Beyond pm2.5: ฝุ่น pm2.5 x ภาวะโลกเดือด

กับเรื่องของ คนรุน ่ ต่อไป

ชื่อหนังสือ ชื่อภาษาอังกฤษ ผู้แต่ง/ออกแบบรูปเล่ม ออกแบบ/จัดทำ�กราฟฟิก พิมพ์ครั้งที่ ปีที่พิมพ์

ฝุน่ PM2.5 x ภาวะโลกเดือด: อาคาร กฏหมาย เมือง กับเรือ่ งของคนรุน่ ต่อไป Beyond PM2.5: environmental justice and insight urban solution for the next generation. ณัฐสิทธิ์ ศรีนุรักษ์ และ จันทร์จิรา สุขไหว อิสสริยา สิริธนาทิพย์ 1 2566

จัดพิมพ์โดย

ศูนย์ออกแบบเมืองและสิ่งแวดล้อม (ศูนย์อยู่ดี) Urban Design and Environmental Lab (UDE Lab) สถาบันวิจัยพหุศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ 239 ถ.ห้วยแก้ว ต.สุเทพ อ.เมือง จ.เชียงใหม่ 50200 โทรศัพท:์ (66) 53 942 558, 575 อีเมล:์ UDE.SRI@cmu.ac.th เฟซบุ๊ค: UDEcityLab

สนับสนุนการจัดพิมพ์

มูลนิธิคอนราด อาเดนาวร์ (สำ�นักงานประเทศไทย) 75/2 ซอยสุขมุ วิท 61 ถ.สุขมุ วิท แขวงคลองตัน เขตวัฒนา กทม. 10110 โทรศัพท:์ (66) 2 714 1207-8, 1306 อีเมล:์ office.thailand@kas.de

คำ�นำ� หนั ง สื อ เล่ ม นี้ จั ด ทำ � ขึ้ น เพื่ อ สรุ ป ข้ อ มู ล วิ ก ฤตฝุ่ น ควั น ซึ่ ง เกิ ด ขึ้ น ในจั ง หวั ด เชียงใหม่อย่างไม่มีทีท่าว่าจะมีทางแก้ไขในระยะเวลาอันสั้น ปัญหาดังกล่าวยังถูก ทับถมด้วยปัญหาวิกฤตระดับโลก ดังเช่น ภาวะโลกเดือด ซึ่งจะส่งผลต่อความรุนแรง ด้านสุขภาวะของผู้คนที่อาศัยอยู่ในเมืองเชียงใหม่อย่างแน่นอน บทสรุปของหนังสือ เล่มนี้มิใช่เป็นการสรุปเพื่อหาทางออกเพียงอย่างเดียว แต่พยายามส่งเสียงไปยังทุก ภาคส่วนที่จะต้องร่วมมือกันในการลดมลพิษที่เกิดขึ้นผ่านอำ�นาจที่ทุกคนมี ส่วนหนึ่ง ของหนังสือเล่มนี้ยังมาจากบทสรุปจากงานเสวนา ฝุ่น PM2.5 x ภาวะโลกเดือด: อาคาร กฎหมาย เมือง กับเรื่องของคนรุ่นต่อไป ซึ่งจัดขึ้นในวันที่ 12 ตุลาคม พ.ศ.

2566 ณ สาขาวิชาสถาปัตยกรรม มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา เพื่อแลก เปลี่ยนทางออกของวิกฤตดังกล่าวร่วมกัน รวมถึงเปิดโอกาสให้เยาวชนคนรุ่นใหม่ สะท้อนความคิดเห็นต่อปัญหาดังกล่าว หนังสือเล่มนี้ได้รับการสนับสนุนจากมูลนิธิคอนราด (สำ�นักงานประเทศไทย) ซึ่งได้มีการสรุปส่วนความรู้เรื่องฝุ่น ควัน, เนื้อหาบางส่วน, และเสียงสะท้อนจากผู้ร่วมแลกเปลี่ยนในงานเสวนาที่จัดขึ้นร่วมกันระหว่างกรรมาธิการ สถาปนิกผังเมืองล้านนา, สาขาสถาปัตยกรรม ม.เทคโนโลยีราชมงคลล้านนา, สมาคมศิษย์เก่าสถาปัตยกรรมศาสตร์ เทคโนโลยีราชมงคลล้านนาภาคพายัพ, และศูนย์อยู่ดี สถาบันวิจัยพหุศาสตร์ ม.เชียงใหม่ หากหนังสือเล่มนี้มีข้อผิด พลาดประการใด คณะผู้แต่งขอน้อมรับความผิดพลาดดังกล่าว และหวังเป็นอย่างยิ่งว่าเนื้อหาในหนังสือเล่มนี้จะ เป็นส่วนหนึ่งของการแก้ไขปัญหาฝุ่นควันผ่านการเผยแพร่องค์ความรู้ดังกล่าวร่วมกัน เพื่ออากาศสะอาดของทุกคน ศูนย์อยู่ดี (UDE Lab) พฤศจิกายน 2566

AR ในหนังสือ

หนังสือเล่มนี้มีการแทรกเนื้อหาในรูปแบบวิดีโอ เพื่อให้การ สื่อสารเนื้อหามีความชัดเจนขึ้น โดยผู้อ่านสามารถใช้มือถือหรือแทบ เลตที่สามารถต่ออินเตอร์เนต เพื่อแสกน QR code ที่ให้ไว้นี้ โดย ต้องทำ�การอนุญาตลงแอปชั่วคราว (หรือถาวร) และอนุญาตการใช้ งานกล้องถ่ายรูป เมื่อแสกนเรียบร้อยแล้ว จะมีแอปพลิเคชั่นชื่อว่า AR Studio viewer ขึ้นมา ผู้อ่านสามารถ ใช้กล้องเพื่อทำ�การเล่นวิดิ โอ ตามหน้าที่ระบุไว้ว่ามี AR viewer หรือตามหน้าในหนังสือ ได้แก่ หน้า 2, 7, 12, 16, 31 โดยมีสัญลักษณ์ AR อยู่บนเลขหน้า

1-14 15-18 19-22 23-32 33-34

สารบัญ ฝุ่น PM2.5 x ภาวะโลกเดือด PM2.5 & Beyond งานเสวนา Seminar & Public Opinion ่ กฎหมายและความยุตธ ิ รรมในสิงแวดล้ อม Environmental Justice เมืองหายใจได้ และข้อเสนอแนะการออกแบบเมือง Breathable City and Urban Solution สิทธิในสิ่งแวดล้อมของคนรุน ่ ต่อไป For the Next Generation

สารพิษอยูใ่ นอากาศ Poison is in the air

1

เมื่อฝุ่นพิ ษเข้าไปในร่างกาย ทำ�ให้เกิดการเสี ยชีวิตจากโรคต่างๆ

AR

2

The Next Generation is The Victim คนรุน ่ ต่อไปต้องกลายเป็นเหยื่อ

3

4

กิจกรรมต่างๆ ของมนุษย์ เป็นแหล่งกำ�เนิดของฝุ่นพิ ษ PM2.5

AR

5

6

ฝุ่นพิ ษในเมืองแอ่งกระทะกับสุ ขภาวะที่กำ�ลังจะหายไป การเกิดฝุ่นพิษใน จ.เชียงใหม่ โดยส่วนใหญ่มีปัจจัยสำ�คัญมาจากการเผาไหม้ในที่โล่งและ ไฟไหม้ป่า การกระทำ�ของมนุษย์ที่ปลดปล่อยก๊าซเรือนกระจกสูงขึ้นต่อเนื่องนี้เป็นสาเหตุหลักของ ภาวะโลกเดือดที่ทำ�ให้อุณหภูมิโลกเพิ่มสูงขึ้นสุดขั้วอย่างไม่มีวันหวนกลับ “สำ�หรับประเทศไทย พบว่าในปี พ.ศ. 2566 มีอุณหภูมิเฉลี่ยสูงสุดเพิ่มขึ้นจากปีที่ผ่านมา 1.5 องศาเซลเซียส โดยเมื่อวัน ที่ 16 เมษายน พ.ศ. 2566 มีอุณหภูมิสูงสุด 44.6 องศาเซลเซียส ที่ จ.ตาก และคาดว่าจะรุนแรง ต่อเนื่องถึงเดือนเมษายน พ.ศ.2567” (สำ�นักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจังหวัดพังงา 2566) สภาวะโลกเดือดจะทำ�ให้วิกฤติภัยของฝุ่นพิษทวีความรุนแรงขึ้น โดยเฉพาะเมืองเชียงใหม่ ที่มีลักษณะภูมิประเทศเป็นแอ่งกระทะ อากาศในเมืองเคลื่อนตัวได้ยาก ส่งผลให้เกิดการสะสม ของฝุ่นพิษ

AR

7

ความกดอากาศสู งในฤดูหนาว

8

เม.ย.

ก.ค.

ต.ค.

ธ.ค.

2016 2017

2018

2019 2020 2021 2022 2023

ม.ค.

9

(Source: AQICN, 2023)

วันที่อากาศสดใสน้อยลงไปทุกที ฤดูฝนุ่ พิษของเชียงใหม่เริม่ ตัง้ แต่เดือนกุมภาพันธ์ถงึ เดือนเมษายน ข้อมูลจากเว็บไซต์ IQAir ชีใ้ ห้เห็น ว่าค่าฝุน่ พิษมีทา่ ทีวา่ จะรุนแรงขึน้ ทุกปี ในปี 2017 ค่าเฉลีย่ 22.7 และเพิม่ ขึน้ เป็น 24.5 ในปี 2018 และ 32.3 ในปี 2019 ฝุน่ พิษมีผลกระทบต่อสุขภาพทัง้ ในระยะสัน้ และระยะยาว ซึง่ สามารถเกิดได้จากทัง้ การเผาในทีโ่ ล่ง และการเผาไหม้จากเครื่องยนต์ ทำ�ให้เกิดความเสี่ยงต่อการเกิดโรคมะเร็ง โดยเฉพาะมะเร็งปอด รวม ทั้งโรคผื่นแพ้ผิวหนัง จากผลการศึกษาโดย the World Bank ในปี 2017 พบว่า ประเทศไทยสูญเสีย มูลค่าทางเศรษฐกิจเพิ่มจาก 211 พันล้านบาท ในปี 1990 เป็น 871 พันล้านบาทในปี 2013 ซึ่ง ชี้ให้เห็นว่าตัวอย่างค่าความเสียหายต่อประเทศในระยะ 23 ปีเนื่องมาจากมลพิษทางอากาศ (​​​IQAir)

แนวโนมระดับฝุนควัน PM 2.5 (ป 2015-2022) 400 350 300 250 200 150 100 50 0 2016

2017

2018

2019

2020

2021

good <50

Moderate 51-100

unhealthy of sensitive 101-150

unhealthy 151-200

very unhealthy 201-300

hazardous >300

แผนภูมิแสดงถึงปี 2022 แม้ว่าจะเห็นว่ามีอากาศดีขึ้น แต่ในปี 2023 พบว่าอากาศแย่กว่า ทุกปีที่ผ่านมาโดยมีอากาศในระดับแย่มากถึง 12 วัน และมีวันที่อากาศแย่ที่สุดเท่าที่เคย บันทึกมาในช่วงเดือนเมษายน

2022

10

“

สถิติวันอากาศดี vs วันอากาศเสี ย จากปี 2016 ถึงปี 2023

ภาวะโลกเดือด เดือนกรกฎาคม 2566 จัดเป็นเดือนที่ร้อนที่สุดในประวัติศาสตร์ นักวิทยาศาสตร์ ประเมินว่าความร้อนครั้งนี้เทียบเท่ากับภาวะความแปรปรวนในช่วงยุคน้ำ�แข็งครั้งล่าสุด ภาวะ ความเปลี่ยนแปลงสุดขั้วนี้จะดำ�เนินต่อไปดังที่เลขานุการสหประชาชาติได้สื่อสารไว้ว่า เราได้หมด ยุคโลกร้อนและเข้าสู่ภาวะโลกเดือดเรียบร้อยแล้ว ในวิกฤตครั้งนี้ อากาศจะแย่จนหายใจไม่ได้, ความร้อนจะมากจนทนไม่ไหว ภัยธรรมชาติจะรุนแรงขึ้น แน่นอนว่าเราต้องการการรับมือภาวะ ดังกล่าวอย่างเร่งด่วน วิกฤตครั้งนี้ย่อมส่งผลต่อคนรุ่นปัจจุบันและรุ่นต่อไปอย่างเลี่ยงไม่ได้ เปรียบ เสมือนตัวคูณวิกฤตฝุ่นควัน เนื่องจากความร้อนจะส่งผลให้ฝนตกลดลง เกิดภาวะความแล้งมาก ขึ้น และปริมาณจำ�นวนวันที่มีอากาศแย่ต่อปีจะมีมากขึ้น (Ajit Niranjan, 2023)

11

(Source: The Guardian, 2023)

ข้อมูลจำ�นวนวันอากาศดี vs วันอากาศเสี ย จากปี 2016 ถึงปี 2023

AR

12

ค่าอากาศดีที่ WHO แนะนำ�คือ 5 มคก./ลบ.ม. (μg/m3) โดยค่าดัชนีคุณภาพอากาศ US AQI ได้กำ�หนดไว้ตามโซนโดยแสดงสีเป็น 6 ระดับคือ อากาศดี

ปานกลาง

ไม่ดีต่อ กลุ่มเสี่ ยง

อากาศไม่ดี

ไม่ดีอย่างยิ่ง

อันตราย

0-12.0 μg/m3

12.1-35.4 μg/m3

35.5-55.4 μg/m3

55.5-150.4 μg/m3

150.5250.4 μg/m3

>250.5 μg/m3

13

ตั้งแต่วันที่ 1 มิ.ย. 66 เป็นต้นมา กรมควบคุมมลพิษ (2566) ได้กำ�หนดให้ความเข้มข้นของ ค่าฝุ่น PM2.5 เฉลี่ย 24 ชั่วโมงต้องไม่เกิน 37.5 มคก./ลบ.ม. และค่าเฉลี่ยในเวลา 1 ปี ต้องไม่เกิน 15 มคก./ลบ.ม. ค่าเฉลี่ยอากาศของเชียงใหม่ปี 2559-2566 เท่ากับ 89.29 มคก./ลบ.ม. ซึ่งอยู่ในโซน อากาศไม่ดี ทำ�ให้เราอาจมองไม่เห็นดอยสุเทพในระยะ 5 กิโลเมตร เป็นอันตรายต่อสุขภาพเทียบ เท่ากับการสูบบุหรี่ 4 มวน ค่าอากาศที่แย่ที่สุดของเชียงใหม่วัดได้จาก อ.เชียงดาว เมื่อวันที่ 29 มี.ค. 66 เท่ากับ 960 มคก./ลบ.ม. ซึ่งมากกว่าค่าที่ WHO (World Health Organization) แนะนำ�ไว้ถึง 192 เท่า และ เป็นอันตรายต่อสุขภาพเทียบเท่ากับการสูบบุหรี่ 43.6 มวน *ระยะการมองเห็นดอยสุเทพเทียบจากค่า International Visibility Code อย่างคร่าวๆ

14

งานเสวนา ฝุ่น PM2.5 x ภาวะโลกเดือด:

อาคาร กฎหมาย เมือง กับเรื่องของคนรุน ่ ต่อไป

15

คุณสมภพ ประทุม ผู้พพ ิ ากษาศาลจังหวัดอุตรดิตถ์

“

“

บ้านเรา (ประเทศไทย) ยังไม่มีศาลสิ่งแวดล้อม ตามที่ ยุทธศาสตร์ชาติกำ�หนดไว้...ซึ่งส่งผลต่อการคุ้มครอง สิทธิ(ทางสิ่งแวดล้อม) ของเรา

คุณชนกนันทน์ นันตะวัน

“

“

นักเคลื่อนไหวเพื่อสังคม สม-ดุลเชียงใหม่

ที่น่ากลัวกว่า PM2.5 คือ PM2.5+ไมโครพลาสติกที่อยู่ใน มลพิษทางอากาศเช่นกัน ซึ่งเกิดจากิจกรรมของมนุษย์ที่ เราทุกคนเป็นผู้ก่อ

คุณโอบเอื้อ กันธิยะ

“

PM2.5 กลายเป็น Criteria หรือสิ่งที่ต้องคำ�นึงถึงเวลา ออกแบบสถาปัตยกรรม...บ้านพักตากอากาศสำ�หรับ เชียงใหม่กลายเป็นอดีตไปแล้ว

“

่ น สตูดิโอ สถาปนิก วิงเล่

ดร.จันทร์จริ า สุขไหว ดร.ณัฐสิทธิ์ ศรีนุรก ั ษ์

นักวิจย ั ศูนย์อยู่ดี มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

“

“

ผังเมืองมีแนวคิดด้านเมืองหายใจได้สอดแทรกอยู่ในหลัก การเมืองสีเขียว แม้จะเป็นการแก้ปัญหาปลายเหตุ แต่เรา ควรใช้แนวคิดนี้ในการลดผลกระทบและสร้างภูมิคุ้มกัน ผ่านการวางผังเมืองได้แล้ว

AR

16

17

“

ข้อความจากคนรุน ่ ต่อไปในงานเสวนา

สะท้อนประเด็นสำ�คัญ ได้แก่

ความตระหนักถึงความสำ �คัญของอากาศสะอาด หยุดปกปิ ด, ขออากาศสะอาดคืน, อากาศดีชวี ต ิ ดี ฯลฯ

และความต้องการนโยบาย การจัดการพลังงาน/การมีส่วนร่วม อยากให้ทก ุ คนมีส่วนร่วมกับการแก้ไขปั ญหา PM2.5, ต้องกำ�หนดนโยบายที่ชัดเจน เป็ นรูปธรรมโดยด่วน ฯลฯ

“

การเรียกร้อง ให้หยุดการเผาในที่โล่ง หยุดการเผาป่ า สร้างพื้นที่สีเขียว, เลิกเผาเพื่ออากาศที่ดี, หยุด การเผา หยุดการทิ้งเพื่อสิ่งแวดล้อมที่ดี ฯลฯ

18

่ รัฐ มีหน้าที คุ้มครองรักษา บริหารจัดการ สิ่งแวดล้อมให้เกิด

ประโยชน์แก่สาธารณะ ่ อย่างยังยืน

19

ในรัฐธรรมนูญปี พ.ศ. 2560 ซึ่งได้มีการเพิ่มหมวดที่ 5 จากที่ไม่เคยมีมาก่อนในรัฐธรรมนูญ ก่อนหน้านี้ เป้าหมายเพื่อให้รัฐต้องดำ�เนินการและทำ�หน้าที่ต่อประชาชน ซึี่งในสาระสำ�คัญที่ เกี่ยวข้องกับฝุ่นควันและภาวะโลกเดือดดังนี้ มาตรา 55 นั่นคือ รัฐต้อง ดำ�เนินการให้ประชาชน

ได้รบ ั บริการสาธารณสุขที่มีประสิทธิภาพ ่ยว อย่างทั่วถึง เสริมสร้างให้ประชาชนมีความรูพ้ ้นฐานเกี ื กับการส่งเสริมสุขภาพและการป้ องกันโรค และ มาตรา 57 (2) อนุรก ั ษ์

คุ้มครอง บำ�รุงรักษา ฟื้ นฟู บริหารจัดการ และใช้หรือจัดให้มกี ารใช้ ประโยชน์ จากทรัพยากรธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม และความ หลากหลายทางชีวภาพ ให้เกิดประโยชน์อย่างสมดุล และ ยั่งยืน โดยต้องให้ประชาชนและชุมชนใน

ท้องถิ่นที่เกี่ยวข้องมีส่วนร่วมดำ�เนินการและได้

รับประโยชน์ จากการดำ�เนินการดังกล่าวด้วยตามที่กฎหมาย บัญญัติ ซึ่งการกำ�หนดหน้าที่ของรัฐสะท้อนในแนวนโยบายแห่งรัฐโดยรัฐธรรมนูญเช่นเดียวกัน ผ่าน เครื่องมือของภาครัฐต่างๆ ได้แก่ การจัดการที่ดิน, การวางผังเมืองในทุกระดับ, การกระจาย การถือครองที่ดิน, การจัดการทรัพยากรนำ�้ และการส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน รวมถึงการ กำ�หนดนโยบายทีให้รัฐมีมาตรการหรือกลไกช่วยให้ทำ�การเกษตรกรรมได้อย่างมีประสิทธิภาพ

20

ประชาชน

ได้ร บ ั ก

์ มีสิทธิ

ารค ้ม ุ คร อง จาก มลพ ษ ิ

21

ประชาชน ก็มีสิทธิและหน้าที่ในรัฐธรรมนูญนี้เช่นกันในการดูแล ปกป้องรักษาสิ่งแวดล้อมของตัว เอง ซึ่งสาระสำ�คัญของรัฐธรรมนูญ กำ�หนดไว้ใน มาตรา 43 (2) ในการ จัดการ บำ�รุงรักษา และ ใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม และความหลากหลายทางชีวภาพอย่างสมดุล และยั่งยืนตามวิธีการที่กฎหมายบัญญัติ รวมถึงการเข้าชื่อกันเพื่อเสนอแนะต่อหน่วยงานของรัฐ แต่ขาดการจัดตั้ง ศาลสิ่งแวดล้อม ที่จะทำ�หน้าที่อำ�นวยความยุติธรรมในเชิงกฎหมาย ซึ่ง ในแง่มุมกฎหมายปัจจุบันประชาชนมีสิทธิที่ได้รับการคุ้มครองจากมลพิษดังนี้

กฎหมายที่มี

พรบ. ส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ เป็นกฎหมายหลักที่คุ้มครองประชาชนในด้านการใช้ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม โดยตามมาตรา 9 ได้ระบุหน้าที่ของภาครัฐอย่างชัดเจนในการจัดการภาวะมลพิษที่ส่งผลกระทบ ต่อประชาชน รวมถึงได้ระบุถึงหน้าที่ในการจัดทำ�แผนการรับมือล่วงหน้า พรบ. การผังเมือง ผังเมืองแม้ว่าจะเป็นเพียงเครื่องมือในการรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อม แต่จากที่ระบุไว้ใน รัฐธรรมนูญ การผังเมืองมีบทบาทอย่างยิ่งต่อการป้องกันฝุ่นควันและภาวะโลกเดือด โดยมีสาระ สำ�คัญที่การวางผังเมืองในทุกระดับต้องมีวัตถุประสงค์ในการวางกรอบและนโยบายในการอนุรักษ์ ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

กฎหมายที่ควรจะมี

พรบ. อากาศสะอาด ประเทศไทยเป็นหนึ่งในประเทศที่ยังไม่มีกฎหมายคุ้มครองอากาศสะอาดต่อสุขภาวะของ ประชาชนเหมือนประเทศอื่น การผลักดันกฎหมายอากาศสะอาดจะเป็นหลักสำ�คัญในการรับมือ วิกฤตฝุ่นควันของประเทศไทย ซึ่งปัจจุบันอยู่ในขั้นตอนการเสนอร่างกฎหมาย ่ พรบ. การเปลียนแปลงสภาพภู มอ ิ ากาศ ตั้งแต่สิงหาคม 2566 ประเทศไทยมีการจัดตั้งกรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่ง แวดล้อม (จากกรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อมเดิม) เพื่อดำ�เนินการตามพันธกิจที่ลงนามไว้ใน Paris Agreement แต่ยังขาดเครื่องมือทางกฎหมายที่สามารถบังคับใช้และเป็นแนวนโยบายใน การปฏิบัติ พรบ.นี้จึงเป็นความหวังในการจัดการภาวะโลกเดือดที่ดำ�เนินงานโดยรัฐ

22

เมืองหายใจได้ = Breathable city ข้อเสนอแนะในการออกแบบเมือง

(Source: Green city solution, 2021)

(Source: Studio Roosegaarde, 2021)

23

แนวคิดเรื่องเมืองอากาศสะอาดเริ่มเป็นที่พูดถึงกันมากขึ้นในด้านการวางผังและการ ออกแบบเมือง เนื่องจากเทคโนโลยีในการคำ�นวนทิศทางลมในเมือง ร่วมไปถึงการคิดโมเดล ทางเศรษฐศาสตร์ด้านความสัมพันธ์ระหว่างราคาที่ดินและคุณภาพอากาศเริ่มมีการศึกษาเพิ่ม มากขึ้น ทั้งนี้จากการศึกษาในเบื้องต้นจากกรณีศึกษาเมืองในประเทศจีนของสถาบันนโยบายที่ดิน ลินคอห์น ในปี 2022 พบว่าราคาที่ดินจะเพิ่มสูงขึ้นถึง 8 พันล้านหยวนต่อปีหากมีมาตรการด้าน การป้องกันมลพิษในเมืองที่เหมาะสม อีกแนวทางของการออกแบบเพื่อลดมลพิษทางอากาศคือ นวัตกรรมทางวิศวกรรมและสถาปัตยกรรม กลุ่มกรีนซิตี้โซลูชั่นได้นำ�การออกแบบ façade และ เฟอร์นิเจอร์กลางแจ้งโดยใช้มอสเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งในการช่วยกรองอากาศภายในเมืองซึ่งช่วยลด มลพิษได้ถึง 82% แนวคิ ด คล้ า ยกั น คื อ การสร้ า งเครื่ อ งฟอกอากาศขนาดใหญ่ เ พื่ อ เป็ น ตั ว แทนเชิ ง สัญลักษณ์ออกแบบโดย Studio Roosegaarde ในปี 2022 โดยใช้กลไกของลมธรรมชาติ ควบคู่การปล่อยประจุเพื่อดักจับฝุ่นในพื้นที่เปิดโล่งในประเทศเกาหลีใต้ อย่ า งไรก็ ต ามการแก้ ปั ญ หาที่ ก ล่ า วมาเป็ น เพี ย งการสะท้ อ นปั ญ หาของมาตรการถู ก มองข้าม รวมถึงเป็นเพียงการแก้ปัญหาที่ปลายเหตุ ดังที่ Dr.Cotsftis, RMIT ได้เสนอข้อ เสนอแนะด้านการออกแบบเมืองอากาศสะอาด คือ มาตรการด้านการลดการใช้ยานพาหนะ, การ ส่งเสริมการใช้จักรยาน, การมีขนส่งมวลชนที่มีประสิทธิภาพ รวมถึงการสร้างพื้นที่สีเขียวที่มาก ขึ้น จากการศึกษาในปี 2015 พบว่าการสร้างพื้นที่สีเขียวพร้อมกับการลดใช้ยานพาหนะส่วนตัว เขตใกล้กับโรงเรียนประถมศึกษาส่งผลให้เด็กในโรงเรียนมีพัฒนาการด้านการจดจำ�มากยิ่งขึ้น (Green spaces and cognitive development in primary schoolchildren, Pubmed, 2015) การออกแบบเมืองและสถาปัตยกรรมควบคู่กับการใช้ความรู้ทางวิทยาศาสตร์สามารถลด ความเสี่ยงต่อการเกิดภูมิแพ้ในเด็กได้ การสอดแทรกพื้นที่ทำ�ฟาร์มเล็กๆ ในสถานรับเลี้ยงเด็ก ที่กระจายอยู่ในเมือง ทำ�ให้เด็กในเมืองเข้าใกล้กับธรรมชาติมากยิ่งขึ้นส่งผลต่อภูมิคุ้มกันที่ ดีขึ้น (Breathable cities, Matters, 2022) การออกแบบเมืองที่ดี ทั้งแนวคิดเมืองน่าอยู่ เมืองสีเขียว ก็เป็นส่วนนึงของเมืองอากาศดีอยู่แล้ว โดยเฉพาะการเพิ่มพื้นที่สีเขียว การ ปลูกพืชพันธุ์ท้องถิ่นที่ทนทานต่อภูมิอากาศ เหมาะสมกับพื้นที่ก็เป็นกำ�ลังสำ�คัอย่างยิ่งของ เมืองในการสู้กับมลพิษทางอากาศ

24

เกณฑ์ใหม่ของอากาศสะอาด และแนวทางการออกแบบเมืองโคเปนเฮเกน

25

สหภาพยุ โ รปได้ กำ � หนดดั ช นี คุ ณ ภาพอากาศ PM2.5 ตามมาตรฐาน WHO ไว้ดังนี้ (European Environment Agency 2023)

อากาศดี

ค่อนข้างดี

ปานกลาง

อากาศแย่

อากาศ แย่มาก

5 μg/m3

5.1-10 μg/m3

10.1-15 μg/m3

15.1-25 μg/m3

>25 μg/m3

จากแนวความคิดที่ว่า ในอีก 100 ปี เมืองจะอยู่ได้อย่างไรหากสภาพอากาศเปลี่ยนแปลง ไป เมืองโคเปนเฮเกนจึงให้ความสำ�คัญกับการแก้ไขปัญหาที่เกิดจากอุณหภูมิในเมืองที่สูงขึ้นและ มลพิษทางอากาศโดยใช้การออกแบบเมืองสีเขียวร่วมกับการพัฒนาพื้นที่ให้น่าดึงดูด เพราะไม่ เพียงแต่จะช่วยลดความเสี่ยงที่เกิดจากความเปลี่ยนแปลงทางด้านสภาพอากาศแล้ว ยังสามารถ ใช้ประโยชน์จากการปรับตัวนี้พัฒนาพื้นที่ให้เป็นพื้นที่สันทนาการที่ตอบสนองต่อกิจกรรมและ คุณภาพชีวิตของชาวเมือง ซึ่งนับเป็นทางออกที่ยืดหยุ่นและมีประสิทธิภาพกว่า (City of Copenhagen, 2011) เนื่องจากปัญหาฝุ่นพิษของเมืองส่วนใหญ่เกิดจากการเผาไหม้ของเครื่องยนต์และเตาเผา ใน เดือน ตค. ปี 2018-2019 จึงมีการริเริ่มโครงการจัดการฝุ่นพิษโดยใช้เทคโนโลยีและข้อมูล โดยเริ่ม จากสำ�รวจฝุ่นพิษตามถนนต่างๆ ทั่วเมือง โดยความร่วมมือของ Google, University Of Utrecht, และ Aarhus University (Danish Center for Environment) และนำ�ข้อมูลที่ได้ไปประมวลผล เพื่อออกแบบแนวต้นไม้กั้นฝุ่นพิษในพื้นที่เมืองโดย Gehl Architects (NSCN, n.d.)

26

โปรเจคเมืองอากาศสะอาดโคเปนเฮเกน Thrive zone amager

เป็นโครงการนำ�ร่องเพื่อศึกษาพฤติกรรมของฝุ่นพิษ ได้แก่ Ultra Fine Particles, Black Carbon, PM2.5 และ PM10 มีเป้าหมายเพื่อค้นหาวิธีในการลดความเสี่ยงของฝุ่นพิษโดยการ ออกแบบแนวกั้นสีเขียวและติดตั้งโดมกั้นฝุ่น รวมทั้งเพื่อประโยชน์เชิงสังคมโดยการออกแบบให้ เป็นพื้นที่สาธารณะที่ดึงดูดผู้คนให้เข้าไปใช้งาน (Gehl, 2021) ประกอบด้วยแนวคิดหลัก ​3 ด้าน ได้แก่ 1. การนำ�พืขพรรณต้นไม้กรองอากาศมาใช้ออกแบบเป็นแนวกั้นฝุ่นในพื้นที่ริมถนนซึ่งเป็น แหล่งกำ�เนิดฝุ่นพิษ 2. การติดตั้งแนวกั้นฝุ่นสีเขียวในพื้นที่สาธารณะและสนามเด็กเล่น 3. ที่ตั้งของสนามเด็กเล่นและโรงเรียนต้องห่างไกลจากแหล่งมลพิษ

27

จากข้อค้นพบในงานศึกษาที่พิจารณาจากปัจจัยทางด้านรูปแบบเมืองกับทิศทางลมพื้น ถิ่น การกระจายตัวของฝุ่นพิษ ลักษณะของแนวพรรณไม้กั้นฝุ่นรูปแบบต่างๆ ได้มีการเสนอ แนะแนวทางการออกแบบแนวกั้นฝุ่นบริเวณริมถนน โดยใช้แนวกั้นที่มีต้นไม้และพุ่มไม้กว้าง 1.9 ม. ร่วมกับผนังสีเขียว หรือใช้ร่วมกับโดมกั้น ฝุ่นหากเป็นพื้นที่ขนาดเล็กหรือหนาแน่น และจัดวางเฟอร์นิเจอร์ เช่น ม้านั่ง โดยคำ�นึงถึงบริบท ชุมชนรอบข้างเพื่อสร้างพื้นที่ทางสังคมควบคู่ไปกับการจัดวางพื้นที่กั้นฝุ่น

28

เส้ นทางสี เขียวระบายฝุ่นเมืองโซล Urban Wind Path Forests Seoul, South Korea ตัวอย่างการศึกษาโดย Uk-Je Sung et al., 2021

29

เมื อ งโซลมี แ นวคิ ด ที่ จ ะใช้ ป ระโยชน์ จ ากพื้ น ที่ สี เขี ย วเพื่ อ ลดปั ญ หามลพิ ษ ทางอากาศและเกาะความร้อนในเมือง โดยการริเริ่มโครงการสร้างป่าในเมืองซึ่งเสร็จ สิ้นในปี 2021 โครงการนี้มีแนวคิดคือ การออกแบบป่าในเมืองเพื่อนำ�ทางให้ลมจากภูเขา Gwanaksan และภูเขา Bukhansan พัดผ่านมายังศูนย์กลางของเมือง ซึ่งจะช่วย ระบายอากาศในเมือง ลดอุณหภูมิ ลดฝุ่นพิษ นอกจากนี้ยังช่วยสร้างสภาพแวดล้อมสี เขียวที่เป็นมิตรแก่ผู้คน การออกแบบประกอบด้วยป่ า 3 ประเภท ได้แก่

1. ป่าผลิตลม (Wind-generating forest)

คือป่ าที่เป็ นแหล่งผลิตลมเย็น ตั้งอยู่แถบชานเมือง เป็ นป่ าที่จะนำ�อากาศ สะอาดไปยังศูนย์กลางของเมือง

2. ป่าเชื่อมลม (Wind-connecting forest)

้ คือพื้นที่ สีเขียวประเภทริวยาว ทำ�หน้าที่ เป็ นป่ าที่ เชื่อมระหว่างป่ าผลิตลม และศูนย์กลางของเมือง

3. ป่ากระจายลม (Wind-spreading forest)

คือพื้นที่ สีเขียวในเมือง เช่น สวนสาธารณะ หลังคาและผนังสีเขียว

ในบริเวณป่าเชื่อมลมจะมีการกำ�หนดให้ปลูกพืชพรรณที่สามารถกรองอากาศได้ เช่น wild cherry trees และ oak trees ซึ่งเป็นพืชที่มีใบที่สามารดูดซับและลำ�ต้นที่ สามารถสกัดกั้นฝุ่นพิษได้ (Seoul Metropolitan Government, 2020)

30

AR

31

พั ฒนาการของผังเมืองเมืองเชียงใหม่ 2532-2566

เชี ย งใหม่ มี ก ารวางผั ง เมื อ งเพื่ อ ควบคุ ม การใช้ ป ระโยชน์ ที่ ดิ น ในระดั บ เมื อ งมาตั้ ง แต่ ปี พ.ศ.2527 และมีการพัฒนาการทางการวางผังเมืองมาอย่างต่อเนื่อง จากช่วงแรกมีการ ควบคุมการใช้ประโยชน์ที่ดินเฉพาะบริเวณเมืองเก่าเชียงใหม่ (สี่เหลี่ยมคูเมือง) และขยาย เพิ่มขนาดการควบคุมเพื่อให้เมืองสามารถขยายตัวไปยังพื้นทีเมืองย่อย (Satellite towns) เช่น แม่ริม สันกำ�แพง หางดง ฯลฯ มาตั้งแต่ช่วงปี พ.ศ. 2537 และยึดรูปแบบเมืองที่มี การขยายตัวไปยังพื้นที่เมืองย่อยมาจนถึงปี พ.ศ.2556 ในปี พ.ศ. 2566 ผังเมืองรวมเมือง เชี ย งใหม่ ไ ด้ มี ก ารขยายพื้ น ที่ ก ารควบคุ ม การใช้ ป ระโยชน์ ที่ ดิ น ไปจนถึ ง บริ เวณป่ า ไม้ ซึ่ ง เป็ น เทือกเขาที่โอบล้อมเมืองเชียงใหม่ เพื่อควบคุมการใช้ประโยชน์ให้ละเอียดขึ้นในเชิงการใช้ ทรัพยากรธรรมชาติในพื้นที่หุบเขา และเพื่อให้สอดคล้องกับวัตถุประสงค์ในด้านการวางผัง เพื่อการอนุรักษ์ รักษาทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมของเมือง

จากแนวคิดเมืองหายใจได้ไปสู่การวาง ผังเมืองเชียงใหม่สู้ฝุ่น อย่างไรก็ตาม แม้ว่าจะมีการวางผังที่ครอบคลุมถึงบริเวณพื้นที่ป่าไม้แล้ว แต่ใน การวางผังอาจต้องมีการเพิ่มเนื้อหาการวางผังเพื่อรักษาพื้นที่ธรรมชาติเหล่านี้ไว้ เพื่อ ประโยชน์ในเชิงการรับมือการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ รวมถึงการวางเครือข่ายพื้นที่ สีเขียวในเมืองที่สามารถเชื่อมโยงไปยังพื้นที่สีเขียวของป่าไม้ รวมถึงหากจะมีการแก้ไข ปัญหาฝุ่นควันของเมืองเชียงใหม่โดยอาศัยเครื่องมือทางผังเมืองตามแนวคิดเส้นทางสีเขียว เพื่อระบายฝุ่นดังเช่นเมืองโซล การวางผังเมืองเชียงใหม่ ควรจะต้องมีการนำ�แนวคิดด้าน การใช้ทรัพยากรธรรมชาติ และการรักษาพื้นที่ป่าใกล้เมือง เพื่อนำ�มาลดฝุ่น นอกเหนือ จากการจัดการในการลดการเผาป่าในบริเวณดังกล่าว รวมไปถึงการใช้เครื่องมือผังชุมชน เพื่ อ กำ � หนดรายละเอี ย ดของผั ง ที่ ค วรจะมี ร ายละเอี ย ดการออกแบบทางสถาปั ต ยกรรม ผังเมือง เช่น การวาง Thrive zone ตามจุดต่างๆ ตามเครือข่ายพื้นที่สีเขียวดังเช่นเมือง โคเปนเฮเกน ควบคู่ไปกับการขจัดมลพิษโดยอาศัยพืชพรรณไม้ในเมืองมาร่วมด้วยดังที่ยก ตัวอย่างในท้ายเล่มนี้

32

คนรุน ่ ต่อไปกับสิ ทธิของการอยู่ในเมือง ที่มีอากาศสะอาดให้หายใจ

(Source: Fridays for future, 2019)

33

กรณีศึกษาด้านการเรียกร้องอากาศสะอาดโดยคนรุน ่ ใหม่ Fridays for Future - the youth-led climate justice movement in Europe วันศุกร์แห่งอนาคตและความยุติธรรมด้านอากาศจากประเทศเยอรมัน ในปี 2018 นักศึกษาด้านเกษตรกรรมในประเทศเยอรมันฟ้องศาลรัฐธรรมนูญสูงสุดแห่งประเทศเยอรมัน โดยมีรัฐบาลเยอรมันเป็นจำ�เลยในประเด็นด้านนโยบายสิ่งแวดล้อมของรัฐบาลที่ไม่เพียงพอต่อ การปกป้องทรัพยากรคนรุ่นต่อไป ผู้ฟ้องเป็นเกษตรกรในเกาะเพลเวิร์ม (Pellworm island) ซึ่ง การเปลี่ยนแปลงระดับนำ�้ทะเลที่มีผลมาจากภาวะโลกร้อนส่งผลต่อการปลูกพืชไร้สารพิษและ การปศุสัตว์ในพื้นที่เกาะ ทำ�ให้คนรุ่นต่อไปไม่สามารถทำ�เกษตรกรรมในพื้นที่ดังกล่าวได้ ในปี 2021 ศาลตัดสินผู้ฟ้องชนะ โดยให้รัฐบาลต้องมีการดำ�เนินการอย่างเร่งด่วนเพื่อปรับปรุงกฎหมาย การป้องกันผลกระทบจากสภาวะภูมิอากาศเพื่อบรรลุวัตถุประสงค์ด้านการปลดปล่อยก๊าซเรือน กระจกในปี 2030 ซึ่งในรายละเอียดของคำ�ตัดสินระบุว่า “คนต่อไปคือมนุษยชาติในอนาคต ถูกละเมิดด้วยกฎหมายปัจจุบันที่เป็นอันตรายต่อเสรีภาพของพวกเขา เนื่องจากเป้าหมายใน มาตรการลดอุณหภูมิไม่มีความเร่งด่วนเพียงพอ” ผลของคำ�ตัดสินประวัติศาสตร์ครั้งนี้ ทำ�ให้ เกิดการผลักดันอย่างเร่งด่วนโดยรัฐบาลเยอรมันเพื่อตอบสนองต่อคำ�ตัดสินรวมถึงปรับปรุง โครงสร้างของแผนลดโลกร้อนของเยอรมันอย่างเร่งด่วน จากกรณีศึกษาของประเทศเยอรมันกระแสเรียกร้องความยุติธรรมในสิ่งแวดล้อมได้กระจาย ไปทั่วยุโรป เมื่อ WHO หรือองค์กรอนามัยโลกได้กำ�หนดมาตรฐานด้านอากาศสะอาดในปี 2021 ซึ่งต้องมีค่า PM10 ไม่เกิน 15 มคก./ลบ.ม. และค่า PM2.5 ไม่เกิน 5 มคก./ลบ.ม. ในขณะที่ ประเทศไทย PM10 และ PM2.5 ค่าเฉลี่ย 24 ชั่วโมง จะต้องไม่เกิน 50 และ 37.5 มคก./ลบ.ม. ตามลำ�ดับ (กรมควบคุมมลพิษ, 2566) กลุ่มนักเคลื่อนไหวด้านสิ่งแวดล้อมได้ทำ�การฟ้องรัฐบาล เยอรมัน และหลายแห่งในยุโรปที่ไม่สามารถปกป้องประชาชนจากมลพิษทางอากาศในพื้นที่ได้ ปี 2021 มลรัฐในฝรั่งเศสถูกปรับเป็นจำ�นวนเงินถึงสิบล้านยูโร โทษฐานที่ไม่สามารถพัฒนาคุณภาพ ทางอากาศได้ในหลายพื้นที่ และอาจถูกปรับเพิ่มอีก 20 ล้านยูโรหากยังไม่มีมาตรการเพื่อปรับปรุง คุณภาพอากาศ ในเดือนพฤษภาคม 2022 ที่ปรึกษาสหภาพยุโรปกล่าวว่าประชาชนควรฟ้องรัฐ ของตนได้หากมีปริมาณมลพิษเกินขอบเขตทางกฎหมายรวมถึงควรมีการปรับปรุงข้อมูลทาง วิทยาศาสตร์ที่สนับสนุนการออกกฎหมายควบคุมมลพิษให้ทันสมัยมากขึ้น ซึ่งจากรายงานการ วิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสารแลนเซตก็สนับสนุนมาตรการดังกล่าวโดยพบว่ามลพิษทางอากาศส่งผล โดยตรงต่อการเกิดมะเร็งปอด รายงานวิจัยพบว่ามีผู้ป่วยจำ�นวนกว่า 6,000 คนที่ไม่ เคยสูบบุหรี่เสียชีวิตจากมะเร็งปอด โดย 1 ใน 10 อยู่ในพื้นที่ที่มีมลพิษทางอากาศ 34

ตัวอย่างเครือข่ายที่ผลักดันเพื่ อลมหายใจสะอาด และสิ่ งแวดล้อมที่ดีของเมือง Fridays for future (FFF) เป็นองค์กรนานาชาติที่นำ�โดยกลุ่มเยาวชนเพื่อเคลื่อนไหว ในเรื่องภูมิอากาศโลก สามารถร่วมเป็นส่วนนึงของ Fridays for future ได้ที่ Fridaysforfuture.org

กลุม่ สม-ดุล เชียงใหม่ เพื่อขับเคลื่อนเจตนารมณ์ของ “สม-ดุล เชียงใหม่” ให้ ได้ทำ�หน้าที่หนุนเสริมและมีส่วนร่วมในการแก้ไขปัญหาสิ่ง แวดล้อมในมิติต่างๆ ไปพร้อมกัน ติดตามผลงานที่น่าสนใจได้ที่ https://www.facebook.com/SomdulChiangMai สภาลมหายใจ เป็นเครือข่ายการทำ�งานร่วมกันของหลากหลายผู้คน โดย มีจุดมุ่งหมายเพื่อลดมลพิษทางอากาศ เพื่อลมหายใจของทุก คน ติดตามความเคลื่อนไหว ได้ที่ https://breathcouncil.org/

วิง่ เล่น สตูดโิ อ สตูดิโอที่มีความสนใจในด้านการมีส่วนร่วม, เมืองและ ชุมชน, การวิจยั และปฏิบตั กิ าร และประเด็นด้านสิง่ แวดล้อม ติดตามผลงานที่น่าสนใจได้ที่ Facebook: วิ่งเล่น สตูดิโอ - winglearn studio TUDA Lanna การร่วมตัวของสถาปนิกผังเมืองในรูปแบบกรรมาธิการใน ภูมิภาคล้านนาเพื่อขับเคลื่อนการออกแบบเมือง, การผังเมือง ทั้งในทางวิชาการและวิชาชีพ เพื่อเมืองที่น่าอยู่สำ�หรับทุกคน ติดตามความเคลื่อนไหวได้ที่ Facebook: TUDA Lanna ศูนย์อยูด่ ี “ศูนย์อยูด่ ”ี มีเป้าหมายในการเป็นแกนกลาง และตอบสนององค์ความรูด้ า้ นการพัฒนาเมืองทีม่ ี พลวัต เพือ่ การสรรค์สร้างเมืองน่าอยูส่ �ำ หรับการอยู่ อาศัยทีด่ ขี องผูค้ นในเมืองอย่างยัง่ ยืน ติดตามความผลงานของศูนย์ได้ท่ ี Facebook: UDE city Lab

ตัวอย่างพื ชพรรณกรองอากาศของไทย หมายเหตุ: ความสามารถในการกรองระดับ 1 (x) (ประสิทธิภาพต่ำ�สุด) ถึง ระดับ 5 (xxxxx) (ประสิทธิภาพสูงสุด)

(Source: เมืองสีเขียว: การบรรเทามลพิษทางอากาศสำ�หรับเมืองเชียงใหม่, 2010)

บรรณานุกรม กรมควบคุมมลพิษ (2023) ค่ามาตรฐาน PM2.5 ใหม่ บังคับใช้แล้ววันนี้ (1 มิ.ย.66). เข้าถึงเมื่อ 17 ตุลาคม 2023 จาก https://www.pcd.go.th/pcd_news/29901 สำ�นักนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (2010) เมืองสีเขียว การบรรเทามลพิษ ทางอากาศสำ�หรับเมืองเชียงใหม่. กรุงเทพฯ: สำ�นักนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่ง แวดล้อม AQICN (2023) Air Quality Historical Data Platform. Retrieved October 17, 2023, from https://aqicn.org/data-platform/register/ City of Copenhagen (2011) Copenhagen Climate Adaptation Plan. Retrieved October 17, 2023, from https://international.kk.dk/sites/default/files/2021-09/Copenhagen%20Climate%20 Adaptation%20Plan%20-%202011%20-%20short%20version.pdf Fridaysforfuture org (2023) Fridays for future: Fight for 1.5. Retrieved October 17, 2023, from https://fridaysforfuture.org/what-we-do/who-we-are/ European Environment Agency (2023) European city air quality viewer. Retrieved October 17, 2023, from https://www.eea.europa.eu/themes/air/urban-air-quality/european-city-air-quality-viewer Gehl (2021) Design recommendations to reduce exposure to air pollution: Thrive zone amager. Retrieved October 17, 2023, from https://iclei-europe.org/fileadmin/user_upload/Action_Fund/Resources/Thrive-Zone-Amager_Urban-Design-Booklet_Gehl_Final-4_compressed.pdf Lincoln Institute (2022) Building the Breathable city. Retrieved October 17, 2023, from https://www.lincolninst.edu/publications/working-papers/building-breathable-city Nordic Smart City Network (n.d.) Establishing coherent data on air pollution in Copenhagen. Retrieved October 17, 2023, from https://nscn.eu/Copenhagen/CoherentDataOnAirPollution Seoul Metropolitan Government (2020) Promoting the Creation of “Urban Wind Path Forests” that Send Clean and Cool Air from the Forest to the City. Retrieved October 17, 2023, from https://english.seoul.go.kr/ promoting-the-creation-of-urban-wind-path-forests-that-send-clean-and-cool-air-from-the-forest-to-the-city/ Sung, Uk-Je, Jeong-Hee Eum, Jeong-Min Son, and Jeong-Hak Oh. 2021. “Planning Strategies of Wind Corridor Forests Utilizing the Properties of Cold Air” Land 10, no. 6: 607. https://doi.org/10.3390/land10060607

แนะนำ�องค์กรร่วมจัด

ศูนย์อยู่ดี

“ศูนย์อยู่ดี” มีเป้าหมายในการเป็นแกนกลางและตอบสนององค์ความรู้ด้านการพัฒนา เมื อ งที่มีพลวัตเพื่อการสรรค์สร้างเมืองน่าอยู่สำ�หรับการอยู่อาศัยที่ดีของผู้คนในเมื องอย่าง ยั่งยืน มีวตั ถุประสงค์เพือ่ ศึกษาความซับซ้อนของเมืองอันประกอบด้วย สัณฐานวิทยาของเมือง ภูมิ ทัศน์ประวัตศิ าสตร์และวัฒนธรรม สถาปัตยกรรม สิง่ แวดล้อมทางธรรมชาติ ผ่านการวิเคราะห์เชิง พื้นที่ (Area-based), กระบวนการสร้างสรรค์เมือง (Placemaking), การออกแบบเชิงปฏิรูปฟื้นฟู (Regenerative design), และการมีส่วนร่วมของพลเมือง (Public participation) จากโจทย์ วิจัยที่มาจากปัญหาของชุมชน/นโยบายสาธารณะ และความร่วมมือกับเครือข่ายทั้งในประเทศ และนานาชาติ นำ�ไปสู่ผลิตผลทางนวัตกรรม, การพัฒนา, วิจัยและบทความทางวิชาการที่มุ่ง เน้นแนวทางแก้ปัญหา (Solution-based design process) ผ่านกระบวนการออกแบบและวาง ผังเมืองด้วยองค์ความรู้เทคโนโลยีที่ทันสมัยและยั่งยืน สถานที่ติดต่อ สถาบันวิจัยพหุศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ 239 ถนนห้วยแก้ว ตำ�บลช้างเผือก อำ�เภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ 50200 อีเมล์ UDE.SRI@cmu.ac.th โทรศัพท์ +66 53 942 558 เฟซบุ๊ค https://www.facebook.com/UDEcityLab/

TUDA

กรรมาธิการสถาปนิกผังเมืองล้านนา เป็นส่วนหนึง่ ของ สมาคมสถาปนิกผังเมือง โดยกรรมาธิการฯ ทำ�หน้าที่ในส่วน ภูมิภาคตามวัตถุประสงค์ของสมาคมสถาปนิกผังเมืองเพื่อส่ง เสริมและสนับสนุนการทำ�หน้าที่ของสถาปนิกผังเมือง (Urban designer) ทั้งทางด้านวิชาชีพ และวิชาการ รวมถึง การให้ข้อคิดเห็นต่อด้านการสถาปัตยกรรมผังเมืองต่อภาค รัฐและประชาสังคม

สถานที่ติดต่อ กรรมการธิการสถาปนิกผังเมืองล้านนา สมาคมสถาปนิกผังเมืองไทย 96 ถ.สุขสัญจร ต.ฟ้าฮ่าม อ.เมือง จ.เชียงใหม่ 50000

มูลนิธิคอนราด อาเดนาวร์ มูลนิธิคอนราด อาเดนาวร์ เป็นมูลนิธิด้านการส่งเสริมประชาธิปไตยจากประเทศสหพันธ์ สาธารณรัฐเยอรมันนี มูลนิธิฯเป็นองค์กรอิสระที่ทำ�งานเพื่อสาธารณประโยชน์ มีความเชื่อมั่นใน หลักการประชาธิปไตย และศรัทธาในคริสต์ศาสนา มีแนวทางในการทำ�งานคือ การประสานความ ร่วมมือระหว่างประเทศ ภารกิจของมูลนิธิฯ ได้แก่ การสนับสนุนและส่งเสริมเสรีภาพ สันติภาพ และประชาธิปไตยในประเทศต่าง ๆ ทั่วโลก เป้าหมายในการทำ�งานของมูลนิธิฯ คือ เพื่อการธำ�รงไว้ซึ่ง เสรีภาพ สันติภาพ ประชาธิปไตย และสิทธิมนุษยชน รวมทั้งเพื่อขจัดความยากไร้โดยเน้นการพึ่งตนเองพร้อมทั้งดูแล ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมด้วย เพื่อบรรลุเป้าหมายดังกล่าว มูลนิธิฯ จึงประสานงานกับ องค์การในความร่วมมือในประเทศต่าง ๆ นานกว่า 35 ปีมาแล้ว ในกว่า 100 ประเทศ ทั่วโลก รวม 200 โครงการ โดยมีผู้แทนจากมูลนิธิฯ ไปประจำ�การมากกว่า 85 คน ทั้งในทวีปอัฟริกา เอเชีย ตะวันออกกลาง ยุโรป ลาตินอเมริกา และอเมริกาเหนือ สถานที่ติดต่อ 75/2 ซอยสุขุมวิท 61 ถนนสุขุมวิท แขวงคลองตัน เขตวัฒนา กทม. 10110 โทรศัพท์ +66 2 714 1207-8, 1306 อีเมล์ office.thailand@kas.de

โดย กรรมาธิการสถาปนิกผังเมืองล้านนา (TUDA Lanna) และ ศูนย์อยู่ดี (UDE Lab) มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ สนับสนุนโดยมูลนิธิคอนราด อาเดนาวร์ (ประเทศไทย)