Issuu

Regie in een wereld die verandert

Kerninzichten over energie, flexibiliteit en toekomstbestendig zorgvastgoed uit de rondetafelbijeenkomst Transformatie in de zorg 2026

Zorgorganisaties staan voor een fundamentele verschuiving. Dat werd ook zichtbaar tijdens de rondetafelbijeenkomst Transformatie in de Zorg 2026, waar deelnemers werd gevraagd hun organisatie te positioneren op een duurzaamheidsthermometer. De meeste organisaties plaatsten zichzelf op Brons- of Zilverniveau. Dat laat zien dat duurzaamheid bij veel zorgorganisaties inmiddels op de agenda staat. Tegelijkertijd bevinden veel organisaties zich in dezelfde fase: de opgaven zijn duidelijk, maar de uitvoering blijkt in de praktijk een stuk lastiger.

Dat is ook niet zo vreemd. Veel zorgvastgoed is verouderd en vraagt om een flinke inhaalslag. Tegelijkertijd moeten zorgorganisaties investeren in verduurzaming, onderhoud, veiligheid, netcongestie en toekomstbestendig vastgoed, terwijl personeel, tijd en budget onder druk staan. Iedere keuze betekent automatisch dat iets anders moet wachten.

Die afweging wordt bovendien steeds complexer door ontwikkelingen waar organisaties zelf weinig invloed op hebben. De energiemarkt verandert, netcongestie neemt toe en weten regelgeving stelt nieuwe eisen aan gebouwen en installaties. Nieuwe vraagstukken dienen zich voortdurend aan, waardoor er in de praktijk vaak weinig ruimte overblijft om vooruit te plannen. Tegelijkertijd moet de zorg betaalbaar en continu beschikbaar blijven.

De rode draad van de bijeenkomst was dan ook helder: de uitdaging ligt niet langer in het herkennen van deze ontwikkelingen, maar in het organiseren van de samenhang ertussen. Dat vraagt om regie. Regie op energie, vastgoed, flexibiliteit en investeringen, zodat zorgorganisaties ook in de toekomst de juiste keuzes kunnen maken.

Deze whitepaper neemt je mee langs drie perspectieven: 1 2 3

Wat betekenen ontwikkelingen op de energiemarkt voor zorgorganisaties?

Hoe ga je om met een energiesysteem dat steeds minder vanzelfsprekend is?

Hoe maak je investeringskeuzes die bijdragen aan toekomstbestendige zorg?

Van energie-uitdaging naar regie

Kerninzicht 1

De energiemarkt is in korte tijd fundamenteel veranderd.

Waar energie jarenlang een relatief voorspelbare kostenpost was, krijgen organisaties steeds meer te maken met een speelveld dat wordt beïnvloed door geopolitieke ontwikkelingen, veranderende weten regelgeving en een toenemende vraag naar elektriciteit. Voor zorgorganisaties, waar continuïteit van zorg, betaalbaarheid en toekomstbestendigheid hand in hand moeten gaan, maakt dat energie tot een steeds strategischer vraagstuk.

Een belangrijke ontwikkeling daarbij is de groeiende importafhankelijkheid van Europa. Daardoor wordt de energiemarkt gevoeliger voor internationale ontwikkelingen en nemen prijsschommelingen toe. Energieprijzen worden daarmee minder voorspelbaar en vragen om een andere manier van sturen.

Juist voor zorgorganisaties heeft dat gevolgen. De druk op de zorgkosten neemt toe, terwijl tegelijkertijd grote investeringen nodig zijn in verduurzaming, elektrificatie en toekomstbestendig vastgoed. Energie is daarmee veel meer geworden dan een inkoopvraagstuk. Ontwikkelingen op- en volatiliteit van de energiemarkt hebben directe gevolgen voor investeringsbeslissingen, de exploitatie van vastgoed en de betaalbaarheid van zorg.

Daar komt bij dat de uitdagingen richting 2030 verder toenemen. Elektrificatie vraagt om meer vermogen, transportkosten blijven stijgen en nieuwe weten regelgeving stelt aanvullende eisen aan vastgoed en duurzaamheid. De energiemarkt en vastgoed (inclusief assets) kunnen daardoor niet langer los van elkaar worden gezien.

“Energie is een strategisch vraagstuk geworden.”

Tegelijkertijd is duidelijk dat er geen standaardoplossing bestaat.

“Grip op energiekosten is altijd een maatwerkvraagstuk.”

Organisaties moeten binnen de beschikbare NHC-middelen voortdurend afwegingen maken tussen investeringen in verduurzaming, vastgoed en andere huisvestingsopgaven. Een praktijkvoorbeeld laat zien hoe daarbij bewust wordt gekozen voor een combinatie van vaste en flexibele energiecontracten. Door het risico te spreiden blijft een deel van de energiekosten voorspelbaar, terwijl tegelijkertijd kan worden geprofiteerd van dagelijkse prijsschommelingen. Welke keuze het beste past, verschilt per organisatie.

Daarnaast worden investeringen in energie steeds vaker als een businesscase benaderd. De vraag is niet alleen wat een maatregel kost, maar vooral wat deze op de langere termijn oplevert voor de organisatie. Langetermijn prijsmodellen ondersteunen hierbij de businesscase.

Energie bepaalt steeds vaker de strategie, in plaats van andersom. Juist daarom groeit het belang van een integrale energieroadmap. Zo’n roadmap helpt om de energiemarkt, vastgoed en investeringen met elkaar te verbinden, zodat organisaties doordachte keuzes kunnen maken en regie houden op de lange termijn.

“Zorg dat je de regie zelf in handen hebt.”

Kerninzicht samengevat

z De energiemarkt wordt structureel minder voorspelbaar, waardoor energie steeds meer invloed krijgt op de betaalbaarheid en continuïteit van de zorg.

z Investeringen in vastgoed en verduurzaming vragen om integrale afwegingen binnen de beschikbare financiële ruimte.

z Een langjarige energieroadmap helpt zorgorganisaties om grip te houden op kosten, risico’s en toekomstbestendigheid.

Flexibiliteit als medicijn tegen netcongestie

Kerninzicht 2

Netcongestie is geen tijdelijk probleem meer, maar een nieuwe realiteit waarmee zorgorganisaties moeten leren omgaan.

Verduurzaming, elektrificatie en de groei van laadvoorzieningen zorgen voor een toenemende vraag naar elektriciteit, terwijl de beschikbare capaciteit op het net onder druk staat. De uitdaging verschuift daarmee van het verkrijgen van extra capaciteit naar het slimmer benutten van de capaciteit die al beschikbaar is.

De sleutel ligt in flexibiliteit. Dat betekent niet alleen kunnen reageren op veranderingen, maar vooral vooruitdenken. Door inzicht te krijgen in energieverbruik, piekbelastingen en toekomstige ontwikkelingen kunnen vraag en aanbod beter op elkaar worden afgestemd. Zo ontstaat ruimte op het bestaande net en kunnen investeringen beter worden gepland.

Flexibiliteit ontstaat daarbij niet door één technische oplossing. Batterijopslag, zonnepanelen of laadvoorzieningen kunnen een belangrijke bijdrage leveren, maar alleen als ze onderdeel zijn van een bredere aanpak. Grip begint met inzicht. Niet alleen in het huidige energieverbruik, maar ook in toekomstige ontwikkelingen en de gevolgen daarvan voor de energiebehoefte. Een capaciteitsplan helpt om verschillende scenario’s inzichtelijk te maken en investeringen in de juiste volgorde uit te voeren.

Dat is geen theoretisch verhaal. Zorgorganisaties lopen nu al tegen de grenzen van hun netaansluiting aan. In een praktijkvoorbeeld leidde het overschrijden van de gecontracteerde capaciteit zelfs tot een boete van de netbeheerder. Nog belangrijker is de vraag wat er gebeurt als de elektriciteitsvoorziening uitvalt of

langdurig beperkt beschikbaar is. Dat raakt direct aan de continuïteit van de zorg en de patiëntveiligheid. Hoewel veel organisaties beschikken over noodaggregaten, worden deze niet altijd regelmatig getest of sluiten ze niet meer aan op de huidige energiebehoefte. Dat maakt wederom duidelijk hoe belangrijk het is om niet alleen te reageren op incidenten, maar ook vooruit te plannen.

Juist daarom verandert ook de rol van zorgorganisaties. Energievoorziening is niet langer uitsluitend een technisch vraagstuk, maar raakt ook vastgoed, financiën, duurzaamheid en bedrijfscontinuïteit. De nieuwe Energiewet ondersteunt die ontwikkeling met nieuwe contractvormen waarmee organisaties flexibeler kunnen omgaan met beschikbare netcapaciteit.

Organisaties die tijdig inzicht creëren, scenario’s uitwerken en hun energiesysteem flexibel inrichten, zijn beter voorbereid op een toekomst waarin netcongestie geen uitzondering meer is, maar onderdeel van de dagelijkse praktijk.

Kerninzicht samengevat

z De kans op uitval of beperkte beschikbaarheid van stroom neemt toe. Dat raakt direct aan de patiëntveiligheid. Breng de risico’s in kaart, voer een actuele risicoanalyse uit en test noodvoorzieningen en noodscenario’s regelmatig.

z Netcongestie vraagt om slimmer gebruik van beschikbare capaciteit. Stel daarom naast een MJOP ook een energiecapaciteitsplan op, zodat investeringen onderbouwd en in de juiste volgorde worden uitgevoerd.

z Flexibiliteit ontstaat door inzicht en samenhang. Combineer capaciteitsplanning met een energiemanagementsysteem om energieverbruik te monitoren, pieken te beheersen en beschikbare capaciteit optimaal te benutten.

z Een integrale benadering van de energievoorziening vergroot de continuïteit. Organisaties zijn beter voorbereid op toekomstige ontwikkelingen, minder afhankelijk van het elektriciteitsnet en houden meer regie over hun energievoorziening.

Vastgoed in de zorg: hoe maak je de juiste keuzes?

Kerninzicht 3

We weten nu wat er speelt op de energiemarkt en wat gebouwen technisch moeten kunnen. Maar voordat je investeert, is er één vraag die je eerst moet beantwoorden:

“Op basis waarvan maak jij die keuze?”

Die vraag wordt steeds urgenter doordat de zorg fundamenteel verandert. De grootste verschuiving is niet één losse ontwikkeling, maar de toenemende schaarste aan personeel, geld en capaciteit. Investeringen in verduurzaming concurreren daardoor steeds vaker met onderhoud, veiligheid en de continuïteit van de zorg.

Iedere euro moet aantoonbaar bijdragen aan de organisatiedoelstellingen. In de praktijk betekent dat voortdurend prioriteren. Een investering in onderhoud, veiligheid of verduurzaming gaat vrijwel altijd ten koste van iets anders.

Juist daarom wordt data steeds belangrijker. Data is cruciaal om investeringen in onderhoud, verduurzaming, veiligheid en vervanging integraal af te wegen en onderbouwde keuzes te maken. Tegelijkertijd leeft de vraag of de beschikbare data wel betrouwbaar genoeg is. Pas wanneer data wordt vertaald naar objectieve en financieel onderbouwde inzichten, ontstaat een basis om echt te kunnen sturen en investeringen te prioriteren.

De investeringsdruk neemt ondertussen verder toe. Energie- en duurzaamheidsverplichtingen, strengere veiligheidseisen, verouderende installaties en onzekerheid over toekomstige financiering vragen allemaal om aandacht. De uitdaging is niet langer om deze vraagstukken afzonderlijk op te lossen, maar om ze in samenhang te beoordelen. Daarbij geldt één uitgangspunt: vastgoed is ondersteunend aan de zorg en moet ook vanuit die rol worden beoordeeld.

Goed vastgoedbeheer begint met een duidelijke strategie. Wat wil de organisatie de komende tien tot vijftien jaar met haar vastgoed? Uitbreiden, verduurzamen of juist afstoten?

Vanuit die strategie kunnen keuzes worden vertaald naar beleid voor instandhouding en onderhoud. Niet ieder gebouw of iedere gebruiksfunctie vraagt immers om dezelfde aanpak. Een gesloten afdeling stelt andere eisen aan het vastgoed dan woningen of kantoorruimten. Juist dat onderscheid helpt om investeringen beter te prioriteren.

Vervolgens is het zaak om niet vanuit losse disciplines te werken. Niet vier afzonderlijke plannen voor techniek, veiligheid, duurzaamheid en compliance, maar één integraal plan waarin maatregelen elkaar versterken. Dieper inzicht in assets en systemen helpt om risico’s te beheersen, prioriteiten te stellen en dubbele investeringen te voorkomen. Assetdata en een cyclische manier van werken maken het mogelijk om continu bij te sturen wanneer omstandigheden veranderen.

Anticiperen betekent investeren. Organisaties die tijdig inzicht creëren, keuzes baseren op betrouwbare data en integraal samenwerken, zijn beter in staat om investeringen te onderbouwen, kosten beheersbaar te houden en toekomstbestendig vastgoed te realiseren.

Kerninzicht samengevat

z De zorg verschuift van een systeem gericht op maximale toegankelijkheid naar een systeem waarin schaarste aan personeel, geld en capaciteit steeds meer leidend wordt.

z Niet vier losse plannen voor techniek, veiligheid, duurzaamheid en compliance, maar één integraal plan leidt tot betere investeringskeuzes en meer waarde uit hetzelfde budget.

z Betrouwbare assetdata en een integrale aanpak helpen organisaties om investeringen objectief te onderbouwen, prioriteiten te stellen en toekomstbestendig vastgoed te realiseren.

Conclusie

De uitdagingen waar zorgorganisaties voor staan, verdwijnen de komende jaren niet. Netcongestie blijft een realiteit. De energiemarkt blijft gevoelig voor internationale ontwikkelingen. Tegelijkertijd nemen de druk op personeel, financiën en vastgoed alleen maar toe.

Juist daarom gaat de opgave niet langer over méér middelen, maar over slimmer omgaan met de middelen die beschikbaar zijn. Niet alles kan tegelijk. Iedere investering vraagt om een bewuste afweging tussen continuïteit, veiligheid, duurzaamheid en betaalbaarheid.

De rode draad van deze rondetafel was dan ook helder: de organisaties die de komende jaren het verschil maken, zijn niet per se de organisaties met de meeste capaciteit, maar de organisaties met de meeste regie. Regie op energie, vastgoed, data en investeringen. Niet omdat daarmee alle uitdagingen verdwijnen, maar omdat juist die samenhang de ruimte creëert om ook in een onzekere toekomst veilige, betaalbare en toekomstbestendige zorg te blijven leveren.

De vijf belangrijkste inzichten

Accepteer de nieuwe realiteit

Netcongestie, geopolitieke ontwikkelingen en schaarste zijn geen tijdelijke problemen, maar het nieuwe vertrekpunt.

Regie is de sleutel

Energie, vastgoed en investeringen vragen om één integrale strategie, niet om losse beslissingen.

Flexibiliteit vergroot de veerkracht

Organisaties die kunnen anticiperen op veranderingen zijn beter voorbereid op verstoringen en onzekerheid.

Anticiperen betekent investeren

Niet omdat alles vandaag moet, maar omdat tijdig handelen de ruimte creëert om ook morgen goede zorg te kunnen blijven leveren.

Data maakt keuzes verdedigbaar

Betrouwbare inzichten helpen om schaarse middelen doelgericht in te zetten en investeringen te onderbouwen.

Meer weten over ontwikkelingen rondom vastgoed in de zorg?

Wilt u meer weten over de bevindingen van de Ronde tafelbijeenkomst over de transformatie in de zorg of bent u nieuwsgierig wat de impact van deze ontwikkelingen kan zijn voor uw zorgorganisatie? Neem dan gerust contact met ons op of kijk op www.unica.nl.