Solar wordt online uitgebreid met: - informatie- , verdiepings- en zoekopdrachten bij de verschillende thema’s. - (links van) beeldfragmenten met verwerkingsopdrachten (met indeling volgens moeilijkheid **=moeilijk; *=eenvoudig) en modeloplossingen - ontdekplaten - evaluatievoorbeelden voor toetsen, taken en examens met modeloplossingen (met aandacht voor de moeilijkheidsgraad **=moeilijk; *=eenvoudig)
Er wordt ingezet op uitbreiding (online) onder de vorm van mini-dossiertjes over de ontbrekende onderwerpen, meer evaluatievoorbeelden, kijkopdrachten bij beeldfragmenten en verdiepende opdrachten.
1
Wat betreft de nieuwe eindtermen voor het schooljaar 2019-2020 is de methode Solar nog heel bruikbaar. Er wordt in 2019 ingezet op het integrale behoud van de leerwerkboeken, en daarnaast op digitale ondersteuning. Als gebruiker mag u zich verwachten aan de uitbreiding (online) in de vorm van mini-dossiertjes over de ontbrekende onderwerpen, meer evaluatievoorbeelden, kijkopdrachten bij beeldfragmenten en verdiepende opdrachten.
Algemene duiding
Inventarisatie SOLAR van de inhouden per thematische fiche en per eindterm
Er worden verdiepingsopdrachten (een aantal voorzien met proefverslag voor de leerlingen) aangeboden via Diddit: ● onderzoek van soorten stoffen en eigenschappen van materie ● volume- en massabepaling (Cola vs Cola Light) ● het maken van kristallen ● extra proefjes mbt tot de aggregatietoestanden ● extra proef mbt tot de fase-overgangen ● extra opdracht in verband met het deeltjesmodel ● extra opdrachten zuivere stof/mengsel
Oefeningen zijn beschikbaar via Diddit (module oefenen, thema 5 en 6) en gaan over: ● massa ● volume ● zuivere stof en mengsel ● aggregatietoestanden ● deeltjesmodel ● faseovergangen ● lucht en luchtdruk
Bij ieder onderdeeltje zal gewerkt worden met een checklist voor de leerlingen over de te kennen en te kunnen leerstof.
Bij dit thema past heel veel beeldmateriaal en/of animatiemateriaal. Per filmpje worden verwerkingsopdrachten voorzien, al dan niet gelabeld en voorzien van een moeilijkheidsniveau.
Voor de huidige Solar-gebruiker vind je deze inhouden terug in thema 6, deze inhouden worden in het tweede jaar verder uitgediept. De eindtermen die aan dit thema gekoppeld zijn komen terug in het leerwerkboek. Ook de eindtermen met betrekking tot de wetenschappelijke methode komen aan bod. De verdieping van deze inhouden kan gebeuren aan de hand van de verdiepende opdrachten die beschikbaar zullen zijn in het onlinelesmateriaal van de leerkracht. De verdiepingsopdrachten vormen ook de sleutel tot binnenklasdifferentiatie.
Ondersteuning voor de leerkracht:
Thema Materie
2
Blz. in leerwerkboek
S1 blz. 140-141
S1 blz. 142-148 S2 blz. 172-178
S1 blz. 137 S2 blz. 166-171
S1 blz.130-151
afbakening
aggregatietoestanden
faseovergangen
thermisch uitzetten en krimpen van stoffen
deeltjesmodel
leerstof tweede jaar!
Diddit > Thema 5 ● onderzoek van soorten stoffen en eigenschappen van materie ● volume- en massabepalingen (Cola vs Cola light) Diddit > VERDIEPING > Thema 6:
●
Diddit > VERDIEPING > Thema 5 ● extra proef mbt tot de fase-overgangen
Diddit > Thema 5 ● eigenschappen van stoffen in verschillende aggregatietoestanden (experimenteel onderzoek) ● bundeltje met extra proefjes rond het begrip “aggregatietoestanden”
Extra materiaal
Thema 6 in Solar 1
Thema 7 in Solar 2
Thema 6 in Solar 1 Herhaling/uitbreiding in Solar 2 thema 7
Herhaling in Solar 2 thema 7
Thema 6 in Solar 1
Thema/leerjaar
De leerlingen brengen waarneembare fysische verschijnselen in verband met temperatuursveranderingen op basis van het deeltjesmodel
proefverslag volumebepaling van een onregelmatig voorwerp proefverslag lucht/gassen het maken van barometer (toepassing luchtdruk) de maagdenburgse bollen eigenschappen van stoffen in verschillende aggregatietoestanden (experimenteel onderzoek) scheidingstechnieken voor mengsels (experimenteel onderzoek)
ET 9.20
● ● ● ● ● ●
3
S1 blz. 122-125
S1 blz. 139
zuivere stof en mengsel
deeltjesmodel
Blz. in leerwerkboek
S2 blz. 184-191
S2 blz. 192-195
afbakening
chemische omzetting
atoom en molecule
ET 1.9 tem 1.13
Thema 6 en 7 in Solar 2
Diddit > Thema 6 ● extra proef rond het begrip ‘Deeltjesmodel’’ (met oplossing) Diddit > Thema 6: ● Kijkopdrachten in verband met het deeltjesmodel
Diddit > Thema 5 ● het maken van kristallen ● het scheiden van mengsels ● extra opdrachten zuivere stof/mengsel
Extra materiaal
Thema 6 in Solar 1
Thema 5 in Solar 1, beperkt tot een paar theoretische invalshoeken
Thema/leerjaar
leerstof tweede jaar
leerstof tweede jaar
Extra materiaal
de wetenschappelijke methode
Thema 8 in Solar 2
Thema 8 in Solar 2
Thema/leerjaar
De leerlingen lichten het onderscheid tussen een verandering van aggregatietoestand en een waarneembare chemische omzetting toe.
Blz. in leerwerkboek
ET 9.22
leerstof tweede jaar
●
De leerlingen onderscheiden zuivere stoffen en mengsels in authentieke contexten en op basis van het deeltjesmodel.
S2 blz. 144-146 S2 blz. 178-179
afbakening
ET 9.21
temperatuur
Kijkopdrachten in verband met het deeltjesmodel
●
4
Blz. in leerwerkboek Diddit > Thema 5 en 6 zie verschillende leerlingenproeven en proefverslagen (verdiepingsopdrachten / evaluatie)
Extra materiaal
Thema/leerjaar
Ketnet: - https://www.ketnet.be/programma/superbrein/gevuld-glas-omkeren
●
Evaluatiemateriaal: Er zijn toets- en examenvragen voorzien, alsook extra taken en proefverslagen.
5
Beeldmateriaal voor sterkere klasgroepen: - https://schooltv.nl/video/mengen-en-scheiden-zout-in-water-is-een-oplossing/ (verwerkt in verdiepingsopdracht scheiden van mengsels) - https://schooltv.nl/video/kernpunt-afl7-stoffen-en-materialen-deeltjes/#q=materie - https://schooltv.nl/video/filtreren-hoe-maak-je-een-troebele-vloeistof-helder/#q=filtreren (met kijkopdracht, iets moeilijker) - Beeldmateriaal op Ted-Ed (youtube) - https://www.youtube.com/watch?v=yQP4UJhNn0I (in het Engels)
PHET: - https://phet.colorado.edu/en/simulation/states-of-matter (met kijkopdracht) - https://phet.colorado.edu/sims/html/states-of-matter-basics/latest/states-of-matter-basics_nl.html (met opdracht)
●
Aanvullend bruikbaar materiaal bij het thema: ● Beeldmateriaal op https://schooltv.nl/ - https://schooltv.nl/video/3-vormen-van-water-wat-gebeurt-er-met-water-als-je-het-heel-koud-of-heel-warm-maakt/#q=smelten - https://schooltv.nl/video/veranderingen-van-aggregatietoestanden-hoe-komt-het-dat-energieveranderingen-tottoestandsverander/#q=stollen (met kijkopdracht) - https://schooltv.nl/link/de-waterkringloop/#q=verdampen -https://schooltv.nl/video/sublimeren-van-jood-waarom-geeft-een-joodkristal-een-paarse-damp-af/#q=materie (aansluitend bij Solar 1 blz. 147) -https://schooltv.nl/video/snapje-aggregeren-maar-condenseren-wat-is-dat/ (met kijkopdracht)
afbakening
S1 blz. 167 -168
kracht als vector
zwaartekracht
Blz. in leerwerkboek
afbakening
ET 9.24
Diddit > Thema 7 ● link met STEM: het maken van een eierlander (zie verdiepingsopdrachten /
Diddit > Thema 7 ● taak “Krachten in de actualiteit”
Extra materiaal
Thema 7 in Solar 1 (krachten en hun uitwerkingen)
Thema/leerjaar
De leerlingen leiden de uitwerking van krachten af uit authentieke contexten.
Via Diddit zullen verdiepende oefeningen op deze inhouden worden aangereikt: ● onderzoek naar krachten en de uitwerkingen van een kracht. ● oefeningen op snelheid ● krachten in de actualiteit (taak) ● maken van een eierlander (STEM)
Oefeningen op krachten zijn beschikbaar via Diddit (module oefenen, thema 7)
Bij ieder onderdeeltje zal gewerkt worden met een checklist voor de leerlingen over de te kennen en te kunnen leerstof.
Bij dit thema past heel veel beeldmateriaal. Per filmpje worden verwerkingsopdrachten voorzien, al dan niet gelabeld en voorzien van een moeilijkheidsniveau.
6
Voor de huidige Solar-gebruiker vind je deze inhouden terug in thema 7. De verdieping van deze inhouden kan gebeuren aan de hand van de opdrachten die beschikbaar zullen zijn in het onlinelesmateriaal van de leerkracht. Er wordt werk gemaakt van een extra informatieblad of bundel over zwaartekracht en oefeningen op snelheid. Ook een proef naar het verband tussen snelheid, tijd en afstand wordt opgenomen.
Ondersteuning voor de leerkracht:
Thema Kracht en snelheid
Blz. in leerwerkboek
zie leerlingenproeven en proefverslagen (verdiepingsopdrachten / evaluaties)
Extra materiaal
in Solar 1 wordt heel kort het begrip ‘Snelheid’ aangehaald
Thema/leerjaar
de wetenschappelijke methode
Diddit > Thema 7 ● uitgebreide bundel met extra oefeningen rond het begrip ‘Snelheid’(met oplossing) ● proefverslag snelheid/afstand/tijd
Aanvullend bruikbaar materiaal bij het thema: ● Beeldmateriaal op https://schooltv.nl/ - https://schooltv.nl/video/welk-dier-is-het-snelst-120-kilometer-per-uur/#q=snelheid (met eenvoudige kijkopdracht) - https://schooltv.nl/video/veerkracht-veerkracht-wordt-voor-van-alles-gebruikt/#q=krachten (zonder kijkopdracht, enkel ter illustratie) - https://schooltv.nl/video/magneten-hoe-werken-ze-eigenlijk/#q=krachten (met kijkopdracht, iets moeilijker)
afbakening
ET 1.9 tem 1.13
S1 blz. 169
Thema/leerjaar
Extra materiaal
Blz. in leerwerkboek
in Solar 1 wordt heel kort het begrip ‘Snelheid’ aangehaald
Thema 7 in Solar 1
afbakening
Diddit > Thema 7 ● uitgebreide bundel met extra oefeningen rond het begrip ‘Snelheid’(met oplossing)
Diddit > Thema 7 ● onderzoek naar krachten en effecten van krachten
De leerlingen onderzoeken het verband tussen snelheid, afstand en tijd.
S1 blz. 169
S1 blz. 170 - 173
ET 9.25
snelheid als verhouding
effecten van een kracht
evaluatie)
7
Evaluatiemateriaal: Er zijn toets-en examenvragen voorzien, alsook extra taken en proefverslagen.
Differentiatiemateriaal: Beeldmateriaal voor sterkere klasgroepen: - https://schooltv.nl/video/zwaartekracht-in-het-luchtledige-vallen-alle-voorwerpen-even-snel/ (opstellen van een proefverslag aan de hand van een demonstratievideo) - https://schooltv.nl/video/isaac-newton-vader-van-de-zwaartekracht/#q=krachten (met beperkte kijkopdracht)
â—?
- https://schooltv.nl/video/zwaartekracht-hoe-kom-je-los-van-de-aarde/#q=zwaartekracht (zonder kijkopdracht, enkel ter illustratie) - https://schooltv.nl/video/zwaartekracht-zorgt-ervoor-dat-je-op-de-grond-blijft/#q=zwaartekracht (met kijkopdracht, iets moeilijker) Youtube: - https://www.youtube.com/watch?v=MEA8ZeKAbc4 (ter illustratie)
8
Blz. in leerwerkboek
S1 blz. 81 - 90
afbakening
cel als basiseenheid
ET 9.28
Diddit > Thema 4 ● zelf preparaten maken en bekijken ● verdiepingsopdracht practicum microscopie waterpest, tomaat, zetmeelkorrels rijpe
Extra materiaal
Thema 4 in Solar 1
Thema/leerjaar
De leerlingen leggen de samenhang tussen de verschillende organisatieniveaus in een organisme uit met de cel als basiseenheid.
Verdiepingsopdrachten worden via Diddit aangereikt: ● extra practica ivm microscopie ● microscopische onderzoek van ééncelligen (o.a. pantoffeldiertje)
Oefeningen zijn beschikbaar via Diddit (module oefenen, thema 4) en gaan over: ● cellen van planten en dieren ● organen en weefsels ● stelsels en organen ● werken met de microscoop
Bij ieder onderdeeltje zal gewerkt worden met een checklist voor de leerlingen over de te kennen en te kunnen leerstof.
Bij dit thema past heel veel beeldmateriaal en/of animatiemateriaal. Per filmpje worden verwerkingsopdrachten voorzien, al dan niet gelabeld en voorzien van een moeilijkheidsniveau.
9
Voor de huidige Solar-gebruiker vind je deze inhouden terug in thema 4. Beide eindtermen die aan dit thema gekoppeld zijn komen terug in het leerwerkboek. Ook de eindtermen met betrekking tot de wetenschappelijke methode komen aan bod. De verdieping van deze inhouden kan gebeuren aan de hand van de opdrachten die beschikbaar zullen zijn in het onlinelesmateriaal van de leerkracht.
Ondersteuning voor de leerkracht:
Thema Organisatie van levende materie
Blz. in leerwerkboek
S1 blz. 90-99
zie leerlingenproeven en verdiepingsmateriaal
Extra materiaal
de wetenschappelijke methode Thema/leerjaar
Thema 4 in Solar 1
Beeldmateriaal op youtube: - https://www.youtube.com/watch?v=U-VzuZrArFA (hoe maak je een preparaat)
Informatiebronnen: - https://biologielessen.nl/index.php/vergroten/517-werken-met-de-microscoop
Werkbladen ‘Microscoop’ op www.bioplek.org : - https://www.bioplek.org/1klas/1klasmicroscoop.html
Extra animatiemateriaal op www.bioplek.org : - https://www.bioplek.org/1klas/1klas_cellen.html - https://www.bioplek.org/animaties/fotosynthese/bladonderbouw.html
●
●
●
●
Aanvullend bruikbaar materiaal bij het thema: ● Beeldmateriaal op https://schooltv.nl/ - https://schooltv.nl/video/huidmondjes-het-openen-en-sluiten-van-huidmondjes/#q=microscoop (als kijkopdracht na microscopisch onderzoek van een preiblad; iets moeilijker) - https://schooltv.nl/video/van-cel-tot-stelsel-een-kijkje-diep-onder-onze-huid-naar-cellen-en-organen/#q=cel (met kijkopdracht, eenvoudig) - https://schooltv.nl/video/celveroudering-door-steeds-meer-cellen-groeien-we/#q=cel (zonder kijkopdracht) - https://schooltv.nl/video/waarom-worden-we-ouder-groeien-door-cellen/#q=cel (zonder kijkopdracht)
afbakening
ET 1.9 tem 1.13
organisatieniveaus
banaan microscopisch onderzoek van ééncelligen
10
https://www.bioplek.org/techniekonderbouw/microscoop.html
Evaluatiemateriaal: Er zijn toets-en examenvragen voorzien, alsook extra taken en proefverslagen.
-
11
De inhouden van de didactische fiche lenen zich ook zeer sterk tot het uitdiepen van leerstof. Dit kan onder andere door de verdiepende opdrachten, aangereikt via Diddit. ● aanpassing van bloemen aan de bestuiving ● studie van de ongeslachtelijke voortplanting van bloemplanten (ook aanwezig als minidossier) ● de wereld van de honingbij als verdieping bij de bestuiving en bevruchting ● studie en bouw van een vogelei
Oefeningen zijn beschikbaar via Diddit (module oefenen, thema 1, 2 en 3) en gaan over: ● de bloemplant ● bestuiving en bevruchting ● bouw van een bloem ● functie van de bloemdelen ● zaad -en vruchtvorming ● bouw en functie van de voortplantingsorganen ● puberteit ● geboorteregeling en soa’s ● geslachtsgemeenschap, bevruchting, zwangerschap en geboorte
Bij ieder onderdeeltje zal gewerkt worden met een checklist voor de leerlingen over de te kennen en te kunnen leerstof.
Bij dit thema past heel veel beeldmateriaal. Per filmpje worden verwerkingsopdrachten voorzien, al dan niet gelabeld en voorzien van een moeilijkheidsniveau.
12
Voor thema 1 (delen en functies van de bloemplant) zijn er geen echte eindtermen meer opgenomen in de didactische cahiers maar duiding bij de verschillende plantenonderdelen is wel nodig om de voortplanting bij planten, zowel geslachtelijk als ongeslachtelijk, verder uit te diepen met leerlingen. De verdieping van deze inhouden kan gebeuren aan de hand van opdrachten, terug te vinden op Diddit.
Voor de huidige Solar-gebruiker vind je deze inhouden terug in thema 1, 2 en 3.
Ondersteuning voor de leerkracht:
Thema Organismen planten zich voort
voortplanting en ontwikkeling van wandelende takken informatie-opdracht over het verband tussen voortplanting en milieu bij gewervelde dieren de verspreiding van zaden en vruchten
Aseksuele en seksuele voortplanting
afbakening
ET 9.31
afbakening
ET 9.30 Extra materiaal
Thema 3 in Solar 1
Thema/leerjaar
S1 blz. 28 tem 47
Blz. in leerwerkboek
Diddit > Thema 2 ● de embryonale ontwikkeling van de kip (met dissectie van een kippenei) ● aanpassingen van organismen aan hun manier van voortplanten (het
Diddit > Thema 2 ● Experimenteel onderzoek rond het ongeslachtelijk voortplanten mbv van knoppen, bollen, wortelstokken etc, ● Informatieopdracht ivm klonen
Extra materiaal
Thema 2 in Solar 1
Thema/leerjaar
de leerlingen vergelijken voortplantingswijzen van planten en dieren aan de hand van voorbeelden
S1 blz. 50 tem 70
Blz. in leerwerkboek
de leerlingen leggen het verloop van de voortplanting bij de mens uit
13
De leerstof over de aseksuele voortplanting van planten en dieren en de begrippen gender, seksuele oriëntatie en identiteit ontbreken in de methode en worden online uitgewerkt via een kort werkblad of minidossier. Ook de duiding rond homoseksualiteit, doorgeven van erfelijke kenmerken, een werkblad over tweelingen en informatieblaadjes over seksueel misbruik en abortus worden toegevoegd. Hiervoor kan onder andere gewerkt worden met het Ketnet-programma (de Dr. Bea-show). De werkblaadjes zijn beschikbaar in het onlinelesmateriaal en zijn te gebruiken wanneer de klasgroep er zich toe leent.
● ● ●
ET 7.7
voortplanting: eisprong, zaadlozing, bevruchting, zwangerschap, geboorte
●
2 ontdekplaten over soa’s en anticonceptie
de leerlingen verklaren mentale en lichamelijke ontwikkelingen binnen de puberteit
S1 blz. 64 tot en met kijkopdrachten 69
S1 blz. 72 tem 74
Diddit > Thema 2 ● werkblad met tabel voor zoekopdracht ivm soa’s
S1 blz.58 tem 60
menstruatie, vruchtbaarheid, anticonceptie, preventie soa’s
zie ET 7.7
Diddit > Thema 2 ● Minidossier: Anders of toch niet
S1 blz. 56 tem 63
seksuele oriëntatie en gender
morfologische ontwikkeling binnen de puberteit
●
●
●
●
verband tussen voortplanting en het milieu bij gewervelde dieren) = een informatie-opdracht aanpassingen van bloemen en dieren aan bestuiving voortplanting en ontwikkeling van wandelende takken studie van de ongeslachtelijke voortplanting van planten de verspreiding van zaden en vruchten
14
Afbakening
ET 1.10
Afbakening
ET 1.9
Afbakening
ET 7.8
Afbakening
Diddit >VERDIEPING> Thema 2 ● Werkblad homoseksualiteit ● Werkblad grensoverschrijdend gedrag + seksueel misbruik ● Werkblad tweelingen ● Werkblad doorgeven van erfelijke kenmerken en evolutie
Diddit > Thema 2 ● Minidossier: “Anders of toch niet?”
Extra materiaal
Thema/leerjaar
Extra materiaal
Thema/leerjaar
Blz. in leerwerkboek
Extra materiaal
Thema/leerjaar
15
De leerlingen formuleren een hypothese in functie van een onderzoeksvraag aan de hand van aangereikte criteria. (transversaal)
Blz. in leerwerkboek
De leerlingen formuleren voor een afgebakend probleem een onderzoeksvraag aan de hand van aangereikte criteria. (transversaal)
Blz. in leerwerkboek
kijkopdrachten
S1 blz. 56 tem 59
Thema/leerjaar
de leerlingen beschrijven hoe om te gaan met relationele en seksuele integriteit
Extra materiaal
Blz. in leerwerkboek
Extra materiaal
Thema/leerjaar
Extra materiaal
Thema/leerjaar
Blz. in leerwerkboek
Extra materiaal
Voortplanting bij de mens: ● Youtube: ○ https://www.youtube.com/watch?v=8HVAh_FGHks (Groeipijnen, Teenfacts) (Met kijkopdracht) ● Dokter Bea-show van Ketnet (of Nederlandse versie: Dokter Corrie-show) ● Beeldmateriaal op https://schooltv.nl/ ○ https://schooltv.nl/video/ovulatie-eisprong/#q=ovulatie (met kijkopdracht)
Thema/leerjaar
De leerlingen formuleren een antwoord op een onderzoeksvraag of hypothese aan de hand van aangereikte richtlijnen. (transversaal)
Blz. in leerwerkboek
16
De leerlingen voeren een oplossingsstrategie systematisch uit i.f.v. een onderzoek of een probleem. (transversaal)
Blz. in leerwerkboek
De leerlingen voeren stapsgewijs een onderzoekstechniek uit om digitale en niet digitale gegevens te verwerven i.f.v. een onderzoeksvraag. (transversaal)
Aanvullend bruikbaar materiaal bij het thema:
Afbakening
ET 1.13
Afbakening
ET 1.12
Afbakening
ET 1.11
informatie bij https://www.sensoa.be/
●
Evaluatiemateriaal: Er zijn toets-en examenvragen voorzien, alsook extra taken en proefverslagen.
Voortplanting bij planten: ● Beeldmateriaal op https://schooltv.nl/ ○ https://schooltv.nl/video/hoe-teel-je-een-nieuwe-aardappelsoort-geslachtelijke-en-ongeslachtelijkevoortplanting/#q=%22voortplanting%22 ○ https://schooltv.nl/video/fruit-verbouwen-in-je-eigen-moestuin/#q=%22voortplanting%22 ● Beeldmateriaal op https://biologielessen.nl/ ○ https://www.youtube.com/watch?v=MuQ4cOxgcR0 (bestuiving en bevruchting bij planten)
Zeer mooie “reportage”: https://www.dailymotion.com/video/x2wzmdx L’Odyssée de la Vie, zonder woorden maar vat de hele voortplanting samen van bevruchting tot en met de embryonale ontwikkeling
17
https://schooltv.nl/video/voortplanting-van-vrijen-tot-geboorte/ (eenvoudig uitgelegd met beperkte kijkopdracht) https://schooltv.nl/video/bio-bits-vmbo-voortplanting-zwangerschap-1/ (zonder kijkopdracht) https://schooltv.nl/video/bio-bits-onderbouw-mens-en-lichaam-afl8-voortplanting/ (met kijkopdracht) https://schooltv.nl/video/ovulatie-eisprong/#q=ovulatie (met kijkopdracht) https://schooltv.nl/video/productie-zaadcellen-het-mannelijk-voortplantingsorgaan-in-actie/ (met kijkopdracht, vrij eenvoudig, gaat wel snel) https://schooltv.nl/video/ontwikkeling-ongeboren-baby-een-kijkje-in-de-buik-van-een-zwangerevrouw/#q=ontwikkeling%20ongeboren%20baby (met kijkopdracht) https://schooltv.nl/video/erfelijkheid-vorming-van-geslachtscellen/ (moeilijk met kijkopdracht) https://schooltv.nl/video/voortplanting-van-vrijen-tot-geboorte/#q=voortplanting (eenvoudig) https://schooltv.nl/video/jongen-of-meisje-primaire-geslachtskenmerken/ (eenvoudig met gebundelde kijkopdracht) https://schooltv.nl/video/puberteit-meisje-wat-verandert-er-in-het-lichaam-van-een-meisje-als-ze-in-de-puberteit-komt/ (eenvoudig) (gebundelde kijkopdracht) https://schooltv.nl/video/puberjongen-wat-verandert-er-aan-de-buitenkant-van-het-lichaam-van-een-jongen-in-de-puberteit/ (eenvoudig) (gebundelde kijkopdracht) https://schooltv.nl/video/dna-een-code-in-je-lijf/ (eenvoudig), met kijkopdracht) https://schooltv.nl/video/tweelingen-er-zijn-eeneiige-en-twee-eiige-tweelingen/ (moeilijker, met kijkopdracht)
●
○ ○
○
○ ○ ○ ○
○
○ ○ ○ ○ ○
Extra materiaal
Blz. in leerwerkboek
S1 blz. 100-104
S1 blz. 100-104
afbakening
kenmerken van de omgeving zoals klimaat, vegetatie en aanwezigheid van andere organismen
kenmerken van organismen zoals kleur, stekels en kieuwen
thema 4 in Solar 1
thema 4 in Solar 1
Thema/leerjaar
De leerlingen leggen uit dat organismen met bepaalde kenmerken, in een welbepaalde omgeving, meer waarschijnlijk dan andere organismen zullen overleven en zich voortplanten.
ET 9.33
Over de aanpassingen van de kop is er in de module oefenen (thema 4) een opdracht terug te vinden.
18
Met uitzondering van de aanpassingen van de organismen aan hun levensomgeving, situeren alle andere leerinhouden van deze thematische fiche zich in het tweede jaar.
Ondersteuning voor de leerkracht:
Thema Biotopen en hun diversiteit