappelijk onderwijs gaande is. Een en ander blijkt uit een deze week gepubliceerde concept-beleidsnota, waarin onderwijsminister drs. W. Deetman zijn reeds eerder geruite voornemen om de eindverantwoordelijkheid voor de eerstegraads lerarenopleidingen weg te halen bij het wetenschappelijk onden^/ijs en over te hevelen naar de Nieuwe lerarenopleidingen (NLO's) nader uitwerkt. Afgestudeerden van universiteiten en hogescholen die eerstegraads leraar willen worden moeten met ingang van het studiejaar '86/'87 een tweede-fase-opleiding volgen aan deze hogere beroepsopleiding. Die tweede fase zal één jaar in beslag nemen en zich voor een groot deel op een middelbare school afspelen, waar de aspirant-docent intensief wordt begeleid door een bevoegde leerkracht. Op het ogenblik bestaan er tussen de universiteiten en NLO's samenwerkingsovereenkomsten die dateren uit het begin van de jaren zeventig, toen de NLO's werden opgericht. In die overeenkomsten werd aan de WO-instellingen een zekere niveau-bewakende functie toegedacht. De opbouwfase van de NLO's is nu achter de rug en binnenkort zullen ze definitief onder de Wet op het Hoger Beroepsonderwijs vallen. Daarmee wordt de kwaliteitsbewakende rol van de universiteiten overbodig, stelt Deetman in zijn beleidsnota. Maar volgens hem moet ook in de toekomst een structurele relatie blijven tussen WO en NLO. Er dient dus een nieuwe vorm van samenwerking van de grond te komen, ditmaal op basis van ge/ijl<waardigheid. Deetman noemt in zijn nota een aantal voorwaarden waaraan de samenwerkingscontracten, die de NLO's met één of meerdere universiteiten kunnen afsluiten, moeten voldoen. In de eerste plaats moeten de NLO-docenten worden betrokken bij de opzet en uitvoering van het twee-maanden-programma in de eerste fase aan de universiteit. Dit met het oog op een soepele aansluiting op de tweede fase aan de NLO. Anderzijds moeten de WO-instellingen een stem hebben in het toelatingsbeleid van de lerarenopleiding. In het HBO wordt de instroom naar de tweede fase geregeld via toelatingscommissies, hierin zouden wat de NLO's betreft bijvoorbeeld enkele universiteitsmedewerkers zitting kunnen nemen. Voor de universitaire docenten in vakken die geen pendant hebben in het HBO - Klassieken, Hebreeuws, Russisch, Spaans en Italiaans, Fries en filosofie - is een iets actievere rol wegge-

legd; zij zouden kunnen worden ingeschakeld bij de opstelling van het programma en de formulering van de eindtermen van de lerarenopleiding in hun vak. De beleidsnota over de eerstegraads lerarenopleiding is een vervolg op de concept-nota Beiaard die minister Deetman eerder dit jaar uitbracht (en waarvan de definitieve versie elk moment kan afkomen). In Beiaard gaf Deetman zijn visie op de invulling van de tweede-faseopleidingen die wél voor de universiteit behouden blijven, zij het in een vorm die sterk afwijkt van de oorspronkelijke opzet van de twee-fasenstructuur. In tegenstelling tot de assistent-in-op/e/ding die Beiaard naar voren schuift in het kader van (of eigenlijk ter vervanging van) de onderzoekersopleiding, zal de nieuwe figuur van de docent-in-opleiding geen werknemersstatus krijgen. Hij blijft gewoon (HBO-)student. Komt dus ook eventueel in aanmerking voor een studiebeurs.

Naar het zich laat aanzien zal overigens slechts een zeer beperkt aantal studenten tot de tweede fase van de lerarenopleiding worden toegelaten. Gezien de sterke stijging van de werkloosheid onder eerstegraads leraren zal er in de komende jaren nauwelijks en in enkele vakken zelfs géén behoefte zijn aan nieuwe leraren. In 1982 stonden al ruim 7.800 bevoegde eerstegraders ingeschreven bij de arbeidsbureaus. Toch wil de minister hier niet volledig vasthouden aan de elders door hem zo vurig bepleite afstemming van de opleidingscapaciteit op de arbeidsmarkt. Belangrijkste argument daarvoor is dat het onderwijs is gebaat bij een evenwichtige leeftijdsopbouw van het docentencorps. Voorlopig ziet ook Deetman geen echte oplossing voor het vergrijzingsprobleem, dat zich bovendien niet beperkt tot de eerstegraads sector. Om de zaak toch enigszins in de hand te kunnen houden is hij van plan de opleidingscapaciteit telkens voor een periode van vier jaar vast te stellen op basis van prognoses en een inventarisatie van het docentenbestand. Met het oog op de geplande bescheiden opleidingscapaciteit, die ook nog eens moet worden verdeeld over verschillende schoolvakken, vindt de minister het niet gewenst dat aan elke NLO èlle vakken worden gegeven. Zijn voorstel is dat een bepaald schoolvak aan ten hoogste drie NLO's in den lande worden verbonden. Bij de verdeling zal rekening worden gehouden met levensbeschouwelijke en regionale aspecten. Jos Speekman/UP (ingekort)

Dreigende stopzetting van universitaire liulp aan Vietnam Minister Schoo van ontwikkelingssamenwerking heeft laten weten de financiering van de Viëtnamprojecten te willen afbouwen. Hulp aan Vietnam past niet in het regeringsbeleid, omdat het een regiembevestigend karakter zou hebben. Met dit voornemen weet zij zich gesteund door haar collega's van Onderwijs en Wetenschappen en Landbouw en Visserij. De Landbouwhogeschool in Wageningen heeft samen met de Vrije Universiteit en de Technische Hogeschool Delft enkele projecten lopen in Vietnam. Deze instellingen krijgen tot 1 juni van het volgend jaar de tijd van minister Schoo om met een evenwichtig afbouwplan te komen. Daarna treedt een afbouwfase in, waarvoor nog anderhalf jaar over is. Westerse hulpprogramma's worden in toenemende mate gestopt, dit tengevolge van de uittocht van de bootvluchtelingen, de heropvoedingskampen en het Cambodjaanse avontuur van Vietnam. Hierdoor dreigt Vietnam steeds verder geïsoleerd te raken. Ontwikkelingssamenwerking wordt op deze manier als instrument van buitenlandse politiek gebruikt en het is nog maar de vraag of het op deze manier afstraffen van Vietnam niet veel kwalijker gevolgen heeft. Dit besluit het blad 'Overzicht', een Nuffic uitgave voor internationale univer-

sitaire samenwerking. Met name in wetenschappelijke kringen in Vietnam is men beducht voor de gevolgen van westerse isolatie. Men vreest namelijk het Cuba-effect, een gedwongen eenzijdige oriëntatie op de Sovjet-Unie en Oost-Europa. Dit alles doet toch wel vreemd aan als men vindt dat ontwikkelingssamenwerking primair gericht moet zijn op (structurele) bestrijding van armoede. Het is nu juist dit doel waar de universitaire Vietnam projecten op gericht zijn. Nederlandse universiteiten en hogescholen hebben overigens nog de gelegenheid om argumenten naar voren te brengen bij minister Schoo ten gunste van samenwerking. B.P.

Af- en Oversctirijving De KHT raamt het overschot op de personele middelen 1983 op ruim f 1.590.000, — . Dat overschot is volgens het College een gevolg van niet-voorziene zaken, zoals een frequente wijziging van de sociale lasten. Diverse raadsleden, en voor hen ook al de commissie personele zaken en de begrotings-

7

K.L Poll en zijn culturele hobbyclubs.

8/9

Uitgaan in Tilixirg.

Audio-visueei centrum. commissie, waren ontevreden over het feit dat ook dit jaar weer pas in een zeer laat stadium blijkt dat er een overschot is bij de personele middelen, en dat een deel van deze middelen nu wordt overgeheveld naar de overige lasten. Via het tijdig signaleren van knelpunten door alle budgethouders wil het College volgend jaar dit soort situaties voorkomen. De raad ging akkoord om bijna één derde van het totale overschot (510.000 gulden) te bestemmen voor het Sociaal Fonds TVC terwijl / 700.000, - middels de 1 % Regeling Bestemming Overschotten wordt overgeschreven naar 1984, niet zonder dat de raad met de grootst mogelijke meerderheid aandrong op het principe om deze middelen volgend jaar zo veel mogelijk in de personele sfeer te besteden. De rest wordt overgeboekt naar de overige lasten 1983.

Geen spra/ce van miljoenen voordeel In het vorig Hogeschoolblad (THB-13) kon u tot uw grote vreugde lezen dat de KHT 3,3 miljoen extra krijgt. Dit is niet helemaal conform de werkelijkheid. De KHT krijgt zeker niet meer "dan waarop zij tot nu toe rekende". Het onlangs verschenen concept-AFS gaat eerder in de richting van een daling van de KHTmiddelen. De 3,3 miljoen krijgt de KHT op basis van elementen die al voorzien waren in een vorig AFS. Dit was dus géén nieuws. Wij gaan in een van de volgende nummers uitvoerig in op deze materie.

PERS KOLOFON MATSERTJES

De K.H.T. en Zuid-Afrika Naar verluidt, heeft prof. van Veen in Zuid­Afrika enige inleidingen gegeven. Op zich genomen kan men hiertegen geen bezwaar maken. Een kwestie van respect voor iemands individuele vrij­ heid. Anders komt de zaak te liggen als dit op­ treden een K.H.T.­activiteit is. Met het doen en laten van de K.H.T. mag men zich, als lid van de Hogeschoolgemeen­ schap, wel bemoeien. Bovendien mag men zich als burger ­ waar het hier een publieke instelling betreft ­ die uit de be­ lastingen gefinancierd wordt ­ met de K.H.T. bemoeien. Welnu, de K.H.T. heeft een bijdrage ge­ leverd in de kosten. Daardoor kan over de betrokkenheid van de K.H.T., geen onduidelijkheid bestaan. Maar dezer da­ gen is bekend geworden, dat nog een tweede hoogleraar in Zuid­Afrika is op­ getreden. Op 5 augustus 1982 heeft prof. Bosman een voordracht gehouden voor een "In­ ternational Monetary Economics S emi­ nar" aan de Witwatersrand­universiteit in Johannesburg. Ook over deze activiteit kan geen mis­ verstand bestaan, omdat ze is opgeno­

men in het dezer dagen gedistribueerde "Wetenschappelijk verslag 1982" van de K.H.T. In het geding zijn derhalve de relaties van de K.H.T. met Zuid­Afrika. Wil men zich hierover een mening vor­ men, dan dient men uit te gaan van de feiten, dat de Nederlandse overheid het culturele verdrag met Zuid­Afrika heeft opgezegd en dat de Verenigde Naties bij herhaling hebben opgeroepen, Zuid­ Afrika om haar "apartheid" te isoleren. Om deze feiten kan men zondermeer for­ mele bezwaren maken tegen deze betrek­ kingen. Maar afgezien daarvan; de Ho­ geschool behoort (in de zin van zedelijk moeten) deze contacten ook niet te on­ derhouden. Er zijn enige "ismen", die bij elkaar in de buurt liggen, en die door de wereldge­ meenschap in het algemeen worden afge­ wezen, o.a. racisme, fascisme en anti­ semitisme. Ze splijten i.p.v. integreren samenlevingen. Nu hoor ik al direct vra­ gen: en communisme dan? Neen met communisme is dit niet het geval. Wel misschien met praktische realisaties van communisme, b.v. ten tijde van Stalin in Rusland. Met betrekking tot commu­

Uit de Universiteitsbladen

med". Deze opmerking van een Hoge­ schoolraadslid van de Technische Hoge­ school Twente heeft betrekking op het verzoek van de Provinciale en Gedepu­ teerde Staten van Friesland of de TH be­ reid is een dependance in Leeuwarden te vestigen. Als de Raad met het verzoek in­ stemt kan de achterstand aan VWO­ doorstroom in de regio Friesland worden opgeheven. De Friese Staten stellen voor het TH­propedeuse in samenwerkin met, en ten huize van, de plaatselijke HTS te verzorgen. De Staten zijn bereid 25 mil­ joen van de gelden van het Integrale Structuurplan van het Noorden des lands aan dit project te besteden. Ook Minister Deelman van Onderwijs en Wetenschap­ pen, die zich onlangs nog uitsprak tégen de vorming van WO­dependances, schijnt in het geval 'Friesland' een uit­ zondering te willen maken. Plannen van de Rijksuniversiteit Utrecht voor een de­ pendance in Deventer en van de Rijks­ universiteit Groningen voor een depen­ dance in Kampen vonden bij de Minister geen gehoor THT­NIEUWS. De Commissie Onderzoek Bestuurscrisis THD is bezig hèt probleem aan de Tech­ nische Hogeschool Delft "in kaart te brengen" en een sluitende interpretatie voor de term 'bestuurscrisis' te vinden. Dit meldt het weekblad van de TH, DELTA. Aan de TH is een conflict ont­ staan tussen enerzijds twee leden van het College van Bestuur, de voorzitter en de Rector­Magnificus, en anderzijds het nieuwe gekozen College­lid. De Commis­ sie van wijze mannen is momenteel bezig alle betrokkenen in deze affaire te 'ho­ ren '. Ook mensen van buiten de TH wor­ den gehoord. Zo wordt gesproken met mr. K.JCath, voorzitter van de Algeme­ ne P residentenvergadering (de club van de gezamenlijke Collegevoorzitters), en met Prof. ir. W. de Jong, voorzitter van de Raad van Bestuur van TNO. Van de laatste hoopt de Commissie duidelijk­ heid te krijgen over de vraag "of de bestuurlijke verhoudingen aan de TH een negatieve invloed hebben op de kwa­ liteit van het onderwijs en onderzoek en of daardoor de kansen van TH­afgestu­ deerden op de arbeidsmarkt worden beïnvloed.

De Stichting Studenten Huisvesting Nij­ megen heeft zeker f 900.000,— voor niets uitgegeven aan de voorbereidings­ kosten van projecten die nu geschrapt gaan worden. Een onderzoek heeft uitge­ wezen dat door afnemende studente­ naantallen er zelfs op korte termijn leegstand dreigt. In totaal schrapt de Stichting 1981 eenheden, een investering van rond de 100 miljoen gulden. Dat heeft ook gevolgen voor de Nijmeegse gemeente. Bouwlocaties die bouwrijp zijn gemaakt blijven liggen, terwijl ook de werkgelegenheid in de bouw verder zal afnemen. Het Nijmeegse KU­ NIEUWS roept studenten op tot het opsturen van hun doctoraalscriptie, of een samenvatting daarvan, naar het KRO­radioprogramma "De wereld op donderdag". Een van de onderdelen van dit programma, dat iedere donderdag­ middag van vier tot zes uur via Hilver­ sum 2 wordt uitgezonden, gaat over doc­ toraalscripties. Regisseur Rob van Hat­ tum vindt dat iedere scriptie voor behan­ deling in aanmerking komt, zolang het voor een breder publiek toegankelijk is. Hij gaat niet af op de wetenschappelijke waarde. "Dat doet de betreffende vak­ groep maar." Het Eindhovense TH­BERICHTEN besteedt aandacht aan de wetenschaps­ bijlage in de dagbladen. Het blad gaat in op verschillen tussen Trouw, NRC en Volkskrant. De Volkskrant beperkt zich in haar bijlage tot technische ontwikke­ lingen, in Trouw en NRC komen alle dis­ ciplines aan bod. De sociale wetenschap­ pen vinden in "Het Vervolg" een plaats, terwijl de kritiek daarop veelal in de Volkskrantrubriek "Dag­in­Dag­uit" wordt beoefend. Volkskrantartikelen worden voor 70% gelezen, NRC­artike­ len voor 10%. Onder studenten zijn er tweemaal zoveel Volkskrantlezers dan NRC­lezers. Maar liefst 50% van de Volkskrantlezers heeft een academische opleiding. "Als Mohammed niet naar de berg toe­ komt, komt de berg wel naar Moham­ Tilburgs Hogeschoolblad

TE BERDE

nisme zou men hetzelfde onderscheid kunnen maken als ook wel gemaakt wordt tussen het katholieke geloof en de praktijken van inquisitie en heksenverbranding. En schendingen van mensenrechten in Rusland dan? Ook hierom pleegt de wereldgemeenschap geen contacten af te breken, hetgeen ook geldt voor landen in de "westerse wereld", waar deze schending plaatsvindt. Ook dat in Rusland vormen van antisemitisme voorkomen, is voor de wereldgemeenschap geen reden, om de contacten te verbreken, evenmin als dit geschiedt met westerse landen (b.v. ons land) waar vormen van racisme voorkomen. Het verschil met Zuid-Afrika is telkens, dat één van die "ismen" nl. racisme, niet zo maar een verschijnsel is, maar dat het tot systeem verheven is. Racisme is inherent aan de Zuidafrikaanse samenleving. De Zuidafrikaanse maatschappij is te identificeren en te definiëren met racisme. Daarin bestaat het verschil met andere landen inclusief Rusland. Om deze reden wordt de Zuidafrikaanse maatschappij door de wereldgemeenschap afgewezen, worden accoorden opgezegd enz.. Welnu, door de hiervoor genoemde activiteiten collaboreert de K.H.T. volkomen tegendraads t.o.v. de wereldopinie met deze verwerpelijke maatschappij. Het zou volgens mij goed zijn, als de Hogeschoolraad hierover een duidelijke afspraak doet. Dan weten ook degenen, die nu, bij gebrek hieraan, naar eigen (politiek?) inzicht handelen, beslissingen nemen, (b.v. over het beschikbaar stellen van geld of het samenstellen van een wetenschappelijk verslag) waar zij zich aan te houden hebben.

■■■m a t s e r t j e s ^ ^ 'Matsertjes' kunnen worden opgegeven bij de redaktie. Tot 30 woorden kosten ze / 5,­; on­ der nummer ƒ 2,50 extra. Reakties op advertenties onder nummer naar de redaktie sturen. TE KOOP: Renault 4 1976 wegens terugkeer naar USA. Te bezichtigen enkel op zaterdag 3 december. Ranonkelstraat 12, Eindhoven. Vraagprijs 675 gulden. TYPEWERK: Zoekt u iemand die uw typewerk kan verzorgen, dan kan onderstaande van belang zijn: Rian van den Broek, Sint Catharinastraat 22, 5081 VJ Hilvarenbeek, tel.: 04255-2228. WINTERSPORT: Ga mee met een wintersportreis van de studentenreisclub! Vervoer per supertouringcar, verblijf in goed hotel (zwembad, sauna, discotheek), 10 dagen incl. halfpension, ƒ 375,—. Verschillende vertrekdata. Bel voor inf.: dagelijks tussen 18.30 en 20.?0 uur: 050-142386. TYPISTE: Bekend met typografische verzorging van scripties en andere typewerkzaamheden, wil graag typewerkzaamheden verrichten. Tel.: 013-637169. 2 december 1983

In Memoriam W. Ritzen Op maandagochtend 28 november 1983 kregen wij bericht dat PIm Ritzen was overleden. Hij was sedert enkele dagen weer opgenomen in het ziekenhuis, zoals zo vaak de afgelopen jaren. Hoewel wij wisten dat hij ernstig ziek was, hadden wij een dergelijk bericht nog niet zo gauw verwacht. Pim was jarenlang verbonden aan de Katholieke Hogeschool als medewerker van het "Eigen Huis" complex. Bij de opening van de Theologische Faculteit aan de Academielaan trad hij in dienst als huismeester van gebouw T. In de korte tijd dat wij Pim mochten meemaken hebben wij hem leren kennen als een vriendelijke en plichtsgetrouwe man, die zich vooral de laatste jaren in zijn gebouw T goed thuis voelde. Het is jammer dat dit niet langer mocht duren. In juli 1982 werd hij door een opeenvolging van ernstige ziektes geveld. Nadat Pim zich enigszins met de gedachte had verzoend, niet meer te kunnen werken, hadden wij gehoopt dat hij ondanks zijn ziekte nog een aantal fijne jaren met zijn echtgenote en kinderen zou mogen doorbrengen. Het lot heeft anders beschikt. Moge zijn echtgenote en kinderen de kracht vinden om samen dit verlies te dragen. Afdeling Post en Bewaking, incl. Transport.

tilburgs hogeschoolblad weekblad voor de katholieke hogeschool tilburg redaktie eddie vaes (hoofdredakteur) twan geurts, lennart kik, angela lodder (assistente) medewerkers pau! emonts, wouter van gils, peter pennartz, henk zomer, wilma okkerse, sjef stoop, klaudie biemans, john versieyen samenstelling redaktleraad prof mr p van seters (voorzitter), dr j koning, dr h van erp, m ackermans (adviseur), a de laaf, drs th schouw officlöle mededelingen buro pers en voorlichting cartoonist ad van haandel, henk van de berg advertenties angela lodder kopij alle kopij moet uiterlijk op donderdag de ,week vóór het verschijnen in het bezit van de redaktie zijn redaktie-adres/advertenties hogeschoollaan 225, tilburg, telefoon (alleen voor thb) 662277 en 662506 intern 2277 en 2506 kamer 207 en 208 (gebouw b) foto rien siers landelijk samenwerkingsverband universitaire pers (up) waarbij verder aangesloten ad valvas (vu amsterdapn), wagenings hogeschoolblad, utrecht universiteitsblad, aeita (delft), thberichten (einanoven), tht-nieuws (twente), observant (maastricht), uk (groningen) en ku-nieuws (nijmegen) druk drukkerij em de jong bv, baarle-nassau abonnementen voor niet-hogeschoolleden /" 15,— per jaargang

i

Volgend jaar striktere aanpak

Wetenschappelijk Verslag wil aandacht voor kwaliteit leder jaar worden de wetenschappelijke publicaties aan de KHT keurig op een rijtje gezet. In 1982, aldus het onlangs verschenen Wetenschappelijk Verslag, was Tilburg goed voor 9 dissertaties en ruim vierhonderd overige wetenschappelijke publicaties. Tot zover is alles duidelijk. Maar moet de bijdrage voor het CDA-partijblad ook tot de vakpublicaties worden gerekend? En wat te denken van het ingezonden stuk voor de opiniepagina van de NRC? Het is soms lastig het kaf van het koren te scheiden, geeft beleidsmedewerker drs. G. van Duynhoven toe. "Wat wij kunnen doen is zeer beperkt. Met onze alledaagse Telegraafkennis moeten we deze klus zien te klaren." "Er waart een spook door Nederland. Het spook van de professorale hitparade." Met die woorden begon Han van Gessel afgelopen zaterdag een artikel in het Wetenschap & Sannenleving-katern van de Volkskrant. Hij schreef daarin over de bevindingen van een aantal beleidsmedewerkers van de Leidse universiteit, die een studie hebben verricht naar de mogelijkheden om citatiegegevens te gebruiken bij het universitaire onderzoeksbeleid. "Tal van te goeder naam en faam bekend staande geleerden," schrijft Van Gessel, "knijpen 'm opeens als oude dieven, als ze merken dat hun wetenschappelijke productie ergens wordt geturfd." De Volkskrantlezers krijgen daarmee een fraai beeld voorgeschoteld van hun onderwijsredacteur. Dat fraaie beeld strookt echter niet - niet helemaal, om precies te zijn - met de universitaire werkelijkheid. Die werkelijkheid is ook in dit geval aanzienlijk prozaïscher van karakter dan Van GesseI's weergave daarvan doet vermoeden. In werkelijkheid geeft het ministerie van O & W de universiteiten en hogescholen al jarenlang opdracht een overzicht op te stellen waarin dissertaties, overige wetenschappelijke publicaties, overige vakpublicaties en overige producten van wetenschappelijke activiteiten keurig zijn geturfd. Op grond van deze zogenaamde wetenschappelijke verslagen van de instellingen stelt de minister dan een dor en droog overzicht samen van het totaal aan wetenschappelijk activiteiten die in het WO zijn verricht. Dat overzicht wordt vervolgens aan de Tweede Kamer, die dat gewoonlijk voor kennisgeving aanneemt. Politiek gesproken is het een stuk van nul en generlei waarde: een onderzoeksbeleid kan er niet mee worden gevoerd, daarvoor zijn de gegevens veel te ongelijksoortig. Wetenschappelijke publicaties worden dus wel degelijk geturfd. Dat neemt echter niet weg dat het de laatste tijd knap onrustig is in het universitaire wereldje. En dat hangt samen met een betrekkelijk nieuw fenomeen aan het Wetenschappelijke firmament: de universitaire hitpa-

rade. Voor een groot aantal wetenschapsgebieden is inmiddels met behulp van citatie- en publicatiegegevens een top-zoveel opgesteld. Zo behoort prof.^ dr. A.C. Zijdeverld - geen onbekende voor de lezers van het THB - tot de tien meest geciteerde sociologen van ons land {gemeten over de periode van januari 1980 tot augustus 1982). En de Tilburgse hoogleraar econometrie prof. dr. A. Kapteyn bezet een knappe plaats op de - mede op zijn initiatief tot stand gekomen - Economen Top Tien over 1982. Het als paddestoelen uit de grond schieten van die universitaire hitparades vormt, sèmen met de steeds vaker geuite behoefte aan een objectieve beoordeling van wetenschappelijke kwaliteiten, een belangrijke bron van onrust en onzekerheid onder de leden van het wetenschappelijk corps.

BESCHEIDEN Drs. G. van Duynhoven, beleidsmedewerker bij de afdeling Onderwijs en Onderzoek van de KHT, stelde onlangs het Wetenschappelijk Verslag over 1982 samen. Het Verslag stond vorige week ter discussie in een vergadering van het College van Bestuur, en komt binnenkort aan de orde in de hogeschoolraad. In het Verslag staan zoals duidelijk zal zijn niet alleen de publicaties van de Tilburgse coryfeeën opgesomd, maar ook die van hun minder aan de weg timmerende collega's die soms als grijze loonslaven in betrekkelijke anonimiteit hun wetenschappelijk werk verrichten. De afdeling Onderwijs en Onderzoek streeft met het Verslag zoveel mogelijk naar volledigheid en betrouwbaarheid van de opgenomen gegevens, maar is daarbij uiteraard wel afhankelijk van de faculteitsbureau's en de afzonderlijke vakgroepen die de betreffende gegevens moeten leveren. Het blijkt soms lastig te zijn het kaf van het koren te scheiden: wanneer moet een publicatie worden opgenomen in het Wetenschappelijk Verslag en wanneer niet? Van Duynhoven is daar heel bescheiden in. "Dat bepaalt de onderzoeker uiteindelijk zelf," vindt hij. Een probleem is wel dat de grenzen tussen de categorieën aan verschuivingen onderhevig zijn. Vooral de categorieën 'overige vakpublicaties' en 'overige producten van wetenschappelijke activiteiten' zijn niet eenduidig vast te leggen, zegt Van Duynhoven. Zo kon het in voorgaande jaren voorkomen dat er een 'In memoriam' in het THB ter gelegenheid van het overlijden van "een hoogleraar werd vermeld bij de 'overige wetenschappelijk activiteiten'. En ook de staatkundige bijdrage aan de streekkrant van de hoogleraar aan de juridische faculteit haalde de kolommen van het Wetenschappelijk Verslag. Professorale hitparade, science fiction of spoedig werlcelijkheid? 't Was een aardige vent, maar hij scoorde niet hoog genoeg...

Als je zou nagaan welke publicaties in serieuze tijdschriften, in de wetenschappelijke vaktijdschriften, een plaats vinden, kom je ongetwijfeld op een sterk gereduceerd aantal uit, vermoedt Van Duynhoven. De publicaties die zijn opgenomen in de categorieën 'dissertaties' en 'overige wetenschappelijke publicaties' geven samen door de bank genomen een vrij betrouwbaar beeld van de wetenschapsbeoefening aan de hogeschool, meent hij. "Maar zelfs daar zitten wat twijfelachtige dingen tussen, zoals de Research Memoranda die de economische faculteit verzorgt. Dat zijn een soort preprints van dingen die nog moeten komen en misschien zelfs nooit komen. Er zal altijd wel wat 'lucht' in blijven zitten. Dat is ook niet zo erg, vind ik."

TELEGRAAFKENNIS Tijdens de bespreking van het Wetenschappelijk Verslag in het College van Bestuur heeft rector-magnificus pro^. dr. R.A. de Moor gevraagd of de grenzen tussen de verschillende categorieën volgend jaar wat strikter in acht genomen kunnen worden, vertelt Van Duynhoven. "Wat wij kunnen doen is zeer beperkt", zegt hij. "Ik ben nu eenmaal maar een klerk die hier hoog in de toren zit, het THB leest, maarniet de wetenschappelijke tijdschriften van alle vakken die de KHT in huis heeft. Met onze alledaagse Telegraafkennis, om het wat karikaturaal uit te drukken, moeten we deze klus zien te klaren." Het is uitdrukkelijk niet de bedoeling van het College zich een oordeel aan te meten over de kwaliteit sian het gepubliceerde onderzoek, aldus Van Duynhoven, maar men wil wèl bevorderen dat daar binnen de faculteiten aandacht aan wordt besteed. Het Wetenschappelijk Verslag heeft met de eerdergenoemde professorale hitparardes gemeen dat het een bruikbaar instrument voor beleidsmakers - op faculteits- óf op instellingsniveau - kan zijn om met onderzoekers 'hard' in gesprek te komen en hun onderzoeksresultaten ter discussie te stellen, zoals de Leidse onderzoeker dr. A. van Raan het formuleerde in het artikel van Han van Gessel. Van Duynhoven zegt het zo: "Kijk, je kunt uit het Verslag een beeld krijgen van wat er gepubliceerd is - ook al zitten er een aantal missers. De faculteiten en de vakgroepen kunnen er een argument in vinden om bepaalde dingen te bespreken. Een vent die er niet in staat en enkel onderwijs geeft hoef je er niet op aan te spreken. Maar voor iemand, die een uitdrukkelijke onderzoekstaak heeft en toch tijdenlang niets gepubliceerd heeft, zou je binnen vakgroep of faculteit aandacht moeten hebben. Dat is een gezonde manier van werken. Het CvB zou naar mijn mening moeten stimuleren dat dat gebeurt."

WEINIG ZINDELIJK Uit het kwantitatief overzicht van het onderzoek dat aan de KHT gedurende het jaar 1982 is verricht blijkt dat de hogeschool een relatief klein aantal onderzoekers in huis heeft die worden gefinancierd uit de zogenaamde tweede geldstroom (grotendeels verzorgd door ZWO). Tilburg is er bij de verdeling van de ZWO-pot altijd al bekaaid van af gekomen, toch zorgt de letterenfaculteit samen met de psychologen goed voor het leeuwedeel van de onderzoeksplaatsen in deze sector - hier voor een aardig lichtpuntje.

Van Duynhoven: bescheiden opstelling. Het derde geldstroomonderzoek, het contractonderzoek, is aan de KHT ook van een relatief geringe omvang. Daar komt bij dat minister Deetman voor 1983 ruim 550.000 gulden heeft ingehouden van de rijksbijdrage die Tilburg krijgt, dit met het oog op het bevorderen van het contractonderzoek aan deze instelling. Heeft die maatregel van Deetman al enig effect gesorteerd, is er sprake van een stimulerende werking op de omvang van het derde geldstroomonderzoek? "De maatregel van de minister remt alleen maar af", zegt Van Duynhoven. "De minister zegt eerst contractonderzoek te willen bevorderen, om vervolgens de rijksbijdrage te korten. Dat zijn natuurlijk twee tegenstrijdige dingen. De minister heeft gewoon geld nodig en gebruikt dit argument, zodat de instellingen de formatieplaatsen die verloren gaan door de korting weer kunnen terugverdienen." Dat is een weinig zindelijke manier van redeneren, vindt Van Duynhoven die zich daar nóg boos om kan maken. "De minister moet geld geven voor de taken die hij wil financieren en daarmee uit. Hij moet niet op oneigenlijke gronden dit soort kortingen hanteren." Naast het onderzoek dat aan de faculteiten plaats vindt en dat wordt betaald uit de eerste, de tweede of de derde geldstroom kent de Tilburgse hogeschool een tweetal onderzoekspools. In de eerste plaats is er het onderzoeksfonds van het Samenwerkingsorgaan KHT-THE, het onderzoek is zo langzamerhand nog het enige terrein waarop de samenwerking tussen Eindhoven en Tilburg wat gestalte krijgt. Daarnaast is er de centrale onderzoekspool, de broedstoof voor kwalitatief veel belovend onderzoek van muiti- of interdisciplinair karakter aan de KHT. "De centrale pool is indertijd, 1976 of daaromtrent, opgezet om meer direct op zelfstandige titel onderzoek te stimuleren," vertelt Van Duynhoven. "Later hebben we de faculteiten gevraagd om daar ook geld voor te reserveren, bij het opzetten van de letterenfaculteit is zelfs al op voorhand voorzien in zo'n facultaire onderzoeksruimte." De pool heeft een nuttig effect, vindt hij. Bovendien is de poolgedachte niet strijdig met de Voorwaardelijke Financiering, integendeel zelfs: projecten uit de onderzoekspool blijken vaak ook in het kader van de VF te worden opgevoerd. "De pool heeft als voordeel dat er vaak jonge onderzoekers bij betrokken zijn die 75% of meer van hun tijd met onderzoek bezig zijn. Als je dat vergelijkt met de 20 a 40% die oudere stafleden aan onderzoek besteden, zie dat dat die jonge onderzoekers veelmeer gewicht in de schaal kunnen leggen waar het gaat om de omvang van een onderzoeksprogramma in het kader van de VF." vervolg op pag. 4

A. Pais

Gastcollege Arie Pais 'In een viaag van woede heb ik als minister eens 150 van de ± 600 adviescommissies opgeruimd. Ik wens ook andere ministers op Onderwijs en Wetenschappen zo'n woede-aanval toe.' Aan het woord is dr. A. Pais in een gastcollege op maandag 28 november. Pais was hier op uitnodiging van prof. mr. H.D. Tjeenk Willink die gedurende dit cursusjaar colleges over 'politieke en bureaucratische besluitvorming' verzorgt. De oud-minister van O & W in het eerste kabinet Van A g t bleek niet geneigd uit de school te klappen. Ook bleek hij niet bereid in te gaan op de huidige politieke situatie in Nederland. Hij hield een inleiding over het begrip macht dat 'een bespreking van de positie van de minister in de politieke besluitvorming gemakkelijker maakt'. Na deze inleiding beantwoordde Pais vragen vanuit

de zaal. In hoog tempo heen en weer lopend, grapjes makend, beslist formulerend, dicterend soms, was hij de perfecte docent. Volgens Pais is de minister in letterlijke zin een portefeuillebeheerder. De inhoud van de portefeuille loont nog steeds de moeite voor mensen om er van alle kanten aan te trekken. De positie van de minister is moeilijk. Het ingeklemd zitten tussen de collega's, het eigen departement, de achterban en de maatschappij kan voor de minister soms een slechts 'imaginaire' beslissingsruimte overlaten. In dit licht, aldus Pais, heeft de figuur van de persoonlijke adviseur zijn waarde. Deze kan de minister de lucht en het overzicht verschaffen om zijn beslissingsruimte te vergroten. In het vragenuur hield Pais zich aardig op de vlakte. Soms was het irritant te merken dat niet echt op de vragen werd ingegaan en zelden ging hij in de antwoorden verder dan het eigenlijk voor de hand liggende. Maar steeds was er de flair en het lef in zijn optreden. Pais is het met een vraagsteller eens dat de macht van het parlement is afgenomen. Hij pleit voor versterking van de parlementaire invloed tegenover de hiërarchie en verticale organisatie van departementen. Naar zijn mening zijn de departementen te groot geworden, hetgeen ook een goede coördinatie van het regeringsbeleid verhindert. Op elk departement is er oorlog tussen afdelingen of diensten. P.Z.

Stopwoorden

Wat opvalt is dat we in ons alledaagse doen en laten zo weinig zwijgen. Waar mensen bij elkaar zijn, praten zij; schijnen zij een onweerstaanbare drang tot spreken te gevoelen. Wat gezegd wordt lijkt daarbij veel minder belangrijk dan het blote feit dat er gesproken wordt. Het is net alsof wij voortdurend onder een inwendige druk staan om de stilte met onze gestructureerde keelgeluiden die wij taal noemen, op te vullen. ]e ziet dat al bij kleine kinderen. In hun spel verdiept kwebbelen ze aan één stuk door, praten daarbij doorgaans volslagen langs elkaar heen en springen al sprekend van de hak op de tak. Kleine kinderen van verschillende nationaliteit kunnen dan ook gemakkelijk in verschillende talen met elkaar spelen; de een kwettert Nederlands, de ander Engels en het wordt duidelijk dat niet de woorden en hun betekenis doch het spel zelf en de onuitgesproken gevoelens van prille vriendschap hen voor de duur van het spel aaneensmeden. Hun gepraat doet aan het kwetteren van mussen denken en inderdaad staan we hier evolutionistisch gezien op de grens van het menselijke en het dierlijke. Menselijk worden deze kwetterende keelgeluiden wanneer zij betekenis en symbolische inhoud krijgen. Het kwebbelen wordt dan taal en dus cultuur. Wellicht is het toppunt van menselijke cultuur het vermogen om bewust zich van praten te onthouden - het zwijgen als hoogste trap van de cultuurontwikkeling? In een treincoupé praten doorgaans alleen mensen met elkaar, die elkaar al kennen. Pas wanneer de reis wat langer duurt, of wanneer er om wat voor reden dan ook een oponthoud is, beginnen ook onbekenden met elkaar te kwebbelen. Overigens is het gepraat in treinen toch nog zo volumineus dat de Nederlandse Spoorwegen zogenaamde werkcoupé's hebben ingevoerd, waarin gezwegen moet worden. Helaas mag daarin, zoals het vignet aangeeft, wel pijp gerookt worden (hoe onvergeeflijk macho is dit vignet.'], zodat je de stilte met stank moet bekopen. Stap je in Utrecht uit de trein om in de één of andere vergadering te gaan kwetteren, dan loop je in Hoog Catharijne langs een "stiltecentrum" - een soort post-kerkelijke kapel, waarin je het voortdurende gekwebbel van mensen zou kunnen ontvluchten. Het is een ietwat steriele oase geworden. Binnen de cultuur is eigenlijk alleen de muziek het oord waar men aan het gepraat kan ontkomen, want muziek maken is de enige bezigheid van mensen waarin zij gedwongen worden hun mond te houden. Dat kan zelfs niet van het bidden worden gezegd, want ook in het bidden hebben mensen aangeleerd met elkaar tegen God aan te kwebbelen. Er zijn mensen, zo hebben sexuologen na gedegen wetenschappelijk onderzoek ontdekt, die zelfs tijdens de paringsdaad nog niet eens hun mond kunnen houden, laat staan tijdens het bidden... Tilburgs H o g e s c h o o l b l a d

Afspraken met Steunfonds Naar aanleiding van het verschijnen van het jaarverslag 1982 van de Stichting Steunfonds ten behoeve van het Katholiek Onderwijs heeft de Hogeschoolraad aan het College van Bestuur gevraagd om tot afspraken te komen over hoe de middelen van dit fonds worden gebruikt. De Raad had dit al eerder verzocht, maar afspraken bleven uit. De Hogeschoolraad zegt dat er zeker in deze tijd van bezuinigingen goede afspraken met het Steunfonds moeten komen. Het College van Bestuur vindt echter dat de stichting niet bedoeld is om bezuinigingen op te vangen, en dat ook niet kan. Wel is het fonds steeds bereid om aan subsidieverzoeken te voldoen, ook als het gaat om geld voor een doel dat niet in de intentie van de donateurs ligt. Het College van Bestuur zou op één punt met het Steunfonds afspraken willen maken: het wordt wenselijk geacht dat de stichting het advies van het CvB inwint over subsidie-aanvragen die niet vanuit de bestuursorganen van de KHT komen. Dit om wildgroei van aktiviteiten te voorkomen. Stichting Steunfonds heeft in 1982 voor 49.000 gulden subsidie gegeven. Daarvan ging 13.000 gulden naar reis- en ver^ blijfkosten van twee Indonesische afgevaardigden die zich aan de KHT lieten voorlichten over het beheer en bestuur van een universiteit; het blad Ter Visie kreeg een subsidie van 25.000 gulden, en

er ging 11.000 gulden naar de bundel 'overheidsbemoeienis' en de lustrumcommissie van de KHT. De Hogeschoolraad praat tijdens de vergadering van 15 december over het jaarverslag van Stichting Steunfonds.

vervolg van pag. 3

"Onderzoekers zijn ook gewone mensen met een baan" Voor diverse vormen van onderzoek voorwaardelijk gefinancierd onderzoek, onderzoek op ZWO-basis, broedstoofonderzoek uit de centrale KHT-pool - geldt dat sterker dan voorheen de nadruk komt te liggen op de kwaliteit. Daarmee wint ook kwaliteitsco/7?/-o/e aan belang, of dat nu via het turven van publicaties of juist van citaties gebeurt doet niet zoveel ter zake. Maar, om met de Leidse onderzoeker drs. Henk l\/loed te spreken, er zijn wel grenzen: "Wetenscliappelijke onderzoekers zijn ook gewone mensen met een baan. Ze iiebben net als andere werknemers recht op een zekere hoeveelheid arbeidsvreugde, zekerheid en een gunstig werkklimaat." Lennart Kik.

Ons voortdurende praten zou te vergelijken zijn met het weven of het breien ware het niet dat er geen sprake is van schering-en-inslag of van één-rechts-één-averechts. De draden lopen verward door elkaar en het produkt dat eruit voortkomt - we noemen het de/tig onze conversaties - vertoont allerlei gaten. Voor de vulling van de grotere 1 gaten, zo heb ik elders eens overduidelijk aangetoond, dragen de clichés zorg, de kleinere gaatjes worden handig met woordjes gestopt. We noemen hen stopwoorden, of 1 ook wel: stoplappen. De Grote Van Dale omschrijft een stopwoord als "een woord dat men te pas en te onpas bezigt als tussenvoegsel in de conversatie". Stopwoorden hebben zelden enige semantische inhoud. Ze komen meestal in de plaats van het zinledige keelgeluid "uuuh" dat ook veelvuldig de opengevallen gaten in ons spreken moet opvullen. Maar stopwoorden vallen minder gauw op dan het vaak irritante "uuuh". Ze geven de schijn tot de gesproken zin te behoren, omdat zij nu eenmaal woorden zijn, maar bij nadere beschouwing blijkt al gauw dat zij niet echt er bij horen. Stopwoorden zijn lapmiddelen die we nodig hebben, omdat we niet in staat zijn om ons voortdurende gekwebbel naadloos te doen verlopen. De televisie levert in dit opzicht een rijk observatiegebied, vooral natuurlijk de vele praatprogramma's waar wij Nederlanders kennelijk zo dol op zijn. In een fraaie closeup verschijnt een pratend hoofd op de beeldbuis, we worden niet langer afgeleid door de rest van het pratende lichaam en door de omgeving waarin dit lichaam staat of zit en op genadeloos scherpe manier zien en horen we de cliché's en de stopwoorden; de soms langgerekte "uuuhs", maar ook "eigenlijk", "een beetje", "dus", "gewoon". Zij lijken soms om de voorrang te strijden. Lange tijd was het woordje "dus" zeer favoriet. Het leek alsof niemand aan de tirannie van dit op zich wat domme woordje kon ontkomen en niet zelden werd het herhaalde malen in één zin gebezigd: "ik voelde me dus genegeerd, gediscrimineerd dus en dat kon ik dus niet pikken." Thans lijkt de dus-epidemie wat uitgewoed en lijden we aan het stopwoord "eigenlijk": "ik vind eigenlijk dat we..." Vaak wordt eigenlijk gecombineerd met "gewoon" en "een beetje": "eigenlijk vind ik gewoon een beetje dat..." Het is net alsof we onzekerheid verbloemen met een herhaald "dus" dat ietwat beslissend klinkt, doch ook niet opschepperig, of wat in Nederland nog erger is: elitair willen klinken, zodat we er "gewoon" en "een beetje" aan toevoegen. Je zegt niet: "dit is onzin", maar je behoort te zeggen: "eigenlijk vind ik dit dus een beetje onzin." Stopwoorden kunnen onze taal soms deerlijk verminken en in dat geval zijn ze minder onschuldig dan doorgaans het geval is. Steeds vaker valt het mij bij voorbeeld op dat het woordje "van" achter het werkwoord wordt geplaatst. Het gebeurt volstrekt onwillekeurig en heeft inmiddels epidemische vormen aangenomen: "ik dacht van we zouden..."; "ik vind van we moeten..."; "ik zei laatst van we gaan nu...", enz. enz. Combinaties van al deze stoplappen komen ook geregeld voor en leiden dan tot een hoogst opmerkelijk koeterwaals. Onlangs noteerde ik tijdens een vergadering de volgende niet-zin: "Laatst dacht ik van we zouden dus eigenlijk gewoon eens af en toe een beetje meer moeten brainstormen en zo." Daar kan met geen zinnige taal op gereageerd worden. Dan rest ons nog het gekwebbel van kleine kinderen of het gekwetter van mussen, zij het met dat verschil dat kinderen en mussen kosteloos en zonder pretenties met elkaar spelen, terwijl de vergaderende intelligentsia voorgeeft maatschappelijk relevant te zijn en al kwakend veel geld over 's rijks balk gooien. 2 d e c e m b e r 1983

Q

TAAKVERDELEN In de reeks Taakverdelen en de KHT heeft Paul Emonts het deze week over de bezuinigingsoperatie aan de subfaculteit Sociale Wetenschappen.

Dekaan Frinking: ''Als we deze ui zie ik de toekomst erg somber in' De komende maanden zullen van beslissende betekenis zijn voor de Subfaculteit Sociale Wetenschappen van de Hogeschool Tilburg. Tenminste als het ligt aan het bestuur van die subfaculteit, die één dezer dagen een kern-nota Het verschijnen, v/aar mee ze haar nek heeft uitgestoken om te komen tot een reorganisatie van de subfaculteit. In haar meest vergaande voorstel komt het bestuur tot de vorming van een volwaardige subfaculteit Sociaal-Culturele Wetenschappen met drie studierichtingen, t.w. Sociologie, Politicologie en Culturele AntropologieIniet-westerse Sociologie. In de maanden december en januari zal deze kern-nota de diskussies doen losbarsten. Wat ging er vooraf aan deze nota? Op basis van de 'Nota inzal<e de formatie-ontwikkeling van de KHT in de jaren 1983-1987' van de Hogeschoolraad zag het bestuur van de Subfaculteit SW zich genoodzaakt een eigen formatieplan te ontwikkelen, waarbij de omvang van het wetenschappelijke personeel zou moeten worden teruggebracht van 50,7 in 1983 naar 43,8 in 1987. Het bestuur stelde daartoe een kommissie in, bestaande uit de professoren Frinking, de Moor en Segers, die hiervoor een concept moesten ontwerpen. Deze kommissie toog aan het werk en wist zich allengs in haar verantwoordelijkheid gesterkt door de uitvoerige TVC-operatie, welke minister Deetman over de universitaire wereld stortte. Deze bestuurskommissie kwam in februari '83 uit met dat concept-formatieplan, 'een globale schets van het onderwijs en onderzoek in de jaren tachtig'. Het bevatte een voorstel tot herstrukturering van de vakgroepen, die door de hele faculteit heen groot verzet opriep. Een aantal 'progressieve' vakgroepen voelden zich in hun toekomstig bestaan bedreigd, andere vakgroepen wezen op het totaal ontbreken van een visie op het vak 'sociologie' en subfaculteitsraadslid Van de Pas (Culturele Antropologie) noemde de nota zelfs 'personeelsvijandig'. Na een bewogen raadsvergadering op 3 maart j . l . besloot de faculteitsraad SSW deze nota te verwerpen met als uitgangspunt voor verdere diskussies. Prof. Frinking: "Het is duidelijk, dat deze nota te veel op slechts één spoor zat, nl. handhaving van het bestaande onderwijsprogramma en daarbinnen dan herstruktureren. De raad miste duidelijke keuzemogelijkheden, er moesten ook andere opties uitgewerkt worden. Men pikte de eenzijdigheid niet. Dat is dan ook de reden, waarom we nu als bestuur gekozen hebben voor gedegen en nauwkeurig uitgewerkte plannen, waarover de komende maanden gediskussieerd kan gaan worden. De zorgvuldigheid en kwaliteit van de redacteur van deze kernnota, subfaculteitssekretaris Jan van Tuyl, staan borg voor een prima discussiestuk. "

zaam achtte. Naast het al genoemde Formatieplan 1983-1987 en de TVC-dictaten zijn dat bijvoorbeeld hoofdstuk 2 uit het boek van Prof. H. Adriaansens, 'Algemene Sociologie', de 'Vervolgnota Maatschappijwetenschappen' van het Ministerie van O £f W en de bevindingen van de Discussie Commissie Sociale Wetenschappen, die zich bezig houdt nwt de integratie-mogelijkheden van sociale wetenschappen. Daarnaast konsulteerde van Tuyl vooraf een aantal hoogleraren binnen de subfaculteit: Adriaansens, van Dijck, Segers en Zijderveld. Dit ontlokte enkele weken geleden bij Frans Kerstholt (wetenschappelijk medewerker) de uitspraak: "Dat is een stamhoofden-methode, men konsulteert de coryfeeën uit de faculteit en probeert zo, met een goede kans van slagen, een concensus te bereiken. Maar het zegt natuurlijk meer over de patronage-verhoudingen in onze faculteit. Het is bepaald geen open procedure." Prof. Frinking: "Tja, de sekretaris had een vrije opdracht. Hij kon praten met wie hij wilde, dat was niet op basis van vooropgezette ideeën. Mijlijla dit ook de meest efficiënte wijze van werken. Ik hoop, dat iedereen in de faculteit óver dit soort procedure-kwesties heenstapt en zich houdt aan de inhoud van de nota. Aan die procedure-kritiek heb ik niet zo 'n boodschap. Van ongelijke behandeling is geen sprake, het is en blijft een diskussie-nota met keuze-mogelijkheden." De nota valt in feite in vier delen uiteen:

Na deze afwijzing kwam het bestuur zelf met een nota. Het is duidelijk, dat het bestuur niet nog een keer verrast wil worden door afwijzing van een nota en zij bouwde vele keuzemomenten ('stellingen') in. Jan van Tuyl heeft bij het schrijven van deze kern-nota de vrije hand gekregen dié informatie te gebruiken, die hij raad-

Tilburgs Hogeschoolblad

Afdelingsbibliotheek sociologie-psychologie.

niet aangaan.

het onderwijsplan, het onderzoeksplan, het formatieplan en het personeelsplan. Omdat het hier gaat om een diskussieraamwerk, dat na besluitvorming tot een uitvoerige beleidsnota moet leiden, bevat het nog geen volledig uitgewerkte konkretiseringen, zeker niet wat betreft het formatie- en personeelsplan. Het is een aanpak, die voorkomt dat een eventuele stoelendans elke andere diskussie vertroebelt, maar het kan er ook toe leiden, dat onzekerheden over de personele invulling binnen de nieuwe organisatie een spekulatieve geruchtenstroom zal versterken.

RANDVOORWAARDEN

^ , ^ 1 ^ ^

Hoofdstuk drie van de nota handelt over de planperiode en de randvoorwaarden van het formatieplan. Die randvoorwaarden met betrekking tot de formatie worden kwantitatief ontleend aan het Plaatsen-Geld-Model (PGM), bestaande uit een plaatsenmodel (het aantal formatieplaatsen, die aan een faculteit toekomen) en een geldmodel (idem, maar meer gebaseerd op de gemiddelde personeelslast). Op de KHT wordt momenteel alleen het plaatsenmodel toegepast, iets, dat het bestuur van de SW in ieder geval voor de planperiode tot 1987 gehandhaafd wil zien. Bij de subfaculteit SW is namelijk een overschot aan personeel in hoge rangen. Bij volledige toepassing van het PG-model "ontstaat een situatie, die alleen kan worden opgelost door maatregelen, die het onderwijs, het onderzoek en het personeel drastisch benadelen" a\ó\is de nota. Vervolgens worden de randvoorwaarden aangegeven, waaraan het formatieplan moet voldoen volgens de KHT- én de TVC-normen. Uit de kombinatie van beide normen ontstaat een aantal harde, dus dwingende voorwaarden, nl. terugbrengen van de WP-formatie van 50,7 in 1983 naar 43,8 in 1987, de N(iet)WP-formatie van 13,0 in 1983 naar 12,8 in 1987 en het toegestane aantal leeropdrachten van 13,6 in 1983 naar 12,8 in 1987 én uiteraard de 1,7 miljoen bezuiniging in het kader van de TVC-operatie. Dit laatste bedrag is netto echter lager, aangezien de subfaculteit rekent op een bijdrage van Va miljoen uit

de 'pot van 6 miljoen' voor 'fundamenteel sociaal-wetenschappelijk ondezoek'. Prof. Frinking: "Nou ja, die toezegging van 'A miljoen is er wel, maar we zullen toch een goed voorstel in dit kader moeten indienen, wil die kommissie, die daarover beslist, ons dat toegezegde bedrag ook toewijzen." Naast die harde voorwaarden zijn er ook nog taakstellende voorwaarden, die in feite aangeven, waarnaar op langere termijn (dus ook né 1987) gestreefd dient te worden. Deze voorwaarden zijn niet dwingend en de faculteit is vrij zich daar al dan niet aan te houden. Op basis van enkele afwegingen doet het bestuur het voorstel de "TVC-aanslag te accepteren als de belangrijkste basis voor het formatiebeleid in de periode tot eind 1987" (pag. 14). Het bestuur formuleert tenslotte een 4-tal harde voorwaarden, die zij zich zelf wil stellen, waarbij opvalt, dat het aantal leeropdrachten per jaar met -0,4 wordt teruggebracht. Dat levert in 1987 dus 12 leeropdrachten op, 0,8 minder dan door de KHT minimaal wordt geëist. In een ander hoofdstuk worden de hoofdlijnen van het onderwijsplan uitgewerkt aan de hand van drie modellen, waarbij het eerste in hoofdzaak wordt gevormd door het van tafel geveegde 'oude plan' van de Bestuurscommissie Formatieplan, waarbij de Sociologie de centrale studierichting blijft onder handhaving van de doktoraalstudies maar met vermindering van het aantal keuzevakken en het aantal kursussen per vak. Het bestuur lijkt dit model af te wijzen omdat het te weinig aantrekkingskracht zou uitoefenen op eerstejaars studenten, het aantal doktoraalstudenten in verhouding tot het aantal doktoraalstudies te gering is en er te weinig formatie vrij komt voor nieuwe aktiviteiten, o.a. binnen het voorwaardelijk gefinancierd en kontraktonderzoek. Aan het tweede model, waarbij ook Sociologie de centrale studierichting blijft maar waar de doktoraalspecialisaties door opheffing, herordening of samenvoeging substantieel worden gewijzigd, ligt het al eerder genoemde hoofdstuk van het boek van Prof. Adriaansens ten grondslag. Op dit moment kent de Subfaculteit zeven specialisaties, "waarvan de jaarlijkse instroom gemiddeld niet meer dan vijf studenten bedraagt". Hierin moet gesnoeid worden, vindt het bestuur maar hoe? Er bestaat nu eenmaal geen algemeen aanvaarde indeling van veldsociologieën, zodat opheffing, herordening of samenvoeging van deze doktoraalspecialisaties een moeilijke beslissing zal blijven. De rücksichtslose aanpak van de eerdere bestuurskommissie heeft het bestuur blijkbaar in deze mening gesterkt. Vandaar het beroep op Adriaansens, die in zijn boek pleit voor een kwalitatief andere indeling. Hoewel dit onderdeel van de kern-nota niet uitblinkt door helderheid, komt het er op neer, dat Adriaansens pleit voor een indeling van de veldspecialismen (dus doktoraalspecialisaties), waarbinnen alle vier genoemde invalshoeken voldoende aan bod komen. Elke afgestudeerde heeft dan kennisgemaakt met alle vier invalshoeken van invervolg op pag. 6

2 december 1983

vervolg van pag. 5

Taakverdelen bij de sociologen teraktievormen in plaats van slechts één, zoals dat tot nu toe het geval Is. Bijvoorbeeld een doktoraalstudent Welzijnssociologie wordt momenteel vooral gekonfronteerd met het accent op de invalshoek 'gemeenschap, solidariteit' en veel minder op de andere drie. In de nieuwe indeling volgens Adriaansens wordt dit onmogelijk, omdat dan de indeling voor doktoraalspecialisaties zodanig zal zijn, dat alle vier accenten aan bod moeten en zullen komen. Ook al zal model twee al heel wat_ diskussle-stof doen opwaaien, het derde model zal zeer zeker reakties oproepen in de sfeer van "ambitieus", "onhaalbaar", "moedig", etc. Kortgezegd stelt het bestuur de uitbouw voor van de subfaculteit SW met sociologie als enige studierichting naar een subfaculteit der Sociaal-Culturele Wetenschappen, opgedeeld in drie studierichtingen t.w. Sociologie, Politicologie en Culturele Antropologle/niet-westerse Sociologie. THB: Vanwaar die forse uitbouw in het kader van een afslanl<ing? Prof. Frinking: "Het is inderdaad een forse ingreep. Het zijn vooral een aantal externe ontwikkelingen, die dit hebben bewerkstelligd. Daar is bijvoorbeeld de opvatting van Deetman - of moet ik zeggen: In 'f Veld? -, dat de versnippering van sociale wetenschappen, zoals die nu nog bestaat, niet goed is. Toen op deze basis de minister aanvankelijk nogal wat onderdelen van de sociale wetenschappen wilde opdoeken, is dat m.n. door Leiden, Utrecht en Nijmegen afgedwongen (zij vormden samen de al eerder genoemde Diskussie Commissie Sociale Wetenschappen, PE), dat zij eerst ruimte kregen voor een re-integratie van de sociale wetenschappen. Wij proberen ons in deze diskussie en ontwikkeling te mengen en willen impliciet onze positie versterken. En mijn opvatting is, dat als we deze uitdaging nu niet aangaan, de toekomst er erg somber uit ziet." Deze integratie van sociale wetenschappen heeft als achtergrond, dat er de laatste tijd steeds meer vraagtekens gezet worden bij het nut en het niveau van de beoefening van sociale wetenschappen. Ook de arbeidsmarktpositie van de sociale wetenschappers (zeker de gespecialiseerde) wordt er niet beter op, vandaar de grote roep om een algemeen opgeleide sociale wetenschapper. Dat tracht men te bereiken via een generalistische basisopleiding, vervolgens een meer specialistische opleiding (è la Adriaansens) in de tweede helft van de doktoraalfase en voor de besten onder de studenten een vervolg in de tweede-fase opleiding, èls die er al ooit komt. Het bestuur ziet een dergelijke aanpak voor Tilburg wel zitten. Ze ziet de aantrekkingskracht van de subfaculteit toenemen bij een uitbreiding met twee herkenbare studies naast sociologie, als politicologie wordt opgezet in overleg met de Juridische Faculteit, re-allokatie van betrokken medewerkers geaccepteerd wordt en er voor elke nieuwe studierichting een externe deskundige kan worden aangetrokken. Volgens dit model zou de subfaculteit dan een 5-tal capaciteitsgroepen gaan krijgen: sociologie, cultuurwetenschap, politicologie, onderzoeksleer en algemene wetenschappen. Elk van de drie eerst-

Tilburgs Hogeschoolblad

genoemde capaciteitsgroepen omvat dan de nodige maatschappelijke thema's en sektoren, ingedeeld volgens het model-Adriaansens. De capaciteitsgroep 'onderzoeksleer' omvat de formatie, die zich zowel in onderwijs als onderzoek richt op de wijzen, waarop in de verschillende sociaal-culturele wetenschappen onderzoek wordt gedaan. De vijfde capaciteitsgroep omvat de ondersteunende disciplines als filosofie, ekonomie, rechtswetenschap, geschiedenis etc. THB: Alles lijkt er op te wijzen, dat het bestuur nogal wat voelt voor model III inclusief de indeling In veldsociologieën volgens model II? Prof. Frinking: "V^ij hebben geen voorkeur willen uitspreken en doen dat ook niet. Wel is het objectief noodzakelijk, dat we ons profileren, anders halen we het niet. En we zullen kijken, of die verbreding uitvoerbaar is. Met name ook die re-allokatie van medewerkers zal om een souplesse vragen, die momenteel nog niet manifest aanwezig lijkt in onze faculteit. Men is nog te weinig alert op de publieke werking en effekten van allerlei publiciteit rond de sociale wetenschappen. In dat kader heb ik wel eens moeite met bijvoorbeeld de columns van hoogleraren in jullie THB en de nieuwsopvattingen van het Nieuwsblad van het Zuiden". In hoofdstuk 5 worden de 'hoofdlijnen van een onderzoeksplan' aangeduid. Kort samengevat komen de plannen van het bestuur hier op neer: bij onderzoek uit de eerste geldstroom is de situatie per 1 januari 1984 als volgt: onderwijs gebonden onderzoek 6,6 formatieplaatsen; SSW-aandeel in KHT-onderzoekspool 1,9 formatieplaatsen; voorwaardelijk gefinancierd onderzoek 5,5 formatieplaatsen. Gelet op de ministeriële wens vooral het voorwaardelijk gefinancierde onderzoek in de toekomst te stimuleren, streeft het bestuur er naar eind 1987 8 tot 10 formatieplaatsen voorwaardelijk gefinancierd te krijgen. Er bestaan in dit kader nu al twee onderzoeksprogramma's en het bestuur denkt aan nóg een programma ("Sociaal-culturele verandering in de moderne samenleving") of om bij de bestaande programma's meer stafleden in te schakelen. Het bestuur wil volledige onderzoeksfunkties, vervuld door senior-stafleden en pas afgestudeerden en zij wil ook streven naar minder konjunktuurgevoelige disciplinaire programma's naast de thans bestaande thematische programma's. Bij onderzoek uit de tweede geldstroom (vooral via ZWO) is er de tendens het ZWO te versterken en een deel van de eerste geldstroom naar deze tweede geldstroom over te hevelen. Vandaar dat het bestuur meer ZWO-plaatsen nastreeft en hoogleraren en universitaire hoofddocenten wil verplichten ieder minstens één projektaanvraag in ZWOkader te doen. Het onderzoek uit de derde geldstroom (kontraktonderzoek) wordt in Tilburg vooral uitgevoerd door het IVA en in mindere mate door het IVG en IVO-EIT. Aangezien de Subfaculteit een overcapaciteit kent in de WP-formatie (15 plaatsen per 1 januari 1984) wil het bestuur de helft daarvan inschakelen bij kontraktonderzoek, hetgeen "nieuwe opties creëert ten aanzien van de relatie met de parauniversitaire instituten" (pag. 38). Men

streeft naar één onderzoeksorganisatie voor alle geldstromen met daarbinnen twee herkenbare instituten, nl. - het Sociologisch Instituut (voorwaardelijk gefinancierd onderzoek en ZWOonderzoek) - IVA (en andere gelijkwaardige instituten) voor onderzoek uit de derde geldstroom. Hoofdstuk 6 omvat weer drie modellen inzake het gewenste formatie-plan, nl. model X, dat uitgaat van de huidige vakgroepenindeling; model Y 1 , dat uitgaat van een herindeling van vakgroepen; model Y2, dat uitgaat van de instelling van werkgroepen voor voorwaardelijk gefinancierd onderzoek en model Z, dat uitgaat van een matrix-organisatie. Vooral de modellen Y2 en Z kennen nogal ingrijpende wijzigingen ten aanzien van de huidige situatie binnen de Subfaculteit. In model Y2 pleit het bestuur er voor de bestaande programma-groepen in het kader van voorwaardelijk gefinancierd onderzoek een wat officiëlere status te verlenen, nl. tot "werkgroepen voor voorwaardelijk gefinancierd onderzoek", die samenkomen in het Sociologisch Instituut. In hun streven naar één onderzoeksorganisatie stelt het bestuur voor, dat S.l. en IVA eenzelfde formatie- en personeelsbeleid gaan voeren, dat zij geld en arbeid uitwisselen en dat ze dezelfde beheersregels hanteren. Het bestuur denkt ook aan een personele unie tussen S.I.- en IVA-bestuur en aan de mogelijkheid in ieder geval een IVAdirektielid in de S.l.-direktie op te nemen. In het Z-model (aansluitend op vooral model III uit het onderwijsplan en het hierboven genoemde Y2 model) wordt gekozen voor een matrix-organisatie, omdat "een matrix-model in principe altijd toepasbaar is". In dit organisatievoorstel zijn te onderscheiden: De capaciteitsgroepen, zoals die hierboven al zijn aangegeven. Ingepast in de WUB-struktuur zijn het een soort supervakgroepen, die eenmaal per jaar bij elkaar komen om de toegewezen formatie te verdelen over de onderwijs- en onderzoeksgroepen. De disciplinegroepen; vakgroepen, die 2x per jaar beslissen over de te geven kursussen in het onderwijs en die elk jaar een programma vaststellen voor het zgn. onderwijsgebonden, vrije onderzoek. Elke capaciteitsgroep is in sektoren verdeeld en ook elke sektor kent een zgn. sektorgroep, een vakgroep met dezelfde taken en bevoegdheden als een disciplinegroep, maar nu naar het specifiek sektor-gerichte onderwijs en vrije onderzoek. Programmagroepen worden gevormd door de werkgroep(en) voor voorwaardelijk gefinancierd onderzoek. (Zie Y2-model hierboven) Verder zijn er nog de contractgroepen, externe groepen, waartoe stafleden op basis van detachering kunnen behoren. Met betrekking tot het leeropdrachtenplan hebben we al gezien, dat het bestuur dat aantal forser wil afslanken dan door het KHT-Leeropdrachtenplan '81-'85 wordt voorgeschreven. Dit is vooral onder druk van het nieuw in te voeren rangenstelsel (BUWP) dat streeft naar een ratio 1:7, dat wil zeggen: één leeropdracht per 7 WP-plaatsen. Gelet op de vermindering naar 43,8 WPplaatsen in 1987 zou het aantal leeropdrachten, volgens BUWP-normen terug moeten naar circa 6 leeropdrachten tegenover nu min. 13. Het bestuur hoopt

Prof. Frinking en drs. van TuyI. echter toch meer leeropdrachten te kunnen claimen vanwege o.a. de konfessionele status van de KHT. In het twee pagina's tellende hoofdstuk 7 worden tenslotte nog enkele opmerkingen gemaakt ten aanzien van het personeelsplan. Afhankelijk van toekomstige besluitvorming omtrent de eerder genoemde plannen zal dit nog nader uitgewerkt dienen te worden. THB: Verwacht U grote problemen bij de personele invulling van vooral het llle model en bij de re-allokatie van medewerkers? Prof. Frinking: "Kwantitatief zie ik niet zo snel problemen optreden. Er is bijvoorbeeld de mogelijkheid voor hoogleraren om vanaf 55 jaar uit te stappen en er komen in de planperiode een aantal pensioneringen. Veel meer problemen zie ik bij de kwalitatieve bezetting van nieuwe posities, vooral ook met betrekking tot de eventuele keuze van model III van het Onderwijsplan. Er zal een intensieve poging tot omscholing nodig zijn en blijven. Het is daarom ook, dat in de komende maanden individuele gesprekken zullen plaatsvinden met alle medewerkers over hun toekomstplannen e.d., zodat we ons daarover een beeld kunnen vormen." TH B: t / maakt zich nogal zorgen over de huidige kwaliteit binnen SSW? Welke criteria legt U daarover aan? Prof. Frinking: "Dat is inderdaad een blijvende zorg voor ons. Dat neemt niet weg, dat al diverse mensen betrokken zijn bij het voorwaardelijk gefinancierd onderzoek en daar blijk geven van zowel aktieve participatie in de nieuwe richting als onderzoekskwaliteiten. In de toekomst zullen we echter ook zeker niet kunnen ontkomen aan gesprekken met die mensen, die om welke reden dan ook niet zoveel gepubliceerd hebben." De diskussies kunnen starten. Het bestuur heeft de nek uitgestoken met ambitieuze plannen en voorstellen. Tot slot Professor Frinking nog over het moeilijkste punt, dat hij de komende maanden in deze diskussies verwacht: Prof. Frinking: "We zullen de faculteit duidelijk moeten maken, dat het ernst is. Er zijn externe faktoren, die forse ingrepen noodzakelijk maken. Over het algemeen hobbelt de faculteit te veel door op het oude. Men realiseert zich te weinig, dat er ontwikkelingen plaatsvinden, die forse en snelle besluitvorming noodzakelijk maken." Paul Emonts

2 december 1983

De culturele hobby club van mr. K.L. Poll \;

"Een nota over de beeldende kunst, bijvoorbeeld: daar vloekt al iets "Wij maken een tijd van vrede mee, van vrijheid en welvaart, een tijd die tiet celebreren waard is. Wij zouden meer opgewekte rituelen moeten bedenken om ons bestaan te vieren. Als een culturele stichting daar per plaats iets aan zou kunnen doen - uitstekend. Waarom zouden de lezers van deze krant niet zoiets oprichten als een Algemene Culturele Stichting, een ANWB voor onderwijs, kunst en wetenschap? Met plaatselijke afdelingen in iedere stad en in ieder dorp waar, bijvoorbeeld ten minste vijftig mensen bereid zijn met zo'n organisatie te beginnen?" Deze gloedvolle woorden kwamen in het voorjaar uit de pen van mr. K.L Poll, redacteur van het NRC Handelsblad, beheerder van het fameuze Cultureel Supplement van deze courant en geestelijke vader van de niet-gouvernementale Vereniging voor Onderwijs, Kunst en Wetenschap. In een half jaar tijd wist hij met zijn artikelen zo'n 4500 mensen warm te maken voor z'n ideeën. Vorige week zaterdag kwam de Vereniging voor het eerst bij elkaar in de Utrechtse Stadsschouwburg. "Het land van de cultuur is langzamerhand tot op de laatste vierkante meter verkaveld in reservaten voor deskundigen. Dat is mooi, maar wanneer de verbindingswegen voor gewone belangstellende burgers ontbreken, slaan de voordelen van specialisatie om in hun tegendeel", schreef Poll al in 1976 In zijn 'Een dienstreis voor burgers'. Het gaat hem om de verloren gegane eenheid van Onderwijs, Kunst en Wetenschap (OKW) weer te herstellen, want dat zal de kwaliteit van alledrie ten goede komen, zo is een van z'n geloofsartikelen. Juist op grensoverschrijdende activiteiten op de terreinen van OKW, zoals studium generale of kunstzinnige vorming in het onderwijs, dreigt de overheid te bezuinigen. Ze worden beschouwd als luxe-voorzieningen, als randversieringen. Een tweede motief in zijn artikelenserie in het NRC Handelsblad is de gedachte dat wij leven in een tijdperk waarin tegenwicht moet worden gegeven tegen de staatsinvloed op de cultuur. Kunstenaars en wetenschappers voelen zich steeds meer beperkt in hun bewegingsvrijheid voor hun verbeelding en hun intellect. Poll en zijn Vereniging staan natuurlijk niet alleen in hun kritiek op de te grote staatscontrole. Het thema behoort zo ongeveer tot de retoriek van deze tijd. Nog maar enkele maanden terug schreven de rectorici magnifici van de universiteiten en hogescholen over de uit de hand gelopen regelgeving vanuit Den Haag. En op partijpolitiek niveau hamert bijvoorbeeld het CDA op de noodzaak de 'anonieme verzorgingsstaat' geleidelijk aan te vervangen door een verzorgingsmaatschappij. De overheid heeft zich in onze samenleving teveel verantwoordelijkheden op de hals gehaald. Daarom moet de overheid de verantwoordelijkheid voor de verzorging weer terug leggen op een lager niveau; een niveau waarop de burgers zelf de lasten en lusten weer kunnen overzien, zo wordt gesteld. Zelfs in kringen van de PvdA is het besef doorgedrongen, stelt Poll tevreden vast, dat Vadertje Staat niet bij machte is alles van de wieg tot het graf te regelen. Het is echter niet alleen de feitelijke onmacht, maar het is ook niet goed als in dit land op het gebied van O, K en W weinig mogelijk is zonder vergunning en steun van de overheid, zegt Poll desgeTilburgs H o g e s c h o o l b l a d

K.L. Poll spreekt zijn vereniging toe (foto:

vraagd. "Natuurlijk, het is prachtig dat de overheid zich zo verantwoordelijk voelt voor deze terreinen. Daar hebben we generaties lang voor gevochten en je moet blij zijn dat dat niet meer afhangt van een of andere kruisvereniging."

THUISZIHERS

wmmmmi^^mm

"Maar er is een zorgwekkend bijverschijnsel", vervolgt hij streng. "De manier van denken van de ambtenaar is in een aantal opzichten in strijd met de manier van denken van de kunstenaar, van de onderzoeker, van de onderwijsgevende. Ik heb niets tegen de ambtelijke gezindheid van de ambtenaar; de neutrale, omzichtige houding siert hem.' Want stel je voor dat het allemaal kunstenaars waren... God verhoede ons! Maar bijvoorbeeld een nota over beeldende kunst; daar vloekt al iets. Het juridisch-gouvernementele denken dat niet moet domineren over andere vormen van cultuuruiting. " Op de oproep in het NRC Handelsblad tot het vormen van een Vereniging hebben tot nu toe zo'n 4500 mensen gerea-

geerd. Ongeveer de helft daarvan is lid (contributie variërend van 50 tot 600 gulden per jaar, afhankelijk van draagkracht). Van de belangstellenden heeft maar liefst twee-derde een universitaire opleiding gevolgd. Wat betreft hun motieven moeten we afgaan op de wervende woorden van Poll in een van zijn artikelen. Onder de kop 'Verbond van thuiszitters' schrijft hij: "Mensen beschikken over voldoende tijd, geld, kennis, energie en ideeën, maar ze weten niet wat ze ermee moeten beginnen. Ze willen niet alleen maar uitkeringen en nieuws inclasseren en zich ontspannen. Ze willen zelf iets doen, iets maken, iets organiseren, een eigen stempel drukken op hun omgeving, zonder bij ieder plan dat in hun hoofd opkomt maanden en maanden te moeten wachten om te horen of de subsidiërende autoriteiten toestemming verlenen.

de Hollander)

Er is een uitgestrekt niemandsland ontstaan tussen de onpersoonlijke sfeer van de oppermachtige staat en de sfeer van huis, tuin, keuken en tv. Ontzuiling, ontkerkelijking, werkloosheid - dat zijn de voornaamste factoren waardoor de mensen het contact met hun omgeving verliezen. Hun sociale geldingsdrang krijgt niet de gelegenheid zich te uiten. Ze zitten teveel binnen, in een te kleine huiselijke kring. Vandaar het advies: ga naar buiten, onderzoek het niemandsland tussen staat en individu, verenig u - bij wijze van remedie." De verkenning van dit niemandsland moet gebeuren in plaatselijke afdelingen - dicht bij de mensen zelf. Tot nu toe zijn er al zo'n 40 van dergelijke afdelingen opgericht.

IRONIE

WÊÊmmt^^ÊÊÊm^^

Het initiatief van Poll is in diverse media met een zekere ironie begroet. M. van Amerongen stelde in Vrij Nederland vast dat de achterban van Poll lieden zijn "die in wezen niemand kwaad doen met hun

culturele hobbyclub; zij betalen het in principe allemaal van hun eigen centen. Als de ene bevolkingsgroep zich ongesubsidieerd vermaakt in een biljartvereniging of in een filatelistisch genootschap, wie zal dan die andere bevolkingsgroep zijn leeskransje, schrijvers'/schildersbal. Academie voor Middelburg en 'wereldrijk klooster voor de oefening van verstand en verbeeldingskracht' misgunnen?" Jan Blokker suggereerde in De Volkskrant dat het hier gaat om een potje Halma onder goedkeurend oog van Poll, terwijl Haagse Post als Polls voornaamste verdienste zag dat hij zijn griesmeelpapproza altijd ondertekent, zodat je het meteen kunt overslaan. Dat is natuurlijk niet aardig gezegd. Maar ach, ironie ligt voor de hand wanneer bijvoorbeeld Polls eigen krant, het NRC Handelsblad, in een ernstig hoofdredactioneel commentaar over de Vereniging schrijft dat de "verlamming en fossiliser i n g " van de cultuur ten gevolge van overmatige staatsinvloed al zover is voortgeschreden dat "zelfs kinderen op straat als het ware wachten tot er een buurtwerker langskomst om hun spel te organiseren." Dergelijke observaties zijn koren op de molen van 's lands columnisten en humoristen. Poll ziet op zijn beurt de ironie die hem ten deel valt voortvloeien uit een "typische randstedelijke neiging laatdunkend te doen over wat in de rest van het land gebeurt. Het zou best zo kunnen zijn dat het toekomstige genie van de Nederlandse literatuur een dertienjarige inwoner van Meppel is - wie zal het zeggen." Vorige week zaterdag was het dan zo ver. Wat tot dan toe slechts een anonieme groep boninzenders was, kwam nu bijeen in de Utrechtse Stadsschouwburg. Zo'n vijfhonderd belangstellenden woonden daar de eerste landelijke bijeenkomst van de Vereniging bij. Vijfhonderd mensen met de oogopslag van eeh NRC-lezer(es): keurig in kledij en taalgebruik, vriendelijk, liberaal, maatschappelijk en cultureel geïnteresseerd en ongetwijfeld welvarend. Poll opende de dag, vertelde over de filosofie van de Vereniging en lichtte het thema 'Welzijn, profijt en cultuur' toe. "Het gaat ons niet in de eerste plaats om eigen of andermans welzijn of profijt, maar om het karakter en de kwaliteit van het gemeenschappelijke, collectieve bestaan", zei hij. De eerste spreker van buiten was minister Brinkman (WVC). Hij was nog onlangs in Griekenland geweest en daar was hij herinnerd aan de vrijgevigheid van Herodus Atticus die 1800 jaar terug in Athene het reusachtige openluchttheater Odeion liet bouwen. Opvallend was echter dat mensen zoals Herodus Atticus met de grootst mogelijke tegenzin de staatsbelasting betaalden. Brinkman zei vooral getroffen te zijn door de psychologische kant van de zaak: de disorepantie tussen de bereidheid om zeer veel over te hebben voor de gemeenschap zolang die tenminste als nabij wordt gevoeld, en de onwil om te betalen wanneer het een minder direct herkenbaar doel betreft. De moraal was duidelijk: er is momenteel een te grote kloof tussen het algemene en het individuele. Brinkman pleitte voor het ontwikkelen van nieuwe structuren vervolg op pag. 11 2 d e c e m b e r 1983

##

"Toen ik hier pas studeerde, vond ik Til­ burg een lelijlie, sfeerloze stad en lang niet zo gezellig als Maastricht of Heerlen. Nu kijk ik daar heel anders tegenaan. Je kent de stad een stuk beter, je weet waar je naar toe kunt gaan als je andere men­ sen wilt zien. Als ik nu naar een café ga, kom ik er altijd wel bekenden tegen waar ik, als ik daar behoefte aan heb, mee kan praten", zegt Patricia, eerstejaarsstu­ dente letteren aan de hogeschool. "Als het mooi weer is, gaan we vaak naar een terrasje op de Heuvel. I k voel me dan wel eens schuldig, ik zou eigen­ lijk moeten studeren, denk je dan. Soms neem ik dan m'n studieboeken mee. En dat werkt vaak heel goed. Dan zit je daar op een terrasje, met de zon om je heen, je ziet andere mensen, en zo af en toe werp ik dan een blik in m'n boek. Dan heb ik tenminste het gevoel dat ik iets doe." Patricia neemt vrij actief deel aan het Til­ burgse uitgaansleven. "Als ik een hele avond heb zitten studeren, moét ik er ge­ woon evenuit. Dan wil ik andere mensen zien en heb ik behoefte aan leven om me heen. Soms ben ik niet eens echt van plan om weg te gaan, maar als ik dan hoor dat mensen uit m'n huis aanstalten maken om de stad in te gaan, ben ik zó verkocht en ga ik met ze mee." In welke cafe's is ze het meest te vinden? "Als ik echt zin heb om uit te gaan, om te dansen, ga ik naar de Spoel of café Variété in de Langestraat. Daar kom ik vooral voor het dansen, en voor de mu­ ziek." Ook in de wat rustiger bruine cafe's komt ze wel. "Maar daarvoor moet je in een heel andere stemming zijn, vind ik. Als ik veel energie heb, zin heb om echt te gaan stappen, zal ik niet zo gauw naar zo'n soort café gaan. Wèl als ik gewoon even rustig met iemand bij wil praten. Of wanneer ik de hele dag college heb ge­ had, en aan het eind van de middag zin heb om even ergens koffie te gaan drin­ ken." De reeks uitgaanscafé's aan de Heu­ velstraat begint met 't Buitenbeentje. Vroeger onder leiding van Marian en Ben, één van de drukst bezochte etablis­ sementen van Tilburg... I n de kroeg zit Erik. Hij behoort tot de categorie der ge­ flipte economie­studenten. De drukte in Tooten en Polly Magoo, twee andere ca­ fe's in de Heuvelstraat, hoeft voor hem niet zo. Wat dat betreft voelt hij zich ook thuis in Voskens, het laatste café in de straat. De mensen die 't Buitenbeentje bezoeken behoren volgens Erik niet tot een bepaalde categorie. "Er komt eigen­ lijk van alles, meest mensen die rustig

Tilburgs Hogeschoolblad

... En ik eindig 's morg ensvroeg in de Stationsherberg. Dat is pas swing en"

willen praten. Vanouds kwamen er veel psychologen en sociologen, maar dat is een beetje weggeëbt". Het volgend café Tooten, genoemd naar de eigenaar Frans Tooten, is het enige café waar je nog buiten kunt zitten dank­ zij een verwarmd terras en een overkoe­ pelende luifel. Aan de tap staat een meis­ je dat niet met name genoemd wil wor­ den. Ze is werkloos. Haar metgezel. Pe­ ter, studeert op het Moller. Ze vindt Too­ ten zo gezellig "omdat je er ook in je eentje naar toe kunt gaan. Er is een grote leestafel en binnenkort wordt het achter­ zaaltje, de vroegere filmzaal, ingeruimd voor de praters". Peter vindt de wijn "niet te zuipen", maar hij geeft toe dat dat in ieder café zo is. Hans, een econo­ miestudent, komt er ook bij zitten. Vol­ gens hem komen in Tooten voornamelijk sociologen en psychologen in spé, stu­ denten van bepaalde HBO­opleidingen. "Ook VI TE­bestuur en leden willen hier nog wel eens komen om het rechtse ima­ go weg te poetsen". Hans gaat iedere zaterdagmiddag een bakkie drinken bij Polly Magoo. "Na de weekendboodschappen I s dat hier een traditie. Je ziet dan veel ouders en kinde­ ren". Als belangrijk voordeel van Polly noemt Peter de vrijdagse "Happy Hour". "Tussen vijf en zes 's middags kun je zo­ veel drinken als je wilt voor de halve prijs. Het is hier dan altijd stampvol". Als je rondkijkt zie je in Polly een wat 'gedege­ ner' publiek dan bij Tooten. De inrichting is ook wat minder 'bruin', een beetje 'neppig'. De volgende avond is de laatste kroeg in de Heuvelstraat, café Voskens aan de beurt. Wat direct opvalt als je binnen­ komt is het grote aantal spelletjes. Vlak­ bij de bar staat een grote tafel waar een grotere groep mensen omheen zit. De bar is een toeverlaat voor alleenstaan­ den. Een prima methode om contact te zoeken is om iemand aan de bar via de barkeeper een consumptie aan te bie­ den. Als het goed gaat, wordt dan an­ dersom ook een drankje aangeboden. Van Koos, een nogal verlopen dertiger, krijg je dan een drankje terug. Koos komt hier niet vaak, zegt­ie, maar hij vindt het een prima plek om bij te komen. Hij vindt het wel rustig zo. "Er is alleen radiomu­ ziek. Tenminste niet van die rot­herrie zoals in disco's, weet­je­wel". Wat voor studenten er in Voskens ko­ men, weet hij niet. "Daar wil ik ook niks mee te maken hebben. Die lui liggen op hun gat van andermans centen."

NEW WAVE Café Paradoks in de Willem llstraat staat bekend als jazz­café. Het is donderdag­ avond en bovendien oktober, de jazz­ maand, zodat er vast wat te doen zal zijn. Marion is Mollerstudente en een wa­ re jazz­liefhebster. "I k kom hier heel vaak, maar op Ron van Rossum en Paul van Kemenade ben ik onderhand wel uit­ gekeken". Ze doelt hierbij op twee Til­ burgse, nationaal bekende jazzmusici, die hier vaak optreden. Op dinsdag is het hier ook behoorlijk druk, zegt ze. "Veel mensen die voor en na de filmliga langs­ komen". Over het publiek is Marion dui­ delijk. "Voornamelijk conservatorium­ studenten, muziek­geïnteresseerden, veel studenten van andere kunstzinnige HBO­opleidingen, maar ook wel afgestu­ deerden". Bezoekers van de filmliga komen ook in Verkocht, een café in de Magazijnstraat. Marion vindt het jammer dat het nu gesloten is. "Het was het enige new wa­

ve café in Tilburg". Ze hoopt dat het nieuwe café S'Tapperij de Korenbloem aan de Bredaseweg, opgericht door de ex­eigenaar van Café Noir, ook een new wave café zal worden. De eerste indruk van Hugo, rechtenstudent, is dat de in­ richting daar heel leuk is, maar dat het publiek hem niet zo aanspreekt ("het zijn balletjes"). Het enige andere new wave café in Tilburg, Colors, ingeklemd tussen de bruine kroegen op de Heuvel, valt op door het interieur van glimmende te­ gelstenen, een flonkerende donkere bad­ kuip. Het is echter niet altijd vol, dus waar zitten die vroegere Verkocht­ gangers dan ergens? Naast S'Tapperij de Korenbloem kwam onlangs Kollektief Kafee Karre van de grond in het oude Eli­ zabethziekenhuis.­ Ook bestaan er plan­ nen voor het opzetten van een perscafé. Karre wordt gerekend tot de zogenaam­ de aktiecafé's. Café Den Egelantier in de Boomstraat is ook zo'n aktiecafé, en in handen van 'RK Veulpoepers BV'. Voor­ heen waren Frans en Jeanne de eige­ naars, het publiek was toen wel wat ge­ mengder dan het nu is. I n een klein bij­ zaaltje vergaderden wekelijks disputen. De kroeg werd vroeger druk bezocht door buurtbewoners en progressieve mensen, maar de buurtbewoners bleven weg. Regelmatig worden pilsjes getapt waarvan de fooien naar een goed doel gaan.

TOEVERLAAT In La Cabane aan de Academielaan zijn sinds kort 'verbroederingsavonden' tus­ sen studenten psychologie en HTS­ers. Iemand van de HTS loopt met een in­ drukwekkend foto­apparaat door de me­ nigte, hier en daar een plaatje schietend. In de donkere barruimte zie je af en toe iemand wit oplichten. Er wordt al ge­ swingd. Vanavond draaide de film "History of the World" van Mei Brooks. Wat vindt Leo, eerstejaars psychologie­ student, van de avond? "Het is de eerste keer dat ik hier kom, maar ik vind het wel leuk. Ook de verlichting is erg goed, al­ leen de bierkraag mag wat beter en die vervelende fotograaf mag voor mij op­ donderen". Leo is met een vriend, een conservatoriumstudent. Volgens deze vriend is het "wei goed", zo'n fotograaf, "komt eindelijk de onderwereld van de Hogeschool op de plaat". Angelique, ook al eerstejaars psychologiestudente, vindt deze avond extreem druk. Normaal is het wat rustiger maar dan is er ook geen film. Ook medestudente Helene beaamt dat. Helene en Angelique blijken trouwe bezoekers te zijn. Onder de aan­ wezigen tellen zij nogal wat eerstejaars. Angelique vindt het een "prima initia­ tief" dat de psychologie­avond weer in ere is hersteld. "Zo bestaat er een moge­ lijkheid voor mede­studenten om elkaar ook eens informeel te ontmoeten". Het is nog niet te laat en dus stappen we naar Bobby Bunt. I n dit café in de Tuinstraat lopen voornamelijk in wollen truien en spencers geklede jongelui rond. Ook veel meisjes met rokjes en opgesto­ ken haar. Als je anders gekleed bent, wordt je wat hooghartig aangekeken. Aanvankelijk is het dan ook erg moeilijk om met iemand in gesprek te komen. Uiteindelijk lukt het toch met een flink aangeschoten jongen. Peter. Hij is lid van Olof "zoals de meesten hier". Bobby is voor de dispuutshuizen in de stad een toeverlaat. De kroeg op de Postelse Hoef laan is vaak te ver fietsen. Even later komt een club hem bekende jongens bin­ nen en Peter wordt lallend meegevoerd.

Gezelligheid, mensen om je k en een drankje. Iedereen stapt wel eens een kroeg bini Voor veel mensen is het een regelmatig terugkerende i) efte, voor sommigen een dagelijkse noodzaak. Studenten ■men geen uitzondering op de regel, en kennen zelfs een uitgaanstraditie. In de ze­ ven tien de eeuw vonden er regt itig stevige "drinkgelagen" plaats in de huizen voor theo ^.studenten, waar alcohol overigens streng verboden was. ige "suypcolleges", waarin studenten uit een landstreek 'nigd waren, maakten 's nachts de straten van de univeii 'tssteden onveilig. Met hun gelal bezorgden ze de burge, e/ overlast. Tijdens het 'nachtwandelen" van de hem 'ffden normale mensen de straat niet meer op. Het bier stf nde rijkelijk, de stenen vlo­ gen door de lucht en on ' werd gevochten... Driehonderd Jaar later zijn si nten het alleenrecht op "nachtwandelen" kwijtgeraakt.] is zelfs moeilijk om in Til­ burg typische studentenaangelu \ heden aan te wijzen. Van echt "gedonderjool in de pretbé ï van de spoelhonden", zo­ als de studenten genoemd mi AS weinig meer te merken, Het THB ging op zoek naar sfii! ten in de Tilburgse swing­ tenten, praatkroegen, coffeesh^ en eetcafé's, en ontmoette er lallende OIof­gangers, in (/« eg studerende studentes. Schoevers­meisjes, spijbelende bieren, flitsende John Tra­ volta's, stille genieters en thuii ers. Tilburgse nachten die soms al 's middags beginnen a morgens vroeg eindigen, Met een kop M f een pilsje.

Stappen in 1 urg met: Lucas van Wees, Hajlke Bruggraaff, Peter Pennartz, Kidie Biemans

Dat studenten niet alleen 's avonds na twaalven, maar ook 's middags wel eens neerstrijken in een café, blijkt uit een rondje langs enkele middagcafé's. Eén van die cafe's is Du Commerce aan het Stadhuisplein in het hartje van Tilburg. Zaterdagmiddag, na afloop van de krui­ kenmarkt, komt menig marktbezoeker hier een afzakkertje halen. Het publiek van Du Commerce is vrij gemêleerd: keu­ rige oude dametjes die hun donker bier drinken met een suikerklontje erin, stu­ denten, maar ook markthouders die in ijl­ tempo een borreltje achteroverslaan, voordat ze weer naar buiten schieten om hun marktkramen af te breken. Du Commerce kenmerkt zich door een wat Vlaamse sfeer. Grote caféspiegels, geus uit de tap, en vele andere soorten Belgisch bier. I n Du Commerce is ook een leestafel met tijdschriften, stripboe­ ken, en één soort krant: de Volkskrant. De eigenaar vindt het niet nodig zijn be­ zoekers een grote keus aan dagbladen aan te bieden: "Hier komen voornamelijk linkse, bewustlevende mensen. Aan hen raak je toch niets anders kwijt dan De Volkskrant". De keuze aan alternatieve stripboeken en spelletjes is daarentegen zeer groot in het café. Liefhebbers van poëzie en literatuur zijn bij Du Commerce op woensdagavond aan het goede adres. De stichting Leo­ pold organiseert hier regelmatig literaire avonden, waarop schrijvers en dichters voorlezen uit eigen werk.

tot diep in de stad Tilburg, met langs de bomenrij de villa's der vroegere Tilburgse textielbaronnen en baronessen. Het Dorstig Hert is achter de korte, lage bar, de vader van Harrie van Strijdhoven. Vooral op donderdagmiddagen tref je er hogeschoolstudentjes aan en soms, als je pech hebt, 'n komplete vakgroep die een student­assistent uitzwaait met het drinken van enkele 'pilsemannen', zoals men in corps­termen zegt. Want aan de bar zitten meestal snit­studenten, sym­ pathieke Harrie yan Strijdhovens: "Druk 'n punt! Laat 't net vibreren!" I n de na­ middag doen ook rood aangelopen, ge­ flipte vertegenwoordigers­achtige typen op leeftijd 't Hert aan, zwetend in hun slecht zittende colberts; lieden aan het eind van hun carrière, borrelend en si­ gaartjes delen met ouderejaars, dispuut­ leden, en praten over de zin van het le­ ven. De warme zomermiddagen kan je doorbrengen aan enkele tafeltjes vóór 't Hert. Risico is wel dat 't vrachtverkeer op de Bredaseweg je de veters uit de schoe­ nen rijdt.

PILSEMANNEN

Gaan studenten ook wel eens uit eten? Patricia: "Als ik tot een uur of vier, vijf college heb gehad, heb ik echt niet altijd zin of tijd om nog eens uitgebreid te gaan koken. Dan zoek ik met een paar mensen uit m'n huis een niet al te exclusieve eet­ gelegenheid op. Meestal wordt het dan wel de chinees. Naar een vegetarisch restaurant, zoals de Imme in de Willem llstraat, gaat Patri­ cia niet zo gauw. "I k eet eigenlijk net zo lief iets "gewoons", zegt ze. Dat niet ie­ dereen daar hetzelfde over denkt mag duidelijk worden uit het vrij grote aantal studenten dat De I mme toch boven an­ dere Tilburgse eethuisjes verkiest. De prijs van een maaltijd ligt bij de I mme rond de vijftien gulden, en dat is voor de meeste studenten wel op te brengen. Voor mensen die net zoals Patricia liever iets "gewoons" eten, biedt Tilburg nog vele andere mogelijkheden om uit eten te gaan. Een wat minder bekend restaurant is De Roode Haan aan het Wilhelmina­ park. De naam van dit restaurant berust niet op enige verwantschap met socia­ listische denkbeelden. Op de menukaart van De Roode Haan staan voornamelijk gerechten uit de Franse keuken: varkenshaas met calvados­saus en stukjes appel, entrecó­ te met champignons en zeewolf met vis­ saus, om er enkele van te noemen. De prijzen liggen rond de 20, 25 gulden voor een hoofdgerecht. Betaalbaar voor een studentenportemonnaie? Blijkbaar wel, want "we krijgen hier veel studenten uit de buurt. Soms zijn er zelfs hele disputen bij", aldus de eigenaar van het restau­ rant. Op verzoek serveert hij ook vegeta­ rische gerechten, "maar die hebben we expres niet op de menukaart gezet, an­ ders krijgen we hier alleen maar studen­ ten die vegetarisch willen eten, en dat is beslist niet de bedoeling". Stef, een ouderejaars economie gaat zel­ den uit eten: "Kijk, als je in je studenten­ huis samen het eten klaarmaakt, ben je niet meer dan vijf piek kwijt." Henry, eveneens een ouderejaars economie: " 't Komt weleens voor dat ik in de Hotel­ school ga eten. Maar daar komen toch weinig studenten, wel veel bejaarden." Jan: "Als we uitgaan, 't gebeurt niet vaak, gaan we weleens naar de I mme, maar meestal wordt 't toch de chinees: Maan­Sun aan de Spoorlaan."

'Het Dorstig Hert' ligt al vanaf het begin van de jaartelling aan de ingang van de Bredase weg, de groene tunnel, die leidt

Stef: "Zitten we eenmaal vol pils, dan pakken we 'n frietje bij Latinia op de Heuvel. Vraag je 'Dlie fliet, glaag!', want

BUURTCAFÉ Op slechts enkele minuten lopen van Du Commerce ligt aan de Paleisring café 't Elfde Gebod". Bezoekers kunnen hier naar believen­gratis ­ pinda's nuttigen. Wel moet je de doppen daarna volgens goed gebruik op de grond gooien. Aan dit "elfde gebod" wordt niet getornd. De vloer ligt bezaaid met pindaschillen. Het Elfde Gebod is, in tegenstelling tot Du Commerce, een echt "zit" café. Het heeft een "nostalgisch" interieur, met veel oude affiches aan de muur, en olie­ lampjes en kaarsen op de tafeltjes. De ei­ genaars zien het café niet als een echte buurtgelegenheid. "We krijgen hier ook studenten, winkelende moeders met kin­ deren, en schouwburgbezoekers die na afloop van de voorstelling hier wat ko­ men drinken." Een typische mengeling van een studen­ ten­ en buurtbewonerscafé is café Bet Kolen aan de Broekhovenseweg in Tilburg­Zuid. Ruim vijf en een half jaar geleden zette Max Zoontjes het café sa­ men met zijn vrouw op poten. Aanvan­ kelijk waren het vooral de wat oudere buurtbewoners die regelmatig in het café vertoefden. Met de komst van de Acade­ mie voor de Journalistiek in de nabijgele­ gen Groenstraat, kwam daar verandering in. Sindsdien wordt Bet Kolen druk be­ zocht door journalisten in spé, die zich veel meer tot "Bet" dan tot de eigen aca­ demiekantine aangetrokken voelen. Daarnaast zijn ook studenten van de na­ bijgelegen verkeersacademie trouwe be­ zoekers van het café. De komst van het grote aantal studenten heeft niet geleid tot het wegblijven van de buurtbewoners. Deze lijken zich daar­ entegen wonderwel op hun gemak te voelen temidden van het bonte studen­ tengezelschap.

d'r staan alleen chinezen achter de fri­ tuur." Café Noir, druk bezochte donkerbruine tot zwartgebrande koffietent in de Nieuwlandstraat. Aanlooppunt voor scholieren, new­wavers en studenten. Cafe Noir is echter méér dan 'n plaats waar 's morgens de koffiegeur door de wipneuzen van Schoeversmeisjes, Tehatex­studenten en spijbelende scho­ lieren waait, 't I s een van de schaarse plekjes in Tilburg waar je goed én smaak­ vol kunt eten voor de prijs van 'n halve LP. Van half zes tot acht uur 's avonds tovert kok Lucas Schansman gerechten op tafel ­ elke dag één menu ­ die dam­ pend getuigen van 's mans creatieve kookaspiraties. Gekookte aardappelen, sla varié met courgettes, gemarineerde kotelet en banaan met yoghurt toe. En wat te denken van gebakken aardappe­ len, bistrosalade, gekruid gehakt op ge­ scalpeerde reuzenchampignons met als toetje 'n flensje met daarbinnenin room plus frambozen. Voor twaalf gulden. Schansman, stammend uit 'n horeca­ familie, wilde de hotelschool volgen, maar vond de aanpak te 'militaristisch'. Mikt op maaltijden voor ieder, die iets zoekt tussen de mensa en het duurdere restaurant in. Tijdens het eten ruisen rustige soul­ballads op de achtergrond door de speakers. Naast de in het beken­ de fris­zwarte tenue gestoken new­ wavers en wat andere scholieren telt het eterspubliek ook studenten en soms 'n alternatieve wetenschappelijk medewer­ ker. Voordeel van Café Noir is dat je er ook als alleeneter niet opvalt. Je kan eten aan de bar of op de krukjes aan het raam. Achterin staan in een terrasachtig sfeertje 'n aantal ronde parasoltafels te­ gen een waas van gedempt blauw­wit licht. Er is geen bier, doch volop fris, ro­ de en witte wijn, milkshakes, expresse, cappucino's, thee en sandwiches. K'Anneke Koffie zit boven Brabants be­ roemdste LP­zaak 'Tommy' in de Nieuw­ landstraat. Op de eerste verdieping ach­ ter de stripwinkel 'De Noorman' runt An­ neke geheel in haar eentje 'n in heldere tinten geverfde, coffee­shop. Vanuit 't Mariastraatje valt 't zonlicht over de don­ kerblauw en rood gelakte raamkozijnen. De schaduwen van de planten filteren het licht. Publiek? Er komt van alles, zegt Anneke, op elk moment van de dag: scholieren, Tehatex, Schoevers, buurt­ bewoners, studenten die tussen 't stude­ ren door even binnenvallen voor 'n kop koffie. Anneke serveert de bruinste cap­ pucino van Tilburg. Je kunt er thee krij­ vervolg op pag. 10

2 december 1983

vervolg van pag. 9

Uitgaan in Tilburg gen, soep, saté, tosti, taart, sinasappelen, zoete broodjes, ijs en 'n echte boterham met pindakaas. IVIaar je mag er ook je eigen brood opeten. Er zijn kleine tafeltjes en voor de bar staat 'n grote tafel waarop spelletjes en leesgerei. In de winter wordt er op verzoek van de vaste klanten, 'n 'Risk'-kompetitie gehouden. Er liggen kaarten om te rikken. Heel wat mensen uit de buurt komen naar binnen omdat ze verlegen zitten om een praatje, zegt Anneke. Vroeger werkte ze in een platenzaak, vond dat ze alleen maar platen inpakte en miste het kontakt met de klanten. Vorig jaar november startte ze K'Anneke Koffie. Schertsend wijst Anneke op de stofzuiger In de hoek. Die krijgen de 'plakkers' tegen sluitingstijd In de handen gedrukt. Of anders w e l ' n vaatdoek. En meestal zijn de overgebleven bezoekers niet te beroerd om even de handen uit de mouwen te steken. Want, zoals gezegd. A n neke drijft de zaak in haar eentje. Achter haar, boven aan de muur, hangt 'n bordje met de spreuk: 'Quini Futsi, Penis Est', vrij vertaald: 'Wie niet weg is, is de lul'. Waar letten studenten op als ze uitgaan? Hans, ouderejaars soclologiestudent, gaat naar die cafe's waar life-bandjes spelen. "Eerst kijk ik in de krant in welk cafeetje 'n groep speelt en daar blijf Ik dan plakken, 't Bruin Kafee bij voorbeeld In de Juliana van Stolbergstraat. Daar spelen meestal wel wat bandjes. Wat in Tilburg ontbreekt is een grote zaal voor lekkere muziekoptredens met daarbij 'n klein café. Zoiets wat je vroeger bij het oude Posjet aantrof. Misschien dat de Veulpoepers iets dergelijks op poten zetten in het Noorderlicht, de voormalige bioscoop aan de Veldhovenring. Binnen het Tilburgs café-wereldje bestaat tot nu toe geen echt beleid voor life-bandjes In de kroegen, zodat 't steeds 'n vraagteken blijft óf en in welk café muziek wordt gemaakt". Mariëlle, Moller-studente, geeft de voorkeur aan de'n Egelantier en Du Commerce boven cafe's als Tooten of Voskens. " I n de'n Egelantier en Du Commerce Is 't wat donkerder binnen en heb je van die gezellige schullhoekjes. Bij Polly-Magoo zit gesetteld volk, maar qua Inrichting met flink wat planten en droogbloemen is 't gezelliger dan bijvoorbeeld T o o t e n " . Stef, ouderejaars economie: "Als ik naar 'n café ga, loop ik toch steeds de bekende route af - meestal langs Tooten en Polly-Magoo - en blijf hangen als Ik bekenden tref; je hebt dus geen echte vaste stamkroeg". Mariëlle: "Echte swing-café's ontbreken in Tilburg. Er zijn teveel disco's, de hebt wel Swinge bij Dinge, 'n plek waar veel Mens-Arbeid studenten en Moller-gangers k o m e n . " Donderdagnacht, twaalf uur. Extase op de Heuvel. Voor in het café is het gezellig druk. Als je door loopt naar achteren, kun je dansen. Dat wil zeggen: je kunt deelnemen aan de schokkerige golfbeweging die door het achterste gedeelte van de mensenmassa loopt. De lucht op deze plaats bestaat uit een mengsel van sigarettenrook en jonge-mensen-zweet. Onder een saai rood-groen knipperende TL-balk staat Gerard. Hij studeert op de HTS, maar volgens hem komen hier alle soorten jongeren. Wat zoekt Iemand In deze bewegende mensenmassa? Gerard: "Aandacht. Je wordt hier bekeken, dat kan moeilijk anders met zoveel mensen bij elkaar. Als het niet zo druk Is ga Ik swingen, en dan zet ik mijn gedachten op n u l " . Veel mensen staan maar een beetje te kijken. Volgens Gerard wachten ze tot ze aangesproken worden, maar bij dit ge-

luidsvolume moet je bijna in iemands oor gillen. Op vrijdag en zaterdag staan de mensen in Extase zo op elkaar gepakt dat dansen niet meer mogelijk is. Als je onder de mensen wilt zijn, is Extase je plekje. Om één uur wordt het minder druk. Veel mensen gaan door naar de Spoel, waar meestal voor half één 's nachts nog niets te doen is. Ook In de Spoel kun je voorin rustig zitten, maar iedereen loopt door naar achteren, en wringt zich door de mensenmuur om ergens een plaats te vinden. In het midden wordt gedanst. Clemens, student dansexpressie aan het conservatorium, staat zich daar ook lekker uit te leven. Clemens: " A l s je eenmaal begint ontstaat er vanzelf een plekje, maar eigenlijk zouden ze het hier uit moeten breken. Plaats om echt te dansen is er niet. Dat is typerend voor Tilburg. In tenten waar ze goede muziek draaien Is het ófwel ontzettend druk zoals hier, of er is geen kip. Ik ga ook wel 's zaterdags naar het COC, maar dan mag je blij zijn als er om twaalf uur tien mensen binnen zijn". A n t o n , die sociologie studeert, vindt er geen bal aan om in Tilburg uit te gaan. Hij gaat liever naar Breda. Als je hem vraagt of hij mee gaat naar de Spoel zegt hij: "Getverdemme, als je daar een beetje normaal wilt swingen staan ze je allemaal aan te kijken met gezichten van: nou, nou, die boerenhufter denkt ook dat 'ie kan dansen. Bovendien kan je net zo goed achter de lopende band gaan staan, daar wordt je nét zo doof v a n " . Mare, die de Tekenacademie volgt, swingt het liefste thuis voor de spiegel. Hij gaat ook wel eens naar de Spoel. "Ik bekijk de mensen daar soms de hele a v o n d " , zegt hij. "Als ik iemand tegen kom ga ik zelf ook wel swingen, maar nooit in mijn eentje en alleen als ze een goeie plaat draaien. Of Ik zou een mooie meid bij me moeten hebben, dan maakt het niet uit welke muziek ze draaien, dan houd ik niet meer o p " . Toch vindt hij dat je het beste op feesten kunt swingen en niet in een Tilburgse kroeg. De ware Fame-dansers vind je in de 7a/Ar of tfie Town op de Heuvel, een tent waar je nog echt versierd kunt worden. Tientallen moderne disco-boys staan er glimlachend aan de kant van de dansvloer in hun pas nieuw outfit te poseren. Maar door de vele rondvliegende flikkerlichtjes kun je je pas verworven John Travolta niet zo diep In de ogen kijken. Tiie Gallery Club is een stijlvolle variant op de Talk of the T o w n . De mensen die er komen zijn erg studentiekoos en degelijk gekleed. De disco-muziek staat op een normaal volume, en de mensen vormen groepjes. " J e kunt hier lekker swing e n " , zegt Hetty, een Mollerstudente. "Niemand let op je, je kunt de mafste dingen doen. Ik kom hier om mijn vrienden te ontmoeten. Maar ik ga ook wel naar Bobby Bunt, Tooten of Latin Waves in de Veemarktstraat. Ik ga altijd met een groepje mensen, dat vind ik gezelliger. En het is hardstikke te gek om je na een week studeren eens lekker uit te lev e n . " Het zijn in de Gallery Club voornamelijk de meisjes die dansen. De heren kijken aandachtig toe, terwijl ze een praatje maken over discuswerpen. Hoewel er twee- of driehonderd mensen binnen zijn, hebben de twee barmannen het niet druk. Want zuipen is stijlloos In The Gallery Club. Economlestudent Hans houdt wel van een pilsje. "Als Ik er een paar op heb", zegt hij, "dan maakt het niet meer uit waar ik ben, maar dan dans ik op de tafels. En als de kroegen dicht gaan swing ik door in nachtclub The Blue Note en ik eindig 's morgens vroeg in de Stationsherberg. Dat is pas s w i n g e n ' .

Aye viert koperen jubileum met twee filmportretten

media ondersteunen wetenschappelijk bedrijf

Audio-vi

"De audio-visuele media nemen in tiet wetensciiappeiijk onderzoek en onderwijs een niet onbelangrijke plaats in. Die plaats zal in de toekomst nog beduidender worden. Wat de historische wetenschap betreft kunnen films enerzijds als bron dienen en anderzijds als educatief materiaal".

Dat schrijft de Tilburgse historicus J.F.E. Biasing in een tekst die de première begeleidt van een zopas gereed gekomen AVC-productie. Deze videofilm over jhr. Prof. Dr. Pieter van Winter werd afgelopen woensdag aan het publiek gepresenteerd nadat het Audio-Visueel Centrum ( A V O van de hogeschool vorige week z'n twaalf en een halfjarig bestaan vierde. Het filmportret over de hoogbejaarde econoom Pieter van Winter is door het audio-visueel centrum gemaakt in opdracht van de vakgroep economische geschiedenis. Eerder werd de bekende J . J . Brugmans in woord en beeld vereeuwigd. De vakgroep betreurt het dat dit initiatief tot een portrettengalerij van 'vooraanstaande Nederlandse economen historici' pas in 1980 van de grond is gekomen. Daardoor heeft men de levende getuigenissen van grootheden als Fruin, Huizinga en Romein niet meer aan de vergetelheid kunnen ontrukken. De film over van Winter duurt vijf en veertig minuten en is geregisseerd en geproduceerd door Ben Smit van het AVC. De maker is niet ontevreden over het eindresultaat. Hij wijst met zichtbaar genoegen naar de spaarzame momenten waarop de kille wetenschapper van Winter zijn menselijk gezicht laat zien. De geportretteerde blijkt bijvoorbeeld van treinen te houden. Voor muziek zegt hij volstrekt ongevoelig te zijn. En als hij over zijn inmiddels overleden echtgenote praat heeft hij het alleen maar over de vervolg van pag. 7

Culturele hobbyclub ^

tussen individu en staat waardoor de overdracht en de overname van normen en waarden vergemakkelijkt wordt. De Rotterdamse socioloog Van Doorn wees op de parallellen tussen de motieven voor de oprichting van de Vereniging OKW en de rede 'Souvereiniteit in eigen kring' die Abrahm Kuyper ruim 100 jaar terug hield ter inwijding van de Vrije Universiteit. Van Doorn wenste de Verenigingsleden eenzelfde calvinistische koppigheid en vastberadenheid toe als de gereformeerde mensenbroeders van weleer. Die pap fa/Ar was natuurlijk wel noodzakelijk want de Vereniging is voorlopig nog slechts een verzameling van losse enkeleingen. Aan mr. K.L. Poll zal het niet liggen. Hij heeft plannen genoeg voor zijn eigentijdse Maatschappij tot Nut van het Algemeen: een cultureel kanaal voor abonneetelevisie, een OKWuitgeverij, een wetenschapsmuseum, een schoolagenda met kunstzinnige informatie. Maar het voornaamste doel op korte termijn is de verovering van een vast punt per plaats, een maison de la culture - en dan niet, zoals in Frankrijk, door de staat gesticht en betaald, maar door de Verenigingsleden. W i m Crezee/UP

kritische zin en de intelligente vragen waarmee zij zijn wetenschappelijk werk altijd heeft bestookt. Heel spannend wordt van Winters' relaas als hij uiterst behoedzaam, woord voor woord, ingaat op zijn loyaliteitsverklaring in de bezettingstijd: "Het is natuurlijk zo dat ik daar natuurlijk de gevolgen te verwerken had van een leven dat in wetenschappelijk wikken en wegen niet tot volstrekte beslissingen hoefde te komen, en dat moest nu ineens wél. Ik had oog voor de kant van de zaak die één van de studenten mij voorhield: alle autoriteiten hebben concessies gedaan, waarom mogen wij dat niet. Wij hebben door onze verhouding mee bijgedragen tot een terugkrabbelen van de Duitsers die Mussert niet tot president hebben gemaakt". De kosten van het filmportret over van Winter bedroegen f 1000, — . Very low budget dus. En het meeste daarvan is nog opgegaan aan reis- en verblijfskosten, legt Ben Smit uit. Er is in de woonplaats van van Winter drie dagen opgenomen, de oude heer kon zich niet langer dan enkele uren per dag laten interviewen. Een andere nieuwe productie van het Audo Visueel Centrum - ook gepresenteerd bij het koperen jubileum - over de Rielse leerlooiers van Gorp, heeft zo mogelijk nog minder gekost. Eigenlijk was er voor deze onderneming helemaal geen budget beschikbaar. Ben Smit: "Ja, vaak moeten we woekeren met het weinige geld dat we hebben. Maar dat dwingt je gelukkig wel tot creativiteit". Over de beschikbare apparatuur wil Smits overigens niet klagen. Er is pas nog geld vrijgemaakt voor de aanschaf van een time-base-corrector (die de kwaliteit van de videobeelden kan bewaken tg) en een vloeistofstatief. "Als we dan ook nog een keer een goeie titelapparatuur en een beeldmixer kunnen aanschaffen, blijft er voor ons weinig te wensen over."

De productie van de film "Sjef en Johan van Gorp, leeriooiers" heeft alles bij elkaar niet veel langer dan één werkweek gevergd. De twee oude broers hebben hun vrijwel uitgestorven beroep nog eens nagespeeld voor de AVC-camera's. Het resultaat is indrukwekkend. In het looiersfabriekje van de van Gorps in Riel blijkt de tijd pas op de plaats gemaakt te hebben. De broers gebruikten een oude wekker bij wijze van prikklok. En op de verweerde fabrieksmuur hielden zij met krijt aantekening van hun productie. De jongste broer, Sjef, legt uit waarom de zogenaamde splitmachine, die de huiden in de dikte in tweeën sneed, van vitaal belang was voor het functioneren van de leerlooierij: "De splitmachine. O ja, dat is de juffrouw onder de looierijmachines. Daar mag niets aan mankeren want daar kan een fabriek aan failliet gaan. Als de vellen worden kapotgesneden, wij noemen dat gallen erin snijden, dan is de huid niets meer waard en brengt ze niets meer op." Regisseur Ben Smit over de leerlooiersfilm: " D e opnames daarvoor hebben ons heel wat ellende bezorgd. Het was hartstikke donker in dat fabriekje, en er waren maar twee stopcontactjes. We hebben in allerijl extra veriichting uit Eindhoven moeten laten aanrukken." Ook deze productie is vervaardigd in opdracht van de vakgroep historische economie. Blijkbaar heeft men daar de smaak van de audiovisuele benadering aardig te pakken. Het is de bedoeling dat het audio-visueel centrum van de Tilburgse hogeschool in de naaste toekomst nog meer portretten van eminente wetenschappers en oude industriële bedrijven gaat maken. Onder andere de Tilburgse textiel staat op de verlanglijst. Natuuriijk maakt het AVC niet alleen videofilmpjes. Er werken tien mensen op de afdeling die is gehuisvest, gebrekkig

Afdeling Tilburg in oprichting "Het is heel merkwaardig dat juist minister Brinkman als eerste spreker op de eerste landelijke bijeenkomst is gevraagd, terwijl je een beweging wil opzetten die ervoor kiest niet uit de staatsruif mee te eten." Dat zijn de woorden van Frits de Coninck, vooriopig-voorzitFrits de Coninck

ter van de afdeling Tilburg van de Vereniging voor Onderwijs, Kunst en Wetenschappen. De afdeling Tilburg i.o. (in oprichting) kan al bogen op een veertigtal mensen die bereid zijn de minimumcontributie van f 100,— per jaar voor het lidmaatschap van de Vereniging op te brengen. Daarnaast hebben zich tientallen belangstellenden aangemeld, die liever eerst nog even de kat uit de boom kijken. De hogeschoolwereld is daarbij ruimschoots vertegenwoordigd, vertelt De Coninck. Niet alleen het wetenschappelijk personeel, ook studenten en bestuurders zijn van de partij. Er gaat nogal wat tijd zitten in de organisatie van de Tilburgse afdeling, zegt De Coninck. " H e t blijkt wel gemakkelijk te zijn mensen te verenigen rondom een idee, maar het creatief en met eigen f i nanciën vormgeven aan die idee vergt een enorme organisatie. Dan pas merk je dat mensen een soort aangeleerd 'consumentisme' als houding hebben. Ze zijn alleen gewend kunst, onderwijs en wetenschappen te consumeren, daar heeft de overheid in de twintigste eeuw ook veel toe bijgedragen." Het landelijk congres diende naar de mening van De Coninck vooral als een soort presentatie van de Verenigingsgedachte, waarvoor ook interessante gastsprekers als landdrost Lemmers en prof. van Doorn kwamen opdraven. Voor de Vereniging heeft het verder echter heel weinig betekenis, meent hij. Het zijn immers

vervolg op pag. 12 uiteindelijk de mensen zelf, al of niet in regionaal of provinciaal verband, die de Vereniging moeten 'maken'. Mensen die zich aanmelden voor de Vereniging zijn vaak op zoek naar een vorm om, dikwijls naast een veeleisende baan, gestalte te geven aan hun belangstelling op het gebied van wetenschap of beeldende kunst, constateert De Coninck. Hij ziet een grote behoefte aan 'kruisbestuiving' tussen de verschillende gebieden die de Vereniging bestrijkt. Doordat we leven in een sterk 'verkokerde' samenleving blijft, zo luidt de redenering, een grote hoeveelheid creativiteit ongebruikt. De Coninck geeft zichzelf en z'n bestuur tot 31 maart a.s. de tijd om een vitaliteit uitstralende afdeling van de grond te tillen. " J e moet je natuuriijk wel afvragen of het een creatieve inhoud heeft, of er een impuls vanuit gaat," vindt hij. " A l s dat niet het geval is, stop ik er meteen mee. Dat is ook mijn bezwaar tegen het congres van vorige week zaterdag. Daar gaat géén enkele impuls vanuit, dat is presentatie op de meest statische manier. Dat zag je ook op de voorbereidingsvergaderingen, waar heel veel tijd besteed werd aan de vraag of er badges gedragen zouden worden en of er een grammofoonplaatje moest komen met het speciaal gecomponeerde Verenigingslied erop. Inderdaad, dat is voer voor columnisten als Blokker en Komrij. Zoiets moet naar mijn mening maar neergesabeld w o r d e n , " aldus De Coninck. L.K.

vervolg van pag 11

Jubileum AVC maar lommerrijk, in een van de laatst overgebleven barakken op het hoge schoolterrein Hoofd van de dienst is Henk Breimer De rest van de ploeg is sa mengesteld uit twee regisseurs, een fo tograaf, twee grafici, een secretaresse, ,een onderhoudsmonteur en enkele avtechnici Samen zijn zij verantwoordelijk voor de audiovisuele ondersteuning van de hogeschool Dat kan via de eerder besproken videofilms gebeuren Maar er zijn andere mogelijkheden Een docent kan via het AVC nederlandse of buiten landse televisieprogramma's opvragen om het in zijn onderwijs toe te passen Verder maakt men band-diasenes ("eenof meerschermprojecties, met mono- of stereogeluid, alles is mogelijk"'). En de dienst verleent collegezaalservice en be heert een uitgebreid assortiment aan ap paratuur voor docenten en assistenten Tenslotte beschikt het Audio Visueel Centrum over een heuse tv-studio in ge bouw P TG Restaurant

WW^ S^SSS^^J?

Kr-:'

Naast onze è la carte gerechten serveren wij tijdens het

WILDSEIZOEN dagelijks een

7-GANGEN WILDMENU van fijne wildgerechten Prijs per couvert

f

55,-

Voor nadere informatie en/of reservenng

Je studeert. Maar heb je dan al iets aan de Amro Bank? Jazeker wel. Want je bent een interessante klant voor ons. Nu meteen al. En straks helemaal. Dus doen we ook ons best voor je. Met méér rente, met een studentenrekening, met goedkope verzekeringen en reizen. Wil je er het fijne van weten? , , x^ y^ Kom dan naar de Amro Bank. r\Q AMfX) BdMiC uB^^J^ DaarverteUenweprecieswatwe ^^]él^AAU\d^ allemaal voor je over hebben. Uliii*y*^<^ ^^^ Voor nadere inlichtingen kunt u zich wenden tot alle Amrokantoren in en buiten Tilburg, in het bijzonder Amro Bank Heuvelring 88, tel. 013-326335 Amro Bank Conservatoriumlaan 10, tel. 013-676933

Restaurant "Den Schout" Oranjestraat 4, Tilburg Centrum (tussen Paleisring en Emmastraat) Tel 013 434512 674394

Restaurant

DE ROODE HAAN Voor een gezellig avondje uit en waar sfeer nog steeds heerst KEUKEN OPEN 12 14/17 22 uur zat en zondag 17 22 uur maandag gesloten

Wilhelminapark 42 Tilburg 013-426982

MEDEDELINGEN

DIENST INTERNE ZAKEN Schrijf machineonderhoud Met ingang van 1 januari 1984 zal er een wijziging plaats vinden in het schrijfmachineonderhoud binnen de KHT. Om een besparing te bereil<en in het jaarlijl<s onderhoud van schrijfmachines zal er na een storingsmelding niet een monteur l<omen van de desbetreffende schrijfmachinefabril<ant; in het vervolg wordt er door onze Dienst een ruilmachine geplaatst en de schrijfmachine met storing zal binnen dertig dagen of zoveel eerder weer worden terugbezorgd. Voor de gebruiker is er geen enkel nadeel aan dit systeem, zolang hetzelfde type schrijfmachine door ons ter beschikking wordt gesteld voor de periode dat de betreffende machine in reparatie is. Het voornemen is om voorlopig één keer per maand de te repareren machines te laten onderzoeken door Remidex. Olivetti apparatuur zal volgens de tussen de KHT en deze onderneming bestaande overeenkomst vooralsnog op basis van een zogenaamd "all in" kontrakt onderhouden worden. In de toekomst hopen wij ook deze apparatuur op basis van afroep te laten repareren, gezien de kostenbesparing. Algemene kopieerapparatuur Op verzoek van onze gebruikers zal de openbare kopieerapparatuur met muntinworp in gebouw B worden verplaatst naar de hal van dit gebouw. Studenten kunnen dan op één centrale plaats kopiëren. Het doel van deze verhuizing is de storingsfaktor voor de bibliotheken te verkleinen. In de juridische bibliotheek zal een kopieermachine worden geplaatst om studenten de mogelijkheid te bieden zonder uitleen van boeken te kopiëren. IBM schrijfmachine toebehoren Met ingang van 1 januari 1984 zijn alle overeenkomsten met IBM terzake het onderhoud van apparatuur in de schrijfmachinesektor opgezegd. De door IBM in rekening gebrachte tarieven voor reparatie ad f 180,— per uur achten wij buitensporig hoog. Het aanhouden van zogenaamde "all-in" abonnementen voor reparatie en onderhoud zijn eveneens onvoordelig voor de KHT. Dat betekent dat het per 1 januari 1984 niet meer mogelijk is om zonder kosten IBM bolletjes om te ruilen. Indien u een ander of nieuw bolletje wenst te bestellen, dient dit via het kantoorartikelenmagazijn te geschieden.

VACATURE In de faculteit der rechtsgeleerdheid ontstaat op korte termijn bij de vakgroep privaatrecht, sectie jeugdrecht, jeugdbescherming en jeugdbeleid een vacature voor een WETENSCHAPPELIJK MEDEWERKER (m/v) Inlichtingen: tel. 2636.

In de faculteit der rechtsgeleerdheid ontstaat op korte termijn bij de vakgroep privaatrecht, sectie jeugdrecht, jeugdbescherming en jeugdbeleid een vacature voor een WETENSCHAPPELIJK MEDEWERKER (m/v) Inlichtingen: tel. 2636.

Bij de economische afdelingsbibliotheek komt per 1 januari 1984 vacant de functie van BIBLIOTHECARIS M/V Informatie over deze functie bij de Dienst Personeelszaken, kamer B 1028, tel. 2624. BIBLIOTHEEK Reeds enige maanden werkt de bibliotheek met een nieuw uitleensysteem. Onlangs is daarbij de eerste versie van het rappelprogramma opgeleverd en zodra de PPT weer volledig functioneert zullen wekelijks rappels aan de leners verzonden gaan worden. Het eerste rappel wordt verstuurd direct na het verstrijken van de retourdatum, die voor in het boek genoteerd is. Zonodig volgt een tweede en derde rappel telkens met een interval van 14 dagen. Gedurende vier weken krijgt U de gelegenheid om te wennen aan deze situatie en om de niet tijdig teruggebrachte werken als nog te retourneren. Vanaf de vijfde week na de startdatum zal elke lener, die een rappel krijgt, geblokkeerd worden. Geblokkeerde leners kunnen geen nieuwe boeken lenen en zijn bovendien verplicht persoonlijk hun gerappeleerde boeken terug te bezorgen bij de Centrale Uitleenbalie in gebouw A. Slechts nadat alle gerappeleerde werken daar zijn ingeleverd zal de lener gedeblokkeerd worden. Drie maanden na de startdatum wordt over elk verzonden rappel bovendien nog f 2,50 in rekening gebracht. Het gaan hanteren van deze sancties lijkt op het eerste gezicht een gebruikers-onvriendelijke maatregel. Dat het aanmaken en verzenden van rappels beslag legt op onze steeds schaarser wordende middelen zal echter duidelijk zijn. De afwenteling op de gebruiker, die in gebreke is gebleven, is dan ook onvermijdelijk. Veel belangrijker is echter, dat de collectie zo optimaal mogelijk beschikbaar is. Binnen de gegeven uitleentermijn staat het werk geheel ter beschikking van de gebruiker, die zonodig verlenging van de termijn kan aanvragen. Daarbuiten behoort het boek zich te bevinden in de rekken van de bibliotheek, waar het voor iedereen toegankelijk is. Alleen een correct bibliotheekgebruik in deze zin is gebruikersvriendelijk en dit proberen wij zo goed mogelijk te bereiken. Wij vertrouwen op Uw medewerking. Bij voorbaat onze dank. De Bibliothecaris KHT. TEKST DIES-REDE VERKRUGBAAR Bij gelegenheid van de zesenvijftigste Dies Natalis van de Katholieke Hogeschool Tilburg op donderdag 24 november 1983 heeft prof. L.A. van Hulsentop een rede uitgesproken getiteld: "De maatschappelijke betekenis van controle". De tekst van deze rede is voor belangstellenden verkrijgbaar bij de secretaresse van de Rector Magnificus, mejuffrouw N.M.F.Th. Boers, gebouw A, kamer 121.

VERKIEZINGEN INSTELLINGSRAAD EN FACULTEITSRAAD VAN DE THEOLOGISCHE FACULTEIT Op 7, 8 en 9 december a.s. zullen er bij de Theologische Faculteit Tilburg

verkiezingen worden gehouden voor de Instellingsraad en voor de Faculteitsraad. De Instellingsraad bestaat uit 6 leden en is paritair samengesteld uit drie geledingen: het wetenschappelijk personeel, de studenten en het nietwetenschappelijk personeel. Allen die tot een geleding van de instellingsgemeenschap behoren hebben aktief en passief kiesrecht voor de verkiezing van de Instellingsraad. De leden van de Instellingsraad hebben voor 1 jaar zitting. De raad kiest al dan niet uit haar midden een voorzitter. De Faculteitsraad telt 9 leden, te weten 4 gekozen leden uit de studenten, 4 gekozen leden uit het wetenschappelijk personeel en de decaan. Aktief kiesrecht voor de verkiezingen van de Faculteitsraad hebben het wetenschappelijk personeel, de studenten en het niet-wetenschappelijk personeel dat bij de faculteit is aangesteld. De stemgerechtigden zullen de stembiljetten thuis ontvangen. De stembiljetten kunnen per post worden geretourneerd of op kamer T-37 in de daartoe bestemde stembus worden gedeponeerd. De verkiezingen sluiten op vrijdag 9 december om 17.00 uur. De verkiezingscommissie zal zo snel mogelijk daarna de uitslag bekend maken.

Op 27 januari 1984 om 9.30 uur wordt het tentamen Besliskunde 1 afgenomen. Deelnemers aan dit tentamen dienen zich op te geven vóór 23 december a.s. bij het Bureau Examens middels de blauwe en gele aanmeldingskaarten. PROPEDEUSE ECONOMIE Val<: Statistiek. In het 2e semester worden de Statistiek colleges gegeven aan de hand van: R.W. Madsen en M.L. Moeschberger. Introductory statistics for business and economics, uitgever: Prentice-Hall (1983). Dit boek wordt ook in het eerste doctoraal jaar gebruikt.

Doctoraal-studenten (oude structuur) die in februari 1984 willen starten met "Leer der Openbare Financiën" als Ie of 2e afstudeervak worden verzocht contact op te nemen met Dr. E.N. Kertzman (kamer B 328, tel. 2101).

COLLOQUIUM

DOCTORAAL TWEE-FASENSTRUCTUUR, STUDIERICHTING BESTUURLIJKE INFORMATIEKUNDE Het schriftelijke tentamen Inleiding Recht/Bestuursrecht dat gepland was voor 20 januari 1984 verschuift naar 18 januari 1984. DOCTORAAL ECONOMETRIE (OUDE STIJL) Onderstaande mededeling geldt alleen voor hen die hun doctoraalexamen econometrie per 1.9.1982 of later hebben aangevangen.

DOCTORAAL-PROGRAMMA Op het secretariaat van de subfaculteit (S 14) liggen formulieren via welke u de subfaculteit op de hoogte stelt van het door u gekozen doctoraal programma ('oude' doctoraal studie en de doctoraal studie volgens de tweefasen structuur). Gelieve daarvan gebruik te maken alsmede kennis te nemen van de toelichting die erbij verstrekt wordt. Voor meer informatie kunt u steeds een afspraak maken met de studieadviseur.

DOCTORAAL ECONOMIE, LEER DER OPENBARE FINANCIËN

De verkiezingscom

DOCTORAAL ECONOMETRIE (OUDE STIJL) Het tentamen Wiskundige Economie wordt afgenomen op 10 januari 1984 te 9.30 uur. Deelnemers aan dit tentamen dienen zich op te geven voor 10 december a.s. bij het Bureau Examens.

Op vrijdag 20 januari 1984; opgave vóór 20 december 1983 via de blauwe en gele kaart.

Datum: maandag 5 december 1983. Plaats: CZ 214 Tijd: 14.30-15.30 uur Dr. John B. Thompson, Fellow of Jesus College, Cambridge. Hermeneutics and the critique of ideology "This seminair will be concerned with the concept of ideology and its relations to problems of interpretation and critique. I shall begin by discussing some of the conceptions of ideology which currently prevail in the Englishspeaking literature. I shall then sketch an alternative account which highlights the links between ideology, language and power. These links provide a basis for considering some of the ways in which the study of ideology can be combined with methods of discourse analysis, textual interpretation and critique".

TENTAMEN FILOSOFIE (Individualisme/Collectivisme)

WIJZIGING TENTAMENDATA HANDELSRECHT In de lijst met tentamendata van het basisprogramma van de fiscaaljuridische studierichting (onderwijsprogramma tweefasen-struktuur) is een wijziging aangebracht met betrekking tot de tentamendata van het vak handelsrecht A (in de lijst nog aangeduid met de naam Privaatrecht C2 voor fiscalisten). Deze data luiden thans: - woensdag 25 januari 1984 9.30 uur - woensdag 13 juni 1984 9.30 uur - woensdag 15 augustus 1984 14.30 uur RESPONSIECOLLEGE STRAFRECHT . Op 19 januari 1984 zal een responsiecollege worden gegeven voor het vak strafrecht A (Ie semester; propedeuse-dagstudenten). Tijd: 9.30 uur. Plaats: AZ 115. Op 19 januari zal eveneens een responsiecollege gegeven worden voor avondstudenten en recidivisten. Tijd: 17.30 uur. Plaats: AZ 10. POLITIEKE EN BUREAUCRATISCHE BESLUITVORMING Op maandag 12 december a.s. zal prof. mr. H.D. Tjeenk Willink van 13.30-15.30 uur in kamer B830 bereikbaar zijn voor studenten, die voorstellen willen indienen of vragen willen stellen over het t.b.v. het vak politieke en bureaucratische besluitvorming te schrijven werkstuk. Ook studenten die nadere informatie wensen over de komende collegecyclus in het tweede semester zijn op de aangegeven tijd welkom.

Antiquariaat

izillto

Psychologie, Sociologie, Ekonomie, Filosofie, Theologie, Kunst, Geschiedenis, Literatuur, enz. Nieuwiandstraat 25 5038 SL Tilburg Tel. 013-431229 Open: vanaf 12.00 uur

m

MEMO

Varia STUDIEDAG OOST-WEST AAN HET MOLLERINSTITUUT Op 7 december 1983 organiseert de werkgroep Oost-West van het Mollerinstituut een studiedag, die in liet teken staat van de verhoudingen tussen NAVO en Warschaupakt. Het thema van de dag luidt: "Navo Warschaupakt: de legitimiteit van hun bestaan en het aktueel handelen". „ . op de plaatsing van nucleairstrategische wapens en de huidige ontwikkelingen in Génève. Het programma ziet er als volgt uit: 9.30- 9.40 u: Welkomstwoord inleiding. 9.40-10.25 u: Spreekbeurt afgevaardigde Buitenlandse Zaken 10.30-10.50 u: Koffiepauze en marktbezoek 10.50-11.35 u: Spreekbeurt dhr. Johnson, Navotopman 11.35-13.00 u: "Video-lunch" 13.00-14.30 u: Groepsdiscussie n.a.v. stellingen 14.30-14.50 u: Koffiepauze en marktbezoek 14.50-15.45 u: Forumdiscussie 15.45-16.00 u: Afsluiting dag Plaats: Mollerinstituut, Sportweg 10, Tilburg. Lokalen 292 en 293. De kosten van inschrijving bedraagt f2, — ; een inschrijvingslijst hangt in de corridor van de KHT. Ter voorbereiding is een reader verkrijgbaar bij de ingang van het Mollerinstituut (tussen 12.00-13.00 uur) voor de (Kost)prijs van f 5, — . Voor meer informatie: drs. J.L. Huisman, 013-681944 toestel 52.

SYMPOSIUM KNAW Wetenschappelijk onderzoek kan men zowel ten goede als ten kwade gebruiken. Als een onderzoeker een wetenschappelijke ontdekking doet, beseft hij meestal niet welke negatieve gevolgen deze later kan hebben. De gevolgen hangen af van het gebruik dat overheid, industrie of anderen van zijn ontdekking maken. De motieven van de gebruiker spelen hierbij een grote rol. Het kunnen ideële motieven zijn, politieke of financiële. De gevolgen gaan ons allemaal aan. Het Akademiebestuur wil dit probleem centraal stellen tijdens een algemeen publiekssymposium "Wetenschap ten goede en ten kwade". Dit symposium wordt op vrijdag 9 december in Utrecht gehouden en duurt een hele dag. Het wordt georganiseerd ter gelegenheid van het 175-jarig bestaan van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen. De organisatie is door het Akademiebestuur opgedragen aan de, onafhankelijke. Dienst Wetenschapsvoorlichting . Het thema van het symposium is door het Akademiebestuur gekozen vanwege het belang van het onderwerp, en ook om duidelijk te maken dat de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen de dialoog en de wisselwerking tussen het wetenschappelijk onderzoek en de samenleving een belangrijke plaats toekent. Zeven inleiders zullen het woord voeren. Zes van hen zullen na hun inleiding op een deskundige en kritische manier worden ondervraagd door een opponent, die zich van tevoren

Tilburgs Hogeschoolblad

goed heeft kunnen voorbereiden. In de discussies, die in de opzet direct na de inleidingen volgen, kan de stellingname van de spreker in een dialoog worden uitgediept en zo nodig worden aangevallen. Wij hopen op deze manier bij te dragen tot een genuanceerde meningsvorming en een aanzet te leveren voor een verdere discussie die zich nog lang na het symposium kan voortzetten. In een aparte zaal wordt een tentoonstelling ingericht waar de verschillende Akademie-instituten zich met hun kerk zullen presenteren. Programma 9.30 - 10.00 uur: Ontvangst met koffie, gelegenheid om de expositie van de Akademieinstituten te bezichtigen 10.00 uur: Opening door de president der Akademie, prof. mr. A.M. Donner Een gouden toekomst ligt niet voor het grijpen, door prof. dr. J. Lever (Vrije Universiteit) Leven of laten leven, door prof. dr. H. Galjaard (Erasmus Universiteit). Ondervrager: dr. H.S. Verbrugh (Erasmus Universiteit) De schuldvraag in de natuurwetenschap, door prof. dr. H.B.G. Casimir. Ondervrager: prof. ir. E.J. Tuininga (Vrije Universiteit) 13.30 uur: Geesteswetenschappelijke theorie als kompas voor de gangbare mening, door prof. dr. W.J.M. Levelt (MaxPlanck-lnstitut für Psycholinguistik). Ondervrager: prof. dr. J. van Kemenade. Deskundigen contra leken, door prof. S.J. Doorman M. Sc. (TH Delft). Ondervrager: prof. dr. A.G.H. Bachrach Geen vrijheid zonder wetten, door prof. dr. H.J.J. Leenen (Universiteit van Amsterdam). Ondervrager: prof. dr. J.H. van der Waals (Rijksuniversiteit Leiden) Wetenschap en beleid: synergie of broedermoord? door R.J. in 't Veld (ministerie van Onderwijs en Wetenschappen). Ondervrager: prof. dr. P. Borst. Inl. KNAW Dienst Wetenschapsvoorlichting, Nieuwe Zijdsvoorburgwal 120, A'dam. Tel. 020-232304.

HOLSTLEZING 1983 Zoals u bekend is, wordt sinds 1977 aan de Technische Hogeschool Eindhoven jaarlijks een Holstlezing gehouden. De zevende lezing zal dit jaar op woensdag 14 december om 16.15 uur in de grote zaal van het auditorium van de TH Eindhoven gehouden worden door prof. dr. J. Weizenbaum, hoogleraar in de informatica aan het Massachusetts Institute of Technology (MIT) in Cambridge (USA). In zijn voordracht 'The Place of the computer in our world' zal hij ingaan op de paradoxale rol die de computer in onze wereld speelt. Prof. Weizenbaum was vóór zijn hoogleraarschap aan het MIT o.a. vertKjnden aan Harvard en Stanford Universities, aan de Technische Universitat Berlin en aan de Universitat Hamburg. Sinds 1950 heeft hij belangrijke bijdragen geleverd aan de ontwikkeling van vele aspecten van de informatica. Vooral door zijn boek 'Computer Power and Human Reason (1976, Freeman inc. San Francisso) heeft hij brede bekendheid gekregen. De Holstlezing zal dan ook geen puur-technisch verhaal zijn, omdat prof. Weizenbaum bestempeld kan worden als een 'computerfilosoof', die mede aandacht zal schenken aan sociaal-historische en psychologische aspecten en aan aspecten van

welvaart, werkgelegenheid en onderwijs. Zoals veelal gebruikelijk, wordt daags na de Holstlezing een seminar gehouden. Als onderwerp is gekozen: Computer and general education. De voornaamste aandacht zal daarbij gaan naar de zgn. burgerinformatica, maar ook aspecten van computer aided instruction zullen aan de orde worden gesteld. Er is een viertal sprekers, te weten: - prof. dr. Tj. Plomp (TH Twente), die de belangrijkste realiseringen en plannen op het aangegeven terrein in verschillende westeuropese landen zal vermelden en evalueren; - prof. dr. E.W. Dijkstra (TH Eindhoven) en prof. dr. J. Verhoeff (Erasmus Universiteit Rotterdam), die beiden hun - tegengestelde - visie zullen geven op de mogelijkheden en onmogelijkheden van de computer in het algemene onderwijs; - drs. H. Pinxteren (LOGO-Centrum Nederland, Nijmegen), die de materie van de onderwijs-psychologische kant zal belichten, waarbij tevens wordt ingegaan op de ervaringen van het LOGO-Centrum Nederland, Nijmegen), die de materie van de onderwijs-psychologische kant zal belichten, waarbij tevens wordt ingegaan op de ervaringen van het LOGO-centrum. Na de voordrachten zal prof. Weizenbaum commentaar geven om vervolgens met de vier sprekers een panel te vormen voor verdere discussie. De rector magnificus van de TH Eindhoven, prof. dr. S.T.M. Ackermans, zal de discussie leiden. De voertaal is Engels. Het seminar duurt van 14.00 tot 17.00 uur en vindt plaats in collegezaal 6 van het auditorium van de THE.

LANDELIJKE STUDIEDAG OVER INTEGRATIE VAN DE SOCIALE WETENSCHAPPEN Maandag 19 december wordt door de Katholieke Hogeschool Tilburg een landelijke studiedag georganiseerd onder de titel "Integratie of Concentratie?". Op de studiedag worden standpunten uitgewisseld over integratie van de sociale wetenschappen. Het programma van de studiedag bestaat uit drie rubrieken: a) algemene beschouwingen over reintegratie van de sociale wetenschappen (In 't Veld; De Moor); b) reïntegratie van de sociale wetenschappen op facultair en subfacultair nivo (Kohnstamm; Swanborn; Adriaansens); c) voor- en nadelen van reïntegratie van de sociale wetenschappen voor de beroepspraktijk (Segers; Van der Kruijs; Cools). Voor deelname aan de landelijke studiedag zijn alle Sociale Faculteiten en de daartoe behorende Subfaculteiten uitgenodigd. Ook aan veel andere instanties op sociaal-wetenschappelijk gebied is een invitatie gestuurd. In totaal worden 100 è 150 deelnemers venA/acht uit bestuurlijke en wetenschappelijke kring. Wij zouden het zeer op prijs stellen wanneer u aan de studiedag wilt deelnemen. Aanmelding kan tot 10 december 1983 telefonisch (013662454) geschieden.

SOCIOLOGENDAGEN 1984 Op woensdag 25 en donderdag 26 april 1984 worden in de Vrije Universiteit te Amsterdam de "Sociologendagen 1984" gehouden. Doel van de-

ze dagen is een overzicht te geven van recente ontwikkelingen in de sociologie en de antropologie in Nederland en Vlaams-België. Het algemene thema is 'De balans van de sociologie sinds 1970'. De openingstoespraak wordt gehouden door A. de Swaan. Vervolgens zullen algemene inleidingen over de stand van het vak gegeven worden door K. Dobbelaere (België), vari Doorn (Nederland), W. Dumon (België), M. EIchardus (België), A. Giddens (Engeland), J. Israël (Zweden), P. Kloos (Nederland), N. Luhmann (Bondsrepubliek Duitsland), J.C. Passeron (Frankrijk), E. PostelCoster (Nederland), P.G. Swanborn (Nederland) en A.W.M. Teulings (Nederland). Over 50 onderwerpen (variërend van Afrika tot Wetenschapsonderzoek) worden gespecialiseerde bijdragen gepresenteerd. Dit biedt de conferentiedeelnemers een overzicht van de verschillende richtingen en specialisaties binnen de sociologie en de antropologie. Kortom: een conferentie om niet te missen, wilt u bijblijven in vak of studie! De deelname aan de conferentie kost f 140,- (Bfrs. 2600). NSAV-, WS-leden, doctoraal-studenten en werkloze sociologen en antropologen krijgen reductie. Hiervoor krijgt men toegang tot de conferentie; koffie, thee en lunch tijdens beide dagen; het Programmaboek en het Congresboek, dat na afloop van de conferentie zal verschijnen. Aanmelding en informatie: Secretariaat Sociologendagen: J. Dronkers en A.B. Veenstra-Berends, SISWO, Postbus 19079, 1000 GB Amsterdam, telefoon 020-240075.

een groter ledental nagestreefd, zodat bij repetities en uitvoeringen per stem een voldoende aantal mensen aanwezig is. Nieuwe leden zijn dan ook van harte welkom, zowel dames als heren. U hoeft daarvoor geen geoefende stem te hebben, want zoals vaak het geval is: al doende leert men.

É

Belangstellenden kunnen zich persoonlijk aanmelden tijdens de repetities, contact opnemen met: A.C. Janssen, kamer B 405, tel. 2420 Jacqueline de Meester, B 922, tel. 2254 G. Weeterings, 011, tel. 2347.

Spo/ti DINSDAGAVONDCOMPETITIE BASKETBALL Februari 1984 wordt gestart met een basketballcompetitie voor sportkaarthouders op de dinsdagavond. Gespeeld kan worden in de volgende klassen: Heren 1 (gevorderden/halfgevorderden). Heren 2 (beginners/halfgevorderden). Dames en Mixed (min. 2 dames in het veld. Speeltijd per wedstrijd: 2 x 15 min. Inschrijfgeld f 2,50 p.p. Meer informatie en inschrijfformulier te vinden in bak bij balie sporthal. Wedstrijdleiding: Peter Loozen, tel. 426458 en William de Vries, tel. 672897. Org. Pendragon.

HOGESCHOOLKOOR Het Hogeschoolkoor bestaat officieel sinds het 10e lustrum van de KHT in november 1982. Bij die gelegenheid werd voor de eerste keer de muzikale omlijsting van een academische zitting door het koor verzorgd. In een eerder stadium waren initiatieven ontwikkeld door de Hogeschool Liturgiecommissie om een gemengd koortje te vormen ter verzorging van gezangen bij liturgische vieringen. Dit bleef beperkt tot een kleine groep die ad hoc enkele liederen instudeerde. Bij de voorbereiding van de lustrumvieringen bleek een groep van ± 40 mensen belangstelling te hebben voor een muzikaal optreden. Toen dit optreden veel sukses oogstte werd besloten de activiteiten van het koor voort te zetten. De repetities worden gehouden iedere week op woensdagnamidag van 12.30-13.30 uur in de aula en staan onder leiding van dhr. A.C. Janssen, dirigent en G. Broeders, piano. Gezien het feit dat het merendeel van de leden niet over een geoefende stem beschikte, moest aanvankelijk een zeer eenvoudig repertoire worden gekozen. Na een jaar repeteren bleek dat het instuderen van werkjes steeds sneller ging en dat ook iets ingewikkelder werkjes aandacht konden krijgen. Op het repertoire staan nu werkjes van o.a.: Mozart, Beethoven, Kodaly, Schumann, Ford, Campian, Van Amstel, Hassler, Bortniansky. Het koort staat open voor leden van het wetenschappelijk corps, van de administratieve staf en studenten. In totaal ± 35 leden. Omdat een klein koor altijd erg kwetsbaar is, wordt

2 december 1983

^SJ Menu PERIODE 5 T/M 9 DECEMBER 1983 MAANDAG 5-12-1983 heldere kervelsoep - aspergesoep lapje kalkoen - paprikaburger spinazie è la crème - rauwkostsla i.v.m. Sint Nicolaas na 14.00 gesloten DINSDAG 6-12-1983 kippegroentesoep - selderysoep goulash - kaasvink - mexico mix komkommersalade WOENSDAG 7-12-1983 schotse boeresoep - uiensoep wienerschnitzel - boerebraadworst boterboontjes - rabarber champignonsaus DONDERDAG 8-12-1983 peterseliesoep - minestronesoep gehakt in bladerdeeg koude makreel - gemengsla sla van sla - wortelen - radijs komkommer - tomaat - olie en azijn roomsaus VRIJDAG 9-12-1983 tomatengroentesoep kip grand mère - gemengde sla div nagerechten

Agenda

FILMLIGA

Le Bonheur Dinsdag 6 december. Ambassadebioscoop, 22.30 uur. Regie: Agnes Varda, seen. Agnes Varda, prod. PARC-FILM - Mag BODARD. Met: Jean-Claude Drouot (Franpois), Olivier Drouote (Pierrot) en MarieFrance Boyer (Emilie). Franl<rijk 1965, 80 min./l<leur. In LE BONHEUR leeft Franipois, een jonge timmerman, een gelukkig leven met zijn vrouw Thérèse, en hun twee kinderen. Zijn eenvoudige en prachtige wereld bestaat uit de werkplaats waar hij telkens met genoegen zijn kollega's treft, de dagjes buiten en de avonden die hij doorbrengt met diegenen van wie hij houdt. Op zekere dag komt hij achter het loket van een postkantoor Emilie tegen. Ze ontmoeten elkaar weer en worden verliefd. Voor Franpois gaat een heel nieuwe wereld open. De verrassing van een nieuwe liefde die anders is. Thuis is hij nog aardiger, nog meer ontspannen en zelfs nog tederder. Emilie weet dat Frangois van zijn vrouw houdt, maar dat hij ook van haar houdt. Dat is alles wat ze van hem vraagt. Op een zondag buiten verbaast Thérèse zich over de verandering die bij Frangois heeft plaatsgevonden. Francois vertelt haar op naïeve en tegelijk tedere wijze dat hij op een andere vrouw verliefd is. "Het is nóg meer geluk, maar het is moeilijk uit te leggen. In ben bang dat je het niet begrijpt. Ik zou je er in willen laten delen, zonder je verdriet te doen. Het is eenvoudig, weet je. Jij, ik en de kinderen zijn als een veld met appelbomen, een keurig vierkant veld. En opeens merk ik dat er een appelboom buiten het vierkant groeit en met ons mee bloeit. Dat betekent nóg meer bloemen, nóg meer appels, dat komt erbij, begrijp je?" Volgens Fjangois kun je geluk optellen. Maar vinden Thérèse en Emilie dat ook? STADSSCHOUWBURG

Idomeneo van Mozart Vrijdag 2 december, schouwburgzaal, 20.00 uur. De opera 'Idomeneo' van Wolfgang Amadeus Mozart wordt op vrijdag 2 december gebracht door de Nederlandse Opera Stichting. Aan deze opera wordt meegewerkt .door Het Nederlands Kamerorkest onder leiding van Kees Bakels en het Nederlands Operakoor. Solisten zijn o.a. Marvis Martin, Brenda Quilling, Jerry Hadley en Curtis Rayam. De regie is in handen van Filipo Sanjust die ook tekent voor de ontwerpen van dekor en kostuums. Met 'Idomeneo' bevinden we ons bij de, op dat moment 26-jarige Mozart en beleven een der weinige door hem gekomponeerde opera's over een klassiek thema, dat verbonden is met het door de Grieken zo benadrukte noodlot: Koning Idomeneo wordt door de goden gered tijdens een storm op zee en zal het eerste levende wezen, dat hij aan land tegenkomt zonder dralen aan de goden offeren: zijn eerste ontmoeting is met zijn eigen zoon Idamante. Dat gegeven is voldoende voor veel verwikkelingen en een dramatische klimaks. 'Idomeneo' was Mozarts eerste volwaardige opera en bleef steeds één van zijn meest geliefde werken. Het beleefde zijn eerste opvoering op 29 januari 1781 in München met de 66-jarige Anton Raaff als Idomeneo

Tilburgs Hogeschoolblad

Stadsschouwburg, 19.30 en 22.00 uur: Filmhuis "Nouvelle Vague": "Ascenseur pour l'échafaud" van Louis Malle uit 1957. (Nederlands ondertiteld).

DECEMBER

Radeis STADSSCHOUWBURG

Echafaudages Woensdag 7 december, schouwburgzaal. Aanvang 20.15 uur. Theatergroep Radeis behoort samen met het Epigonentheater, de dansgroep Rosas, Jan Decleir en Eric de Volder tot de kwaliteitsstal van de Brusselse productiemaatschappij' "Schaamte". Deze organisatie, die ook een vrij grote inbreng heeftin het Brusselse Kaaitheaterfestival, wil haar groepen ook zoveel mogelijk internationaal promoten. Dat lukt aardig, taalgebonden soloacteurs zoals Decleir en de Volder zijn ook regelmatig in Nederland te zien en voor Rosas, Epigonentheater en Radeis bestaan er geen taalbarrières. Zij zijn op dit ogenblik Vlaanderens meest gekende en gevraagde kulturele ambassadeurs buiten de grenzen. Vooral Radies was door haar internationale theatertaal te beleven op zowat alle festivals in de wereld en de groep zal volgende zomer na een tournee door Canada via New York België vertegenwoordigen op het kultureel we reldfestival ter gelegenheid van de Olympische Spelen in Los Angeles. Anders dan de repertoire gezelschappen en de meeste experimentele groepen in België kunnen de gezelschappen aangesloten bij "Schaamte " het redden zonder noemenswaar-

en de 16-jarige kastrat Vincente Del Prato als Idamante. Als gewoonlijk zijn de stemportretten van deze zangers door Mozart haarscherp in zijn partituur neergelegd. Daar Mozart zich zeer veel aan dit werk gelegen liet liggen, stelde enkele vrienden hem in staat het werk in Wenen op te voeren, zij het in besloten kring en voor een groot deel uitgevoerd door amateurs. Bij die gelegenheid wijzigde hij de rol van Idamante, die hij nu aan een tenor gaf. Hij werd nu gezongen door de dilettant-zanger Baron Pulni. Voor hem voegde Mozart nog een aria aan de partituur toe 'Non temer, amato bene', met vioolobligaat. Deze aria wordt nog vaak door sopranen in de concertzaal gezongen. 'Idomeneo' behoort tot één van de minder bekende opera's van Mozart tegelijk is het echter de meest bewerkte opera. Er zijn verschillende versies van het stuk gemaakt door ondermeer Richard Strauss, Arthur Rother (Berlijn) en Willy Meckbach. De beste bewerking blijkt echter nog steeds die van Mozart zelf.

dige subsidies. Dat is vooral ook dank zij hun talrijke buitenlandse optredens, en die zijn dan weer het gevolg van de good-will die in het buitenland bestaat voor origineel kwaliteitswerk. Zo kreeg Radeis dank zij een materiële en financiële bijdrage van de Rotterdamse kunststichting de mogelijkheid om "Echafaudages" op te zetten voor het Holland Festival. Na "Ik wist niet dat Engeland zo mooi was" en "Vogels" werd "Echafaudages" zeker hun sterkste en meest uitgebalanceerde productie. De kracht van deze productie zit hem niet zozeer in een technisch perfecte aaneenschakeling van visuele gags maar vooral ook in de manier waarop Radeis de vloer aanveegt met onze hooggeprezen arbeidsethiek. Het geheel ademt een anarchistische geest, de groep stelt het recht op luiheid, het recht op spelen en het recht op fantasie als tegengif voor een afstompende werksituatie. In "Echafaudages" is de verbeelding aan de macht. Op het toneel zetten drie arbeiders de gebruikelijke arbeidsmoraal op zijn kop. De bij het werk horende toestellen gaan een eigen leven leiden, het zijn geen dode voorwerpen maar instrumenten met grillen en grollen die als huisdieren door de gebruikers worden gekoesterd of afgestraft. In hun fantasie maken deze arbeiders van hun troosteloze werkplek het decor van hun vermeende heldenda-

lijk; in wat voor een pril, naïef stadium dit ook mag verkeren. Sommige momenten in ons leven zijn niet in woorden uit te drukken. Door ze toch te gebruiken verliezen veel onovertrefbare momenten hun glans. Het is gevaarlijk direkt je verliefdheid uit te spreken. In het schelle daglicht verliest ze snel haar charme. Een duidelijke uitleg wordt gevraagd, gewend als de mens is, om toch maar voor alles een logische verklaring te geven. Daarmee sluiten we ons af van een verborgen wereld en beperken we ons vaak tot de mens en zijn uiterlijke schijn. De verzwegen verhalen nu zijn het onderwerp van de vierde produktie

VRIJDAG 2 DECEMBER Stadsschouwburg, 20.00 uur: Opera 'Idomeneo' van Mqzart in een regie van Filippo Sanjust, m.m.v. het Nederlandse Kamerorkest o.l.v. dirigent Kees Bakels en het Nederlands Operakoor. Stadsschouwburg, 19.30 en 22 00 uur: Filmhuis. In kader festival "Nouvelle Vague": "La peau douce" van Frangois Truffaut uit 1964. Katholieke Hogeschool, 16.15 uur, aula: Inaugurale rede Prof. Mr. B.J.M. Vranken. ZATERDAG 3 DECEMBER Olof: V.V.O., 20.00 uur: Het Gelders Orkest met Emmy Verhey. Stadsschouwburg, 20.15 uur: Het Gelders Orkest o.l.v. dirigent Gerard Oskamp en met als soliste Emmy Verhey (viool) speelt werken van Charbrier, Lalo en Brahms. den. Een metalen stelling lechafaudage) wordt een berg die zij beklimmen en overwinnen en aan het slot worden alle werkinstrumenten aan elkaar gekoppeld tot één bewegend geheel zoals een kunstwerk van Tinguely. Nergens worden de instrumenten gebruikt voor wat ze dienen, ze zijn ontspoord tot onberekendbare voorwerpen die de gebruikelijke interacties tussen de acteurs in de war sturen. De stoorzenders maken van het werk een spel. De enige band met de realiteit vormen de onderlinge verhoudingen tussen de drie arbeiders. Zij zijn uit het leven gegrepen, de ene is stug, de andere vrolijk en de derde, een gastarbeider, timide. Hij wordt door de anderen gediscrimineerd. Radeis is een manier van leven. Wie de voorstelling in Tilburg mist kan zaterdag 17 december nog terecht in de stadsschouwburg van Breda. E.V. van het Dansers Collectief, een direkte tegenhanger van de vorige produktie 'Groeten uit Wuppertal'. Die voorstelling toonde ons zo konkreet mogelijk de onmacht van de mens om lief te hebben. Beelden van sadistische pesterijen, de rivaliteit tussen de seksen. Lachen, slaan, ekstreme situaties van het wrede onbegrip. Gaf het Collectief voorheen altijd uiting aan haar woede over het onrecht in menselijke situaties in 'Het verhaal dat niet verteld wordt' gaat het op zoek naar verborgen welwillendheid, de stille wensen van het individu. Aan deze voorstelling wordt meegewerkt door: Elsa Kwakman, Lilian Bruinsma, Ricardo Anemaet en Jack Timmermans.

ZONDAG 4 DECEMBER Olof, 20.30 uur: Bridge-avond. Maranatha, 11.15 uur: Viering Liturgie onder verantwoordelijkheid van de groep Zondagmorgenliturgie. Stadsschouwburg, 14.00 uur: Kinderfilmhuis "De witte clown". Vanaf 8 jaar.

m

MAANDAG 5 DECEMBER Stadsschouwburg, 19.30 en 22.00 uur: Filmhuis "Nouvelle Vague": "Vivre sa vie" van Jean-Luc Godard uit 1962. (Engels ondertiteld). DINSDAG 6 DECEMBER Ambassade-bioscoop, 22.30 uur: Filmliga met "Le Bonheur". Regie: Agnes Varda, seen. Agnes Varda. Olof, 20.00 uur: V.V.O.: Het Brabants Orkest. Stadsschouwburg, 20.15 uur: Het Brabants Orkest o.l.v. Ernest Bour en als solist Aaron Rosand (viool) speelt werken van Saint-Saëns, Ysaye, Sarasate en Rachmaninov. Stadsschouwburg, 19.30 en 22.00 uur: Filmhuis "Nouvelle Vague": "Viva Maria" van Louis Malle uit 1965. (Nederlands ondertiteld). WOENSDAG 7 DECEMBER Maranatha, 20.00 uur: Ledenvergadering Vereniging Projektenfonds. Stadsschouwburg, 19.30 en 22.00 uur: Filmhuis "Nouvelle Vague": "Muriel" van Alain Resnais uit 1963. (Nederlands ondertiteld). Stadsschouwburg, 14.30 uur: Kindertheater "Soepgroep" speelt het bekende verhaal van 'Robin Hood' voor kinderen vanaf 7 jaar. Stadsschouwburg, 20.15 uur: De Brusselse theatergroep 'Radeis' speelt "Echafaudages"; een visueel cartoontheater voor iedereen die kan en wil lachen en dat zich afspeelt op een bouwterrein. DONDERDAG 8 DECEMBER Maranatha, 20.00 uur: Open bijeenkomst. Thema: "Ook in WarshauPact-landen willen ze vrede". Met Emmy van Noord, lid landelijk bestuur PPR over "De Wereldvredeconferentie voor Vrede en Leven, tegen de kernoorlog (Praag juni ' ^ ) . Stadsschouwburg, 19.30 uur: Filmhuis "Rome Open Stad" van Roberto Rossellini uit 1945. Stadsschouwburg, 22.00 uur: Filmhuis "BVi" van Federico Fellini uit 1963. Café Paradoks, 22.00 uur: Sessie o.l.v. Ben Bogaards en Sjoerd Rolsma. VRIJDAG 9 DECEMBER Katholieke Hogeschool, 16.15 uur, aula: Promotie Drs. J.M.H, van de Koppe. Promotoren: Prof. Dr. J.M. van Mee, prof. Dr. E.J. Bijnen, Prof. J.W. Berry Ph. D. Titel proefschrift: "A developmental study of the Biaka pygmies and Bangandu". Stadsschouwburg, 19.30 en 22.00 uur: Filmhuis (zie 8 december). Stadsschouwburg,20.15 uur: Het Danserscollectief Tilburg met de nieuwe voorstelling 'het verhaal dat niet verteld wordt"; met Elsa Kwakman, Lilian Bruinsma, Ricardo Anemaet en Jack Timmermans. Stadsschouwburg, 22.00 uur, studio: Het Maarten Altena Oktet. Eén van de opvallendste ensembles, die musiceren binnen het randgebied tussen compositie en improvisatie.

STADSSCHOUWBURG

Dansers Collectief Vrijdag 9 december, schouwburgzaal, 20.15 uur. In haar nieuwe produktie zoekt het Collectief de andere kant van het geDansers Collectief

2 december 1983

ACHTERKLAP Open deuren

■y-^'ji^

■'ÉHÊiÊm^_ f-'Ï'" ■.

Liturgische vioring tijdens de dies natalis op 24 november 1983.

Het koor meegerekend Het bezoekersaantal bij de mis­ viering aan liet begin van ell< aca­ demiscli jaar iieeft I cennelijk een absoluut dieptepunt bereikt. Het was afgelopen jaren al geen vet­ pot: "Het kwam telkens neer op een kleine honderd personen, het koor meegerekend". En nu heeft de I nterfacultaire Liturgi­ sche Werkgroep van de KHT zich beklaagd dat er bij de ope­ ningsviering op 5 september jongstleden alweer minder hoge­ schoolleden aanwezig waren dan vorig jaar. Met name de absentie van studenten is de Werkgroep, die verantwoordelijk is voor de vieringen, een doorn in het oog. De Werkgroep heeft over de situ­ atie vergaderd. En heeft enkele oorzaken ontdekt. Allereerst zijn de colleges tijdens de academi­ sche zitting gewoon doorge­ gaan. Dat is een 'structurele be­ lemmering' en, schrijft voorzitter prof. Lukken namens de Werk­ groep aan het College van Bestuur, "als deze niet wordt weggenomen maakt dit onze ac­ tiviteiten zinloos". Verder wil de Werkgroep dat alle diensthoofden en secretarissen van de faculteiten hun personeel zonder meer in staat stellen aan de viering deel te nemen. Het College moet de viering niet lan­

ger als een tussendoortje be­ schouwen maar wordt opgeroe­ pen "de 'rites de passages' op zinvolle wijze te behoeden". De Werkgroep tenslotte: "Ook dit lijkt ons te behoren tot de op­ dracht van een hogeschool, die op zoek is naar de inkleuring van haar confessionaliteit". Het College beraadt zich nog op een antwoord aan de ontstemde werkgroep Liturgie. T.G.

WIE voor Waardevolle Interessante Evenementen! Een viertal Tilburgse studenten heeft onlangs een Stichting op­ gericht voor aktiviteiten op soci­ aal, cultureel en politiek gebied. De Stichting zet zich in voor Waardevolle I nteressante Evene­ menten (WI E), en luistert naar een naam van dezelfde strek­ king. De studenten hebben het initia­ tief genomen omdat ze vinden dat de kwantiteit èn de kwaliteit van de aktiviteiten op sociaal, cultureel en politiek gebied voor studenten in Tilburg op dit mo­ ment onvoldoende is. Hun ge­ voel van onvrede met de huidige situatie werd nog versterkt door

regels en targets worden gesteld en controle op de naleving niet of in onvoldoende mate plaatsvindt, Onlangs heeft de Hogeschool zijn dit als gevolg van menselijke on­ volmaaktheid, gemakzucht en zes­en­vijftigste verjaardag ver­ bewust onoirbaar handelen tot vierd. Geen getoeter, geen ka­ do's. Maar een H. Mis, en, zoals onbeheersbaarheid en verspilling kan leiden met grote nadelige goed academisch gebruik be­ maatschappelijke consequen­ taamt een rede. Een dies­rede. ties". Het oogt geleerd. Het is Prof. LA. Van Hulsentop sprak niet zo'n type zin, datje meteen over de 'maatschappelijke bete­ kenis van controle'. Een onder­ in de oven zet, je moet hem eerst kneden en platslaan. Maar uitein­ werp dat hem als register­ac­ delijk staat er niets anders dan: countant wel toevertrouwd lijkt. zonder controle kunnen dingen En het begint dan ook aardig. "Op weg naar deze hogeschool in de soep lopen. Dat is een open deur. En als je de rede er op na­ bent u wellicht in uw auto een loopt zijn er meer open deuren. snelheidscontrole van de politie Zoveel, dat het tocht en je een gepasseerd of heeft de conduc­ fikse kou dreigt op te lopen. Des­ teur in de trein u naar uw kaartje kundigheid is van belang bij con­ gevraagd om vast te stellen of u trole: "Indien de controle zonder betaald hebt. In beide gevallen voldoende kennis van zaken ge­ heeft u, voor u deze zaal betrad, schiedt is de waarneming en de reeds kennis kunnen maken met interpretatie of conclusie voor het onderwerp waar we deze discussie vatbaar...". Naast des­ middag aandacht aan zullen kundigheid is ook de mentaliteit schenken nl. controle, en wel de van grote betekenis: "Er zijn per­ maatschappelijke betekenis er­ sonen die qua karakter de juiste van". Hier krijg je geen hoofdpijn mentaliteit missen om controle­ van. werk te verrichten waardoor bij Een kalme inleiding. Goed zo. hen de vereiste inzet ontbreekt Maar halverwege, twaalf pagi­ om hun werk goed te doen". na's en een half uur verder zijn we nog steeds niet opgeschoten.­ Waar voert het hele betoog ons naar toe? Naar een schets van de "Toch mag beslist niet uit het oog maatschappelijke betekenis van worden verloren dat daar waar het wegvallen van de studenten­ verenigingen 13­15 en Theseus. De groep van vier is vorig jaar bij­ een gekomen om een popfestival in het Leypark te organiseren. Daarvoor klopten ze aan bij de Veulpoepers, die wel wat in dat initiatief zagen. Het Leypark bleek echter van mei tot decem­ ber helemaal open te liggen, zo­ dat de vier moesten afzien van hun plannen. Wel kunnen ze nu voor de activiteiten van de Stich­ ting terecht in Noorderligt, de oude bioscoop aan de Veldho­ venring die door de Veulpoepers wordt geëxploiteerd, waar een zaal met een capaciteit van 1000 è 1200 bezoekers ter beschikking is. Naast het organiseren van pop­

concerten wil de Stichting WI E zich ook bezig houden met het opzetten van politieke manifesta­ ties. De onderwerpen die daar aan de orde komen zijn op dit moment natuurlijk nog niet be­ kend, die zijn afhankelijk van de actualiteit van het moment. De initiatiefnemers denken wel aan een manifestatie over studiefi­ nanciering, al jaren een heet han­ gijzer in studentenkringen. Op zo'n manifestatie zullen ook één of meer popgroepen van de partij zijn. Dan komt er wat meer pu­ bliek op af, verwachten de vier. Het is de al beproefde rock­ against­racism formule: met een muzikale begeleiding glijdt de po­ litieke boodschap moeiteloos naar binnen.

LEKKENDE

KRANEN

controle: "Controle op de nale­ ving van gestelde regels geeft een stuk zekerheid die in de complexe samenleving van van­ daag zeker niet meer gemist kan worden". Een conclusie die alles­ behalve de deur dicht doet. Na 24 bladzijden aan het eind geko­ men, en een uur verder, vraagje je af of de daar officieel gepre­ senteerde conclusies niet eigen­ lijk het begin vormen van een verhaal. Dit zijn nauwelijks fat­ soenlijke conclusies. Het zijn eer­ der uitnodigingen om op het pro­ bleem in te gaan. Kortom, open deuren. De jonge stichting verwacht een behoorlijke belangstelling voor de te organiseren evenementen. Niet alleen kennissen en vrienden van de vier reageerden enthousi­ ast, ook verschillende docenten en een aantal medewerkers van DSW vinden het een kansrijk ini­ tiatief. "Wij hebben geen markt­ onderzoek gedaan," zegt Twan, van de Tilburgse bende van vier. "Maar je hoort van zoveel men­ sen dat er in Tilburg zo weinig te doen is voor studenten, dat het hier maar een tamme bedoening is..." Hij verwacht in ieder geval dat de Stichting voldoende wer­ vingskracht krijgt om het ge­ constateerde gat in de markt ten­ minste voor een deel op te vul­ 'en. L.K.