EEN SPECIALE UITGAVE VAN DE BLOEMENKRANT
AQ Roses Ethiopië wil vooral verbinden n Samenwerken is de basis ETHIOPIË n Investeren in Ethiopië is veel meer dan alleen een plek kiezen om rozen te telen en de productie vervolgens elders te verkopen. Samenwerking met de juiste partijen is hierbij van essentieel belang. Dat is de belangrijkste les die Wim Ammerlaan en Donald Hermes van AQ Roses Ethiopië willen delen. Door Joep Derksen
ZOEKTOCHT
Bij de zoektocht naar goede productiefaciliteiten kwam de familie Ammerlaan in contact met de familie Barnhoorn. Door de uitstekende samenwerking met hen werd het mogelijk om een grootschalige productie van 38 hectare op te zetten in Ziway. Maar het zoeken naar samenwerking gaat nog veel verder; juist door de verbinding te realiseren met de veiling én meerdere exporteurs,
kan de afzet op zo’n grote schaal mogelijk gemaakt worden. De bloemen worden verkocht onder het Rosa Plaza label. PRIJSVECHTERS
“Wij willen een betere kwaliteit leveren en ons daarmee onderscheiden. We zijn geen prijsvechters en het doorsnee supermarktmodel is niet echt ons ding. Natuurlijk komen onze rozen ook bij supermarkten terecht, maar dat zijn winkels die zich op basis van kwaliteit willen onderscheiden. De premium markt dus. Uiteindelijk gaat het om tevredenheid bij de consument, die kan genieten van een bos rozen die ook volledig open bloeit. Daar kiezen we ook onze soorten op uit.” VISITEKAARTJE
Één ding is zeker, zo stelt Ammerlaan: “We blijven onze producten naar de klok brengen. Het is een goede basis én ons visitekaartje richting de klanten.
“Samenwerking met de juiste partijen is van essentieel belang.”
Daarnaast zijn we zeer actief in de directe verkoop richting veilingklanten. Onze kracht ligt erin dat we naast de productie in Ethiopië ook de verwerking en verkoop in Nederland in eigen beheer doen. Hierdoor kunnen we zowel op de kwekerij als de verkoop zeer snel schakelen.” EXPORTEURS
“De intensieve samenwerking met exporteurs is een andere zaak. We vinden het belangrijk dat iedereen zijn eigen rol heeft in de keten. Samen met de exporteur willen we verder Europa in. Wij telen de gewenste rozen, ruim 20 soorten in 3 a’4 lengtes en die
Iedereen een eigen rol in de keten.
worden op het gewenste tijdstip en plaats afgeleverd. Onze exporteurs zijn goed in de verdere logistiek en verkoop. De bloemen worden afgerekend via de veiling. Ieder zijn ding dus.” COMPLEET
Donald Hermes geeft aan: “Wij verwerken ook de rozen van Minaye Flowers, een collega kweker in Ethiopië. Dit doen we op dezelfde manier als dat we onze eigen bloemen behandelen. Samen met de rozen van Rosa Plaza kunnen we onze klanten op deze manier een compleet assortiment aanbieden.”
Ethiopië: federale democratische republiek in Oost-Afrika INFO n Ethiopië grenst aan Eritrea, Djibouti, Somalië, Kenia, Zuid-Soedan en Soedan. Het land heeft ruim 100 miljoen inwoners en de hoofdstad is Addis Abeba.
Ze spreken Amhaars. 61% van de mensen is christelijk, 33% is moslim en de rest van de mensen gelooft in een andere god. Ze betalen met de birr. De Ethiopische vlag heeft de kleuren groen, geel, rood en heeft een ster in het midden.
GESCHIEDENIS
Voor de Tweede Wereldoorlog heette het land Abessinië. In 1935 viel Italië Ethiopië aan en werd het land een kolonie van Italië. In 1941 werd Ethiopië door Engeland veroverd en vanaf toen was het weer een vrij land. De laatste keizer van Ethiopië was Haile Selassie. Na hem kwam Mengistu Haile Mariam. Hij was president. Na een oorlog tussen Ethiopië en het land Eritrea nam Meles Zenawi de macht over. Onder de regeringen Zenawi heeft Ethiopië onafhankelijkheid verleend aan het voorheen bezette en eenzijdig geannexeerde Eritrea, en is Ethiopië omgevormd tot de Federale Democratische Republiek Ethiopië. GEOGRAFIE
Een jonge bevolking.
Ethiopië bestaat uit vruchtbaar hoogland. In het Ethiopisch Hoogland komen de Blauwe Nijl, de Witte Nijl en de Tekeze-rivier samen en vormen de Nijl. Ethiopië ligt vlak bij de evenaar, de temperatuur is vaak 25 graden. Het land heeft ook een regenseizoen. Ethiopië is verdeeld in negen provincies.
BEVOLKING
Ethiopië is het op één na dichtst bevolkte land in Afrika, na Nigeria. Het land heeft een gemiddeld heel jonge bevolking, dit komt onder andere doordat de mensen vroeg doodgaan door honger. De babysterfte is hoog. Bijna 50% van de bevolking is jonger dan 15 jaar, en 29% is ouder dan 26 jaar. Slechts 2.7% van de bevolking is ouder dan 64 jaar. De gemiddelde levensverwachting is 53 jaar voor vrouwen en 58 jaar voor de mannen.
voor Ondernemend Nederland de volgende tips: -Hou regelmatig contact met uw klanten. Bezoek hen persoonlijk en toon regelmatig uw belangstelling. -Probeer geen contract af te sluiten per e-mail. Dat werkt niet. -Zorg voor een betrouwbare lokale partner, ingevoerd in het zakendoen en met goede contacten. -Besef dat zakendoen in Ethiopië een zaak van een lange adem is. Bureaucratie en gebrekkige infra-
ZAKEN
De afgelopen jaren hebben tientallen tuinbouwbedrijven zich in Ethiopië gevestigd vanwege de goede klimatologische omstandigheden en gunstige investeringsvoorwaarden. De Ethiopisch overheid wil samen met het Nederlandse bedrijfsleven een state of the art tuinbouwgebied ontwikkelen in Hawassa. Daarvoor is een gebied beschikbaar van ongeveer 1500 hectaren. ZAKENDOEN
Met betrekking tot het zakendoen in Ethiopië geeft de Rijksdienst
Vruchtbaar hoogland.
structuur maken zakendoen in Afrika één groot avontuur. -Bedenk voor elke mogelijke afwijking een alternatief en bouw voldoende flexibiliteit en reserve in. -Besef dat de Nederlandse manier van vragen als erg direct wordt ervaren door Ethiopiërs. Zij geven niet toe dat ze iets niet weten en durven geen nee te zeggen. Ook durven zij geen beslissing te nemen als de baas niet aanwezig is. Push niet te veel.
‘Give a rose... get a smile!’
NICE TO INFORM YOU Beautiful roses of Ziway Roses PLC are sold by Holla Roses. With care for the local community, 42 hectares of 30 – 70 CM quality roses are grown along the Ziway lake. According to international standards Sweetheart and Intermediate roses are produced with an average of 300.000 per day. Social responsibility is taken by labels such as Fairtrade, MPS A and MPS SQ (Social Quality). In this way, both the grower and its end-customers actively contribute to a better world.
Holla Roses www.hollaroses.com
info@hollaroses.com hollarosesbv
DINSDAG 21 MAART 2017
Bouwman, BSI: veel kansen in Ethiopië n Het gaat wat langzamer dan in Kenia, maar er is praktisch geen corruptie BSI n Rinus Bouwman, eigenaar van BSI, heeft zeer veel ervaring in het zakendoen met kwekers in Ethiopië. Niet alleen waar het gaat om de interpersoonlijke relaties, maar ook hoe het commercieel verantwoord is om in dit land actief te kunnen zijn. “In Ethiopië duurt het heel lang voordat je hun vertrouwen hebt. Maar als je dat eenmaal hebt, zijn ze wel trouw.’’ Door Joep Derksen
Zonder twijfel is BSI één van de grote importeurs van bloemen die gekweekt zijn in Ethiopië. Het bedrijf verpakt ze en brengt ze voor de klok in Aalsmeer. Bouwman richtte zijn bedrijf op in 1992: “In die tijd waren er vanuit de Nederlandse bloemenveilingen allerlei importrestricties. Rozen kon je pas aanvoeren vanaf 1 november tot eind mei en voor anjers waren de regels nog strenger. Ik zag de ontwikkelingen in Afrika en de veel langere groeiperiodes en besefte: je kunt dit niet stoppen.’’ Door de oprichting van BSI konden de kwekers wel jaarrond aanvoeren en later ook veilen. STAATSHOOFD
Een van de eerste landen waar hij begin jaren ‘90 voor BSI naar toe ging, was Ethiopië. Het was niet zijn eerste bezoek aan dat land. “Ik was er in 1985, toen Mengistu nog het staatshoofd was. Iedereen liep daar in Mao-pakken rond en er waren drie staatsbedrijven, die werkten volgens een vijfjarenplan. Toen Mengistu verjaagd was en bij zijn grote vriend Mugabe ging wonen, ben ik uitgenodigd om te kijken naar de mogelijkheden.’’ Bouwman adviseerde de Ethiopische ondernemers over het handelen in en omgaan met het kweken van bloemen. Maar echte commerciële relaties werden er toen nog niet opgezet; dat begon pas echt rond de eeuwwisseling. “We zijn voor de muziek uit begonnen; eerst met twee klanten, maar vanaf 2005 ging het echt groeien.’’ KLIMAAT
Veel Ethiopiërs begonnen rozen te kweken en het aantal hectares rozen groeide als kool. Ook bedrijven als Barnhoorn, AQ, Herberg, Holla en Linsen zijn rond 2007 actief geworden in Ethiopië. Bouwman licht toe, waarom: “Ethiopië heeft een totaal ander kli-
maat dan Kenia. Van begin mei tot begin september is de regenperiode. Voor de rest is het vrij droog en de seizoenen zijn vergelijkbaar met Europa, met een koude periode in januari en februari.’’ Hij vervolgt: “Verder zijn er in dit land goede wegen en is de arbeid goedkoper dan in Kenia. Bovendien was er een ‘tax holiday’, zodat je als beginnend bedrijf de eerste jaren geen belasting hoeft te betalen. Dat geldt trouwens voor veel Afrikaanse landen. Jaren terug kon je 70% van je investeringen lenen van de bank. Dat gebeurde in de lokale eenheid. Tegenwoordig moet je zelf veel meer geld meenemen.’’ ROYAL
Hoe zorgt BSI er voor dat er altijd betaald wordt? Moeten de klanten in Ethiopië vooruit betalen? RoyalFloraHolland blijkt hier een even praktische als sublieme oplossing voor gevonden te hebben.
“De kwekers veilen allemaal in Aalsmeer, waarbij de betaling automatisch gaat. Ik krijg van de veiling elke week mijn geld: het wordt afgehouden van de inkomsten uit de verkoop van de bloemen. Hierdoor is er geen betalingsrisico voor alle partijen.’’ Hij adviseert ondernemers die overwegen om zaken te gaan doen in Ethiopië, een land met meer dan 100 miljoen inwoners: “In Ethiopië gaat het allemaal langzamer dan in Kenia, maar er is praktisch geen corruptie. Daarnaast ontvouwen zich het komende jaar uitstekende mogelijkheden, tipt de BSI-directeur. “Er is een nieuw gebied, Awasha, aangewezen: 1.500 hectare wordt hier beschikbaar gesteld voor investeerders. Binnenkort komt een vertegenwoordiging van Ethiopië naar Nederland om hier met investeerders te praten.’’
BSI
Bouwman Snijder Importservice Legmeerdijk 313 1431 GB Aalsmeer M +31(0)6 51 205 619 T +31(0)297 230 555 F +31(0)297 230 568 E: rinus.bouwman@bsibv.com Rinus Bouwman
3
Quality Quality roses roses produced produced in in the the highlands highlands of of Ethiopia Ethiopia
7. Varity name: Rainbow mix/mono mix
African African Roses Roses with with a a Dutch Dutch Touch Touch Grown Grown at at our our farm farm AQ AQ Roses Roses in in harmony harmony with with people people and and nature nature 3. Variety name:Bella Rose
Two Two farms, farms, one one reliable reliable brand brand 4. Variety name:Athena
Voor Voor meer meer vragen/interesse vragen/interesse in in het het product product :: Donald Donald Hermes Hermes +31 (0)6 10032700, Donald@rosaplaza.nl, www.RosaPlaza.nl +31 (0)6 10032700, Donald@rosaplaza.nl, www.RosaPlaza.nl
8.Glow
Rose flower picture per variety, we have varieties.
4. Variety name:Athena
Welcome to Rainbow Colors
Mekonen A. Chekole
1. Variety name: Good times
P.o.Box : 46299, Addis Ababa, Ethiopia E-mail: rainbowcolorsplc@gmail.com Telephone: 251-116-461-105 Fax: 251-116-461-095
ATHENA
BELLA
GLOW
GOOD TIMES
Mobile: 251-911-516-618 www.rainbowflowers.com
About us Rainbow colors plc is one of the Roses Grower and Exporter company in Ethiopia, which was founded in 2008.The farm is located at a place having an altitude of 1940m above sea level, at Debrezite, 47 km away from main city Addis Ababa. With mild to warm temperate climate which ensures the most effective growing conditions. The company has become one of the most competitive companies in the international floriculture business. It generates considerable foreign exchange to be country and provided job opportunities.
2. Variety name: Madam red
6. Varity name: Taccazi+5.Variety name:LovellyJoy
The operation of the farm with our commitment to fulfill the international code of conduct in the field, guaranties the company is high quality products from its horticultural business.
7. Varity name: Rainbow mix/mono mix
We produces different rose varieties with a best quality. Since we harvest many varieties and we can offer you a wide range of options regarding colors, stem size(from 40cm up to 70cm),head size 4.5''. Always depending on the variety and its standard characteristics.
5.Variety name:LovellyJoy
MADAM RED
RAINBOW MIX
TACAZZI
LOVELY JOY
DINSDAG 21 MAART 2017
Directeur Peter Barnhoorn. door Joep Derksen
Het succes van Afriflora B
ij Afriflora in Aalsmeer worden dagelijks 3 tot 4 miljoen rozen verwerkt. Na de verwerking worden de rozen verkocht via de veilingklok of gaan ze rechtstreeks, via “directe verkoop” naar de klant. Afriflora bezit de grootste rozenkwekerij van de wereld in Ethiopië, dochteronderneming “Sher Ethiopië”. Directeur Peter Barnhoorn vertelt over de activiteiten van Sher Ethiopië en de rol van Afriflora. De kwekerij Sher Ethiopië is gelegen aan Lake Ziway, op een hoogte van 1650 meter boven zeeniveau. Ook zijn er twee andere locaties in Ethiopië waar “Sher rozen” geteeld worden. In 2017 zal het totale oppervlakte van deze kassencomplexen uit 650 hectare bestaan; dit is te vergelijken met 1.300 voetbalvelden. FAMILIEBEDRIJF
Barnhoorn: “Als familiebedrijf, vader Gerrit, zoon John en ikzelf zijn we alle drie met grote regelmaat in Ethiopië te vinden. Er is altijd iemand van de familie aanwezig. Voor de rest werken we uitsluitend met lokale mensen. Door deze mensen écht te betrekken in alle processen en in de gehele bedrijfsvoering zijn zij supergemotiveerd, dit merk je ook in het gehele bedrijf.’’ Maar Afriflora gaat nog een stap verder. Inmiddels zijn goede scholen gebouwd, waar al meer dan 6.000 kinderen tussen 4 en 16 jaar onderwijs krijgen. “Nog steeds bouwen we elk jaar klaslokalen bij, zodat we de kinderen tot hun 18e op school houden. Dit scholencomplex is zeer belangrijk
De school.
voor de ontwikkeling van het gebied, maar nog meer voor de medewerkers van wie de kinderen al die jaren volledig gratis op school veel hebben geleerd.’’ “Als een medewerker ziek is, of zelfs iemand uit het dorp, dan wordt die persoon gratis verzorgd in ons moderne ziekenhuis. Hierdoor merk je dat de motivatie bij de medewerkers hoog is, waardoor we een echt en eerlijk product in Europa kunnen verkopen onder het Fairtrade label.’’ Ook krijgen de medewerkers hogere salarissen, dan wat in Ethiopië gangbaar is; zo blijven de mensen gebonden aan het bedrijf. Dankzij Afriflora heeft het gebied een volledig uitgerust gerechtsgebouw, politiebureau en voetbalstadion gekregen. Ook heeft Afriflora voor een belangrijk deel meegefinancierd aan een grote kathedraal. Wegen zijn aangelegd en drinkwater is bereikbaar geworden voor de wijde omtrek. Barnhoorn: “Hierdoor hebben zeker 13.000 medewerkers met hun gezinnen een goede toekomst, waar ze anders absoluut werkeloos zouden zijn geweest.’’ ROZEN
De directeur vervolgt: ,,Dagelijks worden 3 tot 4 miljoen rozen verwerkt, met name de middelbloemige en trosrozen. Barnhoorn: ,,Deze vinden voor 90% hun weg via de retail in Europa. Het is natuurlijk belangrijk om zoveel mogelijk het werk in Afrika uit te voeren. Zoals het inhoezen van de bossen, de prijs of reclamestickers op de hoes doen en het mixen van de bossen. Ons bedrijf in Nederland is gevestigd op de bloemenveiling in Aalsmeer, van-
waar onze rozen door heel Europa gaan. 100% van onze rozen wordt afgerekend via de veiling.’’ DUURZAAMHEID
Water is cruciaal, zeker in Afrika. Afriflora is zich hiervan erg bewust en juist om deze reden wordt extra zuinig met water omgegaan. Deze bewustwording begint met het opvangen van drainagewater, restanten water uit sproeilijnen, emmers, inpakhallen, koelcellen, kantoren, toiletten en kantines. Barnhoorn: “Er zijn speciale filters ontwikkeld om dit vervuilde water te zuiveren, voordat het hergebruikt wordt om de rozen water te geven.’’ In de kassen zijn een aantal filters aangelegd. “Een filter is een natuurlijk systeem, gevuld met koolstof waarop verschillende rietplanten groeien. De plantenwortels doen het zuiverende werk. Het water gaat door diverse filters naar een door ons gegraven kanaal, vanwaar het weer wordt terug gepompt naar de gewassen. Het is dus een volledig gesloten systeem’’, aldus Barnhoorn. “Door de ontwikkeling van dit gesloten systeem stroomt er geen afvalwater naar de omgeving en wordt met grote zorg bijgedragen aan een goed milieu.’’ Door biologische bestrijding is het gebruik van chemische middelen met 63% gedaald. Voor het gespecialiseerd personeel dat deze chemicaliën toedient, gelden strenge veiligheidsmaatregelen, waaronder verplicht gebruik van beschermende kleding en gezichtsmaskers. Zo draagt Afriflora bij aan gezondheid van mens en milieu.
Het ziekenhuis en het kassencomplex.
5
Ethio Agri-CEFT’s Flower Farms Two of our farms, Holleta Agri-Flowers and Agri-Lake Flowers, are dedicated to the export of quality flowers for markets across the world. The topography and optimum climate of the farms provide suitable conditions for production. With over nine varieties of roses produced, the flowers have been recognized for their vibrant colors, ideal stem length and head size, as well as being for free from diseases and pests.
A
gri-Flowers Farm: was established in 2004. It is situated in Holeta, 35 km west of Addis Ababa. The developments its on 28ha of land. 15ha is currently covered with different colures of cut flowers, with the rest of the land to be developed over the next few years.
A
gri-Lake Flowers Farm: is situated in Bahir Dar Zuria Wereda, 565 km north-western of Addis Ababa. The property has holdings of 52ha of land. 5 ha is currently covered with different colors of cut flowers. We are currently preparing to develop an additional 10 hectares. Production and Export Agri-Flowers and Agri-Lake Flowers farms annual production currently stands at around 14 and 7,5 million stems respectively. Our products have been successfully exported to the European Auction at the Netherlands on a daily basis. We have also exported to other markets throughout the Middle East and Europe. Certification Agri-Flowers farm has gained accreditation, recognition and certification for its practices by the following organizations:
1) Ethiopian Floriculture industry Integrated Capacity Building Program awarded Certificate Level 1 in the integrated capacity building program. 2) EHPEA code of practice Silver Level certified and Gold Level on process. 3) Ethiopian Red Cross Society- recognition for being an industry role model in its support of employee and environmental standards. 4) MPS-ABC certification for meeting the Ethiopian Horticultural Association’s code of conduct. Agri-Lake Flowers farm is also undertaking preparation for accreditation and certification. Nefas Silk Lafto Subcity, Woreda 03, House No. 1009 Addis Ababa, Ethiopia Tel: +251 113-69 03 17 / 113-69 03 79 Fax: +251 113-69 03 50 / 113-69 03 78 Email: ethioagriceft@ethionet.et info@ethioagriceft.com Mr. Esayas Kebede General Manager Mob. +251 935 401372 gm@ethioagriceft.com www.ethioagriceft.com
Fair Roses from Ethiopia www.linssenroses.com Ondersteuning van de Nederlandse overheid bij internationaal zaken doen.
Wat landbouwraden zijn NETWERK n Het netwerk van Landbouwraden ondersteunt Nederlandse bedrijven in de agrarische sector bij hun internationale ambities. Het Landbouwradennetwerk bestaat uit 48 kantoren en verleent diensten aan 70 landen.
De kantoren zijn gevestigd in Nederlandse ambassades en consulaten in regio’s die kansen bieden voor Nederlandse agrarische bedrijven. Ook zitten ze in regio’s met belangrijke internationale organisaties zoals de VN-organisatie voor Voedsel en Landbouw (FAO) in Rome, de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) in Parijs en de Europese Unie (EU) in Brussel. LANDBOUWRAAD
Een agrarisch expert, de Landbouwraad, leidt het kantoor. De Landbouwraad krijgt assistentie van een lokale expert, de Agricultural Assistent of landbouwassistent. Het landbouwradennetwerk is er voor bedrijven in alle schakels van de agroketen: uitgangsmateriaal, agroproducten, techniek, dienstverlening, handel en afzet. NETWERK
De Landbouwraden hebben een uitstekend regionaal netwerk. Hierdoor kunnen zij snel de juiste informatie leveren of bedrijven aan partners helpen om succesvol zaken te doen. OVERHEID
Ook hebben landbouwraden goede contacten met de overheid in het land. Zo kunnen ze eventuele handelsbelemmeringen op hoog niveau binnen ministeries bespreekbaar maken en helpen oplossen. Ook kan de Landbouwraad afspraken tussen de Nederlandse en lokale overheid vertalen naar kansrijke projecten voor de Nederlandse agrosector. De topsectoren Agrofood en Tuin-
bouw & Uitgangsmaterialen zijn hierbij meestal betrokken. DIENSTEN
Op alle posten staat een slagvaardig landbouwteam voor bedrijven klaar. Het team is behulpzaam bij: -het vinden van marktinformatie op maat, -het verkrijgen van informatie over wet- en regelgeving, waaronder warenwettelijke, -voorlichting over en hulp bij het oplossen van veterinaire en fytosanitaire handelsbelemmeringen. ZAKENPARTNERS
Bedrijven met concrete plannen om internationaal zaken te doen, kunnen ook de juiste zakenpartners vinden met de zakenpartnerscan van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Partners kunnen agenten of distributeurs zijn, maar ook productiepartners of internationale organisaties zoals de VN. COUNTRY DATABASE CBI
Via de uitgebreide Company database van het Centre for the Promotion of Imports from developing countries (CBI) zijn eveneens zakenpartners in Ethiopië te vinden. Contact met een van de adviseurs Internationaal Ondernemen is tevens mogelijk. Samen met het buitenlandnetwerk van ambassades, consulaten en Netherlands Business Support Offices zorgen zij voor een persoonlijke introductie bij geïnteresseerde buitenlandse zakenpartners. Een andere manier om contacten te leggen is door deel te nemen aan bijvoorbeeld seminars, matchmakingevents of economische missies en handelsreizen. Een handig hulpmiddel daarbij is de evenementenkalender van RVO.nl HANDELSBEURZEN
Advies is om (vak)beurs te bezoeken om te oriënteren en te netwerken. Op de site van RVO staat een overzicht van websites met betrekking tot internationale beurzen.
Alpha Flora Zelalem Messele, een ambitieuze ondernemer met een financiële achtergrond. Afgestudeerd aan de City University in Londen. Ondersteund door de Ethiopische overheid begint hij in 2007 een rozenfarm. Alpha Flora. beide tevredenheid. Deze samenwerking is belangrijk. Goede logistiek is essentieel. We telen niet voor het supermarkt kanaal, we richten ons op het hogere segment, de betere bloemenwinkels’. De farm is volledig MPS gecertificeerd. In de nabije toekomst wordt een tweede farm gebouwd. In Bahir Dar. De overheid gaat het gebied ontwikkelen voor tuinbouw en Alpha Flora start met 30 ha. Zelalem, tevens voorzitter van de Ethiopische kwekersvereniging
Mr. Zelalem Messele (Chairman) 398 mm
EHPEA, zit zijn eigen toekomst en de toekomst van de Ethiopische sierteelt met vertrouwen tegemoet.
400 mm
Ondertussen is Alpha Flora een gerenommeerde rozenkwekerij geworden van 12 ha met 5 ha in ontwikkeling. De kwekerij is gevestigd in Debre Zeit op 50 kilometer van Addis Abeba. Samen met 350 medewerkers teelt hij op een hoogte van 2000 meter diverse soorten rozen waaronder Red Torch, La Belle, Belle Rose, Candlelight, Espana, Athena, Lovely Jewel, Glow. T-Hybrid en Intermediate met verschillende lengtes. Zelalem: ‘Al onze bloemen gaan naar de RFH veiling in Aalsmeer en Naaldwijk, daar worden ze uitgepakt en behandeld door BSI en voor de klok gezet. Dat gaat al 7 jaar prima en naar
Handled by
Tel +31 297 230 550
DINSDAG 21 MAART 2017
Samore: hier is toekomst H
et kweken van freesia’s gaat niet altijd over rozen. Ook niet in Ethiopië, maar het bedrijf Samore plc heeft van de nood een deugd gemaakt. Rene van Dijk, eigenaar van Rene van Dijk Freesia, licht toe hoe de activiteiten in Ethiopië zijn gestart en welke uitdagingen er overwonnen moesten worden.
Joep Derksen
In 2005 ontstonden de eerste plannen om de activiteiten van Rene van Dijk Freesia met nog twee andere freesia-bedrijven uit te breiden richting een productiefaciliteit in een land rond de evenaar. De kosten voor productie schoten in Nederland namelijk omhoog en zo zouden freesia’s jaarrond geproduceerd kunnen worden. Via Ronald Vijverberg, bekend in Ethiopië, kwamen ze in contact met de juiste personen om een eigen kwekerij in Salulta op te richten; een plaatsje dat ten noorden van Addis Ababa ligt. Het doel was, dat er een mobiel teeltsysteem voor zware freesia’s zou komen, waarbij ook plantmateriaal zou moeten worden vermeerderd. De eerste tests waren uitstekend, maar op beide teeltlocaties slaagde dit project niet: voor het mobiele gedeelte was er te weinig groeisnelheid in de winter en in de grotere kassen bleek de temperatuur te hoog te zijn, waardoor de vermeerdering van de knollen freesia’s in Ethiopië niet goed ging. Het was een zware slag voor het bedrijf; zich helemaal terugtrekken uit Ethiopië zou een te zware
financiële aderlating zijn en een verkoop van het lokale productiecentrum zou niet genoeg geld opleveren. Misschien was het een noodgedachte, maar geprobeerd werd om een totaal ander product te gaan kweken in de vier hectare aan kassen, die op 2.700 meter hoogte staan. Van Nederlandse bloementelers kreeg het bedrijf vanaf de start al Violieren, Leeuwenbek, Calla’s en Alstroemeria om in Ethiopië te telen. Uiteindelijk bleek, dat de Statice (Limonium Sinuatum) perfect geschikt was voor teelt in dit gebied. “In drie jaar tijd is ons bedrijf daarom volledig omgeschakeld; van 100% fresia’s naar 100% Statice’’, laat Van Dijk weten. “De productie en verkoop van Statice in Nederland is alleen maar in het voorjaar en de zomer. Maar in Ethiopië produceren we deze juist in het overige deel van het jaar. Zo is er jaarrond product beschikbaar.’’ SAMENWERKING
Sinds vorig jaar is ook een samenwerkingsverband aangegaan met het bedrijf Together2Grow. Een hectare aan kassen is opgezet voor de teelt van Alstroemeria en de resultaten zijn goed. Van Dijk: “De teelt en productie verlopen heel voorspoedig en de kwaliteit is goed. We pinchen de Alstroemeria, waarbij we enkele bloemen verwijderen, zodat de kracht van de plant verdeeld wordt over de rest van de bloemen. We willen meer volume maken om een groter deel van de markt te bedienen.’’
Hij is zeer enthousiast over de lokale mensen die in Ethiopië voor hem werken om van Samore plc een succes te maken. “De eigenaresse van de grond en haar man zijn partners in ons bedrijf. Zij is medeverantwoordelijke en zet zich heel erg in, dat vrouwen in Ethiopië gelijkwaardig aan mannen worden behandeld. Ook wordt werk gegeven aan tien doven en slechthorenden, die anders nooit werk gevonden zouden hebben. De mensen gaan voor het vak, kunnen goed met de producten overweg, spreken goed Engels en kunnen e-mailen, mobiel bellen en appen.’’ NACHTVORST
Niet alles verloopt nog op rolletjes. Samore liep in januari groeischade op, vanwege strenge nachtvorst. Met de weken erna 30% minder productie. In de kassen hingen weliswaar kachels, maar die waren niet berekend op temperaturen van acht graden onder nul. Het resultaat was zware vorstschade. Dat zal niet weer gebeuren, verzekert Van Dijk: “Volgende winter staan er voldoende kachels in de kassen.’’ Over tien jaar zit het bedrijf Van Dijk en collega’s Vof. Barendse zeker nog in Ethiopië. “We kozen bewust voor dit land, omdat het goed geleid en stabiel is. De tuinbouw werd en wordt er onwijs gestimuleerd door de overheid, ook al heeft de onrust vorig jaar het enthousiasme van ondernemers wat getemperd. Maar wij blijven in Ethiopië; hier ligt toekomst.’’ Voor meer informatie: www.samore.eu.
9
Herburg Roses
‘Het mooiste bedrijf van Ethiopië’ Ziway, Vader Huub en zoon Marco van der Burg runnen Herburg Roses in Ethiopië. Dankzij de inzet van deze ondernemers, het doorzettingsvermogen van de lokale managers en de wisselwerking met de lokale bevolking is Herburg Roses een gevestigde naam geworden als rozenproducent in Ethiopië. Joep Derksen Het bedrijf is sinds 2006 gevestigd in Ziway en van de grond af opgebouwd. Met als resultaat, dat nu maar liefst 1.100 mensen een inkomen én een toekomst hebben. Ze zeggen niet dat alles over rozen is gegaan. ‘Wij zijn met achttien hectare gestart en twee jaar later kregen we de kans om met 22 hectare weer uit te breiden’, vertelt Huub van der Burg. In die tijd waren we klokaanvoerder en starten we met het kweken van negen hectare op grote vakken van dezelfde soort. Dat was niet goed en we zijn snel teruggeschakeld naar meer soorten op één afdeling.’ Sterk Huub van der Burg kan de sterke punten van zijn bedrijf vlot omschrijven. ‘Herburg Roses is sterk in Retail-plus en in de communicatie naar de klanten. Het hogere supermarkt segment met 30 verschillende soorten rozen, lengte 40, 50 en 60 cm met een knopmaat van 3,5 cm en hoger. De klanten kunnen de bossen samen laten stellen zoals ze zelf willen, met een eigen hoes en eigen logo. Maatwerk dus.’ Puntje houdbaarheid: alle rozen zijn voorbehandeld met Chrysal. De communicatielijnen met de klanten zijn heel kort. ‘We kunnen heel snel schakelen, als de klant bepaalde wensen heeft worden die direct uitgevoerd’. Aldi Vanuit Ethiopië gaat 70% van de rozen, zo’n 80 miljoen stelen per jaar, rechtstreeks naar Engeland, waar de rozen via een DFG-partner door Aldi in de winkels in het
Verenigd Koninkrijk worden verspreid. Hierdoor worden de kosten bespaard van een tussenstop. 50% van de rozen wordt als mix bos aangeleverd; met drie verschillende kleuren. Eén zo’n grote klant lijkt risicovol, maar in dit geval door een samenwerking waarin beide partijen op elkaar kunnen vertrouwen, er goede afspraken worden gemaakt en er wederzijdse afhankelijkheid is, is dit risico zeer beperkt en is er juist zekerheid gecreëerd. Aldi is verzekerd van een gegarandeerde kwantiteit en kwaliteit van rozen, voor haar eigen label met een Fairtrade keurmerk. Bovendien hebben Herburg Roses en Aldi de handen ineengeslagen om in Ziway een ‘food store’ op te zetten. Aldi draagt per zending een bedrag bij aan het leveren
van eerste levensbehoeften, alle werknemers van Herburg kunnen hun meel, olie, suiker e.d. aanschaffen tegen inkoopprijs. Waardoor er altijd beschikbaarheid is van levensmiddelen uit de eerste levensbehoeften, iets wat niet gebruikelijk is voor de bevolking. Social well-fair Op het bedrijf in Ziway zijn waterinstallaties geplaatst en een filtersysteem, zodat de mensen er dagelijks gezond drinkwater hebben. Er wordt niet alleen goed gezorgd voor onze klanten, maar we hebben ook speciale aandacht voor het lokale sociale aspect van het ondernemen. Zowel op het gebied van voeding als medische zorg en scholing’. Herburg Roses is nu bezig met
het opzetten van een school voor Ethiopische kinderen met een beperking. Of het nu gaat om kinderen die niet kunnen lopen of doof zijn of anders gehandicapt. ‘Deze kinderen worden nu eigenlijk weggestopt of juist aan de straat gezet. Door de productieactiviteiten van de bloemenindustrie zijn er in Ziway nu al 16.000 mensen aan het werk, waardoor hun gezinnen kunnen eten.’ Het is veel beter om economische projecten op te zetten, dan miljoenen euro’s weg te geven. Doordat wij ons bedrijf daar hebben opgezet, is er minder armoede. Uitdaging Het blijft elke dag een uitdaging om je verse product op tijd, met altijd dezelfde kwaliteit bij de klant te kunnen leveren, alle medewerkers betrokken te laten zijn en in het bedrijf positieve ontwikkelingen door te maken door vooruit te kijken en keuzes durven maken. Iets waar we met elkaar reuze trots op mogen zijn, omdat dit tot op heden is gelukt. Om die reden kunnen wij van Herburg Roses zeggen dat we het mooiste bedrijf van Ethiopië hebben!
Tana Flora Tana Flora is a young and ambitious project located near Lake Tana, Ethiopia. It was found in October 2011 with exporting roses to Europe. Lake Tana is the highest lake of entire Africa and can be found in the North West of the Ethiopian Highlands. This lake is actually the source of the Blue Nile river. At an altitude of 1.800 meters this grower strives to produce a high quality product for the European market. The farm currently covers 11 ha. However, plans for further expanding in the current future have already been worked out.
Tana Flora PLC
Mr. Nega Mekuanint P.O. Box 1628 Bahirdar, Ethiopia Tel. +251-920-517867 Fax +251-582-204798 Tanaflora1@ethionet.et Tanaflora2@ethionet.ec
DINSDAG 21 MAART 2017
11
Niek Bosmans
“Kansrijke ondernemers zetten zich in voor MVO en duurzaamheid” Ondernemers die serieus zaken willen doen in en met Ethiopië, zetten zich ook in voor maatschappelijk verantwoord ondernemen en opereren met respect voor de lokale bevolking. De ontwikkelingen gaan hard in dit land en er zijn volop kansen in onder meer de bloemensector. Niek Bosmans, Landbouwraad van de Nederlandse Ambassade, is een zeer ervaren diplomaat die ook actief is geweest in Zuid-Afrika, Mozambique en Swaziland.
door Joep Derksen
Vorig jaar werd Bosmans geplaatst in Ethiopië en de potentie van het land viel hem direct op: “Als je kijkt naar het klimaat, de vruchtbaarheid, de hoge gebieden en de open werkvelden die er nog liggen. Het is een land met veel klimaatzones. Je hebt altijd een passend klimaat voor wat je wilt telen.’’ Hij verwacht daarom ook, dat er de komende jaren veel animo is bij ondernemers om nieuwe bedrijven op te starten of bestaande bedrijven uit te breiden. “Dit is het moment; de uitgangssituatie is heel goed, omdat de Ethiopische overheid bezig is met een pakket aan maatregelen, dat het aantrekkelijk maakt voor ondernemers om hier te investeren.’’ Ook waar het gaat om de ontwikkelingen van weg-, rail- en luchttransport maakt Ethiopië grote stappen, en hierdoor verbetert het land haar concurrentiepositie. RUST
Het is een periode onrustig geweest in Ethiopië, maar inmiddels is in grote delen van het land de rust weer teruggekeerd. De hoop en verwachting is, dat op 8 april de noodtoestand wordt opgeheven. Bosmans blikt terug:
“Ik begon 15 juli met mijn taken hier en drie weken daarna begonnen de onrusten.’ De afgelopen jaren zijn investeerders uit verschillende landen op onverantwoorde wijze omgegaan met de belangen van de lokale bevolking. Grote stukken land werden afgeschermd, waarbij de bevolking haar gebruiksrechten verloor, vaak zonder deugdelijke compensatie.
Afpakken van land kan niet aan de orde zijn In zo’n situatie draagt de lokale bevolking de buitenlandse investeringen in zijn algemeen geen goed hart toe. Nederlandse ondernemers gaan een goede relatie aan met de lokale bevolking, maar als het algemene beeld negatief is, is er sterk de neiging om alle investeerders over één kam te scheren.” GEBRUIKSRECHTEN
Maar dat biedt dus ook kansen. Het is voor de toekomst duidelijk, dat bedrijven moeten zorgen voor goede werkomstandigheden, duurzaamheid en maatschappelijk verantwoord ondernemen. Bosmans: “Het gaat over land, en dat is
hier een emotioneel en historisch gegeven. Het afpakken van land kan niet aan de orde zijn, als Nederlandse bedrijven zich hier willen vestigen. Zelfs als boeren hiervoor gecompenseerd worden, blijft het een gevoelig onderwerp. We zijn in overleg met de Ethiopische overheid over hoe ze de grond aan kunnen bieden, met name waar het gaat om de gebruiksrechten.’’ POSITIEVE STAP
De Ethiopische overheid gaat de komende jaren vooral inzetten op het beschikbaar stellen van staatsboerderijen en militaire terreinen, waar buitenlandse investeerders hun activiteiten en productiefaciliteiten kunnen opzetten. Dat zou een positieve stap zijn, zo vindt Bosmans: “Zo kun je voorkomen, dat er problemen komen met andere, lokale, boeren die claims gaan opleggen op het gebruik van land.’’ Inmiddels lijkt het weer ‘business as usual’ te zijn in Ethiopië. Maar natuurlijk blijft het land in een fase van hervormingen. “Dat gaat stapsgewijs en het is niet zo, dat er on-
rustgevoelens er niet meer zijn. Investeren in het buitenland brengt risico met zich mee.’’, geeft Bosmans aan. De ambassade wil en kan bedrijven ‘faciliteren’ in het zaken doen en ondernemers in contact brengen met de belangrijkste beslissers. Inmiddels opereren 130 Nederlandse bedrijven in Ethiopië, waarvan 100 landbouw gerelateerd. De Nederlandse ambassade kan contacten leggen met bijvoorbeeld het Ethiopian Investment Committee; een heel belangrijke partner. VERANTWOORD
Bosmans besluit: “Nederlandse bedrijven, die duurzaam willen produceren hebben hier de toekomst. Je moet verantwoord omgaan met de omgeving, er voor zorgen dat het grondwater niet verzilt, de arbeidsomstandigheden goed zijn en dat wordt gewerkt aan gelijkheid van vrouwen. Het type ondernemers dat hier komt, zijn ondernemers die niet alleen voor het geld komen, maar ook een idee hebben om iets bij te dragen aan de ontwikkeling van het land.’’
Paspoort Niek Bosmans Het ministerie van EZ heeft 48 afdelingen op Nederlandse ambassades waar landbouwraden en landbouwattaché(e)s actief zijn. In Ethiopië is dit Niek Bosmans. Bosmans is sinds zomer 2016 actief voor Nederlandse bedrijven in de agrosector die interesse hebben voor Ethiopië. Hij heeft afgelopen jaren veel buitenlandse ervaring opgedaan bij Dienst Landelijk Gebied en RVO, onder meer op het landbouwbureau van de Nederlandse ambassade in Zuid-Afrika.