Een brief van honderd jaar Joke Guns illustraties van Mark Janssen
1 Mie Trees vouwt het vel papier dubbel. Ze drukt er een kus op. Dan stopt ze de brief onder een losse plank. Er zitten al veel brieven onder. Op sommige brieven ligt een laagje stof. Uitgeput gaat Mie Trees liggen. Ze hoest de hele dag door. Ze heeft niet lang meer te leven. Dat voelt ze goed. Al die jaren heeft ze op haar zoon gewacht. Maar Jakob is nooit gekomen. Leeft hij nog? Gaat het goed met hem? Ze schrijft hem brieven. Hij schrijft haar nooit terug. Hoe zou het ook kunnen. De brieven liggen onder de plank in de vloer. Een adres van haar zoon heeft Mie Trees niet.
2
2 Josse stuitert boos met zijn bal op de vloer. Dat mag niet van papa. Daarom doet hij het juist! Waarom wilde papa verhuizen? Was zijn werk dan zo belangrijk? In dit huis ruikt het anders. De kamers zijn oud en groot. Als je luid praat, klinkt het hol. Het behang is lelijk. ‘Je krijgt nieuw behang’, heeft papa beloofd.
4
Wat kan hem dat nieuwe behang schelen. Alles is hier nieuw. Daar is hij bang voor. Hij voelt de tranen branden. Nog een keer stuitert hij de bal loeihard. ‘Josse!’ brult papa. Josse hoort dat zijn geduld op is. Hij antwoordt niet. De bal rolt weg. Josse staart naar de plank in de vloer. Die is stuk.
5
3 Josse laat zich op een knie zakken. Hij duwt tegen de plank. Die zit klem. Als papa dit ziet, wordt hij vast boos. Of nog veel erger: verdrietig. Josse rukt nu aan het hout. ‘Wat ben je aan het doen?’ Verbaasd kijkt papa naar Josse. Josse schrikt. Hij springt op en stoot daarbij zijn knie. Een druppel bloed glijdt langs zijn been. ‘Ik kijk straks naar die wond. Daar moet een pleister op, jongen. Maar laat me eerst die plank terugleggen.’
6
Papa knielt naast Josse op de vloer. ‘Lukt het niet?’ vraagt Josse stil. ‘Er ligt iets onder die vloer’, antwoordt papa. Samen buigen ze zich over het gat. Traag stopt zijn vader een hand in de ruimte onder de vloer. Hij rilt even omdat een spin langs zijn arm kruipt. ‘Aha!’ roept hij dan uit.
7
‘Heb je een schat gevonden?’ vraagt Josse. Papa schudt zijn hoofd. ‘Geen schat, wel brieven.’ Hij blaast het stof van zijn buit. ‘Die brieven zien er heel oud uit, papa.’ Zijn vader knikt. ‘Zullen we ze samen lezen? Maar eerst doe ik een pleister op je been!’
9
4 Mie Trees rekt zich uit. Ze heeft een goede nacht gehad. Het hoesten is minder geworden. Ze slaagt erin om op te staan. Wankel voelt ze zich nog wel. Mie Trees bukt zich en tast naar de losse plank. Ze wil haar laatste brief aan Jakob nog eens lezen. Geschrokken kijkt ze naar de vloer. De plank zit scheef. Heeft ze dat gisteren dan niet gezien? Ze wrikt het hout los. De brieven zijn weg! Ze voelt haar wangen gloeien. De koorts is nog niet weg. Mie Trees gaat weer liggen. Ze zal de brieven zoeken als ze zich beter voelt.
10
5 Josse zit op de schoot van papa. Eigenlijk is hij daar te groot voor. Maar dat kan hem niets schelen. Voor hen liggen de brieven. Het zijn er vijf. Op elke brief staat een datum. ‘Zie je dat, Josse?’ wijst papa. ‘Die brieven zijn honderd jaar oud!’ Josse is zeven. Hij kan het zich niet voorstellen. Honderd jaar, dat is een boel!
11
Papa maakt een brief open. ‘Het zijn brieven van een moeder aan haar zoon’, legt hij uit. ‘Wat leuk’, zegt Josse. Hij denkt aan zijn eigen moeder. Die heeft hij nooit gekend. ‘Ik denk niet dat de zoon de brieven gekregen heeft’, zucht papa. ‘Er staat geen adres op. Jakob, heette hij. Zijn moeder heette Mie Trees.’
12
‘Wat een gekke naam is dat!’ lacht Josse. Papa draait de brief om. Daar staat het adres van Mie Trees. ‘Pap! Kijk! Dat is ons adres’, roept Josse nu. ‘Dan heeft Mie Trees hier gewoond’, zegt papa. ‘Maar dit huis is altijd al van onze familie geweest. Dat heeft opa me zelf verteld.’ Josse springt op. ‘Wil dat zeggen dat Mie Trees familie is, papa?’ ‘Dat kan bijna niet anders’, knikt papa. Hij pakt een schrift uit de la. ‘Hierin staat onze stamboom!’ legt hij Josse uit. ‘Ik wil weten of Mie Trees en Jakob er ook in staan.’
14
6 De opa van Josse heeft lang aan de stamboom gewerkt. ‘Wie is dat?’ vraagt Josse. Hij wijst naar de stam. ‘Dat is de opa van je opa’s opa’, lacht papa. Samen kijken ze naar de grote boom. ‘Kijk, daar sta ik’, wijst papa. ‘En daarboven sta jij.’ Josse glimlacht. Het is best leuk om een tak van een boom te zijn.
15
Papa’s vinger hangt stil boven een naam. ‘Mie Trees’, zegt hij zacht. ‘Ze stierf in het jaar van de laatste brief.’ Josse zucht diep. ‘En Jakob?’ Papa staart naar de stamboom. ‘Jakob, dat was de opa van jouw opa Jan. Ik noemde hem superopa Job, toen ik klein was. Hij heeft lang in Amerika gewoond.’ Josse slaat op zijn knie. ‘Dus daarom hoorde Mie Trees niets van hem.’
17
Papa knikt. ‘Dat was in die tijd niet zo vreemd. Het was ook zo ver weg. Wat erg dat ze niets meer van hem hoorde.’ Josse wordt er verdrietig van. Dan pakt hij de laatste brief. ‘Ik schrijf Mie Trees dat alles goed is met haar zoon.’ Papa wil iets zeggen. Maar hij zwijgt. ‘Wil je de brieven houden?’ vraagt hij dan. Josse knikt.
18
Hij pakt een pen en schrijft: ‘Beste Mie Trees, Alles is goed met Jakob. Maak je maar geen zorgen. Liefs, Josse’ Daarna stopt hij de brieven onder de plank. Daar horen ze thuis.
19
7 Mie Trees schrikt wakker. Ze rilt. Toch zwaait ze haar benen over de rand van het bed. Traag bukt ze zich. Ze pakt de losse plank. Ze kijkt naar het gat in de vloer. En daar liggen ze: haar brieven! Heeft ze het gedroomd? Zijn de brieven nooit weg geweest? Ze pakt ze uit het gat. Er ligt geen stof meer op het papier. Zelfs niet op de oudste brief. Vreemd is dat. Mie Trees opent de brief die ze pas schreef. Ze herleest haar eigen woorden. Dan hapt ze naar adem. Onder aan de brief ziet ze:
20
‘Beste Mie Trees, Alles is goed met Jakob. Maak je maar geen zorgen. Liefs, Josse’ Ze snapt er niets van. Ze kent geen Josse. Maar alles is goed met Jakob. Dat is wat telt. Ze legt de brieven terug. Dan gaat ze weer liggen. Mie Trees sterft met een glimlach op de lippen.
22
Over auteur Joke Guns
Foto: Ann De Bode
Af en toe lees ik iets over vroeger. Ik lees over erge dingen. Dan zou ik wel willen schreeuwen. Dan zou ik wel willen roepen: niet doen! Ik zou mensen tips willen geven. Iets ergs veranderen in iets goeds. Hebben jullie dat ook wel eens?
In dit verhaal maakt Josse het leven van Mie Trees mooier. Heerlijk vind ik dat! Soms is het leven leuk. Soms gebeuren er erge dingen. Ook daar moeten boeken over zijn. Zo schreef ik een boek over afscheid nemen. ‘Over Zwaan (en over ons)’ vertelt jullie daar alles over. Af en toe is het goed om in erge dingen iets moois te zoeken! Kijk eens om je heen. Wat vind jij mooi? Groetjes, Joke Andere boeken van Joke in BiB-BoX: Juf Stok is zoek
De vlieger van Saar
Max en Malin
Een plan met een staartje
Bang voor een geest
Fotokopieerapparaten zijn algemeen verspreid en vele mensen maken er haast onnadenkend gebruik van voor allerlei doeleinden. Jammer genoeg ontstaan boeken niet met hetzelfde gemak als kopieën. Boeken samenstellen kost veel inzet, tijd en geld. De vergoeding van de auteurs en van iedereen die bij het maken en verhandelen van boeken betrokken is, komt voort uit de verkoop van die boeken. In België beschermt de auteurswet de rechten van die mensen. Wanneer u van boeken of van gedeelten eruit zonder toestemming kopieën maakt, buiten de uitdrukkelijk bij wet bepaalde uitzonderingen, ontneemt u hun dus een stuk van die vergoeding. Daarom vragen auteurs en uitgevers u beschermde teksten niet zonder schriftelijke toestemming te kopiëren buiten de uitdrukkelijk bij wet bepaalde uitzonderingen. Verdere informatie over kopieerrechten en de wetgeving met betrekking tot reproductie vindt u op www.reprobel.be. © Uitgeverij VAN IN, Wommelgem, 2016 Alle rechten voorbehouden. Behoudens de uitdrukkelijk bij wet bepaalde uitzonderingen mag niets uit deze uitgave worden vermenigvuldigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, op welke wijze ook, zonder de voorafgaande en schriftelijke toestemming van de uitgever. Auteur: Joke Guns Tekeningen: Mark Janssen Vormgeving en cover: Peer De Maeyer Zetwerk: Karin Fonténai Projectcoördinatie: Caroline Vanderhaegen Eerste druk 2016 ISBN 978-90-306-7543-3 D/2016/0078/9 Art. 563727 NUR 191