OpenMonumenten_week_36

KATWIJK | RIJNSBURG | VALKENBURG EDITIE 2025

u VIP-men in n cl.

4 gange t ngemen wijnarra .p. € 80,- p e t er afel t (alleen p ) bestellen

Sluisweg 2a • 2225 XL Katwijk aan Zee • 071 40 180 10 • info@wapenvankattuk.nl

www.wapenvankattuk.nl Een n 3 gange n de menu va offie chef + k onbon en een b 9,75 voor € 3

Brasserie

Havenkwartier

Rogstraat 1 te Katwijk aan Zee - 071 529 49 22 - info@Brasserie-Havenkwartier.nl

www.Brasserie-Havenkwartier.nl Op zoek naar een leuke en unieke feestlocatie?

Informeer naar de mogelijkheden.

Haringkade 6 te Katwijk aan Zee - 071 40 863 79 - reserveringen@DeZuid-Wester.nl

www.DeZuid-Wester.com

NIEUW! Restaurant kadokaart te besteden in al onze restaurants, zie www.uit-en-eten.nl

VOORWOORD OPEN MONUMENTENDAG 2025 Open Monumenten Dag is bij uitstek een dag om, eens los van alles en iedereen of met liefhebbers, rustig cultuur en historie op te snuiven. Te genieten van orgelconcerten, exposities, kunst en monumentale gebouwen. Zonder dat iemand het ziet of u wordt gestoord, kunt u eropuit en u verdiepen in al het moois dat de gemeenten te bieden hebben.

Voor u ligt het magazine Open Monumentendag, waarin u alles kunt vinden over monumenten en activiteiten in alle dorpen die vallen onder de naam Katwijk. Alle dorpen hebben een eigen rijke historie.

Ook dit jaar heeft het comité in samenwerking met Uitgeverij Verhagen weer dit prachtige magazine samengesteld. Hierin staan de alle monumenten die open zijn, diverse exposities, rondleidingen, orgelconcerten en natuurlijk de mooie fietsroute.

Het thema dit jaar is ‘Erfgoed en architectuur’, het kan bijna niet mooier. Er is zo veel. Het hele dorp ademt architectuur en erfgoed.

In het magazine vindt u de zoals ik hierboven benoem, onze fietsroute. Met deze route rijdt u langs de monumenten en de bijzondere aandachtspunten die onze gemeente rijk is. U kiest zelf wat u van dichtbij wil bekijken of beluisteren.

De route start bij het gemeentehuis en eindigt bij het gemeentehuis. Maar natuurlijk kunt u op elk moment aanhaken in de routekaart. Het fietsen, wel of niet de route volgend, wordt dan ook door ons comité van harte aanbevolen. Met de fiets is de beleving van Open Monumentendag vele malen groter dan met de auto, dus ik zou zeggen haal hier uw voordeel uit en geniet nog meer van deze dag.

zijn al jaren actief bij het monument en dat moeten wij koesteren. Zonder deze hele belangrijke groep vrijwilligers kunnen wij geen Open Monumentendag organiseren, dus namens het comité wil ik u allen daarvoor hartelijk danken.

In het weekend van zaterdag 13 (en soms 14 september) wordt Open Monumentendag landelijk gehouden en dus ook in de gemeente Katwijk. De opening vindt dit jaar plaats in Katwijk aan den Rijn, een dorp met een eigen karakter en historie.

Een onlangs opgericht historisch genootschap, molen en molenaar, die op een eigen manier meeleeft met het hele dorp.

Naast de speciale aandacht voor Katwijk aan den Rijn wijzen wij u graag op alle architectuur, het Koning Willem-Alexandergemaal dat open en te bezichtigen is en de Cultuurdag in het Katwijks Museum.

Zoals elk jaar, wil ik ook alle vrijwilligers bedanken die bij de monumenten aanwezig zijn om u te ontvangen. Velen van hen,

Yvonne van den Anker, voorzitter comité

Beste lezer,

mentendag 2025 staan we daarom stil bij het thema ‘Erfgoed & Architectuur’.

opening van Open Monumentendag 2025 mee te maken.

De slogan ‘Gebouw(d) om te blijven’ benadrukt de waarde van de historische gebouwen maar zet ook aan om na te denken over de toekomst van dit erfgoed. Architectuur is meer dan bakstenen en beton. Het weerspiegelt onze identiteit, toont de ambities van het verleden en geeft karakter aan de omgeving. Monumenten worden herkenningspunten, zoals de watertoren in de duinen of de middeleeuwse kerktoren van Rijnsburg.

Zoals ieder jaar wens ik u een zonnige en interessante Open Monumentendag 2025 toe!

Het is inmiddels een traditie: het jaarlijkse Open Monumentendag-magazine, met het programma van de Open Monumentendag van zaterdag 13 september 2025. Het thema dit jaar is: “Erfgoed en Architectuur”, met als slogan “Gebouw(d) om te blijven”.

Het comité Open Monumentendag heeft wederom haar best gedaan om er een mooi programma van te maken.

1975 was het “Europese Jaar van het Architectonisch Erfgoed”. Men zag vijftig jaar geleden al in dat architectuur een belangrijk onderdeel is van onze leefomgeving.

Dat had ook gevolg voor de monumentenzorg, omdat monumenten vaak onder architectuur zijn gebouwd. Met een goede monumentenzorg behouden we de creativiteit van onze voorouders. In onze gemeente betreft dat bijvoorbeeld het fraaie raadhuis maar zeker ook het belangrijke ontwerp van de beroemde architect J.J.P. Oud: Villa Allegonda. Tijdens Open Monu-

De Open Monumentendag 2025 begint bij zo’n ander zeer herkenbaar gebouw: de molen de Geregtigheid in Katwijk aan den Rijn. Dit gebouw kenmerkt zich door de typische molenarchitectuur: een rond stenen “lijf” bekroond met een kap en wieken om te draaien en malen, met daaronder een houten omgang om de wieken te bedienen. U bent uiteraard van harte welkom om de molen van dichtbij te bekijken en de

Tenslotte wens ik iedereen veel plezier op zaterdag 13 september. Maak er een mooie gezellige Open Monumentendag van. Ik hoop u in groten getale te ontmoeten bij onze mooie monumenten.

Jacco Knape, Wethouder gemeente Katwijk

Kon. Julianalaan 1- Katwijk 071 - 4028554 WWW.DEJONGKATWIJK.NL

ONDERHOUD VOOR ALLE MERKEN!

Is het weer tijd voor de APK? Hiervoor kun je terecht bij JAMES Autoservice De Jong in Katwijk.

APK 95 € 39.

PLAN JE AFSPRAAK BINNEN 2 WEKEN!

Kleine beurt | Grote beurt | Airco service Ruit reparatie | Banden | Diagnose Accu’s | Ruitenwissers

WELKOM OP ONZE OPEN MONUMENTENDAG Het Comité Open Monumentendag organiseert al vele jaren de Open Monumentendag in Katwijk. Het organiserend team wordt ondersteund door de gemeente Katwijk, de historische verenigingen van Katwijk, Rijnsburg en Valkenburg en de deelnemende verenigingen, stichtingen, kerken en eigenaren van de plaatselijke monumenten en vele vrijwilligers.

In dit Magazine presenteert het Comité wederom de grote hoeveelheid monumenten die tijdens Open Monumentendag geopend en gratis te bezoeken zijn. Er is een uitgebreid programma van de dag in opgenomen met diverse activiteiten, exposities, orgelconcerten, rondleidingen en beschrijvingen van de monumenten. Daarnaast een plattegrond met een fietsroute. Met het magazine in de hand of door het gebruik van de recent gelanceerde app, mist u niets. Het Comité is er trots op deze dag, samen met een heel groot aantal vrijwilligers, te mogen organiseren en wenst u een verrassende en plezierige dag.

Op de foto v.l.n.r. Blondi van der Woude, Yvonne van den Anker, Cor de Jong, Josien Messemaker, Rianne van Hilten. Zittend: Teuntje van Delft en Martina de Groot. Niet op de foto: Ellie Guijt

MOLEN DE GEREGTIGHEID STAAT CENTRAAL TIJDENS OFFCIELE OPENING De officiële opening van de Open Monumentendag speelt zich af op zaterdag 13 september bij Molen de Geregtheid in Katwijk aan den Rijn. Het thema, Erfgoed & Architectuur. Gebouw(d) om te blijven. Hoe kunnen we dat beter verbeelden dan bij een molen die in 1740 werd gebouwd en nog altijd beeldbepalend is voor Katwijk aan den Rijn. De officiele opening wordt verricht door burgemeester Cornelis Visser, wethouder Jacco Knape en comitévoorzitter Yvonne van den Anker.

Het programma ziet er als volgt uit: • Vanaf 9.30 uur: ontvangst met koffie/ thee.

• 10.00 uur: Welkom en uitleg Yvonne van den Anker - voorzitter van het Comité Open Monumentendag.

• 10.05 uur: Cornelis Visser burgemeester van Katwijk • 10:05 uur: meer informatie over de molen door een vertegenwoordiger van Historisch Genootschap Het Rijndorp • 10.25 uur: Yvonne van den Anker nodigt de burgemeester en de wethouder de openingshandeling te verrichten.

• 10.30 uur Rondkijken in de molen

In de molen is een expositie waarover molenaar Jack Bouma u van alles kan vertellen.

De molen is de hele dag open voor bezoekers. Uiteraard is er ook van alles te doen voor de kinderen.

Katwijks desem® Hoorneslaan 201-203 Katwijk aan Zee (Noord) Telefoon (071) 402 40 85

BROOD MET DE SMAAK VAN KATWIJK

SPECIAAL KEUZE-AFHAALMENU

Stel zelf uw menu samen en maak drie verschillende keuzes uit onderstaande gerechten: 1. Babi Pangang 2. Tjap Tjoy met kip 3. Ajam Ketjap 4. Thaise kip 5. 4 stokjes saté 6. Pau Cheung Kai (kip met pikante saus) 7. Foe Young Hai

8. Kou-Lou-Kai 9. 2 soorten rundvlees (sambal en ketjap) 10. Ajam Pangang (met kip) 11. Gebakken Pangafilet 12. Babi Pangang spek

* 38,25 23,95

+ 4 mini loempia’s en €€ 2 x nasi of bami *Bij keuze van 2 dezelfde gerechten geldt er een meerprijs van € 3,- (behalve saté) Iedere vrijdag en zaterdag v.a. 18.00 uur:

Chinees, Indisch en Thais lopend buffet 18,95 p.p. Kinderen t/mt/m 10 jaar € 9,50 p.p. p.p.

(Kinderen 10 jaar €14,45 €€28,95 Bij een afhaalbestelling van minimaal €€28,43,00 krijgt u van ons een gratis portie kroepoek!

ONBEPERKT ETEN / ALL YOU CAN EAT (Kinderen 10 jaar €15,45) €130,95 7,95 p.p. (Kinderen t/mt/m 10 jaar € 9,50)

Katwijk, Valkenburg, Rijnsburg, Oegstgeest

Keuze uit 45 verschillende gerechten. Maandag t/m donderdag en zondag m.u.v. feestdagen

Ook menumaaltijden 7 dagen per week geopend

www.katwijksdesem.nl

www.kamsan.nl

06 44491243 Vraag vrijblijvend een offerte aan

of Reinig er uw e n g e r imp ijdig om gevel t de te a h c s e erger men voorko

Dé specialist in gevelreiniging en renovatie Professionele reiniging, renovatie en bescherming voor een duurzame en schone gevel.

Wij zijn gespecialiseerd in:    

Gevelrenovatie Gevelreiniging Gevel impregneren Voegen

Kijk voor meer informatie op www.gevelrenovatiekatwijk.nl

De Roysloot 9B - 2231 NZ Rijnsburg • Email: info@gevelrenovatiekatwijk.nl

PROGRAMMA OPEN MONUMENTENDAG KATWIJK 2025 • • •

Koning Willem-Alexander gemaal, Binnensluis De Universel (1969), Zuidduinseweg 7 De Vuurbaak, Vuurbaakplein

Tijdens de Open Monumentendag op zaterdag 13 september zijn een aantal monumenten in Katwijk, Rijnsburg en Valkenburg tussen 10.00 en 17.00 uur weer gratis toegankelijk.

Het landelijk thema dit jaar is: ‘Erfgoed en Architectuur’.

KATWIJK AAN DEN RIJN • RK Kerk Joannes de Doper (1911), Kerkstraat 70 • Dorpskerk (1231), Kerklaan 12 • De Roskam (1560), Turfmarkt • Molen de Geregtigheid (1740), Valkenburgseweg 7

Ook dit jaar wordt wederom dit huis-aanhuis magazine verspreid. Hierin vindt u uitgebreide informatie over de monumenten die deelnemen aan Open Monumentendag.

RIJNSBURG • Merovechpark, Karel de Grotelaan • Grote of Laurentiuskerk (1122), Kerkstraat 32 • Mausoleum en omliggende tuin, Burg. Koomanplein • Museum Oud Rijnsburg, Oude Vlietweg 6 • Spinozahuis (omstreeks 1650), Spinozalaan 29 (ook op zondag) • Algemene begraafplaats Sandtlaan 72-74

U kunt alle open monumenten en de activiteiten ook vinden op de website www.openmonumentendag.nl Via de landelijke app kunt u uw eigen route bepalen langs de monumenten die u graag wilt bezoek.

VALKENBURG • Valkenburgs Pontje (1938), Veerpad • Ned. Hervormde kerk, Castellumplein 1 • Torenmuseum, Castellumplein 1 • Oorlogsgraven, Broekweg • Bezoekercentrum (Museum) Historie vliegveld Valkenburg, Marinevliegkamp 250 ACTIVITEITEN / TENTOONSTELLINGEN

OPENING De officiële opening vindt om 10.00 uur plaats bij Molen de Geregtigheid aan de Valkenburgseweg in Katwijk aan den Rijn.

DIT ZIJN DE DEELNEMENDE MONUMENTEN: KATWIJK AAN ZEE • Gemeentehuis (1932), Kon. Julianalaan 3 • Vredeskerk (1905), Baljuwplein 1 • De Oude Kerk (1461), Boulevard 109 • Katwijks Museum (1912), Voorstraat 46 • Nieuwe Kerk (1887), Voorstraat 79 • Oude Begraafplaats (1791), Zuidstraat 113 • De Oude Redschuur (1951), Rijnmond 200 (van 11.00 tot 16.00 uur)

KATWIJK AAN ZEE VUURTOREN De vuurtoren kan gedurende Open Monumentendag worden beklommen.

RIJNSBURG • MUSEUM OUD RIJNSBURG Museum Oud Rijnsburg met twee exposities: ‘Vroomheid en de Vermaeck’ en ‘80 Jaar Leven in Vrijheid’.

• LAURENTIUSKERK In de Laurentiuskerk zijn ook dit jaar de gedenkstenen (graven) die in de vloer van de kerk liggen zichtbaar.

Tussen 13.00 en 16.00 uur is er de mogelijkheid de toren van de kerk te beklimmen.

VALKENBURG • TORENMUSEUM Over drie etages zijn verschillende tentoonstelligen te zien.

RONDLEIDINGEN / WANDELINGEN KATWIJK AAN ZEE • OUDE BEGRAAFPLAATS Rondleiding langs graven van zeelieden en oorlogsslachtoffers op Oude Begraafplaats aan de Zuidstraat in Katwijk aan Zee. •

GEMEENTEHUIS Vanaf 11 uur vinden elk uur rondleidingen door het gemeentehuis plaats. De laatste rondleiding is rond 16.00 uur.

•

OUDE KERK Supposten leiden rond en geven uitleg over de historie van de kerk.

•

VREDESKERK Supposten leiden rond en geven uitleg over de historie van de kerk.

KATWIJK AAN DEN RIJN • JOHANNES DE DOPERKERK • Er wordt door speciale vrijwilligers een klim naar boven naar de uurwerkzolder in de kerktoren verzorgd. Daar krijgt men uitleg over het uurwerk. U hoeft zich hiervoor niet aan te melden.

U kunt mogelijk ook naar boven worden begeleid voor een bezoek aan o.a. de vroegere koorplek bij het Pelsorgel, met een schitterend uitzicht over het kerkgebouw, of zelfs aan de gewelven. Van 10.00 – 17.00 uur kunt u natuurlijk ook op eigen gelegenheid de kerk bezoeken, maar u kan ook op verzoek rondgeleid worden door één van de aanwezige gidsen.

RIJNSBURG • SPINOZAHUIS Rondleidingen gegeven om 10.30 uur (alleen op zaterdag), 13.30 uur en 1 5.30 uur.

•

MEROVECHPARK U kunt hier vrij rondwandelen. Op de panelen is uitleg over dit oude grafveld te vinden.

•

ABDIJ / MAUSOLEUM Rondleidingen over de geschiedenis van de Abdij en het Mausoleum. U kunt zich voor de rondleiding melden bij Museum Oud Rijnsburg.

VERVOLG PROGRAMMA OPEN MONUMENTENDAG KATWIJK 2025 Jacomina v.d. Plas. Zij zingt werk van Händel en Mendelssohn e.a. Aan het slot volgt een orgelfinale over het lied, Lof zij de Heer. Hierbij wordt het publiek gevraagd het slotlied mee te zingen.

ORGELCONCERTEN KATWIJK AAN ZEE OUDE KERK • Het orgel wordt gedurende de dag een aantal keren bespeeld.

•

VREDESKERK Orgelconcerten Vanaf 13.00 uur zullen Rob van Efferink, Frank Borsboom en Willem Guijt , Cornelis Schaap en Ton Baris het J.H.H. Bätzorgel (1765) laten klinken.

Hiervoor is een zeer gevarieerd programma samengesteld.

13.00 uur: Ton Baris; 13.30 uur: Cornelis Schaap o.a. Vierne; 14.00 uur: Willem Guijt o.a. G.Böhm “Vater unser”; Ps.118 K.J.Mulder; Bach ’s Prelude + fuga in d; Concerto van Walther naar Torelli; P. Post Heilig, heilig heilig; 14.30 uur: Frank Borsboom o.a. Prelude en fuga g-moll Bach en liedbewerkingen K.J.Mulder Slotconcert: Om 15.30 uur bent u van harte welkom en vindt het slotconcert plaats door de organist Rob van Efferink. Hij speelt o.a.

Tuba Tune C.S.Lang; Scherzo Fanfare van Clément Loret; Toccata in g van A.Knevel e.a.

Medewerking wordt verleend door sopraan

•

NIEUWE KERK Als afsluiting van Open Monumentendag wordt in de Nieuwe Kerk om 16.00 uur een orgelconcert gegeven.

Dit jaar zal dat worden verzorgd door de U.N.I. samen met Katwijkse organist Sjaak van Duijn.

In het dagelijks leven is hij werkzaam als orgel- en pianopedagoog in zijn eigen muzieklespraktijk.

Sjaak is als organist verbonden aan de Hervormde Gemeente van Katwijk aan Zee en Katwijk aan den Rijn.

Het begeleiden van de samenzang ligt hem van jongs af aan na aan het hart. Het programma heeft een populair karakter met o.a. een aantal bewerkingen van koraalmelodieën.

Om het concert in goede orde te laten verlopen moet u rekening houden met de volgende zaken: - Toegang en programmablad zijn gratis • Deur open om 15.30 uur.

• Deur dicht om 16.00 uur (geen inloop tussendoor).

•

Er is gelegenheid voor een vrije gift t.b.v. de komende restauratie van het orgel.

KATWIJK AAN DEN RIJN • DORPSKERK Het orgel wordt op verschillende momenten op de dag bespeeld door verschillende organisten.

Kunt u zelf orgel spelen?

Vraag dan aan een van de mensen in de kerk of spelen mogelijk is. De kerk is van 10:00u tot 17:00u geopend.

•

JOHANNES DE DOPER KERK Niek van der Meij bespeelt in het kader van de Nationale Orgeldag van 14.00-15.00 uur het Reil-orgel voorin de kerk.

Dit kwam jaren geleden in de kerk vanuit De Moeder Gods uit de Voorschotense parochiekern van de parochie H. Augustinus.

Van 15.00 – 16.00 uur bespeelt hij boven de ingang het Pels-orgel, van de bekende orgelbouwerfamilie uit Alkmaar, dat in 1923 achterin de kerk is geplaatst. Neem de trap gerust naar boven om te kijken / luisteren en Niek alle vragen te stellen. En misschien mag u zelf ook uw talenten als organist(e) laten horen aan alle bezoekers.

Op het orgel van de Grote Kerk worden door de gehele dag concerten gegeven door verschillende organisten.

Van 10.00 - 11.00 uur speelt Vincent van Delft Van 11.00 - 12..00 uur kunt u luisteren naar Ronald van Delft Van 12.00 - 13..00 uur speet Ebe Veerman van 13.00 - 14..00 uur Kees van Delft Van 14.00 - 15..00 uur vindt het afsluiting plaats.

Dit laatste concert wordt verzorgd door Dick Durieux’.

FIETSROUTE Vast onderdeel van Open Monumentendag in de gemeente Katwijk is de fietsroute langs monumenten. Deze start en eindigt bij het gemeentehuis van Katwijk.

De route voert u door de verschillende dorpskernen, langs de open monumenten en bijzondere aandachtspunten.

Men kan uiteraard naar eigen inzicht de route aanvangen en vervolgen.

De routebeschrijving is met uitgebreide achtergrondinformatie vindt u in het midden van dit huis-aan-huis verspreide Magazine Open Monumentendag. Wij wensen u een fijne en leerzame Open Monumentendag!

RIJNSBURG • LAURENTIUSKERK RIJNSBURG

COLOFON OPEN MONUMENTENDAG MAGAZINE Uitgave: Open Monumentendag Magazine is een uitgave van de gemeente Katwijk en het Comité Open Monumentendag in samenwerking met Uitgeverij Verhagen.

Rijnsburg en Valkenburg.

Oplage: 27.500

Het magazine wordt huisaan-huis verspreid in Katwijk,

Fotografie: Dirk van Egmond - Tref-

Teksten: Leden van het Comité en deelnemende organisaties

fend Beeld, Cor de Jong, Teuntje van Delft, Josien Messemaker, Mark Ruis, Rianne van Hilten, Ellie Guijt, de deelnemende organisaties en diverse andere fotografen.

Coördinatie en realisatie: Ellie Guijt (E-linkX)

Sales: Carlo van Zelst - Uitgeverij Verhagen

RIJKSMONUMENT GEMEENTEHUIS KATWIJK Het Gemeentehuis van Katwijk is het bestuursgebouw van de gemeente Katwijk en sinds 1998 ingeschreven in het rijksmonumentenregister.

Het gebouw ligt op de grens van Katwijk aan Zee en Katwijk aan den Rijn en is ontworpen door de architecten Hooykaas en Van Lockhorst.

Op 21 september 1932 is het gebouw officieel geopend door prinses Juliana. Bij de hoofdingang, die tegenwoordig alleen nog wordt gebruikt door bruidsparen, staan twee leeuwen met de wapenschilden van de gemeente Katwijk.

Het interieur en het exterieur tonen verwantschap met het raadhuis van Hilversum van architect Dudok. De Rotterdamse architecten Hooykaas en Van Lockhorst hebben zich laten inspireren door het moderne bouwen van Frank Lloyd Wright. Dit is vooral te zien aan de overstekende dakranden.

In 1973 ontwierp G. van Iersel een nieuwe zijvleugel en werd de ingang voor bezoekers verplaatst naar de Julianalaan.

De tweede uitbreiding (1999) is gebouwd naar een ontwerp van I’M architecten uit Deventer. De recente verbouwing van het moderne deel van het gemeentehuis, die in 2021 is

opgeleverd, is van de hand van Architecten_Lab uit Zutphen.

Kunst Het gemeentehuis herbergt veel kunstwerken. Zo is aan de kant van de Julianalaan in de kamer van de burgemeester een raam van gekleurd glas aangebracht met de titel “Vissen, water en zon” (1973), ontworpen door G. van Iersel (Rotterdam). Naast de bezoekersingang staat het beeld De Klinker of ‘De Dorpsomroeper’ (1979) van Gerard Brouwer. In het gemeentehuis bevindt zich in de hal een model van de oude Uitwateringsluizen (1999) geschonken en gemaakt door de Katwijker Jacques Ouwehand. In de Trouwzaal bevinden zich de Gebrandschilderde ramen (1932) van Paul Blom.

Het is een afbeelding van de drie deugden van het huwelijk: ‘Arbeid’, ‘Vertrouwen’ en ‘Toewijding’. Verder hangt er een aantal schilderijen waaronder In het Weeshuis te Katwijk - Binnen (1890) door D.A.C. Artz.

Prinses Juliana Op de eerste verdieping zijn in het trappenhuis de Gebrandschilderde ramen (1932) van Paul Blom niet te missen. Op het rechterraam staat Prinses Juliana met boeken in haar hand onder een boom met appels van Oranje. Dit raam

schonk zij bij de opening van het gemeentehuis. Op het linkerraam staat de ‘Vrouwe van Wassenaer’, gravin de Ligne, met haar woonhuis ‘t Sandt.

Het middelste raam toont het bedrijfsleven in Katwijk aan

Zee; de visserij en het bedrijfsleven in Katwijk aan den Rijn, de tuinbouw.

Naast het gemeentehuis ligt het Burgemeester De Ridderpark (1915). In het plantsoen staat het monument voor gevallenen in WO II, De Leeuw (1948),van L. O. Wenckebach. Ook is er de gedenksteen te vinden ter herinnering aan hen die vielen na 5 mei 1945 in voormalig Nederlands Indië of waar ook ter wereld. In het plantsoen staat een hardstenen Grenspaal, de officiële grens tussen het gemeentedeel van Katwijk aan den Rijn en Katwijk aan Zee. Rondleidingen Vanaf 11.00 uur worden elk uur rondleidingen verzorgd.

De laatste rondleiding is rond 16.00 uur.

ëñƭğƙėñĸ͘˪ˬ͘ơğƖƭğŦĎğƙ

Cursussen: ®ĐŀğŝƖğŨėñŦ͘˪̪͘gñƭǎǩř ˪˫̩˩˩̿͘͘˪˯̩˩˩͘ƵƵƙ

cultuurhuisplanck.nl

Muziek: ëğğǎğĸ͘˪˫ˬ̪͘gñƭǎǩř ˪˫̩˩˩̿͘͘˪˯̩˩˩͘ƵƵƙ

OUDE BEGRAAFPLAATS KATWIJK AAN ZEE Verscholen tussen de bebouwing is aan de Zuidstraat 113 te Katwijk de Algemene Begraafplaats Katwijk te vinden.

Aan weerskanten van de originele ingang kijken van boven twee skeletbeeldjes naar beneden.

Hoewel dit enigszins luguber lijkt, heerst er op het graf een serene, vriendelijke sfeer. Door informatiebordjes, die enthousiaste vrijwilligers hebben gemaakt, komen hier vele verhalen tot leven.

Het Ouwe Graf, zoals de begraafplaats in de volksmond wordt genoemd, is ontstaan in 1791. Als één van de eerste gemeentes in Nederland besloot de gemeente Katwijk haar doden uit hygiënisch oogpunt niet meer in de kerk te begraven. Bij de bouw lag het graf in duingebied.

Inmiddels is de begraafplaats midden in het centrum gelegen.

Sinds 1971 is het Oude Graf een rijksmonument.

Juist in het jaar dat Universiteit Leiden haar 450-jarig bestaan herdenkt en viert is een bezoek aan het Oude Graf de moeite waard. Op deze begraafplaats zijn namelijk bijzondere grafstenen van professoren te bewonderen. Ook gegoede burgers, burgemeesters, dichters en schrijvers van en uit Leiden kozen er bewust voor om in het schone duinzand van Katwijk aan Zee begraven te worden.

Daarnaast bevinden zich op het Oude Graf grafstenen van zeekapiteins uit Katwijk, Katwijkse burgers, kerkmeesters en het familiegraf van de redersfamilie Meerburg. Indrukwekkend zijn de graven van oorlogsslachtoffers, zoals soldaat Klaas Ros, die bij een reddingsactie in mei 1940 zelf overlijdt door een granaatscherf in zijn hoofd. Meerdere slachtoffers van de oorlog zijn op het Oude Graf begraven. Hun verhalen kunt u lezen op de informatiebordjes.

Sinds 2023 staat er een replica van het monument van de Stijkelgroep op het Oude Graf. De Stijkelgroep is één van de eerste verzetsgroepen in de Tweede Wereldoorlog. De Katwijkse zwagers Arie en Willem van der Plas en Maarten Hoek zijn lid van de Stijkelgroep. Helaas wordt de groep verraden. In juni 1941 worden 47 leden opgepakt en opgesloten in het Oranjehotel te Scheveningen. Op 4 juni 1943 worden 32 leden gefusilleerd in Berlijn, waaronder de 3 Katwijkse leden. Tijdens Open Mo-

numentendag staat er een tentoonstelling van de Stijkelgroep opgesteld.

Samen met uw kind/kinderen of kleinkinderen kunt u een speurtocht lopen op het Oude Graf.

Op een speelse manier komen kinderen hierdoor meer te weten over de Stijkelgroep en de oorlogsslachtoffers die begraven liggen op het Oude Graf.

Op Open Monumentendag staan de vrijwilligers u graag te woord.

Zij heten u van harte welkom.

ENGELAND VAARDERS MONUMENT Oorlogsmonument Engelandvaarders en het bijbehorende Informatiepaneel (2018). Boulevard t.h.v. de Seinpoststraat.

Tijdens de werkzaamheden voor Kustwerk Katwijk werd de uitgang van het ‘Zeehostunneltje’ vrijgelegd. Het duin voor de tunnel was afgegraven waardoor de uitgang van de tunnel vrij kwam te liggen.

Het tunneltje is in de jaren 1930 aangelegd onder de Boulevard, zodat kinderen die op het Zeehospitium behandeld werden tegen TBC naar het strand konden, zonder daarbij andere mensen te besmetten.

In de Tweede Wereldoorlog vormde het tunneltje een ontsnappingsroute voor de zogenaamde Engelandvaarders, mannen die vanuit Engeland het verzet tegen de Duitse bezetter aan wilden gaan.

Behalve dat de locatie en het uiterlijk van dit gemeentelijke monument zichtbaar waren geworden, werden er ook gebreken geconstateerd. Het ernstigste gebrek was de verschuiving van de muur boven de tunneluitgang. Omdat het de bedoeling was om de oude jaren 1950 muur, waarin de tunneluitgang was opgenomen, te behouden, moest dit constructieve gebrek verholpen worden.

In opdracht van het Hoogheemraadschap van Rijnland en de Gemeente Katwijk zijn oude stenen los gezaagd en ter plekke weer opgemetseld.

In de nieuwe aanleg van de Boulevard is zo verzekerd dat het oude stukje muur, waaronder de Zeehostunnel zich bevind, een markeringspunt blijft en daarmee een verhaal kan vertellen aan het nageslacht.

Het bijbehorende informatiepaneel vermeldt in het kort: 1. Het verhaal van Katwijkers of mensen die vanuit Katwijk tegen de wil van de bezetters naar Engeland gevlucht zijn om zich daar in te zetten tegen de Duitse overheersing van ons land.

2. De geschiedenis van het Zeehospitium en het tunneltje waardoor in de oorlog diverse personen hebben geprobeerd naar Engeland te ontsnappen!

3. De geschiedenis van de Duit-

se verdedigingswal, de zogenaamde ‘Atlantikwall’ die hier stond en waarmee de Duitsers probeerden te voorkomen dat de geallieerden vanuit zee Nederland zouden binnenvallen.

UNIVERSEL KATWIJK: UNIEK GEBOUW OP EEN BIJZONDERE PLEK De Soefitempel “Universel” is één van de meest markante gebouwen van de regio. Ontworpen eind jaren ’60 door de gerenormeerde architect / stedenbouwkundige prof. ir.

S.J. van Embden (1904 - 2000).

Het was zijn laatste ontwerp en hij vond het zijn allerbeste. Hij ontwierp de tempel volgens de ideeën van de Indiase soefi-mysticus Hazrat Inayat Khan die op deze plek in september 1922 een overweldigende ervaring heeft gehad. Hij vertelde er achteraf niets over, maar aan alles was aan hem te merken wat voor grote ervaring het geweest was. Hij gaf aan dat deze duinpan een bijzonder goede plek was voor meditatie.

Later ontstond het plan er een tempel te bouwen. Niet eenvoudig, midden in een natuurgebied, maar het lukte. In juli 1970 werd het gebouw in gebruik genomen.

Elke 1e en 3e zondag van de maand is er een Universele Eredienst: op één altaar zijn de 6 wereldreligies vertegenwoordigd en uit de heilige geschriften van al deze religies wordt gelezen.

Alle religies zeggen in de diepste kern hetzelfde. Het is een boodschap van Liefde, Harmonie en Schoonheid. Geen nieuwe religie, maar een uitnodiging om eenheid in alle religies te herkennen. Soefisme kent geen dogma’s. Soefisme is de religie van het hart. Meer hierover zie www.Universel.nl De Soefitempel Universel is samen met 27 andere bijzondere gebedshuizen ‘Het Grootste Museum van Nederland’. Elke maandag-, woensdag-, en vrijdagmiddag open van 13.00 – 17.00 uur open voor het publiek.

Op een ‘kijkkaart’ wordt de bijzondere vormgeving toegelicht: een vierkante zaal met een licht doorlatende koepel en licht-

vensters. Symbool voor “bij jezelf naar binnen kijken” met het menselijk hart als tempel van God. Het vierkant stelt stabiliteit en kracht voor, de licht doorlatende koepel het menselijk hart dat zich openstelt. Rechts van de zaal is een kleine meditatiekapel.

De afgelopen jaren heeft een grote renovatie plaatsgevonden van de benedenverdieping. Er zijn daar films te zien over de bouw van de Universel en over Soefisme met daarin ook historische beelden van Inayat Khan

die in 1910 vanuit India naar het westen kwam.

Stilte zone Het omliggende duinlandschap is deel van de ervaring, met een stiltepad rond de duinpan waar Inayat Khan zijn bijzondere ervaring had. Via het amfitheater is deze duinpan bereikbaar: een stiltezone waar men kan mediteren.

Verscholen in een andere duinpan is nog een tweede gebouw, een theehuis waar koffie en thee wordt geserveerd. Daarachter is de woning van de beheerder.

VUURBAAK EN HET VUURBAAKPLEIN De vuurbaak van Katwijk aan Zee, ook wel Vierboet genoemd, is na de Branders het oudste bewaard gebleven vuurtorengebouw van Nederland. De toren heeft een hoogte van 14 meter en staat achter de boulevard bij het Vuurbaakplein, aan de zuidwestkant van het dorp.

Tegen kinderen in Katwijk werd niet verteld dat zij door de ooievaar werden gebracht, maar dat zij uit deze Vierboet kwamen.

In de zomermaanden is de toren geopend voor publiek.

Geschiedenis Het verzoek een vuurbaak te bouwen werd in 1605 ingediend bij stadhouder Prins Maurits.

Uiteindelijk werd hier pas in 1628 goedkeuring aan gegeven. In navolging van Katwijk kreeg elke vissersplaats aan de kust zijn eigen vuurtoren of

vuurbaak. Op het platte dak lag een rooster waarop een houtvuur werd gestookt, later een kolenvuur en halverwege de 19e eeuw werd een olielamp met reflector in een lichte ius geplaatst. Het visserslicht werd alleen ontstoken als er schepen van de eigen vloot waren uitgevaren. Katwijk heeft nooit

een vissershaven gehad, hoewel er een waterweg was van de Haarlemmertrekvaart naar zee en deze door Katwijk liep.

De bomschuiten lagen echter gewoon op het strand. De Vierboet staat dus niet bij de monding van die waterweg, maar een stuk zuidelijker.

Sinds 1913 is de vuurbaak niet meer in werking, omdat er toen geen schepen meer in Katwijk aan land kwamen.

Mitrailleur post Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd de toren door de Koninklijke Marine als uitkijkpost gebruikt. Na de oorlog werden veel huizen in de nabijheid van de Vierboet gebouwd, die tijdens de Tweede Wereldoorlog weer afgebroken moesten worden toen de Atlantikwall gebouwd werd. In de Vierboet werd toen een mitrailleur post geplaatst.

Na de oorlog werden er nieuwe huizen gebouwd, maar ten noorden van de Vierboet werd ruimte overgelaten voor het langwerpige Vuurbaakplein.

De Vierboet is sinds 1971 een rijksmonument.

OUDE OF ANDREASKERK De Oude- of Andreaskerk (1461) stond vroeger midden in het dorp. Maar de afkalving van de Noordzeekust, door zware stormvloeden, zorgde ervoor dat het kerkgebouw aan de rand van het dorp kwam te staan, direct aan de Boulevard!

De kerk is genoemd naar de apostel Andreas, ook wel “Schutspatroon der vissers” genoemd. Het wapen van de gemeente Katwijk is een azuurblauw Andreaskruis op een zilver fond.

Historie Plaatselijk is de kerk bekend onder de naam Oude Kerk, maar de toeristen kennen het als “Het witte kerkje aan Zee”. Het orgel is een Van den Heuvelorgel. De kerk heeft 1.200 zitplaatsen en is van de Hervormde Gemeente in Katwijk aan Zee die deel uitmaakt van de Protestantse Kerk in Nederland. In circa 1571 werd

de kerk door de Watergeuzen geplunderd. Er is ook een verhaal dat de Watergeuzen in 1572 de kerk hebben afgebrand. In de periode 1580-1590 werd alleen een gedeelte van de kerk herbouwd.

De klok dateert uit 1594. De kerk had een spitse toren, maar tijdens de storm van 29 november 1836 werd de punt zo beschadigd dat deze moest worden afgebroken. Het jaar daarop kwam er een achtkantige koepel voor in de plaats. Omdat de Oude Kerk te klein werd, werd in 1885 de Nieuwe Kerk gebouwd aan de Voorstraat. De Oude Kerk werd in 1890 voor 6000 gulden verkocht. Tot 1921 deed het gebouw dienst als rederijschuur van N.V. Rederij Katwijk aan Zee, die eigenaar was van een aantal bomschuiten. Het gebouw diende als opslagplaats voor scheepsbenodigdheden en zoutopslag. Ook werden er netten gerepareerd op de boetzolder door een ploeg boetsters. Dit eindigde omdat de (trage) bomschuiten werden ver-

vangen door (snellere) loggers, die niet op het strand konden liggen. In 1921 werd het gebouw voor 45.000 gulden teruggekocht. In 1924 werd de kerk opnieuw in gebruik genomen nadat de kerk op z’n oude grondslag was herbouwd.

Renovatie Tijdens de bezetting in 1942 werd de kerk buiten gebruik gesteld.

Later gaf de Ortskommandant opdracht de kerk, evenals de huizen langs de Boulevard, af te breken. De bezetter had plannen voor de “Atlantikwall” om een invasie vanuit zee tegen te kunnen houden. Een slimme aannemer redde het gebouw. Hij sloopte alleen de toren tot dakhoogte en beschouwde de klus als geklaard. Het interieur (inclusief het orgel) was al eerder in veiligheid gebracht. In 1952 werd de toren in ere hersteld.

doofd stakelvuur” van Louis van der Noordaa. Een monument ter nagedachtenis aan de stoere vissers die gedurende de oorlogsjaren 1914-1918 zijn omgekomen.

Door H.K.H. prinses Juliana aan de bevolking van Katwijk aangeboden in dankbare herinnering aan haar tweejarig verblijf in deze gemeente 1927-1928. Het orgel is in 1995 gebouwd door de firma J.L. van den Heuvel (Dordrecht). Vanaf medio 2009 is de kerk grondig gerenoveerd. Na de renovatie kreeg de kerk zijn witte kleur weer terug. Ook de binnenkant van de kerk is opgeknapt.

Lees voor meer informatie www. oudekerkweerwit.nl

Voor de kerk staat het standbeeld “Vissersweduwe met kind bij ge-

DE NIEUWE KERK, ONTWERP VAN JESSE De Nieuwe Kerk aan de Voorstraat 79 in Katwijk is een zeldzaam voorbeeld van Nederlandse protestante kerkbouw en kerkinrichting uit de late 19e eeuw. Dat was de mening van de deskundigen over het ontwerp en uitvoering van de Nieuwe Kerk.

De Leidse architect H.J. Jesse (1860-1943) won in 1884 een prijsvraag waaraan 31 architecten hadden deelgenomen. Dit was een gedurfde keuze, omdat de jonge Jesse zich nog niet met een opdracht van dit kaliber had bewezen.

Eisen Jesse koos voor de neo-renaissancestijl en voldeed goed aan de gestelde eisen voor een kerkgebouw met ruim 1.500 zitplaatsen, dat niet meer dan fl 75.000,- mocht kosten. Dit bedrag werd tijdens de bouw ruimschoots overschreden doordat de aannemer failliet ging. Na-

derhand moesten verschillende plaatselijke aannemers het werk afmaken, wat al snel fl 10.000,meer ging kosten. De kerk heeft ondanks de grootte geen pilaren en geeft een overzichtelijke ruimte vanuit de hoofdingang op de preekstoel. Verder valt de zogenaamde baronnenbank op met het wapen van de adellijke familie Van Wassenaar van Catwijk.

Het is vanaf de ingebruikname in 1887 nog altijd in actieve dienst bij de Hervormde Gemeente te Katwijk. Het orgel komt alleen uit de voormalige Rooms-Katholieke Broerenkerk te Nijmegen. Het werd overgenomen door Katwijk als instrument van destijds 22 stemmen, omdat door de afbraak van het genoemde Nijmeegse godshuis dit instrument vrij kwam en er geen geld meer was voor de bouw van een groot nieuw instrument.

Orgelconcerten Het orgel werd in 1983 grondig vernieuwd en uitgebreid tot 80

stemmen door de Dordtse orgelbouwer Van den Heuvel, waardoor dit orgel het derde orgel in grootte is in Nederland. Alleen het Marcussen-orgel van de Rotterdamse Laurenskerk (85 stemmen) en dat van de Haarlemse Koepelkathedraal (81 stemmen) moet het Katwijkse instrument voor zich dulden. Het instrument is opgebouwd in de historische orgelkas van Nolting uit 1822.

Van den Heuvel heeft zich laten inspireren door de grote Franse orgelbouwer Cavaillé-Coll, maar heeft er zijn eigen karakter aan gegeven. Dit instrument betekende de internationale doorbraak van Van den Heuvel. Opdrachten uit o.a. Parijs, München, Stockholm en Kopenhagen. Het betekende ook een enorme toeloop van grote namen in de orgelwereld die graag concerteren op dit veelzijdige instrument. De orgelconcerten worden als sinds 1935 georganiseerd door het actieve orgelcomité (SONK).

Als afsluiting van Monumentendag wordt in de Nieuwe Kerk om 16.00 uur een orgelconcert gegeven.

Dit jaar zal dat worden verzorgd door de U.N.I. samen met Katwijkse organist Sjaak van Duijn.

In het dagelijks leven is hij werkzaam als orgel- en pianopedagoog in zijn eigen muzieklespraktijk. Sjaak is als organist verbonden aan de Hervormde Gemeente van Katwijk aan Zee en Katwijk aan den Rijn.

Het programma vindt u elders in dit magazine.

VREDESKERK MET HISTORISCH BÄTZORGEL Na het succes van architect Jesse, bij het ontwerp en de bouw van de Nieuwe Kerk, kwamen er spoedig meer opdrachten voor hem los. Zoals voor het huidige Museum waar vroeger reder Meerburg woonde en enkele andere huizen. En zo ook voor de Vredeskerk.

Bij het binnen gaan ervaart men de halvormige ruimte, typerend voor de architectuur van Jesse rond de eeuwwisseling. Het dak wordt gedragen door houten spanten, die op en aan de metselwerkmuren rusten. De kerk kwam gereed in 1905, heeft verschillende keren een restauratie ondergaan en is onlangs geheel vernieuwd. Na restauratie in 2014 werd het een Gemeentelijk monument.

Bätzorgel Wat echt de moeite waard is, is het Bätzorgel. Deze is inmiddels 260 jaar oud. De bouwer

van het orgel, Johan Heinrich Hartman Bätz, werd in 1709 geboren en is de eerste van drie generaties Duitse orgelbouwers. Het orgel heeft verschillende eigenaars gehad, zoals de Doopsgezinde kerk in Utrecht. In 1859 kwam het orgel in handen van de Hervormde Gemeente van Katwijk aan Zee die het orgel in de Oude kerk aan een zijmuur heeft ‘gehangen’.

Willem Guijt , Cornelis Schaap en Ton Baris het J.H.H. Bätz-orgel (1765) laten klinken. Een zeer gevarieerd programma is hiervoor samengesteld. Dit vindt u elders in dit magazine.

Slotconcert Om 15.30 uur bent u van harte welkom en vindt het slotconcert

plaats door de organist Rob van Efferink. Ook het programma van dit concert staat elders in deze uitgave.

U bent van harte welkom om op zaterdag 13 september in de Vredeskerk het monumentale J.H.H. Bätzorgel (1765) te komen beluisteren.

Bij de bouw van de Nieuwe Kerk -1886-werd het orgel verkocht aan de Gereformeerde Vredeskerk.

Activiteiten Tijdens de open Monumentendag kunt u de Vredeskerk bezichtigen tijdens de dagopenstelling- zowel ‘s’morgens als ’s middags.

Orgelconcerten Vanaf 13.00 uur zullen Rob van Efferink, Frank Borsboom en

BARON VAN KATTENDIJKE / NATUURCENTRUM / LIMES BUBBLE BARRIER De Oude Redschuur aan de Rijnmond in Katwijk herkent u aan z’n opvallende blauwwitte strepen op de deuren.

Op Monumentendag staat er een van die deuren voor u open om ook een kijkje binnen te nemen.

In de jaren 30 van de vorige eeuw werden de boothuizen van de NZHRM vervangen.

De aanleiding was dat er aanpassingen nodig waren omdat de strandreddingboten werden gemoderniseerd, van door paarden voortgetrokken houten roeireddingboten naar door tractoren getrokken gemotoriseerde strandreddingboten.

De bouw van de nieuwe boten werd veelal gefinancierd met schenkingen. Baron Huyssen van Kattendijke was de gulle gever voor Katwijk. Aan de boot werd zijn naam gegeven en na de restauratie van de botenloods in 2019 werd ook zijn

naam aan de loods verbonden.

Deze info komt uit het boekje van Jaap Plokker, uitgebracht in 2019.

Al ruim twintig jaar wordt de loods niet meer als standplaats voor de reddingboot gebruikt.

Het KNRM-gebouw staat op parkeerterrein Noordduinen.

De Oude Redschuur, zoals de “Kattukkers” de loods in de volksmond noemen, is sindsdien voor andere doeleinden gebruikt. Van winterverblijf van de garnalenbomschuit “KW88” (een “Pink”, ofwel een kleine bomschuit), tot expositie- en atelierruimte voor kunstenaars, muziek repetities en de stichting Kattekse Culturen.

De huidige “bewoners” van de Redschuur zijn Natuurcentrum Katwijk en stichting Coast Busters. Naast een vaste tentoonstelling organiseren beide stichtingen regelmatig exposities.

Ook de aangesloten organisaties bij Bewust aan de Kust maken dankbaar gebruik van de ruimte om duurzame activiteiten voor te bereiden. Natuur, Limes Bubble Barrier, Jutters Katwijk, Duurzaamheid & Groen, u vindt het er allemaal.

Op de Open Monumentendag bent u van harte welkom op de Rijnmond 200. Naast dat u een blik kunt werpen in en rondom

de Redschuur als gemeentelijk monument, zijn er vrijwilligers van Natuurcentrum Katwijk en Coast Busters aanwezig die u enthousiast vertellen over de Natuur en over waarom we daar zo zuinig op moeten zijn. www.natuurcentrumkatwijk.nl www.coastbusters.nl www.jutterskatwijk.nl Of vind ons op Facebook.

KONING WILLEM ALEXANDERGEMAAL Het Koning Willem-Alexander gemaal is een boezemgemaal in de kern Katwijk aan Zee. Op 12 juni 1951 keurden de Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland het ontwerp van het nieuwe gemaal goed en hetzelfde jaar werd er aan de bouw begonnen.

Het gemaal werd geopend in 1954 en verving een binnensluis op deze locatie aan de Oude Rijn uit 1806 en een aansluitend boezemgemaal.

Het gemaal pompt water uit de Rijnlandse boezem.

het Hoogheemraadschap van Rijnland, met het plan om het oude stoomgemaal te vernieuwen. Om de natuurlijke lozing te vermeerderen moesten de binnen- en buitensluis afgebroken worden, een schutsluis worden gebouwd (voor toekomstige zandwinning), een nieuwe uitwateringssluis worden gebouwd (die de eerste zeewaterkering zou vormen),

verbreding van de bestaande voorboezem (uitwatering) en het maken van nieuwe langere hoofden in zee plaatsvinden.

Gemaalunit Het huidige gemaal werd in 1954 in werking gesteld. Rond de jaarwisseling 1954-1955 werd de machine-installatie van het oude gemaal gesloopt.

In 2008 werd begonnen met de bouw van een nieuwe gemaalunit naast het bestaande gemaal uit 1954. Op 19 november 2011 werd het geheel feestelijk geopend.

Op het gebouw bevinden zich verschillende details van de beeldhouwer Hans Petri en tegen het gebouw bevindt zich een bronzen beeld van graaf Willem I van Holland, gemaakt door Oswald Wenckebach in 1954.

Naamswijziging Vanwege de troonswisseling en de inspanningen van koning Willem-Alexander voor goed en gezond waterbeheer, besloot het hoogheemraadschap om aan het boezemgemaal Katwijk de naam van de koning te verbinden. De belettering werd feestelijk onthuld op monumentendag, 14 september 2013.

De bouw van het iets ten noorden van de sluis gelegen stoomscheprad-gemaal werd in 1881 voltooid en kostte minder dan 500.000 gulden. Dit gemaal werd in de loop der jaren verbeterd en werd in 1923 aangesloten op het gemeentelijke elektriciteitsnet. In 1943 kwam ingenieur P. de Gruyter, hoofd van de Technische Dienst van

‘FRANSCHE SCHOOL’/K&O-GEBOUW In 1881 liet Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland het Katwijkse gemeentebestuur weten dat het meer dan noodzakelijk was dat er een school voor meer uitgebreid lager onderwijs zou worden gesticht.

Er zat voor het gemeentebestuur weinig anders op dan aan de wens van GS gevolg te geven. Derhalve werd bij raadsbesluit van 11 mei 1882 een commissie aangewezen die moest nagaan waar het nieuwe schoolgebouw zou komen. Als gevolg van het rapport besloot de raad op 4 september 1882 tot aankoop van duingrond aan het begin van de ‘Grindweg van het Dorp Katwijk aan Zee naar de Sluis’.

Nu de Sluisweg. Architect J.I. van Waning uit Rotterdam kreeg opdracht een school te ontwerpen voor 144 kinderen.

De aannemers Gerrit de Best

en Johannes Verloop voerden het werk uit en in december 1883 was de openbare Burgerschool gereed. Op de school werd als voorbereiding op het voortgezet onderwijs, ook les gegeven in het Frans, zodat de school in de volksmond al snel de ‘Fransche School’ werd genoemd.

Opheffen In het vissersdorp Katwijk was er echter weinig belangstelling voor dit soort onderwijs.

Zo telde de school in 1893 slechts 50-60 leerlingen: nog niet eens een halve bezetting!

Al snel wilde de gemeenteraad de school daarom al weer opheffen. Dit stuitte op weerstand uit Den Haag. Pas in 1914 gaf GS toestemming tot opheffing nadat het gemeentebestuur had verzekerd dat op twee bestaande openbare scholen een gelijksoortig onderwijs kon worden gevolgd. Het ge-

bouw werd gebruikt door de Visscherijschool samen met de Katwijkse Naaischool. In 1920 kwam de school in gebruik van de Vereniging voor Christelijk Onderwijs op Gereformeerde Grondslag. Deze breidde het eerste gebouw van 3 lokalen (het middendeel) uit naar 7 lokalen: 2 zijvleugels met elk 2 lokalen en een hoektoren. Tot september 1963 ging de school verder onder de naam ‘Franseof Sluiswegschool’. In dat jaar werd het de ‘Gaspard de Coligny School’. Dit duurde tot 1983 toen deze school naar een nieuw gebouw aan de Meer-

burgkade ging. Hierna werd het pand door de Gemeente Katwijk ter beschikking gesteld aan de Stichting Volksuniversiteit K&O (Kunst en Ontspanning) Katwijk, die er nu nog is gehuisvest voor het geven van cursussen aan volwassenen.

Hiermee is Sluisweg 16 in Katwijk een van de weinige gebouwen dat al meer dan 100 jaar gebruikt wordt voor het doel waarvoor het is gebouwd: het geven van onderwijs.

Het KNO gebouw is uitsluitend aan de buitenzijde te bekijken.

HET KATWIJKS MUSEUM Nog nooit in het Katwijks Museum geweest? Dan is dit de kans om hiermee kennis te maken!

Het Katwijks Museum, authentiek en een bron van historie.

Wat is er te zien…? Een bijzondere collectie schilderijen van Nederlandse en buitenlandse schilders en een fraaie collectie lokale en streekgebonden bezienswaardigheden.

Botenhal In de botenhal staan talloze scheepsmodellen en authentieke materialen waarmee de ontwikkeling van het leven op zee en het belang van de visserij voor Katwijk van 1600 tot 1950 in beeld wordt gebracht.

De modelbouwgroep toont hier haar vaardigheid bij het opengewerkte model van het Hospitaalkerkschip ‘De Hoop’ en wordt ook de brik ‘Doesborgh’, die ooit de wereldzeeën bezeilde, getoond. Een aantal verdwenen ambachten is hier uit-

gebeeld zoals het kuipen, zeil maken en nettenboeten.

Tentoonstellingen De permanente exposities zijn in de Meerburgzaal, waar de eigen collectie getoond wordt in wisselende samenstelling.

Het museum heeft een flinke collectie schilderijen uit de kunstenaarskolonie Katwijk aan het begin van de 20e eeuw.

De bedrijvigheid op het Katwijkse strand trok schilders zoals Jan Toorop, Willy Sluiter en B.J. Blommers, maar ook buitenlandse kunstenaars zoals Hans von Bartels en G. Morgenstjerne Munthe. De meeste werken dateren uit de periode 1870-1914. Regelmatig wordt de collectie uitgebreid met hedendaagse kunstenaars.

Bottema Op de eerste verdieping is de Bottemazaal ingericht ter nagedachtenis aan de schilderetser-illustrator Tjeerd Bottema (1884-1976) die vele jaren in Katwijk woonde en die door

een legaat de inrichting van het Katwijks Museum, in 1983, mede mogelijk heeft gemaakt.

Op de bovenverdieping Katwijk in vogelvlucht. Van de vroege historie uit de tijd van de Romeinen, de Friezen en de Franken, het Hoogheemraadschap door de eeuwen heen, de impact van de Tweede Wereldoorlog (de Engelandvaarders), de opkomst van het toerisme, tot aan de het architectuur-prijzen winnende Kustwerk Katwijk van recente datum.

Er is hier tevens een scheepsbrug van een logger uit de jaren vijftig en de mogelijkheid om Katwijks dialect te beluisteren.

Neem een kijkje naar de zogenaamde kaart van Konrad Peutinger, een middeleeuwse kopie van een Romeinse reiskaart. Of de pracht en praal van de oude klederdracht, die geheel uit het straatbeeld is verdwenen.

Culturele Markt in het Katwijks Museum Zaterdag 13 september 10.0017.00 uur is de Culturele Markt in het Katwijks Museum.

In de zalen bruist het weer van artistieke activiteiten. Er is een grote verscheidenheid te zien aan creativiteit uit de regio.

Glaskunst, schilderen tekenwerken, keramiek, sieraden, breitechnieken, maar ook spinnen, het is er allemaal.

En kunstschilders die hun werk presenteren, of zelf aan de slag gaan om een portret te schilderen. Er wordt getekend en er worden prachtige dingen gemaakt.

Kinderen zijn van harte welkom en luisteren naar mooie verhalen.

Carlos loopt rond, spelend op de accordeon en een muziekband zorgt in de middag voor een muzikale noot.

Alleen op zaterdag 13 september gratis toegang.

FIETSROUTE OPEN MONUMENTENDAG open) af de Schippersdam op.

Meteen aan het begin treft De route begint en eindigt bij • Rechtsaf de Rijnmond op.

• Terug naar de Louwestraat u aan de linkerkant: het gemeentehuis van Katwijk, 16. De Visserijschool, Sluis10. Melkwinkel/Bakkerij, zodat u op ieder gewenst punt 4. Oude Begraafplaats, weg 98 (niet open) Louwestraat 10 (niet open) kunt starten en eindigen. De Zuid-straat Bij de rotonde fietst hier • Bij het Baljuwplein rechtsaf • Bij het verlaten van de monumenten zijn (onder voor- • rechtdoor. U blijft op de de Elleboogstraat in begraafplaats rijdt u terug behoud) geopend van 10.00 tot Rijnmond.

• Linksaf de Zuidstraat in. de Zuidstraat in.

17.00 uur.

16A. De Oude Redschuur Deze helemaal uitrijden.

• U slaat meteen links af, de • Linksaf weer de Voorstraat • Schoolstraat in.

1. Gemeentehuis, Net voor de brug ziet u aan in en naar de hoofdingang 5. Brandweerstalling, t.h.v.

Kon. Julianalaan 3, Katwijk uw linkerhand de Oude rijden van de Nieuwe Kerk.

Schoolstraat 2a (niet open) Bij het verlaten van het geRedschuur. Hiervoor moet 11. Nieuwe Kerk, • Bij het verlaten van de meentehuis via de hoofdu de straat oversteken.

Voorstraat 79 Brandweerloods slaat u ingang slaat u rechtsaf en • U blijft aan de kant van de Uit de kerk komende linksaf de Schoolstraat in. • meteen weer rechtsaf het Oude Redschuur en fietst linksaf de Voorstraat in.

Deze helemaal uitrijden tot fietspad op. Zo rijdt u onder terug richting Boulevard.

• De kruising rechtdoor over- 17. Koning Willem-Alexande Parklaan. het gemeentehuis door. Bij steken en de Voorstraat • Bij de Parklaan rechtsaf de eerste gelegenheid weer dergemaal, Binnensluis 3 verder uitrijden. richting de duinen en de rechtsaf slaan, de Willem de • Bij de rotonde slaat u Aan uw rechterhand ziet u Sportlaan. Deze ligt in het • Zwijgerlaan op. rechtsaf. het Katwijks Museum. verlengde van de Parklaan.

18. Kalkoven, Reygersberg• Het fietspad maakt een 12. Katwijks Museum, U volgt de Sportlaan tot u laan (niet open) flauwe bocht naar links en • recht voor u, op de top van Voorstraat 46 (alleen op 13 • Nu het viaduct onderdoor u steekt bij de oversteekde duinen, de Soefitempel september gratis toegang) en naar links langs het plaats de Zeeweg over.

• Komende uit het museum, ziet liggen: parkeerterrein.

Meteen links afslaan bij fietst u rechtsaf, 50 meter • 6. De Universel, Zuidduinhet bereiken van de overNa het parkeerterrein gelijk richting zee naar huisnumkant. U rijdt nu richting zee. seweg 7 linksaf het fietspad op. mer 35.

Bij het verlaten van de Tegenover het marktterrein • • Dan weer gelijk linksaf Tempel linksaf de Zuidduin- 13. Vredeskerk, Voorstraat 35 ziet u Duinoord. richting Roversbrug.

• Vanaf de Voorstraat gaat u • seweg verder uitrijden.

2. Struikelstenen voor Over de Roversbrug, het rechtsaf de Badstraat in.

• Meteen linksaf slaan de Duinoord 38 Roversbrugpad volgen • Aan het eind van de BadSportlaan op. U rijdt nu richting de Rooms Katho• Hier liggen op de ventweg straat linksaf de Koningin richting zee en komt uit op lieke Kerk.

3 zgn. Struikelstenen, Wilhelminastraat in. de Zuid-Boulevard.

• De Zeeweg oversteken en herdenkingsstenen ter • Daarna meteen de eerste De Boulevard uitrijden linksaf voor het hekwerk herinnering aan de vanuit • rechts. U bent nu op de richting de Vuurtoren, links dit huis weggevoerde en van de begraafplaats langs.

Sluisweg en rijdt met de ziet u: in de concentratiekampen 19. R.K. Kerk Joannes de bocht mee naar rechts.

7. Oorlogsmonument Engeomgekomen Joodse perDoper, Kerkstraat 70, Katwijk landvaarders en bijbehorend 14. ‘Franse’ school (K&O sonen. U rijdt terug naar aan den Rijn gebouw), Sluisweg 16 (niet Informatiepaneel. Boulevard de Zeeweg • Uw weg vervolgen de open) t.h.v. Seinpoststraat.

2A. De Theemuts, Duinoord/ Kerkstraat in.

Uit het K&O gebouw gaat • • Even verder, aan de rech- • Zeeweg 105 (niet open) De Achterweg passeren. u terug naar de Sluisweg • terkand ziet u: Rechtdoor de Van • en slaat hier links af. en houdt rechts aan en 8. De Vuurtoren, Egmondstraat in, links • Bij de rotonde ter hoogte gaat de bij de T–splitsing passeert u het van de Karel Doormanlaan Vuurbaakplein rechtsaf de Burgersdijk• Weer op de Boulevard rijdt 20. Transformatorhuisje, Van vervolgt u de weg rechtstraat in. u in noordelijke richting door op de Zeeweg.

Egmondstraat 4 (niet open) 14A. Woonhuis E.A. Borger- • naar het volgende monuDe Van Egmondstraat uit• U neemt de eerste zijstraat straat 1 (niet open) ment. naar links, de Voorstraat in. rijden tot u op de Turfmarkt • Deze gaat over in de E.A. • Tot de hoek van de tweede 9. De Oude Kerk en toren, bent.

Borgerstraat.

Boulevard 109 zijstraat links, daar staat 21. De Roskam, Turfmarkt 2, Deze uitrijden tot de Te • U steekt het Andreasplein het huis van de Fam. • Uw weg vervolgen door de Brittenstraat. ove rgaat linksaf de WeesKraaijenoord.

Roskambrug over te gaan.

• Daar slaat u linksaf en rijdt • huisstraat in.

3. Huis Fam. Kraaijenoord, Over de brug rechtsaf door naar de Boulevard.

• Vervolgens rijdt u rechtsaf Annastraat 2 (niet open) slaan. U bent nu op de • Op de Boulevard rechtsaf naar de Baljuwstraat.

Overrijn.

• U vervolgt uw weg op de slaan en doorrijden tot het • Meteen weer rechtsaf 22. De Wilbert, Overrijn 7 Voorstraat. einde van de Boulevard. slaan het Baljuwplein op • Aan het eind van de Over• Bij de splitsing Voorstraat/ 15. Voormalig Hotel Savoy • Rechtsaf de Louwestraat rijn linksaf de BurggravenZuidstraat slaat u vóór (1901), Boulevard 1 thans in. laan in. de kerk linksaf naar de • En de eerste straat rechts- weer Villa Allegonda (niet • Vrijwel aan het eind van Zuidstraat.

VERVOLG FIETSROUTE De Burggravenlaan rechtsaf en direkt daarna links • U bent nu in Tolhuisstraat, aan het eind ziet u de toegang tot de tuin van de Wilbert.

• Terug op de Tolhuisstraat gaat u meteen links de Baron van Wijckersloothstraat in. Deze komt uit op de Sandtlaan.

• De weg oversteken en linksaf de Sandtlaan op, totdat u aan uw linkerkant het Wellantcollege passeert.

• Hier meteen bij de stoplichten linksaf, oversteken en de Spinozalaan in.

• Deze volgen met de bocht mee naar rechts. U ziet aan uw rechterhand het Spinozahuis.

23. Het Spinozahuis, Spinozalaan 29, Rijnsburg • Aan het eind van de Spinozalaan links de Katwijkerweg en de Kanaalstraat op.

• De vierde zijstraat rechts is de Burgemeester Hermansstraat 24. Maranathakerk, Burg.

Hermanstraat 40 (niet open) • Aan het eind links aanhouden richting Brouwersstraat.

• Rechts aanhouden en direct oversteken naar de Korte Voorhouterweg • U neemt de 2e mogelijkheid om rechtsaf te gaan.

De weg gaat over in een onverhard pad, dat u helemaal uitrijdt tot het park.

24A. Merovechpark • Vanuit het Merovechpark fietst u dezelfde weg terug en steekt Brouwersstraat weer over en gaat voorbij de school links af het Noordeinde op.

• Weg vervolgen op de Koestraat tot de Vliet.

• Langs De Vliet Noordzijde richting het centrum.

• Bij de Wilhelminaboom linksaf de Kerkstraatbrug over en de Kerkstraat in.

•

U komt uit op het Burg Koomansplein.

25. Grote of Laurentiuskerk/Mausoleum, Burg.

Koomansplein • Aan de zuidkant van het Burg. Koomansplein is de Oude Vlietweg 26. Museum van het Genootschap Oud Rijnsburg, Oude Vlietweg 6 • U fietst langs het museum en slaat linksaf de Tramstraat in.

• Steek de Oegstgeesterweg over en vervolg uw route over de Oranjelaan • Rechtsaf de Christinalaan op, sla rechtsaf om op de Christinalaan te blijven.

• Sla linksaf naar de Kamerlingh Onnesstraat richting Christinalaan.

27. Gedenkteken uit 1925, Sandtlaan / Kamerlingh Onnesstraat 62.

• Bij de Begraafplaats is het Gedenkteken.

• Ga noordoostelijk op de Kamerlingh Onnesstraat richting Christinalaan.

• Sla rechtsaf naar de Valkenburgerweg.

• U rijdt deze op en volgt de weg.

• Waar de weg samenkomt met de Waterboslaan houdt u links aan.

• Na het Waterbospark slaat u rechtsaf het Valkenburgse veerpad op en neemt u het pontje naar Valkenburg.

28. Het ruim 400 jaar oude Valkenburgs pontje, Veerpad • Recht over steken de Broekweg in.

• Bij het Castellumplein aan de Broekweg staat de kerk met de toren.

29. en 29 A: Toren Museum Oud Valkenburg en Nederlans Hervormde Kerk, Castellumplein, Valkenburg • Naast de Kerk en het musieum vindt u de oorlogsgraven.

30. De oorlogsgraven, Broekweg • Na het verlaten van het

museum / oorlogsgraven gaat u op het Castellumplein rechtsaf richting de Middenweg.

• Aan het eind van de Middenweg naar links en de Hoofdstraat oversteken.

• U komt uit bij ’t Boonrak, deze loopt in een U-vorm.

Ga bij de eerste kruising linksaf. Hier ligt het oude gemeentehuis aan de Rijn.

31. Burgemeesterswoning en latere Gemeentehuis, Hoofdstraat 6 (niet open) • U rijdt ‘t Boonrak weer uit tot u op de Hoofdstraat bent.

• Dan naar links richting Leiden.

• Rechtsaf de Marinus Poststraat in.

• Voor het Marinus Postplein gaat u linksaf de Achterweg in.

• Rechtsaf het viaduct over,.

• Sla rechtsaf en rij op de Kooltuinweg (parallel langs de N206 Tjalmaweg) richting Watertoren-Katwijk, 32. Bezoekercentrum (Museum) Vliegkamp Valkenburg, Marinevliegkamp 250 • Rij door tot de kruising en sla af de Wassenaarseweg op en volg de borden die verwijzen naar de Theater Hangaar (Soldaat van Oranje).

• Bij de ingang van het vliegveld slaat u linksaf • Volg deze weg tot de slagboom (die is open).

• 50 meter na de slagboom ziet u links het bezoekercentrum van Stichting Historie Vliegveld Valkenburg.

• Rij dezelfde weg terug tot de kruising bij de Tjalmaweg, steek deze recht over, houdt links aan • dan komt u op de Hyacintstraa. Vervolg deze weg tot de kruising Molentuinweg/Wassenaarseweg.

• Sla rechts af de Molentuinweg in tot de volgende kruising u ziet dan rechts

de molen staan.

33. Korenmolen ‘De Geregtigheid’, Molenweg, Katwijk aan den Rijn • Terug op de Valkenburgseweg komt u bij de kruising met de Molentuinweg.

• Deze oversteken naar de Rijnstraat. Deze vervolgen tot de Kerklaan aan de linkerkant.

34. Ned. Herv. Kerk en begraafplaats, Kerklaan 12 • U kunt nu terugrijden naar de Rijnstraat en deze vervolgen, tegenover de R.K. Kerk Joannes de Doper zien we rechts de ingang van de Joodse begraafplaats.

35. Joodse begraafplaats, Rijnstraat 151, (niet open i.v.m. sabbat) • Vanaf de begraafplaats slaan we rechtsaf de Zeeweg op richting gemeentehuis.

• Voor u bij het gemeentehuis bent ziet u aan de linkerkant 2 witte huizen, het linker is Zeeweg 133.

36. Struikelstenen, Zeeweg 133 • Hier liggen op de ventweg zes zgn. Struikelstenen, herdenkingsstenen ter herinnering aan de van hieruit weggevoerde- en in de concentratiekampen omgekomen Joodse families.

Einde route

Of download de app en maak uw eigen route!

DE KERKSTRAAT - EEN MOOI OUD STRAATJE MET VEEL HISTORIE In de Kerkstraat zijn ook een aantal monumentale panden te zien. Deze zijn niet open, maar zeker de moeite waard om daar eens extra aandacht aan te besteden en langs te fietsen of wandelen.

Nr. 60, 62 de oude Bank van Lening uit 1786. Later was er een schoenmakerij in gevestigd.

Op nr. 58 staat een oud boerderijtje, vermoedelijk uit de 19e eeuw.

Nr. 47 is gebouwd in 1805 en betaald uit de nalatenschap van Antonia Jacoba Koning. Het hofje was bestemd voor alleenstaande dames uit de gegoede stand. De entree wordt gevormd door een hek met opschrift ‘ANNO - KONINGSHOF - 1805’ Nummer 54 was in de periode

1844 - 1853 een instituut voor jongedames, met onderwijs in de Franse en Duitse taal, die kan worden gerekend tot een van de meest belangrijke van het dorp.

Nr. 35 is een woonhuis uit de 18e eeuw, dit was de woning van pastoor B.C. van Straelen en de (koopvaardij) kapitein Maarten Spaanderman, wiens ‘dagboek’ is verfilmd en Pieter Rosier.

Nr. 33 is een 18e eeuwse woning.

Nr. 30 is een van de alleroudste pandjes van Katwijk aan den Rijn, vermoedelijk 17e eeuws, de vorige eigenaar heeft het gerestaureerd.

Nr. 31 is een 18e eeuwse woning en voorheen het woonhuis van de smid.

Nr. 29 was de smederij (1832).

Deze was in de zestigerjaren van de vorige eeuw nog steeds in bedrijf. In de muur ziet men de ringen nog zitten waaraan

de paarden vastgezet werden tijdens het beslaan van de hoeven.

Nr. 4,6,8 en 10 zijn in 1857 gebouwd als ‘Weeshuis’, op de fundamenten van het oude weeshuis (van voor 1500). Het weeshuis heeft tot 1927 (of 1929) dienst gedaan.

der van de Nationale Orgeldag van 14.00-15.00 uur het Reil-orgel voorin de kerk. Meer hierover elders in dit magazine. Van 10.00 – 17.00 uur kunt u de kerk bezoeken. Meer hierover elders in dit magazine.

jaar jong, zet permanent haar vensters en kerkdeuren naar de buitenwereld open. Als missionaire parochie is ‘verbinding’ het sleutelwoord. Dus kom binnen en beleef met al uw zintuigen wat dit kerkgebouw aan verhalen vertelt en laat zien.

Op de ingesloten driehoek, naast Bakkerij Van Maanen, staat de Oranjeboom. Rondom de kastanjeboom staat een ijzeren hekje waarop in goudkleurige letters O.V. 93 is aangebracht. Om de boom heen is sierbestrating aangebracht. Links van de boom, op de linkerhoek, kruising Kerkstraat/Achterweg, staat een rechthoekig huis wat gebouwd is op een ‘Communicatiebunker’ uit de Tweede Wereldoorlog.

PRACHTIGE H. JOANNES DE DOPERKERK De H. Joannes de Doperkerk is gebouwd in zeven maanden tijd. De eerste steenlegging vond plaats in oktober 1910 en de ingebruikname was mei 1911.

Het is de laatste neogotische kerk boven de rivieren, naar het ontwerp van de architect Jean van Groenendael (1863 – 1919).

Hij was een leerling van de grote bouwmeester Pierre Cuypers (1827 – 1921), vooral bekend van het Rijksmuseum en het Centraal Station In Amsterdam.

Interieur van de r.-k kerk U zult zich verbazen over het interieur van de kerk, neem de glas-in-loodramen boven het hoofdaltaar, van de Maastrichtse glazenier Huub Levigne, uit 1948 en het glas-in-loodwerk in de kruiskapellen van Frans Balendong uit 1950. Bezoekers hebben ook bewondering voor de kruiswegstaties, geschilderd door de bouwpastoor Hendriks in de jaren 1916-1920. De figuren op de doeken zijn o.a. parochianen die model hebben gestaan.

Zoekplaatje voor de bezoekers,

de pastoor heeft zichzelf ook ingeschilderd. Op welke van de veertien staties kun je hem zien? Kijk ook even naar de pilaren, deze komen uit de steengroeven van de rivier de Ourthe en heten daarom ‘Petit basalt d’Ourthe’. Zoek naar de fossielen van beestjes en schelpen in deze pilaren. Ook graag uw aandacht voor het ‘Rococo-altaar’ van rond 1760 en afkomstig uit het r.-k Jongensweeshuis in Amsterdam, werkelijk een icoon op zich.

Voor het hoofdaltaar staat nog een altaar. Waarom? Dat hoort u vast bij de rondleiding.

Klokkenspel en een muzikale aankleding Er wordt door speciale vrijwilligers een klim naar boven naar de uurwerkzolder verzorg. Niek van der Meij bespeelt in het ka-

Thema ‘Erfgoed & Architectuur’ Dit landelijke thema met als ondertitel ‘Gebouw(d) om te blijven’ past perfect bij deze r.-k kerk want als beeldbepalend gemeentelijk monument ligt het op de route van vele Katwijkers en voorbijgangers die vandaag alle kansen krijgen om eens naar binnen te lopen. Binnengekomen blijkt vaak op Open Monumentendag dat men niet begrijpt dat deze kerk in zeven maanden is gebouwd. En dat met een architect die als leermeester de beroemde Cuypers had en pastoor Hendriks die bij het schilderen van de kruiswegstaties hulp en advies kreeg van de fameuze schilder Jan Toorop. Deze kerk is één van de laatste zuivere neogotische bouwwerken geïnspireerd op Cuypers. De parochiekern van de H. Joannes de Doper, 175

Trots op ons monument!

Als de orgels zwijgen is er in de kerk, passender kan het niet, Gregoriaanse muziek te beluisteren. Bij de ingang van de kerk kunt u ook het boek ‘Van stof ontdaan’ van Harry Fennes kopen (€ 10,-), of een boekje over de door pastoor Hendriks begin twintigste eeuw geschilderde kruiswegstaties (€ 5,-), of dé cd van het schitterende kinderkoor ‘De Vrolijke Noot’ (€ 5,-). Monumenten waar we trots op zijn! En natuurlijk kunt u ook uw waardering voor het kerkgebouw tonen na afloop met een financiële bijdrage via de Givt-app. Als monumenten konden praten zou dit kerkgebouw u heel veel te vertellen hebben. Komt u op zaterdag 13 september naar deze verhalen luisteren? De kerkdeuren staan wijd open om u / jou te ontvangen.

DE ROSKAM HET MIDDELPUNT VAN BINNEN De Roskam en Katwijk aan den Rijn zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. De voormalige herberg is hét zenuwcentrum van het Katwijkse verenigingsleven en wordt beschouwd als dé huiskamer van de kern.

De Roskam wordt voor het eerst genoemd in het jaar 1560.

Het pand is ooit midden in het dorp gebouwd aan een knooppunt van doorgaande wegen.

De bebouwing is ruim opgezet, omzoomd met veel akkers en groen. Het is immers een agrarisch dorp. Gegoede families hadden hier hun buitenplaatsen.

De Roskam doet rond 1560 dienst als regthuys met gevangenis. De Heer van beide Catwijcken en ‘t Sandt is van oudsher eigenaar. Schout en Schepenen hebben hier hun onderkomen. Herberg De Roskam is naast regthuys en ge-

meentehuis een pleisterplaats voor mensen op doorreis om er uit te rusten of te eten. Je kon de paarden stallen en ze te eten geven. Ze werden gereinigd met borstel en kam, het zogeheten rossen.

Regthuys Dominee Pars schrijft in 1697 in zijn beschrijving van de beide Katwijken over De Roskam het volgende: een fray Dorps Raad en Regthuys met een galerij voor in de gevel.

De raadkamer en de secretarie worden sinds jaar en dag door de gemeente gehuurd van de logementhouder. De Roskam is in feite het eerste gemeentehuis van Katwijk. Overigens heeft in 1875 ook notaris mr.

Karel de Koning hier zijn kantoor. In 1877 verlaat de gemeente De Roskam om het raadhuis verderop te vestigen in de Rijnstraat.

In 1881 gaat de stoomtram

naar Leiden rijden voor De Roskam langs over de Roskambrug door de Bruggestraat. De Roskam doet tot 1891 dienst als tramhalte.

Daarna rijdt het voertuig over de nieuwe trambrug aan de Sandtlaan en wordt wachtlokaal ’t Wachtje in de Rijnstraat in gebruik genomen.

Ontmoetingsplaats In 2000 dreigt het Etablissement De Roskam zijn functie als onderkomen voor verenigingen en als de ontmoetingsplaats voor de bevolking te verliezen en wordt verkocht. Omdat een aantal inwoners wil voorkomen dat De Roskam als huiskamer verdwijnt, wordt een stichting opgericht. Stichting De Roskam

koopt het eeuwenoude pand en zorgt ervoor dat het wordt gerestaureerd. Sinds 2016 is De Roskam als horeca bedrijf uitgebreid met een restaurant Proeflokaal De Buuren. Met een mooi terras midden in Katwijk aan den Rijn. Het is absoluut moeite waard dit prachtige pand, wat nu weer een actieve locatie is, te bezichtigen. Open vanaf 10.30 uur.

Op monumenten dag kunt u genieten van koffie met appelgebak voor € 6,75.

HISTORISCH GENOOTSCHAP HET RIJNDORP | DE CANON VAN KATWIJK Stichting Historisch Genootschap Het Rijndorp organiseert sinds 2021 activiteiten om de geschiedenis van het Rijndorp te onderzoeken en door te geven aan volgende generaties.

Het Rijndorp wil de verhalen over Katwijk aan den Rijn doorgeven door middel van activiteiten en uitingen in de publieke ruimte. Zo organiseren we historische wandelingen, bijeenkomsten, zijn we actief bij de molen en nemen we interviews af bij oudere Katwijk Binners..Ook doet Het Rijndorp onderzoek naar de geschiedenis van het dorp en deelt deze verhalen met de gemeenschap. Het aanleggen van een historische collectie behoort ook tot de doelstellingen.

Het genootschap werkt samen met partners uit de dorpskern

om de geschiedenis van het Rijndorp uit te dragen. Zo zijn we regelmatig actief in de Roskam en bij Molen de Geregtigheid. Op deze manier concentreert het uitdragen van de lokale geschiedenis zich niet op één plek, maar wordt het geïntegreerd in de samenleving.

Tijdens Open Monumentendag is Het Rijndorp aanwezig bij Molen De Geregtigheid.

Meer info: www.hetrijndorp.nl

Wat deden de Romeinen hier? Hoe kwam Spinoza in Rijnsburg? Is de paardenmarkt van Valkenburg de oudste paardenmarkt van Nederland? Hoe zat het met de kunstenaarskolonie in Katwijk? Wat was het Heerenschool? De Tweede Wereldoorlog, wat heeft die hier teweeg gebracht?

De Canon van Katwijk geeft op deze en andere vragen een antwoord. Vierendertig vensters gegroepeerd in acht tijdvakken geven informatie

over de geschiedenis van het gebied van de vroegere gemeenten Katwijk aan Zee, Katwijk aan de Rijn, Rijnsburg en Valkenburg.

De canon is bedoeld voor een ieder die belangstelling heeft voor de geschiedenis van dit gebied, maar in het bijzonder voor de inwoners van de gemeente Katwijk zelf.

De Canon van Katwijk is ook in boekvorm verkrijgbaar.(ISBN: 978 90389 2590 5)

GEDENKTEKEN BEGRAAFPLAATS RIJNSBURG Op de algemene begraafplaats aan de Sandtlaan, die door de Stichting Begraafplaatsen Rijnsburg wordt beheerd, staat een bakstenen gedenkteken uit 1925 ter herinnering aan de schenking door de heer G. van den Eijkel Azn. van de begraafplaats in 1893.

Het betreft een torenvormig bakstenen monument uitgevoerd in baksteen in een zake-

lijk expressionistische stijl. In het gedenkteken zijn vier zitbankjes en vier bloembakken verwerkt.

Verder is daar de vroegere aula te bekijken en twee grote beuken, die ook op de gemeentelijke monumentenlijst staan.

Toegankelijk vanaf de Sandtlaan of Kamerlingh Onnesstraat Rijnsbug

SPINOZAHUIS RIJNSBURG, EEN ICOON IN HET DORP De wereldberoemde filosoof Baruch Spinoza werd in 1632 in Amsterdam, in de wijk Vloedenburg (nu Waterlooplein-buurt), geboren. Het huis van zijn ouders bleef niet bewaard, wel zijn er drie huizen waar Spinoza enige jaren heeft gewoond, in Rijnsburg, Voorburg en Den Haag.

Spinoza vestigde zich in 1661 in Rijnsburg. Dit dorp stond in die tijd bekend als een ontmoetingsplaats voor Collegianten, een vrijzinnige Protestantse stroming, waaronder Spinoza vrienden had. In de woning van de chirurgijn Herman Homan had hij als kostganger een kleine kamer, waar hij lenzen voor optische instrumenten sleep en zijn overpeinzingen met de ganzenpen neerschreef. Een heelmeester uit de achttiende eeuw, Johannes Monnikhoff, liet een aantekening na, waaruit blijkt dat het huisje waarin Spinoza

van 1661 tot 1663 verbleef, een gevelsteen had met een vers van Dirck R. Camphuysen: Ach! waren alle Menschen wijs, En wilden daarbij wel!

De Aard waar haar een Paradijs, Nu isse meest een Hel. Bibliotheek Toen er in 1896 in Rijnsburg een oud daglonershuisje, met in de muur dit moeilijk leesbare versje, te koop kwam, herinnerde de Spinozakenner Willem Meijer zich het oude verhaal van Monnikhoff. Meijer kon zo het verwaarloosde pand identificeren als de woning van Spinoza.

Er werd een vereniging opgericht die het pand na aankoop herstelde en een bescheiden museum inrichtte dat kon functioneren als een middelpunt voor de studie van leer en leven van de wijsgeer. De bibliotheek, die Spinoza volgens de in diezelfde tijd ontdekte boedelbeschrijving van een notaris bij zijn dood in

1677 bezat, werd grotendeels gereconstrueerd. De perkamenten en leren banden vormen nu een boekenverzameling die uniek is in de wereld. In deze en in de andere museumkamers treft men portretten aan, evenals facsimile’s van brieven en documenten en een lenzenslijpmachine voor het slijpen van microscopen en telescopen. Tot 2001 bestond het museumgedeelte uit twee kamers. De overige ruimtes werden bewoond door een huisbewaarder. Na een ingrijpende restauratie werd

op 27 maart 2012 het hele huis, als modern museum, voor het publiek heropend.

Openingstijden Het museum is gevestigd aan de Spinozalaan 29 in Rijnsburg en is doorgaans geopend van dinsdag t/m zondag van 13.00 17.00 uur.

Tijdens Open Monumentendag geopend van 10.00 tot 17.00 uur.

Op zondag van 13.00 uur tot 17.00 uur.

WIJ VIEREN FEEST! EMBRACE 60 JAAR IN KATWIJK Angels Batida District Dreamstar Enjoy Gafair Geisha ICNK I Say NED Red Button Reset Smashed Lemon Soquesto Soya TQ Amsterdam

10 EURO KORTING OP DEZE BLOUSE VAN ICNK OP=OP

Tramontana Accessoires

Embrace Katwijk-Noordwijk Tulpstraat 7-13 Katwijk a/d Rijn 071 4013589 Van Limburg Stirumstraat 36 Noordwijk-Binnen 071 3615805

GRATIS

MAUSOLEUM RIJNSBURG HISTORISCHE GEDENKPLAATS In en rond de Grote Kerk in 1949 worden tijdens opgravingen de aan Floris V en zijn familie toegeschreven skeletten gevonden. Een onverwachte vondst: historisch lijkt vast te staan dat de laatste rustplaats van de Graven van Holland in de zestiende eeuw zijn verwoest door fundamentalistische aanhangers van Oranje.

Bij opgravingen onder leiding van professor Glasbergen van het instituut voor Prae- en Protohistorie van de Universiteit van Amsterdam op het terrein van het abdijcomplex worden in de fundamenten van het dwarsschip voor het koor (ereplaats van de abdijkerk) een aantal skeletten blootgelegd die op één na alle door dr. Dijkstra uit Groningen worden geïdentificeerd als de stoffelijke resten van de Graven en Gravinnen van Holland. Later zou Prof.

Maat na onderzoek aangeven,

dat het wellicht om andere stoffelijke resten zou gaan. Dit is niet bewezen.

Graven en Gravinnen Bijgezet zijn; Simon, Floris de Zwarte; Petronella van Saxen, stichtster van de Abdij en weduwe van Floris III, graaf Floris IV, graaf Floris V en graaf Jan I. Het laatste skelet, wordt door Dijkstra vastgesteld, als dat van Dirk I, de elfhonderd jaar geleden overleden aartsvader van het Gravenhuis.

en hebben de uitstraling gekregen die het toekomt. Op dat grondgebied is namelijk Rijnsburg ontstaan in het jaar 975 en heeft Petronella van Saksen in 1133 de beroemde Abdij gesticht. Jaap Smit, Commissaris van de Koning, onthulde in

2018 de prachtige herinrichting en restauratie. Het Mausoleum is gevestigd achter de Grote Kerk op voormalig grondgebied van de Abdij. Een historische plek met een rijke geschiedenis. Er is uitgebreide informatie aanwezig.

Herbegrafenis Na deze identificatie worden de Graven van Holland en hun aanhang tijdelijk ondergebracht bijgezet in het mausoleum. In aanwezigheid van Koningin Juliana in 1975, het jaar van het 1000-jarig bestaan van Rijnsburg, vindt de onthulling van het Mausoleum plaats.

Het Mausoleum en het gebied er omheen zijn gerestaureerd

GRAFVELD ONDER MEROVECHPARK RIJNSBURG Het Merovechpark in De Horn is in 2020 officieel geopend. Het grafveld ligt binnen de oude meander van de Vliet ten zuiden van het Oegstgeesterkanaal en werd in 1913 ontdekt bij het dieper omspitten van een perceel tuinbouwgrond. Tot zijn grote verrassing kwam een tuinder op zijn perceel potten tegen met daarin resten van verbrande botten, kralenkettingen en andere sieraden.

In het grafveld werden mensen begraven tussen 550 en 675.

Een groot deel van de schatten is te zien in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden en in het Museum Oud Rijnsburg.

Merovech was een Frankische koning die regeerde van 447 tot 458. In deze periode na de Romeinse overheersing kwam het Frankische Rijk, het West-Europa van nu, tot bloei.

Het park en de straatnamen in deze buurt zijn vernoemd naar het gevonden grafveld uit de Merovingische tijd.

Graven met status Vooral belangrijke personen kregen op dit grafveld een plaats. Volwassen vrouwen werden begraven met kleurrijke kralenkettingen. Mannen

vaak met een wapenuitrusting.

In een van de graven is een zwaardkraal gevonden, een geluksteen die aan een koord bij het zwaard hing. Een gouden gesp is de meest bijzondere vondst. Rijkversierde gespen en andere sieraden lieten zien dat je bij een belangrijke groep mensen hoorde. De gevonden gesp is versierd met

gouddraad en granaten (rode edelstenen). Uit onderzoek blijkt dat de granaten helemaal uit India kwamen! Waarschijnlijk was de drager van de gesp iemand die de koning vaak ontmoette.

Het kralenveld Centraal in het park liggen uitvergrote kralen van keramiek die doen denken aan de schatten die in de graven gevonden zijn. Ook de zwaardkraal ligt ertussen. Deze is van natuursteen gemaakt. Het patroon van de gevonden gouden gesp is op een bank aangebracht.

Dit grafveld uit de Merovingische tijd is uniek en daarom beschermd Rijksmonument.

Het grafveld is verhoogd met grond waardoor het grafveld wordt beschermd. Het park is een aanwinst voor Rijnsburg en voor iedereen toegankelijk.

DIRECT DE BESTE PRIJS!

WIR SIND REDDY! De beste kwaliteit en functionaliteit tegen een scherpe prijs, dat staat bij Reddy voorop. We werken uitsluitend samen met A-merk leveranciers en leveren voor elke behoefte en elk budget een passende oplossing.

KEUKENS KATWIJK

AMBACHTSWEG 5 • KATWIJK • 071 7600263 • WWW.REDDY.NL

IN DE KEUKEN ALLES

KEUKE

GRAFMONUMENTEN ONDER DE VLOER VAN DE LAURENTIUSKERK De Rijnsburgse Toren is in 2022 geheel gerenoveerd en vormt weer een fraai geheel met de Laurentiuskerk.

Wie tijdens Open Monumentendag de Grote- of Laurentiuskerk bezoekt, zal zich verbazen over de grote grafmonumenten onder de houten vlonder in het middenschip. Alleen op deze dag wordt de houten vlonder verwijderd. Ook vinden er ‘s middags orgelbespelingen plaats en zijn

er suppoosten om alles over de kerk te vertellen. De kerk is in 1577/1578 gebouwd met materialen van een voormalige kerk in de Hoofdstraat (toen Dorpsstraat) in Noordwijk. De kerk is achter de Romaanse toren uit de 12e eeuw gebouwd. Een restant van de Abdij van Rijnsburg die in 1133 door Petronella van Saksen, douairière Graaf Floris II van Holland werd gesticht en tijdens het Leids beleg verwoest. In het koor bevinden zich fragmenten van grafmonumenten voor leden van het grafelijk huis van Holland.

Na de ingebruikname in 1578 is de kerk vijfmaal uitgebreid: 1633, 1660, 1903, 1910 en in 1923. In 1980 werd de kerk geheel gerenoveerd. De Rijnsburgse toren is eigendom van de burgerlijke gemeente.

Carillon In de Romeinse tufstenen toren (12e eeuw), de enige overgeblevene van een tweetal dat het front van de oude Abdijkerk

sierde, bevindt zich een prachtig carillon. De Abdijkerk had twee torens waarvan de zuidelijke bewaard is gebleven. De kooromgang kwam vermoedelijk tot stand in 1660. Tegen de kooromgang is een consistorie gebouwd.

De lantaarn en de naaldspits van de toren dateren uit 1830 en zijn herbouwd bij de restauratie van 1964. Vanwege plaatsgebrek werd de kerk in 1903 uitgebouwd met de zuiderzijbeuk naar ontwerp van H.J. Jesse, in 1910 met het noordertransept en in 1923 met het zuidertransept naar ontwerp van W.I. Fontein.

Zo ontstond het huidige gebouw met de drie-beukige opzet met transepten. Over de restauratie in 1980-1981 verscheen een gedenkboek.

gebouwd door de firma G. van Leeuwen en in 1953 door diens zoon Willem van Leeuwen gewijzigd. In 1989 restaureert de firma Pels & Van Leeuwen het orgel en wijzigt de dispositie.

Orgel Het orgel is in 1975 gebouwd door de firma Jac. van der Linden & Co. (Leiderdorp). Daarbij is gebruik gemaakt van het vorige orgel in deze kerk, dat in 1924 was

Toren beklimmen Tussen 13.00 en 16.00 uur is er gelegenheid de toren te beklimmen. Gratis kaartjes verkrijgbaar in het museum van het Genootschap.

Op de bovenverdieping is de expositie 80 Jaar Leven in Vrijheid te vinden, deze laat zien hoe Rijnsburg na de Tweede Wereldoorlog uitgroeide van een klein dorp naar de grote gemeente van nu.

Op Open Monumentendag is het museum open van 10.00 uur tot 16.00 uur.

In 2011 voert Adema Kerkorgelbouw uit Hillegom opnieuw een renovatie uit. Hierbij wordt de kast van het zwelwerk vernieuwd, de kleine balg vervangen door een grote magazijnbalg. Ook worden de manuaal tongwerken, de Viola di Gamba en de Voix de Celeste vervangen. Alle registers worden opnieuw geïntoneerd.

Na de laatste renovatie heeft het orgel een brede en romantische klank gekregen. Het orgel telt 28 stemmen, verdeeld over 2 klavier en pedaal.

MUSEUM OUD RIJNSBURG Museum Oud Rijnsburg met twee exposities: Vroomheid en de Vermaeck en 80 Jaar Leven in Vrijheid.

Aan de voet van de toren van de Grote of Laurentiuskerk, staat het Museum Oud Rijnsburg, Oude Vlietweg 6. Het museum is sinds 1979 gevestigd in een prachtig gerestaureerd achttiende-eeuws woonhuis op de ontstaansgrond van de beroemde Abdij van Rijnsburg. Het museum wordt beheerd door de Vereniging het Genootschap Oud Rijnsburg.

Het bestuur doet er alles aan de geschiedenis van het dorp te bewaren en levend te houden.

Door het museum te beheren, rondleidingen en exposities te organiseren, vondsten te bewaren en boeken en verhalen uit te geven. Het museum her-

bergt belangrijke vondsten van omstreeks 600 tot 1700.

Op de benedenverdieping van het museum is een expositie te vinden over de Abdij van Rijnsburg. Op een groot TV scherm wordt zichtbaar gemaakt hoe die Abdij er ooit uitzag. Daarnaast liggen er waardevolle vondsten in de vitrines en er is zelfs een vitrine van de Orde van St. Jacob. Deze gaat over de geschiedenis van Floris V. Het museum herbergt een uitgebreide historische bibliotheek, waaronder exclusieve boeken, die nergens in de wereld meer zijn terug te vinden.

ZOMERDEALS BIJ LUYTEN CORTINA U4 EBIKE TRANSPORT • 400 Wh accu Bosch • 7 versnellingen • Voordrager

€ 2.699,NU VOOR

€ 2.099,

SHOWROOM OPRUIMING!!

Vanaf zaterdag 6 september ruimen we ons magazijn op en bieden wij in de showroom diverse merken en modellen aan met zeer hoge kortingen!

GAZELLE PARIS C7 • 400 Wh accu Bosch • 7 versnellingen • Diverse maten

€ 2.399,NU VOOR

€ 2.099,

| LUYTEN Achterweg 22 | 2223 BG Katwijk 071 402 90 35 | biketotaal-luyten.nl

nbiedingen! aa ze on al e zi en el k in Kom naar de w maten!

Fietsen in alle soorten en

HET VALKENBURGS PONTJE In 1619 vraagt de Heer van Valkenburg Johan de Hertoge aan de Staten van Holland toestemming om een tarief voor het Valkenburgse Veer vast te stellen.

De oude penning is geen wettig betaalmiddel meer en er onstaan “kijvagiën en vegterijen” rond het pontje.

Met andere woorden: er wordt gescholden en gevochten. 400 jaar later is dat wel anders.

Haagsche Schouw, het Valkenburgse Veer en het veer in Katwijk aan de Rijn.

Geschiedenis Het veer is veel ouder dan 400 jaar. Al in 1372 wordt het genoemd, wanneer de Sint Pancraskerk te Leiden anderhalve morgen land koopt “bij het veer te Valkenborch”.

Tot 1850 wordt er met een roeiboot overgezet. Daarna is het een echte veerpont.

In 1898 wordt het tot dan toe houten vaartuig vervangen door een ijzeren.

Vanouds waren er drie veerverbindingen over de Rijn ten westen van Leiden: het

het Veerpad. In dat jaar komt er een gemotoriseerde pont.

Deze komt echter tot zinken

en in 2005 wordt de huidige elektrisch aangedreven pont in gebruik genomen.

Het Haagsche Schouw wordt als veer in 1802 vervangen door een brug. Hetzelfde was in Katwijk al in 1612 gebeurd.

Het Valkenburgse veer is dus het enige van de drie veren te westen van Leiden, dat nog bestaat en is een van de oudste nog bestaande veerverbindingen in ons land.

In 1938 komt er opnieuw een ijzeren pont. Dit laatste pontje vaart tot 1998 en is nu als varend monument te zien bij

NEDERLANDS HERVORMDE KERK VALKENBURG De Nederlands Hervormde Kerk is een ontwerp van de Rotterdamse architect G.M. Verloo en in 1949 in het centrum van Valkenburg De kerk gebouwd op een heuvel die is ontstaan door de ophoping van de resten van de Romeinse castella.

Vanaf de 7e eeuw heeft hier een kerk gestaan. Nadat in 1940 de 19e eeuwse kerk was verwoest, werd op het naastgelegen veld een noodkerk neergezet die tot 1950 dienst zou doen. Oorzaak van de 10 jaar lange wachttijd waren de opgravingen naar de castella die onder leiding van Albert van Giffen werden uitgevoerd.

Zowel de vormgeving als de traditionele rechtlijnige kerkplattegrond zijn typisch voor de protestante kerkbouw in het eerste decennium na WO II. De eerste steen van de kerk werd in 1948 gelegd. Uit geldgebrek werd destijds de toren

achterwege gelaten. De fundering werd wel al gerealiseerd.

De huidige toren kwam in 1999 tot stand, op basis van het oorspronkelijke ontwerp van Verloo.

Architectonisch kenmerkt het kerkgebouw zich door een sobere, traditionalistische vormgeving. Karakteristiek is de eenvoudige hoofdvorm met de rechthoekige plattegrond en de tuitgevels die het zadeldak insluiten. De decoratie is beperkt tot enkele betonnen sierelementen. De licht getoogde ingang is voorzien van holle betonnen omlijsting. De dubbele houten deuren zijn oorspronkelijk en voorzien van smeedijzeren hangwerk. Boven de ingang is een lantaarn in een historiserende vorm geplaatst. Aan weerszijden zijn twee kleine vensters met een glas-in-loodvulling aangebracht. Op galerijhoogte zijn drie getoogde vensters in de symmetrische kerkgevel ge-

plaatst. Het lijstwerk is voorzien een glas-in-loodvulling van getinte ruitjes. Rondom de vensters zijn elementen als strekbogen en banden aangebracht, die ook in het ronde venster op kaphoogte te herkennen zijn.

De gedenkramen in de beide achterste vensters zijn geschonken door de regimenten die bij de strijd in 1940 betrokken waren. Het zuidelijke raam

herinnert aan vrede, het noordelijke venster aan strijd.

Tegen de westgevel is de driekantige uitbouw ten behoeve van het spreekgestoelte geplaatst. De vierkante toren en de aanbouw zijn opgemetseld met een meer egale lichtbruine baksteen. De omloop van de toren is voorzien van een hekwerk dat meer eigentijds is vormgegeven.

TORENMUSEUM AAN DE LIMES IN VALKENBURG-ZH Het Zuid-Hollandse Valkenburg kent een lange geschiedenis, die mede te danken is aan de Romeinen. Ruim 200 jaar bewaakte zij de meest noordelijke grens ( Limes)van het Romeinse rijk van uit de vesting Castellum Praetorium Agrippinae, nu het centrum van Valkenburg.

Het Torenmuseum is gevestigd in de Toren heeft 7 verdiepingen en staat op een toepasselijke plaats: op een terp in het centrum van het dorp aan het Castellum plein. De terp is ontstaan doordat hier achtereenvolgend zeven Romeinse Castella hebben gestaan. Ieder volgend Castellum werd gebouwd op de resten van zijn voorganger.

Valkenburg verkreeg archeologisch internationale allure door de vele opgravingen en vondsten. In het museum zijn de tweede en derde etage gewijd aan deze opgravingen en er zijn tientallen Romeinse voorwerpen

te zien die in Valkenburg zijn opgegraven.

De eerste etage in toren is gewoonlijk gewijd aan de Valkenburgse geschiedenis Maar nu in dit herdenkingsjaar aan de tweede wereld oorlog is er een tijdelijke tentoonstelling over de eerste 5 oorlogsdagen in Valkenburg.

Naast de Toren is een militaire ere begraafplaats waar een deel van de gesneuvelde soldaten liggen. Ook is er een monument met de namen van de omgekomen burgers slachtoffers.

Vanaf 7de etage is er een prachtig uitzicht over een groot deel van Zuid Holland.

Het museum is elke zaterdag en zondag van 13.00 tot 16.00 uur geopend.

U bent van harte welkom.

BEZOEKERCENTRUM VLIEGVELD VALKENBURG De voormalige telecommunicatiebunker van Marinevliegkamp Valkenburg is ingericht als expositieruimte. De permanente tentoonstelling behandelt de geschiedenis van het vliegveld, van de jaren 1930 tot de sluiting in 2006.

Stichting Historie Vliegveld Valkenburg, op 1 februari 2016 opgericht, wil de geschiedenis van het voormalige vliegveld Valkenburg onder de aandacht brengen. Vrijwilligers, waaronder veel oud-marinemensen, hebben de afgelopen jaren hard gewerkt om het bezoekercentrum te realiseren. De historie van het vliegveld heeft een betekenis die diepgeworteld zit bij mensen uit de omgeving en mensen die op het vliegveld hebben gewerkt.

De expositieruimte in de bovengrondse Koude Oorlog-bunker bevat talloze historische foto’s, modellen en kleine voorwerpen.

Buiten staan onder andere een vliegtuigtrap waarlangs vele staatshoofden afdaalden en een complete vliegtuigmotor. Ook zijn er voorwerpen te zien die op het terrein zijn opgegraven, zoals delen van Duitse en Nederlandse vliegtuigen.

Dit jaar is de expositie ‘Flugplatz Katwijk’ te zien over het vliegveld tijdens de Duitse bezettingstijd. De tijdelijke tentoonstelling bevat foto’s, voorwerpen en enkele maquettes.

De SHVV organiseert ook regelmatig activiteiten. Zo dient het bezoekercentrum als startpunt voor fietstochten langs de sporen van de Tweede Wereldoorlog.

Het bezoekercentrum zal op zaterdag 13 september open zijn.

Verzamelde collectie

Wie de Stichting Historie Vliegveld Valkenburg financieel wil ondersteunen kan zich aan-

melden als donateur. Ook kan de stichting de hulp van vrijwilligers goed gebruiken: mensen die de collectie onderhouden en beheren, gastheren en -vrouwen die in de toekomst het bezoekercentrum kunnen bemannen of die onderhoud

kunnen verrichten. Aanmelden voor SHVV-werkzaamheden kan via historie@vliegveldvalkenburg.nl. Iedereen is zaterdag 13 september van harte welkom.

EEN FEEST VAN VERRASSINGEN BIJ MOLEN DE GERECHTIGHEID Wie een bezoekje brengt aan Molen de Geregtigheid komt ogen tekort. Deze korenmolen uit 1740 is op zichzelf al een interessante bezienswaardigheid maar inmiddels is de molen uitgegroeid tot een mini-museum. Er is van alles te zien en te leren over onze lokale geschiedenis.

Molenaar Jack Bouma is van jongs af aan al geïnteresseerd in de geschiedenis van Katwijk en de regio. De Katwijkse geschiedenis heeft nog talloze verhalen en mysteries die nog niet verteld of uitgezocht zijn en dat motiveert hem om de lokale geschiedenis te blijven onderzoeken en de verhalen door te geven.

Zijn creatieve vaardigheden komen daarbij goed van pas.

Bouma is molenbouwer met veel bouwkundige kennis en daarnaast is hij een verdienstelijk schilder. Zijn enorme

schilderij ‘500.000 jaar klimaat, mens en dier’ is een leerzame tijdlijn die van alles vertelt over het leven in onze regio.

Een tweede doek is inmiddels in de maak en vertelt over het leven aan de hand van grondboringen hier in de regio.

Sinds enkele jaren is ook Historisch Genootschap Het Rijndorp een vaste waarde bij Molen de Geregtigheid. De vrijwilligers staan voor u klaar om u alles te vertellen over de molen en de geschiedenis van Katwijk aan den Rijn. Ook wordt er een deel van de collectie van het genootschap tentoongesteld.

U kunt een hapje en drankje verkrijgen dat altijd tot in de puntjes wordt verzorgd door de gastvrije Carita. De opbrengsten gaan altijd naar een goed doel. Komt dat zien, een leuke belevenis voor jong en oud!

ORGELCONCERTEN IN DE DORPSKERK Ook dit jaar is de Dorpskerk in Katwijk aan den Rijn weer open en kunt u een van de oudste kerken van de regio bezoeken en de hele dag genieten van orgelspel. Het rococo-orgel van de Dorpskerk is in 1765 gebouwd door de Leidse orgelbouwer Pieter Assendelft en was een geschenk van de toenmalige heer van Katwijk Frederik Hendrik Baron van Catwijck.

Terwijl u geniet van de mooie orgelklanken kunt u de Dorpskerk bewonderen. De geschiedenis van de kerk gaat terug tot de 13e eeuw en dat is te zien aan de vele historische elementen die de kerk rijk is.

Vergeet dan vooral niet naar de vloer te kijken, waar diverse grafzerken liggen uit de 17e en 18e eeuw. Zo ligt de stichtster van het Koningshofje hier begraven en vinden we een

rijk versierde steen van Carolus Boers, baljuw van Katwijk.

Bijzonder is het grafmonument van Willem van Liere en Maria van Reigersberg, een uniek beeldhouwwerk van de beroemdste beeldhouwer uit die tijd, Rombout Verhulst. Het monument is niet alleen bijzonder om haar schoonheid, maar ook omdat het betaald werd uit particulier geld. Bovendien werd voor het eerst ook de vrouw op het graf afgebeeld, ongekend in die tijd wat daarna nog maar één keer is herhaald.

Laat u meenemen door de mooie orgelklanken en leer aan de hand van de vele historische elementen over de geschiedenis van de Dorpskerk.

Het orgel wordt op verschillende momenten op de dag bespeeld door verschillende organisten. Kunt u zelf orgel-

spelen? Vraag dan aan een van de mensen in de kerk of spelen mogelijk is. Wees wel-

kom, de kerk is van 10.00 uur tot 17.00 uur geopend.

KATWIJKSE CULTUURHISTORIE “OP DE KAART” IN HET KORT villa bijgenaamd de Theemuts of (1937) ook bekend als Paddestoel, een ontwerp van de architect H.J. Jesse.

1. Gemeentehuis (1932), Koningin Julianalaan 3, Katwijk Het gemeentehuis ligt op de grens van Katwijk aan Zee en Katwijk aan den Rijn. Het gebouw is ontworpen door de architecten Hooykaas en Van Lockhorst. Op 21 september 1932 is het officieel geopend door prinses Juliana.

Tegenover de Meester C. Fockstraat , aan de Voorstraat (links) op Hogeweg 1 staat het huis Ons Prinsesje (1903), naar een ontwerp van H.J. Jesse. Hier woonde o.a. Jan Toorop die les heeft gegeven aan de Katwijkse kunstschilder Willem Wassenaar.

3. Huis van de Fam. Kraaijenoord, Annastraat 2 (niet open) Dit woonhuis dateert uit 1903 en is ontworpen door de architect H.J. Jesse.

Naast het gemeentehuis ligt het Burgemeester De Ridderpark (1915). In het plantsoen staat Even verderop staat in de Stahet monument voor gevallenen tionsstraat het appartemenin WO II, De Leeuw (1948),van tencomplex De Wissel. Dit L. O. Wenckebach. Ook is er is gemaakt in de voormalige de gedenksteen te vinden Ter ‘Boorsmaschool’, een lagere herinnering aan hen die vie- school ontworpen door Van der len na 5 mei 1945 in voormalig Klaauw in het midden van de Nederlands Indië of waar ook ter jaren 30 van de vorige eeuw. wereld. In het plantsoentje staat Links in het plantsoentje staat een hardstenen Grenspaal, de het borstbeeld van schilder, etofficiële grens tussen het ge- ser en illustrator Tjeerd Bottemeentedeel van Katwijk aan ma (1978) naar ontwerp van den Rijn en Katwijk aan Zee. Jaap (Jacques) Hartman.

2. Struikelstenen voor Duinoord 38 Tegenover het marktterrein is de ingang van Duinoord, in de ventweg liggen voor nr. 38 sinds 2018 3 Struikelstenen, dit zijn herdenkingstenen ter herinnering aan Joden die van hieruit weggevoerd en in de concentratiekampen omgekomen zijn.

2A. De Theemuts, Zeeweg 105 (niet open) Op de hoek Duinoord/Zeeweg staat op huisnummer 105 de

4 Oude Begraafplaats (1791), Zuidstraat De namen van de kerkmeesters staan op een ingemetselde steen naast het toegangshek van deze bijzondere begraafplaats. Katwijk aan Zee was de derde gemeente in Nederland die het begraven in de kerk afschafte en overging op het buiten de kerk begraven. Deze begraafplaats werd geopend voor het begraven van personen uit alle rangen en standen. Zo zijn er grafstenen van diverse professoren, burgemeesters, dichters/schrijvers, kapiteins, maar ook van de gewone Katwijker.

5. Brandweerstalling, Schoolstraat 2a (niet open) De voormalig brandweerstalling is in 2013 weer in gebruik genomen in zijn oude functie door enkele fanatieke brandweerlie-

den die zich bezig houden met historische brandweermateriaal.

Daarvoor werd de stalling gebruikt door de gemeente voor enkele voertuigen. Momenteel zit in het pand Stichting Historisch Brandweermateriaal Katwijk (SHBKW) met enkele historische voertuigen- en historisch brandweer materiaal-alsmede het historische voertuig van de Noordwijkse brandweer, eigendom van de personeelsvereniging van de huidige brandweer uit Noordwijk. Tijdens de Open Monumentendag is weer veel brandweermateriaal en diverse brandweerwagens te zien.

6. De Universel (1969), Zuidduinseweg 7 Een prachtige plek voor een tempel, zo op de top van de duinen. Het is een ontwerp van S.J. van Embden. De tempel is in beton gegoten en aan de buitenzijde bepleisterd. Aan de binnenzijde lijkt de koepel doorschijnend en laat deze een zacht gefilterd licht door in de ruimte. Deze tempel is uniek omdat het de enige tempel van de Soefibeweging is in de hele wereld.

8. Vuurtoren (1605), Vuurbaakplein (onder voorberhoud) De oude vuurtoren was door landafslag op het strand beland.

Dit exemplaar is een rijksmonument dat in 1989 is gerestaureerd. De vuurbaak is, op de Brandaris na, de oudste van Nederland en heeft tot 1913 dienst gedaan. Omdat er geen schepen van het strand af- en aanvoeren en de lichten van de vuurtorens van Noordwijk en Scheveningen het hele kustgebied bestreken, werd de vuurbaak overbodig. De toren wordt beheerd door vrijwilligers van het Genootschap Oud Katwijk.

Er is een permanente tentoonstelling over Katwijk ingericht en op de toren krijgt u een prachtig uitzicht over de zee en het dorp.

Op het Vuurbaakplein staat de KW 88 ‘Zorg en Hoop’ (1911), de enig overgebleven originele bomschuit (garnalenboot) ter wereld. Ook ligt er een 200-jaar oud anker, dat door een Katwijks vissersschip uit de Noordzee is opgevist.

Terug op de Boulevard staat in de zeereep het beeld ‘Vrouw 7. Oorlogsmonument En- in ligstoel’ (2004) door Guido gelandvaarders en het bij- Metsers en links daarvan staat behorende Informatiepaneel voormalig Cafe Restaurant (2018). Boulevard t.h.v. de ’t Zwaantje. Dit restaurant verSeinpoststraat. vangt het in de Tweede WereldHet informatiepaneel vermeldt oorlog, op last van de Duitse bein het kort: zetter, afgebroken eeuwenoude 1. Het verhaal van Katwijkers of Restaurant het Zwaantje, welke mensen die vanuit Katwijk tegen gelegen was op de hoek Voorde wil van de bezetters naar straat / Boulevard. Het nieuwe Engeland gevlucht zijn om zich restaurant heeft de stormramp daar in te zetten tegen de Duitse van 1953 doorstaan doordat overheersing van ons land. voor het gebouw als fundament 2. De geschiedenis van het een bunker uit de Tweede WeZeehospitium en het tunneltje reldoorlog is gebruikt en deze waardoor in de oorlog diverse door de storm niet is weggeslapersonen hebben geprobeerd gen. Het gebouw staat momennaar Engeland te ontsnappen! teel leeg.

3. De geschiedenis van de Duitse verdedigingswal, de zgn. 9. Oude Kerk en Toren (1461), ‘Atlantikwall’ die hier stond en Boulevard 109 waarmee de Duitsers probeer- De kerk werd door de Spanden te voorkomen dat de geal- jaarden en/of de Watergeuzen lieerden vanuit zee Nederland in brand gestoken. Rond 1600 zouden binnenvallen. is de kerk weer herbouwd. Op oude afbeeldingen is goed te

zien dat de kerk oorspronkelijk midden in het dorp stond. Stormen hebben in de loop der tijd zoveel grond weggeslagen dat de kerk sinds ongeveer 150 jaar op de Boulevard staat. In de oorlogsjaren (1940 - 1945) is het bovenstuk van de toren door de bezetter afgebroken.

Omstreeks 1953 is de toren opgebouwd en voorzien van een carillon. Katwijkers noemen de kerk ook wel de Oude Kerk of Andreaskerk.

Voor de kerk staat het beeld ‘ter nagedachtenis aan de stoere vissers die gedurende de oorlogsjaren 1914 - 1918 zijn omgekomen’ (1930) van Louis Simon Willem van der Noordaa.

Het stelt een vissersweduwe met haar zoon voor. Het beeld werd geschonken door Prinses Juliana. Zij gaf het aan de Katwijkse bevolking bij haar afscheid van Katwijk.

De Weeshuisstraat is een nagebouwd buurtje waar kleine (vissers) woningen in oude stijl zijn gecreëerd. Op de Schippersdam staat een mooie waterpomp in oude stijl en op nummer 2, zien we een eenvoudige visserswoning uit 1901 zoals ze rond die jaren talrijk in Katwijk voorkwamen.

De Louwestraat behoort met onder andere de Zuidstraat, Baljuwstraat en Voorstraat tot de aller oudste en meest karakteristieke straten van Katwijk.

10. Melkwinkel / Bakkerij, Louwestraat 10 (niet open) Deze voormalige boerderij annex bakkerij is heel lang in bezit geweest van de Familie Verdoes. De gemeente besloot in 1974 het gebouw op de monumentenlijst te zetten.In 1994 is het pand door dhr. P. Verdoes verkocht aan bouwbedrijf D. van Duijvenbode. De Rijksdienst voor Monumentenzorg heeft een restauratieplan opgesteld.

Aan de hand van dit plan is het pand gerestaureerd.

De herkomst van de naam Louwestraat is niet helemaal duidelijk, maar is waarschijnlijk

zo genoemd omdat de straat in de luwte (’t Loutje’) lag. Vroeger stond deze straat in het kadaster vermeld als ‘Middelstraat’ .

13. Vredeskerk (1905), Voorstraat 35 Architect H.J. Jesse ontwierp de Vredeskerk. Het is van de gereformeerde gemeente, die zich in 1834 afscheidde van de hervormde gemeente van Katwijk. In de kerk bevindt zich het al evenzo befaamde Bätz orgel (1765), gebouwd door Johann Henrich Hartman Bätz. Oorspronkelijk werd het gemaakt voor de Doopsgezinde kerk in Nederland in Utrecht. In 1859 is het aangekocht voor de Oude Kerk en na sluiting hiervan is het in 1886 verkocht aan de Gereformeerde kerk.

11. Nieuwe Kerk (1887), Voorstraat 79 De kerk is gebouwd naar ontwerp van architect H.J. Jesse in de Neo-Renaissance stijl. Het gebouw diende ter vervanging van de te klein geworden Oude Kerk. Het is de enige kerk van deze afmeting, die gebouwd is zonder pijlers en ruimr 1.500 zitplaatsen biedt. Internationaal bekend is het Van den Heuvelorgel (1983) dat behoort tot een van de grootste van ons land.’s Zomers vinden er orgel- Het ‘Witte Schooltje’ is in 1848 concerten plaats van internatio- gebouwd als bewaarschool, naal befaamde organisten. De van 1906 tot 1948 gebruikt als prachtige lampen van de kerk ‘gemeentezaal’ en in 1949 verheeft de schilder C. Jetses op bouwd en vergroot en weer in een van de door hem geïllus- gebruik genomen als kleutertreerde schoolplaten afgebeeld. school. In 1994 werd het wederOok bevindt zich in de kerk de in om verbouwd en is sindsdien Renaissancestijl vervaardigde als winkel in gebruik voor de Baronnenbank, met het wapen verkoop van radio’s en tv’s. van de familie Van Wassenaer De Badstraat is helemaal gevan Catwijck. Het uurwerk in moderniseerd. Bij het verboude toren werd geschonken door wen van het pand op de hoek Baron en Baronnesse van Was- Badstraat / Tramstraat werden senaer van Catwijck. onder de vloer de spanten van een vroeger Bomschuit (houten 12. Katwijks Museum (1913), vissersschip) terug gevonden.

Deze spanten staan nu opgeVoorstraat 46 Het gebouw is ontworpen door steld in het Katwijks museum.

H.J. Jesse. Deze kapitale rederswoning is gebouwd in op- 14. ‘Franse’ school (K&O gedracht van de Katwijkse reder bouw), Sluisweg 16 (niet open) F.E. Meerburg. Het werd van Dit is een school voor het lager 1953 - 1981 gebruikt als poli- onderwijs, met bouwjaar 1883, tiebureau. Vanaf 1983 doet het naar ontwerp van J. van Wodienst als museum. Op 10 mei ningh. De school werd in 1914 1984 werd het museum door uitgebreid met hoektorens. Deze Prinses Juliana feestelijk geo- school staat bij de Katwijkers pend. Kunstenaar Tjeerd Botte- bekend als de ‘Franse’ school ma (1884-1978) is medeverant- (de zogenaamde Burgersschool, woordelijk voor de inrichting. In hier werd in het begin van de het museum bevindt zich dan vorige eeuw al onderwijs gegeook een speciale ‘Bottemazaal’, ven in talen, onder andere in de waar materiaal van hem, zijn Franse taal). Ook de bekende kunstzinnige vrouw en beide kunstenaar- en schrijver Rien dochters zijn tentoongesteld. Poortvliet heeft hier op school Het museum kent wisselende gezeten. tentoonstellingen. Vaste onderdelen zijn een keur aan schilde- In de Burgersdijkstraat heeft rijen, klederdrachten, stijlkamers, links op nummer 14 (uit 1898) scheepsmodellen, oudheidkun- Herman Heijermans tussen dige voorwerpen en diorama’s.

1901 -1904 gewoond, de befaamde schrijver van tientallen

toneelstukken, onder andere van het bekende ‘Op Hoop van Zegen’ (dat gedeeltelijk in Katwijk werd verfilmd). Het pand nummer 12, uit ongeveer 1900, is het vroegere woonhuis van reder Lammens, op de gevel bevindt zich een groot tegeltableau waarop een voorstelling is afgebeeld ontleend aan het vissersleven.

14A. Huis van familie Freke-van der Sluis, E.A. Borgerstraat 1 (“Het grote gele huis met de poort”). (niet open) Dit huis werd omstreeks 1906 gebouwd. De architect was Hendrik Johannes Jesse (18601943). Opdrachtgever was aannemer (en wethouder) Rein Ouwehand (1862-1940), die eerst in 1888 een passend huis voor zichzelf bouwde op de Burgersdijkstraat 8. Eind 1905 kreeg hij een bouwvergunning voor een groter pand aan het begin van de E.A. Borgerstraat, waar overigens een aantal kleine huizen voor moesten verdwijnen. Er is nog een kopie van de ontwerpschets aanwezig.

15. Villa Allegonda - Voormalig Hotel Savoy (1901), Boulevard 1 (niet open) Gebouwd door de Katwijkse aannemer J.A. de Best als het woonhuis Villa ‘Sigrid’. Hier woonde schilder G.M. Munthe.

In 1916/1917 is het door J.J.P. Oud (een van de oprichters van De Stijl) verbouwd tot villa in de kubistische stijl. Het huis kreeg toen de naam ‘Allegonda’, vernoemd naar de vrouw van de Rotterdamse eigenaar/ theehandelaar Trousselot. De Moorse kamer in het pand werd ontworpen door Menso en zijn zoon Harm Kamerlingh Onnes.

Het pand werd wereldberoemd.

Na het overlijden van de zoon van eigenaar Trousselot werd de villa verkocht en kreeg uiteindelijk een bestemming als hotel. In 2015 is het pand weer verkocht en krijgt het weer een woonbestemming.

16. Visserijschool (1953), Sluisweg 98 (niet open)

Het gebouw is ontworpen door ir. J. Jonkman en P. van Dorp uit Leiden. Al in 1888 werd er in Katwijk zeevaartkundig onderwijs gegeven. Grondlegger hiervan was Cornelis Boorsma (18251915), directeur van de eerste visserijschool. Omstreeks 1909 werd deze in gebruik genomen.

In 1951/1952 is deze vervangen door het huidige gebouw.

16A. De Oude Redschuur De loods werd in 1951 is gebouwd voor de reddingsboot van KNRM Katwijk. De Oude Redschuur is van de gemeente, die vorig jaar is besloot deze te behouden, te restaureren en een nieuwe toekomst te geven.

17. Het Koning Willem-Alexander Gemaal (1805), Binnensluis Het huidige boezemgemaal heeft het oude gemaal, uit 1805, vervangen en is het grootste gemaal van Rijnland. Het wordt gebruikt voor het lozen van het overtollige water naar zee. Het zorgt er voor dat de waterstand binnen het Rijnland op het juiste niveau blijft. In 2009 zijn de pompen vervangen en is het gemaal uitgebreid. Het gebouw zelf is een Rijks monument en staat op de lijst van 100 topmonumenten in Nederland uit de wederopbouwperiode (1940-1958).

18. Kalkoven (1934), Reygersberglaan (niet open) Dit is een van de weinige industriële monumenten die onze gemeente rijk is. Het is de laatste nog bestaande kalkoven van Zuid-Holland. Hier stonden oorspronkelijk twee ovens. Deze heeft tot 1971 dienst gedaan als oven van schelpkalk. Sinds 1992 is het een gemeentelijk monument dat diverse malen gerestaureerd is.

19. RK Kerk Joannes de Doper (1911), Kerkstraat 70 Het gebouw is ontworpen door J.H. van Groenendael, een leerling van Kuijpers. Opmerkelijk is dat de kerk in slechts 9 maanden is gebouwd met behulp van de werkloze bewoners van Kat-

wijk aan den Rijn. De aangrenzende begraafplaats werd al rond 1860 aangelegd. De glas in lood ramen dateren uit 1948 en zijn in 1999 helemaal gerestaureerd.

In de Kerkstraat zijn ook een aantal monumentale panden te zien. Nr. 60, 62 de oude Bank van Lening uit 1786. Later was er een schoenmakerij in gevestigd. Op nr. 58 staat een oud boerderijtje, vermoedelijk uit de 19e eeuw. Nr. 47 is gebouwd in 1805 en betaald uit de nalatenschap van Antonia Jacoba Koning. Het hofje was bestemd voor alleenstaande dames uit de gegoede stand. De entree wordt gevormd door een hek met opschrift ‘ANNO - KONINGSHOF - 1805’ Nummer 54 was in de periode 1844 - 1853 een instituut voor jongedames, met onderwijs in de Franse en Duitse taal, die kan worden gerekend tot een van de meest belangrijke van het dorp. Nr. 35 is een woonhuis uit de 18e eeuw, dit was de woning van pastoor B.C. van Straelen en de (koopvaardij) kapitein Maarten Spaanderman, wiens ‘dagboek’ is verfilmd en Pieter Rosier. Nr. 33 is een 18e eeuwse woning. Nr. 30 is een van de alleroudste pandjes van Katwijk aan den Rijn, vermoedelijk 17e eeuws, de vorige eigenaar heeft het gerestaureerd. Nr. 31 is een 18e eeuwse woning en voorheen het woonhuis van de smid. Nr. 29 was de smederij (1832). Deze was in de zestigerjaren van de vorige eeuw nog steeds in bedrijf. In de muur ziet men de ringen nog zitten waaraan de paarden vastgezet werden tijdens het beslaan van de hoeven. Nr. 4,6,8 en 10 zijn in 1857 gebouwd als ‘Weeshuis’, op de fundamenten van het oude weeshuis (van voor 1500).

Het weeshuis heeft tot 1927 (of 1929) dienst gedaan.

Op de ingesloten driehoek, naast Bakkerij Van Maanen, staat de Oranjeboom. Rondom de kastanjeboom staat een ijzeren hekje waarop in goudkleurige letters O.V. 93 is aan-

gebracht. Om de boom heen is sierbestrating aangebracht.

Links van de boom, op de linkerhoek, kruising Kerkstraat/ Achterweg, staat een rechthoekig huis wat gebouwd is op een ‘Communicatiebunker’ uit de Tweede Wereldoorlog.

20. Transformatorhuisje (1927/1928), Van Egmondstraat 4 (niet open) Het electriciteitsgebouw is ook vanwege het ervoor liggende pleintje bijzonder. In 2015 is op initiatief van de Wijkraad Katwijk aan den Rijn, het smeedijzeren hekwerk in oude stijl teruggebracht. Wat het geheel tot een zeer bijzonder pand maakt.

21. De Roskam (1560), Turfmarkt 2 Het gebouw was van oudsher eigendom van de baronnen van Wassenaer van Catwijck.

In het verleden deed het dienst als herberg. Zo komt het gebouw ook aan zijn naam: men kon er paarden stallen die werden geborsteld en gekamd. Later heeft het gebouw jarenlang dienst gedaan als gerechtsgebouw en gemeentehuis. Het is recent verbouwd tot verenigingsgebouw.

22. De Wilbert (1722), Overrijn 7 (niet open. Het park is wel toegankelijk) Het toenmalige ‘Hof van Katwijk’ werd in 1831 aangekocht en in gebruik genomen als Rooms-katholiek gymnasium voor jonge heren, St. Willebrord genoemd.

In het begin van de 20e eeuw was het een opleidingsinstituut voor de paters Jezuïeten en later de paters Franciscanen. Het werd bekend onder de naam Missiecollege. Sinds 1966 wordt het pand gebruikt als bejaarden-

en verzorgingstehuis. Eveneens deel van het geheel is gebouw Mutua Fides (1851) ontworpen door M.G. Tetar van Elven.

Het Heerenschoolbos is de tuin die oorspronkelijk bij de buitenplaats ‘Hof van Katwijk’ hoorde en waarvan de 17e eeuwse aanleg met middenas en vijvers nog grotendeels herkenbaar is.

In het park ligt de begraafplaats van katholieke geestelijken.

23. Het Spinozahuis, Spinozalaan 29, Rijnsburg De wereldberoemde filosoof Benedictus de Spinoza woonde van 1661 tot 1663 in dit huisje. Hij had er een kleine kamer waar hij lenzen voor optische instrumenten sleep. Hier schreef Spinoza verschillende werken.

Zijn voornaamste werk was de Ethica. In 1896 werd de woning aangekocht door de vereniging Spinoza. In1899 werd het museum in de woning geopend. In de vorige eeuw is het huisje door veel beroemheden bezocht, waaronder de geleerde Albert Einstein.

24. Maranathakerk, Burg. Hermanstraat 40 (niet open) De kerk heeft in de zijmuren glas in loodramen met mooie voorstellingen, waarin het Onze Vader wordt uitgebeeld. De kerkbanken zijn allen voorzien van houtsnijwerk.

U komt door de Koestraat. In de Koestraat en op de hoek Koestraat/Vliet NZ staan enkele panden die stammen uit het begin van de vorige eeuw. Ze zijn de afgelopen jaren gerestaureerd.

De Koestraat is een van de oudste straten van Rijnsburg.

Rijnsburg is destijds ontstaan langs de Vliet. Eeuwenlang werden via de Vliet goederen af- en aangevoerd. Aan de Vliet Noord- en Zuidzijde staan nog enkele fraaie gerestaureerde woningen. De Vliet zelf werd in de jaren 80 gerestaureerd.

24A. Merovechpark, Karel de Grotelaan Het Merovechpark is een uniek stukje Rijnsburg. In De Horn

ligt dit archeologisch rijksmonument, een begraafplaats van de vroeg-middeleeuwse Merovingers. Bij opgravingen zijn grafvondsten gedaan, waaronder kralenarmbanden en een gesp.

Het grafveld is nu een groen park binnen de nieuwe woonwijk, waarbij het straatmeubilair, onder andere in de vorm van kralen, verwijst naar wat er onder de grond zat en zit.

25. Grote of Laurentiuskerk (1122) / Mausoleum, Burg. Koomansplein De abdij en de abdijkerk zijn gesticht door Petronella van Saksen. In 1574 werden kerk en klooster verwoest. In 1578 is men begonnen met de herbouw van de kerk. De kerk is verschillende malen verbouwd en vergroot, voor het laatst in 1981. In de kerk zijn eeuwenoude graven te vinden.

Naast de kerk staat het standbeeld van Graaf Floris, daarnaast is er het mausoleum waar de graven van Holland hun laatste rustplaats hebben gekregen.

Aan de achterzijde van de kerk zijn de fundamenten van de kloosterkerk te zien.

26. Museum van het Genootschap Oud Rijnsburg, Oude Vlietweg 6 In 1979 heeft het museum zijn intrek genomen in dit 18e eeuwse woonhuis. Er zijn belangrijke vondsten te zien van omstreeks 600 tot 1700.

Er is een maquette van het vroegere abdijcomplex, er zijn voorwerpen van typisch dorpse aard en er is een verzameling agrarische gereedschappen te zien. Het museum heeft een interessante tentoonstelling over de middeleeuwen.

27. Gedenkteken uit 1925, Kamerlingh Onnesstraat 62 Op de begraafplaats, die door de Stichting Begraafplaatsen Rijnsburg wordt beheerd, staat een gedenkteken uit 1925 ter herdenking van de schenking van de begraafplaats in 1893.

Het betreft een torenvormig bak-

stenen monument in zakelijk-expressionistische stijl met vier zitbankjes en vier bloembakken.

28. Het ruim 400 jaar oude Valkenburgs Pontje, Veerpad, Valkenburg Het pontje legt aan bij het Veerpad. Links ziet u ‘t Wapen van Valkenburg. In de voorganger van dit gebouw, vroeger de herberg het “Wapen van Valkenburg”, werd tot de Franse tijd recht gesproken. Valkenburg vormde tot 1864 een Heerlijkheid en was in het bezit van een ambachtsheer, die de lage rechtspraak kon uitoefenen.

29 en 29A. Torenmuseum Oud Valkenburg en Nederlands Hervormde Kerk, Castellumplein 1 Sinds de vroege middeleeuwen stond hier een kerk waarvan de eerste versie opgetrokken werd uit tufsteen. De een na laatste versie werd in de Tweede Wereldoorlog verwoest.

Vanwege de opgravingen werd pas na de oorlog aan de laatste versie begonnen. De toren werd om financiële redenen pas in de jaren negentig van de 20ste eeuw gebouwd. De toren biedt een prachtig uitzicht over de regio.

30. De oorlogsgraven, Broekweg De graven herinneren aan de gesneuvelde Nederlandse militairen die in Valkenburg bij zware gevechten tegen de Duitsers omkwamen. De Duitsers waren gedropt boven het vliegveld. Dit was eind jaren dertig aangelegd als militair vliegveld, maar was nog niet helemaal gereed in mei 1940. Het vliegkamp werd gebruikt door de marine tot het in 2006 werd gesloten.

functie van gemeentehuis kreeg (tot 2006). In 2014 kreeg het de naam “Herberg Welgelegen” en wordt het gebruikt als trouwlocatie, voor retraiteweekenden en als vergaderlocatie, tevens zorghotel.

Watertoren, Cantineweg 19A (niet open) De Watertoren van Katwijk werd in 1878 gebouwd naar een ontwerp van de stadsarchitect van Leiden, Jan Willem Schaap.

Het technische gedeelte is van de hand van C.J. van Spall, de toenmalige directeur van de Leidsche Duinwater Maatschappij. De watertoren, die aan de rand staat van de Zuidduinen, is nog steeds in gebruik.

32. Bezoekercentrum (Museum) Vliegkamp Valkenburg, Marinevliegkamp 250 Met het doel de geschiedenis van het voormalig vliegveld Valkenburg onder de aandacht te brengen heeft men een informatiecentrum met een museale functie op het voormalig vliegkamp ingericht. U kunt hier een groot deel van de tot nu toe verzamelde collectie bekijken.

33. Korenmolen ‘De Gerechtigheid’ (1740), Molenweg, Katwijk aan den Rijn De molen heeft tussen 1933 en 1968 diverse verbeteringen ondergaan. In 1963 raakte de molen door brand inwendig zwaar beschadigd en in 1968 gerestaureerd. Op de buiten31. Burgemeesterswoning en muur bevindt zich een gebeeldhouwde steen met opschrift. De latere gemeentehuis, molen stond vroeger bekend als Hoofstraat 6 (niet open) Aan de Rijn staat het voormalige ‘De spookmolen’. Dit wordt uitgemeentehuis, gebouwd door gebeeld door de kat op de draai de Leidse architect H.J. Jesse. inrichting.

Het deed eerst dienst als burgemeesterswoning. Het werd door Rijnstraat 13 is het Vleeskeuparticulieren gebruikt tot het de ringsgebouwtje, uit circa 1920.

Op de nrs. 38 en 40 zien we het voormalige ‘Raadhuis’ uit de 18e eeuw, dat in 1902 werd verbouwd. Nr. 44, was de voormalige burgemeesterswoning.

Nr. 58a/Grootesteeg 2a uit 1891 van H.J. Jesse werd gebruikt als Postkantoor.

34. Ned. Herv. Kerk en begraafplaats (1231), Kerklaan 12 In de kerk bevindt zich het marmeren Praalgraf van Willem van Liere (1663), ontworpen door Rombout Verhulst. Hij ontwierp o.a. praalgraven van Michiel de Ruyter (Amsterdam), Maarten Harpersz. Tromp (Delft) en die van de gebroeders Evertsen (Middelburg). Het grafmonument in Katwijk wordt gerekend tot zijn mooiste ontwerp. Tegen de oostwand in de kerk bevindt zich de ingemetselde grafsteen van de eerste dominee van Katwijk, Wouter van Barneveld, en twee zeldzame tekstborden uit 1609 en 1610. Rechts van de kerk bevindt zich de grafkelder van de Familie Van Wassenaer tot Catwijck (1858).

De toegang hiertoe ligt aan de oostzijde. De laatste keer dat de kelder geopend werd, was in 1996 toen het stoffelijk overschot van Mr. Arent Jacob Otto, baron van Wassenaer tot Catwijck werd bijgezet.

35. Joodse begraafplaats, Rijnstraat 151 (niet open i.v.m. sabbat) De hier begraven Joden woonden voornamelijk in Leiden. In 1807 ontplofte er in Leiden een schip geladen met buskruit. Binnen het ommuurde gedeelte liggen schoolkinderen begraven die bij de Kruitramp omkwamen.

36. Struikelstenen, Zeeweg 133 Hier liggen op de ventweg zes zgn. Struikelstenen; herdenkingstenen ter herinnering aan de van hieruit weggevoerde en in de concentratiekampen omgekomen Joden.

NIEUW IN ONZE COLLECTIE! CONFORM STYLE FAUTEUILS De Conform Style is een elegante fauteuil waarin Zweeds vakmanschap goed naar voren komt. De Style is voorzien van enkele elegante lijnen en opvallende armleuningen die lijken te zweven.

De fauteuil is vervaardigd met een uitstekende ergonomische zit, zowel in actieve als achterover leunende zit. De Style is leverbaar in diverse leer- en stofsoorten.

Sinds de start in 1978 in het Deense Holsbybrunn vervaardigt het merk Conform stoelen en heeft zich hier volledig in gespecialiseerd. De Conform fauteuils en

hockers zijn stuk voor stuk ontworpen door Scandinavische ontwerpers zoals Jan Ekström, Jahn Aamodt en Lenka Teilmann en zijn leverbaar in diverse materialen zoals leder, stof maar ook bijvoorbeeld met schapenvacht. Zoals de naam van het merk het al zegt maakt Conform stoelen die vooral erg comfortabel zitten. Het bekendste model uit het programma van Conform is de Conform Time Out, maar daarnaast zijn er nog ruim 20 andere modellen te bestellen!

Bent u benieuwd naar de Conform Style fauteuils? Kom dan langs in onze showroom.