Open_monumentendag_week_35_21

Editie 2021

Katwijk | Rijnsburg | Valkenburg

REDDY KEUKENS KATWIJK

VIERT 10-JARIG JUBILEUM!

DUITSE KEUKENS NETTO PRIJZEN! De beste kwaliteit en functionaliteit tegen een scherpe prijs, dat staat bij Reddy voorop. We werken uitsluitend samen met A-merk leveranciers en leveren voor elke behoefte en elke budget een passende oplossing. Maak snel een afspraak.

KEUKENS KATWIJK AMBACHTSWEG 5 • 2222 AH KATWIJK aan Zee • 071-7600263 • www.reddy.nl

IN DE KEUKEN ALLES

WELKOM OP ONZE OPEN MONUMENTENTEN DAG 2021 Het tweede weekend van september zal weer de landelijke monumentendag plaatsvinden. Hoewel wij leven in een onzekere tijd van wat wel en niet kan, is het comité er weer in geslaagd op zaterdag 11 september een Open Monumentendag te organiseren in de gemeente Katwijk.

Zoals vele jaren heeft het Comité in samenwerking met Uitgeverij Verhagen weer een prachtig magazine samengesteld, waarvoor veel dank. Naast de monumenten die deelnemen, zullen ook een deel van de monumenten die misschien niet open zijn, onder aandacht worden gebracht, omdat ze ook van de buitenzijde het bezichtigen zeker waard zijn. Er staan in dit magazine zoals andere jaren ook diverse exposities, rondleidingen, orgelconcerten en een mooie fietsroute. Deze is ook zeer aan te raden om zo langs alle monumenten te fietsen en ze te bezoeken bij openstelling.

Het thema voor dit jaar is “Jouw monument is mijn monument”, een breed begrip en voor ieder wat wils. Iedereen heeft altijd zijn eigen voorkeur als het om monumenten gaat, maar hoe leuk kan het zijn om eens een monument te bezichtigen waar je nog nooit bent geweest. Op deze speciale dag zijn alle deelnemende monumenten gratis te bezoeken. In heel Nederland zullen vele monumenten geopend zijn en worden deze altijd heel druk bezocht.

Op zaterdag 11 september staan alle vrijwilligers u weer vol enthousiasme op te wachten en zullen ze u met veel plezier zo nodig rondleiden en bij de monumenten verhalen vertellen. Elk jaar benadruk ik dat weer, zonder onze vrijwilligers zouden wij als Comité geen Open Monumentendag kunnen organiseren. Dus daarom wil ik ze bij deze in het zonnetje zetten en heel hartelijk bedanken voor hun inzet.

Tot slot wens ik iedereen een mooie Open Monumentendag toe. Volg de aanwijzingen van de vrijwilligers op zodat een bezoek zo veilig mogelijk kan plaatsvinden. Ik hoop u samen met ons Comité te mogen begroeten bij een van de monumenten.

Voorzitter Yvonne van den Anker

VOORWOORD OPEN MONUMENTENDAG 2021 “Mijn monument is jouw monument”.

Dit is het mooie thema van Open Monumentendag 2021, die plaatsvindt op zaterdag 11 september. Het thema geeft aan dat monumenten van ons allemaal zijn. Er zijn niet zoveel mensen die in een monument wonen of die het gebruiken, maar iedereen kan er vanaf de openbare weg van genieten. Ze bieden herkenningspunten in een stad, dorp of op het platteland en dragen bij aan de kwaliteit en beleving van de openbare ruimte. Op Open Monumentendag kunnen we ook sommige monumenten in en zien wat ze van binnen te bieden hebben.

Het comité Open Monumentendag Katwijk draagt zorg voor het openstellen van en de activiteiten in en rond monumenten in onze gemeente. Zij doen dit op vrijwillige basis en verdienen daarvoor een groot compliment.

Het resultaat van hun inspanningen vindt u terug in dit magazine. Vorig jaar heeft het comité al bewezen prima met de coronamaatregelen om te kunnen gaan. Ook dit jaar is er weer een interessant programma waarbij alle coronamaatregelen in acht worden genomen.

Opening De Open Monumentendag wordt geopend in het K&O gebouw in Katwijk aan Zee met een

tentoonstelling over de Blauwe tram. Deze tram was belangrijk voor de ontwikkeling van Katwijk aan Zee: hij bracht bezoekers vanuit Leiden naar de kust, waar de mensen op het strand konden recreëren. Dit droeg bij aan de economische ontwikkeling van het vissersdorp, dat ook een badplaats werd.

Monumenten Ook dit jaar zijn er veel monumenten geopend. U kunt een bezoek brengen aan onze kerken en vele andere historische gebouwen en plekken. Het Koning Willem Alexandergemaal is open (graag reserveren via de landelijke website), maar er zijn ook twee “nieuwelingen”. Het Brugwachtershuisje op de Koningin Julianabrug heeft na de aanpassing van de brug een herbestemming gekregen. Het is onder andere een verkooppunt voor Katwijkse producten geworden en op zaterdag 11 september te bezoeken. Het tweede “nieuwe” monument is de welbekende Theemuts, het woonhuis ontworpen door architect Jesse aan de Zeeweg. De bewoners hebben invulling gegeven aan het thema van dit jaar en hun huis opengesteld voor bezoek tussen 13.00 en 17.00 uur. Deze gastvrijheid is bijzonder en geeft deze Open Monumentendag wat extra’s.

Het comité Open Monumentendag heeft dit jaar weer een boeiend programma in elkaar

gezet, zoals u in dit mooie magazine kunt lezen. Zoals ik al eerder aangaf, verrichten zij dit werk op vrijwillige basis. Daarom wil ik graag twee leden, Cock Barnhoorn en Willem van der Plas, die dit jaar gestopt zijn met hun werk voor het comité, nogmaals heel hartelijk danken voor hun inspanningen de afgelopen jaren. Ik wens u allen een fijne en gezonde Open Monumentendag toe, waarbij u weer volop kunt genieten van al onze monumenten, die ook een beetje van u zijn!

Jacco Knape Wethouder kunst en cultuur

Haringkade 6 te Katwijk aan Zee - 071 40 863 79 - reserveringen@DeZuid-Wester.nl

www.DeZuid-Wester.com

Brasserie

Havenkwartier Rogstraat 1 te Katwijk aan Zee - 071 529 49 22 - info@Brasserie-Havenkwartier.nl

www.Brasserie-Havenkwartier.nl

WELKOM OP ONZE OPEN MONUMENTENDAG Het Comité Open Monumentendag organiseert al vele jaren de Open Monumentendag in Katwijk. Het organiserend team wordt ondersteund door de gemeente Katwijk, de historische verenigingen van Katwijk, Rijnsburg en Valkenburg en de deelnemende, verenigingen, stichtingen, kerken en eigenaren van de plaatselijke monumenten en vele vrijwilligers.

In dit Magazine presenteert het Comité wederom de grote hoeveelheid monumenten die tijdens Open Monumentendag geopend en ook in deze coronatijd veilig te bezoeken zijn. Er staat een uitgebreid programma van de dag vermeld, diverse bijzondere activiteiten, verrassende exposities, orgelconcerten, rondleidingen, beschrijvingen van de monumenten en een plattegrond met fietsroute. Met het magazine in de hand ontgaat u niets. Het Comité is er trots op, ook in deze lastige tijd, deze dag te mogen organiseren en wenst u een verrassende en plezierige dag.

Op deze foto v.l.n.r. bovenste rij; Piet Dijkdrent, Teuntje van Delft, Mark Ruis, Yvonne van den Anker (voorzitter), Blondi van der Woude. Voorgrond: Cor de Jong en Ellie Guijt.

BLAUWE TRAM MIDDELPUNT VAN OPENING OPEN MONUMENTENDAG De officiële opening van Open Monumentendag 2021 vindt plaats op zaterdag 11 september om 10.00 uur in het K&O gebouw, ook wel bekend als de Franse School. Burgemeester Cornelis Visser, wethouder Jacco Knape en Comitévoorzitter Yvonne van den Anker openen daar een tentoonstelling over een ‘verdwenen monument’: de Blauwe Tram.

Het wordt een hele bijzonder expositie die de opkomst van de tram - het blauwe icoon -, weergeeft. In de 19e eeuw waren Valkenburg, Rijnsburg en Katwijk al door de stoomboot verbonden met Leiden. Op 4 juni 1881, 140 jaar geleden, ging het vervoer in de regio met een reuzensprong vooruit: de eerste stoomtram reed van Leiden naar Katwijk. De tram bracht de reistijd terug tot veertig minuten.

De aanleg van het spoor verliep in een hoog tempo: in november 1880 vond de aanbesteding plaats en in juni 1881 werden al 36.078 personen vervoerd. Goederenwagons maakten transport van bloemen, bollen en vis naar het achterland mogelijk.

Dit zorgde voor een opleving van de economie. Voor de Valkenburgers werd het behelpen, aangezien de stoomtram niet door hun dorp reed. Nadat de bootdiensten werden

opgeheven, waren zij verstoken van openbaar vervoer. Het voetveer dat Valkenburg met Oegstgeest verbond was nog de enige verbinding over de Rijn.

In 1909 kwam de tramlijn in handen van de NZHTM. In november van datzelfde jaar werd besloten het traject te elektrificeren.

Op 16 oktober 1911 werd de lijn officieel geopend en kon men de nieuwe hoofdwerkplaats, bekend als “de Remise”, van de NZH in Rijnsburg bezoeken. “De Remise” nam tot de opheffing van het tramnet een markante plaats in Rijnsburg in en bood in 1931 werk aan 74 personen.

In 1923/24 bouwde de firma Ganz in Boedapest tramstellen voor de NZH. Ze waren blauw geschilderd met een lichtgrijze bovenbouw: de Blauwe Tram was geboren!

Naast het traject Leiden-Katwijk, ging vanaf halte “De Splitsing” in Rijnsburg ook een tram richting Noordwijk. Voor ontsluiting van beide badplaatsen was de tram van groot belang.

In de Tweede Wereldoorlog heeft het tramverkeer tot de spoorwegstaking van september 1944 gefunctioneerd. Na de oorlog werden de diensten zo snel mogelijk hervat. Op 25 juni 1945 vertrokken er weer

trams richting Katwijk aan den Rijn. Vanaf 13 augustus was ook Katwijk aan Zee weer te bereiken.

Eind jaren vijftig besloot de NZH alle trams door bussen te vervangen. Aanleiding hiervoor waren de plannen van de provincie voor wegverbetering en behoefte aan meer verkeersveiligheid. De werkelijke reden was dat men bussen destijds als een modern en voordelig vervoersmiddel zag.

Het tramtijdperk kwam op 7 oktober 1960 ten einde: een dag eerder dan gepland. De NZH was namelijk bang voor vandalisme bij het afscheid, zoals het meenemen van bordjes. Het is wrang dat de afgedankte tramstellen daarna binnen enkele weken op de brandstapel zijn beland.

Bron/foto: de Canon van Katwijk

Katwijks desem® BROOD MET DE SMAAK VAN KATWIJK

Katwijk, Valkenburg, Rijnsburg, Oegstgeest

IT-Shop Rijnsburg • Anjelierenstraat 40 • 071-8895060

www.katwijksdesem.nl

AC

L CIA E P S FER OF

DEAL WEEK

TI

E!

van de

AFHAAL LUNCHMENU Vers gebakken lekkerbek met patat.

Inclusief een frisje of water.

Alleen verkrijgbaar in onze winkels in Katwijk.

€ 12,50

Viswinkel Schuitemaker Voorstraat 9 | Katwijk T 071 40 80 060

*Deze actie geldt van 11/09/21 tot 18/09/21

Viswinkel Schuitemaker (AH) Zeilmakerstraat 2 | Katwijk T 071 40 80 103

WWW.SCHUITEMAKER-VIS.NL

@SCHUITEMAKERVISENHORECA

@VISHANDELSCHUITEMAKER

PROGRAMMA OPEN MONUMENTENDAG KATWIJK 2021

Tijdens de Open Monumentendag op 11 september zijn een aantal monumenten in Katwijk, Rijnsburg en Valkenburg tussen 10.00 en 17.00 uur weer gratis toegankelijk.

Het landelijk thema dit jaar is: ‘Mijn monument is jouw monument’.

Uiteraard wordt dit jaar extra rekening gehouden met de veiligheid. Alle monumenten die open zijn, houden zich aan de aangegeven coronamaatregelen.

Ook dit jaar wordt wederom dit huis-aan-huis magazine verspreid. Hierin vindt u uitgebreide informatie over de monumenten die deelnemen aan Open Monumentendag.

Het programma is behalve in de geopende monumenten verkrijgbaar op het gemeentehuis, in de diverse bibliotheken, bij het Katwijks Museum en VVV Katwijk. Ook kunt u alle open monumenten en het programma vinden op de website www. openmonumentendag.nl OPENING De officiële opening vindt om 10.00 uur plaats in het K&O gebouw.

De volgende monumenten nemen deel aan de Open Monumentendag: KATWIJK AAN ZEE • Gemeentehuis (1932), Kon. Julianalaan 3 • Vredeskerk (1905), Baljuwplein 1 • De Oude Kerk (1461),

• • • • • •

• • •

Boulevard 109 Nieuwe Kerk (1887), Voorstraat 79 Oude Begraafplaats (1791), Zuidstraat 113 Redschuur (1951) Rijnmond 200 Brandweerkazerne t.h.v. Schoolstraat 2A Koning Willem-Alexander gemaal, Binnensluis K&O gebouw (de Franse School 1883), Sluisweg 16 Soefietempel (1969), Zuidduinseweg 7 Brugwachtershuisje, Kon. Julianabrug, Biltlaan De Theemuts, Zeeweg 105.

KATWIJK AAN DEN RIJN • RK Kerk Joannes de Doper (1911), Kerkstraat 70 • Dorpskerk (1231), Kerklaan 12 • De Roskam (1560), Turfmarkt • Park van de Wilbert (17de eeuw), Overrijn/Tolhuisstraat • Molen de Geregtigheid (1740), Valkenburgseweg 7 RIJNSBURG • Merovechpark, Karel de Grotelaan • Grote of Laurentiuskerk (1122), Kerkstraat 32 • Mausoleum en omliggende tuin • Museum van het Genootschap Oud Rijnsburg, • Oude Vlietweg 6 • Spinozahuis (omstreeks 1650), Spinozalaan 29 • Algemene begraafplaats Sandtlaan 72-74

VALKENBURG • Valkenburgs Pontje (1938), Veerpad • Torenmuseum, Broekweg • Oorlogsgraven, Broekweg • Informatiecentrum (Museum) Historie vliegveld Valkenburg Marinevliegkamp 250 TENTOONSTELLINGEN KATWIJK • K&O GEBOUW Expositie van foto’s over de historische blauwe tram die tot 1960 tussen Katwijk en Leiden reed.

•

•

DE OUDE REDSCHUUR In De Oude Redschuur is op Open Monumentendag en de daarop volgende weekenden in september een expositie te zien over de plannen en ideeën om de Romeinse Limes in Katwijk zichtbaar te maken.

De Limes, tweeduizend jaar geleden de noordelijke grensweg van het Romeinse Rijk, werd eind juli aangewezen als UNESCO-werelderfgoed.

EXPOSITIE HISTORISCH BRANDWEERMATERIAAL van Brandweer Hollands Midden, Schoolstraat 2.

RIJNSBURG • MUSEUM OUD RIJNSBURG Op de eerste etage is een bijzondere expositie ingericht van schilderijen van Rijnsburg in vroegere tijd in het bezit van het

Genootschap met foto’s ernaast van hoe die plek in het dorp er nu uitziet.

VALKENBURG • TORENMUSEUM Er is een geheel nieuwe tentoonstelling over de Romeinen in Valkenburg en een vernieuwde tentoonstelling over de geschiedenis van Valkenburg.

RONDLEIDINGEN EN WANDELINGEN KATWIJK AAN ZEE • OUDE BEGRAAFPLAATS Rondleiding langs graven van zeelieden en oorlogsslachtoffers op Oude Begraafplaats aan de Zuidstraat in Katwijk aan Zee. •

•

VREDESKERK Het is mogelijk met een gids het gebouw door te gaan en de verschillende ruimten te bezichtigen.

GEMEENTEHUIS Vanaf 10 uur worden elk uur rondleidingen door het gemeentehuis verzorgd.

De laatste rondleiding is rond 16.00 uur.

KATWIJK AAN DEN RIJN • ‘HET HEERENHUYS’ De tuin achter de Wilbert draagt talloze herinneringen met zich mee uit diverse periodes van onze lokale geschiedenis. Er is een prachtige wandeling uitgezet door deze tuinen.

De wandelroute is op te halen in de Roskam.

VERVOLG PROGRAMMA OPEN MONUMENTENDAG KATWIJK 2021 •

ponist Veldman en Feike Asma.

14.00 uur: Willem Guijt start met werk van Bach c-moll BWV 546; Pachelbel variaties “Was Got tut ist wohlgetan” en Psalm 72 van Feike Asma.

14.30 uur: Frank Borsboom is te beluisteren met werk van K.J.Mulder, Händel en Bach.

15.30 - 16.15 uur: Rondom de componist Händel Zang en Orgel.

Zangeres Jacomine van der Plas en de organist Rob van Efferink verzorgen een programma rondom Händel (16851759). Naast Hornpipe uit Watermusic en zijn Sinfonia en Trumpet Mars Vivaldi (1678-1741) klinkt als zangvoordracht Largo;Lascia ch’io pianga en Dank sei Dir Herr.

Tenslotte wordt dit slotconcert afgesloten door zangeres en organist met het beroemde Händellied: “U zij de glorie”, waarbij u de gelegenheid krijgt mee te zingen.

JOHANNES DE DOPERKERK Om 10.00 uur, 11.00 uur en om 12.00 uur verzorgen Piet Hagenaars en Martien van Steijn een klim naar boven naar de uurwerkzolder. Daar krijgt u alle uitleg over het uurwerk.

RIJNSBURG • MEROVECHPARK U kunt hier vrij rondwandelen. Op de panelen is uitleg over dit oude grafveld te vinden.

•

ABDIJ / MAUSOLEUM Rondleidingen over de geschiedenis van de Abdij en het Mausoleum. U kunt zich voor de rondleiding melden bij Museum Oud Rijnsburg.

MUZIEKOPTREDENS KATWIJK AAN DEN RIJN • JOHANNES DE DOPER KERK 10.00 tot 11.00 uur: Muzikale bijdrage verzorgd door de Harmonie op het pleintje voor de kerk.

ORGELCONCERTEN KATWIJK AAN ZEE • OUDE KERK Het orgel zal worden bespeeld door diverse organisten.

•

VREDESKERK 13.30 uur: Hans den Dulk speelt werk van de com-

•

NIEUWE KERK AFSLUITEND CONCERT Aanvang 16.00 uur Dit jaar spelen Henk Perdok en Anton Sip. Henk Perdok is organist in het Maranathacentrum. Hij opent met de serene Finale uit de zesde Sonate van Mendelssohn. Vervolgens speelt hij twee liedbewer-

kingen over ‘Meester, men zoekt U wijd en zijd’(Bert Kruis) en ‘Dankt, dankt nu allen God’ (Jan Mulder).

Perdok sluit af met een improvisatie over het lied ‘Liefde was het, onuitputt’lijk’. Anton Sip is verbonden als organist aan de Oude Kerk. Hij opent met Bach’s intieme smeekbede ‘Erbarme dich mein, o Herre Gott’. Daarna volgt wellicht de meest bekende psalmbewerking (Ps 25, W.H. Zwart) van de voormalige titularis van de Bovenkerk in Kampen. Sip sluit af met een tweeluik aan improvisaties. Allereest laat hij zich inspireren door de zee waarin de schepping zal bruisen en bulderen om uiteindelijk in stiltete eindigen met het lied ‘Rust, mijn ziel, Uw God is Koning’. De tweede improvisatiedeel zal in ieder geval eindigen met Psalm 108, geïnspireerd op de eerste twee berijmde coupletten (1773).

KATWIJK AAN DEN RIJN • DORPSKERK In de Dorpskerk kunt u dit jaar weer de gehele dag genieten van de mooiste orgelconcerten.

Het orgel zal bespeeld worden door onder andere Julian Jonker, Wim van Duijn, Wim Hagen en Sjaak van Duijn.

•

JOHANNES DE DOPER KERK Niek van der Meij bespeelt in het kader van de Nationale Orgeldag van 14.0015.00 uur het Reil-orgel voorin de kerk. Van 15.00- 16.00 uur bespeelt hij het Pels-orgel, van de bekende orgelbouwers uit Alkmaar, dat in 1923 achterin de is geplaatst.

RIJNSBURG • LAURENTIUSKERK RIJNSBURG Tijdens de Open Monumentendag wordt het orgel bespeeld door diverse organisten. Het programma ligt op Open Monumentendag in de kerk.

FIETSROUTE Vast onderdeel van Open Monumentendag in de gemeente Katwijk is de fietsroute langs monumenten. Deze start en eindigt bij het gemeentehuis van Katwijk. De route voert u door de verschillende dorpskernen, langs de monumenten en bijzondere aandachtspunten.

Men kan uiteraard naar eigen inzicht de route aanvangen en vervolgen. De routebeschrijving is met uitgebreide achtergrondinformatie vindt u in het midden van het huis-aan-huis verspreide Magazine Open Monumentendag 2021. Ook is deze te verkrijgen in de hal van het gemeentehuis.

Wij wensen u een fijne en leerzame Open Monumentendag!

COLOFON OPEN MONUMENTENDAG MAGAZINE Uitgave: Open Monumentendag Magazine is een uitgave van de gemeente Katwijk en het Comité Open Monumentendag in samenwerking met Uitgeverij Verhagen.

Het magazine wordt huisaan-huis verspreid in Katwijk, Rijnsburg en Valkenburg.

Oplage: 27.500

mende organisaties en diverse andere fotografen.

Teksten: Leden van het Comité en deelnemende organisaties

Coördinatie en realisatie: Ellie Guijt (E-linkx)

Fotografie: Dirk van Egmond - Treffend Beeld, Cor de Jong, Mark Ruis, Ellie Guijt, de deelne-

Sales: Carlo van Zelst en Michelle Visch

Hoofdredacteur: Teuntje van Delft

RIJKSMONUMENT GEMEENTEHUIS KATWIJK Het Gemeentehuis van Katwijk is het bestuursgebouw van de gemeente Katwijk en sinds 1998 ingeschreven in het rijksmonumentenregister. Het gebouw ligt op de grens van Katwijk aan Zee en Katwijk aan den Rijn en is ontworpen door de architecten Hooykaas en Van Lockhorst.

meentehuis, die in 2021 is opgeleverd, is van de hand van Architecten_Lab uit Zutphen.

Het interieur en het exterieur tonen verwantschap met het raadhuis van Hilversum van architect Dudok. De Rotterdamse architecten Hooykaas en Van Lockhorst hebben zich laten inspireren door het moderne bouwen van Frank Lloyd Wright. Dit is vooral te zien aan de overstekende dakranden.

Kunst Het gemeentehuis herbergt veel kunstwerken. Zo is aan de kant van de Julianalaan een raam van gekleurd glas Vissen, water en zon (1973), ontworpen door G. van Iersel (Rotterdam). Naast de bezoekersingang staat het beeld de De Klinker of ‘De Dorpsomroeper’ (1979) van Gerard Brouwer. In het gemeentehuis bevindt zich in de hal een model van de oude Uitwateringsluizen (1999) geschonken en gemaakt door de Katwijker Jacques Ouwehand. In de Trouwzaal bevinden zich de Gebrandschilderde ramen (1932) van Paul Blom. Het is een afbeelding van de drie deugden van het huwelijk: ‘Arbeid’, ‘Vertrouwen’ en ‘Toewijding’. Verder hangt er een aantal schilderijen waaronder In het Weeshuis te Katwijk - Binnen (1890) door D.A.C. Artz.

In 1973 ontwierp G. van Iersel een nieuwe zijvleugel en werd de ingang voor bezoekers verplaatst naar de Julianalaan.

De tweede uitbreiding (1999) is gebouwd naar een ontwerp van I’M architecten uit Deventer. De recente verbouwing van het moderne deel van het ge-

Prinses Juliana Op de eerste verdieping zijn in het trappenhuis de Gebrandschilderde ramen (1932) van Paul Blom niet te missen. Op het rechterraam staat Prinses Juliana met boeken in haar hand onder een boom met appels van Oranje. Dit raam

Op 21 september 1932 is het gebouw officieel geopend door prinses Juliana. Bij de hoofdingang die tegenwoordig wordt gebruikt door bruidsparen, staan twee leeuwen met de wapenschilden van de gemeente Katwijk.

schonk zij bij de opening van het gemeentehuis. Op het linkerraam staat de ‘Vrouwe van Wassenaer’, gravin de Ligne, met haar woonhuis ‘t Sandt.

Het middelste raam toont het bedrijfsleven in Katwijk aan Zee; de visserij en het bedrijfs-

leven in Katwijk aan den Rijn, de tuinbouw.

Naast het gemeentehuis ligt het Burgemeester De Ridderpark (1915). In het plantsoen staat het monument voor gevallenen in WO II, De Leeuw (1948),van L. O. Wenckebach.

Ook is er de gedenksteen te vinden ter herinnering aan hen die vielen na 5 mei 1945 in voormalig Nederlands Indië of waar ook ter wereld. In het plantsoen staat een hardstenen Grenspaal, de officiële grens tussen het gemeentedeel van Katwijk aan den Rijn en Katwijk aan Zee. Rondleidingen Vanaf 10 uur worden elk uur rondleidingen verzorgd.

De laatste rondleiding is rond 16.00 uur.

MET EEN HENGEL VAN ONS STEKKIE IN DE HAND....

ZIT JE RELAXED AAN DE WATERKANT! Wij hebben een leuke sortering kunstaas op voorraad zoals: Voor de roof visser:

✔ J J Minnow (Pays Bass) alle kleuren en gewichten

✔ Salmopluggen ✔ Grote sortering Spin mad ✔ Een leuke sortering betaalbare kant en klare shads

✔ Savage Gear Weedless Minnow/Sandeel ✔ Keitech Shads

Voor de zeevisser: ✔ hebben wij een ruim e sortering zeevismater ialen op voorraad waaronde r onze zelfgemaakte ze evis onderlijnen.

Goed van prijs en kwal iteit.

VISSEN ALS HOBBY DUUR? WELNEE! WIJ HEBBEN JUIST LEUK GEPRIJSDE HENGELS EN COMPLETE SETJES VOOR JONG EN OUD IN ONS ASSORTIMENT!

Haven 7. 2225 BH Katwijk aan Zee. Tel. 071-5428967

‘THEEMUTS’ OPENT HAAR DEUREN De karakteristieke ‘Villa Duinoord’ opent op zaterdagmiddag haar deuren voor geïnteresseerde bezoekers.

Het huis dat lokaal bekend staat als ‘De Theemuts’ staat op een prominente plek aan de Zeeweg 105 en valt op door het hoge rode dak. Bewoner Fons Verheijen is zelf architect en kan u alles vertellen over dit beeldbepalende pand en haar ontwerper.

weg en Duinoord) elkaar ontmoetten een pand zou moeten staan dat onbewust de aandacht trok. De straat Duinoord zou in eerste instantie ‘Parkweg’ gaan heten en was destijds bedoeld als belangrijke doorgang naar Katwijk Zuid.

Door de komst van de Meeuwenlaan is Duinoord echter een rustige straat geworden.

De architect Hendrik Jesse is beeldbepalend geweest voor Katwijk. Hij was nog maar 24 jaar toen hij in 1883 een ontwerpwedstrijd won voor de Nieuwe Kerk in Katwijk aan Zee. Het ontwerp werd uitgevoerd en Jesse beleefde hiermee een vliegende start van zijn carrière.

Tijdens zijn loopbaan heeft hij veel ontwerpen gemaakt die

Het huis is een ontwerp van de bekende architect Hendrik Jesse. Het karakteristieke piramidevormige dak is belegd met ‘geglaasde’ rode dakpannen en torent hoog boven de Zeeweg uit. Aan dit dak heeft het huis de bijnaam ‘Theemuts’ te danken, hoewel haar eigenlijke naam ‘Duinoord’ is. De keuze om op deze plek een opvallend pand de bouwen is niet toevallig.

Jesse vond dat op een plek waar twee wegen (de Zee-

OUDE BEGRAAFPLAATS KATWIJK AAN ZEE Een beetje verborgen, in de schaduw van de Nieuwe Kerk aan de Voorstraat, ligt de Oude Begraafplaats. Officieel de “Algemene Begraafplaats” aan de Zuidstraat.

Deze begraafplaats is een Rijksmonument. Het is een begraafplaats en geen kerkhof. Kerkhoven zijn verbonden aan een kerk, maar de begraafplaats en de Nieuwe Kerk hadden vroeger niets met elkaar te maken.

De begraafplaats dateert van 1791. De bouw van de Nieuwe Kerk begon pas in 1884. Men noemt het de “’Oude Begraafplaats”, omdat het de oudste van Katwijk is. Het is zelfs een van de oudste openlucht begraafplaatsen van ons land.

Het mooie van het “Oude Graf”, zoals de Oude Begraafplaats vaak wordt genoemd, is

dat het ook nu nog steeds als begraafplaats in gebruik is. En bijzonder is dat je, als je goed luistert, overal verhalen hoort rondzingen. Verhalen over de mensen die hier begraven liggen en over de bijzondere grafmonumenten. Lukt het u niet om deze zelf op te vangen, dan vertellen de aanwezige vrijwilligers ze u graag. Het gaat om de verhalen over Kneppelhout, de Leidse professoren, de verdwenen Engelse marinemensen en ga zo maar door.

Uit de aanwezige monumenten kan deels de geschiedenis van verschillende bouwstijlen afgeleid worden.

Natuurlijk is het ook leuk te weten dat deze begraafplaats, die tegenwoordig ingeklemd ligt tussen de bebouwing, ooit in de middle of nowhere lag.

Het ziet ernaar uit dat het oorlogsmonument van Klaas Ros voor de open Monumentendag geplaatst is. Verder hebben diegene die door oorlogshandelingen om het leven zijn gekomen een status als “slachtoffer van de oorlog” gekregen van de Oorlogsgraven stichting. Het gaat om personen die op de Oude begraafplaats zijn begraven.

het aanzien van Katwijk hebben bepaald. De Theemuts vormde het sluitstuk van zijn lange loopbaan. Wilt u weten welke afwegingen de architect maakte om te komen tot dit bijzondere ontwerp? Kom dan op bezoek bij de Theemuts aan de Zeeweg 105.

De deuren zijn geopend tussen 13.00 en 17.00 uur!

HISTORISCH MATERIAAL IN DE BRANDWEERSTALLING De voormalige brandweerkazerne is in 2013 weer in gebruik genomen in zijn oude functie door enkele fanatieke brandweerlieden die zich bezig houden met het herstellen en onderhouden van historische brandweermateriaal en materieel.

over de werking van de diverse materialen en de werkwijzen.

Meer informatie is ook te vinden op: WWW.SHBKW.NL

Daarvoor werd de kazerne gebruikt door de gemeente voor enkele voertuigen. Momenteel heeft Stichting Historisch Brandweermaterieel Katwijk (SHBKW) het in gebruik en staan er enkele historische voertuigen en historisch brandweer materiaal, Tijdens de Open Monumentendag is er weer veel te zien, zoals een keur aan brandweermateriaal en diverse brandweerwagens.

De leden zullen die dag aanwezig zijn om uitleg te geven

DE UNIVERSEL- SOEFICENTRUM EN BEZINNINGSCENTRUM “De Universel: soeficentrum en bezinningsgebouw. Een ontmoetingsplaats, voor alle mensen die ongeacht hun geloof, ras of klasse verlangen naar liefde, harmonie en schoonheid.”

De Universel ‘Murad Hassil’ is in 1970 in gebruik genomen en staat vlak naast de duinpan waar de stichter zijn bijzondere ervaring had. Het betreft een van de laatste en beste ontwerpen van de gerenommeerde architect/stedenbouwkundige prof. ir. S.J. van Embden (1904 - 2000). Hij ontwierp de tempel volgens de ideeën van Hazrat Inayat Khan. Het moest een vierkante zaal zijn met een koepel en zonder ramen maar wel met lichtvensters. Het vierkant stelt stabiliteit en kracht voor en de licht doorlatende koepel symboliseert het menselijk hart dat, gericht op de hemel, zich openstelt voor het

goddelijk licht. De zaal is 13 bij 13 meter en biedt plaats aan circa 120 personen.

Stilte zone Het omliggende duinlandschap is bij het plan betrokken. Aan de westzijde, is als beschutting tegen de wind, een hoge wal gemaakt en op de helling is een amfitheater gerealiseer.

De duinpan waar Inayat Khan zijn bijzondere ervaring had, is nu een stiltezone waar men kan mediteren.

Op het terrein staat, overigens verscholen in een duinpan, nog een tweede gebouw, het ‘Wakilhuis’ waar koffie en thee wordt geserveerd. Daarachter bevindt zich de woning van de beheerder.

12 september: bijzonder concert ten bate van de Universel In de Universel worden regelmatig concerten gegeven. De Universel wil ruimte geven aan het onbenoembare; poëzie en muziek zijn een middel daartoe.

Op 12 september - de dag na de Open Monumentendag - is er een poëtisch muzikaal concert door Valentina Toth, piano en Meindert Jan de Vries viool, opgebouwd uit gedichten van Wislawa Symborska en muziek van Lea Auerbach, Schubert en Mozart. De opbrengst van dit concert komt geheel ten goede aan de renovatie van het gebouw dat weer geheel in oorspronkelijke glorie wordt hersteld.

U kunt reserveren via www. openmonumentendag.nl/ monument/soefitempel

OUDE OF ANDREASKERK De Oude- of Andreaskerk stond vroeger midden in het dorp.

Maar de afkalving van de kust, door zware stormen, zorgde ervoor dat het kerkgebouw aan de rand van het dorp kwam te staan, direct aan de Boulevard!

De kerk is genoemd naar de apostel Paulus, ook wel ‘Schutspatroon der vissers’ genoemd.

Het wapen van de gemeente Katwijk is een azuurblauw Andreaskruis op een zilver fond.

Historie Plaatselijk is de kerk bekend onder de naam Oude Kerk, maar de toeristen kennen het als “Het witte kerkje aan Zee”. Het orgel is een Van den Heuvelorgel. De kerk heeft 1.200 zitplaatsen en is van de Hervormde Gemeente in Katwijk aan Zee die deel uitmaakt van de Protestantse Kerk in Nederland. In circa 1571 werd de kerk door de Watergeuzen geplunderd. Er is ook een verhaal

dat de Watergeuzen in 1572 de kerk hebben afgebrand. In de periode 1580-1590 werd alleen een gedeelte van de kerk herbouwd. De klok dateert uit 1594.

De kerk had een spitse toren, maar tijdens de storm van 29 november 1836 werd de punt zo beschadigd dat deze moest worden afgebroken. Het jaar daarop kwam er een achtkantige koepel voor in de plaats. Omdat de Oude Kerk te klein werd, werd in 1885 de Nieuwe Kerk gebouwd aan de Voorstraat. De Oude Kerk werd in 1890 voor 6000 gulden verkocht.

Tot 1921 deed het gebouw dienst als rederijschuur van N.V. Rederij Katwijk aan Zee, die eigenaar was van een aantal bomschuiten. Het gebouw diende als opslagplaats voor scheepsbenodigdheden en zout. Ook werden er netten gerepareerd op de boetzolder door een ploeg boetsters. Dit eindigde omdat de (trage) bomschuiten werden vervangen door (snellere) loggers, die niet op het strand

konden liggen. In 1921 werd het gebouw voor 45.000 gulden teruggekocht. In 1924 werd de kerk opnieuw in gebruik genomen nadat de kerk op z’n oude grondslag was herbouwd.

Renovatie Tijdens de Tweede Wereldoorlog gaf de Ortskommandant opdracht de kerk, evenals de huizen langs de Boulevard, af te breken. Een slimme aannemer redde het gebouw. Hij sloopte alleen de toren tot dakhoogte en beschouwde de klus als geklaard. Het interieur (inclusief het orgel) was al eerder in veiligheid gebracht. In 1952 werd de toren in ere hersteld.

voor Monumenten, TNO uit Delft en de gemeente Katwijk overlegd hoe de kerk het best kon worden opgeknapt. De muren zaten vol zout. Na het verwijderen van de witte verf werden de muren behandeld. De kerk was roodbruin van kleur. Na de renovatie kreeg de kerk zijn witte kleur weer terug.

Ook de binnenkant van de kerk is opgeknapt.

Voor de kerk staat het standbeeld “Vissersweduwe met zoon” van Louis van der Noordaa. Het orgel is in 1995 gebouwd door de firma J.L. van den Heuvel (Dordrecht).

Vanaf medio 2009 is de kerk grondig gerenoveerd. Lange tijd is er onder meer met de Rijksdienst

DE NIEUWE KERK, ONTWERP VAN JESSE De Nieuwe Kerk aan de Voorstraat 79 in Katwijk is een zeldzaam voorbeeld van Nederlandse protestante kerkbouw en kerkinrichting uit de late 19e eeuw. Dat was de mening van de deskundigen over het ontwerp en uitvoering van de Nieuwe Kerk.

al gauw fl 10.000,- meer ging kosten. De kerk heeft ondanks de grootte geen pilaren en geeft een overzichtelijke ruimte vanuit de hoofdingang op de preekstoel. Verder valt de zogenaamde baronnenbank op met het wapen van de adellijke familie Van Wassenaar van Catwijk.

De Leidse architect H.J. Jesse (1860-1943) won in 1884 een prijsvraag waaraan 31 architecten hadden deelgenomen.

Orgelconcert Het orgel werd in 1983 grondig vernieuwd en uitgebreid tot 80 stemmen, waardoor dit orgel het op een na grootste in Nederland is. Het instrument heeft een Franse inslag, waarop vele concerten worden gegeven door vermaarde organisten en georganiseerd door het actieve orgelcomité.

Als afsluiting van Monumentendag wordt in de Nieuwe Kerk om 16.00 uur een orgelconcert gegeven. Dit jaar spelen Henk Perdok en Anton Sip. Henk Perdok is organist in het Maranathacentrum. Daar begeleidt hij de zon-

Eisen De jonge Jesse koos voor de neo-renaissancestijl en voldeed goed aan de gestelde eisen voor een kerkgebouw met ruim 1.500 zitplaatsen, dat niet meer dan fl 75.000,- mocht kosten. Dit bedrag werd tijdens de bouw ruimschoots overschreden doordat de aannemer failliet ging. Naderhand moesten verschillende plaatselijke aannemers het werk afmaken, wat

dagse diensten aan het Knipscheer-orgel. Hij opent met de serene Finale uit de zesde Sonate van Mendelssohn. Vervolgens speelt hij twee liedbewerkingen van ‘Meester, men zoekt U wijd en zijd’ (Bert Kruis) en ‘Dankt, dankt nu allen God’ (Jan Mulder). Perdok sluit af met een improvisatie van het lied ‘Liefde was het, onuitputt’lijk’. Anton Sip is verbonden als organist aan de Oude Kerk. Hij opent met Bach’s intieme smeekbede ‘Erbarme dich mein, o Herre Gott’. Daarna volgt de psalmbewerking (Ps 25, W.H. Zwart) van de voormalige titularis van de Bovenkerk in Kampen. Sip sluit af met een tweeluik aan improvisaties.

Eerst laat hij zich inspireren door de zee waarin de schepping zal bruisen en bulderen om uiteindelijk in stiltete eindigen met het lied ‘Rust, mijn ziel, Uw God is Koning’. De tweede improvisatiedeel zal eindigen met Psalm 108, geïnspireerd op de eer-

ste twee berijmde coupletten (1773).

Om het concert in goede orde te laten verlopen volgens de richtlijnen van het RIVM moet u rekening houden met de volgende zaken: - Toegang en programmablad zijn gratis - Deur open om 15.30 uur.

- Deur dicht om 16.00 uur (geen inloop tussendoor) - Graag tijdens het concert blijven zitten tot einde.

- Bezoekers krijgen een plaats toegewezen door de organisatie - Om de registers en klavieren te reigingen is er een korte pauze tussen de twee spelers.

DE DEOUDE OUDEREDSCHUUR REDSCHUUR Aan Aande deRijnmond RijnmondininKatwijk Katwijk staat staateen eengrote groteschuur schuurmet met opvallende opvallende blauwwitte blauwwitte strestrepen penop opde deoverheaddeuren. overheaddeuren.

UUbent benterervast vasttalloze tallozekeren keren voorbij voorbij gereden gereden ofof gewangewandeld. deld.Misschien Misschienheeft heeftuuer, er,als als de dedeur deuropen openstond, stond,wel weleens eens een eenglimp glimpvan vanbinnen binnenkunnen kunnen opvangen. opvangen.Maar Maarbent bentuuererooit ooit binnen binnengeweest? geweest?InIndie dieloods loods die dieinin1951 1951isisgebouwd gebouwdvoor voor de dereddingsboot reddingsbootvan vanKNRM KNRM Katwijk.

Katwijk.

ken kenaan aan de de Boulevard Boulevard bijbij de de Vuurbaak.

Vuurbaak.

Limes-expositie Limes-expositie InInDe DeOude OudeRedschuur Redschuurisisop op Open Open Monumentendag Monumentendag en en de de daarop daaropvolgende volgendeweekenden weekendeninin september septembereen eenexpositie expositietetezien zien over overde deplannen plannenen enideeën ideeënom om de deRomeinse RomeinseLimes LimesininKatwijk Katwijk zichtbaar zichtbaartetemaken. maken.De DeLimes, Limes, tweeduizend tweeduizend jaar jaar geleden geleden de de noordelijke noordelijke grensweg grensweg van van het het PretoriumAgrippinae Agrippinaeen enverderverderRomeinse RomeinseRijk, Rijk,werd werd eind eind juli juli Pretorium oplangs langsde deTjalmaweg Tjalmaweg(N206) (N206) aangewezen aangewezenals alsUNESCO-weUNESCO-we- op zijn zijnininglastuingebied glastuingebiedDe DeWoerd Woerd De relderfgoed.

Debotenloods, botenloods,een eengemeentegemeente- relderfgoed. archeologische archeologische sporen sporen gevongevonlijklijkmonument, monument,isisalaltwintig twintigjaar jaar denvan vaneen een vicus, vicus, bewoning bewoning niet DieLimes Limeswordt wordtininNederland Nederland den nietmeer meeriningebruik gebruikals alsstandstand- Die (dorp)ininde debuurt buurtvan vanRomeinse Romeinse plaats vertegenwoordigddoor doorinintotaal totaal (dorp) plaatsvoor voordie diereddingboot. reddingboot.De De vertegenwoordigd legerplaatsen.Op Ophet hetvoormalivoormaliKNRM 19archeologische archeologischevindplaatsen vindplaatsen legerplaatsen.

KNRMheeft heeftsinds sindsdedeeeuwwiseeuwwis- 19 gevliegkamp vliegkampisisrecentelijk recentelijkook ook seling dietijd, tijd,verspreid verspreidover overde depropro- ge selingeen eennieuwe nieuwebotenloods botenloods uituitdie eengroot grootlegerkamp legerkampgevonden gevonden naast vinciesGelderland, Gelderland,Utrecht Utrechten en een naasthet hetparkeerterrein parkeerterreinNoordNoord- vincies archeologischonderzoek. onderzoek. duinen, Zuid-Holland.Valkenburg Valkenburgisismet met bijbijarcheologisch duinen,een eenstuk stukdichterbij dichterbijzee. zee. Zuid-Holland.

De werkgroep werkgroep Romeinen Romeinen van van De twee vindplaatsen vindplaatsen belangrijk belangrijk De Deloods loodsaan aandedeRijnmond, Rijnmond,De De twee het gemeentelijke gemeentelijke ErfgoedplatErfgoedplatOude onderdeelvan vandie dieerkenning. erkenning.InIn het OudeRedschuur, Redschuur, biedt biedt inin de de onderdeel formwerkt werktaan aanplannen plannenom omhet het wintermaanden hetcentrum centrumvan vanValkenburg Valkenburgligt ligt form wintermaanden onderdak onderdak aan aan het Romeinse verleden in Katwijk en Romeinse verleden in Katwijk en dedebomschuit onderhet hetCastellumplein Castellumpleinen enomombomschuitKW88, KW88,die dieininhet het onder Valkenburg zichtbaar te maken.

Valkenburg zichtbaar te maken. toeristisch gevingde deRomeinse Romeinselegerplaats legerplaats toeristischseizoen seizoenligt ligttetepronpron- geving InInde deOude OudeRedschuur Redschuurkunt kuntuu

zich zichdaarover daaroverlaten lateninformeren. informeren.

Oude Oude Redschuur, Redschuur, Rijnmond Rijnmond 200, 200, zaterdag zaterdag 11 11 september, september, 10.00 10.00––16.00 16.00uur. uur.Reserveren Reserveren niet nietnodig. nodig. www.deouderedschuur.nl www.deouderedschuur.nl FB: FB:De-Oude-Redschuur De-Oude-Redschuur info@kattekseculturen.nl info@kattekseculturen.nl Foto: Foto:De DeOude OudeRedschuur Redschuuraan aan de Rijnmond. © Iris de Rijnmond. © IrisOoms Ooms

KONING KONINGWILLEM WILLEMALEXANDERGEMAAL ALEXANDERGEMAAL

Het Hetgemaal gemaalwerd werdgeopend geopendinin 1954 1954enenverving vervingeen eenbinnenbinnensluis sluisopopdeze dezelocatie locatieaan aande de Oude OudeRijn Rijnuituit1806 1806en eneen eenaanaansluitend sluitend boezemgemaal. boezemgemaal. Het Het gemaal gemaalpompt pomptwater wateruituitde deRijnRijnlandse landseboezem. boezem.

van vande deTechnische TechnischeDienst Dienstvan van het het Hoogheemraadschap Hoogheemraadschap van van Rijnland, Rijnland,met methet hetplan planom omhet het oude oudestoomgemaal stoomgemaaltetevernieuvernieuwen. wen.Om Omde denatuurlijke natuurlijkelozing lozing tete vermeerderen vermeerderen moesten moesten de de binnenbinnen- en en buitensluis buitensluis afgeafgebroken brokenworden, worden,een eenschutsluis schutsluis worden wordengebouwd gebouwd(voor (voortoekomtoekomstige stigezandwinning), zandwinning),een eennieuwe nieuwe uitwateringssluis uitwateringssluis worden worden gegebouwd bouwd(die (diede deeerste eerstezeewaterzeewaterkering keringzou zouvormen), vormen),verbreding verbreding van vande debestaande bestaandevoorboezem voorboezem (uitwatering) (uitwatering)en enhet hetmaken makenvan van nieuwe nieuwelangere langerehoofden hoofdenininzee zee plaatsvinden. plaatsvinden.

De De bouw bouw van van het het iets iets ten ten noorden noordenvan vande desluis sluisgelegen gelegen stoomscheprad-gemaal stoomscheprad-gemaalwerd werdinin 1881 1881voltooid voltooiden enkostte kostteminder minder dan dan 500.000 500.000 gulden. gulden. Dit Dit gegemaal maalwerd werdininde deloop loopder derjaren jaren verbeterd verbeterdenenwerd werdinin1923 1923aanaangesloten geslotenopophet hetgemeentelijke gemeentelijke elektriciteitsnet. elektriciteitsnet.InIn1943 1943kwam kwam ingenieur ingenieurP.P.de deGruyter, Gruyter,hoofd hoofd

Gemaalunit Gemaalunit Het Het huidige huidige gemaal gemaal werd werd inin 1954 1954ininwerking werkinggesteld. gesteld.Rond Rond de de jaarwisseling jaarwisseling 1954-1955 1954-1955 werd werdde demachine-installatie machine-installatievan van het hetoude oudegemaal gemaalgesloopt. gesloopt.

InIn2008 2008werd werdbegonnen begonnenmet metde de bouw bouwvan vaneen eennieuwe nieuwegemaalgemaalunit unitnaast naasthet hetbestaande bestaandegegemaal maaluituit1954.

1954.Op Op19 19november november

Het HetKoning KoningWillem-Alexander Willem-Alexander gemaal gemaalisiseen eenboezemgemaal boezemgemaal ininde dekern kernKatwijk Katwijkaan aanZee. Zee. Op Op1212juni juni1951 1951keurden keurdende de Gedeputeerde Gedeputeerde Staten Staten van van Zuid-Holland Zuid-Hollandhet hetontwerp ontwerpvan van het hetnieuwe nieuwegemaal gemaalgoed goeden en hetzelfde hetzelfdejaar jaarwerd werdereraan aande de bouw bouwbegonnen. begonnen.

2011 ende deinspanningen inspanningenvan vankoning koning 2011werd werdhet hetgeheel geheelfeestelijk feestelijk en Willem-Alexander geopend.

Willem-Alexandervoor voorgoed goeden en geopend. gezond gezond waterbeheer, waterbeheer, besloot besloot Op hoogheemraadschap besloten besloten Ophet hetgebouw gebouwbevinden bevindenzich zich hoogheemraadschap verschillende aan het het boezemgemaal boezemgemaal KatKatverschillende details details van van de de aan beeldhouwer wijkde denaam naamvan vande dekoning koningtete beeldhouwerHans HansPetri Petrien entete- wijk gen verbinden.De Debelettering beletteringwerd werd gen het het gebouw gebouw bevindt bevindt zich zich verbinden. een feestelijkonthuld onthuldop opmonumenmonumeneenbronzen bronzenbeeld beeld van van graaf graaf feestelijk Willem tendag,14 14september september2013.

2013.

WillemI Ivan vanHolland, Holland,gemaakt gemaakt tendag, door door Oswald Oswald Wenckebach Wenckebach inin Aanmelden 1954.

Aanmeldenkan kanvia via 1954. www.openmonumentendag. www.openmonumentendag. nl/monument/koning-wilKoning nl/monument/koning-wilKoning Vanwege lem-alexander-gemaal Vanwege de de troonswisseling troonswisseling lem-alexander-gemaal

BRUGWACHTERSHUISJE JULIANABRUG BRUGWACHTERSHUISJE JULIANABRUG Nederland telt veel brugNederland telt veel wachtershuisjes.

Een bruggroot wachtershuisjes.

Een groot deel daarvan wordt helaas deel daarvan wordtomdat helaas niet meer gebruikt de niet meer gebruikt omdat bruggen tegenwoordig de op bruggen tegenwoordig afstand worden bestuurd.op In afstand worden bestuurd.

In 1964 werd de Julianabrug 1964 werd de Julianabrug - en het bijbehorende Brug-wachtershuisje en het bijbehorende Brug- in Katwijk wachtershuisje - in Katwijk in gebruik genomen. in gebruik genomen.

Van de 1.000 brugwachtersVan de in1.000 brugwachtershuisjes Nederland staan er huisjes in Nederland er honderden leeg. Het staan is cultuhonderden leeg.

Het is cultureel erfgoed. Nederland heeft reel erfgoed. Nederland vermoedelijk de meeste heeft brugvermoedelijk de brugwachtershuisjes meeste ter wereld. wachtershuisjes ter wereld.

Stichting BrugwachtershuisStichting Brugwachtershuisjes Nederland zet zich in om jes Nederland zich in om leegstand van zet deze huisjes te leegstand van deze huisjes te voorkomen. voorkomen.

In 2021 is de Julianabrug volIn 2021 is de Julianabrug vol-is ledig gerenoveerd.

Destijds ledig gerenoveerd.

Destijds is ook besloten dat de brug geen ook besloten dat de brug geen functie meer zal krijgen, en functie meer krijgen, en daarmee voor zal eeuwig gesloten daarmee voor eeuwig gesloten

blijft. Wel heeft men het brugblijft.

Wel heeft men brugwachtershuisje als heterfgoed wachtershuisje als erfgoed bewaard en heeft deze nu een bewaard en heeft deze nu een maatschappelijke functie gemaatschappelijke functie gekregen. kregen.

Het huisje is een verkooppunt Het een verkooppunt voorhuisje lokaleisproducten en initiavoor lokale producten en initiatieven, die via de commerciële tieven, dieminder via de commerciële kanalen kans krijgen. kanalen minder krijgen.

Op deze manierkans worden die Op deze manier worden die meer zichtbaar. Daarnaast meer zichtbaar.

Daarnaast biedt het huisje plaats om fobiedt het huisje plaats ombrug foto’s van toen en nu van de to’s van toen en nu van de brug op te hangen, als haakje voor op te hangen, alsuit haakje voor mooie verhalen het verlemooie verhalen uit het verleden. den.

Het erfgoed zal op deze manier Het erfgoedaan zal opandere deze manier bijdragen maatbijdragen aan andere maatschappelijke doelen, zoals op schappelijke doelen, zoals op het gebied van cultuur en toehet gebied van cultuur en toerisme. risme.

Op de website www.brugwachOp de website www.brugwachtershuisjekatwijk.nl vind u alle tershuisjekatwijk.nl u alle informatie nog eensvind terug. informatie nog eens terug.

CANON VAN KATWIJK IN WEBSITE EN BOEKVORM CANON VAN KATWIJK IN WEBSITE EN BOEKVORM De Canon van Katwijk geeft in De Canon Katwijk geeft in woord envan beeld de geschiewoord en beeld de geschiedenis weer van de gehele gedenis weer van dedus gehele gemeente Katwijk; Katwijk, meente Katwijk; dus Katwijk, Rijnsburg en Valkenburg.

Rijnsburg en Valkenburg.

De uitgebreide geschiedenis De uitgebreide geschiedenis wordt getoond op de website wordt getoond op en is sinds vorig de jaarwebsite ook in en is sinds verkrijgbaar. vorig jaar ook in boekvorm Zowel boekvorm verkrijgbaar.

Zowel op de website als in het boek op de website het boek prachtige foto’salsenin een uitgeprachtige foto’s en een uitgebreide beschrijving van de gebreide beschrijving van de geschiedenis. schiedenis.

Het boek bestaat uit ruim 100 Het boek en bestaat uit ruim 100 pagina’s geeft een overzicht pagina’s en geeft een overzicht van de geschiedenis van het van de geschiedenis het hedendaagse Katwijk,vanRijnshedendaagse Katwijk, Rijnsburg en Valkenburg in acht tijdburg en Valkenburg in acht tijdvakken en 34 vensters. vakken en 34 vensters.

Van 5000 v. Chr. tot de fusie Van v. Chr. tot de fusie van 5000 de drie dorpen in 2006. van de drie dorpen in 2006.

Vanaf de prehistorie en oudVanaf de prehistorie en oudheid met jagers, boeren en heid met jagers, boeren en Romeinen, tot en met de moRomeinen, tot televisie en met en de commoderne tijd met derne tijd met televisie en com-

puters. De verhalen in het boek puters.

De verhalen het boek zijn voorzien van inhonderden zijn voorzien van honderden illustraties en foto’s. illustraties en foto’s.

Canon is een initiatief van alle Canon een initiatiefvereniginvan alle drie deis historische drie de historische verenigingen. gen.

vormt daarmee de tijdlijn van de vormt daarmee de tijdlijn vanantde gemeente Katwijk en geeft gemeente Katwijk en geeft antwoord op vele vragen. woord op vele vragen.

Het boek Canon van Katwijk is Het Canon van bij Katwijk is voorboek €14,95 te koop het Katvoor €14,95 te koop bij het Katwijks Museum, Museum Oud wijks Museum, Museum Oud Rijnsburg, Museum Valkenburg Rijnsburg, Museum Valkenburg en de lokale boekhandels. De en de lokale boekhandels. De

De website geeft eveneens aan De geeft aan de website hand van deeveneens 34 zogeheten de hand van de 34 zogeheten vensters, een inkijk in de gevensters, in deRijnsgeschiedeniseen vaninkijk Katwijk, schiedenis van Katwijk, Rijnsburg en Valkenburg. De Canon burg en Valkenburg. De Canon

Wilt u meer weten? Kijk ook op: Wilt u meer weten? Kijk ook op: www.canonvankatwijk.nl www.canonvankatwijk.nl

FIETSROUTE OPEN MONUMENTENDAG 2021 De route begint en eindigt bij het gemeentehuis van Katwijk, zodat u op ieder gewenst punt kunt starten en eindigen. De monumenten zijn (onder voorbehoud) op zaterdag 11 september geopend van 10.00 tot 17.00 uur.

1. Gemeentehuis, Kon. Julianalaan 3, Katwijk Bij het verlaten van het gemeentehuis via de hoofdingang slaat u rechtsaf en meteen weer rechtsaf het fietspad op. Zo rijdt u onder het gemeentehuis door. Bij de eerste gelegenheid weer rechtsaf slaan, de Willem de Zwijgerlaan op.

• Het fietspad maakt een flauwe bocht naar links en u steekt bij de oversteekplaats de Zeeweg over.

Meteen links afslaan bij het bereiken van de overkant.

U rijdt nu richting zee.

Tegenover het marktterrein ziet u Duinoord.

2. Struikelstenen voor Duinoord 38 • Hier liggen op de ventweg 3 zgn. Struikelstenen, herdenkingsstenen ter herinnering aan de vanuit dit huis weggevoerde en in de concentratiekampen omgekomen Joodse personen. U rijdt terug naar de Zeeweg 2A. De Theemuts, Duinoord/ Zeeweg 105 (open van 13.00 tot 17.00 uur) • en slaat hier links af.

• Bij de rotonde ter hoogte van de Karel Doormanlaan vervolgt u de weg rechtdoor op de Zeeweg.

• U neemt de eerste zijstraat naar links, de Voorstraat in.

• Tot de hoek van de tweede zijstraat links, daar staat het huis van de Fam. Kraaijenoord.

3. Huis Fam. Kraaijenoord, Annastraat 2 (niet open) • U vervolgt uw weg op de Voorstraat.

• Bij de splitsing Voorstraat/ Zuidstraat slaat u vóór de kerk linksaf naar de

Zuidstraat.

Meteen aan het begin treft u aan de linkerkant: 4. Oude Begraafplaats, Zuid-straat • Bij het verlaten van de begraafplaats rijdt u terug de Zuidstraat in.

• U slaat meteen links af, de Schoolstraat in.

5. Brandweerstalling, t.h.v.

Schoolstraat 2a • Bij het verlaten van de Brandweerloods slaat u linksaf de Schoolstraat in.

Deze helemaal uitrijden tot de Parklaan.

• Bij de Parklaan rechtsaf richting de duinen en de Sportlaan. Deze ligt in het verlengde van de Parklaan.

• U volgt de Sportlaan tot u recht voor u, op de top van de duinen, de Soefitempel ziet liggen: 6. Soefitempel, Zuidduinseweg 7 • Bij het verlaten van de Tempel linksaf de Zuidduinseweg verder uitrijden.

• Meteen linksaf slaan de Sportlaan op. U rijdt nu richting zee en komt uit op de Zuid-Boulevard.

• De Boulevard uitrijden richting de Vuurtoren, links ziet u: 7. Oorlogsmonument Engelandvaarders en bijbehorend Informatiepaneel. Boulevard t.h.v. Seinpoststraat.

• Even verder, aan de rechterkand ziet u: 8. De Vuurtoren, Vuurbaakplein (niet open) • Weer op de Boulevard rijdt u in noordelijke richting naar het volgende monument.

9. De Oude Kerk en toren, Boulevard 109 • U steekt het Andreasplein over en voor het Biologisch Restaurant De Bonte Kraai slaat u linksaf de Weeshuisstraat in.

• Vervolgens rijdt u rechtsaf naar de Baljuwstraat.

• Meteen weer rechtsaf slaan het Baljuwplein op •

• •

Rechtsaf de Louwestraat in.

En de eerste straat rechtsaf de Schippersdam op.

• Terug naar de Louwestraat 10. Melkwinkel/Bakkerij, Louwestraat 10 (niet open) • Bij het Baljuwplein rechtsaf de Elleboogstraat in • Linksaf de Zuidstraat in.

Deze helemaal uitrijden.

• Linksaf weer de Voorstraat in en naar de hoofdingang rijden van de Nieuwe Kerk.

11. Nieuwe Kerk, Voorstraat 79 • Uit de kerk komende linksaf de Voorstraat in.

• De kruising rechtdoor oversteken en de Voorstraat verder uitrijden.

• Aan uw rechterhand ziet u het Katwijks Museum.

12. Katwijks Museum, Voorstraat 46 • Komende uit het museum, fietst u rechtsaf, 50 meter richting zee naar huisnummer 35.

13. Vredeskerk, Voorstraat 35 • Vanaf de Voorstraat gaat u rechtsaf de Badstraat in.

• Aan het eind van de Badstraat linksaf de Koningin Wilhelminastraat in.

• Daarna meteen de eerste rechts. U bent nu op de Sluisweg en rijdt met de bocht mee naar rechts.

14. ‘Franse’ school (K&O gebouw), Sluisweg 16 • Uit het K&O gebouw gaat u terug naar de Sluisweg en houdt rechts aan en gaat de bij de T–splitsing rechtsaf de Burgersdijkstraat in. Deze gaat over in de E.A. Borgerstraat. Deze uitrijden tot de Te Brittenstraat.

• Daar slaat u linksaf en rijdt door naar de Boulevard.

• Op de Boulevard rechtsaf slaan en doorrijden tot het einde van de Boulevard.

15. Voormalig Hotel Savoy (1901), Boulevard 1 thans weer Villa Allegonda (niet open) Rechtsaf de Rijnmond op.

16. School voor de Zeevis-

vaart, Sluisweg 98 (niet open) • Bij de rotonde fietst hier rechtdoor. U blijft op de Rijnmond.

16A. De Oude Redschuur • Net voor de brug ziet u aan uw linkerhand de Oude Redschuur. Hiervoor moet u de straat oversteken.

• U blijft aan de kant van de Oude Redschuur en fietst terug richting Boulevard.

17. Koning Willem-Alexandergemaal, Binnensluis 3 • Bij de rotonde slaat u rechtsaf.

17A. Brugwachtershuisje Kon. Julanabrug, Biltlaan • Voorbij het gemaal slaan we rechtsaf en nemen het fietspad tot aan het de Julianabrug. Het brugwachtershuisje is niet per fiets bereikbaar. Stal dus uw fiets ter hoogte van het Hoornesplein. U vervolgt uw route te voet tot het brugwachtershuisje.

• Na uw bezoek aan brugwachtershuisje vervolgt u uw route door het pad te volgen tot aan de Kalkoven.

18. Kalkoven, Reygersberglaan (niet open) • Nu het viaduct onderdoor en naar links langs het parkeerterrein.

• Na het parkeerterrein gelijk linksaf het fietspad op.

• Dan weer gelijk linksaf richting Roversbrug.

• Over de Roversbrug, het Roversbrugpad volgen richting de Rooms Katholieke Kerk.

• De Zeeweg oversteken en linksaf voor het hekwerk van de begraafplaats langs.

19. R.K. Kerk Joannes de Doper, Kerkstraat 70, Katwijk aan den Rijn • Uw weg vervolgen de Kerkstraat in.

• De Achterweg passeren.

• Rechtdoor de Van Egmondstraat in, links passeert u het 20. Transformatorhuisje, Van Egmondstraat 4 (niet open) • De Van Egmondstraat uitrij-

15

17 14

16

16 A

12

17 A

18 13 9

11

10

4 3 5

7

8

2

1

36

35

START- EN EINDPUNT GEMEENTEHUIS KATWIJK

19 34

20

6 21

22

33

32

1.

2.

2A. 3.

4.

5.

6.

7.

8.

9.

10.

11.

12.

13.

14.

24

24 A

15.

16.

2

16A. 23 25 27 26

17.

17A. 18.

19.

20.

21.

22.

23.

24.

24A.

28 30

31 29

25.

26.

27.

28.

29.

30.

31.

32.

33.

34.

35.

36.

Het Gemeentehuis Katwijk (1932), Kon. Julianalaan 3, Katwijk Struikelstenen voor Duinoord 38 De Paddestoel of Theemuts, Zeeweg 105 (open van 13.00 -17.00 uur) Huis van Fam. Kraaijenoord, Annastraat 2 (niet open) De Oude Begraafplaats (1791), Zuidsstraat Brandweerstalling, Schoolstraat 2 Soefi Tempel (1969),

Zuidduinseweg 7 Oorlogsmonument Engelandvaarders Boulevard Vuurtoren (1605), Vuurbaakplein (niet open) Oude Kerk en Toren (1461), Boulevard 109 Melkwinkel / Bakkerij, Louwestraat 10 (niet open) Nieuwe Kerk (1887), Voorstraat 79 Katwijks Museum (1913), Voorstraat 46 Vredeskerk (1905), Voorstraat 35 ‘Franse’ school (K&O gebouw) Sluisweg 16 Voormalig Hotel Savoy (1901), Boulevard 1 thans weer Villa Allegonda (niet open) Voormalige Visserijschool, Sluisweg 98 (niet open) Oude Redschuur, Rijnmond 200 Koning Willem-Alexandergemaal, Binnensluis Brugwachtershuisje Kon. Julianabrug, Biltlaan Kalkoven, Reigersberglaan (niet open) RK Kerk Joannes de Doper (1911), Kerkstraat 70 Transformatorhuisje De Roskam (1560), Turfmarkt 2 De Wilbert (1722), Overrijn 7 Het Spinozahuis, Spinozalaan 29, Rijnsburg Maranathakerk, Burg. Hermanstraat 40 (niet open) Merovechpark, Karel de Grotelaan Grote of Laurentiuskerk 1122) / Mausoleum, Burg. Koomansplein Museum van het Genootschap Oud Rijnsburg, Oude Vlietweg 6 Gedenkteken uit 1925, Kamerlingh Onnesstraat 62 Pontje Valkenburg, Valkenburger Veerpad TorenMuseum Oud Valkenburg, Castellumplein, Valkenburg De oorlogsgraven, Broekweg Burgemeesterswoning/gemeentehuis ‘t Boonrak (niet open) Bezoerkscentrum Vliegkamp Valkenburg Marinevliegkamp 250 Korenmolen ‘De Gerechtigheid’ (1740), Molenweg, Katwijk aan den Rijn Ned. Herv. Kerk en begraafplaats (1231), Kerklaan 12 De Joodse begraafplaats (1758), Rijnstraat 151 (niet open) Struikelstenen, t.h.v. Zeeweg 133

VERVOLG FIETSROUTE den tot u op de Turfmarkt bent.

21. De Roskam, Turfmarkt 2, • Uw weg vervolgen door de Roskambrug over te gaan.

• Over de brug rechtsaf slaan. U bent nu op de Overrijn. Hier kunt u een wandelroute voor de tuinen van de Wilbert ophalen.

22. De Wilbert, Overrijn 7 • Aan het eind van de Overrijn linksaf de Burggravenlaan in.

• Vrijwel aan het eind van De Burggravenlaan rechtsaf en direkt daarna links • U bent nu in Tolhuisstraat, aan het eind ziet u de toegang tot de tuin van de Wilbert.

• Terug op de Tolhuisstraat gaat u meteen links de Baron van Wijckersloothstraat in. Deze komt uit op de Sandtlaan.

• De weg oversteken en linksaf de Sandtlaan op, totdat u aan uw linkerkant het Wellantcollege passeert.

• Hier meteen bij de stoplichten linksaf, oversteken en de Spinozalaan in.

• Deze volgen met de bocht mee naar rechts. U ziet aan uw rechterhand het Spinozahuis.

23. Het Spinozahuis, Spinozalaan 29, Rijnsburg • Aan het eind van de Spinozalaan links de Katwijkerweg en de Kanaalstraat op.

• De vierde zijstraat rechts is de Burgemeester Hermansstraat 24. Maranathakerk, Burg.

Hermanstraat 40 (niet open) • Aan het eind links aanhouden richting Brouwersstraat.

• Rechts aanhouden en direct oversteken naar de Korte Voorhouterweg • U neemt de 2e mogelijkheid om rechtsaf te gaan.

De weg gaat over in een

onverhard pad, dat u helemaal uitrijdt tot het park.

24A. Merovechpark • Vanuit het Merovechpark fietst u dezelfde weg terug en steekt Brouwersstraat weer over en gaat voorbij de school links af het Noordeinde op.

• Weg vervolgen op de Koestraat tot de Vliet.

• Langs De Vliet Noordzijde richting het centrum.

• Bij de Wilhelminaboom linksaf de Kerkstraatbrug over en de Kerkstraat in.

• U komt uit op het Burg Koomansplein.

25. Grote of Laurentiuskerk/ Mausoleum, Burg. Koomansplein • Aan de zuidkant van het Burg. Koomansplein is de Oude Vlietweg 26. Museum van het Genootschap Oud Rijnsburg, Oude Vlietweg 6 • U fietst langs het museum en slaat linksaf de Tramstraat in.

• Steek de Oegstgeesterweg over en vervolg uw route over de Oranjelaan • Rechtsaf de Christinalaan op, sla rechtsaf om op de Christinalaan te blijven.

• Sla linksaf naar de Kamerlingh Onnesstraat richting Christinalaan.

27. Gedenkteken uit 1925, Sandtlaan / Kamerlingh Onnesstraat 62.

• Bij de Begraafplaats is het Gedenkteken.

• Ga noordoostelijk op de Kamerlingh Onnesstraat richting Christinalaan.

• Sla rechtsaf naar de Valkenburgerweg.

• U rijdt deze op en volgt de weg.

• Waar de weg samenkomt met de Waterboslaan houdt u links aan.

• Na het Waterbospark slaat u rechtsaf het Valkenburgse veerpad op en neemt u het pontje naar Valkenburg.

28. Het ruim 400 jaar oude

Valkenburgs pontje, Veerpad • Recht over steken de Broekweg in.

• Bij het Castellumplein aan de Broekweg staat de kerk met de toren.

29. Toren Museum Oud Valkenburg, Castellumplein, Valkenburg Naast de Kerk en toren vindt u de oorlogsgraven.

30. De oorlogsgraven, Broekweg • Na het verlaten van het museum / oorlogsgraven gaat u op het Castellumplein rechtsaf richting de Middenweg.

• Aan het eind van de Middenweg naar links en de Hoofdstraat oversteken.

• U komt uit bij ’t Boonrak, deze loopt in een U-vorm.

Ga bij de eerste kruising linksaf. Hier ligt het oude gemeentehuis aan de Rijn.

31. Burgemeesterswoning en latere Gemeentehuis, Hoofdstraat 6 (niet open) • U rijdt ‘t Boonrak weer uit tot u op de Hoofdstraat bent.

• Dan naar links richting Leiden.

• Rechtsaf de Marinus Poststraat in.

• Voor het Marinus Postplein gaat u linksaf de Achterweg in.

• Rechtsaf het viaduct over,.

• Sla rechtsaf en rij op de Kooltuinweg (parallel langs de N206 Tjalmaweg) richting Watertoren-Katwijk, 32. Bezoekercentrum (Museum) Vliegkamp Valkenburg, Marinevliegkamp 250 • Rij door tot de kruising, hier slaat u links af de Wassenaarseweg op • .Volg de borden die verwijzen naar de Theater Hangaar (Soldaat van Oranje).

• Bij de ingang van het vliegveld slaat u linksaf • Volg deze weg tot de slagboom (die is open).

• 50 meter na de slagboom

ziet u links het bezoekerscentrum van Stichting Historie Vliegveld Valkenburg.

• Rij dezelfde weg terug tot de kruising bij de Tjalmaweg, steek deze recht over, houdt links aan • dan komt u op de Hyacintstraa. Vervolg deze weg tot de kruising Molentuinweg/Wassenaarseweg.

• Sla rechts af de Molentuinweg in tot de volgende kruising u ziet dan rechts de molen staan.

33. Korenmolen ‘De Geregtigheid’, Molenweg, Katwijk aan den Rijn • Terug op de Valkenburgseweg komt u bij de kruising met de Molentuinweg.

• Deze oversteken naar de Rijnstraat. Deze vervolgen tot de Kerklaan aan de linkerkant.

34. Ned. Herv. Kerk en begraafplaats, Kerklaan 12 • U kunt nu terugrijden naar de Rijnstraat en deze vervolgen, tegenover de R.K. Kerk Joannes de Doper zien we rechts de ingang van de Joodse begraafplaats.

35. Joodse begraafplaats, Rijnstraat 151, (niet open i.v.m. sabbat) • Vanaf de begraafplaats slaan we rechtsaf de Zeeweg op richting gemeentehuis.

• Voor u bij het gemeentehuis bent ziet u aan de linkerkant 2 witte huizen, het linker is Zeeweg 133.

36. Struikelstenen, Zeeweg 133 • Hier liggen op de ventweg zes zgn. Struikelstenen, herdenkingsstenen ter herinnering aan de van hieruit weggevoerde- en in de concentratiekampen omgekomen Joodse families.

Einde route

PRACHTIGE H. JOANNES DE DOPERKERK Muziekale omlijsting Het thema ‘Mijn monument is jouw monument’ krijgt om 10.00 uur al direct een muzikale invulling met het optreden van de Harmonie Katwijk tot 11.00 uur op het kerkpleintje voor de kerk aan de Kerkstraat 70 in Katwijk aan den Rijn. Twee jubilarissen in 2021, Harmonie Katwijk 125 jaar en de parochie(kern) H. Joannes de Doper 175 jaar, gaan zo vol vertrouwen de toekomst tegemoet.

Deze H. Joannes de Doperkerk is gebouwd in 7 maanden tijd.

De Eerste steenlegging vond plaats in oktober 1910 en de ingebruikname was mei 1911.

Het is de laatste neo-gotische kerk boven de rivieren, naar het ontwerp van de architect Jean Groenendael. Hij was een leerling van de grote bouwmeester Cuyper.

Interieur U zult zich verbazen over het interieur van de kerk, neem de glas-in-lood ramen boven het hoofdaltaar, van de Maastrichtse glazenier Huub Levigne, uit 1948 en het glas-in-lood in de kruiskapellen van Balendong uit 1950. Veel bezoekers hebben bewondering voor de ‘Kruiswegstaties’, geschilderd door de bouwpastoor Hendriks in de jaren 1916-1920. De figuren op de doeken zijn parochianen die model hebben gestaan. Zoekplaatje: de pastoor heeft zichzelf meegeschilderd. Op welke van

Om 10.00 uur, 11.00 uur en om 12.00 uur verzorgen Piet Hagenaars en Martien van Steijn een klim naar boven naar de uurwerkzolder. Daar krijgt u alle uitleg over het uurwerk.U hoeft zich hiervoor niet aan te melden.

Niek van der Meij bespeelt in het kader van de Nationale Orgeldag van 14.00-15.00 uur het Reil-orgel voorin de kerk. Dit kwam enige jaren geleden in de kerk vanuit De Moeder Gods uit de Voorschotense parochiekern van de parochie H. Augustinus.

de 14 staties kun je hem zien.

Kijk ook even naar de pilaren, deze komen uit de steengroeven van de rivier de Ourte en heten daarom ‘Petit basalt d’Ourte’.

Zoek naar de fossielen van beestjes en schelpen. Ook graag uw aandacht voor het ‘Rococoaltaar’ van rond 1760 en afkomstig uit het R.K. Jongensweeshuis in Amsterdam. Werkelijk een icoon op zich. Voor het Hoofdaltaar staat nog een altaar, waarom, dat hoort u tijdens de rondleiding.

Van 15.00 – 16.00 uur bespeelt hij het Pels-orgel, van de bekende orgelbouwers uit Alkmaar, dat in 1923 achterin de is geplaatst.

Neem de trap gerust naar boven om te kijken en Niek alle vragen te stellen. En misschien mag u zelf ook uw talenten als organist(e) laten horen aan alle bezoekers. Van 10.00 – 17.00 uur kunt u natuurlijk op eigen gelegenheid de kerk bezoeken, in een kleine negen maanden gebouwd, maar u kan ook op verzoek rondgeleid worden door een van de andere gidsen.

Als de orgels zwijgen is er in de kerk, passender kan het niet, Gregoriaanse muziek te beluisteren. Bij de ingang van de kerk kunt u ook het boek ‘Van stof ontdaan’ van Harry Fennes kopen, of een boekje over de door pastoor Hendriks begin twintigste eeuw geschilderde kruiswegstaties, of dé cd van het schitterende kinderkoor ‘De Vrolijke Noot’.

Monumenten waar we trots op zijn!

DE ROSKAM HET MIDDELPUNT VAN BINNEN De Roskam en Katwijk aan den Rijn zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. De voormalige herberg is hét zenuwcentrum van het Katwijkse verenigingsleven en wordt beschouwd als dé huiskamer van de kern.

kam is naast regthuys en gemeentehuis een pleisterplaats voor mensen op doorreis om er uit te rusten of te eten. Je kon de paarden stallen en ze te eten geven. Ze werden gereinigd met borstel en kam, het zogeheten rossen.

De Roskam wordt voor het eerst genoemd in het jaar 1560. Het pand is ooit midden in het dorp gebouwd aan een knooppunt van doorgaande wegen. De bebouwing is ruim opgezet, omzoomd met veel akkers en groen. Het is immers een agrarisch dorp. Gegoede families hadden hier hun buitenplaatsen.

De Roskam doet rond 1560 dienst als regthuys met gevangenis. De Heer van beide Catwijcken en ‘t Sandt is van oudsher eigenaar. Schout en Schepenen hebben hier hun onderkomen. Herberg De Ros-

Regthuys Dominee Pars schrijft in 1697 in zijn beschrijving van de beide Katwijken over De Roskam het volgende: een fray Dorps Raad en Regthuys met een galerij voor in de gevel.

De raadkamer en de secretarie worden sinds jaar en dag door de gemeente gehuurd van de logementhouder. De Roskam is in feite het eerste gemeentehuis van Katwijk. Overigens heeft in 1875 ook notaris mr.

Karel de Koning hier zijn kantoor. In 1877 verlaat de gemeente De Roskam om het raadhuis verderop te vestigen

in de Rijnstraat.

In 1881 gaat de stoomtram naar Leiden rijden voor De Roskam langs over de Roskambrug door de Bruggestraat.

De Roskam doet tot 1891 dienst als tramhalte.

Daarna rijdt het voertuig over de nieuwe trambrug aan de Sandtlaan en wordt wachtlokaal ’t Wachtje in de Rijnstraat in gebruik genomen.

Ontmoetingsplaats In 2000 dreigt het Etablissement De Roskam zijn functie als onderkomen voor verenigingen en als de ontmoetingsplaats voor de bevolking te verliezen en wordt verkocht.

Omdat een aantal inwoners wil voorkomen dat De Roskam als huiskamer verdwijnt, wordt een stichting opgericht.

Stichting De Roskam koopt het eeuwenoude pand en zorgt ervoor dat het wordt gerestaureerd. Het is absoluut moeite waard dit prachtige pand, wat nu weer een actieve locatie is, te bezichtigen.

‘HET HEERENHUYS’ EN PARK ACHTER DE WILBERT De tuin achter de Wilbert draagt talloze herinneringen met zich mee uit diverse periodes van onze lokale geschiedenis. In de 13e eeuw behoorde dit gebied tot het grondgebied van de Graaf van Holland en stond er een klein kasteeltje, Huijs ‘t Sant. Eind 17e eeuw legde de Heer van Catwijck er een lustoord aan; het Heerenhuis aan de Overrijn en daarachter een schitterende tuin die was geïnspireerd op de beroemde Franse tuinen. Deze buitenplaats ligt er nog steeds!

In 1831 werd de buitenplaats namelijk gekocht door een katholieke baron om er een katholiek gymnasium te stichten. Dit gymnasium heeft een prominente rol gespeeld in de emancipatie van het katholicisme.

Hoe zit dat precies?

Katholieken konden sinds

de reformatie hun geloof niet meer vrijelijk en openbaar uitoefenen. Ook mochten zij geen hoger onderwijs aanbieden waardoor het voor katholieken vrijwel onmogelijk was om hoge maatschappelijke posities te bemachtigen. Men werd als het ware dom gehouden!

Dat veranderde in de Franse Tijd aan het begin van de 19e eeuw. Indachtig het gelijkheidsideaal van de Franse Revolutie en de scheiding van kerk en staat kregen de katholieken stapsgewijs dezelfde rechten als de protestanten. Eind jaren 1820 herkregen zij het recht om voortgezet onderwijs te organiseren. Op dat moment had de katholieke Baron van Wijkerslooth gewacht. De buitenplaats aan de Overrijn stond toevallig te koop en bleek een uitstekende plek om zijn gymnasium te stichten met maar één doel: De katholieke zaak!

Jongens van goede komaf werden opgeleid tot een nieuw katholiek kader om zo haar plek in de samenleving te heroveren. Het werd het eerste ‘wereldse’ katholieke gymnasium van Nederland.

De strategie lukte! Het vooraanstaande Sint Willibrorduscollege werd een begrip in Nederland en Vlaanderen en het instituut heeft vele jongens uit Nederland en Vlaanderen opgeleid tot prominente katholieken. Het gymnasium leidde talloze knapen op die later minister, eerste- en tweede kamerlid, burgemeester, ondernemer of advocaat zouden worden. ‘Katwijk’ was een begrip in katholieke kringen en wie aan ‘Katwijk’ mocht studeren had een mooie toekomst voor zich!

De historische tuin werd in deze periode uitstekend on-

GEDENKTEKEN ALGEMENE BEGRAAFPLAATS RIJNSBURG Op de algemene begraafplaats aan de Sandtlaan, die door de Stichting Begraafplaatsen Rijnsburg wordt beheerd, staat een bakstenen gedenkteken uit 1925 ter herinnering aan de schenking door de heer G. van den Eijkel Azn. van de begraafplaats in 1893.

Het betreft een torenvormig bakstenen monument uitgevoerd in baksteen in een zakelijk expressionistische stijl. In het gedenkteken zijn vier zit-

bankjes en vier bloembakken verwerkt.

Verder is daar de vroegere aula te bekijken en twee grote beuken, die ook op de gemeentelijke monumentenlijst staan.

Gedenkteken Algemene begraafplaats Toegankelijk vanaf de Sandtlaan of Kamerlingh Onnesstraat

derhouden en benut om te debatteren, toneelstukken op te voeren en de jongens hadden er hun moestuinen.

Wil je ervaren hoe de jongens en hun leermeersters door de tuinen wandelden, zien wat er herinnert aan vroeger tijden en ontdekken welke beelden er staan en stonden? Haal dan de wandelfolder op bij de Roskam!

SPINOZAHUIS RIJNSBURG, EEN ICOON IN HET DORP De wereldberoemde filosoof Barurch Spinoza werd in 1632 in Amsterdam, in de wijk Vloedenburg (nu Waterlooplein-buurt), geboren. Het huis van zijn ouders bleef niet bewaard, wel zijn er drie huizen waar Spinoza enige jaren heeft gewoond, in Rijnsburg, Voorburg en Den Haag.

Spinoza vestigde zich in 1661 in Rijnsburg. Dit dorp stond in die tijd bekend als een ontmoetingsplaats voor Collegianten, een vrijzinnige Protestantse stroming, waaronder Spinoza vrienden had. In de woning van de chirurgijn Herman Homan had hij als kostganger een kleine kamer, waar hij lenzen voor optische instrumenten sleep en zijn overpeinzingen met de ganzenpen neerschreef. Een heelmeester uit de achttiende eeuw, Johannes Monnikhoff, liet een aantekening na, waaruit blijkt

dat het huisje waarin Spinoza van 1661 tot 1663 verbleef, een gevelsteen had met een vers van Dirck R. Camphuysen: Ach! waren alle Menschen wijs, En wilden daarbij wel!

De Aard waar haar een Paradijs, Nu isse meest een Hel. Bibliotheek Toen er in 1896 in Rijnsburg een oud daglonershuisje, met in de muur dit moeilijk leesbare versje, te koop kwam, herinnerde de Spinozakenner Willem Meijer zich het oude verhaal van Monnikhoff. Meijer kon zo het verwaarloosde pand identificeren als de woning van Spinoza.

Er werd een vereniging opgericht die het pand na aankoop herstelde en een bescheiden museum inrichtte dat kon functioneren als een middelpunt voor de studie van leer en leven van de wijsgeer. De bibliotheek, die Spinoza volgens de in diezelfde

tijd ontdekte boedelbeschrijving van een notaris bij zijn dood in 1677 bezat, werd grotendeels gereconstrueerd. De perkamenten en leren banden vormen nu een boekenverzameling die uniek is in de wereld. In deze en in de andere museumkamers treft men portretten aan, evenals facsimile’s van brieven en documenten en een lenzenslijpmachine voor het slijpen van microscopen en telescopen. Tot 2001 bestond het museumgedeelte uit twee kamers. De ove-

rige ruimtes werden bewoond door een huisbewaarder. Na een ingrijpende restauratie werd op 27 maart 2012 het hele huis, als modern museum, voor het publiek heropend.

Openingstijden Het museum is gevestigd aan de Spinozalaan 29 in Rijnsburg en is doorgaans geopend van dinsdag t/m zondag van 13.00 - 17.00 uur. Tijdens Open Monumenten Dag gratis toegankelijk.

Reserveren kan via de website.

MAUSOLEUM RIJNSBURG HISTORISCHE GEDENKPLAATS In en rond de Grote Kerk in 1949 worden tijdens opgravingen de aan Floris V en zijn familie toegeschreven skeletten gevonden. Een onverwachte vondst: historisch lijkt vast te staan dat de laatste rustplaats van de Graven van Holland in de zestiende eeuw zijn verwoest door fundamentalistische aanhangers van Oranje.

Bij opgravingen onder leiding van professor Glasbergen van het instituut voor Prae- en Protohistorie van de Universiteit van Amsterdam op het terrein van het abdijcomplex worden in de fundamenten van het dwarsschip voor het koor (ereplaats van de abdijkerk) een aantal skeletten blootgelegd die op één na alle door dr. Dijkstra uit Groningen worden geïdentificeerd als de stoffelijke resten van de Graven en Gravinnen van Holland. Later zou Prof.

Maat na onderzoek aangeven,

dat het wellicht om andere stoffelijke resten zou gaan. Dit is niet bewezen.

Graven en Gravinnen Bijgezet zijn; Simon, Floris de Zwarte; Petronella van Saxen, stichtster van de Abdij en weduwe van Floris III, graaf Floris IV, graaf Floris V en graaf Jan I. Het laatste skelet, wordt door Dijkstra vastgesteld, als dat van Dirk I, de elfhonderd jaar geleden overleden aartsvader van het Gravenhuis.

Herbegrafenis Na deze identificatie worden de Graven van Holland en hun aanhang tijdelijk ondergebracht bijgezet in het mausoleum. In aanwezigheid van Koningin Juliana wordt in 1975, het jaar van het 1000-jarig bestaan van Rijnsburg, vindt de onthulling van het Mausoleum plaats.

Het Mausoleum en het gebied er omheen zijn gerestaureerd

en hebben de uitstraling gekregen die het toekomt. Op dat grondgebied is namelijk Rijnsburg ontstaan in het jaar 975 en heeft Petronella van Saksen in 1133 de beroemde Abdij gesticht. Jaap Smit, Commissaris van de Koning, onthulde in

2018 de prachtige herinrichting en restauratie. Het Mausoleum is gevestigd achter de Grote Kerk op voormalig grondgebied van de Abdij. Een historische plek met een rijke geschiedenis. Er is uitgebreide informatie aanwezig.

UW NIEUWE VLOER? Een tegelvloer, mooi, duurzaam en onderhoudsarm

✔ Lokaal ✔ Persoonlijke service ✔ Hoogwaardige kwaliteit

RUIME KEUZE WAND- EN VLOERTEGELS EN VEEL UIT VOORRAAD LEVERBAAR!

Vloerverwarming en/of tegels plaatsen?

Ook hiervoor bent u bij ons aan het juiste adres! Informeer naar de mogelijkheden.

Kijk alvast voor inspiratie op

www.cerados.nl

’t Heen

KATWIJK

Taanderstraat 18-A (boven DW Kozijnen) 2222 BE Katwijk W www.cerados.nl • E info@cerados.nl •T 085 130 44 39

Kom langs of maak een afspraak op 085- 1304439 of mail naar info@cerados.nl

DE GROTE- OF LAURENTIUSKERK. EEN HISTORISCH MONUMENT Historische parels onder vloer van Laurentiuskerk Hoewel de Rijnsburgse Toren volledig in de steigers staat, heeft dit geen invloed op de opening van de kerk. Wie tijdens Open Monumentendag de Grote- of Laurentiuskerk bezoekt, zal zich verbazen over de grote grafmonumenten onder de houten vlonder in het middenschip.

Alleen op deze dag wordt de houten vlonder verwijderd. Ook vinden er ‘s middags orgelbespelingen plaats en zijn er suppoosten om alles over de kerk te vertellen. De kerk is in 1577/1578 gebouwd met materialen van een voormalige kerk in de Hoofdstraat (toen Dorpsstraat) in Noordwijk. De kerk is achter de romaanse toren uit de 12e eeuw gebouwd. Een restant van de Abdij van Rijnsburg

die in 1133 door Petronella van Saksen, douairière Graaf Floris II van Holland werd gesticht en tijdens het Leids beleg verwoest.

In het koor bevinden zich fragmenten van grafmonumenten voor leden van het grafelijk huis van Holland. Na de ingebruikname in 1578 is de kerk vijfmaal uitgebreid: 1633, 1660, 1903, 1910 en in 1923. In 1980 werd de kerk geheel gerenoveerd. De Rijnsburgse toren is eigendom van de burgerlijke gemeente.

Carillon In de Romeinse tufstenen toren (12e eeuw), de enige overgeblevene van een tweetal dat het front van de oude Abdijkerk sierde, bevindt zich een prachtig carillon. De Abdijkerk had twee torens waarvan de zuidelijke bewaard is gebleven. De kooromgang kwam vermoedelijk tot stand in 1660. Tegen de kooromgang is een consistorie gebouwd. De lantaarn en de naaldspits van de toren dateren

uit 1830 en zijn herbouwd bij de restauratie van 1964. Vanwege plaatsgebrek werd de kerk in 1903 uitgebouwd met de zuiderzijbeuk naar ontwerp van H.J. Jesse, in 1910 met het noordertransept en in 1923 met het zuidertransept naar ontwerp van W.I. Fontein. Zo ontstond het huidige gebouw met de driebeukige opzet met transepten. Over de restauratie in 1980-1981 verscheen een gedenkboek.

Orgel Het orgel is in 1975 gebouwd door de firma Jac. van der Linden & Co. (Leiderdorp). Daarbij is gebruik gemaakt van het vorige orgel in deze kerk, dat in 1924 was gebouwd door de firma G. van Leeuwen en in 1953 door diens zoon Willem van Leeuwen gewijzigd. In 1989 restaureert de firma Pels & Van Leeuwen het orgel en wijzigt de dispositie.

Er is geen torenbeklimming.

MEROVECHPARK RIJNSBURG Het Merovechpark in Rijnsburg is in 2020 officieel geopend. Het grafveld ligt binnen de oude meander van de Vliet ten zuiden van het Oegstgeesterkanaal en werd in 1913 ontdekt bij het dieper omspitten van een perceel tuinbouwgrond. Tot zijn grote verrassing kwam een tuinder op zijn perceel potten tegen met daarin resten van verbande botten, kralenkettingen en andere sieraden.

In het grafveld werden mensen begraven tussen 550 en 675.

Een groot deel van de schatten is te zien in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden en in het Museum Oud Rijnsburg.

Merovech was een Frankische koning die regeerde van 447 tot 458. In deze periode na de Romeinse overheersing kwam het Frankische Rijk, het West-Europa van nu, tot bloei.

Het park en de straatnamen in deze buurt zijn vernoemd naar het gevonden grafveld uit de Merovingische tijd.

Graven met status Vooral belangrijke personen kregen op dit grafveld een plaats. Volwassen vrouwen werden begraven met kleurrijke kralenkettingen. Mannen vaak met een wapenuitrusting.

In een van de graven is een zwaardkraal gevonden, een geluksteen die aan een koord bij het zwaard hing. Een gouden gesp is de meest bijzondere vondst. Rijkversierde gespen en andere sieraden lieten zien dat je bij een belangrijke groep mensen hoorde. De gevonden gesp is versierd met gouddraad en granaten (rode edelstenen). Uit onderzoek blijkt dat de granaten helemaal uit India kwamen! Waarschijnlijk was de drager van de gesp

iemand die de koning vaak ontmoette.

van de gevonden gouden gesp is op een bank aangebracht.

Het kralenveld Centraal in het park liggen uitvergrote kralen van keramiek die doen denken aan de schatten die in de graven gevonden zijn. Ook de zwaardkraal ligt ertussen. Deze is van natuursteen gemaakt. Het patroon

Dit grafveld uit de Merovingische tijd is uniek en daarom beschermd Rijksmonument.

Het grafveld is verhoogd met grond waardoor het grafveld wordt beschermd. Het park is een aanwinst voor Rijnsburg en voor iedereen toegankelijk.

Gastronomische gezelligheid

Wij bezorgen ook bij je thuis Sluisweg 2a, Katwijk aan Zee | t: 071 - 40 180 10

wapenvankattuk.nl

|

wapenthuis.nl

MUSEUM OUD RIJNSBURG Aan de voet van de toren van de Grote of Laurentiuskerk, staat het Museum Oud Rijnsburg, Oude Vlietweg 6.

Het museum is sinds 1979 gevestigd in een prachtig gerestaureerd achttiende-eeuws woonhuis op de ontstaansgrond van de beroemde Abdij van Rijnsburg.

Het museum wordt beheerd door het Genootschap Oud Rijnsburg.

Het bestuur doet er alles aan de geschiedenis van het dorp te bewaren en levend te houden.

Door het museum te beheren, rondleidingen en exposities te organiseren, vondsten te bewaren en boeken en verhalen uit te geven. Het museum herbergt belangrijke vondsten van omstreeks 600 tot 1700.

Op de benedenverdieping van het museum vertelt een vaste expositie over de geschiedenis van Rijnsburg in de Middeleeuwen. Er liggen waardevolle vondsten in de vitrines en er is zelfs een vitrine van de Orde

van St. Jacob. Deze gaat over de geschiedenis van Floris V. Digitaal Het museum is volledig gerenoveerd en aangepast aan de eisen van deze tijd. Naast de diverse voorwerpen kan men op flatscreens, verdeeld in drie verschillende tijdsfasen, zelf de geschiedenis opzoeken en doorlezen. Vooral voor de jeugd is het aantrekkelijk dit zelf te doen. Op de flatscreens staan vele foto’s en verhalen. Zoals over de beroemde Vrouwenabdij, de Collegianten, Spinoza en de ontstaansgeschiedenis van Rijnsburg.

Een computer met maar liefst 14.000 foto’s, voor iedereen in te zien, geeft inzicht in de rijke historie van het dorp.

dorp er nu uitziet. Ook is er een ruimte ingericht als bestuurskamer waarin alles over bestuurlijk Rijnsburg met meubilair van het oude gemeentehuis te zien is. Het museum herbergt een

uitgebreide historische bibliotheek, waaronder exclusieve boeken, die nergens in de wereld meer zijn terug te vinden.

en is nu als varend monument te zien bij het Veerpad. In dat jaar komt er een gemotoriseerde pont. Deze komt echter tot zinken en in 2005 wordt de huidige elektrisch aangedreven pont in gebruik genomen.

Als de coronamaatregelen het toelaten neemt de oude pont van 1938 op open Monumentendag de dienst over van de elektrische pont.

Expositie Op de eerste etage is een bijzondere expositie ingericht van schilderijen van Rijnsburg in vroegere tijd in het bezit van het Genootschap met foto’s ernaast van hoe die plek in het

HET VALKENBURGS PONTJE In 1619 vraagt de Heer van Valkenburg Johan de Hertoge aan de Staten van Holland toestemmning om een tarief voor het Valkenburgse Veer vast te stellen. De oude penning is geen wettig betaalmiddel meer en er onstaan “kijvagiën en vegterijen” rond het pontje. Met andere woorden: er wordt gescholden en gevochten. 400 jaar later is dat wel anders.

Geschiedenis Het veer is veel ouder dan 400 jaar. Al in 1372 wordt het genoemd, wanneer de Sint Pancraskerk te Leiden anderhalve morgen land koopt “bij het veer te Valkenborch”.

Vanouds waren er drie veerverbindingen over de Rijn ten

westen van Leiden: het Haagsche Schouw, het Valkenburgse Veer en het veer in Katwijk aan de Rijn.

Het Haagsche Schouw wordt als veer in 1802 vervangen door een brug. Hetzelfde was in Katwijk al in 1612 gebeurd.

Het Valkenburgse veer is dus het enige van de drie veren te westen van Leiden, dat nog bestaat en is een van de oudste nog bestaande veerverbindingen in ons land.

Tot 1850 wordt er met een roeiboot overgezet. Daarna is het een echte veerpont. In 1898 wordt het tot dan toe houten vaartuig vervangen door een ijzeren. In 1938 komt er opnieuw een ijzeren pont. Dit laatste pontje vaart tot 1998

Kon. Julianalaan 1 2224 EW - Katwijk

071 - 4028554 www.dejongkatwijk.nl

ONDERHOUD VOOR ALLE MERKEN!

Is het weer tijd voor de APK? Hiervoor kun je terecht bij JAMES Autoservice De Jong in Katwijk.

APK € 29

1 JAAR GARANTIE

OP ONDERHOUD & REPARATIE

Kleine beurt | Grote beurt | Airco service | Ruit reparatie Banden | Diagnose | Accu’s | Ruitenwissers

Extra vitamine D

Voor elke badkamer een oplossing!

Wij installeren uw complete badkamer en toilet!

Nieuwe Kranen Collectie b a d k a m e r s www.vtwonenbaden.nl

De Studio Badkamers Ambachtsweg 3 2222 AH Katwijk aan Zee 071 – 204 2020 info@destudiobadkamers.nl www.destudiobadkamers.nl

maandag dinsdag en woensdag donderdag vrijdag zaterdag zondag

13.30 tot 18.00 uur 10.00 tot 18.00 uur 10.00 tot 21.00 uur 10.00 tot 18.00 uur 10.00 tot 17.00 uur gesloten

MUSEUM OUD VALKENBURG EN OORLOGSGRAVEN Het Torenmuseum in Valkenburg is gevestigd aan het Castellumplein. Het museum, dat vier etages telt, is voorzien van een lift en vanaf de trans heeft u een mooi uitzicht op de wijde omgeving en de oude dorpskern.

Op en rond het plein zijn de contouren van het castellum met ronde bronzen doppen in de bestrating zichtbaar gemaakt.

Naast de toren vindt u een monument ter nagedachtenis aan hen die omkwamen tijdens de

meidagen van 1940, omringd door 35 graven van Nederlandse gesneuvelden.

Contouren In de meidagen van 1940 is de dorpskern van Valkenburg grotendeels in puin geschoten. Ook de kerk en de toren werden onherstelbaar beschadigd. Daardoor ontstond een unieke kans om de Romeinse legerplaats of castellum Preatorium Agrippinae bloot te leggen. Zeven castella bleken in de periode van 40 tot 260 na

Christus achtereenvolgens op de overblijfselen van de vorige legerplaats te zijn gebouwd. De grootschalige opgravingen kregen internationale bekendheid en hebben veel nieuwe kennis opgeleverd over het leven in een legerplaats aan de grens van het Romeinse rijk.

Met bronzen doppen zijn op en rond het plein de contouren zichtbaar gemaakt van het laatste Castellum.

Museum Aan de dramatische gebeurtenissen in 1940 is een tentoonstelling gewijd op de eerste verdieping van het museum. Het vliegveld Valkenburg was op 10 mei 1940 door de Duitsers veroverd maar aan het eind van de eerste dag werd het door de Nederlanders heroverd. Daarna is 4 dagen gestreden rond het dorp. De Duitsers hadden zich in het dorp verschanst.

Zij werden door Nederlands

vuur bestookt waarbij het dorp grotendeels verwoest is. De tentoonstelling geeft daarover informatie, maar ook over de wederopbouw, de bezetting en het verzet. Op twee etages is een permanente tentoonstelling gewijd aan de Romeinse geschiedenis van Valkenburg.

Eén etage besteedt in het bijzonder aandacht aan het castellum. De betekenis van het castellum als fort in de verdediging van de limes, de grens van het Romeinse Rijk die langs de Rijn liep, is een van de onderwerpen. Er worden delen van wapenrustingen, werktuigen en gereedschappen getoond, die ter plaatse opgegraven zijn.

De tentoonstelling op de andere verdieping belicht meer het dagelijkse leven in de omgeving.

Er is een geheel nieuwe tentoonstelling over de Romeinen in Valkenburg en een vernieuwde tentoonstelling over de geschiedenis van Valkenburg.

BEZOEKERSCENTRUM VLIEGVELD VALKENBURG OPEN Bezoekerscentrum Vliegveld Valkenburg, de voormalige telefooncentrale van het vliegveld Valkenburg “gebouw 250” is veranderd van een jarenlang leegstaande telefooncentrale in historisch Informatiepunt.

het realiseren en in stand houden van het informatiecentrum.

Stichting Historie Vliegveld Valkenburg, op 1 februari 2016 opgericht met als doelstelling het zo breed mogelijk onder de aandacht brengen van de geschiedenis van het voormalige vliegveld Valkenburg, heeft de afgelopen jaren hard gewerkt om het bezoekerscentrum te realiseren.

Verzamelde collectie De expositieruimte bevat talloze foto’s, modellen en kleine voorwerpen, maar bijvoorbeeld ook de vliegtuigtrap waarlangs vele staatshoofden afdaalden en een complete vliegtuigmotor. Ook zijn er voorwerpen te zien die recent zijn opgegraven, zoals delen van Duitse en Nederlandse vliegtuigen. Een belangrijke plaats wordt ingenomen door een meterslange, zeer gedetailleerde historisch verantwoorde maquette met hangaars en vliegtuigen.

De historie van het vliegveld heeft een betekenis die diepgeworteld zit bij mensen uit de omgeving en mensen die op het vliegveld hebben gewerkt en geleefd. Een van de hoofddoelstellingen van de Stichting Historie Vliegveld Valkenburg is

De SHVV wil ook regelmatig activiteiten organiseren, zoals een veteranencafé waar oudgedienden elkaar kunnen ontmoeten. Omdat ook scholen interesse hebben in de boeiende geschiedenis van het vliegveld, worden er lesprogramma’s voor

de jeugd ontwikkeld. Daarnaast zal het bezoekerscentrum dienen als startpunt voor wandelen fietstochten door de natuur en langs de onderdelen van de Atlantikwall.

Wie de Stichting Historie Vliegveld Valkenburg ook financieel wil ondersteunen kan zich aanmelden als donateur. Ook kan de stichting de hulp van vrijwilligers goed gebruiken:

mensen die de collectie onderhouden en beheren, gastheren en -vrouwen die in de toekomst het bezoekerscentrum kunnen bemannen, mensen die onderhoud kunnen verrichten of zitting willen nemen in het bestuur of in een van de commissies.

Aanmelden voor SHVV-werkzaamheden kan via historie@ vliegveldvalkenburg.nl. Iedereen is zaterdag 11 september van harte welkom.

EEN FEEST VAN VERRASSINGEN BIJ MOLEN DE GERECHTIGHEID Bij Molen de Geregtigheid is het ieder jaar een gezellige drukte van belang en dat is niet verrassend. De korenmolen uit 1740 is namelijk op zichzelf al een interessante bezienswaardigheid, maar dankzij de inspanningen van molenaar Jack Bouma en zijn vrouw Carita is de molen inmiddels uitgegroeid tot een mini-museum.

Jack Bouma is van jongs af aan al geïnteresseerd in de geschiedenis van Katwijk en de regio. De Katwijkse geschiedenis heeft nog talloze verhalen en mysteries die nog niet verteld of uitgezocht zijn en dat motiveert hem om de lokale geschiedenis te blijven onderzoeken en de verhalen te blijven vertellen.

Zijn creatieve vaardigheden komen daarbij goed van pas.

Bouma is van beroep molenbouwer, met veel bouwkundige

kennis, en daarnaast is hij een verdienstelijk schilder. Dit komt tot uiting in Molen de Geregtigheid. Zijn enorme schilderij ‘500.000 jaar klimaat, mens en dier’ is een leerzame tijdlijn die van alles vertelt over het leven in onze regio. Een tweede doek is inmiddels in de maak en vertelt over het leven aan de hand van grondboringen hier in de regio.

Ook zijn er modellen te zien van diverse type molens. Het nieuwste exemplaar is die van het ‘Hoornesmolentje’. Deze molen stond ooit langs de oever van het kanaal en had als functie de Hoornespolder droog te pompen. En wie wist er dat er langs diezelfde oever een 500 meter lang bouwwerk stond, van 12 meter hoog, bestaande uit hout en takken?

Wie Molen de Gerechtigheid bezoekt, komt ogen en oren tekort. De gastvrije Carita verzorgt de versnaperingen waarbij de opbrengsten altijd naar een goed doel gaan.

Komt dat zien, een leuke belevenis voor jong en oud!

ORGELCONCERTEN IN DE DORPSKERK In de Dorpskerk in Katwijk aan den Rijn kunt u dit jaar weer de gehele dag genieten van de mooiste orgelconcerten. Het rococo-orgel van de Dorpskerk is in 1765 gebouwd door de Leidse orgelbouwer Pieter Assendelft en was een geschenk van de toenmalige heer van Katwijk Frederik Hendrik Baron van Catwijck.

Terwijl u geniet van de mooiste orgelklanken kunt u de Dorpskerk bewonderen. De geschiedenis van de kerk gaat terug tot de 13e eeuw en dat is te zien aan de vele historische elementen die de kerk rijk is. Vergeet dan vooral niet naar de vloer te kijken, waar diverse grafzerken liggen uit de 17e en 18e eeuw.

Zo ligt de stichtster van het Koningshofje hier begraven en vinden we een rijk versierde steen van Carolus Boers, baljuw van Katwijk.

Bijzonder is het grafmonument van Willem van Liere en Maria van Reigersberg, een uniek beeldhouwwerk van de beroemdste beeldhouwer uit die tijd, Rombout Verhulst. Het monument is niet alleen bijzonder om haar schoonheid, maar ook omdat het betaald werd uit particulier geld. Bovendien werd voor het eerst ook de vrouw op het graf afgebeeld, ongekend in die tijd wat daarna nog maar één keer is herhaald.

Laat u meenemen door de mooie orgelconcerten en leer aan de hand van de vele historische elementen over de geschiedenis van de Dorpskerk.

Het orgel zal bespeeld worden door onder andere Julian Jonker, Wim van Duijn, Wim Hagen en Sjaak van Duijn. Wees welkom in de Dorpskerk!

KUNSTWERK MOLENAAR PROMINENT IN DE ROSKAM De Roskam in Katwijk aan den Rijn is een kunstwerk rijker. In de gang prijkt sinds kort een meterslange schildering van de Katwijk Binse molenaar Jack Bouma. Een replica, want het origineel blijft in de molen.

Door Mark Ruis Drie jaar lang werkte molenaar Jack Bouma aan zijn kunstwerk ‘500.000 jaar klimaat, mens en dier’.

Een oud molendoek van zes meter lang diende als ondergrond voor een schilderij dat vertelt over het leven in onze regio vanaf de ijstijd tot aan vandaag.

Dwars door het schilderij loopt een lange rode lijn die de klimaatschommelingen weergeeft tijdens de verschillende periodes van de menselijke geschiedenis.

Leerzaam zoekplaatje Talloze kleine schilderingen langs deze klimaatlijn vertellen het verhaal van het leven in onze regio, met soms een sprongetje daarbuiten.

We zien de eerste bewoners jagen op prehistorische beesten en maken kennis met allerlei dieren die hier in de regio leefden.

Nieuwsgierig geworden? Ook de Roskam is open op Open Monumentendag.

Het geheel vormt een leerzaam en plezierig zoekplaatje voor iedereen die meer wil weten of onze geschiedenis.

Het Katwijks Museum, authentiek en een bron van historie

Tentoonstelling De permanente exposities zijn in de Meerburgzaal, waar de eigen collectie getoond wordt in wisselende samenstelling.

Het museum heeft een flinke collectie schilderijen uit de kunstenaarskolonie Katwijk aan het begin van de 20e eeuw.

Op de eerste verdieping is de

Daarnaast wil hij met het kunstwerk een boodschap meegeven: laten we zuinig en verantwoordelijk omspringen met onze aarde.

Diverse leefwijzen passeren de revue al naar gelang de tijd vordert en de afgebeelde archeologische vondsten leren over oude culturen die de Rijndelta bevolkten. En hoe zag Doggerland er eigenlijk uit, het land op de bodem van Noordzee?

HET KATWIJKS MUSEUM

Botenhal In de botenhal staan talloze scheepsmodellen en authentieke materialen waarmee de ontwikkeling van het leven op zee en het belang van de visserij voor Katwijk van 1600 tot 1950 in beeld wordt gebracht. De modelbouwgroep toont hier haar vaardigheid bij het opengewerkte model van het Hospitaalkerkschip ‘De Hoop’ en wordt ook de brik ‘Doesborgh’, die ooit de wereldzeeën bezeilde, getoond.

Kennis en passie Bouma stopte al zijn kennis en passie in dat ene schilderij.

De molenaar wil de kijker met het doek uitdagen om meer te weten te komen over onze geschiedenis en zich af te vragen waar we vandaan komen en wie we zijn.

Bottemazaal ingericht ter nagedachtenis aan de schilderetser-illustrator Tjeerd Bottema (1884-1976), Op de bovenverdieping Katwijk in vogelvlucht. Van de vroege historie uit de tijd van de Romeinen, de Friezen en de Franken, het Hoogheemraadschap door de eeuwen heen, de impact van de Tweede Wereldoorlog, de opkomst van het toerisme, tot aan de het architectuurprijzen winnende Kustwerk Katwijk van recente datum.

Het musieum is uitsluitend tegen betaling te bezoeken.

VUURBAAK EN HET VUURBAAKPLEIN De vuurbaak ook wel Vierboet genoemd, is na de Brandaris het oudste bewaard gebleven vuurtorengebouw van Nederland en is sinds 1971 een rijksmonument. De toren heeft een hoogte van 14 meter en staat achter de boulevard bij het Vuurbaakplein.

Het verzoek een vuurbaak te bouwen werd in 1605 ingediend bij stadhouder Prins Maurits.

Hiervoor werd pas in 1628 goedkeuring gegeven. Op het platte dak lag een rooster waarop een houtvuur werd gestookt, later een kolenvuur en halverwege de 19e eeuw werd een olielamp met reflector in een lichthuis geplaatst. Het visserslicht werd alleen ontstoken als er schepen van de eigen vloot waren uitgevaren. Katwijk heeft nooit een vissershaven gehad. De bomschuiten lagen echter gewoon op het strand. De Vierboet staat dus niet bij de monding van die

waterweg, maar een stuk zuidelijker. Sinds 1913 is de vuurbaak niet meer in werking, omdat er toen geen schepen meer in Katwijk aan land kwamen.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd de toren door de Koninklijke Marine als uitkijkpost gebruikt.

Na de oorlog werden veel huizen in de nabijheid van de Vierboet gebouwd, die tijdens de Tweede Wereldoorlog weer afgebroken moesten worden toen de Atlantikwall gebouwd werd. In de Vierboet werd toen een mitrailleurspost geplaatst.

De vuurtoren is tijdens Open Monumentendag gesloten.

KATWIJKSE CULTUURHISTORIE “OP DE KAART” IN HET KORT Onderstaande monumenten zijn, tenzij anders vermeld, Open Monumentendag geopend van 10.00 uur tot 17.00 uur.

1. Gemeentehuis (1932), Koningin Julianalaan 3, Katwijk Het gemeentehuis ligt op de grens van Katwijk aan Zee en Katwijk aan den Rijn. Het gebouw is ontworpen door de architecten Hooykaas en Van Lockhorst. Op 21 september 1932 is het officieel geopend door prinses Juliana.

Naast het gemeentehuis ligt het Burgemeester De Ridderpark (1915). In het plantsoen staat het monument voor gevallenen in WO II, De Leeuw (1948),van L. O. Wenckebach. Ook is er de gedenksteen te vinden Ter herinnering aan hen die vielen na 5 mei 1945 in voormalig Nederlands Indië of waar ook ter wereld. In het plantsoentje staat een hardstenen Grenspaal, de officiële grens tussen het gemeentedeel van Katwijk aan den Rijn en Katwijk aan Zee. 2. Struikelstenen voor Duinoord 38 Tegenover het marktterrein is de ingang van Duinoord, in de ventweg liggen voor nr. 38 sinds 2018 3 Struikelstenen, dit zijn herdenkingstenen ter herinnering aan Joden die van hieruit weggevoerd en in de concentratiekampen omgekomen zijn.

2A. De Theemuts, Zeeweg 105 (van 13.00 tot 17.00 uur) Op de hoek Duinoord/Zeeweg staat op huisnummer 105 de villa bijgenaamd de Theemuts

of (1937) ook bekend als Paddestoel, een ontwerp van de architect H.J. Jesse.

Tegenover de Meester C. Fockstraat , aan de Voorstraat (links) op Hogeweg 1 staat het huis Ons Prinsesje (1903), naar een ontwerp van H.J. Jesse.

Hier woonde o.a. Jan Toorop die les heeft gegeven aan de Katwijkse kunstschilder Willem Wassenaar.

3. Huis van de Fam. Kraaijenoord, Annastraat 2 (niet open) Dit woonhuis dateert uit 1903 en is ontworpen door de architect H.J. Jesse.

Even verderop staat in de Stationsstraat het appartementencomplex De Wissel. Dit is gemaakt in de voormalige ‘Boorsmaschool’, een lagere school ontworpen door Van der Klaauw in het midden van de jaren 30 van de vorige eeuw.

Links in het plantsoentje staat het borstbeeld van schilder, etser en illustrator Tjeerd Bottema (1978) naar ontwerp van Jaap (Jacques) Hartman.

4 Oude Begraafplaats (1791), Zuidstraat De namen van de kerkmeesters staan op een ingemetselde steen naast het toegangshek van deze bijzondere begraafplaats. Katwijk aan Zee was de derde gemeente in Nederland die het begraven in de kerk afschafte en overging op het buiten de kerk begraven. Deze begraafplaats werd geopend voor het begraven van personen uit alle rangen en standen. Zo zijn er grafstenen van diverse professoren, burgemeesters, dichters/schrijvers, kapiteins, maar ook van de gewone Katwijker.

5. Brandweerstalling, Schoolstraat 2a De voormalig brandweerstalling is in 2013 weer in gebruik genomen in zijn oude functie door enkele fanatieke brandweerlieden die zich bezig houden met historische brandweermateriaal.

Daarvoor werd de stalling gebruikt door de gemeente voor enkele voertuigen. Momenteel zit in het pand Stichting Historisch Brandweermateriaal Katwijk (SHBKW) met enkele historische voertuigen- en historisch brandweer materiaal-alsmede het historische voertuig van de Noordwijkse brandweer, eigendom van de personeelsvereniging van de huidige brandweer uit Noordwijk. Tijdens de Open Monumentendag zal weer veel brandweermateriaal te zien zijn en diverse brandweerwagens te zien zijn.

6. Soefi Tempel (1969), Zuidduinseweg 7 Een prachtige plek voor een tempel, zo op de top van de duinen. Het is een ontwerp van S.J. van Embden. De tempel is in beton gegoten en aan de buitenzijde bepleisterd. Aan de binnenzijde lijkt de koepel doorschijnend en laat deze een zacht gefilterd licht door in de ruimte. Deze tempel is uniek omdat het de enige tempel van de Soefibeweging is in de hele wereld.

8. Vuurtoren (1605), Vuurbaakplein (niet open) De oude vuurtoren was door landafslag op het strand beland.

Dit exemplaar is een rijksmonument dat in 1989 is gerestaureerd. De vuurbaak is, op de Brandaris na, de oudste van Nederland en heeft tot 1913 dienst gedaan. Omdat er geen schepen van het strand af- en aanvoeren en de lichten van de vuurtorens van Noordwijk en Scheveningen het hele kustgebied bestreken, werd de vuurbaak overbodig. De toren wordt beheerd door vrijwilligers van het Genootschap Oud Katwijk.

Er is een permanente tentoonstelling over Katwijk ingericht en op de toren krijgt u een prachtig uitzicht over de zee en het dorp.

Op het Vuurbaakplein staat de KW 88 ‘Zorg en Hoop’ (1911), de enig overgebleven originele bomschuit (garnalenboot) ter wereld. Ook ligt er een 200-jaar oud anker, dat door een Katwijks vissersschip uit de Noordzee is opgevist.

Terug op de Boulevard staat in de zeereep het beeld ‘Vrouw 7. Oorlogsmonument En- in ligstoel’ (2004) door Guido gelandvaarders en het bij- Metsers en links daarvan staat behorende Informatiepaneel voormalig Cafe Restaurant (2018). Boulevard t.h.v. de ’t Zwaantje. Dit restaurant vervangt het in de Tweede Seinpoststraat.

Het informatiepaneel vermeldt Wereldoorlog, op last van de Duitse bezetter, afgebroken in het kort: 1. Het verhaal van Katwijkers eeuwenoude Restaurant het of mensen die vanuit Katwijk Zwaantje, welke gelegen was tegen de wil van de bezetters op de hoek Voorstraat / Bounaar Engeland gevlucht zijn om levard. Het nieuwe restaurant zich daar in te zetten tegen de heeft de stormramp van 1953 Duitse overheersing van ons doorstaan doordat voor het gebouw als fundament een bunker land.

2. De geschiedenis van het uit de Tweede Wereldoorlog is Zeehospitium en het tunneltje gebruikt en deze door de storm waardoor in de oorlog diverse niet is weggeslagen. Het gepersonen hebben geprobeerd bouw staat momenteel leeg. naar Engeland te ontsnappen!

3. De geschiedenis van de 9. Oude Kerk en Toren (1461), Duitse verdedigingswal, de zgn. Boulevard 109 ‘Atlantikwall’ die hier stond en De kerk werd door de Spanwaarmee de Duitsers probeer- jaarden en/of de Watergeuzen den te voorkomen dat de geal- in brand gestoken. Rond 1600 lieerden vanuit zee Nederland is de kerk weer herbouwd. Op oude afbeeldingen is goed te zouden binnenvallen. zien dat de kerk oorspronkelijk

midden in het dorp stond. Stormen hebben in de loop der tijd zoveel grond weggeslagen dat de kerk sinds ongeveer150 jaar op de Boulevard staat. In de oorlogsjaren (1940 - 1945) is het bovenstuk van de toren door de bezetter afgebroken.

Omstreeks 1953 is de toren opgebouwd en voorzien van een carillon. Katwijkers noemen de kerk ook wel de Oude Kerk of Andreaskerk.

Voor de kerk staat het beeld ‘ter nagedachtenis aan de stoere vissers die gedurende de oorlogsjaren 1914 - 1918 zijn omgekomen’ (1930) van Louis Simon Willem van der Noordaa.

Het stelt een vissersweduwe met haar zoon voor. Het beeld werd geschonken door Prinses Juliana. Zij gaf het aan de Katwijkse bevolking bij haar afscheid van Katwijk.

De Weeshuisstraat is een nagebouwd buurtje waar kleine (vissers) woningen in oude stijl zijn gecreëerd. Op de Schippersdam staat een mooie waterpomp in oude stijl en op nummer 2, zien we een eenvoudige visserswoning uit 1901 zoals ze rond die jaren talrijk in Katwijk voorkwamen.

De Louwestraat behoort met onder andere de Zuidstraat, Baljuwstraat en Voorstraat tot de aller oudste en meest karakteristieke straten van Katwijk.

D. van Duijvenbode. De Rijksdienst voor Monumentenzorg heeft een restauratieplan opgesteld. Aan de hand van dit plan is het pand gerestaureerd.

De herkomst van de naam Louwestraat is niet helemaal duidelijk, maar is waarschijnlijk zo genoemd omdat de straat in de luwte (’t Loutje’) lag. Vroeger stond deze straat in het kadaster vermeld als ‘Middelstraat’ .

11. Nieuwe Kerk (1887), Voorstraat 79 De kerk is gebouwd naar ontwerp van architect H.J. Jesse in de Neo-Renaissance stijl. Het gebouw diende ter vervanging van de te klein geworden Oude Kerk. Het is de enige kerk van deze afmeting, die gebouwd is zonder pijlers en ruimr 1.500 zitplaatsen biedt. Internationaal bekend is het Van den Heuvelorgel (1983) dat behoort tot een van de grootste van ons land.’s Zomers vinden er orgelconcerten plaats van internationaal befaamde organisten. De prachtige lampen van de kerk heeft de schilder C. Jetses op een van de door hem geïllustreerde schoolplaten afgebeeld. Ook bevindt zich in de kerk de in Renaissancestijl vervaardigde Baronnenbank, met het wapen van de familie Van Wassenaer van Catwijck. Het uurwerk in de toren werd geschonken door Baron en Baronnesse van Wassenaer van Catwijck.

12. Katwijks Museum (1913), Voorstraat 46 Het gebouw is ontworpen door H.J. Jesse. Deze kapitale rederswoning is gebouwd in opdracht van de Katwijkse reder F.E. Meerburg. Het werd van 1953 - 1981 gebruikt als politiebureau. Vanaf 1983 doet het dienst als museum. Op 10 mei 1984 werd het museum 10. Melkwinkel / Bakkerij, door Prinses Juliana feestelijk Louwestraat 10 (niet open) Deze voormalige boerderij geopend. Kunstenaar Tjeerd annex bakkerij is heel lang in Bottema (1884-1978) is bezit geweest van de Familie medeverantwoordelijk voor de Verdoes. De gemeente besloot inrichting. In het museum bein 1974 het gebouw op de mo- vindt zich dan ook een speciale numentenlijst te zetten.In 1994 ‘Bottemazaal’, waar materiaal is het pand door dhr. P. Ver- van hem, zijn kunstzinnige does verkocht aan bouwbedrijf vrouw en beide dochters zijn

tentoongesteld. Het museum kent wisselende tentoonstellingen. Vaste onderdelen zijn een keur aan schilderijen, klederdrachten, stijlkamers, scheepsmodellen, oudheidkundige voorwerpen en diorama’s.

13. Vredeskerk (1905), Voorstraat 35 Architect H.J. Jesse ontwierp de Vredeskerk. Het is van de gereformeerde gemeente, die zich in 1834 afscheidde van de hervormde gemeente van Katwijk. In de kerk bevindt zich het al evenzo befaamde Bätz orgel (1765), gebouwd door Johann Henrich Hartman Bätz. Oorspronkelijk werd het gemaakt voor de Doopsgezinde kerk in Nederland in Utrecht. In 1859 is het aangekocht voor de Oude Kerk en na sluiting hiervan is het in 1886 verkocht aan de Gereformeerde kerk.

Het ‘Witte Schooltje’ is in 1848 gebouwd als bewaarschool, van 1906 tot 1948 gebruikt als ‘gemeentezaal’ en in 1949 verbouwd en vergroot en weer in gebruik genomen als kleuterschool. In 1994 werd het wederom verbouwd en is sindsdien als winkel in gebruik voor de verkoop van radio’s en tv’s.

De Badstraat is helemaal gemoderniseerd. Bij het verbouwen van het pand op de hoek Badstraat / Tramstraat werden onder de vloer de spanten van een vroeger Bomschuit (houten vissersschip) terug gevonden.

Deze spanten staan nu opgesteld in het Katwijks museum.

14. ‘Franse’ school (K&O gebouw), Sluisweg 16 Dit is een school voor het lager onderwijs, met bouwjaar 1883, naar ontwerp van J. van Woningh. De school werd in 1914 uitgebreid met hoektorens.

Deze school staat bij de Katwijkers bekend als de ‘Franse’ school (de zogenaamde Burgersschool, hier werd in het begin van de vorige eeuw al onderwijs gegeven in talen, onder andere in de Franse taal). Ook de bekende kunstenaar- en schrijver Rien Poortvliet heeft hier op school gezeten.

In de Burgersdijkstraat heeft links op nummer 14 (uit 1898) Herman Heijermans tussen 1901 -1904 gewoond, de befaamde schrijver van tientallen toneelstukken, onder andere van het bekende ‘Op Hoop van Zegen’ (dat gedeeltelijk in Katwijk werd verfilmd). Het pand nummer 12, uit ongeveer 1900, is het vroegere woonhuis van reder Lammens, op de gevel bevindt zich een groot tegeltableau waarop een voorstelling is afgebeeld ontleend aan het vissersleven.

Huis van familie Freke-van der Sluis, E.A. Borgerstraat 1. (“Het grote gele huis met de poort”. ) (niet open) Dit huis werd omstreeks 1906 gebouwd. De architect was Hendrik Johannes Jesse (18601943). Opdrachtgever was aannemer (en wethouder) Rein Ouwehand (1862-1940), die eerst in 1888 een passend huis voor zichzelf bouwde op de Burgersdijkstraat 8. Eind 1905 kreeg hij een bouwvergunning voor een groter pand aan het begin van de E.A. Borgerstraat, waar overigens een aantal kleine huizen voor moesten verdwijnen. Er is nog een kopie van de ontwerpschets aanwezig.

15. Villa Allegonda - Voormalig Hotel Savoy (1901), Boulevard 1 (niet open) Gebouwd door de Katwijkse aannemer J.A. de Best als het woonhuis Villa ‘Sigrid’. Hier woonde schilder G.M. Munthe.

In 1916/1917 is het door J.J.P. Oud (een van de oprichters van De Stijl) verbouwd tot villa in de kubistische stijl. Het huis kreeg toen de naam ‘Allegonda’, vernoemd naar de vrouw van de Rotterdamse eigenaar/ theehandelaar Trousselot. De Moorse kamer in het pand werd ontworpen door Menso en zijn zoon Harm Kamerlingh Onnes.

Het pand werd wereldberoemd.

Na het overlijden van de zoon van eigenaar Trousselot werd de villa verkocht en kreeg uiteindelijk een bestemming als hotel. In 2015 is het pand weer verkocht en krijgt het weer een woonbestemming.

16. School voor de Zeevisvaart (1953), Sluisweg 98 (niet open) Het gebouw is ontworpen door ir. J. Jonkman en P. van Dorp uit Leiden. Al in 1888 werd er in Katwijk zeevaartkundig onderwijs gegeven. Grondlegger hiervan was Cornelis Boorsma (1825-1915), directeur van de eerste visserijschool. Omstreeks 1909 werd deze in gebruik genomen. In 1951/1952 is deze vervangen door het huidige gebouw.

16A. De Oude Redschuur De loods werd in 1951 is gebouwd voor de reddingsboot van KNRM Katwijk. De Oude Redschuur is van de gemeente, die vorig jaar is besloot deze te behouden, te restaureren en een nieuwe toekomst te geven.

17. Het Koning Willem-Alexander Gemaal (1805), Binnensluis Het huidige boezemgemaal heeft het oude gemaal, uit 1805, vervangen en is het grootste gemaal van Rijnland. Het wordt gebruikt voor het lozen van het overtollige water naar zee. Het zorgt er voor dat de waterstand binnen het Rijnland op het juiste niveau blijft. In 2009 zijn de pompen vervangen en is het gemaal uitgebreid. Het gebouw zelf is een Rijks monument en staat op de lijst van 100 topmonumenten in Nederland uit de wederopbouwperiode (19401958).

17A. Brugwachtershuisje, Kon. Julianabrug, Biltlaan In 1964 werden de Julianabrug en het bijbehorende Brugwachtershuisje in Katwijk in gebruik genomen. Het is cultureel erfgoed. Nederland heeft vermoedelijk de meeste brugwachtershuisjes ter wereld. In 2021 is de Julianabrug volledig gerenoveerd. Er is besloten dat de brug geen functie meer zal hebben en daarmee voor eeuwig gesloten blijft. Wel heeft men het brugwachtershuisje als erfgoed bewaard.

18. Kalkoven (1934), Reygersberglaan (niet open) Dit is een van de weinige industriële monumenten die onze gemeente rijk is. Het is de laatste nog bestaande kalkoven van Zuid-Holland. Hier stonden oorspronkelijk twee ovens. Deze heeft tot 1971 dienst gedaan als oven van schelpkalk. Sinds 1992 is het een gemeentelijk monument dat diverse malen gerestaureerd is.

19. RK Kerk Joannes de Doper (1911), Kerkstraat 70 Het gebouw is ontworpen door J.H. van Groenendael, een leerling van Kuijpers. Opmerkelijk is dat de kerk in slechts 9 maanden is gebouwd met behulp van de werkloze bewoners van Katwijk aan den Rijn. De aangrenzende begraafplaats werd al rond 1860 aangelegd. De glas in lood ramen dateren uit 1948 en zijn in 1999 helemaal gerestaureerd.

In de Kerkstraat zijn ook een aantal monumentale panden te zien. Nr. 60, 62 de oude Bank van Lening uit 1786. Later was er een schoenmakerij in gevestigd. Op nr. 58 staat een oud boerderijtje, vermoedelijk uit de 19e eeuw. Nr. 47 is gebouwd in 1805 en betaald uit de nalatenschap van Antonia Jacoba Koning. Het hofje was bestemd voor alleenstaande dames uit de gegoede stand.

De entree wordt gevormd door een hek met opschrift ‘ANNO KONINGSHOF - 1805’ Nummer 54 was in de periode 1844 - 1853 een instituut voor jongedames, met onderwijs in de Franse en Duitse taal, die kan worden gerekend tot een van de meest belangrijke van het dorp. Nr. 35 is een woonhuis uit de 18e eeuw, dit was de woning van pastoor B.C. van Straelen en de (koopvaardij) kapitein Maarten Spaanderman, wiens ‘dagboek’ is verfilmd en Pieter Rosier. Nr. 33 is een 18e eeuwse woning. Nr. 30 is een van de alleroudste pandjes van Katwijk aan den Rijn, vermoedelijk 17e eeuws, de vorige eigenaar heeft het gerestaureerd. Nr. 31 is een

18e eeuwse woning en voorheen het woonhuis van de smid.

Nr. 29 was de smederij (1832).

Deze was in de zestigerjaren van de vorige eeuw nog steeds in bedrijf. In de muur ziet men de ringen nog zitten waaraan de paarden vastgezet werden tijdens het beslaan van de hoeven. Nr. 4,6,8 en 10 zijn in 1857 gebouwd als ‘Weeshuis’, op de fundamenten van het oude weeshuis (van voor 1500). Het weeshuis heeft tot 1927 (of 1929) dienst gedaan.

Op de ingesloten driehoek, naast Bakkerij Van Maanen, staat de Oranjeboom. Rondom de kastanjeboom staat een ijzeren hekje waarop in goudkleurige letters O.V. 93 is aangebracht. Om de boom heen is sierbestrating aangebracht.

Links van de boom, op de linkerhoek, kruising Kerkstraat/ Achterweg, staat een rechthoekig huis wat gebouwd is op een ‘Communicatiebunker’ uit de Tweede Wereldoorlog.

20. Transformatorhuisje (1927/1928), Van Egmondstraat 4 (niet open) Het electriciteitsgebouw is ook vanwege het ervoor liggende pleintje bijzonder. In 2015 is op initiatief van de Wijkraad Katwijk aan den Rijn, het smeedijzeren hekwerk in oude stijl teruggebracht. Wat het geheel tot een zeer bijzonder pand maakt.

21. De Roskam (1560), Turfmarkt 2 Het gebouw was van oudsher eigendom van de baronnen van Wassenaer van Catwijck.

In het verleden deed het dienst als herberg. Zo komt het gebouw ook aan zijn naam: men kon er paarden stallen die werden geborsteld en gekamd. Later heeft het gebouw jarenlang dienst gedaan als gerechtsgebouw en gemeentehuis. Het is recent verbouwd tot verenigingsgebouw.

22. De Wilbert (1722), Overrijn 7 (niet open. Het park is wel open) Het toenmalige ‘Hof van Katwijk’ werd in 1831 aangekocht

en in gebruik genomen als Rooms-katholiek gymnasium voor jonge heren, St. Willebrord genoemd. In het begin van de 20e eeuw was het een opleidingsinstituut voor de paters Jezuïeten en later de paters Franciscanen. Het werd bekend onder de naam Missiecollege. Sinds 1966 wordt het pand gebruikt als bejaarden- en verzorgingstehuis. Eveneens deel van het geheel is gebouw Mutua Fides (1851) ontworpen door M.G. Tetar van Elven.

Het Heerenschoolbos is de tuin die oorspronkelijk bij de buitenplaats ‘Hof van Katwijk’ hoorde en waarvan de 17e eeuwse aanleg met middenas en vijvers nog grotendeels herkenbaar is.

In het park ligt de begraafplaats van katholieke geestelijken.

23. Het Spinozahuis, Spinozalaan 29, Rijnsburg De wereldberoemde filosoof Benedictus de Spinoza woonde van 1661 tot 1663 in dit huisje. Hij had er een kleine kamer waar hij lenzen voor optische instrumenten sleep. Hier schreef Spinoza verschillende werken.

Zijn voornaamste werk was de Ethica. In 1896 werd de woning aangekocht door de vereniging Spinoza. In1899 werd het museum in de woning geopend.

In de vorige eeuw is het huisje door veel beroemheden bezocht, waaronder de geleerde Albert Einstein.

24. Maranathakerk, Burg. Hermanstraat 40 (niet open) De kerk heeft in de zijmuren glas in loodramen met mooie voorstellingen, waarin het Onze Vader wordt uitgebeeld. De kerkbanken zijn allen voorzien van houtsnijwerk.

U komt door de Koestraat. In de Koestraat en op de hoek Koestraat/Vliet NZ staan enkele panden die stammen uit het begin van de vorige eeuw. Ze zijn de afgelopen jaren gerestaureerd. De Koestraat is een van de oudste straten van Rijnsburg.

Rijnsburg is destijds ontstaan langs de Vliet. Eeuwenlang

werden via de Vliet goederen af- en aangevoerd. Aan de Vliet Noord- en Zuidzijde staan nog enkele fraaie gerestaureerde woningen. De Vliet zelf werd in de jaren 80 gerestaureerd.

24A. Merovechpark, Karel de Grotelaan Het Merovechpark is een uniek stukje Rijnsburg In De Horn ligt dit archeologisch rijksmonument, een begraafplaats van de vroeg-middeleeuwse Merovingers. Bij opgravingen zijn grafvondsten gedaan, waaronder kralenarmbanden en een gesp.

Het grafveld is nu een groen park binnen de nieuwe woonwijk, waarbij het straatmeubilair, onder andere in de vorm van kralen, verwijst naar wat er onder de grond zat en zit.

25. Grote of Laurentiuskerk (1122) / Mausoleum, Burg. Koomansplein De abdij en de abdijkerk zijn gesticht door Petronella van Saksen. In 1574 werden kerk en klooster verwoest. In 1578 is men begonnen met de herbouw van de kerk. De kerk is verschillende malen verbouwd en vergroot, voor het laatst in 1981. In de kerk zijn eeuwenoude graven te vinden.

Naast de kerk staat het standbeeld van Graaf Floris, daarnaast is er het mausoleum waar de graven van Holland hun laatste rustplaats hebben gekregen.

Aan de achterzijde van de kerk zijn de fundamenten van de kloosterkerk te zien.

26. Museum van het Genootschap Oud Rijnsburg, Oude Vlietweg 6 In 1979 heeft het museum zijn intrek genomen in dit 18e eeuwse woonhuis. Er zijn belangrijke vondsten te zien van omstreeks 600 tot 1700.

Er is een maquette van het vroegere abdijcomplex, er zijn voorwerpen van typisch dorpse aard en er is een verzameling agrarische gereedschappen te zien. Het museum heeft een interessante tentoonstelling over de middeleeuwen.

27. Gedenkteken uit 1925, Kamerlingh Onnesstraat 62 Op de begraafplaats, die door de Stichting Begraafplaatsen Rijnsburg wordt beheerd, staat een gedenkteken uit 1925 ter herdenking van de schenking van de begraafplaats in 1893.

Het betreft een torenvormig bakstenen monument in zakelijk-expressionistische stijl met vier zitbankjes en vier bloembakken.

28. Het ruim 400 jaar oude Valkenburgs Pontje, Veerpad, Valkenburg Het pontje legt aan bij het Veerpad. Links ziet u ‘t Wapen van Valkenburg. In de voorganger van dit gebouw, vroeger de herberg het “Wapen van Valkenburg”, werd tot de Franse tijd recht gesproken. Valkenburg vormde tot 1864 een Heerlijkheid en was in het bezit van een ambachtsheer, die de lage rechtspraak kon uitoefenen.

Ter gelegenheid van het ruim 400-jarig jubileum bij het pontje zijn hier extra activiteiten in de maritieme sfeer.

29. Torenmuseum Oud Valkenburg, Castellumplein, Sinds de vroege middeleeuwen stond hier een kerk waarvan de eerste versie opgetrokken werd uit tufsteen. De een na laatste versie werd in de Tweede Wereldoorlog verwoest.

Vanwege de opgravingen werd pas na de oorlog aan de laatste versie begonnen. De toren werd om financiële redenen pas in de jaren negentig van de 20ste eeuw gebouwd. De toren biedt een prachtig uitzicht over de regio.

30. De oorlogsgraven, Broekweg De graven herinneren aan de gesneuvelde Nederlandse militairen die in Valkenburg bij zware gevechten tegen de Duitsers omkwamen. De Duitsers waren gedropt boven het vliegveld. Dit was eind jaren dertig aangelegd als militair vliegveld, maar was nog niet helemaal gereed in mei 1940. Het vliegkamp werd

gebruikt door de marine tot het in 2006 werd gesloten.

31. Burgemeesterswoning en latere gemeentehuis, Hoofstraat 6 (niet open) Aan de Rijn staat het voormalige gemeentehuis, gebouwd door de Leidse architect H.J. Jesse. Het deed eerst dienst als burgemeesterswoning. Het werd door particulieren gebruikt tot het de functie van gemeentehuis kreeg (tot 2006). In 2014 kreeg het de naam “Herberg Welgelegen” en wordt het gebruikt als trouwlocatie, voor retraiteweekenden en als vergaderlocatie, tevens zorghotel.

32. Bezoekerscentrum (Museum) Vliegkamp Valkenburg, Marinevliegkamp 250 Met het doel de geschiedenis van het voormalig vliegveld Valkenburg onder de aandacht te brengen heeft men een informatiecentrum met een museale functie op het voormalig vliegkamp ingericht. U kunt hier een groot deel van de tot nu toe verzamelde collectie bekijken.

33. Korenmolen ‘De Gerechtigheid’ (1740), Molenweg, Katwijk aan den Rijn De molen heeft tussen 1933 en 1968 diverse verbeteringen ondergaan. In 1963 raakte de molen door brand inwendig zwaar beschadigd en in 1968 gerestaureerd. Op de buitenmuur bevindt zich een gebeeldhouwde steen met opschrift. De molen stond vroeger bekend als ‘De spookmolen’. Dit wordt uitgebeeld door de kat op de draai inrichting.

Rijnstraat 13 is het Vleeskeuringsgebouwtje, uit circa 1920.

Op de nrs. 38 en 40 zien we het voormalige ‘Raadhuis’ uit de 18e eeuw, dat in 1902 werd verbouwd. Nr. 44, was de voor-

malige burgemeesterswoning.

Nr. 58a/Grootesteeg 2a uit 1891 van H.J. Jesse werd gebruikt als Postkantoor.

34. Ned. Herv. Kerk en begraafplaats (1231), Kerklaan 12 In de kerk bevindt zich het marmeren Praalgraf van Willem van Liere (1663), ontworpen door Rombout Verhulst. Hij ontwierp o.a. praalgraven van Michiel de Ruyter (Amsterdam), Maarten Harpersz. Tromp (Delft) en die van de gebroeders Evertsen (Middelburg). Het grafmonument in Katwijk wordt gerekend tot zijn mooiste ontwerp. Tegen de oostwand in de kerk bevindt zich de ingemetselde grafsteen van de eerste dominee van Katwijk, Wouter van Barneveld, en twee zeldzame tekstborden uit 1609 en 1610. Rechts van de kerk bevindt zich de grafkelder van de Familie Van Wassenaer tot Catwijck (1858).

De toegang hiertoe ligt aan de oostzijde. De laatste keer dat de kelder geopend werd, was in 1996 toen het stoffelijk overschot van Mr. Arent Jacob Otto, baron van Wassenaer tot Catwijck werd bijgezet.

35. Joodse begraafplaats, Rijnstraat 151 (niet open i.v.m. sabbat) De hier begraven Joden woonden voornamelijk in Leiden. In 1807 ontplofte er in Leiden een schip geladen met buskruit. Binnen het ommuurde gedeelte liggen schoolkinderen begraven die bij de Kruitramp omkwamen.

36. Struikelstenen, Zeeweg 133 Hier liggen op de ventweg zes zgn. Struikelstenen; herdenkingstenen ter herinnering aan de van hieruit weggevoerde en in de concentratiekampen omgekomen Joden.

SLOW MOTION XTRA FIT

Care BUISBoxspring MEUBELEN EN SLAPEN

Meubelset Comfortable hoog-laag bedden *

- Dressoir - TV dressoir - Salontafel - Eettafel - 4 eetkamerstoelen - Grote loungebank - div. kleuren - div. stoffen

Comfort

Elektrische hoog-laag bedden bieden allerlei mogelijkheden om de til-, verzorgings- of transferhandelingen te vergemakkelijken.

xspring Care UBELEN EN SLAPEN Het Care bed is maar liefst 45 centimeter in hoogte verstelbaar waardoor het bed traploos in elke gewenste hoogte te verstellen is. Een lage stand vereenvoudigd het in- en uitstappen. De hogere stand zorgt voor een gemakkelijke en comfortabele verzorging.

Meubelset € 4.995,ble hoog-laag bedden VOOR IEDEREEN Complete Boxspringset van M-Line DIE XTRA VEEL UIT DE DAG HAALT! - Dressoir - TV dressoir - Salontafel - Eettafel • - 4 eetkamerstoelen - Grote loungebank Vaste - div. kleuren uitvoering - div. stoffen

en allerlei mogef transferhande-

meter in hoogploos in elke n lage stand n. De hogere en comfortabele

Rik

F

€ 4.995,en s s n € 1.899,ra Setprijs Nu vanaf

Setprijs

Zelfstandigheid

Door de vele mogelijkheden blijft men een grote dosis zelfstandigheid houden. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het zelfstandig in en uit een rolstoel stappen.

Sfeer

Ondanks het feit dat iemand hulpbehoevend is Rkan e AS U 2 MATzonmen toch een sfeervolle slaapkamerNbehouden der tussenkomst van een ziekenhuisbed. Hierdoor blijft de eigenwaarde behouden en gestimuleerd.

HALVE* PRIJS

Voordelen vaneetkamertafel Care van M-Line Industriële Zelfstandigheid • Elektrisch in hoogte verstelbaar

Vaste uitvoering Nu vanaf

€ 1.899,-

de vele mogelijkheden blijft men een grote • RugDoor en benen afzonderlijk instelbaar dosis zelfstandigheid houden.

Denk hierbij bij• In alle standen verrijdbaar voorbeeld aan het zelfstandig in en uit een rolstoel • 4 geremde wielen stappen.onder te reinigen • Eenvoudig • Behoud van een sfeervolle slaapkamer Sfeer • Combineerbaar met verschillende modellen Ondanks het feit dat iemand hulpbehoevend is Rkan e • Hoofden Voetborden AS U 2 MATzonmen toch een sfeervolle slaapkamerNbehouden der tussenkomst Boxspring Care van een ziekenhuisbed. Hierdoor Nu vanaf blijft de behouden en gestimuleerd.

Raadpleeg uweigenwaarde Care dealer voor meer informatie.

HALVE* RIJS P€ 785,-

* Vraag naar de voorwaarden. Druk- en zetfouten voorbehouden.

Nieuw SL OW MOTION

De perfecte combinatie van drukverdeling, ondersteuning en ventilatie. *vraag naar de voorwaarden www.mline.nl

fel

aar

amer e modellen

Nu vanaf

er informatie.

Nieuw SL OW SLUISWEG 25MOTION • 2225 XH KATWIJK AAN ZEE • T (071) 40 129 64 • F (071) 40 719 99

www.buismeubelen.com De perfecte combinatie van drukverdeling, ondersteuning en ventilatie.