Hoofdstuk 4 Financieel periodeafsluitingsproces
In dit proces gaat de controller werkzaamheden verrichten, die ervoor moeten zorgen dat er een juiste financiële rapportage over de afgelopen maand (periode) kan worden opgevraagd. In een ERP-systeem kan dat voor een deel automatisch gebeuren, maar toch zijn er vaak boekingen die de controller zelf handmatig in het systeem moet uitvoeren, vooral als het gaat om correcties en niet vaak voorkomende posten. Daarmee geeft dit hoofdstuk een mooi inkijkje in de financiële gegevens die in een ERP-systeem als Odoo worden vastgelegd.
Een maandrapportage is in elk bedrijf verschillend, maar toch zijn er wel standaardonderdelen te noemen, die in elk bedrijf voorkomen. Zo zal de btw-aangifte en -afdracht bij vrijwel elk bedrijf maandelijks voorkomen. Ook bij deze onderwerpen zien we dat AI een handje helpt.
In dit hoofdstuk zie je ook een paar onderwerpen die niet specifiek bij de maandafsluiting horen, maar wel goed aansluiten bij de werking van het ERP-systeem. Bijvoorbeeld rechten binnen een ERP-systeem komen aan bod vanwege de maandafsluiting en worden meteen ook wat algemener besproken.
4.1 Boekingsperioden en rechten
LEERDOELEN:
De student kan beschrijven wat het doel is van blokkeerdatums en dat toepassen in Odoo.
De student kan beschrijven wat toegangsrechten regelen en kan ze oproepen in Odoo.
SCENARIO
Je gaat starten met na te gaan hoe rechten in het ERP-systeem zijn geregeld. Eerst kijk je naar de rechten die te maken hebben met de periodeafsluiting. Om te voorkomen dat er nog boekingen in een voorbije maand kunnen worden uitgevoerd, kan er een blokkeerdatum worden ingesteld.
Opgave 4.1
Ga in de boekhoudingapp naar het Menu Boekhouding, Vergrendeldatums en kijk onder de vraagtekentjes wat die data betekenen. Blijf in het scherm.
Opgave 4.2
Welke datumvelden moet je gebruiken om aan het einde van de maand de benodigde boekingen te doen, zonder het risico te lopen dat ‘gewone’ gebruikers nog in die voorbije periode kunnen boeken?
Alles vergrendelen.
Nu je toch bezig bent met rechten, ga je er meteen dieper in duiken. Daarvoor moet allereerst extra toestemming worden gegeven in de instellingenapp. Daardoor komen er ineens veel extra mogelijkheden beschikbaar, die er voor normale gebruikers niet zijn. Je bent dus extra voorzichtig bij de uitvoering van de opdrachten. Dit onderdeel stippen we alleen globaal aan en we gaan niet in op de details.
Opgave 4.3
Ga in de instellingenapp bij Menu Algemeen helemaal onderaan naar het kopje Ontwikkelaarstools en activeer de ontwikkelaarsmodus ( bovenste keuze). Je komt even later weer in de Instellingenapp.
Let op:
In de ontwikkelaarsmodus heb je meer rechten dan normaal en kun je dus sneller een onbedoelde fout maken. Werk dus zeer zorgvuldig in deze modus en zet als dat wordt gevraagd, die meteen weer uit!
Opgave 4.4
Ga in de instellingenapp naar het Menu Gebruikers & Bedrijven, Groepen. Daar zie je groepen die je als een soort rollen zou kunnen beschouwen. In die rollen zijn rechten opgenomen, die je als rol (groep) aan een gebruiker zou kunnen toekennen.
Open de groep Boekhouding/Facturatie en ga naar de tab Toegangsrechten. De toegangsrechten zijn zeer gedetailleerd weergegeven in een hele lange lijst. De lengte van de lijst bepaalt de hoeveelheid rechten die een medewerker met die rol bezit. En belangrijker: wat hij of zij allemaal mag binnen zo’n recht: – Lezen – Schrijven – Aanmaken – Verwijderen.
Je hebt de mogelijkheid om die rechten aan te passen, maar doe dat niet! Je kunt dan namelijk bij volgende opdrachten tegen problemen aanlopen.
Opgave 4.5
Tel het aantal regels in deze groep Boekhouding/Facturatie
In Odoo 19 zijn het er 52.
Opgave 4.6
Ga terug naar de groepen en open nu de groep Boekhouding/Beheerder.
Tel ook nu het aantal regels.
In Odoo 19 zijn het er 62.
Opgave 4.7
Hoe zou het kunnen dat de beheerder meer regels heeft dan de facturatiemedewerker?
De beheerder kan wellicht meer schrijf-, aanmaak- en/of verwijderrechten hebben dan de ‘gewone’ facturatiemedewerker.
Opgave 4.8
Ga in het Menu Gebruikers & Bedrijven naar Gebruikers. Je ziet daar een of meer gebruikers van het systeem staan. Je bent zelf de Beheerder, open die regel.
Van hoeveel groepen ben je lid? Zie de smart button.
In Odoo 19 ben je waarschijnlijk lid van 62 groepen (Zie smart button Groepen).
Opgave 4.9
Hoeveel toegangsrechten heb je?
In Odoo 19 heb je waarschijnlijk 1 184 toegangsrechten.
Opgave 4.10
Bij de tab Beveiliging zie je iets staan over Tweestapsverificatie. Lees eventueel de uitleg, maar stel dat niet in.
Waarom zou het voor een ERP-systeem belangrijk zijn om de toegangsbeveiliging extra goed te regelen?
Alle bedrijfsgegevens staan in het ERP-systeem en er moet worden voorkomen dat onbevoegden toegang zouden kunnen krijgen tot die gegevens. Daarom moet er behalve een gebruikersnaam en wachtwoord ook een code (op je mobieltje) worden ingevuld bij het inloggen in Odoo.
Opgave 4.11
Ga in de Instellingenapp naar het Menu Algemeen en scroll naar het kopje Ontwikkelaartools en Deactiveer de ontwikkelaarsmodus (3e keuze). Je komt weer in het hoofdscherm van Odoo.
De ontwikkelaarsrechten zijn nu weer van je gebruikersaccount gehaald. Als je dat niet uitvoert, kom je bij andere opdrachten mogelijk in de problemen en moet je met een hele nieuwe database gaan starten.
Vergeet de ontwikkelaarsmodus dus niet te deactiveren.
Zou normaal gesproken de ontwikkelaarsmodus in een bedrijf beschikbaar moeten zijn voor alle gebruikers?
Uiteraard niet. Alleen beheerders en ontwikkelaars mogen die optie beschikbaar hebben.
4.2 Rekeningschema en lokalisatie
LEERDOELEN:
De student kan uitleggen wat onder lokalisatie wordt verstaan.
De student kan uitleggen hoe/waar in Odoo grootboekposten worden gemaakt.
De student kan uitleggen wat een categorie in Odoo regelt, en kan een nieuwe categorie aanmaken in Odoo.
Het grootboekrekeningschema is in België verplicht voorgeschreven (het Minimum Algemeen Rekeningschema, kortweg MAR). Dat is bijvoorbeeld in Nederland niet het geval. In andere landen zoals de VS zijn weer heel andere regels van toepassing. Als je Odoo de eerste keer start, moet je daarom opgeven in welk land je bedrijf is gevestigd. Je noemt dat de lokalisatie. 25
Alleen bij de eerste opstart kun je daar iets instellen, de keuze kan later niet meer worden aangepast. Wel kun je desgewenst meerdere lokalisaties installeren, als je bedrijf bijvoorbeeld zowel in België als in Nederland is gevestigd.
Als je voor België kiest, krijg je automatisch het MAR.
SCENARIO
Je gaat als boekhouder het grootboekrekeningenschema verkennen. Het rekeningenschema vind je in de boekhoudingapp.
Opgave 4.13
Ga naar Menu Configuratie, Grootboekschema In de zoekbalk kun je zoeken naar ‘verkopen’.
25 Een algemene keuze voor een land, waardoor speciale instellingen voor dit land in het systeem worden opgenomen en verwerkt.
Welk rekeningnummer heeft Verkopen in België (handelsgoederen)?
700000.
Opgave 4.14
Open die rekening (klik op Bekijken) en klik op de smart button Saldo. Je ziet nu alle boekingen die op die rekening zijn gemaakt.
Klik op de bovenste regel van de verkoopfactuur (invoice) aan Knoops.
Klik in het volgende scherm (tab Boekhoudkundige documenten) op het boekstuknummer
Wat gebeurt er?
Je krijgt de originele boeking te zien met de bijbehorende verkoopfactuur. De boeking staat onder de Tab Boekingsregels.
Behalve grootboekrekeningen, heeft Odoo ook dagboeken. Zo vind je de verkoopfacturen in een dagboek Klantfacturen, de koersverschillen in een dagboek Koersverschillen en de kasmutaties in een dagboek Kas. Aan dagboeken kunnen standaardgrootboekrekeningen worden gekoppeld.
Opgave 4.15
Ga in de boekhoudingapp naar Menu Configuratie, Dagboeken en open het dagboek Verkoop. Blijf in het scherm.
Welke standaardomzetrekening is aan dit dagboek gekoppeld?
700000 Verkopen in België (handelsgoederen).
Met de smart button Boekingen kom je in de boekingen die vanuit dat dagboek zijn gemaakt.
Ook bij de producten zijn instellingen te maken, die een belangrijke rol spelen bij de boekhouding.
SCENARIO
Je gaat verder kijken in de categorieën, om te zien welke instellingen daarin zijn opgenomen.
Opgave 4.16
Ga naar Menu Configuratie, Productcategorieën en kies voor Kantoormeubelen
Misschien staat er bij jou Menu Configuratie, Categorieën, dat is ook goed. In deze categorie zijn de producten opgenomen, die vermeld staan in de smart button Producten.
In die categorie staan twee grootboekrekeningen ingevuld. Die worden door Odoo onder andere gebruikt bij het boeken van inkoop- en verkooptransacties.
Welke rekeningen zijn dat?
700000 Verkopen in België (handelsgoederen).
604000 Aankopen van handelsgoederen.
Verderop in dit hoofdstuk zie je nog enkele andere financiële instellingen.
4.3 Maandelijkse boekingen
LEERDOELEN:
De student kan uitleggen wat de betekenis is van het begrip maandelijkse boekingen (in kosten en opbrengsten).
De student kan uitleggen hoe een uitgesteld kostenmodel in Odoo werkt en het ook gebruiken in Odoo.
De student kan uitleggen wat een activamodel is en dat toepassen in Odoo.
De student kan uitleggen wat de betekenis is van afschrijvingen en dat toepassen in Odoo.
Maandelijkse boekingen is een term die onder financials wordt gebruikt om aan te geven dat kosten en opbrengsten moeten worden toegerekend aan de periode(n) waarop ze betrekking hebben, dus niet alleen eenmaal per jaar afsluiten, maar bijvoorbeeld elke maand. Dat hoeft dus helemaal niet de periode te zijn waarin het factuurbedrag betaald of ontvangen is! De reden dat bedrijven dat doen is dat ze gerichte informatie over de afgelopen maand willen weten om op tijd te kunnen bijsturen.
4.3.1 Maandelijkse kostenboekingen
SCENARIO
Bij de maandelijkse kostenboekingen gebruik je het volgende voorbeeld.
Een factuur voor verzekeringskosten van 1 maart tot 28 februari van volgend jaar kent maar één betaling, maar de kosten worden verdeeld (elke maand 1/12 van het factuurbedrag).
Je hebt het dan over een uitgesteld kostenmodel. Je betaalt de factuur ineens, maar stelt de kosten uit om ze keurig over de maanden te verdelen waarop die kosten betrekking hebben. Je hebt daarmee al gewerkt in hoofdstuk 3. De maanden waarop de kosten betrekking hebben, zie je hieronder staan..
Een ander voorbeeld is afschrijvingen op vaste activa. Een bedrijf koopt een machine die tien jaar meegaat. Er zijn dan 120 maanden te gaan voor het boeken van de kosten, anders zou in de periode van de aanschaf van de machine een hele grote kostenpost ontstaan en daarna 119 maanden geen machinekosten!
In het voorbeeld ga je uit van lineaire afschrijving, elke periode wordt hetzelfde bedrag afgeschreven. Er zijn andere methodes, maar daaraan gaan we nu voorbij.
Om met vaste activa te werken, maak je in Odoo gebruik van zogenoemde Activamodellen. Daar vul je kenmerken in, die voor een groot deel te vergelijken zijn met wat je hebt gezien bij de uitgestelde kosten. Ook maakt Odoo bij het boeken van een investeringsfactuur automatisch al een Activum aan. Daarbij wordt automatisch het factuurbedrag (exclusief btw) ingevuld in het actief. In het hoofdstuk over het inkoopproces wordt het inkopen van vaste activa ook besproken, maar volledigheidshalve herhalen we kort de inkoop.
Als voorbeeld gaan we uit van een MacBook Pro van € 2 500, exclusief 21 % btw. Het activamodel vul je in als je de factuur van de computer ontvangt en boekt.
Opgave 4.17
Ga in de boekhoudingapp naar leveranciersfacturen en maak een nieuwe leveranciersfactuur aan op basis van de volgende gegevens:
Veldnaam
Leverancier
Factuurdatum
Boekingsdatum
Vervaldatum
Omschrijving
Activarekening
Prijs exclusief btw
Btw
Invoer
Papple
Exact twee maanden vóór vandaag
Exact twee maanden vóór vandaag
Exact een maand vóór vandaag
MacBook Pro
242000
€ 2 500
21 % IG
Bevestig de factuur en noteer het factuurnummer.
Opgave 4.18
Ga naar de smart button Activa. Vul hier (waar nodig) in:
Veldnaam
Naam van het activum
Methode
Duur
Berekening
Pro ratadatum
Restwaarde na 36 maanden
Invoer
MacBook Pro
Lineair
36 maanden
Constante periodes
Exact twee maanden vóór vandaag
€ 700 (‘Niet afschrijfbare waarde’)
Vaste activarekening 242000
Afschrijvingsrekening 242009
Kostenrekening 630200
Dagboek Memoriaal
Bevestig je invoer en blijf in het scherm.
Opgave 4.19
Klik op de smart button Geboekte boekingen en noteer hoeveel er vanaf de tweede maand op de MacBook Pro wordt afgeschreven. Odoo heeft dat al automatisch voor je ingesteld.
Nu moet je verder eigenlijk niet meer omkijken naar het boeken van de afschrijvingsbedragen.
Blijf in hetzelfde scherm.
Hoeveel is het maandbedrag?
€ 50 per maand.
Die twee maanden vóór vandaag gebruiken we om al te laten zien dat er bij de afschrijvingen in dit specifieke geval al afschrijvingsboekingen zijn uitgevoerd. In de lijst met boekingen zie je onderaan twee boekingen die daadwerkelijk zijn geboekt, maar de rest staat nog op ‘concept’ omdat de boekingsdatum nog niet is aangebroken.
Opgave 4.20
Open zo’n boeking die al daadwerkelijk geboekt is.
Welke boeking zie je?
Grootboekrekeningen
630200 Afschrijvingen op materiële vaste activa
@ 240009 IT-investeringen -Afschrijving of waardeverminderingen ( - )
Debet
Credit
€ 50,00
€ 50,00
Door rekening 630200 nemen we afschrijvingskosten mee in de resultatenrekening deze periode. Je gebruikt rekening 240009 (credit) om het actief minder waard te laten worden.
Het bedrag kan afwijken.
Opgave 4.21
Ga naar grootboekrekening 240009 (menu Rapportages, Grootboek) en zoek het saldo op.
Wat stelt dit saldo voor?
De al geboekte afschrijvingen van vaste activa.
Opgave 4.22
Ga via het Menu Boekhouding naar Activa . Zoek de Macbook Pro op en ga naar de Tab afschrijvingskaart .
Zie je daar hetzelfde beeld?
Ja, ook hier zie je dat er al twee maanden zijn geboekt.
Ook voor rapportages over vaste activa kun je terecht in Odoo.
Opgave 4.23
Ga naar Menu Controle, Afschrijvingsschema
Een fraai overzicht met daarin de aanschafprijs, de afschrijvingen en de boekwaarde.
Daar kun je met filters veel verschillende views zichtbaar maken. Als je bijvoorbeeld ongeboekte boekingen wel laat tonen, kun je simuleren hoe de boekwaarde er aan het einde van het jaar zal gaan uitzien.
4.3.2
Maandelijkse opbrengstenboekingen
Ook in de omzetten kunnen maandelijkse boekingen voorkomen. Dat is het geval als je bijvoorbeeld elk kwartaal een verkoopfactuur (voor bijvoorbeeld dienstverlening) stuurt en de opbrengst maandelijks wilt boeken. Die situatie is vergelijkbaar met de vorige.
4.4
Belastingen
LEERDOELEN:
De student kan de btw-instellingen van Odoo opzoeken.
De student kan uitleggen hoe het principe van btw werkt.
De student kan een btw-aangifte uitleggen en in Odoo samenstellen.
SCENARIO
Eerst ga je de instellingen nakijken voor de btw. Als je bij het aanmaken van de database de juiste lokalisatie (België) hebt gekozen, dan moeten de instellingen eigenlijk al goed staan. Omdat je gebruikmaakt van een database die bij dit boek hoort, ga je ervan uit dat die in orde is.
Opgave 4.24
Ga in de boekhoudingapp via Configuratie naar Instellingen en kijk daar in de rubriek btw. Controleer of de instellingen als volgt zijn (en corrigeer als dat niet zo is).
Verkoop btw
Inkoop btw
Afrondmethode
Btw-aangifteperiode
Frequentie
Herinnering
21 %
21 % M
Per regel afronden
Maandelijks
7 dagen na periode
Dagboek Tax Returns
Sla op.
Opgave 4.25
In de boekhoudingapp zijn btw-instellingen verder vormgegeven onder Configuratie, Btw.
4 Financieel periodeafsluitingsproces
Daar vind je de verschillende btw-regimes met de bijbehorende grootboekrekeningen en ook de koppelingen naar de ‘vakjes’ van het (digitale) aangiftebiljet van de btw.
Je kunt er even rondkijken, maar de instellingen zijn al in orde, dus hoef je niets te wijzigen.
Bij de inkoop- en verkoopboekingen ben je de btw-rekeningen al tegengekomen. Door de instellingen die je zojuist hebt gezien, wordt geregeld dat de btw al automatisch correct wordt geregistreerd en geboekt door Odoo.
– Bij een verkoop moet je btw aan de klant in rekening brengen, die je moet afdragen via 451000 Te betalen btw. Dat bedrag is een schuld aan de Belastingdienst.
– Bij een inkoop brengt de leverancier btw in rekening, die je kunt terugvragen. Dat bedrag is dus een vordering aan de Belastingdienst, te ontvangen btw dus. We noemen dat voorbelasting. Rekening 411000 Terug te vorderen btw.
Heel kort samengevat is de situatie vlak voor het doen van aangifte:
Hierboven las je al over vakjes van het btw-aangiftebiljet. Dat vind je in de boekhoudingapp onder Rapportages.
Opgave 4.26
Maak de btw-aangifte voor de vorige maand via Boekhouding, Btwaangiften. Odoo vraagt je om een openingsdatum te kiezen. Gebruik daarvoor de eerste dag van de vorige maand. Je sluit het boekjaar op 31 december en de btw moet maandelijks worden ingediend. In de praktijk zal dat natuurlijk afhangen van het soort bedrijf waar je werkt. Klik op Toepassen.
Klik op de btw-aangifte (VAT) van de vorige maand: In behandeling Odoo zal nu vragen om een aantal zaken te controleren.
Opgave 4.27
De bankaflettering is niet vereist voor de btw-aangifte, maar wel handig om te kijken of je alle betalingen hebt kunnen matchen met facturen, bankkosten, leningen ... Als dat niet is gebeurd, staat de status op ‘anomalie’. Als dat het geval is, klik je op de knop Anomalie en dan op Gecontroleerd.
Bedrijfsgegevens. Controleer die door te klikken op bedrijfsgegevens. Ze zouden normaal in orde moeten zijn, maar als je toch nog een probleem zou hebben, dan kun je BE0589731789 (of een ander fictief btw-nummer via de website: https://www.generate-vat-number.com) gebruiken als btw-nummer, een adres en telefoonnummer uitvinden. Zorg dat dit adres wel in België ligt. Als er een probleem zou zijn met de bedrijfsgegevens, staat de status op ‘anomalie’. Als dat het geval is, klik je op de knop Anomalie en dan op Gecontroleerd.
Conceptboekingen. Dat zijn boekingen die nog niet bevestigd zijn. Controleer ze door te klikken op conceptboekingen. Als er geen conceptboekingen zijn, kun je er uiteraard niet op klikken.
Bevestig de boekingen of verwijder ze. Als je zou twijfelen, dan kun je manueel zeggen dat je de boekingen hebt gecontroleerd door te klikken op anomalie/Te controleren en dat te wijzigen naar gecontroleerd.
Factuurbijlagen. Elke leveranciersfactuur moet via Peppol ontvangen zijn geweest of moet een gedigitaliseerde factuur als bewijs hebben. Je kunt een willekeurig pdf-document toevoegen aan die boekingen of klikken op anomalie/Te controleren en dat te wijzigen naar gecontroleerd.
Matching van belastingen en landen. Die zouden sowieso in orde moeten zijn.
Mogelijk heb je ook: alleen positieve bedragen in de Btw-aangifte. Je kunt geen negatief bedrag in de btw-aangifte indienen. Dat zou hier ook niet het geval mogen zijn.
Eens alle controles zijn gebeurd, zouden die vijf (of zes) punten op gecontroleerd moeten staan. Je kunt nu klikken bovenaan op Btw-aangifte (BE) om de btw-aangifte te visualiseren. Als je tevreden bent kun je via het kruimelpad teruggaan naar het vorige scherm. Klik op bevestigen maar let op! Eens je de btw-aangifte hebt ingediend, wordt de periode ‘vastgezet’. Je kunt dus geen nieuwe lock plaatsen (je kunt, indien van toepassing, de overheid vragen om een teruggave). Als er
een melding komt dat er nog aangiftes voor voorgaande periodes moeten worden ingediend, dan kun je de vorige stappen herhalen voor de maanden waarvoor dat van toepassing is.
Klik op Indienen en vervolgens op download XML, dat is het bestand dat je normaal aan de administratie moet overmaken. Klik vervolgens op markeer als ingediend . Als je een bedrag moest overmaken, verschijnt er nu een QR-code om direct de Btw-administratie te betalen. Scan die QR-code niet, maar klik eventueel op Mark Paid.
Je zou nu drie groene bollen moeten zien bovenaan. Bekijk de btw-aangifte nog eens door te klikken op Btw-aangifte (BE).
Bekijk de regels van het aangiftebiljet en beantwoord de volgende vraag. Blijf in dit scherm.
Wat is het verschil tussen de bedragen in het onderdeel handelingen tegenover de bedragen in het onderdeel belastingen?
De bovenste veel hogere bedragen zijn de bedragen waarop de btw wordt berekend (de omzet en de aankopen). De onderste kleinere bedragen zijn de te betalen en terug te vorderen btw.
Door te gaan naar boekhouding boekingen kun je ook de boeking terugvinden die gelinkt is aan de btw-aangifte. Zoek eventueel op VAT. De afsluitboeking ziet er vereenvoudigd als volgt uit:
Op de rekening 451200 staat nu de huidige schuld aan de belastingdienst, die ook meteen moet worden betaald. Als je meer zou moeten terugvorderen van de belastingdienst dan je moet betalen, dan vind je dat terug op rekening 411200.
Wat gebeurt er verder nog?
Als de btw-aangifte is gemaakt, wordt er door Odoo (zoals je ziet) een boeking gemaakt en worden de btw-rekeningen in het afgesloten tijdvak beveiligd tegen boeken. Je kunt dan alleen nog in de daaropvolgende en latere periodes btw boeken.
De btw-aangifte moet nog wel naar de FOD financiën worden verstuurd. Die aangifte moet afhankelijk van je bedrijf maandelijks of per kwartaal gebeuren. Je kunt dat eenvoudig doen via Intervat, het online platform van de Belgische overheid waar btw-aangiftes kunnen gebeuren.
De betaling van de btw-schuld gebeurt niet automatisch, je zult die zelf moeten toevoegen aan de lijst van betalingen in de betreffende betaalrun.
SCENARIO
In België zijn bedrijven die drie jaar of langer bestaan verplicht om hun omzet in te schatten en een voorafbetaling te doen. We gaan dat hier ook simuleren.
Opgave 4.28
Ga naar je dashboard via het dagboek memoriaal. Daar staat normaal een aantal voorafbetalingen. Klik op voorafbetaling en verwijder eventueel de filter Te doen. Klik op de voorafbetaling voor het komende kwartaal. We schatten een winst van € 80.000 met een belastingsgraad van 20 %. Merk op dat er een QR-code staat om een betaling te doen naar de FOD. We gaan dat natuurlijk niet doen. Klik op mark as paid. Wat is de voorafbetaling die moet gebeuren?
€ 5 000.
4.5 Maand- en jaarafsluiting
LEERDOELEN:
De student kan aangeven wat er zoal bij een maandafsluiting aan activiteiten zijn.
De student kan simpele activiteiten van de maandafsluiting in Odoo uitvoeren.
De student kan aangeven wat er zoal bij een jaarafsluiting aan activiteiten zijn.
De student kan een eenvoudige jaarafsluiting in Odoo uitvoeren.
De student kan de vereiste financiële jaarrapportages in Odoo opzoeken.
De student kan de eigen spreadsheets van Odoo gebruiken voor simpele analyses.
De student kan een simpele cashflowrapportage samenstellen in Odoo.
4.5.1 Maandafsluiting
Ieder bedrijf kent een zogenoemde maandafsluiting en rapportage van de belangrijkste gegevens van de afgelopen maand. Vroeger werd dat veelal op papier door de controller aan het management opgeleverd, maar door de automatisering kun je ook in Odoo prima de maandelijkse resultaten presenteren in een dashboard. Voordat je resultaten gaat bekijken, voer je eerst een paar controles uit.
SCENARIO
Voor controledoeleinden ga je journaalposten controleren die in de afgelopen maand gemaakt zijn.
Opgave 4.29
Ga in de boekhoudingapp onder het menu Controle en controleer in het Dagboek Audit de journaalposten van de huidige maand en de vorige maand. Gebruik daarvoor een aangepaste datumfilter. De boekingen staan keurig per dagboek gesorteerd.
Ga na of je nu vreemde boekingen ziet, of boekingen waarin je mogelijk een fout hebt gemaakt. In de praktijk kijk je naar het gebruik van vreemde grootboekrekeningen, dubbele boekingen en grote bedragen.
Verder is het goed om ook de verkooporders na te lopen of die alle gefactureerd zijn.
Opgave 4.30
Dat doe je eenvoudig door in de verkoopapp het orderoverzicht (Menu Orders, Orders) op te vragen. Rechts bovenaan staat een icoon om kolommen te selecteren die worden getoond. Voeg daar Factuurstatus toe als die er nog niet staat. Daarna kun je heel eenvoudig zien welke orders al volledig gefactureerd zijn, maar ook de orders die nog moeten worden gefactureerd. Let erop dat je het orderoverzicht kunt sorteren (klik op betreffende kolomkop) op datum, maar ook op factuurstatus. Dat maakt het zoeken wat gemakkelijker.
Blijf in het scherm.
Opgave 4.31
Soms is ook detailinformatie nodig, bijvoorbeeld per verkooporder of per inkooporder.
In de order kun je eenvoudig naast elkaar zien welke aantallen horen bij: – Aantal – Geleverd – Gefactureerd.
Selecteer een order met de status Te factureren en open deze.
Check of in de drie hierboven genoemde velden dezelfde aantallen staan.
Blijf in het scherm.
Wat is de oorzaak dat er niets is gefactureerd?
Ofwel is er nog niets geleverd en zal men dus pas factureren als dat is gebeurd, ofwel is er wel al geleverd maar moet de verkoopdienst de verkoop factuur nog opmaken.
Opgave 4.32
Selecteer nu een order met de status Volledig gefactureerd en open die.
Staan in de drie hierboven genoemde velden dezelfde aantallen weergegeven?
Ja.
4.5.2
Voorraadwijzigingen
Een bedrijf moet elk jaar bijhouden wat de exacte waarde van haar voorraad is op het einde van het boekjaar. Dat is om drie verschillende redenen:
– Eerst en vooral kan het zijn dat er fouten in de boekhouding zijn geslopen. Er zijn te veel of te weinig aankopen/verkopen geboekt.
– Ten tweede kan het zijn dat er goederen beschadigd zijn geraakt of verloren, en dat moet worden weergegeven.
– Tot slot is er de belangrijkste reden: de garantie van het overeenstemmingsprincipe, kosten worden geboekt in het jaar dat ze tot omzet leiden. Dat laatste betekent dat als de voorraad sinds de aanvang van het kalenderjaar is gedaald, we rekening 3X0000 voorraden debiteren (n). Tegelijkertijd crediteren we de rekening 609X00 voorraadwijzigingen. Op die manier doen we onze kosten dalen. Een deel van de voorraden die we hebben aangekocht tijdens het jaar zijn namelijk niet verkocht geraakt of gebruikt geweest in de productie.
– We hebben het overeenstemmingsprincipe dus niet gerespecteerd als we die kosten in de boekhouding van dit jaar opnemen. Door de stijging van de voorraad als een daling van kosten te zien, boeken we alleen de kosten van de producten die effectief als kost van dit boekjaar zijn verkocht.
Omgekeerd: als de voorraad gedaald is tijdens het jaar, dan crediteren we 3X0000 voorraden en debiteren we 609X00. Er zijn dus meer kosten dit jaar, opnieuw zodat we het overeenstemmingsprincipe respecteren. Als we minder voorraad hebben, hebben we dus eigenlijk een aantal producten verkocht of verbruikt die we dit jaar niet hebben aangekocht (en waarvoor we dit jaar geen kosten in rekening hebben gebracht). Om het overeenstemmingsprincipe te respecteren moeten we eigenlijk de waarde van die handelsgoederen dit jaar als kost hebben. Dat doen we dus door rekening 609400 te debiteren.
In Odoo kun je de waarde van de huidige voorraad terugvinden in de balans. Ga in de boekhoudingapp naar het rapportagesmenu en kies balans. Daar zie je de huidige waarde van de voorraad op rekening 34. Hoeveel bedraagt de (begin)waarde van de voorraad?
€ 64 702,00
Over de voorraadwaardering
Er zijn verschillende mogelijkheden om de voorraad bij te houden. Het is mogelijk te kiezen voor automatische voorraadboekingen (dat is handig voor analytische doeleinden en baseert zich op het Anglosaksisch principe rond boekhouden).
In België is het boekhoudkundig gebruikelijker om de voorraad periodiek bij te houden. Dan gaat men eerst met de voorraadwerknemers controleren of de voorraad die in het systeem staat nog klopt. Vervolgens boekt men de voorraadwijziging. Voor die oefening gaan we ervan uit dat onze voorraad die in het systeem geregistreerd staat, ook effectief onze voorraad is en er niets verloren is gegaan.
Ga via de boekhoudingapp naar Controle, Voorraadwaardering. Je ziet de beginbalans en de eindbalans van de voorraad. Klik op boeking genereren. Indien de totale waarde van de voorraad lager ligt dan XX dan is er sprake van een voorraaddaling. We crediteren in dat geval de rekening 3X0000 en debiteren de rekeningen 609X00. Indien de totale waarde van de voorraad boven de XX ligt dan is er sprake van een voorraadstijging. In dat geval debiteren we de rekening 3X0000 en crediteren we de rekening 60X400. Klik vervolgens op boeken. Je kunt de boeking opnieuw bekijken via Boekhouding boekingen.
4.5.3
Jaarafsluiting
Facturen en kosten moeten alle geregistreerd zijn en ook daadwerkelijk zijn geboekt. Verder moet de reconciliatie (aflettering tussen documenten, zoals een openstaande verkoopfactuur en een ontvangen bankbetaling door een klant) van alle documenten zijn afgewikkeld. Ook tussenrekeningen moeten zoveel mogelijk worden leeggeboekt (bijvoorbeeld geld onderweg tussen kas en bank). Ook afschrijvingen en andere maandelijkse kostenboekingen moeten zijn uitgevoerd. Dat ben je al tegengekomen bij de maandafsluiting.
Nadat dit alles is gedaan en gecontroleerd, is er eigenlijk nog maar één handmatige stap die je moet nemen. De grootboekrekeningen die kosten en opbrengsten bevatten moeten worden weggeboekt naar een balansrekening:
Winst van het lopende jaar. Daarmee staan de kosten- en de opbrengstrekeningen weer op 0 als uitgangspositie voor het nieuwe boekjaar. Dat doe je normaal snel nadat een nieuw boekjaar is gestart, voor alle boekingen die in het oude jaar zijn gemaakt.
Ga in de boekhoudingapp naar Boekhouding, Vergrendeldatums.
Er zijn vier verschillende data die je kunt gebruiken.
– Verkoop vergrendelen, Vergrendel inkoop, Btw-aangifte vergrendelen: die gaan over de afsluiting van een periode voor alle gebruikers, behalve specifieke medewerkers van de administratie, die belast zijn met de jaarafsluiting;
– Alles vergrendelen: die sluit de periode af voor alle gebruikers, zonder uitzondering.
De optie vergrendeldatums is normaal alleen zichtbaar voor die medewerkers van de administratie. Maar omdat je daarmee gaat oefenen, is hij ook voor jou zichtbaar gemaakt.
4.36
Ga in het menu Rapportages naar de Balans.
In Odoo zijn de wettelijk vereiste rapportages beschikbaar. We noemen dat externe verslaggeving. De meeste worden maar eenmaal per boekingsperiode opgemaakt (over het voorbije jaar). Die rapporten zijn:
– Balans
– Winst- en verliesrekening
– Belastingaangiftes.
Daarnaast zijn er ook managementrapportages. Daarvan noemen we:
– Grootboek
– Saldibalans (die helaas in Odoo Proefbalans heet)
– Ouderdomsanalyse klant en ouderdomsanalyse leverancier
– Afschrijvingsrapportages (onder menu Controle)
– Kosten- en opbrengstenrapportages.
Voor de managementrapportages gebruik je veelal de Dagboeken in het Controlemenu. We noemen dat bij boekhouden ook wel de journaalposten, Odoo heeft het altijd over boekingen. Via de boeking kun je ook de details inzien en zelfs vaak ook het onderliggende document (bijvoorbeeld een factuur) zien.
Eerst nog even een paar belangrijke best practices voor reporting.
– Filters zijn je beste vrienden. In plaats van door lange lijsten met gegevens te zoeken, kun je het zoekwerk beperken door slim gebruik te maken van filters.
– De saldibalans kan beter leesbaar worden gemaakt door gebruik te maken van rekeninggroepen.
– Iedere rapportage kan worden geëxporteerd in .xlsx- en .pdf-vormen. Je kunt ze opslaan in de documentenapp (en eventueel zelfs van daaruit met externen delen).
– Vanuit de wettelijke rapportages kun je in Odoo altijd doorklikken naar de onderliggende (gedetailleerdere) registraties en meestal ook naar de onderliggende documenten.
4.37
Ga in de boekhoudingapp naar het menu Rapportages en stel vast dat er zes rubrieken zijn van rapportages.
Opgave 4.38
Ga opnieuw naar de rapportage Balans en blijf in dit scherm.
Welke datumfilters zijn er mogelijk?
Vandaag, einde van de vorige maand, einde van vorig kwartaal, einde van vorig boekjaar en specifieke datum.
Opgave 4.39
Ook zijn er vergelijkingen mogelijk, je krijgt dan meerdere kolommen te zien in het rapport. Kies hier voor Zelfde periode vorig jaar en voer dan het cijfer 1 in.
Het kan zijn dat er een lege kolom verschijnt, omdat de werkdatabase niet zoveel gegevens bevat. Kies eventueel als specifieke datum voor de datum waarop je de database hebt aangemaakt om de veranderingen ten opzichte van de beginbalans te bekijken.
Je kunt alle dagboeken als filter kiezen of gerichter zoeken. Ook kun je alleen definitieve boekingen zien of ervoor kiezen om ook ongeboekte regels te zien. Dat laatste doe je dan uit simulatiedoelstellingen. Je wilt dan bijvoorbeeld weten hoe de kosten zich verder in het jaar ontwikkelen. Je kunt subtotalen al dan niet uitvouwen en nog veel meer.
Opgave 4.40
Ook kun je in een regel binnen de balans kiezen om de grootboekposten van een specifieke rekening te zien. Probeer dat zelf uit met de rekening 400000 Handelsdebiteuren. Zoals je ziet, kun je ook een aantekening maken, wat erg handig is als je een foutje of een afwijking vindt. Als je een aantekening maakt, zie je een tekstballonnetje achter de grootboekrekening verschijnen. Probeer ook dat uit.
4.5.4
Odoo spreadsheets en dashboards
Bij spreadsheets maak je in de praktijk veelal gebruik van zogenoemde draaitabellen ( pivot tables). In Odoo is een (eigen) spreadsheetapp aanwezig en die heeft die mogelijkheid ook. Handig om gegevens vanuit verschillende gezichtspunten te benaderen.
SCENARIO
Je gaat aan de slag met spreadsheets en dashboards in Odoo.
Opgave 4.41
Ga naar de rapportage Factuuranalyse. Omdat je niet veel hebt gefactureerd, is er misschien niet veel te zien, maar je kunt het idee van de draaitabel daarin wel mooi bekijken.
In de rechterbovenhoek kun je schakelen tussen diagram (grafiek) en draaitabel (spreadsheet).
Klik op Draaitabel en zie dat je door op de plusjes te klikken verschillende zienswijzen hebt op dezelfde gegevens.
Blijf in dit scherm.
Opgave 4.42
Onder de knop Meetwaarden vind je verschillende mogelijkheden. Stel vast dat je ook hoeveelheden kunt bekijken.
Blijf in dit scherm.
Opgave 4.43
Klik op de knop Invoegen in Spreadsheet en kies een lege spreadsheet . Klik op Invoegen. Je ziet een soort Excelbestand, maar het is de in Odoo gebouwde spreadsheetapp. Geef de spreadsheet een Naam: Oefening. Het bestand is overigens opgeslagen in de documentenapp
In Odoo bestaat ook een dashboardapp, waarin een aantal dashboards zijn aangemaakt. De gegevens worden uiteraard direct uit de database gehaald. Niet alleen tabellen, maar ook grafieken zijn mogelijk. Ook kun je er gebruikmaken van allerlei filters.
Je kunt zelf ook dashboards ontwerpen, maar dat valt buiten de reikwijdte van dit boek.
Opgave 4.44
Ga naar de dashboardsapp en klik op Boekhouding, boekhouding om een samenvatting te zien van KPI’s (Key Performance Indicators) over de omzet, het debiteurensaldo, de kosten en het crediteurensaldo.