Issuu

GreenFutures

We Are the Possible Climate, Café Culture and Change 12 Stories for 12 Days of COP31

This publication is printed on recycled paper. Copyright LEGAL NOTICE: All rights reserved. No part of this book may be reproduced, or stored in a retrieval system, or transmitted in any form, or by any means without prior permission from the editors or the University of Exeter and other copyright holders. The interpretations offered in this anthology do not necessarily represent the views of the partners or individuals who contributed to the publication. exeter.ac.uk/greenfutures Published by University of Exeter November 2026

ISBN: 978-1-0369-9392-4 NOT FOR REPRODUCTION COP31: We Are the Possible · GreenFutures (exeter.ac.uk)

We Are the Possible Climate, Café Culture and Change 12 stories for 12 Days of COP31

Contents Introduction

Foreword

Act I – The past Lloyd’s Coffee House, City of London, 1750

Button’s Coffee House, Covent Garden, 1751

Mrs White’s Chocolate House, Westminster, 1792

Mahfel Coffee House, Bursa, Türkiye, 1930

Act II – The emergency of the present The Conference Café

Attaya

Kairos

Tea on the Mountain

The Twilight Chai Café

Act III – The hope Golden Cat Café

The Boy and the Cacao Trees

Café Cacao

The Greenhouse

Appendix of Action and Solutions

Contributions

72 3

‘The past lives within the present, and our ancestors breathe through our children.’ Elif Shafak (Turkish-British novelist)

‘A narrow class of people is profiting from our anguish. They know they’re setting our world on fire.’ Tim Winton (Australian novelist)

Bir fincan kahvenin kırk yıl hatırı vardır ‘A cup of coffee commits those who share it to forty years of cherished friendship’ Turkish proverb

Introduction We Are the Possible is an award-winning international programme bringing together climate science, education, planetary health, culture and the arts through collaborative storytelling. Scientists, researchers, educators, health experts, artists, writers, translators and students contribute to co-create annual bilingual anthologies of new climate stories showcased at UNCCC COP conferences, including COP26 (UK 2021), COP27 (Egypt 2022), COP28 (UAE 2023), COP29 (Azerbaijan, 2024), and COP30 (Brazil, 2025). The stories have been adapted into performances, exhibitions, music and public artworks, with the aim of making climate science accessible to wide audiences. The programme has reached more than 30 million people worldwide.

Climate, Café Culture and Change What we drink connects us to each other, to our histories and to our changing climate. The themes of this bilingual anthology are inspired by Türkiye, the COP31 host country. The new narratives explore climate change, health, biodiversity, extinction, and social justice, through café culture, tasseomancy, and the production of coffee, tea, and cacao, past, present and future. The anthology is built out of creative writing produced in workshops, in which participants explored the world of everyday drinks. For example, an iced coffee evoked a melting 6

glacier, a swan traced in cappuccino foam evoked writing about migration and environmental damage, a cup of tea sparked a memory of a grandfather collecting fresh water on a Turkish mountainside, and a strong black coffee reminded a doctor of moments grabbed in the hospital canteen before an emergency. Memories raise larger questions. How are changing climates affecting coffee, tea and cacao production? How do historical trade routes compare with modern transport? How are scientists helping farmers adapt their crops to protect livelihoods and food security? How do changing ecosystems affect our bodies and our mental health? As such questions indicate, café culture is a critical lens through which to investigate loss and adaptation, and to define what we value most. Finding hope can be difficult, but coffeehouses have been a space of collectivity and action. As reflects a diversity of experience and perspective, the editors have woven individual memories into a variety of story forms, from poems to graphic stories. These are followed at the end by an Appendix of Solutions, which suggests ideas for collective climate action from around the world. Our deepest gratitude goes to the British Council and the Met Office for their continued support, and to the hundreds of contributors who made this anthology possible. We invite you to read these newly created narratives and ask: What are the stories behind your drink? What is its future? How can we protect the communal spaces where we come together, refresh ourselves and share our stories? We Are the Possible Team 7

Foreword When I think about cafés, I don’t just think about coffee. I think about the brain. I was born and raised in Istanbul, where café culture isn’t just a habit - it’s a rhythm of life. I remember sitting with family and friends over small cups of Turkish coffee - strong, slow, and meant to be shared. You don’t rush it. You sit, you talk, you reflect. Sometimes you even read the future in the coffee grounds. What I didn’t realize then, but now understand as a neuroscientist, is that these moments are deeply biological. Coffee works on the brain by blocking adenosine receptors, so instead of feeling tired, our neurons fire more readily. That leads to increased dopamine and norepinephrine, sharpening attention, boosting alertness, and even enhancing aspects of learning and memory. In other words, that small cup is quietly tuning the brain into a state of readiness. But the more powerful effect isn’t just chemical, it’s social. When we sit together in cafés, our brains begin to synchronize. Through eye contact, voice, and shared attention, we engage networks involved in social cognition, like the medial prefrontal cortex and temporoparietal junction. Oxytocin and dopamine reinforce trust and bonding. Even our stress systems, like the HPA axis, can calm down in the presence of supportive others. These interactions literally build resilience into the brain.

Places like cafés matter because they create what we call ‘social buffering’ where connection protects us from stress. Over time, these experiences contribute to cognitive reserve, emotional regulation, and mental well-being. In many ways, café culture is a form of everyday neuroprotection. But today, these same systems - our brains, our bodies, our communities - are under strain. Climate change is not just an environmental crisis. It is a brain health crisis. Heat disrupts neurotransmitter systems like serotonin and dopamine, increases irritability, and is linked to higher rates of anxiety, depression, and even hospitalizations for severe mental illness. Air pollution can cross the blood-brain barrier, trigger neuroinflammation and contribute to cognitive decline and dementia. And extreme weather events don’t just damage infrastructure - they disrupt the social connections that our brains depend on to feel safe. So we are seeing both biological stress on the brain and erosion of the very environments that help regulate it. Yet, just like those cafés I grew up in, we also have spaces of possibility. Because cafés, and the cultures around them, can be more than places we pass through. They can be spaces of collective regulation. Places where people come together after disruption. Where stories are shared, meaning is made, and emotional burdens are distributed across a community. And this is where creativity becomes essential.

Because from a neuroscience perspective, stories activate far more of the brain than facts alone. They engage emotion, memory, and imagination simultaneously. They help us simulate possible futures, build empathy, and motivate action. In other words, storytelling is not just expression; it is a neural tool for adaptation. So, I invite you to think of yourselves not just as readers of this anthology, but as active participants in shaping how brains, and societies, respond to climate change. Because we can’t protect brain health without protecting our planet. And we can’t protect our planet without connected, resilient, imaginative brains. And perhaps, in the spirit of Turkish coffee - slow, shared, and deeply human - we can begin to create something together that nourishes both. Burcin Ikiz, PhD – Founder and Chair, the international Neuro Climate Working Group. Adjunct Lecturer, Department of Psychiatry & Behavior, Stanford University

*** The British Council enables and encourages people of all ages and backgrounds to participate in the climate conversation across disciplines and borders. Our Climate Connection Strategy recognises climate change as one of the defining challenges of our time, one that connects people, environments and cultures around the world.

The experience and learning gained through successive UN Climate Change Conferences (COPs), from the UK in 2021 to Egypt (2022), the UAE (2023), Azerbaijan (2024), Brazil (2025) and now Türkiye (2026), demonstrate the value of building international partnerships and fostering collaboration. Such engagement can inspire new ways of thinking about a more sustainable future and help turn ambition into action. In this context, We Are the Possible’s international programme aligns closely with these aims, highlighting both the impacts of climate change and the opportunities for positive action. Through collaborative storytelling, the programme explores how connections between people, places, policy, education and the arts can help drive meaningful change. This bilingual anthology brings these themes to life. By linking climate, café culture and change through a range of storytelling forms, it reflects on what we can learn from the past, the importance of the choices we make today, and the legacy we leave for future generations. These narratives demonstrate the power of collaboration and show how science, education, arts and culture can come together to communicate the realities of climate change, influence behaviour, and inspire individuals and communities to take action. The British Council Team – britishcouncil.org

The Met Office is delighted to be part of the We Are the Possible programme and to support the development of stories being taken to COP31 in Antalya, Türkiye. At the Met Office we carry out ground-breaking scientific research into the way our climate is changing, what is causing those changes and what they mean for the people and nature living on our beautiful planet. Our research is making ever clearer the serious negative consequences of continuing emissions of greenhouse gases into the atmosphere. It also demonstrates the urgent need to reduce those emissions rapidly if the most catastrophic risks of climate change are to be avoided. But our research also shows that it is not too late for the worst consequences to be avoided as long as action is taken based on the latest scientific research. This is why the We Are the Possible initiative is so important. The stories told so powerfully in this new collection help to bring alive the challenges policymakers in Antalya need to confront. They demonstrate a powerful conviction that the perils of climate change must not be ignored or denied but can and must be overcome. The Met Office – metoffice.gov.uk

ACT I The Past

Lloyd’s Coffee House, City of London, 1750 The rising sun has not yet lit up Tower Street, so candles burn inside Lloyd’s Coffee House. One candle, with a pin stuck in it, remains unlit. In an hour’s time, merchants in silk stockings will gather for the candle auction. As the wax melts, they’ll bid furiously on ships full of coffee and tea. Once the pin drops, it’ll be over and a winner declared. 16

Act Act One – Past I – The Past

Yusuf sits, lonely, in the corner. He swirls the dregs of his tea in a flat-bottomed cup. Around him shipowners in tricorne hats promise high returns to insurers who deal in high risk. A sunburned and crack-lipped crewman gulps tarry coffee. His pockets must be newly heavy, Yusuf thinks, like the ship that had brought him home from Yemen or Jamaica or Constantinople. Just as the room hushes, Yusuf upends his cup. A man with a red cravat steps up to Lloyd’s pulpit to read the shipping news. Storms and losses. Prices realised. Vessels to sail. Vessels to arrive. 17

They read the future in their paper, Yusuf thinks. They care nothing of the past. He scans the room. No one here speaks the language of tea, our oldest language. Bitter tasting and smoky smelling words. Tea-words arrange themselves into landscapes of misty green hillsides. Pickers and brewers hold this language in their hands, softly. Yusuf turns his cup upright again. He sees the tea leaves have formed a line halfway up the side. So, the near future will be a journey. What kind? Where? He looks more closely but can’t interpret the leaves. This language has become garbled, he thinks. Even its name. Along the mountain passes and desert roads of the Silk Route, tea has a soft sound, like steam. Chai. Çay. Cha. Ocha. Shay. But here, men of business, speculators, had instead adopted the hard ‘t’. Tea. They have given it the sound of speed. Or something being torn. Yusuf sits, lonely, and examines the tightly clumped leaves in the bottom of the cup. The far future is spelled out clearly. It is, he knows, ominous.

Act I – The Past

Button’s Coffee House, Covent Garden, 1751 When something preys on your mind, you see it everywhere. When Finch Blackburne looked at the great gold lion’s head hanging on the wall at Button’s, he thought its claws looked like eagle’s talons. Birds. Ever since his first encounter with Francis Willoughby, Finch had thought about birds. Tall, slim and simply dressed, Willoughby was a naturalist who loved birds. He stood out from the literary types – the scribblers – who gathered at Button’s to argue ferociously about translations of the classics. Hoping to be published, they stuffed their ‘roarings’ into the lion’s mouth, the letterbox of the Gazette. Willoughby stayed well out of it. He was content to sketch pictures of hawks and hummingbirds and to write in his journals. Perhaps it was because the diminutive, modest Finch was so badly in want of a friend that he saw a kindred spirit in Willoughby. There were, however, sharp differences between them. They shared a wonder for faraway places, but Finch’s had come from books. Willoughby’s had not. Finch saw icebergs in his dish of cream and black seas in his coffee. Willoughby had walked across glaciers and gazed into the dark depths from a ship’s bow. Willoughby was a natural born storyteller; Finch was most often at a loss for words.

The couple were mesmerised.

*** When Willoughby was gone, Anna cleaned up, as usual. In the days that followed, until his next visit, she had her routines, so that outwardly, everything seemed the same in the house on Bow Street. For Willoughby’s next visit, she prepared seed cakes and currant pudding. But Anna’s internal compass had reoriented itself. She was still there, in her life, but in her mind she was miles away. She suffered from a migratory restlessness the Germans call zugunruhe. That last time Willoughby visited, he told them about the extinct Alagoas curassow. Anna was riveted. She could hardly believe her eyes when Willoughby produced a miracle from a mahogany box. Its shiny feathers were bluish-black and its beak and feet were scarlet. A bird from Brazil right there on their dining table. It was stuffed, of course, but nothing had ever been so alive to her, so full of sun and heat and trees. And air.

Act I – The Past

When Finch first brought Willoughby home to meet Anna, there had been a pie and bread and cheese. Most of all, though, there had been birds. Willoughby described how the great albatross locked its wings to glide above the sea for months without landing. He spoke, too, of his years in Brazil, where he had studied how migratory birds – martins and warblers – had adapted to the new coffee plantations. He had begged the first planters not to clear the tropical forest, but to let their coffee grow in the shade of the trees. Labour, he’d said, could transform nature for the good of all.

Suddenly, it seemed to Anna that the black bird suffered something like a second death, there on the carefully pressed linen, in the middle of that closed room with the thick draperies in the cold dark house on Bow Street.

*** In the months following Anna’s flight, Finch sat alone with his coffee at Button’s. When it was time to shuffle off to his empty house, he’d stop at the lion’s head and touch the claws that looked like talons. He’d push a scrap of paper into the open mouth. The paper always had the same words, much to the annoyance of the editor of the Gazette. The words were not Finch’s. He’d borrowed them from someone with the power of story: Affliction shall advance the flight in me.

Act I – The Past

Mrs White’s Chocolate House, Westminster, 1792 William Booth loved trees. Elm, sweet chestnut, ash, and especially the oak. He loved, too, the family tree pasted into the front page of the only book his mother had owned. In a very few years, that tree had been mercilessly cut down by smallpox, typhus, battlefield surgeons, and the hard labour that took men and women, each in their way. When he was twelve, William was sent away to do hard labour for being caught with fourteen pounds of stolen coffee berries. He got through his days at Millbank Prison by thinking of the patiently defiant oak in its ancient armour of bark, anchored immovably in the earth. His mother used to say that storms made the oak’s roots grow deeper. That was far in the past. Now he earned the pennies that bought him a cup of spicy, bitter chocolate. More than that, he had found a place at a table with market traders and adventurers. Once some East India Company men had told him about massive Banyan trees, how they grew like a house and could shelter a hundred people. So William had come to believe that if only he held fast to his corner of the world, his own roots might take hold in this hard, hard soil.

***

As was his way, Binns had tucked some pamphlets in with the stacks of newspapers on the tables at White’s. William’s eye was caught by a print of an apple tree. Each of the branches of the ‘Tree of Liberty’, as it was titled, had a word or phrase written on it. Revolution, Democracy, Rights of Man, Age of Reform. A fat green and gold snake coiled around the tree’s gnarled trunk. William ran his finger down the paper, following the tree’s trunk to its roots. Suddenly, something like a snake tightened around his heart. Jenner, a busybody everyone called ‘The Patriot’, had been reading over his shoulder. ‘Is this yours?’ Jenner spat, pointing at the tree. ‘Does this seditious filth belong to you?!’ In an instant, William was again a twelve-year-old. As then, his words would not come, though he knew silence meant the law would come for him. A crowd gathered and Moll White rushed from behind the counter. ‘But I’ve heard William drink to the king and queen many times before,’ she said in his defence.

Act I – The Past

One day a dangerously seductive apple fell from the tree of liberty. William had been having a cup with John Binns, a shoemaker by trade but a coffeehouse politician by desire. Binns wrote and distributed political pamphlets calling for liberty and equality. It was widely reported that Binns had once sliced the foam off his beer with a knife and shouted ‘Off with the King’s head!’

Something about her manner reminded William of his mother, of storms and roots, and how the patient oak refused to be governed by any laws other than those of earth and sky. With a bravado completely new to him, William stood up and waved the pamphlet with its picture of the liberty tree. ‘Ha, ha! What madness is this?’ he roared theatrically. The crowd hushed. With a flourish, William twisted the paper tightly. Bodies parted as he stepped toward the fire over which a pot of coffee was boiling into tar. He leaned toward the flames, let the paper catch fire, and lit his pipe with it. Everyone roared. Someone shouted, ‘Sparky Will!’ and the name stuck. From that day, Sparky Will wanted something more than rootedness. He burned with desire for the liberty he first tasted as his eyes feasted on that print of an apple tree.

It was the perfect time for a story, thought the meddah, a storyteller. A street cat was curled up on a cushion warmed by the morning sun. The spice and chestnut fragrance of Yemeni coffee filled the room. The officers and officials had taken a break from chess and backgammon. More importantly, there was a lull in the professors’ debate. The meddah, a woman named Asude disguised as a man, pulled the brim of her hat low. She stood and struck the floor with a stick for silence, then spoke in a voice that was clear and throaty from the tobacco smoke of the chibouk pipes. This was her story: The snakebirds that swim in Lake Amik dry their feathers on low branches along the shore. One day, a man netted a sunning snakebird. She promised the man three pieces of wisdom in exchange for her freedom. Happy with this proposal, the man released her. She flew up to a branch and puffed out her feathers. As promised, the snakebird granted the man advice. ‘First, do not be seduced by untruths. Second, do not stretch your hand too far. Finally, do not desire things that are in the past’. Then, after a pause, the snakebird disclosed: ‘As an oyster carries a pearl, I carry a valuable nugget of gold as large as an egg’.

Act I – The Past

Mahfel Coffee House, Bursa, Türkiye, 1930

The man turned furious and deeply regretted freeing the bird. He lunged to grab her, but his hands missed. ‘What is wrong with you?!’ the bird admonished. ‘You ignored everything I advised. How easily you believed an obvious lie. Then, you reached after something you should not. And, finally, you lamented a past to which you cannot return.’ To signal the end, the meddah tapped the floor and offered the customary closing: ‘forgive us for any slips of the tongue’. The coffeehouse crowd were fascinated to hear a man with a higher voice than usual. They expressed their approval with shouts of ‘truth!’ and a few tossed coins. Later, each took their way home through the winding lanes or the paths through the hillside cemetery. Each thought about their own beliefs, wants, and regrets.

Act I – The Past

Notes: These stories fictionalise historical fact and intermingle our contemporary memories with a more distant past. Lloyd’s: Edward Lloyd opened his coffee house in 1686. Merchants and shipowners gathered to hear the shipping news and to discuss trade and shipbroking. Eventually, this business led to the insurance company Lloyd’s of London. Button’s: On the former site of Button’s (1712-1751) at 10 Russell Street there now stands a Starbucks. The lion’s head letterbox (possibly made by the artist William Hogarth) still exists; it is at Woburn Abbey. Alagoas curassow, formerly existed in the forests in Northeastern Brazil; it is now extinct in the wild. ‘Affliction shall advance the flight in me’ is a line from George Herbert’s wing-shaped poem ‘Easter Wings’ (1633). The poem’s speaker asks if he might combine his weak wing with God’s powerful one.

Founded in 1693 by an Italian named Francesco Bianco, it was a Tory party headquarters from 1783. As such, the incident imagined here was unlikely to have happened at White’s; more likely, it would have happened at Percy Coffee House, where reformers met and were spied on by government officials. However, setting the story at White’s calls attention to the role of women in coffee house culture. Elizabeth White took over the chocolate house in 1711. She is given the name of Moll as a nod to Moll King (alias of Elizabeth Adkins) who ran the very successful King’s Coffee House in the first half of the eighteenth century. John Binns was a 1790s activist. James Gillray’s Tree of Liberty, on which this is loosely based, was published in 1789. Mahfel: Coffee houses were strictly male spaces in Turkey, and the role of storyteller (meddah) was also reserved for men. However, there are reports that a woman named Asude Hanim disguised herself and performed as a male meddah in the coffeehouses of Bursa in the 1930s. Snakebirds are no longer found naturally in Turkey. The Levant Darter once lived at Lake Amik in south-central Turkey. The Turkish population disappeared in the 1930s. A hundred or so were left in Khuzestan but they are feared extinct as a result of the Gulf War.

Act I – The Past

Mrs White’s:

ACT II The emergency of the present

The Conference Café Part I Delegates defined by lanyards queue: Sweden, Italy, Ethiopia, Brazil, Australia, UK, Cape Town, Türkiye, all gripping refillable cups as a sign appears: ‘NO MORE DRINKS HERE’ How can that be? Don’t the organisers know they’ve travelled long distances, are exhausted, that they need caffeine to keep eyes open, to speak out. They’ve witnessed farmers on their knees crying in parched fields, and shared data that shows extreme heat as CO₂ builds. Scientists need help to communicate how harmful Glyphosate-Based Herbicides are when sprayed over crops before they’re harvested and consumed. Agro-industrial complexes kill animals, are the primary driver of biodiversity loss. It’s raining as scientists discuss how ‘alternative’ coffee won’t ever taste the same. 34

Part II After days of unprecedented rain the cafe’s being dismantled, panels, doors, cups. Workmen toss a coin for who keeps the coffee machine. ‘GET OUT – BEFORE WE’RE TRAPPED.’

gripping a plank, holds on for any sign of dry ground. The men try to grab tables, make a ramp for the animal. There’s no time. It takes a leap. Ahmet holds out his arms, clutches it close, feels it’s still breathing. He rushes towards the revving of engines. They escape uphill. The café’s remains float away. The cat purrs.

Act II – The Present

Behind them the river rises, mud and waste surges above ankles, suddenly it’s up to their knees. A cry splits the air. A fur-soaked creature, its claws

ATTAYA In West Africa

they have a slow tea ceremony

called Attaya

They make it

Like a Pop up?

wherever… Roadsides Gardens Bus

Stations

Sort of

Gunpowder

The first

with sugar

strong

green tea

and fresh mint Thrice brewed

glass is

and bitter, like life

The second cup

Poured from

is sweeter

a great height to create

As sweet

le mousse

as love

The whole ceremony can take hours

It’s about intentional

Are you feeling unloved?

connection with friends

No it’s just that there’s so much to learn…

…about

The third cup

savouring

is milder

the moment

Gentle as wisdom

Not wasting

as death

time or

resources

Act II – The Present

and strangers alike

Kairos Kairos – in ancient Greek means the opportune, critical, or supreme moment. It refers to a decisive window of time when conditions are perfect for action. In modern Greek it means ‘weather’ or ‘time’. The hospital café’s where we grab sweet tea and coffee to stay alert. Shifts brim over with crowded wards and stifling heat as we chart how bodies keep score – and we’re losing. There’s little time to talk about the latest news. Politicians who argue to drill for oil and bolster economies, scientists warning to plan for record temperatures, bleached fields, shrivelled seeds. The endless rain, uninsurable homes, crumbling cliffs, sink holes, spreading cracks, damp gloom, sweat-drenched sheets, sleepless nights. When sirens grow louder, we abandon our drinks, race to the emergency room, prepare for the breathless, the burned, the poisoned, the drowned with stopped hearts.

Tea on the Mountain When Grandfather took me up the mountain he always carried his small copper demlik, a handful of tea wrapped in newspaper, two tulip glasses, rolled in a cloth and matches. There’s water up there, he’d say. Below a rock he found a spring, cold enough to sting your hand. He filled the pot, laid kindling, let me hold the match, so believed I made the fire.

The water’s different, he said It’s the water makes tea, tea. He told me the story of the lion, the king of the forest. When he roared the whole forest went quiet. The fox, the wolf, the bear, even the wind stopped. One day the lion climbed the highest rock and looked down. The trees were gone, the stream had dried, there were no birds. He roared but there was nobody to hear him. What good is a king without a country? Today I went up the mountain alone. The doors in the village houses were open. There was nobody left to close them. 39

Act II – The Present

It was the same tea, the same pot, the same hands, but not the same as when we drank it in the village.

The window of the coffee house was broken. The flagpole stood in the schoolyard but there was no flag. Only Hussein was left. He held my hand a long time. For three years it didn’t rain. The snow used to sit on that ridge until May. Then it fell in January and was gone by February. Now it doesn’t fall at all. I remembered the pass, but the pass didn’t welcome me. The trees were standing but had no leaves, cast no shade. The spring rock was there but the hollow below was dry. I filled the demlik with hot water from my flask to brew the tea, it was too risky to light a fire. The tea was the same, the water was different. It’s the water makes tea, tea. I filled two glasses, put one on the stone beside me and watched it go cold. I told the story to the dead trees, the parched ground, the dry spring. There was a lion, the King of the Forest, when he roared, everything went quiet, the fox, the wolf, even the wind. One day he climbed the highest rock and looked down. The trees were gone, the stream, there was no forest. He roared, but there was nobody to hear him.

My grandfather had it wrong. There is no such thing as a king with no country. When the forest goes, the lion goes, the village, the taste of tea, and the man who tells the story. My grandfather’s copper pot sits on my shelf. How long before I can’t find any water to put in it? *Based on Kayadere Village, in Pütürge, Malatya, Türkiye.

Act II – The Present

There are thousands of us - refugees but unlike those who flee from war or torture we do not count

We have fled

from the Earth's rage

From human

waste and greed You call us

climate refugees We do not count So I sit here… …watch you laugh and chatter

I watch the regulars arrive

enjoy the fruits of far-away labour

The woman who walks too fast

…but not today

The man who

walks too slow

The student who

buys my art…

Yesterday she asked if I was okay I told her everything…

…maybe it was

Too much

Act II – The Present

Come with me

WELCOME In The Twilight Chai Café

all the staf f are refugees Abdul is the boss

Voices rise and fall like music like home when we sit together after a hard day our hands aching as we lift our cups

The woman who walks too fast

the chai fragrant and sweet pain fading in the balm of laughter

and the man who walks too slow

are lawyers who can help us

I show Abdul my paintings

We have fled

He says they will look

from the Earth's rage

from human waste and greed

good on the café walls

refugees who do not count

Yet here I sit among friends among allies

Act II – The Present

ACT III The hope

Golden Cat Café Lois walks down to her local café. The trees are fully in leaf, there’s always birdsong at this time of day, spring love songs. She’s left the frustration of her office, grappling with what to write isn’t a good look. She’s way out of her comfort zone, much more comfortable covering the big subjects, climate updates, political shifts. The waiter takes her order and asks what she’s cooking up now in his bright cheerful voice. She takes a deep breath before she answers. ‘My editor’s looking for a feel-good story, something to bring a bit of hope. It’s not like him but it’s the kind of thing that sells these days.’ The waiter inclines his head like he’s weighing up what to say. ‘Feel good? Things are worrying, aren’t they? With the global rainforest safeguards getting undermined. Why not write about this place?’ He says, ‘my grandmother said it was where the Golden Cat movement started back in the 20’s.’ He points to a poster of a ginger cat, sitting amongst swathes of greenery. She vaguely recalls a viral story she heard at school; it must have been decades old. ‘Would you like to sit with me?’ she asks. ‘I’ll go one better.’ he says and disappears. He arrives back with her mocha and an ancient looking woman. Lois invites her to tell her story and takes out her notebook. ‘It started with a cat that appeared after the floods,’ she says, ‘on a boat or a raft. In one story she’s on a plank of wood 48

Act III – The Hope

floating down the main street. She was said to have visited people in various towns on every continent. Everyone she came to was reclusive, depressed. She arrived silently, and behaved in a way that encouraged them outside, first down the path to their gate or along the corridor to the lift, then onto the street. ‘In every story they end up in a park. They said she had odd eyes, one blue and the other green which some believed represented the blue of the sky and the green of the parks she led them to. People came to see her as a symbol. She was the colour of sunshine they said, stripes of sunset orange and dawn yellow. ‘Some said she looked like a cat from ancient Egypt. Some claimed she was rounder like the cat in a fairy tale with a broad grin. Others said she was more like a dog than a cat, a Burmese or Siamese, one of the breeds that will walk to heel on a lead.’ ‘And how did all this become a movement?’ ‘Psychologists said the story of the cat was some kind of mass hysteria. After the trauma of the life-threatening events of the late 2020’s, floods, global food insecurity and the heatwaves, people isolated themselves. The stories were quiet and hopeful, sometimes shared through social media, sometimes word of mouth. No one had any photographic evidence of the cat’s existence. Some blurred videos surfaced but the clearer images turned out to be AI. ‘I was already in my mid-sixties. I’d grown up with the freedom to roam the fields and woodlands, around my home. I believed that even if it wasn’t true, it was a beautiful story that held truth in it. Other people felt the same and it brought us together. We visited those we knew were lonely.

‘Like the cat we simply sat with them, gently led them out into green spaces where we knew they’d feel better. Medical people reported that everyone who claimed to have had cat visitations showed signs of improved mental and physical health. Some fully recovered. ‘I saw it myself in the people we visited. As the movement grew, we demanded more tree planting, green spaces and access for everyone.’ ‘Do you think the golden cat existed?’ ‘Perhaps. All the changes the world was going through could have sent stray animals back into homes seeking refuge or connection. There was an unbearable level of stress back then.’ ‘But stories change, don’t they? People add things and embellish things to give themselves hope.’ ‘Maybe, maybe, but I like to think she existed and made a difference in someone’s life. I know we made a difference in her name.’ The waiter arrives back at the table. He’s as bright as ever as he helps his grandmother to stand. Her returning smile mirrors his. Lois catches a glimpse of her as she must have been all those years ago. When she gets back to her desk, she looks up The Golden Cat Movement. They called for a ‘Nature Revolution’ to bring more of the natural world into our daily rhythms and make nature a part of our mental health toolkit. Environmental neuroscientists explained the truth of their ideas, how our ‘involuntary attention is automatically captured by stimuli like a rustling tree or moving clouds,’ allowing our directed attention to rest, reducing mental fatigue. 50

They made a significant contribution to the establishment of urban forests across the globe mitigating flooding and regulating temperature. In one article, she finds a photo. A group of people with placards standing under trees in a city park. It must be the grandmother in the centre – she looks exactly like her grandson. The same wavy hair and high cheekbones, a steely look to match her voice and a ginger cat on a lead perched on her shoulder. This is just what Lois needs for her article. She loses herself in research – magical cats, deities connected to the land and its fertility, in Scandinavia, China, Egypt and America. Wild, yet tamed, they were seen as a bridge between us and the wilderness, embodying our ideas of earth’s divinity for thousands of years. It’s time to revive this story. But what’s the title? Back in 2028 they named her The Golden Cat, maybe she’ll call her Gaia’s Messenger. After all, she has played a big part in our journey back to nature.

Act III – The Hope

THE

N CA LDE T

CAFÉ It’s not just a walk in the park!

Do you know someone who ‘doesn’t get out much’?

Just two hours a week in nature boosts health and well-being

Would you like to help them out?

JO IN O UR

N AT U R E RE VO LU T I ON M e e t T u e s days a t 6 :3 0 p m 52

The Boy and the Cacao Trees On the site of a Storytelling Café there is a memorial garden where stories of the ancestors are told to children born into a far more stable world. A mother sits her twin sons down on the grass. They are of an age where they are testing boundaries, eager to shape something for themselves and to make space in their young lives. She reaches for her ancestor and his journey from mountain to city.

Act III – The Hope

Kwame can remember the first time he tasted cacoa juice, his grandmother cracking open the orange pod, squeezing the pulp off the big white beans, adding water, sugar. His grandmother’s face, the tiny moles on her neck, her bright eyes, her slow voice. He learned to care for the trees, remembers the colours of the cacao pods well enough to paint them. He tells the story of the trees, how they love the shade, rain at the right time. How they grow better when he sings to them. But when the sun got hotter and hotter, when the rains didn’t come. When too much rain came and the land slid away, taking the track, taking their trees. When it turned their farm into a graveyard, it seemed the earth itself had turned against them. He has been in the city now for three months. Instead of banana palms he stands beneath lampposts, instead of trees his world is full of people, instead of the sound of the breeze, the roar of engines, the scent of concrete instead of soil. Though he rises early every morning, fills his bucket with water, waits at the side of the road, smiles at the drivers as he washes their screens, as he holds out his hand. He doesn’t feel like he is living.

And there are things Kwame doesn’t want to remember. When a woman’s face reminds him of his grandmother. When a boy’s laugh reminds him of his friends, or a man walks the same or talks the same as their kind neighbour, he feels a pain across his chest he can’t soothe even with a song. One day he can spare enough cash to walk into a café. He looks on the board for cacao juice. The woman who serves him has tiny freckles on her neck and a round face that creases into a frown when he asks her. He finds himself telling her everything he remembers about the taste, and it all comes back in a wave, all the faces all the things he has tried to forget, the trees, the ruined mountainside. His grandmother’s grave. The woman brings him a glass of sobolo - tells him they sell cacoa tea over the road, but it doesn’t taste like that. When he can’t stop crying, she takes him out to the courtyard and sits him down. The next morning Kwame gathers his few possessions and goes back to the mountain. Back to the neighbour whose face he can’t forget, tells him of the city where no one drinks cacao juice. It will be good, the man says, to use what would be wasted and make some money. Kwame only has to persuade one person. Kwame can remember the exact taste of cacao juice. How to crack the pods, squeeze the pulp off the big white beans, add water, sugar. He watches the joy spread across the face of the woman in the café when she tastes it. He tells her he can make as much as she likes. He just needs a little space. Her eyes are bright and her voice is slow when she says. ‘Yes.’ 54

Traditionally only cocoa beans are harvested while the pulp is thrown away.

Making and

selling cocoa juice supports farmers,

reduces food waste and carbon emissions.

Act III – The Hope

beyondbeans.org

Forgive the intrusion Señora Rodriguez Did you get our proposal?

Please Señora We really need your help

IS T

EE S TH

NEW CACAO FARM S LEAD THE WAY!

? CAO A C OF

La Familia Rodriguez

Why should I help them? Let them work it out themselves

Ours was the oldest farm in the country

The very best cacao

Act III – Future

The Limes - too small No mangoes? How much?!

Chocolate Señora? No

Thank you

They all seem Interested…

… maybe it’s the free chocolate

How do you all feel about saving Cacao?

Feels good to know more about the issues

I love that we can help save the trees

Act III – Future

I love chocolate trees!

We’re helping people understand the issues affecting cacao Did you know Señora we may lose our beloved chocolate?

Of course I do Our trees were the best in the country… the cacao perfectly balanced

Oh yes?

Where is your farm?

Our farm has gone… Our trees Everything has gone

So sorry Señora this is sad news But with experienced people like you we can save the cacao farms still at risk

Well…

Finca de Cacao Eden was in our family for 150 years. It was heartbreaking to be the ones who lost it… But with the weather changes in our region …the pests and diseases that followed! It was too much for our trees Now the new farms across the border have asked me to share our traditional methods An excellent idea

I refused at first… but seeing how passionate you all are has changed my mind

Act III – Future

The Greenhouse Almila says she’ll meet me at eight in a café called The Greenhouse. We’ll make plans, she said. But the place isn’t on my bio-feed and if it’s not online, it’s off-grid. I don’t want to go to some half-baked, low-tech place. But it’s Mila and I can’t say no to her. It’ll be out where her parents live, one of those eco-communities where everyone lives simply. As the taxi climbs up to higher ground my biotech goes dark. I slap my wrist hoping it might leap back into life, but you can feel it disconnect when you slip out of range. No one has tech implants up here. I’ve only been a couple of times and never without Mila. I know her dad doesn’t think much of me, I’m too high tech, not good enough for his daughter, even though I’m in line for a top research job and probably earn twice as much as he does. His intolerance shows on his face, but he’s kind and tells me I’ll have to catch a bus from the clocktower. A bus, is he joking? But I love his daughter with all my heart, and this is our sixmonth anniversary. I catch a last glimpse of the sunset as we turn onto a forest road. The driver lets me off at a large hand painted sign, only just readable in the half-light. The path through the woods is lit by tiny solar globes, the darkness beyond thick. My heart leaps at the slightest noise. Golden lights appear ahead, walls of glass glittering in the dark. I open the door and there she is sitting at a table, garlands of leaves and flowers above her.

Act III – The Hope

She jumps up and throws her arms around me, starts talking fast like she does when she gets excited. ‘There’s coffees and teas, but you have to taste the cacao.’ The place is quiet, no music to mask the murmur of voices, lots of plants of course and a few other couples, a night café designed for romance. Neither of us has formally proposed, but we know where we’re heading. We talk about who we would ask to witness our commitment: a ceremony drawing on all our traditions. She wants the Turkish Kına Gecesi: the red bindallı dress, family tying the red ribbon around her waist. I love the multiculturalism of Swiss weddings, the Faire la Haie when family and friends make a tunnel for us to walk down together. We both want to honour the Chinese, Indian and African heritage we share. We agree it should last for days. We talk about the house we’ll build, but I can’t get online so have to draw it all from memory. She’s on fire, knows everything she wants, out in the countryside, natural materials. Says it’s more in harmony, says listening to the earth saved us. I want a place in the city, a house that talks to me. Tech is how we saved ourselves, I argue, how we live longer, how we turned the tide of climate and disease. ‘We wasted a lot of time relying on tech,’ she says. ‘We lost London and Amsterdam.’ ‘Almost, they’re still there.’ ‘Hardly there. Not just places, a third of food cultivars lost.’ ‘We found new ones.’

‘Who found new ones?’ ‘I don’t know…scientists?’ ‘You don’t know, because there’s no one name to put to it, no prestige associated with it. Finding new cultivars relied on us working collectively. We lost so many precious things because we delayed and the delays weren’t because we needed to find solutions, we had the answers by the late 2020s. We lost because we didn’t act on what we knew. Action is everything!’ The waiter brings over the cacao, assures us of the traceability of every ingredient. I’m grateful for the interruption, maybe now we’ll talk about chocolate. She watches me as I take a sip. It’s like nothing I’ve ever tasted, earthy and rich, with a perfect bitterness. She reaches across the table and takes my hand. ‘Look Andreas we can achieve so much just by working together, not fighting or watching out for number one. That’s what this place represents. I want you to love it, like I do. I’m thinking we could move here, build here. But…’ she pauses, looks at me. This is a pivotal moment. I hold my breath. Our first argument and she’s going to propose? ‘If all this isn’t for you,’ she says. ‘I will understand.’ My heart skips a beat. Being offline for a couple of hours is one thing… living it is another. That’s not for me. And if it’s not? She’s going to say it’s over, isn’t she? We sit in silence for what seems like an age. My legs feel like lead. I can’t even look at her. Where do we go from here? I can tell she’s gearing up to say more. There is a lump in my throat, and I think I might cry.

Act III – The Hope

‘Andi?’ She inclines her head, searches my face. ‘Can you see how amazing this place is? It’s carbon positive, at one with the land, air and water. Can you feel it?’ I nod, but I’m thoroughly miserable now, I can’t read her. She stands up. ‘There’s more.’ she says, ‘come on.’ She leads me through the café to the back doors. They slide open as we approach. We walk into a domed hallway, the air is cool, the light is warm and low. A second set of doors open to a wave of heat and humidity, the air thick with the hum of insects, a light in the distance like the rising sun. It’s too warm to be the open air, yet everywhere I look is emerald with growth. A path winds through the trees. I hear something scratch and scurry across the ground. Above us the sky is latticed with cells like a honeycomb. This place isn’t low tech. Almila’s voice is gentle. ‘This was the first biome my grandparents built, where they studied and experimented. Now there are cacao farms, tea and coffee plantations thriving around the world…’ A butterfly lands on the back of my hand, one settles on Almila’s hair, its iridescent wings opening and closing. All of a sudden, I can breathe. ‘…we learned from the wisdom of generations, established agroforestry, restored taste, propagated new trees, and found wild ones.’ I look at the woman I love. She’s showing me all of herself. How passionate and driven she is. How proud of her people and their work. Finally, I find my voice, there’s something she hasn’t explained. ‘But why live like you do, why a low-tech life?’

She smiles at me as though she’s delighted with the question. ‘It was obvious that technology was essential to tackle the issues we were facing, tree care, climate, profitability. My grandparents believed our connection to nature was more important in everyday life. Tech working hand in hand with nature is the best of both worlds.’ She locks her fingers into mine. ‘Like you and me,’ I say, ‘just like you and me.’

Act III – The Hope

Appendix of Action and Solutions ‘The story of coffee unfolds across many hands and many places – from seed and soil to cultivation, harvest, processing, trade, roasting and consumption. At every stage, choices determine where value is created, who carries the risks and how production affects people, climate and nature. Governments, businesses, producers, workers and consumers all have a role in shaping a sector that is more sustainable, resilient and equitable.’ International Coffee Day | United Nations (2026) Building the narratives in this anthology through the theme of café culture connected climate research and positive solutions being activated in communities around the world. A small selection of climate solutions which inspired the stories follows here: 1. ‘History shows us that human societies successfully stored food, created home and personal care products, and adopted sustainable approaches for thousands of years before plastic was ever even an idea.’ Scientists today are inventing new non-plastic alternatives from natural materials. A World Without Plastics Already Existed | Earth Day 2. Experts predict the land suitable for growing coffee will reduce by 50% by 2050 if climate change cannot be arrested. Research suggests that following sustainable practices across the coffee supply chain and using non-dairy milk reduces the carbon footprint of a latte from 0.6kg CO2 to 0.2 CO2. Many agree it would help to see the carbon footprint of a coffee and other drinks advertised alongside their price. bit.ly/4xT24wI 3. In the Tea-CUP project scientists from the Met Office UK and China have been working with tea experts and farmers in Yunnan Province… The projects inclusive approach ensures that services 68

are tailored to the specific needs of users, considering factors beyond scientific evidence, such as cultural values and social norms. This helps tea farmers adapt to climate challenges by providing timely and relevant climate information. Transforming climate resilience in tea production – Met Office 4. The Zero Waste movement which began in Türkiye under the honorary presidency of Emine Erdoğan is recognised by the UN’s Environment Programme as a globally significant framework. The first International Zero Waste Forum was held in Istanbul in October 2025, bringing together representatives from over 100 countries to discuss sustainability, circular economy, and climatefriendly policies. ‘Zero Waste is not limited to waste management. It is a comprehensive transformation model that rethinks how societies relate to resources.’ Samed Ağırbaş, COP31 High-Level Climate Champion. 5. The integration of sustainability principles in health facilities is being explored and happening in Australia, Türkiye and UK. For example: Australian hospital sustainability strategies include: 1. Solar panels and renewable energy. 2. LED lighting. 3. Efficient HVAC. 4. Waste reduction and recycling. 5. Water conservation. 6. Green procurement. 7. Low-carbon anaesthetics. 8. Virtual care (reduce patient travel). 9. Active transport (staff cycling, walking). Australian Hospital Sustainability 2026: Green Healthcare & Carbon Neutral 6. FARMZERO, developing ‘Sustainable Farming for the Modern World’ uses vertical farming in controlled environments. They are now turning empty office spaces into indoor farms to grow lettuce, herbs, edible flowers and micro greens in stacked layers, optimizing space and resources. Their innovative approach reduces food miles, ensures freshness, and supports a greener future. FARMZER0 - Revolutionizing Urban Agriculture

7. ‘Researchers are racing to keep the world’s coffee-drinkers awake - and preserve the livelihoods of the many lower-incomecountry farmers who grow the cash crop.’ This article explains that ‘although the science of coffee is still young, researchers are working to develop reproducible and objective techniques.’ Coffee is under threat: how scientists are fighting to save it from extinction | Nature 8. ‘Head of coffee research at Kew, Dr Aaron Davis explains how they are helping coffee farmers ‘by providing them with alternative coffee crop species that can thrive in higher temperatures, under drought conditions and are easier to grow. Around the world there are around 100 million people engaged in coffee farming, and they need coffee to support themselves and their families so it’s incredibly important.’ Kew scientists work on hot weather trees and new coffee species - BBC News 9. ‘Join the Movement’ was developed following the Coffee Cup Experiment conducted by UNDP Turkey Accelerator Lab in 2019; it supports the expansion of the #kahvemtermosta movement which aims to eliminate the use of disposable cups. It calls on all businesses giving out disposable cups to change their own practices as well as encourage their customers to support Sustainable Development Goals with a few simple changes to their routines.’ Join the Movement #kahvemtermosta | United Nations Development Programme 10. Through the endeavours of pioneering librarians and professional organizations, Climate Conscious Libraries are transforming from mere repositories of information into living spaces where climate action is produced. For example, the National Library of Australia extends reliable environmental knowledge beyond borders through its comprehensive digital climate change collections. bit.ly/4rgYv1w

11. The Nature and Climate Impact team at the University of Exeter are supporting, ‘The Swiss launch of Climate Basecamp’s Save the Flavors campaign through the “Is it Choco-too-late?” activation, highlighting climate risks facing cocoa…Throughout 2026, activations will take place in Switzerland, accompanied by collaborations with influencers, to raise public awareness and make visible the real impact of climate change on our food and culture.’ The Nature & Climate Impact Team | All Events 12.

In 2026 scientists have called for a global assessment of avoidable climate-change risks - to understand the urgency of emissions reductions, policymakers and citizens need a full analysis of what is at stake. ‘Humanity still has the opportunity to avoid the worst impacts of climate change and shape a more prosperous, liveable future. A global assessment of avoidable climate-change risks would enable political leaders and citizens to fully understand what is at stake and motivate us all to seize that opportunity while we still have it. Nature 650, 826-828 (2026).

We Are the Possible Core Team Dr Sally Flint – Programme and Creative Lead. Writer, editor and lecturer in creative writing working with transdisciplinary & intergenerational groups to co-create & communicate climate stories, University of Exeter, UK. Professor Peter Stott MBE – Climate Science Lead. Science Fellow in Detection and Attribution at The Met Office and Professor in Detection and Attribution at the University of Exeter, UK. Professor Rosa Barciela – Climate Science Lead - Principal Scientific Consultant and Strategic Head of Health Science Integration, Met Office/University of Exeter, UK. Monomita Nag-Chowdhury Climate Programmes Lead, British Council, coordinating global climate related programme work across Education and Culture. Anita Wood – Education and Programme Lead Schools Across the Ocean, Senior Lecturer, Graduate School of Education, University of Exeter. Dr Eliana Maestri – Translation Lead, Senior Lecturer Translation Studies, University of Exeter. Professor Corinna Wagner – Director of Creative Writing, and Professor of Visual and Literary Arts at the University of Exeter. Environmental photographer and writer. Professor Reza Zamani – Honorary Associate Professor of Medical Science and Neuroscience, University of Exeter. Neil Williams – School Policy & Climate Education Lead, British Council, London, UK. Professor Jessica Kronstadt – Program Director, Planetary Health Alliance, Bloomberg School of Public Health, Johns Hopkins University, Washington, DC. 72

Associate Editors Dr Virginia Baily – award-winning novelist interested in climate bilingual literacy. Her work is often set against the backdrop of pivotal historical events and explores themes of identity, kinship, and otherness. Kim Squirrell – multidisciplinary writer and artist with a background in nature conservation and environmental theatre and performance. She established an experiential learning co-operative using storytelling, art and traditional making skills to aid nature connection.

COP31 Anthology Advisors and Contributors Denise Waddingham – Country Director at British Council, Ankara, Turkiye. Professor Pete Falloon – Science lead, Food Security, Met Office, UK. Burcin Ikiz, PhD – Founder and Chair, the international Neuro Climate Working Group. Adjunct Lecturer, Department of Psychiatry and Behavior, Stanford University. Anna Brown – Executive Leader & Strategic Advisory. State Operations, Policy Strategy & Cross-Sector Systems Change. Former Rockefeller Foundation. Maine, USA. Vladimir Mijatovic –Engagement Strategist @ UN FAO, IUCN Commission on Education and Communication, Royal Society of Arts Fellow. Dr Yunus Abakay – Research Fellow at the Institute of Arab and Islamic Studies, University of Exeter, teaching Turkish and Kurdish. His research addresses displacement, identity and politics in the Middle East. Dr Marcos Oliveira Jr. – Honorary Research Fellow, The Nature and Climate Impact Team, University of Exeter. 73

Karen Karn – former English language teacher and had a background in print production and now works as a freelance graphic designer. She specialises in digital typography and bespoke artwork and stationery inspired by Victorian fly posters. Reuben Squirrell – dancer and visual artist currently studying at The Northern School of Contemporary Dance. Naciye Özdemir – Sustainable Artist -Sustainable Art Women’s Cooperative, Türkiye.

Translators Narin Kalkan – undergraduate Finance and Investment Banking student, University of Exeter. During her internship, she contributed to translating climate change stories and essays into Turkish, while also coordinating the team and assigning translation tasks. Bridging her bilingual background with her Turkish heritage, she valued the opportunity to connect different cultures through language, storytelling, and shared environmental awareness. Reis Turnalar – Politics and International Relations undergraduate, University of Exeter. He was inspired by translating these stories into Turkish and by the power of language to connect people. He values how shared stories, feelings, and experiences can bring people from different backgrounds together across cultures worldwide. Shayan Shahrezaei – Finance student at the University of Exeter and a multilingual interpreter with a passion for languages. Translating these stories into Turkish allowed him to explore the creative side of translation while preserving each story’s distinctive voice. He found it especially rewarding to contribute to a collection exploring nature, environmental change and our relationship with the natural world. An ‘Alumni Annual Fund Award’ has supported the translation of the stories by University of Exeter students and research fellows who have 74

kindly drawn from their cultural and linguistic heritage to reproduce the spirit of the stories into Turkish. With thanks to organisations supporting and contributing to the anthology: British Council - Meteorological Office, UK - University of Exeter, including Global Systems Institute, Humanities and Social Sciences Dept, and The Nature & Climate Impact Team - Literature Works, Southwest England - Planetary Health Alliance, Johns Hopkins University - Neuro Climate Group, Stanford University, USA TransScape, University of Magdeburg, Germany - and representatives from the International Screen Institute, plus Sustainable Women’s Art Collective, Türkiye. Special mentions for joining workshops, contributing writing, inspiration, imaginations, images, research, data, conversations and climate expertise: Elizabeth Ayoade-Alabi - Amelia Aldridge - Jasper Bettin - Hannah Brückner - Amanda Bayley - Bartosz Dynia - Caroline Hake Mortimer Hofmann - Emely Jonas - Carsten Kullmann - Beth Lucas Vladimir Mijatovic - Nora Pleßke - Palak Prajapati - Theresa Stampfer - Karsten Steinmetz - Shannon Barry - Edward Price - Leyli Salayeva - Anna Brown - Cara Patel - Regenia Gagnier - Reza Zamani - Tim Malone - Tyler Cichosz - Amy Cosgrove - Corinna Wagner - Burcin Ikiz - Hannah Blair - Cora Taylor - Marcos Oliveira Jr. - Anita Wood - Kim Squirrell - Devin O’Donnell - Peter Stott - Jessica Kronstadt - Chiara Wackermann - Lesa R. Walker - Jacky Tarleton - Sarah Christenbery - Virginia Baily - Tom Slade - Pete Falloon - Philippa Ancla - Elin Holland - Maria Guerra Sappho - Eliana Maestri - Andy Sabrina Guerrier - Narin Kalkan - Graciana Wakely - (Exeter Young City Laureate, Literature Works) - Denise Waddingham - Chris Campbell - Razia Isaeva - Harriet White - Dilara Ibrahimova -

Stacey New - Begüm Tatari - Reis Turnalar - Zeynep Özkaya Ilbe - Andy Sabrina Guerrier - İlknur Argum - Sevilay Refika Kadıoğlu - Ekin Gündüz Özdemirci - Hüseyin Eryurt - Buket Akkoyunlu Aslihan Niksarli - Sorcha Owens - Esra A. Aysun - Deniz Cengiz Melike Kus - Shayan Shahrezaei - Mujde Esin - Elif Toker - Zeynep Aybar - Elif Tugec AKSUN - Stefanie Niewiem - Seda Kacel - Pınar Ruçoğlu - Raziya Wang - Pinar Ekinci - Ozge Karadag - Nora Soeharman-Wivell - Wivell - Mohd Izwan Zainol - Mohammed MOFIZUR Rahman - Kandala Singh - Jennie Birkholz - Graham Browning - Gaye Hafez - Emily Meijaard - Emily Goniea - Debra Safer - Clara Trippe - Chiara Wackermann - Carla Grazieli Azevedo da Silva - Bevin Wathen - Beckie Kronebusch - Antonio Peixoto - Angela Filipe - Agatha Adigwe With thanks to Ingrid Kendall, Sam Masters, Tom Willey at the Multi-Media Design team, University of Exeter.

Turkish artist Naciye Özdemir, created this artwork from recycled materials inspired by the COP31 stories, entitled: THE MEMORY OF FORTY YEARS: IN THE CUP OF CLIMATE. She says: ‘The work brings together the ideas of café culture, collective memory, climate change, and the creative reuse of waste. In Turkish culture coffee is not simply a drink; it is a vessel for encounter, conversation, and friendship. But the climate is changing. The soil, water, and climate that sustain coffee are being transformed and so are our ways of living.’ 78

Climate Café: Tradition in the Vortex of Change This artwork exists at the intersection of traditional memory and an accelerating modern world, standing at the very heart of transformation. Here, the earth is more than a surface; it carries the memory of roots and humanity’s relationship with nature. The traditions of creating, sharing, and gathering, passed down through generations, are taking on new forms within contemporary life. One of the most visible expressions of this transformation is café culture. The café has evolved beyond being a place for coffee. It has become a shared social space where people meet, communicate, create, and redefine themselves. Yet this new culture also reveals how our relationship with nature is changing alongside our patterns of consumption. The vortices moving through the air represent a transformation that is invisible yet constantly in motion. Climate, time, technology, and human behavior intertwine, continually reshaping the direction of life. In contrast, the earth reminds us of our roots and the memory we risk losing. Between these two forces stands the human being: Between taking root and being carried away, between remembering and rebuilding, between tradition and modernity. The small red forms suggest that life continues within this transformation. They become symbols of human presence, hope, and solidarity. Climate Café is an imagined meeting place between the past and the future. Here, café culture becomes more than a daily habit; it becomes a metaphor through which we reflect on climate, consumption, memory, and change. The earth asks us where we come from. The vortices ask us where we are being carried. And humanity stands between them, at the very center of change.

GreenFutures

Mümkün Olan Biziz İklim, Kafe Kültürü ve Değişim COP31’in 12 Günü İçin 12 Hikâye

8181

Mümkün Olan Biziz İklim, Kafe Kültürü ve Değişim COP31’in 12 Günü İçin 12 Hikâye

Contents Giriş

Önsöz

PERDE I – Geçmiş Lloyd’s Kahvehanesi, Londra Şehri, 1750

Button’s Kahvehanesi, Covent Garden, 1751

102

Mrs White’s Çikolata Evi, Westminster, 1792

106

Mahfel Kahvehanesi, Bursa, Türkiye, 1930

110

PERDE II – Şimdinin Aciliyeti Konferans başlıyor

118

Konferans bitiyor

119

Attaya

120

Kairos

122

Dağda Çay

123

Alacakaranlık Çay Kafesi

126

PERDE III – Umut Golden Cat Café

132

Çocuk ve Kakao Ağaçları

138

Café Cacao

142

The Greenhouse

148

Eylem ve çözümler Eki

154

Geçmiş, şimdinin içinde yaşar ve atalarımız çocuklarımızın nefesiyle nefes alır.’ Elif Şafak (Türk-İngiliz romancı)

‘Dar bir kesim, bizim acımızdan kâr sağlıyor. Dünyamızı ateşe verdiklerini biliyorlar.’ Tim Winton (Avustralyalı romancı)

Bir fincan kahvenin kırk yıl hatırı vardır. Türk atasözü

Giriş We Are the Possible (Mümkün Olan Biziz), iklim bilimini, eğitimi, gezegen sağlığını, kültürü ve sanatı ortak hikâye anlatımı aracılığıyla bir araya getiren, ödüllü uluslararası bir programdır. Bilim insanları, araştırmacılar, eğitimciler, sağlık uzmanları, sanatçılar, yazarlar, çevirmenler ve öğrenciler, her yıl yayımlanan iki dilli, yeni iklim hikâyelerinden oluşan antolojilerin ortaklaşa hazırlanmasına katkıda bulunmaktadır. Bu hikâyeler, COP26 (Birleşik Krallık, 2021), COP27 (Mısır, 2022), COP28 (BAE, 2023), COP29 (Azerbaycan, 2024) ve COP30 (Brezilya, 2025) dâhil olmak üzere Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC) COP (Conference of the Parties – Taraf Olanlar Konferansı) konferanslarında sergileniyor. Hikâyeler, iklim bilimini geniş kitleler için erişilebilir kılmak amacıyla performanslara, sergilere, müzik eserlerine ve kamusal sanat çalışmalarına uyarlanmıştır. Program, dünya genelinde 30 milyondan fazla kişiye ulaşmıştır.

İklim, Kafe Kültürü ve Değişim İçtiğimiz şeyler bizi birbirimize, geçmişimize ve değişen iklimimize bağlar. Bu iki dilli antolojinin temaları, COP31’e ev sahipliği yapan Türkiye’den ilham almaktadır. Yeni anlatılar; iklim değişikliğini, sağlığı, biyoçeşitliliği, nesil tükenmesini ve sosyal adaleti; geçmişten bugüne ve geleceğe uzanan kafe kültürü, fal bakma geleneği ve kahve, çay ve kakao üretimi üzerinden ele alıyor. 88

Bu antoloji, katılımcıların günlük hayatta içtiğimiz içeceklerin dünyasını keşfettikleri atölyelerde ortaya çıkan yaratıcı yazılardan oluşuyor. Örneğin, buzlu bir kahve erimekte olan bir buzulu çağrıştırdı; kapuçino köpüğünde şekillenen bir kuğu göç ve çevresel tahribat üzerine yazıları çağrıştırdı; bir fincan çay, bir dedenin Türkiye’de bir dağ yamacında kaynak suyu doldurduğu anısını canlandırdı; sert bir sade kahve ise bir doktora acil bir durumdan önce hastane kantininde yakaladığı kısa anları hatırlattı. Anılar daha büyük soruları gündeme getiriyor. Değişen iklimler kahve, çay ve kakao üretimini nasıl etkiliyor? Tarihî ticaret yolları, günümüzdeki ulaşım yöntemleriyle nasıl karşılaştırılabilir? Bilim insanları, geçim kaynaklarını ve gıda güvenliğini korumak için çiftçilerin ürünlerini değişen koşullara uyarlamalarına nasıl yardımcı oluyor? Değişen ekosistemler bedenlerimizi ve ruh sağlığımızı nasıl etkiliyor? Bu soruların da gösterdiği gibi, kafe kültürü; kaybı ve uyum sağlama süreçlerini incelemek ve en çok neye değer verdiğimizi tanımlamak için önemli bir mercek sunuyor. Umut bulmak zor olabilir, ancak kahvehaneler tarih boyunca insanların bir araya geldiği ve harekete geçtiği mekânlar olmuştur. Farklı deneyim ve bakış açılarını yansıtacak şekilde, editörler, bireysel anıları şiirlerden karikatürlere uzanan çeşitli hikâye biçimleriyle ördüler. Bunların sonunda, dünyanın dört bir yanından iklim için kolektif eylem önerileri sunan bir Çözüm Önerileri Eki yer alıyor.

Süregelen destekleri için British Council ve Met Office’e, ayrıca bu antolojiyi mümkün kılan yüzlerce katkı sunan kişilere en derin şükranlarımızı sunuyoruz. Sizleri bu yeni yaratılmış anlatıları okumaya ve şu soruları sormaya davet ediyoruz: İçeceğinizin ardındaki hikâyeler nelerdir? Onu nasıl bir gelecek bekliyor? Bir araya geldiğimiz, soluklandığımız ve hikâyelerimizi paylaştığımız bu ortak mekânları nasıl koruyabiliriz? We Are the Possible team

Önsöz Kafeler aklıma geldiğinde sadece kahveyi düşünmüyorum. Beyni düşünüyorum. İstanbul’da doğup büyüdüm, burada kafe kültürü sadece bir alışkanlık değil - yaşamın bir ritmi. Aile ve arkadaşlarla küçük Türk kahvesi fincanları eşliğinde oturduğumu hatırlıyorum - güçlü, yavaş ve paylaşılmak için yapılan. Acele etmiyorsunuz. Oturuyorsunuz, konuşuyorsunuz, düşünüyorsunuz. Bazen kahve telvesinde geleceği bile okursunuz. O zaman fark etmediğim ama şimdi bir nörobilimci olarak anladığım şey, bu anların derinlemesine biyolojik olması. Kahve, adenosin reseptörlerini bloke ederek beyinde çalışıyor; yani yorgun hissetmek yerine nöronlarımız daha kolay ateşleniyor. Bu da dopamin ve norepinefrin artışına yol açıyor, dikkati keskinleştiriyor, uyanıklığı artırıyor ve öğrenme ve hafızanın bazı yönlerini geliştiriyor. Başka bir deyişle, o küçük fincan sessizce beyni hazır bir duruma getiriyor. Ama daha güçlü etkisi sadece kimyasal değil, sosyal. Kafelerde birlikte oturduğumuzda, beyinlerimiz senkronize olmaya başlar. Göz teması, ses ve paylaşılan dikkat sayesinde, medial prefrontal korteks ve temporoparietal kavşak gibi sosyal bilişimle ilgili ağları devreye sokarız. Oksitosin ve dopamin güven ve bağlanmayı pekiştirir. Hatta stres sistemlerimiz, örneğin HPA ekseni, destekleyici insanların yanında sakinleşebilir. Bu etkileşimler kelimenin tam anlamıyla beyne direnç kazandırır.

Kafeler gibi yerler önemlidir çünkü bağlantının stresi engellediği, yani ‘sosyal tamponlama’ dediğimiz ortamları yaratırlar. Zamanla, bu deneyimler bilişsel rezerv, duygusal düzenleme ve zihinsel iyi olma hâline katkıda bulunur. Birçok açıdan, kafe kültürü günlük seviyede bir beyin koruması şeklidir. Ama bugün, bu aynı sistemler - beynimiz, bedenimiz, topluluklarımız - baskı altında. İklim değişikliği sadece bir çevre krizi değildir. Bu bir beyin sağlığı krizi. Sıcaklık, serotonin ve dopamin gibi nörotransmitter sistemlerini bozuyor, sinirliliği artırıyor ve anksiyete, depresyon ve hatta ciddi mental hastalıklar nedeniyle hastaneye yatışlarla bağlantılı. Hava kirliliği kan-beyin bariyerini geçebiliyor, nöroenflamasyonu tetikleyebiliyor ve bilişsel düşüş ile demansa katkıda bulunabiliyor. Ve aşırı hava olayları sadece altyapıya zarar vermiyor - beyinlerimizin güvende hissetmek için dayandığı sosyal bağlantıları da bozuyor. Yani hem beyin üzerinde biyolojik stres hem de beyni düzenlemeye yardımcı olan ortamların erozyonunu görüyoruz. Ama büyüdüğüm o kafeler gibi, aynı zamanda olanak alanlarımız da var. Çünkü kafeler ve etrafındaki kültürler sadece geçtiğimiz yerler olmaktan öte olabilir. Topluca düzenleme alanları olabilirler. İnsanların aksaklıklardan sonra bir araya geldiği yerler. Hikayelerin paylaşıldığı, anlamın yaratıldığı ve duygusal yüklerin bir topluluk arasında dağıtıldığı yerler. İşte yaratıcılığın burada hayati hale geldiği yer burası. Çünkü sinirbilim perspektifinden bakıldığında, hikâyeler sadece gerçeklerden çok daha fazlasını beynin harekete geçirir. Duyguyu, hafızayı ve hayal gücünü aynı anda devreye sokarlar.

Olası gelecekleri simüle etmemize, empati kurmamıza ve eylem için motive olmamıza yardımcı olurlar. Başka bir deyişle, hikâye anlatmak sadece bir ifade biçimi değil; aynı zamanda uyum sağlamak için bir sinirsel araçtır. Bu yüzden, kendinizi sadece bu antolojiyi okuyan kişiler olarak değil, aynı zamanda beylerin ve toplumların iklim değişikliğine nasıl tepki verdiğini şekillendiren aktif katılımcılar olarak düşünmenizi öneriyorum. Çünkü beynin sağlığını korumak için gezegenimizi korumalıyız. Ve gezegenimizi korumak için birbirine bağlı, dirençli ve hayal gücü geniş beyinlere ihtiyacımız var. Ve belki, Türk kahvesinin ruhunda - yavaş, paylaşarak ve derinden insanî - birlikte hem besleyici olan bir şey yaratmaya başlayabiliriz. Burcin Ikiz, PhD – Founder and Chair, the international Neuro Climate Working Group. Adjunct Lecturer, Department of Psychiatry & Behavior, Stanford University

*** British Council, her yaştan ve her kesimden insanın disiplinler ve sınırlar ötesinde iklim üzerine yürütülen tartışmalara katılmasına olanak tanır ve onları buna teşvik eder. İklim Bağlantısı (Climate Connection) Stratejimiz, iklim değişikliğini çağımızın belirleyici sınamalarından biri; dünya genelindeki insanları, çevreleri ve kültürleri birbirine bağlayan bir olgu olarak ele almaktadır.

2021’de Birleşik Krallık’ta başlayıp Mısır (2022), BAE (2023), Azerbaycan (2024), Brezilya (2025) ve şimdi de Türkiye (2026) ile devam eden BM İklim Değişikliği Konferansları (COP) sürecinde edinilen deneyim ve bilgiler, uluslararası ortaklıklar kurmanın ve iş birliğini geliştirmenin değerini ortaya koymaktadır. Bu tür bir etkileşim, daha sürdürülebilir bir geleceğe dair yeni düşünce biçimlerine ilham verebilir ve hedeflerin eyleme dönüştürülmesine yardımcı olabilir. Bu bağlamda, “We Are the Possible” (Biz Mümkünüz) adlı uluslararası program, hem iklim değişikliğinin etkilerini hem de olumlu eylem fırsatlarını vurgulayarak bu hedeflerle yakından örtüşmektedir. Program; insanlar, mekânlar, politikalar, eğitim ve sanat arasındaki bağlantıların anlamlı bir değişimi nasıl tetikleyebileceğini, iş birliğine dayalı hikâye anlatıcılığı yoluyla ele almaktadır. Bu iki dilli antoloji, söz konusu temaları hayata geçiriyor. İklim, kafe kültürü ve değişim kavramlarını çeşitli hikâye anlatımı biçimleriyle birbirine bağlayarak; geçmişten neler öğrenebileceğimiz, bugün yaptığımız seçimlerin önemi ve gelecek nesillere bırakacağımız miras üzerine düşünmemizi sağlıyor. Bu anlatılar, iş birliğinin gücünü gözler önüne sererken; bilim, eğitim, sanat ve kültürün iklim değişikliği gerçeklerini aktarmak, davranışları etkilemek ve bireyler ile toplulukları harekete geçmeye teşvik etmek amacıyla nasıl bir araya gelebileceğini gösteriyor. The British Council – www.britishcouncil.org

Met Office, We Are the Possible (Mümkün Olan Biziz) programının bir parçası olmaktan ve Türkiye’nin Antalya kentinde düzenlenecek COP31’e taşınacak hikâyelerin geliştirilmesine destek vermekten büyük mutluluk duymaktadır. Met Office olarak, iklimimizin nasıl değiştiğine, bu değişikliklere neyin sebep olduğuna ve güzel gezegenimizde yaşayan insanlar ile doğa için ne anlama geldiğine dair çığır açan bilimsel araştırmalar yürütüyoruz. Araştırmalarımız, atmosfere sera gazı salınımının devam etmesinin yaratacağı ciddi olumsuz sonuçları her geçen gün daha da net bir şekilde ortaya koymaktadır. Ayrıca, iklim değişikliğinin en katastrofik (yıkıcı) risklerinden kaçınmak isteniyorsa, bu salınımların hızla azaltılmasına yönelik acil bir ihtiyacın olduğunu da gözler önüne sermektedir. Ancak çalışmalarımız, en son bilimsel araştırmalara dayalı adımlar atıldığında, en kötü sonuçların önüne geçmek için henüz çok geç kalınmadığını da gösteriyor. İşte bu yüzden We Are the Possible girişimi bu denli büyük önem taşıyor. Bu yeni derlemede son derece güçlü bir dille anlatılan hikâyeler, Antalya’da yetkililerin yüzleşmesi gereken zorlukları göz önüne getirmeye yardımcı oluyor. Aynı zamanda bu hikâyeler, iklim değişikliğinin getirdiği tehlikelerin görmezden gelinemeyeceğini veya inkâr edilemeyeceğini; aksine bunların üstesinden gelinebileceğini ve gelinmesi gerektiğine dair güçlü bir inancı ortaya koyuyor. Met Office – www.metoffice.gov.uk

PERDE I Geçmiş

Lloyd’s Kahvehanesi, Londra Şehri, 1750 Şafak henüz Tower Street’in üzerine çökmemişti; bu yüzden Lloyd’s Kahvehanesi’nin içindeki mumlar hâlâ yanıyordu. Üzerine bir iğne saplanmış mum henüz alev almamıştı. Bir saat içinde, ipek çoraplı tüccarlar mum müzayedesinde toplanacaktı. Balmumu eridikçe, kahve ve çayla dolu gemiler için kıyasıya teklif

PERDE I – Geçmiş

vereceklerdi. İğne düştüğünde, her şey sona erecekti ve kazanan ilan edilecekti. Yusuf köşede, yalnız başına oturuyordu. Düz tabanlı fincanındaki çayın tortusunu karıştırırken, çevresinde üç köşeli şapka takan gemi sahipleri yüksek risklerle uğraşan sigortacılara yüksek getiriler vaat ediyordu. Güneşten kızarmış, dudakları çatlamış bir tayfa, katran gibi koyu kahveyi höpürdeterek içiyordu. Yusuf, onu Yemen’den, Jamaika’dan ya da Konstantinopolis’ten evine getiren gemi gibi, ceplerinin de yeni dolmuş olması gerektiğini düşündü. 99

Tam o anda, odadaki sesler kesilirken Yusuf bardağını ters kapattı. Kırmızı kravatlı adam Lloyd’un konuşma kürsüsüne gemicilik haberlerini okumak için çıktı. Fırtanalar ve kayıplar. Gerçekleşen satış fiyatları. Yola çıkacak kalyonlar. Limana varacak kalyonlar. Gazetelerinde geleceği okuyorlar,” diye düşündü Yusuf. Geçmişi hiç umursamıyorlar. Odayı gözleriyle taradı. Burada hiç kimse çay dilini, bizim en eski dilimizi, konuşmuyor. Acı tatlı ve is kokulu sözleri. Çay sözleri kendilerini sisli, yemyeşil yamaç manzaralarına bürüyordu. Toplayıcılar ve demleyiciler bu dili ellerinde narince tutuyorlardı. Yusuf bardağı bir kez daha ters çevirdi. Çay yapraklarının bardağın yarı yüksekliğine kadar uzanan bir çizgi oluşturduğunu gördü. Yani, yakın gelecekte bir yolculuk olacaktı. Nasıl bir yolculuk? Nereye? Daha da derin baktı, ama yaprakları yorumlayamıyordu. Bu dil tahrif edilmiş diye düşündü. İsmi de dahil. İpek Yolu’nun dağ ve çöl yolları boyunca çayın tıpkı buhar gibi yumuşak bir sesi vardı. Chai. Çay. Cha. Ocha. Shay. Ama burada iş adamları ve spekülatörler ise bunun yerine sert ‘t’ sesini benimsemişlerdi. Tea. Ona hızın sesini vermişlerdi. Veya yırtılan bir şeyin sesini. Yusuf yalnız başına oturuyordu ve fincanın dibinde sıkıca kümelenmiş yaprakları gözlemliyordu. Uzak geleceği apaçık ortadaydı. Bunun uğursuz bir işaret olduğunu anlıyordu.

100

PERDE I – Geçmiş

101

Button’s Kahvehanesi, Covent Garden, 1751 İnsanın zihnini kemiren bir düşünce varsa, onu her yerde görmeye başlar. Finch Blackburne, Button’s Kahvehanesi’nin duvarında asılı duran büyük altın aslanın başına her baktığında, pençelerinin kartalın keskin pençelerine benzediğini düşünürdü. Kuşlar. Francis Willoughby ile ilk karşılaşmalarından beri Finch’in aklını kuşlar meşgul ediyordu. Uzun boylu, ince yapılı ve gösterişten uzak giyinen Willoughby, kuşlara tutkuyla bağlı bir doğabilimciydi. Button’da toplanıp klasik eserlerin çevirileri üzerine hararetli tartışmalara girişen edebiyat meraklıları – o bitmek bilmeyen kalem erbabının arasından hemen fark edilirdi. Basılma umuduyla yazdıkları övgüleri gazete mektup kutusu olan aslanın ağzına sıkıştırırlardı. Willoughby ise bunların hepsinden uzak dururdu. Şahinlerin ve sinekkuşlarının resimlerini çizmekle ve gözlemlerini de defterlerine kaydetmekle yetiniyordu. Belki de ufak tefek, mütevazı Finch bir dosta böylesine ihtiyaç duyduğu için Willoughby’da kendine yakın bir ruh görmüştü. Yine de aralarında belirgin farklar vardı. İkisi de uzak diyarlara hayrandı; ama Finch’in hayranlığı kitaplardan doğmuştu, Willoughby’ninki ise yaşanmışlıklardan. Finch kremasının üzerinde yüzen buzdağlarını, kahvesinde ise karanlık denizleri görürdü. 102

Finch Willoughby’yi Anna ile tanıştırmak için ilk kez evine getirdiğinde sofrada turta, ekmek ve peynir vardı. Ama her şeyden çok kuşlardan söz edilmişti. Willoughby, dev albatrosun kanatlarını kilitleyip okyanusun üzerinde aylarca karaya konmadan süzülebildiğini anlatmıştı. Ardından Brezilya’da geçirdiği yıllardan söz etmişti; göçmen kuşların—kırlangıçların ve ötleğenlerin—yeni kurulan kahve plantasyonlarına nasıl uyum sağladığını incelemişti. İlk plantasyon sahiplerine tropik ormanları bütünüyle kesmemeleri için yalvarmıştı. Kahve ağaçları ormanın gölgesinde de yetişebilirdi. Ona göre emek doğayı herkesin yararına olacak biçimde dönüştürebilirdi. Çift adeta büyülenmiş gibi dinledi. Willoughby gittikten sonra Anna, her zamanki gibi sofrayı topladı. Sonraki günlerde, bir sonraki ziyaretine kadar, hayat yine alışılmış düzeninde aktı. Bow Street’teki ev dışarıdan bakıldığında hiç değişmemiş gibiydi. Willoughby’nin bir sonraki gelişi için tohumlu kekler ve kuşüzümlü pudingler hazırladı. Ama Anna’nın içindeki pusula artık başka bir yön gösteriyordu. Bedeni hâlâ aynı evdeydi, aynı hayatın içindeydi; fakat zihni çok uzaklara göç etmişti. Almanların Zugunruhe adını verdiği, göç etme dürtüsünden kaynaklanan bir huzursuzluk yaşıyordu. 103

PERDE I – Geçmiş

Willoughby ise gerçekten buzulların üzerinde yürümüş, bir geminin pruvasından aşağıdaki siyah derinliklere bakmıştı. Willoughby doğuştan bir hikâye anlatıcısıydı, Finch ise çoğu zaman söyleyecek söz bulamazdı.

Willoughby, son gelişinde onlara nesli tükenmiş Alagoas curassow’dan söz etmişti. Anna kendini tamamen kaptırarak dinlemişti.Willoughby, maun ağacından yapılmış bir kutudan adeta bir mucize çıkarınca gözlerine inanamamıştı. Tüyleri maviye çalan parlak bir siyahlıktaydı; gagası ve ayakları ise koyu kırmızıydı. İşte bir Alagoas curassow kendi yemek masalarının üzerinde duruyordu. Elbette tahnit edilmişti. Ama Anna’ya göre hiçbir şey bu kuş kadar canlı görünmemişti. İçinde güneş vardı, sıcaklık vardı, ağaçlar vardı. Ve gökyüzü. Ancak o anda Anna’ya , bu siyah kuşun o ağır perdelerle kapalı, soğuk ve karanlık Bow Street evinin ortasında, özenle ütülenmiş keten örtünün üzerinde sanki ikinci kez ölüyormuş gibi geldi. Anna’nın kaçışından sonraki aylarda Finch, Button’s’ta kahvesini hep tek başına içti. Boş evine dönme vakti geldiğinde ise mutlaka aslan başının önünde dururdu, kartal pençelerini andıran o altın pençelere dokunurdu. Sonra aslanın açık ağzından içeri küçük bir kâğıt parçası bırakırdı. Bu kâğıtta her defasında aynı cümleyi yazardı; bu durum Gazette gazetesinin editörünü epey öfkelendirirdi. Sözler Finch’e ait değildi. Onları hikâyelerin gerçek gücünü bilen birinden ödünç almıştı: Acı içimdeki uçma arzusunu daha da büyütecektir.

104

PERDE I – Geçmiş

105

Mrs White’s Çikolata Evi, Westminster, 1792 William Booth ağaçları severdi. Karaağacı, tatlı kestaneyi, dişbudakını; ama en çok da meşeyi. Annesinin sahip olduğu tek kitabın ilk sayfasına yapıştırılmış soy ağacını da aynı sevgiyle seyrederdi. Ne var ki birkaç yıl içinde o ağaç, çiçek hastalığının, tifonun, savaş meydanlarındaki cerrahların ve kadınları erkekleri farklı şekillerde tüketen ağır emeğin acımasız baltasıyla neredeyse bütünüyle devrilmişti. William on iki yaşındayken, on dört libre çalıntı kahve çekirdeğiyle yakalandığı için ağır çalışmaya mahkûm edilip Millbank Hapishanesi’ne gönderilmişti. Günlerini, kalın kabuğundan örülmüş kadim zırha bürünmüş, toprağa sarsılmaz köklerle tutunan o inatçı meşeyi düşünerek geçirdi. Annesi hep, “Fırtınalar meşenin köklerini daha da derine indirir,” derdi. Bütün bunlar artık geride kalmıştı. Şimdi, baharatlı ve acı bir fincan sıcak çikolata alabilecek kadar para kazanıyordu. Dahası, pazarcılarla, tüccarlarla ve macera peşindeki insanlarla aynı masada kendine bir yer edinmişti. Bir keresinde Doğu Hindistan Şirketi’nden birkaç adam ona banyan ağaçlarını anlatmıştı; öylesine devleşirmiş ki başlı başına bir ev gibi görünür, dallarının altında yüz kişi birden gölgelenebilirdi. 106

Bir gün özgürlük ağacından insanı baştan çıkaracak kadar cazip bir elma düştü. William, mesleği kunduracılık olan ama ruhu kahvehane siyasetçisi olan John Binns ile sıcak çikolata içiyordu. Binns özgürlük ve eşitlik çağrısı yapan siyasi broşürler yazıp dağıtırdı. Rivayete göre bir gün birahanede bıçağıyla birasının köpüğünü kesmiş, ardından da “Kralın başı da böyle gitsin!” diye haykırmıştı. Her zamanki gibi, Binns getirdiği broşürleri White’s’ın masalarındaki gazete yığınlarının arasına usulca sıkıştırmıştı. William’ın gözü üzerinde bir elma ağacı bulunan resme takıldı. Broşürü eline aldı. Başlığı “Özgürlük Ağacı” idi. Dalların her birinde tek bir sözcük yazıyordu: Devrim. Demokrasi. İnsan Hakları. Reform Çağı. Kalın gövdeye altın ve yeşil pullarla bezeli iri bir yılan dolanmıştı. William parmağını ağacın gövdesi boyunca köklerine ulaşıncaya kadar aşağı doğru kaydırdı. Tam o anda, görünmez bir yılan kalbini sıkarcasına içine bir korku çöktü. Kasabada herkesin “Vatansever” diye andığı, her işe burnunu sokmasıyla meşhur Jenner, omzunun üzerinden broşüre bakıyordu. “Bu senin mi?” diye tükürür gibi sordu, ağacı işaret ederek.

107

PERDE I – Geçmiş

William, dünyadaki küçücük köşesine sımsıkı tutunabilirse, kendi köklerinin de bir gün bu sert, inatçı toprağın derinliklerine işleyeceğine inanmaya başlamıştı.

“Bu kışkırtıcı pislik sana mı ait?!” William bir anda yeniden on iki yaşındaki o çocuğa dönüştü. O gün olduğu gibi yine kelimeler boğazına düğümlendi. Oysa biliyordu: susmak, kanunun gelip onu bulması demekti. Etraflarında kısa sürede bir kalabalık toplandı. Moll White tezgâhın arkasından telaşla çıktı. “Ama William’ın defalarca kral ile kraliçenin şerefine kadeh kaldırdığına ben şahidim,” diyerek onu savundu. Kadının sesinde ve tavrında William’a annesini, fırtınaları, kökleri ve toprağın bağrına sımsıkı tutunan sabırlı meşeyi hatırlatan bir şey vardı. Ne yasalar ne de insanlar onu yönetebilirdi; o yalnızca toprağın ve gökyüzünün kurallarına boyun eğerdi. William ansızın ayağa fırladı. Elindeki özgürlük ağacını gösteren broşürü havaya kaldırdı. “Ha ha! Ne saçmalık ama!” diye abartılı bir edayla kükredi. Kahvehaneye sessizlik çöktü. Broşürü iki eliyle buruşturup sıkıca dürdü. İnsanların önünden çekilirken ağır ağır kaynayan kahve kazanının yanındaki ateşe doğru yürüdü. Katran gibi koyulaşan kahvenin üzerine eğildi, buruşturulmuş kâğıdı alevlere uzattı. Kâğıt tutuşunca onu piposuna uzatıp ateşini yaktı. Kahvehane bir anda kahkahaya boğuldu. İçlerinden biri bağırdı: “Kıvılcım Will!” O günden sonra bu lakap onun üzerine yapışıp kaldı. Ama o gün William’ın içinde yalnızca kök salma arzusu kalmamıştı. Özgürlük ağacının resmine ilk baktığı anda tattığı o duygu, artık içini yakıp kavuran bambaşka bir özleme dönüşmüştü. Artık özgürlüğü istiyordu. 108

PERDE I – Geçmiş

109

Mahfel Kahvehanesi, Bursa, Türkiye, 1930 Bir hikâye anlatıcısı, bir meddah, hikâye anlatmak için mükemmel bir zaman olduğunu düşündü. Bir sokak kedisi sabah güneşiyle ısınmış bir minderin üzerinde kıvrılmış yatıyordu. Yemen kahvesinin baharat ve kestane kokusu odayı doldurmuştu. Memurlar ve yetkililer satranç ve tavlaya ara vermişlerdi. Daha önemlisi, profesörlerin tartışmasına kısa bir sessizlik çökmüştü. Meddah, aslında erkek kılığına girmiş bir kadın olan Asude, şapkasının kenarını aşağı doğru çekti. Ayağa kalktı ve sessizliği sağlamak için elindeki sopayı yere vurdu; ardından pipoların tütün dumanı nedeniyle hem gür hem de çatallaşmış bir sesle konuştu. Bu onun hikâyesiydi: Amik Gölü’nde yüzen yılanboyun kuşları, kıyı boyunca uzanan alçak dallarda tüylerini kuruturlarmış. Bir gün bir adam güneşlenen bir yılanboyun kuşunu ağla yakalamış. Kuş özgürlüğü karşılığında adama üç bilgelik sözü vermiş. Bu tekliften memnun kalan adam onu serbest bırakmış. Kuş bir ağaç dalına uçmuş ve tüylerini kabartmış. Söz verdiği gibi, yılanboyun kuşu adama öğütler vermiş: ‘Birincisi, yalanlara kanma. İkincisi, elini gereğinden fazla

110

Ardından, kısa bir duraksamadan sonra yılanboyu kuşu şunları açıklamış: ‘Bir istiridye nasıl inci taşıyorsa, ben de yumurta büyüklüğünde değerli bir altın külçesi taşıyorum.’ Adam çok öfkelenmiş ve kuşu serbest bıraktığından dolayı derin bir pişmanlık duymuş. Onu yakalamak için hamle yapmış ama elleri boşa çıkmış. ‘Neyin var senin?!’ diye azarlamış kuş. ‘Tavsiye ettiğim her şeyi görmezden geldin. Apaçık bir yalana ne kadar da kolay inandın. Sonra da elini uzatmaman gereken bir şeye uzattın. Ve son olarak, geri dönemeyeceğin bir geçmişin yasını tuttun.’ Meddah, gösterinin sona erdiğini belirtmek için sopayı yere vurdu ve o alışılagelmiş kapanış sözlerini söyledi: “Sürçülisan ettiysek affola.” Kahvehanedeki kalabalık, normalden daha ince bir sesle konuşan bir adamı duymaktan büyülenmişti. “Doğru!” diye bağırarak ve birkaç bozuk para atarak onaylarını dile getirmişlerdi. Daha sonra her biri kıvrımlı yollardan ya da yamaçtaki mezarlığın içinden geçen patikalardan evinin yolunu unutmuştu, kendi inançları, arzuları ve pişmanlıkları üzerine düşünerek.

111

PERDE I – Geçmiş

uzatma. Son olarak da, geçmişte kalmış şeyleri arzulama.’

112

PERDE I – Geçmiş

113

Notlar: Lloyd’s: Edward Lloyd kahvehanesini 1686’da açtı. İş adamları ve gemi sahipleri denizcilik haberlerini dinlemek, ticaret ve gemi komisyonculuğunu görüşmek üzere burada bir araya gelirlerdi. Zamanla bu ticari faaliyetler Lloyd’s of London sigorta şirketinin ortaya çıkmasına önayak oldu. Button’s: 1712–1751 yılları arasında Button’s’ın bulunduğu 10 Russell Street’in yerinde bugün bir Starbucks bulunmaktadır. Aslan başı şeklindeki mektup kutusu (muhtemelen sanatçı William Hogarth tarafından yapılmış) hâlâ korunmaktadır; bugün Woburn Abbey’de bulunmaktadır. Alagoas curassow: Brezilya’nın kuzeydoğusundaki ormanlarda yaşamış olan bu kuşun nesli artık doğada tükenmiştir. “Acı, içimdeki uçuşu ilerletecek”, George Herbert’in 1633 tarihli, kanat biçiminde düzenlenmiş “Easter Wings” adlı şiirinden bir dizedir. Şiirdeki anlatıcı, kendi zayıf kanadını Tanrı’nın güçlü kanadıyla birleştirip birleştiremeyeceğini sorgular. Mrs White’s: 1693 yılında Francesco Bianco adlı bir İtalyan tarafından kurulan mekân, 1783’ten itibaren Tory Partisi’nin merkezlerinden biri hâline geldi. Burada anlatılan olayın

114

Bununla birlikte, hikâyenin White’s’te geçmesi, kadınların kahvehane kültüründeki rolüne de dikkat çekmektedir. Elizabeth White, 1711 yılında çikolata evinin işletmesini devralmıştı. Ona verilen Moll adı, on sekizinci yüzyılın ilk yarısında oldukça başarılı olan King’s Coffee House’u işleten Moll King’e (Elizabeth Adkins’in kullandığı isim) bir göndermedir. Mahfel Kahvehane, Bursa, Türkiye, 1930 Türkiye’de kahvehaneler yalnızca erkeklere mahsus mekânlardı ve meddahlık rolü de yine erkeklere özgüydü. Bununla birlikte, Asude Hanım adında bir kadının 1930’larda Bursa kahvehanelerinde kılık değiştirerek erkek bir meddah olarak sahne aldığına dair bilgiler bulunmaktadır. Yılanboyun kuşları artık Türkiye’de doğal ortamda bulunmamaktadır. Akdeniz yılanboynu (Levant Darter) bir zamanlar Türkiye’nin güney-orta kesimindeki Amik Gölü’nde yaşıyordu. Türkiye’deki popülasyon 1930’larda yok oldu. Huzistan’da (İran’da) geriye yaklaşık yüz kadar kalmıştı; ancak Körfez Savaşı sonucunda soylarının tükendiğinden endişe edilmektedir. 115

PERDE I – Geçmiş

White’s’ta yaşanmış olması pek olası değildir; büyük ihtimalle olay, reform yanlılarının bir araya geldiği ve hükümet yetkilileri tarafından gözetlendikleri Percy Coffee House’ta gerçekleşmiştir.

116

PERDE II Şimdinin Aciliyeti

117

Konferans başlıyor Yaka kartlarına göre sıraya giren delegeler: İsveç, İtalya, Etiyopya, Brezilya, Avustralya, İngiltere, Cape Town, Türkiye, Ellerinde doldurulabilir bardaklarla beklerken, birden bir tabela beliriyor: “BAŞKA İÇECEK YOK” Bu nasıl olur? Organizatörler farkında değil mi, uzun yollar katettiklerini, bitkin olduklarını, gözlerini açık tutup konuşabilmek için kafeine ihtiyaç duyduklarını bilmiyorlar mı? Çiftçileri kavrulmuş tarlalarda Dizlerinin üzerinde ağlarken görmüşlerdi ve CO₂ biriktikçe aşırı sıcaklıkların arttığını gösteren verileri paylaşmışlardı. Bilim insanları, glifosat bazlı herbisitlerin, hasat edilip tüketilmeden önce ekinlere püskürtüldüğünde ne kadar zararlı olduğunu anlatabilmek için yardıma ihtiyaç duyuyorlar. Tarım-endüstriyel kompleksler hayvanları öldürüyor ve bu biyoçeşitlilik kaybının başlıca nedeni. Tam bilim insanları ‘alternatif’ kahvenin tadının bir daha asla aynı olmayacağını tartışırken, yağmur yağıyor.

118

Konferans bitiyor Günlerdir süren eşi benzeri görülmemiş yağmurların ardından kafe sökülüyor: paneller, kapılar, bardaklar. İşçiler, kahve makinesi kime kalacak diye yazı tura atıyor. ‘DIŞARI ÇIKIN – MAHSUR KALMADAN ÖNCE!’

Kuru bir toprak belirtisi umuduyla sıkıca tutunuyor. Adamlar masalara uzanıp hayvan için bir rampa yapmaya çalışıyor. Vakit yok. Canlı bir sıçrayışla atlıyor. Ahmet kollarını uzatıyor, Onu sıkıca bağrına basıyor, hâlâ nefes aldığını hissediyor. Motorların gürlemesine doğru koşuyor. Yokuş yukarı kaçıyorlar. Kafenin kalıntıları sürüklenip gidiyor. Kedi mırıldanıyor.

119

PERDE II – Şimdinin Aciliyeti

Arkalarında nehir kabarıyor, çamur ve atık sular ayak bileklerinden yukarı taşıyor, bir anda dizlerine kadar geliyor. Havayı bir çığlık yırtıyor. Tüyleri sırılsıklam olmuş bir yaratık, pençelerini bir tahtaya geçirmiş,

ATTAYA Batı Afrika’da Attaya adı verilen yavaş gerçekleştirilen bir çay seremonisi var.

Geçici bir çay mekânı gibi mi?

Nerede olurlarsa olsunlar yapıyorlar – yol kenarındaki yeşilliklerde, otobüs duraklarında.

Şeker ve taze naneyle hazırlanan sılah töz yeşil çayı. Üç kez demleniyor.

Biraz

İlk bardak güçlü ve acıdır, hayat gibi.

120

“köpük” oluşturmak için çay oldukça yüksekten dökülür. Tüm seremoni saatler sürebilir.

Sevilmediğini mi hissediyorsun? Hayır, ama öğrenecek şeyler var...

Üçüncü bardak ise daha hafiftir, bilgelik kadar, ölüm kadar dingin.

...anı yaşamak, zamanı ya da kaynakları boşa harcamamak hakkında.

121

PERDE II – Şimdinin Aciliyeti

Dostlarla da yabancılarla da bilinçli ve içten bir bağ kurmakla ilgilidir.

İkinci bardak daha tatlıdır, sevgi kadar tatlı.

Kairos Kairos - antik Yunancada uygun, kritik ya da en önemli an anlamına gelir. Koşulların harekete geçmek için kusursuz olduğu, belirleyici bir zaman aralığını ifade eder. Modern Yunancada ise ‘hava’ ya da ‘zaman’ anlamına gelir. Hastane kafesi, ayık kalabilmek için şekerli çay Ve kahve içtiğimiz yer. Zaman, kalabalık servislerden ve boğucu sıcaktan taşıyor, bizse bedenlerin, Tüm bunların hesabını nasıl tuttuğunu kaydediyoruz, ve kaybediyoruz. Son haberleri konuşmaya pek vakit yok. Petrol çıkarmayı ve ekonomileri güçlendirmeyi savunan siyasetçiler; Diğer yanda, rekor sıcaklıklara, kavrulup beyazlayan tarlalara ve buruşup kuruyan tohumlara hazırlanmamız gerektiği konusunda uyaran bilim insanları. Dinmek bilmeyen yağmur, sigortalanamayan evler, çöken falezler, obruklar, giderek yayılan çatlaklar, nemli bir kasvet, Terden sırılsıklam çarşaflar, uykusuz geceler. Sirenlerin sesi yükseldiğinde içeceklerimizi bırakıp Acil servise koşuyoruz, nefessiz kalanlara, Yananlara, zehirlenenlere, boğulmuş ve kalbi durmuş olanlara hazırlanıyoruz. 122

Dağda Çay Dedem beni dağa çıkardığında yanında hep küçük bakır demliğini, gazete kâğıdına sarılmış bir avuç çayı, Bez bir kumaşa sarılı iki ince belli bardak ve kibrit taşırdı. Orada su var derdi. Bir kayanın altında, eli sızlatacak kadar soğuk Kibriti bana uzatırdı; ateşi benim yaktığıma inandırırdı. Aynı çaydı, aynı demlikti, aynı ellerdi, Ama köyde içtiğimiz çaya hiç benzemezdi. Suyu farklı, derdi. Çayı çay yapan sudur. Bana ormanın kralı aslanın hikâyesini anlatırdı. Kükrediğinde bütün orman susardı. Tilki, kurt, ayı, hatta rüzgâr bile dururdu. Bir gün aslan en yüksek kayaya tırmanıp aşağı baktı. Ağaçlar yok olmuştu, dere kurumuştu, hiç kuş kalmamıştı. Kükredi ama onu duyacak kimse yoktu. Ülkesi olmayan kral neye yarardı? Bugün dağa tek başıma çıktım.

123

PERDE II – Şimdinin Aciliyeti

Bir pınar bulmuştu. Demliği doldurur, çıraları dizer,

Köy evlerinin kapıları açıktı. Onları kapatacak kimse kalmamıştı. Kahvehanenin penceresi kırıktı. Okulun bahçesinde bayrak direği duruyordu ama bayrak yoktu. Sadece Hüseyin kalmıştı. Elimi uzun süre tuttu. Üç yıl boyunca yağmur yağmadı. Eskiden kar mayısa kadar o sırtın üzerinde kalırdı. Sonra ocakta yağar oldu, şubata varmadan eriyip gitti. Şimdiyse artık hiç yağmıyor. Geçidi hatırlıyorum, ama geçit beni karşılamıyor. Ağaçlar hâlâ ayaktaydı ama yaprakları yoktu, Gölge etmiyorlardı. Pınarın olduğu kaya yerindeydi, ama altındaki oyuk kuruydu. Çayı demlemek için termosumdaki sıcak suyla Demliği doldurdum; ateş yakmak fazla riskliydi. Çay aynıydı, su farklıydı. Çayı çay yapan sudur. İki bardak doldurdum, birini yanıma, taşın üzerine koydum Ve soğuyuşunu izledim. Hikâyeyi ölü ağaçlara, kavrulmuş toprağa, kurumuş pınara anlattım. Bir aslan vardı, ormanın kralı. Kükrediğinde Her şey susardı; tilki, kurt, hatta rüzgâr bile.

124

Bir gün en yüksek kayaya tırmanıp aşağı baktı. Ağaçlar yok olmuştu, dere yoktu, orman yoktu. Kükredi ama onu duyacak kimse yoktu. Dedem yanılmıştı. Ülkesi olmayan bir kral diye bir şey yoktur. Orman yok olduğunda aslan da gider, köy de, Çayın tadı da, hikâyeyi anlatan adam da. Dedemin bakır demliği rafımda duruyor. Malatya’nın Pütürge ilçesindeki Kayadere Köyü’nden esinlenilmiştir.

125

PERDE II – Şimdinin Aciliyeti

İçine koyacağım suyu bulamamam ne kadar sürer?

Alacakaranlık Çay Kafesi Binlerce mülteciyiz,

savaştan

ancak

Dünyanın öfkesinden kaçtık İnsanların atıklarından

ya da işkenceden

kaçanların aksine, sayılamıyoruz

ve açgözlülüğünden

Bize iklim mültecileri diyorsunuz sayımız belli değil,

ben de burada

oturuyorum.

Sizi gülerken, ederken,

sohbet uzak

diyarlardaki emeğin me yvelerinin tadını cıkarırken izliyorum

Oturup müdavimlerin gelişini izliyorum

Çok hızlı yürüyen kadın

…ama bugün değil

Çok yavaş yürüyen adam

Sanatımı satın alan öğrenci

Dün iyi olup olmadığımı sordu,

ben de ona her şeyi anlattım…

…belki de

fazla oldu

126

PERDE II – Şimdinin Aciliyeti

Benimle gel

127

Hoş geldiniz Alacakaranlık Çay cafesiʼndeki tüm

çalışanlar mülteci Abdül patron

Sesler müzik gibi yükselip alçalıyor, evimiz gibi.

Çok hızlı

Zor bir günün ardından

birlikte oturduğumuzda,

yürüyen

fincanlarımızı

kadınla

kaldırırken ellerimiz ağrıyor,çay mis gibi kokuyor,tatlı.

Kahkahaların

merheminde acı yavaşça siliniyor

Çok yavaş

yürüyen adam bize yardım edebilecek avukatlar

Dünyanın öfkesinden,

Resimlerimi

Abdülʼegösteriyorum

Insanların israfından ve

görüneceklerini söylüyor

sayılmayan mültecileriz

Kafenin duvarlarında güzel

Açgözlülüğünden kaçtık;

Yine de burada,

dostlarımın arasında, müttefiklerimin arasında oturuyorum

128

PERDE II – Şimdinin Aciliyeti

129

130

PERDE III Umut

131

Golden Cat Café Lois mahallesindeki kafeye doğru yürür. Ağaçlar yapraklarla tamamen kaplanmıştır; günün bu saatinde kuş sesleri hiç eksik olmaz, baharın aşk şarkıları gibi. Ofisindeki huzursuzluğu geride bırakmıştır. Ne yazacağını düşünüp durmak ona hiç yakışmıyor. Kendini alışık olmadığı bir alanın çok dışında buluyor; büyük meseleleri ele almak konusunda çok daha rahattı: iklim gelişmeleri, siyasi değişimler. Garson siparişi alır ve her zamanki neşeli, canlı sesiyle şimdi neyin üzerinde çalıştığını sorar. Lois cevap vermeden önce derin bir nefes alır. “Editörüm insanın içini ısıtacak bir hikâye arıyor. Biraz umut verecek bir şey. Normalde böyle şeyler istemez, ama artık insanların okumak istediği şeyler bunlar.” Garson ne söyleyeceğini tartıyormuş gibi başını hafifçe eğer. “İç ısıtan bir şey mi? Ortalık bu kadar endişe vericiyken mi? Küresel yağmur ormanlarını korumaya yönelik önlemler giderek zayıflatılıyor. Neden bunu yazmıyorsun?” Sonra ekler: “Büyükannem Golden Cat hareketinin yirmili yıllarda burada başladığını söylerdi.” Garson yeşil yaprakların arasında oturan kızıl bir kedinin resminin bulunduğu posteri gösterir. Lois, okuldayken duyduğu ve bir zamanlar internette çok konuşulmuş bir hikâyeyi hayal meyal hatırlar. Her hâlde üzerinden onlarca yıl geçmiştir. “Benimle oturmak ister misin?” diye sorar. 132

133

PERDE III – Umut

“Daha iyisini yapacağım,” der garson ve ortadan kaybolur. Bir süre sonra elinde Lois’in mochasıyla ve yanında yaşlı, yüzünde yılların izlerini taşıyan bir kadınla geri döner. Lois defterini çıkarır ve kadından hikâyesini anlatmasını ister. Her şey sellerden sonra ortaya çıkan bir kediyle başladı,” der kadın. “Bir teknede ya da saldaydı. Bir anlatıda, ana caddeden aşağı sürüklenen tahta bir parçanın üzerinde olduğu söylenir. Dünyanın her kıtasındaki farklı şehirlerde insanları ziyaret ettiği anlatılırdı. Yanlarına gittiği insanların hepsi içine kapanık, çökkün insanlardı. Sessizce ortaya çıkardı ve onları dışarı çıkmaya teşvik eden bir şekilde davranırdı. Önce evlerinin kapısına kadar uzanan yola, ya da koridor boyunca asansöre doğru, sonra da sokağa… Hikâyelerin hepsinde sonunda bir parka varırlardı.” “Gözlerinin tuhaf olduğu söylenirdi; biri mavi, diğeri yeşildi. Bazıları bu renklerin onları götürdüğü gökyüzünün mavisini ve parkların yeşilini temsil ettiğine inanıyordu. İnsanlar zamanla onu bir sembol olarak görmeye başladı. Güneş ışığının rengindeydi derlerdi; üzerinde gün batımının turuncusu ve şafağın sarısıyla çizilmiş çizgiler vardı. Bazıları eski Mısır’daki kedilere benzediğini düşünürdü. Bazıları da masallardaki geniş bir sırıtışı olan tombul kediye benzediğini söylerdi. Başkaları ise kediden çok köpeğe benzediğini düşünürdü; Burma kedisi ya da Siyam kedisi gibi, tasma takıldığında sahibinin yanında usulca yürüyen ırklardan birine benzediği söylenirdi. “Peki bütün bunlar nasıl bir harekete dönüştü?” “Psikologlar kedi hikâyesinin bir tür kitlesel histeri olduğunu söylediler. Yirmili yılların sonlarında yaşanan, hayatı tehdit eden olayların yarattığı travmanın ardından, seller, küresel

gıda güvensizliği ve sıcak hava dalgaları insanların kendilerini toplumdan soyutlamasına neden olmuştu. Hikâyeler sessiz ve umut vericiydi; bazen sosyal medyada, bazen de kulaktan kulağa yayılıyordu. Hiç kimsenin kedisinin gerçekten var olduğuna dair fotoğrafik bir kanıtı yoktu. Birkaç bulanık video ortaya çıktı, ancak daha net olduğu söylenen görüntülerin yapay zekâ tarafından üretildiği anlaşıldı.Ben o zamanlar altmışlı yaşlarımın ortalarındaydım. Evimizin çevresindeki tarlalarda ve ormanlık alanlarda özgürce dolaşarak büyümüştüm. Gerçek olmasa bile, içinde bir hakikat barındıran güzel bir hikâye olduğuna inanıyordum. Başkaları da aynı şeyi hissediyordu ve bu bizi bir araya getirdi. Yalnız olduğunu bildiğimiz insanları ziyaret etmeye başladık. Tıpkı kedi gibi, onlarla sadece oturduk; kendilerini daha iyi hissedeceklerini bildiğimiz yeşil alanlara doğru dışarı çıkmalarına nazikçe eşlik ettik. Sağlık çalışanları, kedinin kendilerini ziyaret ettiğini söyleyen herkesin ruhsal ve fiziksel sağlığında iyileşme belirtileri gösterdiğini, bazılarının ise tamamen iyileştiğini bildirdiler. Ziyaret ettiğimiz insanlarda bunu kendi gözlerimle gördüm. Hareket büyüdükçe daha fazla ağaç dikilmesini, daha fazla yeşil alan oluşturulmasını ve herkesin bu alanlara erişebilmesini talep etmeye başladık.” “Sence Golden Cat gerçekten var olmuş muydu?” “Belki. Dünyanın o dönemde yaşadığı bütün değişimler, başıboş hayvanları sığınak ya da yakınlık arayışıyla yeniden insanların evlerine yöneltmiş olabilir. O zamanlar dayanılmaz bir stres vardı.” “Ama hikâyeler değişir, değil mi? İnsanlar umutlarını canlı tutmak için zamanla bazı şeyler ekler, bazılarını süsler.” “Belki, belki de öyle. Ama onun gerçekten var olduğuna ve birinin hayatını değiştirdiğine inanmayı seviyorum. Bildiğim 134

135

PERDE III – Umut

bir şey varsa, onun adına bizim de insanların hayatında bir fark yarattığımız.” Garson masaya geri döner. Büyükannesinin ayağa kalkmasına yardım ederken yüzündeki neşe hâlâ ilk günkü gibidir; kadının ona karşılık veren gülümsemesi de onun gülümsemesini yansıtır. Lois, kadının yıllar önce nasıl görünüyor olması gerektiğine dair kısa bir an yakalar. Lois masasına döndüğünde Golden Cat Hareketi hakkında araştırma yapmaya başlar. Hareket, günlük hayatımıza daha fazla doğa katmak ve doğayı ruh sağlığımız için bir araç hâline getirmek amacıyla bir “Doğa Devrimi” çağrısında bulunmuştu. Çevresel sinirbilimciler, fikirlerinin bilimsel temelini açıklamıştı: Hışırdayan bir ağaç ya da hareket eden bulutlar gibi uyaranların “istemsiz dikkatimizi otomatik olarak yakaladığını”, böylece yönlendirilmiş dikkatin dinlenmesine ve zihinsel yorgunluğun azalmasına imkân verdiğini anlatıyorlardı. Hareket, dünyanın dört bir yanında şehir ormanlarının kurulmasına önemli katkıda bulunmuş; bu ormanlar sellerin etkisini azaltıyor ve sıcaklığın düzenlenmesine yardımcı oluyor. Lois bir makalede bir fotoğraf bulur. Bir şehir parkındaki ağaçların altında, ellerinde pankartlarla duran bir grup insan. Ortadaki kadın büyükannesi olmalıydı. Büyükannesine tıpatıp benziyordu; aynı dalgalı saçlar, aynı yüksek elmacık kemikleri. Sesindeki sertlikle uyumlu çelik gibi bir bakış. Ve omzunda tasmayla duran kızıl bir kedi. Tam da Lois’in yazısı için ihtiyacı olan şey buydu. Kendini araştırmaya kaptırır. Büyülü kediler, İskandinavya, Çin, Mısır ve Amerika’da, vahşi ama evcilleştirilmiş toprağa ve onun bereketine bağlı tanrısal varlıklar...

Binlerce yıl boyunca, insanlarla yaban hayatı arasında bir köprü olarak görülmüşler; insanların yeryüzünün kutsallığına dair düşüncelerini bedenlerinde taşımışlardı. Bu hikâyeyi yeniden anlatmanın zamanı gelmişti. Ama başlığı ne olacaktı? 2028’de ona Golden Cat adını vermişlerdi. Belki Lois de ona Gaia’nın elçisi derdi. Ne de olsa doğaya dönüş yolculuğumuzda büyük bir rol oynamıştı.

136

PERDE III – Umut

137

Çocuk ve Kakao Ağaçları Storytelling Café’nin bulunduğu yerde, çok daha istikrarlı bir dünyaya doğan çocuklara atalarının hikâyelerinin anlatıldığı bir anı bahçesi vardır. Bir anne ikiz oğullarını çimenlerin üzerine oturtur. Çocuklar, sınırları test ettikleri, genç hayatlarında kendilerine bir yer açmak ve kendi dünyalarını şekillendirmek için sabırsızlandıkları bir yaştadırlar. Anne atasını ve onun dağlardan şehre uzanan yolculuğunu hatırlar. Kwame kakao suyunun tadına ilk kez baktığı günü hatırlayabiliyordu: büyükannesi turuncu kabuğu kırıp açmış, beyaz çekirdeklerin üzerindeki posayı sıyırıp çıkarmış, ardından su ve şeker eklemişti. Büyükannesinin yüzünü, boynundaki küçücük benleri, ışıl ışıl gözlerini, yavaş konuşmasını… Ağaçlara nasıl bakacağını öğrenmişti; kakao meyvelerinin renklerini onları resmedebilecek kadar iyi hatırlıyordu. Ağaçların hikâyesini anlatırdı; gölgeyi nasıl sevdiklerini, yağmurun tam zamanında yağmasını nasıl beklediklerini. Ona şarkı söylediğinde nasıl daha iyi büyüdüklerini. Ama güneş giderek daha da kavurucu olduğunda, yağmurlar gelmediğinde; yağmur fazla yağdığında ve toprak kayarak yolu, ağaçlarını beraberinde götürdüğünde; çiftliklerini bir mezarlığa çevirdiğinde; sanki yeryüzünün kendisi onlara sırtını dönmüştü. Artık üç aydır şehirde. Muz palmiyelerinin yerine sokak lambalarının altında duruyor. Ağaçların yerine dünyası insanlarla, esintinin sesi yerine motorların uğultusuyla, toprağın kokusu yerine betonun kokusuyla dolu.

138

Her sabah erkenden kalkıyor, kovasını suyla dolduruyor, yolun kenarında bekliyor; araçların camlarını yıkarken sürücülere gülümsüyor, ardından elini uzatıyor. Ama kendini yaşıyor gibi hissetmiyor. Ve Kwame’nin hatırlamak istemediği şeyler de vardır. Bir kadının yüzü büyükannesini hatırlattığında; bir çocuğun kahkahası arkadaşlarını hatırlattığında ya da bir adam onların iyi kalpli komşuları gibi yürüyüp konuştuğunda, göğsüne bir ağrı saplanır; bir şarkıyla bile dindiremediği bir ağrı. Bir gün bir kafeye girecek kadar parası olur. Tahtada kakao suyunu arar. Ona servis yapan kadının boynunda küçük çiller vardır. Kwame ona kakao suyunu sorduğunda, yuvarlak yüzü bir kaş çatışmasına dönüşür. Kendini tadıyla ilgili hatırladığı her şeyi ona anlatırken bulur ve her şey bir dalga gibi geri gelir; bütün yüzler, unutmaya çalıştığı her şey, ağaçlar, harap olmuş dağ yamacı. Büyükannesinin mezarı. Kadın ona bir bardak sobolo getirir; yolun karşısında kakao çayı sattıklarını, ama tadının öyle olmadığını söyler. Kwame gözyaşlarını durduramayınca onu avluya çıkarır ve oturtur.

139

PERDE III – Umut

Ertesi sabah Kwame birkaç eşyasını toplar ve dağa geri döner. Yüzünü unutamadığı komşusunun yanına döner ve ona kimsenin kakao suyu içmediği şehirden bahseder. Adam ziyan olup gidecek olanı kullanmanın, biraz para kazanmanın iyi olacağını söyler. Kwame’nin yalnızca bir kişiyi ikna etmesi yeterlidir.

Kwame kakao suyunun eşsiz tadını hâlâ hatırlıyor. Meyveleri nasıl kırıp açacağını, büyük beyaz çekirdeklerin üzerindeki posayı nasıl sıyıracağını, ardından su ve şeker eklemeyi biliyor. Kafedeki kadının yüzüne yayılan sevinci izliyor. Ona istediği kadar kakao suyu yapabileceğini söyler. Tek ihtiyacı olan birazcık yerdir. Kadının gözleri ışıl ışıldır; ‘Evet,’ derken sesi sakindir.

140

Geleneksel olarak sadece kakao çekirdekleri hasat edilirken, posası atılır. Kakao suyu yapmak ve satmak çiftçilere destek olur, gıda israfını ve karbon salımını azaltır.

141

PERDE III – Umut

beyondbeans.org

Rahatsız ettiğim için affedin, Hanım Rodriguez. Teklifimizi aldınız mı?

142

Hanım, lütfen. Gerçekten yardımınıza ihtiyacımız var.

S UN

’N AO AK

YENİ KAKA O ÇİFTLİKLE Rİ ÖNCÜLÜK EDİYOR

U UM

Rodriguez Ailesi

Neden onlara yardım edeyim ki? Bizimki ülkedeki en eski çiftlikti… hem de en kaliteli kakao yetiştirilen çiftlik.

Bırakın kendi başlarının çaresine baksınlar.

Limonlar — fazla küçük.

PERDE III – Umut

143

Misket limonları – çok küçük Mango yok mu? Ne kadar?!!

Çikolata, Hanım? Hayır.

Teşekkür ederim

144

Hepsi ilgili görünüyor…

… belki de sadece bedava çikolata için

Kakaoyu kurtarmak konusunda ne düşünüyorsunuz?

Sorunlar hakkında daha fazla bilgi sahibi olmak iyi hissettiriyor

Çiftçilere ağaçları kurtarmada yardımcı olmayı seviyorum

145

PERDE III – Umut

Kakao ağaçlarını severim.

İnsanların kakaoyu etkileyen sorunları anlamasına yardımcı oluyoruz. Hanım, sevdiğimiz çikolatayı kaybedebileceğimizi biliyor muydunuz?

Elbette biliyorum. Ağaçlarımız ülkedeki en iyileriydi… Kakaosu mükemmel dengeliydi.

Aa, öyle mi? Çiftliğiniz nerede?

Çiftliğimiz, ağaçlarımız… her şey gitti. Her şey. Çok üzgünüm, Hanım. Bu çok üzücü bir haber. Ama sizin gibi deneyimli insanlar sayesinde hâlâ risk altındaki çiftlikleri kurtarabiliriz.

Şey…

146

Finca de Cacao Eden, 150 yıldan fazla süre ailemize aitti. Onu kaybedenlerin biz olması yürek parçalayıcıydı. Ama bölgemizdeki hava değişiklikleri…beraberinde getirdiği zararlılar ve hastalıklar! Ağaçlarımız için fazlaydı. Şimdi sınırın ötesindeki yeni çiftlikler geleneksel yöntemlerimizi paylaşmamı istiyor. Harika bir fikir. Başta reddettim… ama hepinizin ne kadar tutkulu olduğunu görmek fikrimi değiştirdi.

PERDE III – Umut

147

The Greenhouse Almila saat sekizde The Greenhouse adlı bir kafede benimle buluşacağını söylüyor. “Plan yaparız,” dedi. Ama mekân bio-akışımda görünmüyor; internette değilse, şebekenin de dışındadır. Öyle yarım yamalak, düşük teknolojili bir yere gitmek istemiyorum. Ama söz konusu Mila olunca ona hayır diyemiyorum. Herhâlde ailesinin yaşadığı taraflardadır, herkesin sade bir hayat sürdüğü şu eko-topluluklardan birinde. Taksi daha yüksek yerlere doğru tırmandıkça biyoteknolojim devre dışı kalıyor. Belki yeniden hayata döner diye bileğime vuruyorum, ama kapsama alanından çıktığınız anda bağlantının koptuğunu hissedebiliyorsunuz. Buralarda kimsenin teknolojik implantı yok. Buraya yalnızca bir-iki kez geldim ve onlar da asla Mila olmadan değildi. Babasının beni pek beğenmediğini biliyorum. Onun gözünde fazla teknoloji düşkünüyüm; kızına layık değilim. Oysa çok iyi bir araştırma pozisyonuna girmek üzereyim ve muhtemelen onun iki katı kadar kazanacağım. Bana ancak tahammül ettiği yüzünden belli oluyor, ama yine de nazik davranıp saat kulesinden otobüse binmem gerektiğini söylüyor. Otobüs mü? Şaka mı yapıyor? Ama kızını bütün kalbimle seviyorum ve bugün ilişkimizin altıncı ayı. Orman yoluna dönerken gün batımını son kez görüyorum. Şoför beni yarım karanlıkta güçlükle okunabilen, elle boyanmış büyük bir tabelanın önünde indiriyor. Ormanın içinden geçen yol minik güneş enerjili kürelerle aydınlatılmış; ötesindeki karanlık öyle kapkaranlık ki en ufak seste yüreğim ağzıma geliyor. İleride altın rengi ışıklar beliriyor, cam duvarlar 148

149

PERDE III – Umut

karanlığın içinde parıldıyor. Kapıyı açıyorum ve işte orada başının üzerinde yaprak ve çiçeklerden yapılmış bir masada oturuyor. Ayağa fırlayıp kollarını boynuma doluyor ve heyecanlandığında yaptığı gibi hızla konuşmaya başlıyor. “Kahve ve çay çeşitleri var ama kakaoyu mutlaka tatmalısın.” Ortam sessiz; seslerin mırıltısını kapatacak bir müzik yok. Tabii ki her yer bitkilerle dolu ve birkaç çift daha var; romantizm için tasarlanmış bir gece kafesi. İkimiz de resmen evlenme teklif etmedik, ama nereye doğru gittiğimizi biliyoruz. Bağlılığımıza kimlerin şahitlik etmesini isteyeceğimizi, bütün geleneklerimizden izler taşıyacak bir töreni konuşuyoruz. O, Türklerin kına gecesini istiyor: kırmızı bindallı elbiseyi, ailesinin beline kırmızı kurdele bağlamasını… Ben ise İsviçre düğünlerinin çok kültürlülüğünü, aile ve arkadaşların birlikte yürüyerek geçeceğimiz bir koridor oluşturduğu faire la haie geleneğini seviyorum. İkimiz de paylaştığımız Çin, Hint ve Afrika mirasını onurlandırmak istiyoruz. Düğünün günlerce sürmesi gerektiği konusunda hemfikiriz. İnşa edeceğimiz evi konuşuyoruz ama internete bağlanamadığım için her şeyi hafızamdan çizmek zorundayım. Mila coşkuyla anlatıyor, ne istediğini net biliyor; kırsalda, doğal malzemelerle. Bunun doğayla daha uyumlu olduğunu, bizi kurtaranın dünyayı dinlemek olduğunu söylüyor. Bense şehirde, benimle konuşan bir ev istiyorum. Bizi kurtaranın teknoloji olduğunu savunuyorum; daha uzun yaşamamızı sağladığını ve iklim değişikliğinin ve hastalıkların gidişatını tersine çevirdiğini söylüyorum. “Teknolojiye bel bağlayarak çok zaman kaybettik,” diyor. “Londra’yı ve Amsterdam’ı kaybettik.” “Neredeyse hâlâ oradalar.”

“Zar zor. Üstelik mesele sadece şehirler değil, gıda çeşitlerinin üçte birini kaybettik.” “Yenilerini bulduk.” “Kim buldu yenilerini?” “Bilmem… bilim insanları?” “Bilmiyorsun, çünkü atfedilecek tek bir isim, beraberinde gelen bir prestij yok. Yeni çeşitler bulmak hepimizin birlikte çalışmasına bağlıydı. Harekete geçmekte geciktiğimiz için çok fazla değerli şeyi kaybettik. Üstelik bu gecikmelerin sebebi çözüm bulmamızın gerekmesi değildi; 2020’lerin sonlarına gelindiğinde cevaplar zaten elimizdeydi; bildiklerimizi hayata geçirmediğimiz için kaybettik. Harekete geçmek her şeydir!” Garson kakaoyu getiriyor ve içindeki her malzemenin kaynağının izlenebilir olduğuna dair bize güvence veriyor. Araya girdiği için minnettarım, belki artık çikolata hakkında konuşuruz. Bir yudum alırken beni izliyor. Daha önce tattığım hiçbir şeye benzemiyor; topraksı ve yoğun, kusursuz bir burukluğu var. Masanın üzerinden uzanıp elimi tutuyor. “Bak Andreas, birlikte çalışarak, kavga etmeden ya da sadece kendi çıkarımızı düşünmeden o kadar çok şey başarabiliriz ki. Burası da tam olarak bunu temsil ediyor. Benim sevdiğim gibi senin de burayı sevmeni istiyorum. Buraya taşınabileceğimizi, burada bir hayat kurabileceğimizi düşünüyorum. Ama...” Durup bana bakıyor. Bu belirleyici bir an. Nefesimi tutuyorum. İlk tartışmamızda bana evlenme mi teklif edecek? “Eğer bunların hiçbiri sana göre değilse,” diyor, “anlarım.” Kalbim tekliyor. Birkaç saat çevrimdışı kalmak başka… böyle yaşamak bambaşka. Bu bana göre değil. Peki ya değilse, ilişkimizin bittiğini söyleyecek, değil mi? Sanki saatler geçmiş gibi sessizce oturuyoruz. Bacaklarım 150

151

PERDE III – Umut

kurşun gibi ağır. Yüzüne bile bakamıyorum. Buradan nereye gideceğiz? Bir şey daha söylemeye hazırlandığını hissediyorum. Boğazım düğümleniyor, ağlayacakmışım gibi geliyor. “Andi?” Başını hafifçe eğip yüzümü inceliyor. “Buranın ne kadar muhteşem olduğunu görebiliyor musun? Karbon pozitif, toprakla, havayla ve suyla tam bir uyum içinde. Hissedebiliyor musun?” Başımı sallıyorum ama artık tamamen perişanım; ne düşündüğünü anlayamıyorum. Ayağa kalkıyor. “Dahası da var,” diyor. “Hadi.” Beni kafenin içinden arka kapılara doğru götürüyor. Yaklaştığımızda kapılar kendiliğinden açılıyor. Kubbeli bir koridora giriyoruz; hava serin, ışık ise sıcak ve loş. İkinci kapılar açılınca yüzümüze sıcak ve nemli bir hava dalgası çarpıyor. Hava böceklerin uğultusuyla dolu; uzakta doğan güneşi andıran bir ışık var. Açık havada olamayacak kadar sıcak, ama baktığım her yer zümrüt yeşili bitkilerle kaplı; ağaçların arasından kıvrılarak ilerleyen bir yol var. Yerde bir şeyin hışırdayıp hızla uzaklaştığını düşünüyorum. Üzerimizdeki gökyüzü bal peteği gibi hücrelerden oluşmuş. Burası hiç de düşük teknolojili bir yer değil. Almila yumuşak bir sesle konuşuyor. “Bu, büyükannemle dedemin inşa ettiği ilk biyomdu; araştırmalarını ve deneylerini burada yaptılar. Şimdi dünyanın dört bir yanında kakao çiftlikleri, çay ve kahve plantasyonları gelişip serpiliyor. Bir kelebek elimin üzerine konuyor, bir diğeri Almila’nın saçlarına. Kanatları açılıp kapanıyor. Bir anda yeniden nefes alabildiğimi hissediyorum. “...nesillerin bilgeliğinden öğrendik, tarımsal ormancılık sistemlerini kurduk, kaybolan tatları geri kazandırdık, yeni

ağaçlar çoğalttık ve yabani türler keşfettik.” Sevdiğim kadına bakıyorum. Kendini tüm varlığıyla bana gösteriyor. Ne kadar tutkulu ve azimli olduğunu; insanlarıyla ve onların yaptığı işlerle ne kadar gurur duyduğunu. Sonunda sesimi buluyorum. Hâlâ açıklamadığı bir şey var. “Ama neden böyle yaşıyorsunuz? Neden düşük teknolojili bir hayat?” Sanki bu soruyu sormama çok sevinmiş gibi bana gülümsüyor. “Karşı karşıya olduğumuz sorunlarla başa çıkmak için teknolojinin şart olduğu belliydi, ağaçların bakımı, iklim, kârlılık... Büyükannemle dedem ise günlük yaşamda doğayla kurduğumuz bağın daha önemli olduğuna inanıyordu . Teknolojinin doğayla el ele çalışması, iki dünyanın da en iyi yanlarını bir araya getiriyor.” Konuşurken parmaklarını parmaklarımın arasına geçiriyor. “Sen ve ben gibi,” diyorum. “Tıpkı sen ve ben gibi.”

152

PERDE III – Umut

153

Eylem ve Çözümler Eki ‘Kahvenin hikâyesi, tohumdan toprağa; yetiştirme, hasat, işleme, ticaret, kavurma ve tüketime uzanan yolculuğunda, pek çok elden ve pek çok yerden geçer. Her aşamada alınan kararlar, değerin nerede yaratıldığını, riskleri kimin üstlendiğini ve üretimin insanlar, iklim ve doğa üzerindeki etkilerini belirler. Hükümetlerin, işletmelerin, üreticilerin, çalışanların ve tüketicilerin tümü daha sürdürülebilir, dayanıklı ve adil bir sektörün şekillendirilmesinde rol oynar. International Coffee Day | United Nations 2026 Bu antolojideki anlatıların kafe kültürü teması üzerinden oluşturulması, iklim araştırmalarını dünyanın dört bir yanındaki topluluklarda hayata geçirilen olumlu çözümlerle buluşturdu. Hikâyelere ilham veren bilgilerden küçük bir seçki aşağıda yer almaktadır: 1. Tarih bize insan toplumlarının plastik daha bir fikir dahi olmadan binlerce yıl önce gıdaları sakladığını, ev ve kişisel bakım ürünleri ürettiğini ve sürdürülebilir yaklaşımlar benimsediğini gösteriyor.”Günümüzde bilim insanları doğal malzemelerden yeni plastik olmayan alternatifler geliştiriyor. A World Without Plastics Already Existed | Earth Day 2. Uzmanlar, iklim değişikliği durdurulmazsa, kahve yetiştirmeye uygun arazilerin 2050 yılına kadar %50 oranında azalacağını öngörüyor. Ancak araştırmalar, kahve tedarik zincirinin her aşamasında sürdürülebilir uygulamaların benimsenmesi ve bitkisel süt alternatiflerinin kullanılmasının bir lattenin karbon ayak izinin 0,6 kg CO2’den 0,2 kg CO2’ye düşürülebileceğini gösteriyor. Birçok kişi, bir kahvenin ve diğer içeceklerin karbon ayak izinin fiyatıyla birlikte belirtilmesinin faydalı olacağını düşünüyor… From bean to cup: how sustainable is the coffee industry in 2023? - The Climate 154

3. Tea-CUP projesinde, Birleşik Krallık Met Office ve Çin’den bilim insanları, Yunnan Eyaleti’ndeki çay uzmanları ve çiftçilerle birlikte çalışıyor. Projenin kapsayıcı yaklaşımı, kültürel değerler ve toplumsal normlar gibi bilimsel kanıtların ötesindeki unsurları da dikkate alarak, sunulan hizmetlerin kullanıcıların özel ihtiyaçlarına göre şekillendirilmesini sağlıyor. Bu yaklaşım, çay çiftçilerine zamanında ve ihtiyaçlarına uygun iklim bilgileri sunarak iklim değişikliğinin getirdiği zorluklara uyum sağlamalarına yardımcı oluyor Transforming climate resilience in tea production - Met Office 4. Türkiye’de, Emine Erdoğan’ın himayelerinde başlayan Sıfır Atık hareketi, Birleşmiş Milletler Çevre Programı tarafından küresel ölçekte önemli bir çerçeve olarak kabul edilmektedir. Ekim 2025’te İstanbul’da düzenlenen ilk Uluslararası Sıfır Atık Forumu, 100’den fazla ülkeden temsilciyi bir araya getirerek dünya genelinde sürdürülebilirlik, döngüsel ekonomi ve iklim dostu politikaları ele almıştır. ‘Sıfır Atık’ yalnızca atık yönetimiyle sınırlı değildir. Toplumların kaynaklarla kurduğu ilişkiyi yeniden düşünen kapsamlı bir dönüşüm modelidir.’ Samed Ağırbaş, COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu 5. Sürdürülebilirlik ilkelerinin sağlık tesislerine entegre edilmesi Avustralya, Türkiye ve Birleşik Krallık’ta hem araştırılmakta hem de uygulanmaktadır. Örneğin, Avustralya’daki hastanelerin sürdürülebilirlik stratejileri şunları içermektedir: 1. Güneş panelleri ve yenilenebilir enerji. 2. LED aydınlatma. 3. Verimli ısıtma, havalandırma ve iklimlendirme (HVAC) sistemleri. 4. Atık azaltımı ve geri dönüşüm. 5. Su tasarrufu. 6. Yeşil satın alma. 7. Düşük karbonlu anestezikler. 8. Sanal bakım (hasta seyahatlerini azaltmak için). 9. Aktif ulaşım (personelin bisiklete binmesi, yürümesi). Australian Hospital Sustainability 2026: Green Healthcare & Carbon Neutral

155

6. ‘Modern Dünya için Sürdürülebilir Tarım’ anlayışını geliştiren FARMZERO, kontrollü ortamlarda dikey tarım yöntemini kullanmaktadır. Şirket şu anda boş ofis alanlarını marul, otlar, yenilebilir çiçekler ve mikro yeşillikleri üst üste yığılmış katmanlar halinde yetiştirdikleri kapalı çiftliklere dönüştürmektedir; bu sayede alan ve kaynaklar en verimli şekilde kullanılmaktadır. Yenilikçi yaklaşımlar gıda kilometrelerini azaltmakta, tazeliği güvence altına almakta ve daha yeşil bir geleceği desteklemektedir. FARMZER0 - Revolutionizing Urban Agriculture 7. Araştırmacılar, dünyanın kahve tutkunlarını uyanık tutmak ve bu nakit ürünü yetiştiren, düşük gelirli ülkelerdeki çok sayıda çiftçinin geçim kaynaklarını korumak için zamanla yarışıyor. Bu makalede, ‘kahve bilimi henüz genç olsa da, araştırmacıların tekrarlanabilir ve nesnel teknikler geliştirmek için çalıştığı’ belirtiliyor. Coffee is under threat: how scientists are fighting to save it from extinction | Nature 8. Kew’deki kahve araştırmaları başkanı Dr. Aaron Davis, kahve çiftçilerine ‘daha yüksek sıcaklıklarda ve kuraklık koşullarında yetişebilen, yetiştirilmesi daha kolay alternatif kahve türleri sağlayarak’ nasıl yardımcı olduklarını anlatıyor. ‘Dünya genelinde yaklaşık 100 milyon insan kahve çiftçiliğiyle uğraşıyor ve kendilerini ve ailelerini geçindirmek için kahveye ihtiyaç duyuyor. Bu yüzden bu son derece önemli.’ Kew scientists work on hot weather trees and new coffee species - BBC News 9. “Harekete Katılın”, UNDP Türkiye Hızlandırıcı Laboratuvarı’nın 2019’da gerçekleştirdiği Kahve Bardağı Deneyi’nin (Coffee Cup Experiment) ardından geliştirilmiştir. Tek kullanımlık bardak kullanımını ortadan kaldırmayı hedefleyen #kahvemtermosta hareketi yaygınlaşmasını desteklemektedir. Tek kullanımlık bardak veren tüm işletmeleri, kendi uygulamalarını değiştirmeye ve müşterilerini de günlük rutinlerinde yapacakları birkaç 156

basit değişiklikle Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’na destek vermeye teşvik etmeye çağırmaktadır. Join the Movement #kahvemtermosta | United Nations Development Programme 10. Öncü kütüphanecilerin ve meslek kuruluşlarının çabaları sayesinde, İklim Bilincine Sahip Kütüphaneler, yalnızca bilgi depolayan mekânlar olmaktan çıkarak iklim eylemlerinin hayata geçirildiği yaşayan alanlara dönüşmektedir. Örneğin, Avustralya Ulusal Kütüphanesi, kapsamlı dijital iklim değişikliği koleksiyonları aracılığıyla güvenilir çevre bilgisini sınırların ötesine ulaştırmaktadır. https://bit.ly/4rgYv1w 11. Exeter Üniversitesi Doğa ve İklim Etkisi ekibi şunu destekliyor: ‘Climate Basecamp’in Lezzetleri Kurtar (Save the Flavors) kampanyasının İsviçre lansmanı, kakaonun karşı karşıya olduğu iklim risklerine dikkat çeken “Is it Choco-too-late?” etkinliğiyle gerçekleştiriliyor… 2026 boyunca İsviçre’de, sosyal medya fenomenleriyle iş birlikleri eşliğinde etkinlikler düzenlenecek. Amaç, kamuoyunda farkındalık yaratmak ve iklim değişikliğinin gıdamız ve kültürümüz üzerindeki gerçek etkisini görünür kılmak.’ The Nature & Climate Impact Team | All Events 12. 2026’da bilim insanları önlenebilir iklim değişikliği risklerine ilişkin küresel bir değerlendirme yapılması çağrısında bulundu. Emisyon azaltımının aciliyetini kavrayabilmek için politika yapıcıların ve vatandaşların tehlikede olanların tam bir analizine ihtiyacı var. “İnsanlık, iklim değişikliğinin en kötü etkilerinden kaçınma ve daha müreffeh, yaşanabilir bir gelecek şekillendirme fırsatına hâlâ sahip. Önlenebilir iklim değişikliği risklerine ilişkin küresel bir değerlendirme, siyasi liderlerin ve vatandaşların nelerin tehlikede olduğunu tam olarak anlamalarını sağlayacak ve hepimizi henüz elimizdeyken bu fırsatı değerlendirmeye motive edecektir. Nature 650, 826-828 (2026)

157

Türk sanatçı Naciye Özdemir, COP31 hikayelerinden ilham alarak geri dönüştürülmüş malzemelerden şu eseri ortaya çıkardı, adı: KIRK YILIN HATIRASI: İKLİMİN FİNCANINDA. O şöyle diyor: ‘Bu eser, kafe kültürü, kolektif hafıza, iklim değişikliği ve atıkların yaratıcı şekilde yeniden kullanımı fikirlerini bir araya getiriyor. Türk kültüründe kahve sadece bir içecek değildir; karşılaşmalar, sohbetler ve dostluk için bir araçtır. Ama iklim değişiyor. Kahveyi yaşatan toprak, su ve iklim dönüşüyor ve yaşam şekillerimiz de öyle.’ 158

İklim Kafe: Değişimin Girdabında Gelenek Bu eser, geleneğin hafızası ile modern yaşamın hızlandığı bir dünya arasında, değişimin tam ortasında duruyor. Toprak, burada yalnızca bir yüzey değil; köklerin, belleğin ve insanın doğayla kurduğu ilişkinin taşıyıcısı. Geçmişten bugüne aktarılan üretme, paylaşma ve bir araya gelme kültürü, modern yaşamın içinde yeni biçimler kazanıyor. Bu dönüşümün çağdaş karşılıklarından biri de kafe kültürü. Kafe; kahvenin ötesinde, insanların buluştuğu, konuştuğu, ürettiği ve kendilerini yeniden tanımladığı bir ortak yaşam alanına dönüşüyor. Ancak bu yeni kültür, tüketim alışkanlıklarıyla birlikte doğayla ilişkimizin de değiştiğini gösteriyor. Eserde havada yükselen girdaplar, görünmeyen ama sürekli hareket eden değişimi temsil ediyor. İklim, zaman, teknoloji ve insan davranışları birbirine karışarak yaşamın yönünü yeniden belirliyor. Girdapların karşısında duran toprak ise bize köklerimizi ve kaybetme ihtimalimiz olan hafızayı hatırlatıyor. Bu iki güç arasında insan var: Kök salmak ile savrulmak, hatırlamak ile yeniden kurmak, gelenek ile modernlik arasında. Küçük kırmızı formlar ise bu dönüşümün içinde yaşamın hâlâ devam ettiğini fısıldıyor. Onlar insan izinin, umudun ve dayanışmanın sembolleri. İklim Kafe, geçmiş ile gelecek arasında kurulmuş hayali bir buluşma alanı. Burada kahve kültürü yalnızca bir alışkanlık değil; iklim, tüketim, hafıza ve değişim üzerine düşünmek için bir metafor. Toprak bize nereden geldiğimizi, girdaplar ise nereye sürüklendiğimizi soruyor. Ve insan, bu ikisinin arasında, değişimin tam merkezinde duruyor.

159

160

161

We Are the Possible is an international award-winning programme connecting climate science, planetary health, education, culture and the arts through a methodology of collaborative storytelling. Each year scientists, health experts, educators, youth leaders, translators, students, writers and artists are invited to build and produce a collection of new climate themed stories to be launched at the United Nations Climate Change conferences, and far beyond. For COP31 (2026) in Türkiye, café culture, emerged as the inspiration for these bilingual narratives connecting climates, past, present and future. Through workshops we shared writing, research, conversations, imaginations and emotions, regarding what we value most, while topics erupted around food security, agriculture, consumption, societal connections, weather patterns, relationships and communication. Plus, this anthology brings climate solutions to the fore. In creating these stories climate change, café culture and change united us all. Therefore, we hope readers will be motivated to meet in communities, local and global, to share these and their own stories and, as a result, take positive climate action.

GreenFutures

2026EI052

Find out more about our legacy, previous anthologies and outputs from COP26 – COP30, and other initiatives and collaborations: We Are The Possible · GreenFutures