Issuu

www.tvm.nl | oktober 2026

Historisch laagwater

‘Trots op de wendbaarheid van de sector’ PLUS Douwe Jan Hoekstra: ‘Het is toch een aanslag op je schip’

Pouwel Slurink: ‘Het was voor ons echt pionieren’

Koos Biesmeijer: ‘De biodiversiteit staat onder druk’

IN DE PR AKTIJK

Stedemaeght viert dit jaar honderdjarig bestaan

COLOFON

ONDERNEMEN

Walvisvaart, vrachtvervoer, dagtochten. Het iconische zeilschip de Stedemaeght heeft het allemaal meegemaakt. Dit jaar viert het schip zijn honderdjarig bestaan. TVM Scheepvaart ging aan boord en sprak met eigenaar Pouwel Slurink. “De Stedemaeght wordt door velen beschouwd als één van de mooiste schepen van het IJsselmeer.”

Voor een grootschalig project om de biodiversiteit in Nederland beter in kaart te brengen wil Naturalis gaan samenwerken met de binnenvaart. TVM Scheepvaart ging in gesprek met wetenschappelijk directeur Koos Biesmeijer.

De lage waterstanden waren deze zomer een groot probleem voor de binnenvaart. De vaardiepte daalde door aanhoudende droogte, waardoor schepen minder zwaar konden worden beladen. Maira van Helvoirt, directeur KBN, blikt terug op een bewogen periode.

‘Binnenvaart van grote waarde voor beter beeld van biodiversiteit’

TVM Scheepvaart is een periodieke uitgave van Coöperatie TVM U.A. voor scheepvaartleden van de TVM groep die drie keer per jaar verschijnt. Eindredactie: Mayke de Munnik Hoofdredactie: Stefanie Kinds Redactie: Tomas Riemens, Judith Berghuis e.a. Fotografie: Matty van Wijnbergen, Glenn Wassenbergh en Gerlinde Schrijver Vormgeving: Wouter Nijman | www.nijman.frl

2 | TVM SCHEEPVAART

Laagwater zorgt voor turbulente zomer

Redactieadres: TVM verzekeringen | Van Limburg Stirumstraat 250 7901 AW Hoogeveen | postbus 130 | 7900 AC Hoogeveen +31 (0)528 29 29 99 | communicatiemarketing@tvm.nl info@tvm.nl | www.tvm.nl | @tvmnl en @tvmalert www.facebook.nl/tvmverzekeringen Voor al uw verzekeringsvragen kunt u contact opnemen met TVM verzekeringen, afdeling scheepvaart, 0031 (0) 528 29 27 50

VAN DE

DIRECTIE

Robuust

Douwe Jan Hoekstra vervoert al jaren met veel plezier vooral schroot. Een portret van de binnenvaartondernemer.

In juli werd het jaarlijkse SKS-kampioenschap Skûtsjesilen gehouden. TVM Scheepvaart was op de eerste wedstrijddag aanwezig op de salonboot De Veerman van Kampen om het Skûtsje van Leeuwarden aan te moedigen.

Stuwadoorsschade kan grote gevolgen hebben. Maar veel problemen zijn te voorkomen. Rob Jans, scheepsexpert, vertelt.

COÖPERATIE

Skûtsjesilen: topsport en geschiedenis

Expert aan het woord

Judith Cok is sinds september de nieuwe CCO van TVM. Ze kijkt ernaar uit om samen met leden, klanten en collega’s verder te bouwen aan de toekomst van TVM.

Goede communicatie is niet de kunst van zo weinig mogelijk woorden, maar van de juiste woorden. Peter van Dam licht het toe.

Nieuwe CCO TVM

Column

De ontmoetingsruimte van het nieuwe multifunctionele complex Sport en Spel Reek ontving een cheque van de TVM foundation.

Ghita Timmer-Jansen werkt aan producten en voorwaarden die aansluiten bij de dagelijkse praktijk van ondernemers. Ze beantwoordt hierover vijf vragen.

TVM foundation

De Vijf Vragen

Overname van (delen van) artikelen is toegestaan met schriftelijke toestemming van de redactie en mits de bron wordt vermeld. Overname van foto’s en/of illustraties is niet toegestaan.

Transport over water houdt Nederland draaiende. Tegelijkertijd staat de binnenvaart voor grote en structurele veranderingen. Nieuwe regelgeving, stijgende kosten, extreem weer en internationale onrust zijn dagelijks merkbaar. Juist in tijden van verandering, blijkt hoe belangrijk het is dat we als sector samenwerken. Deze zomer maakte het historisch lage water die noodzaak opnieuw zichtbaar. Door de beperkte vaardiepte konden schepen minder lading meenemen, ontstond extra druk op logistieke ketens en werden vaarwegen en havens zelfs tijdelijk gestremd. De sector liet haar kracht zien door snel creatieve oplossingen te vinden. Klimaatbestendige vaarwegen zijn van groot belang voor de toekomst van de binnenvaart. De gevolgen van het lage water onderstrepen dat toekomstbestendige vaarwegen om een brede blik vragen. Daarbij gaat het niet alleen om voldoende water en goed onderhouden infrastructuur, maar ook om de kwaliteit van de natuur langs onze vaarwegen. Biodiversiteit speelt daarin een belangrijke rol. Naturalis wil de Nederlandse biodiversiteit beter in kaart brengen en ziet daarbij een bijzondere kans voor de binnenvaart. Schepen varen immers dagelijks door uiteenlopende natuurgebieden. Wetenschappelijk directeur Koos Biesmeijer vertelt hierover in dit magazine.

‘Extra druk op logistieke ketens, vaarwegen en havens werden zelfs tijdelijk gestremd’ Verder kunnen we melden dat Judith Cok is benoemd tot onze nieuwe Chief Commercial Officer. Met haar ervaring, klantgerichtheid en verbindende kracht bouwen we verder aan TVM als verzekeraar, kennispartner en dienstverlener. Vooruitkijken betekent ook risico’s zoveel mogelijk voorkomen. Schade tijdens het laden en lossen is niet altijd te voorkomen, maar goede voorbereiding kan het risico wel aanzienlijk verkleinen. Duidelijke afspraken over verantwoordelijkheden, zorgvuldige communicatie en alertheid tijdens het proces vormen daarbij een belangrijke basis. U leest er meer over in dit magazine. Als coöperatie blijven we dicht bij onze leden. We denken mee over de uitdagingen van vandaag en werken samen aan oplossingen voor morgen. Ik wens u veel leesplezier. Frans Niemeijer directeur Scheepvaart TVM SCHEEPVAART | 3

DOUWE JAN HOEKSTRA MAAKT WERK VAN SCHROOT

‘Het is toch een aanslag op je schip’

Als het begrip ‘nuchtere Fries’ niet had bestaan, dan had Douwe Jan Hoekstra het hoogstpersoonlijk uitgevonden. De boerenzoon uit Oudemirdum is eigenaar van twee containerschepen, de Odin en de Balder, en vaart al jaren met veel plezier vooral schroot. "Het zijn vierkante schoenendozen, er zit weinig sierlijks aan.” tekst: Johan Boef beeld: Gerlinde Schijver

4 | TVM SCHEEPVAART

TVM SCHEEPVAART | 5

et terrein van Riwald Recycling op het verlaten haventerrein van Beverwijk oogt onheilspellend in de naderende avondschemer: piramides van metaalafval, resten van staalskeletten en half geroeste gedemonteerde machineonderdelen tekenen zich scherp af tegen de heldere lucht. Aan de kade ligt het schip de Balder volgeladen klaar, de bulten schroot torenen hoog boven het ruim uit.

‘Iedereen was met de schrik vrijgekomen’ “Hoe wil je de koffie?”, vraagt Douwe Jan Hoekstra gastvrij. De 36-jarige schipper, met twee oorbelletjes in het linkeroor, stelt voor om in de stuurhut plaats te nemen, met uitzicht op een eindeloze kluwen metaal. "De hoofdzaak is altijd schroot”, vertelt hij met een blik op de hoog opgetaste lading, de koffiemok in de hand. "Meestal nemen we bouwstoffen van de zeehavens het binnenland in en gaat schroot van de binnenhavens naar de zeehavens.” Het is een wereld waar hij inrolde, dankzij een buurman die in de zee-

vaart zat. Geen familiegeschiedenis in de scheepvaart, geen ouders die hem het vak leerden, maar aansprekende verhalen over een wereldje dat hem trok. Dus toog hij op een goed moment van de boerderij van zijn ouders naar de zeevaartschool in Harlingen. "Mijn ouders waren boer. Ik kom tussen de koeien weg, om het zo maar te zeggen”, vertelt hij op serieuze toon, maar met lachende ogen. "De zeevaartschool was een beetje een vooropleiding, daar kreeg ik automatisch mijn papieren voor de binnenvaart als matroos. Een kameraad van mijn broer kocht toen zijn eerste schip. Hij vroeg of ik in de schoolvakanties mee wilde. Dat was in 2006 of 2007. Toen ben ik met hem meegegaan. In 2017 had ik mijn laatste werkdag bij hem en ben ik voor mezelf begonnen.”

Zoektocht

"Het doel om voor mezelf te beginnen heb ik altijd gehad”, vervolgt hij zijn verhaal. Een lange zoektocht naar een eigen schip leverde aanvankelijk maar weinig op, tot hij een schipper tegen het lijf liep die het wel met hem zag zitten. "Die man wilde met pensioen. Er stond bij de advertentie dat financiering mogelijk was. Ik was al zo vaak afgewezen.

Ik dacht: ik bel gewoon, even een praatje maken. Dat werd toen mijn eerste schip. Die man is nog steeds investeerder en hij regelt het werk ook. Al die bevrachtingen bleef hij doen en dat doet hij nog steeds. Hij regelt het werk. En in principe is hij zo’n beetje onze bank. Daardoor heb ik niks met banken te maken.” En met een knipoog: "Gelukkig.” Het betekende voor Hoekstra de kennismaking met het vervoer van schroot. "Ik heb ook zijn werk overgenomen. Ik kreeg toen verkering en toen hebben we een tijdje met z’n tweeën gevaren. Het eerste schip was toen al weg en we gingen naar een iets groter schip.” Met de komst van kinderen veranderde er het nodige. Een schippersinternaat voor de kinderen zag het stel niet zitten, dus ging Hoekstra voor de systeemvaart. "Twee weken op, twee weken af. We kwamen toen bij Riwald terecht, waar ik nog steeds voor vaar. Die waren wel te spreken over mij. Ze vroegen op een gegeven moment of ik zin had om een schip over te nemen. Dat was een paar maten groter. Maar omdat we toch naar de systeemvaart wilden, hadden we een groter schip nodig om meer tonnen te vervoeren. Zodoende zijn we daar terechtgekomen. We hebben een schipper erbij aangenomen die gelukkig nog steeds in dienst is.”

DE BALDER

Scheepstype: containerschip Bouwjaar: 1962 Werf: Rupelmonde Afmetingen: 98 meter lang, 11 meter breed Maximale diepgang: 3.25 meter Laadvermogen: 2640 ton Motoren en vermogen: twee Scania Stage 5 motoren, twee keer 700 pk

6 | TVM SCHEEPVAART

Brand

Met een tweede schip gingen de zaken voorspoedig. Toch ging niet altijd alles van een leien dakje. Een flinke brand in de machinekamer van de Balder een jaar geleden was een flinke kink in de kabel. "Ik zat in de auto toen de schipper belde. ‘Volgens mij hebben we brand’, zei hij. Alle schermen waren uitgevallen en ook de besturing, terwijl we aan het varen waren. Dus hij de machinekamer in. Daar kwam zwarte rook uit. Ik zei: ‘Bel de brandweer en meld het bij de verkeerspost.’ Ze hebben toen van alles gedaan: lucht afsluiten, de machinekamer uit, zo’n beetje het hele brandplan. Dan komt Rijkswaterstaat aan boord en die nemen in principe alles van je over. Ik moest een bergingsdienst bellen, want het schip moest weg. Daar vroegen ze of ik de verzekering al had ingelicht. Dus ik heb toen TVM gebeld. Die hebben gelijk een expert gestuurd. Vanuit de haven kwamen ze met een sleepboot.” Eenmaal op het schip zag Hoekstra dat de ravage groot was. "Het vuur was al uit. De hele machinekamer was weg, maar iedereen was met de schrik vrijgekomen. Maar goed, het schip dreef nog en de woning was intact. Het was niet overgeslagen, daar was ik heel bang voor. Ik had eerder aan de matroos gevraagd of hij aan de vloer wilde voelen hoe heet alles werd. Aan de hand daarvan kon ik toen al opmaken dat het vuur alweer uit was. Maar dat was wel een hele toestand.” Met een compleet opgeknapte machinekamer is het schip inmiddels weer volledig in de vaart. "We hebben nu een heel goed jaar”, stelt hij vast, waarbij de lage waterstanden hem indirect voordeel opleverden. "Ik ben niet echt een rivierenman. Veel schippers vliegen de rivieren op, want daar is veel geld te verdienen. Maar wij hebben er niet het ideale schip voor. Het is vierkant en niet het mooist gestroomlijnd om met een lage waterstand te varen. Laat iedereen de rivieren maar opvliegen, dan komen hier te weinig schepen en gaan de prijzen ook hier een beetje omhoog. Dan verdien ik het hier wel mee, zeg maar.”

Robuust

Het geeft Hoekstra de gelegenheid bij zijn leest te blijven: de schrootvaart. Lekker rechttoe rechtaan, zelfs de vorm van de schepen past bij zijn filosofie. "Het zijn eigenlijk vierkante schoenendozen, er zit weinig sierlijks aan. Ik

Douwe Jan Hoekstra

vind dat wel wat hebben. Het is robuust. Er komt echt wat aanvaren. En het past wel bij het werk wat we doen, vind ik. Het is niet het meest superieure. Maar we nemen relatief veel tonnen mee op diepgang, doordat ze zo vierkant zijn.” "Verder zijn ze niet gestroomlijnd, niet snel en niet plat”, somt hij grinnikend een aantal ‘kwaliteiten’ op. "Het is het eigenlijk allemaal nét niet. Schroot doet toch een aanslag op je schip. Ik heb er mijn vorige schip best wel mee gesloopt. Dat had een iets kleiner ruim, dus duwden we het met de kranen wat aan. Als je dan vijf jaar later op de scheepswerf komt, dan zie je allemaal plooien en moeheidsbreuken onderin zitten en weet je dat je weinig hebt verdiend met die kleine 100 ton

die ze er extra op gooien. Als je een heel mooi strak schip hebt en het is niet je dagelijkse ding, dan zou ik het ook niet willen. Ik heb gewoon mijn

‘Het is robuust, er komt echt wat aanvaren’ keus gemaakt: ik doe schroot. Het schip ziet er wat minder florissant uit dan vele anderen, dat weet ik. Maar wij kunnen het mooi combineren. Niet iedereen wil schroot varen, dus daarom zitten wij eigenlijk best goed < in het wereldje.” TVM SCHEEPVAART | 7

DIRECTEUR KBN MAIRA VAN HELVOIRT BLIKT TERUG OP EEN DROGE EN TURBULENTE ZOMER

‘Trots op de wendbaarheid van de sector’ Zonder transport staat alles stil, het is een slogan waar Maira van Helvoirt jaloers op is. Want wat geldt voor het vrachtvervoer over de weg, gaat net zo goed op voor de binnenvaart. Afgelopen zomer waren we griezelig dichtbij zo’n stilstand. Hoe heeft zij de periode van droogte beleefd en welke lessen kan de beroepsvaart hieruit trekken? “De sector is heel goed in het bedenken van creatieve oplossingen.”

tekst: Johan Boef beeld: Glenn Wassenbergh

en zeer geringe vaardiepte op de Rijn en Waal en uiteindelijk zelfs de afsluiting van het Twente kanaal en de haven van Deventer: voor KBN-directeur Maira van Helvoirt was het in meerdere opzichten een hete zomer. “We hebben een hele turbulente zomer achter de rug”, zo blikt Van Helvoirt terug in het hoofdkantoor van Koninklijke Binnenvaart Nederland in Zwijndrecht. Op de achtergrond varen tankschepen, duwboten en een pontje op en over de Oude Maas, met het oude centrum van Dordrecht als achtergronddecor. Niets wijst erop dat we een historisch droge zomer achter de rug hebben en dat de waterstanden nog lang niet op het oude peil zijn. “Normaal gesproken zijn de zomers relatief rustig”, legt Van Helvoirt uit. “Het hele vergadercircuit waar wij deel van uitmaken komt tot stilstand,

helaas al een paar keer eerder met dit bijltje gehakt. In 2018 en 2022 was er ook extreem laagwater. Dat hebben we nu weer dunnetjes overgedaan. We hebben vooral heel veel media te woord gestaan. Onder het motto ‘never waste a good crisis’ was het een uitgekiende gelegenheid om de relevante stakeholders, maar ook gewone burgers, te informeren over het belang van de binnenvaart. We zijn een bedrijfstak die een beetje onzichtbaar is. En onbekend maakt onbemind. Wij zeggen altijd: zonder binnenvaart vallen productieprocessen stil en krijgen we lege schappen in de winkel. Deze zomer is dat ook bijna gebeurd.” Hoe heeft KBN zich afgelopen zomer ingezet voor de binnenvaart? “Gedurende de hele laagwaterperiode hebben we een wekelijks zogeheten droogteoverleg gevoerd met het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en met Rijkswaterstaat, waarbij zij aangeven hoe de vlag erbij hangt, wat de verwachtingen zijn en wat de waterstanden zijn op verschillende plekken. Om te kunnen beoordelen wat ons de komende weken te wachten staat. Omgekeerd geven wij ook feedback op issues waar wij tegenaan lopen. Er zijn verschillende belanghebbenden die allemaal een beroep doen op dat schaarse water, om bijvoorbeeld te voorkomen dat dijken instorten. Rijkswaterstaat bepaalt hoe het schaarse water verdeeld wordt tussen de belanghebbenden en kan aan een ventiel

‘In 2018 en 2022 was er ook extreem laagwater’ dus dat zijn periodes waarin we even wat achterstanden kunnen wegwerken en meer tijd hebben om bij de leden op bezoek te gaan. Dat soort dingen.” Het liep anders, dat is niemand ontgaan. Dat het voor Van Helvoirt en haar organisatie alle hens aan dek was, wellicht ook niet. “We hebben 8 | TVM SCHEEPVAART

draaien dat bepaalt hoeveel water er naar links en hoeveel naar rechts gaat, om het zo te zeggen. Rijkswaterstaat en andere gebruikers hebben echt geprobeerd om mee te denken en ervoor te zorgen dat de binnenvaart zo lang mogelijk door kon varen. Zo heeft een Waterschap tijdelijk genoegen genomen met minder water, zodat wij met wat meer water langer door konden varen.” Wat heb je concreet kunnen doen voor de achterban? “De sector zelf is heel creatief in het bedenken van oplossingen. Van kleine bedrijven zoals een echtpaar dat samen een schip exploiteert tot grote multinationals met vele tientallen tot zelfs honderden schepen. Wat we gezien hebben is dat een aantal grote bedrijven bijvoorbeeld in Duisburg hubs gingen inrichten. Ik praat nu over containervaart vanaf Rotterdam. Vanaf Duisburg werd alles per spoor of weg verder uitgevent. In Kaub, de bottleneck in de Rijn, gebeurde iets vergelijkbaars. Een grote partij als Thyssenkrupp Veerhaven, met eigen duwboten, vaart grote hoeveelheden kolen en erts naar het Ruhrgebied. Die staken te diep om nog te kunnen varen. Ze zijn dat hele volume met motorschepen gaan vervoeren. De sector komt dus zelf al met oplossingen en past zich aan. Wat wij wel hebben gedaan, is overleg met regionale overheden. ‘Kunnen we die sluis niet wat langer openhouden? Als we nou dit doen, kunnen we de binnenvaart dan niet wat langer laten doorvaren?’ >

Maira van Helvoirt

Op dat soort bijdragen hebben we ons vooral gericht.” Uiteindelijk kwam het in het geval van het Twentekanaal toch tot een afsluiting. Dat was een onaangename verrassing. “We hadden op een donderdagmiddag een droogteoverleg. We hadden het overleg nog niet afgesloten of het bericht kwam dat het Twentekanaal gestremd was. Het was een donderslag bij heldere hemel. We hadden net het overleg gehad en er was met geen woord over gerept. De deelnemers aan dat overleg waren hierdoor ook overvallen. Dat is een voorbeeld van hoe het niet moet, de sector was niet van tevoren geraadpleegd. We kregen een paar uurtjes respijt om alle 10 | TVM SCHEEPVAART

schepen die daar lagen snel uit dat kanaal te krijgen, voor het definitief dicht ging. Twee schippers waren met vakantie en voor hen was het jammer. Die hebben daar wekenlang opgesloten gelegen. Daarom hebben we aangedrongen op evaluaties achteraf.” Wat verwacht u van die evaluaties? “Een van de dingen die geëvalueerd moeten worden is de hele crisisstructuur. Functioneert die adequaat? Zo’n escalatieladder, die moeten we evalueren. Ik wil overigens niet vervelend doen richting Rijkswaterstaat. Want ik zie ook dat dit zo’n extreme situatie was dat zij ter plekke moesten bedenken hoe ze het gingen regelen. Er zijn allerlei theoretische escalatiemodellen.

De hiërarchie die bedacht is als er keuzes gemaakt moeten worden, waar het schaarse water heen gaat en wie er bovenaan de pikorde staat, ze hadden daar in de praktijk op deze manier nog niet mee te maken gehad. We zien ook dat Rijkswaterstaat erg zijn best heeft gedaan om de scheepvaart zo lang mogelijk te ontzien.” Waar zet KBN op in waar het gaat om het veiligstellen van een toekomst waarin we vaker met droogte te maken krijgen? “Zodra we met laagwater te maken krijgen, kunnen we daar niks aan doen. We kunnen niet ter plekke meer water erbij toveren. Wat we wel kunnen, is erop aandringen dat er goede maatregelen genomen worden. We hebben

als KBN daarom een vooruitblik ontwikkeld op hoe je klimaatadaptieve vaarwegen kunt inrichten. Dat noemen we in de volksmond onze laag watervisie. Het is belangrijk daar nu al mee te beginnen, want het heeft een lange doorlooptijd. We hebben een aantal voorstellen gedaan waarbij stakeholders worden aangesproken. De overheid is in principe de instantie die verantwoordelijk is voor de instandhouding van de infrastructuur. Maar het is niet zo dat we daar een boodschappenbriefje kunnen indienen. Daar is geen geld voor en zo werkt het niet. Maar als het gaat om aanleg en slim onderhoud, dan is de overheid wel aan zet. Slimmere planning, meer efficiëntie: daar kan

een hoop mee gewonnen worden. Zelf kijken we naar hoe we schepen anders kunnen bouwen, zodat ze bij laagwater kunnen blijven doorvaren. Bijvoorbeeld een andere rompvorm, waarbij je met minder diepgang toch meer kunt meenemen.” Welke lessen van de afgelopen droogteperiode zijn er te leren? “Dat moeten die evaluaties nog uitwijzen: wat goed ging en wat niet. Wat mij wel is opgevallen en daar ben ik ook trots op, is de wendbaarheid van de sector en de flexibiliteit om dingen anders en slimmer te doen. Om zo toch zo lang mogelijk aan de gang te blijven.

Onderhuids weet ik dat natuurlijk al langer, maar het is leuk om te zien dat in een situatie als deze de sector er gewoon staat en er het beste van

‘De sector komt zelf al met oplossingen en past zich aan’ maakt. Dus wat we kunnen leren voor de toekomst? Nou, dat dit de flexibiliteit is die de binnenvaartsector kan bieden. Daar verdient de binnenvaart < een compliment voor.” TVM SCHEEPVAART | 11

POUWEL SLURINK OVER ZIJN HISTORISCHE DRIEMASTER

‘Ik voel me schatbewaar Het iconische zeilschip de Stedemaeght viert dit jaar zijn honderdjarig bestaan. Sinds enkele jaren is Pouwel Slurink de trotse eigenaar van de driemastbark, die zijn ouders 35 jaar geleden bij toeval ontdekten. “De Stedemaeght wordt door velen beschouwd als één van de mooiste schepen van het IJsselmeer.” tekst: Natasja Weber beeld: Glenn Wassenbergh

12 | TVM SCHEEPVAART

der van de Stedemaeght’

p een steenworp afstand van boekingskantoor Naupar van Pouwel Slurink baadt de Stedemaeght deze september ochtend in de Bataviahaven van Lelystad in het zonlicht. De historische driemaster met een lengte van zestig meter en 18 zeilen staat te boek als het vlaggenschip van de historische bruine vloot. Dit jaar viert de Stedemaeght van eigenaar Slurink zijn honderdjarig bestaan, een bijzonder jubileum voor een bijzondere driemastbark. “De Stede maeght wordt door velen beschouwd als één van de mooiste schepen van het IJsselmeer”, zegt Slurink, terwijl hij wijst op de traditionele, dwarsgetuigde lijnen van het schip. Binnen in de driemaster die plaats biedt aan 180 gasten (geen slaapvertrekken), straalt alles allure en vakwerk uit. Van de stijlvolle salon met

een kersenhouten betimmering tot de trap met houten lambrisering en het gezellige, chique restaurant. “Er zit hier zóveel handwerk in, dat is echt fantastisch gedaan door de scheeps timmermannen”, vertelt Slurink. “Op een schip is niks hetzelfde, kijk maar naar de ramen. Elk raam is net weer iets anders omdat er een beetje verloop in zit.”

Rijke geschiedenis

Pouwel Slurink (50) is sinds 2023 eigenaar van de Stedemaeght nadat zijn ouders het zeilschip in 1992 hadden gekocht en Pouwels oudste broer Jan Allard het tussen 2016 en 2023 in zijn bezit had. De honderd jaar oude driemaster kent een rijke geschiedenis. Het schip is in 1926 in Noorwegen onder de naam Pol IV gebouwd als een stoomschip voor de

walvisvangst; het werd uitgerust met een harpoeneerkanon op het voordek. Na ruim twintig jaar op walvissen gejaagd te hebben, turnde de nieuwe Zweedse eigenaar het om in een vrachtschip. Vanaf 1965 voer het schip

‘Het was voor ons echt pionieren’ (dat in het verleden vele verschillende namen heeft gekend) als kustvaarder onder de Deense vlag. Tijdens een vakantie in Denemarken, begin jaren negentig, zag de familie Slurink het casco van het schip > TVM SCHEEPVAART | 13

in een haven liggen en was direct onder de indruk. Slurinks ouders runden destijds een bunkerstation en een boekingskantoor voor de verhuur van traditionele zeilschepen; de Hanzestad Compagnie in Kampen. “Mijn ouders waren meteen weg van het schip dat ze

‘Meerdere keren per jaar ontvang ik bedankmailtjes van families’ in Denemarken hadden ontdekt, vooral door de mooie lijnen. Ze kochten het schip en wilden het ombouwen tot een zeilschip.” Het was de tijd dat de zakelijke tochten steeds meer in zwang raakten, weet Slurink. “Voorheen verhuurden we veel traditionele zeilschepen voor meerdaagse tochten waar wel 34 personen konden overnachten. Begin jaren negentig werd het accent verlegd

Pouwel Slurink

14 | TVM SCHEEPVAART

naar bedrijfsuitjes en bruiloften. Mijn ouders hadden al langere tijd het plan om een schip te bouwen met meer horecafaciliteiten, met een betere keuken, grotere verblijven en geen slaapaccommodaties meer. Dat moest de Stedemaeght worden.” Het schip kwam in 1992 naar de Loswal in Kampen waar een flinke klus wachtte. “Ik was een jaar of zestien en mijn vakantiebaan bestond dat jaar uit het slopen van de oude hutten en het interieur. Samen met een vriend heb ik dat de hele zomer gedaan, ik geloof niet dat ik ooit een leuker bijbaantje heb gehad”, vertelt Slurink met een glimlach. Hierna werd het schip – dankzij het netwerk van de familie in Kampen – stap voor stap opgebouwd. Twee jaar later was de metamorfose compleet en werd de statige driemaster omgedoopt tot ‘de Stedemaeght’. Toenmalig kroonprins Willem-Alexander mocht op 19 april 1994 het eerste zeil hijsen; het was toevallig ook de achttiende verjaardag van Slurink.

Economie studeren

De jongste van de drie zoons van het gezin Slurink had op dat moment geen ambities om te gaan werken in het familiebedrijf. “Ik hielp in vakanties wel mee met het schilderwerk, de betalingen aan boord en deed wat werk op kantoor. Maar ik had heel andere plannen, ik ging economie studeren in Amsterdam en wilde iets gaan doen in de financiële markten.” Pouwels middelste broer Gerald nam begin deze eeuw het boekingskantoor van zijn ouders over. “Het was de tijd van de opkomst van internet en ik hielp Gerald met zoekmachine- optimalisatie. In 2003 verhuisden de vloot en het kantoor naar de haven van Lelystad en toen heb ik mijn broer een jaar geholpen in het bedrijf. Na een tijdje vroeg hij of ik wilde blijven. Ik vond de financiële wereld wat oppervlakkig en wist dat ik daar niet in verder wilde. Ik houd ervan om structuren te zien in chaos en dat trok me in de begintijd van internet heel erg aan. Internet bood ons bedrijf veel kansen.” De Hanzestad Compagnie was begin deze eeuw een pionier in de haven van Lelystad. “Er was hier bijna niks,

DE STEDEMAEGHT Bouwjaar: in 1926 gebouwd in Noorwegen als walvisjager Lengte: 60 meter Zeilen: 18 zeilen, in totaal 1000 m2 zeil Capaciteit: maximaal 180 gasten Eigendom: sinds 1992 in bezit van de familie Slurink, sinds 2023 is Pouwel Slurink eigenaar Activiteiten: verzorgt dagtochten, bedrijfsevents en particuliere feesten alleen een dijk, een kleine versie van Bataviastad en de Bataviawerf. Verder liepen hier alleen maar konijnen rond”, blikt Slurink terug. “Wij lagen hier toen met zo’n 25 à 30 schepen, die we niet in eigendom hadden maar die door ons bemiddeld werden. Verder was er helemaal niks, de afmeervoorzieningen waren nog zeer beperkt. Het was voor ons echt pionieren.” Inmiddels zijn we 23 jaar verder en is de Bataviahaven in Lelystad uit gegroeid tot een bloeiende haven. Het boekingskantoor van Slurink heeft ook niet stilgezeten. Na de overname van Zeilvaart Enkhuizen veranderde hij de naam van Hanzestad Compagnie in 2009 in Naupar (Nautische Partners). Nog altijd biedt de onder-

neming met uiteenlopende zeilschepen meerdaagse tochten aan op het IJsselmeer en Markermeer.

Schatbewaarder

De Stedemaeght richt zich puur op dagtochten, bedrijfsuitjes en particuliere feesten. Sinds 2023 is Pouwel Slurink de trotse eigenaar van de iconische driemaster. “Mijn ouders hebben in het verleden veel schepen gebouwd en weer doorverkocht voordat ze een meter hadden gevaren, maar de Stedemaeght is altijd in onze familie gebleven”, zegt Slurink. “Voor mij voelt het alsof ik mag oppassen op een prachtig schip. Ik voel me meer de schatbewaarder dan de eigenaar. Het kost me wel de nodige > TVM SCHEEPVAART | 15

VERRE VOORVADER EN NAAMGENOOT BOOD IN 19E EEUW AL ZEILTOCHTEN AAN Pas enkele jaren geleden ontdekte de familie Slurink dat een verre voorvader, genaamd Pouwel Slurink, al in de 19e eeuw toeristische chartertochten van de bruine vloot aanbood. De bekende Franse schrijver en kunsthistoricus Henry Havard maakte in 1874 een reis over de Zuiderzee met de tjalk ‘Hermina’ van Pouwel Slurink en schreef daar een boek over: Voyage aux villes mortes du Zuiderzée. “Mijn vader kwam hier een paar jaar geleden achter toen hij een oude krantenadvertentie had gevonden in het dagblad Het Nieuws van de Dag”, vertelt Pouwel Slurink junior. In de advertentie werd reclame gemaakt voor ‘een reis langs de Zuiderzee met daartoe perfect ingerichte nieuwe Tjalken’ waar onder anderen Henry Havard gebruik van heeft gemaakt. Slurink: “Het gaat om mijn over-, over-, overgrootvader Pouwel Slurink uit Zwartsluis. Echt heel grappig, het commercieel verhuren van schepen moet toch in ons bloed zitten.”

tijd, moeite en geld voor onderhoud, maar hopelijk kan de Stedemaeght op termijn overgaan naar een volgende generatie. Of misschien wordt er in de toekomst een stichting in het leven

voor dagtochten naar bijvoorbeeld Urk, Volendam of Hoorn en voor feesten en partijen. Zelf vierde Slurink zijn bruiloft op het schip dat afgelopen jaar ook een trekpleister was op SAIL Amsterdam. De koninklijke familie heeft vanaf de officiële doop door toenmalig Prins Willem-Alexander in 1994 tot op heden een voorname rol gespeeld in de geschiedenis van de Stedemaeght. Bij het 25-jarige regerings jubileum van koningin Beatrix in 2005 kwam de majesteit aan boord van het zeilschip en tijdens de inhuldiging van koning WillemAlexander op 30 april 2013 nam de Stedemaeght deel aan de Konings-

‘Het is echt fantastisch gedaan door de scheepstimmermannen’ geroepen die zich over dit historische schip wil ontfermen.” Bedrijven en particulieren kunnen het zestig meter lange schip huren 16 | TVM SCHEEPVAART

vaart op het IJ in Amsterdam. Slurink zou het ontzettend leuk vinden als de koninklijke familie volgend jaar op Koningsdag in Lelystad het schip opnieuw kan vereren met een bezoekje. Het zijn stuk voor stuk bijzondere momenten voor de Stedemaeght maar op de vraag welke gedenkwaardige herinnering er voor Slurink uitspringt, hoeft hij niet lang na te denken. “Meerdere keren per jaar ontvang ik bedankmailtjes van families die de laatste wens van hun vader of moeder in vervulling hebben zien gaan met een tochtje op de Stedemaeght. Het is geweldig dat wij daar met ons prachtige schip aan kunnen bijdragen. Daar < doen we het allemaal voor.”

COLUMN

Kort van stof Kort, duidelijk, functioneel. Dat moet commu nicatie in het scheepvaartverkeer zijn. Geen ellenlange gesprekken over de marifoon, maar duidelijk zeggen wat de bedoeling is. Dit is het plan, zo gaan we elkaar passeren. De ander zit niet te wachten op een uitgebreide verhande ling over waarom u hem wil voorbijlopen, maar wil alleen weten dat en waar u hem wil voorbij lopen, om er samen voor te zorgen dat dit zonder schade voor elkaar komt. Communicatie in het scheepvaartverkeer en hoe advocaten communiceren, dat is nogal een verschil. Dat is ook wel verklaarbaar. De oploper en de opgelopene kennen de vaarregels, spreken dezelfde taal van de navigatie, hebben kennis van de omstandigheden ter plaatse en begrijpen de gevolgen van bepaalde manoeuvres. Enkele korte mededelingen kunnen dan voldoende zijn. In bepaalde situaties ontbreekt ook de tijd om uitgebreid te zijn; alleen snelle communicatie zonder omwegen voorkomt dan ellende. Maar dat een schipper minder weet van de regels over aansprakelijkheid bij aanvaring dan ik als advocaat, is ook weer niet zo gek. En dat vraagt dat ik hem daarover informeer, wat niet met een enkel woord mogelijk is. Omgekeerd: vanuit haar ervaring – ja, ik voer ter afwisseling een vrouwe lijke schipper op; die zijn er gelukkig ook – heeft de schipper ongetwijfeld meer te vertellen over waarom zij heeft gevaren zoals zij heeft gedaan. Wil de advocaat dit goed kunnen doorgronden, dan is het nodig dat zij uitgebreid haar verhaal

JURIST PETER VAN DAM

doet, veel uitgebreider dan zij over de marifoon heeft gecommuniceerd. En waar je de rechter niet hoeft uit te leggen hoe het recht in elkaar steekt, moet deze wel worden meegenomen in een complex feitenpatroon dat voor de schippers vanzelfsprekend is, maar voor de rechters als ‘buitenstaander’ niet. In die gevallen wordt het riskant om kort van stof te zijn. Een langer betoog is dan geen teken van zwakte, maar van goed je werk doen. Goede communicatie is niet de kunst van zo weinig mogelijk woorden, maar van de juiste woorden. Dat geldt zowel in de stuurhut als achter het bureau van de advocaat. Moeilijk blijft het, zo leert de praktijk. Aanvaringen met als oorzaak een gebrek aan heldere

‘Begrijpen wij elkaar eigenlijk wel?’ communicatie komen geregeld voor. Ook als advocaat kun je wel eens verrast worden als de advocaat van de andere partij of de rechter een stelling anders blijkt te begrijpen dan je bedoelt. Je had het toch zo mooi opgeschreven – dacht je. Zowel op het water als in het recht is het dan ook goed om bij de ander na te gaan: begrijpen wij elkaar eigenlijk wel? Dat voorkomt ongelukken.

Peter van Dam is partner bij Van Dam & Lolkema Advocaten. Met zijn ruime ervaring in het binnen vaarten verbintenissenrecht staat hij al vele jaren cliënten uit de beroeps- en pleziervaart bij. Zelf een vraag? pvd@vandamlolkema.nl

TVM SCHEEPVAART | 17

NATURALIS ZOEKT CONNECTIE MET BINNENVAARTSCHIPPERS

‘Binnenvaart van grote waarde voor beter beeld van biodiversiteit’ Voor een grootschalig project om de biodiversiteit in Nederland beter in kaart te brengen wil onderzoeks instituut Naturalis gaan samenwerken met de binnenvaart. “Hoe gaaf zou het zijn als binnenvaartschippers een speciale sensor op hun schip willen bevestigen die beelden, geluiden of dna kan registreren?” tekst: Natasja Weber beeld: Matty van Wijnbergen

18 | TVM SCHEEPVAART

TVM SCHEEPVAART | 19

e staat van de biodiversiteit in Nederland en de binnenvaartsector hebben meer raakvlakken dan menigeen op het eerste gezicht zou vermoeden. Via een grootschalig project van kennisinstituut Naturalis Biodiversity Center hoopt wetenschappelijk directeur Koos Biesmeijer van Naturalis een brug te slaan met de wereld van de binnenvaart waar uiteindelijk iedereen profijt van zal hebben. “Naturalis wil met diverse partijen een pilot starten om beter in kaart te brengen hoe het ervoor staat met de biodiversiteit én hoe we de ver-

‘De natuur weet me iedere keer te verrassen en inspireren’ scheidenheid aan leven beter kunnen beschermen”, licht Biesmeijer toe. “Dat doen we met speciale sensoren in het veld die zijn voorzien van een camera, microfoon en een dna-sniffer om dna uit de lucht te kunnen halen. Dit zouden we ook graag willen doen op plekken waar geen mensen zijn.

Hoe gaaf zou het zijn als binnenvaartschippers zo’n speciale sensor op hun schip willen bevestigen waarmee automatisch beelden, geluiden of dna kunnen worden geregistreerd? Binnenvaartschepen varen immers door de natuur en komen overal langs. Met behulp van speciale sensoren kunnen ze voor ons dienen als een bewegend weerstation. We noemen de digitale infrastructuur die we bouwen ook wel een soort Buienradar voor de biodiversiteit.” Prof. dr. Koos Biesmeijer (61) is een man met een indrukwekkende carrière in de internationale wereld van de biodiversiteit. Hij deed onderzoek naar planten, insecten en bestuiving in onder meer Costa Rica (waar hij het leven van angelloze bijen bestudeerde), Brazilië, India, Guyana en door heel Europa. Wanneer de fotograaf van TVM Actueel foto’s neemt van Biesmeijer in het bezoekerscentrum van Naturalis kan een foto met Trix – de 12 meter lange Tyrannosaurus rex – niet ontbreken. “In 2024 mocht ik kort als projectleider fungeren bij de opgraving van nieuwe dinosaurussen in het Amerikaanse Wyoming”, zegt Bies meijer terwijl bezoekers om hem heen geduldig wachten op een foto met Trix.

De reusachtige vleeseter leefde 66 miljoen jaar geleden en is sinds 2016 te bewonderen in Leiden.

Onder druk

Het gigantische biodiversiteitsproject waarbij Naturalis Biodiversity Center samenwerkt met TNO, RIVM en Rijkswaterstaat heet officieel: Automated Biodiversity Monitoring (ABM). De samenwerkende partijen hebben hiervoor een subsidie van 19,4 miljoen euro ontvangen van het Rijk. De pilot, die officieel van 2026 tot 2030 loopt, richt zich op het realiseren van infrastructuur en kunstmatige intelligentie (AI) om de monitoring van de biodiversiteit grootschaliger en sneller uit te voeren. “De biodiversiteit – de verscheidenheid aan leven op onze planeet – staat onder druk en de huidige monitoring schiet tekort om deze ontwikkeling goed in beeld te kunnen brengen”, vertelt Biesmeijer op zijn kantoor boven het bezoekerscentrum van Naturalis. “De huidige metingen zijn veelal niet gestandaardiseerd en het gaat vooral veel te langzaam om veranderingen op te sporen. Er zijn waarschijnlijk zo’n twintig miljoen verschillende soorten dieren, planten en schimmels, maar we hebben er in de afgelopen tweehonderd jaar slechts zo’n twee miljoen kunnen beschrijven. Het zou dus nog eeuwen

Koos Biesmeijer

duren voordat we, als we alles op dezelfde manier zouden blijven doen, de rest in kaart hebben gebracht. Dit terwijl veel overheden, bedrijven en de hele maatschappij zitten te springen om duidelijke informatie over de staat van de natuur zodat zij effectief beleid kunnen voeren om het verlies van biodiversiteit tegen te gaan.” De komst van nieuwe technologieën en zeker de entree van AI heeft voor de onderzoekers van Naturalis vele deuren geopend. Biesmeijer: “We hebben de afgelopen 25 jaar grote stappen kunnen zetten in het ontwikkelen van tools om beelden, geluid en dna beter te kunnen vergaren en monitoren. In de toren van Naturalis beschikken we inmiddels over een enorme collectie met al onze kennis over biodiversiteit verspreid over twintig verdiepingen. Hierbij is nauwkeurig beschreven welke soort het betreft, wat de dieren, planten en schimmels precies doen en hoe hun netwerk in elkaar zit. Voor ons is dit de bibliotheek van het leven.” Het ABM-initiatief bouwt voort op bestaande onderzoeksinfrastructuur en een parallel project om soorten te kunnen identificeren: ARISE. “We zijn nog altijd bezig met het verder uitbouwen van onze bibliotheek met beelden, geluiden en dna. Met behulp van AI zijn we nu in staat om veel sneller heel veel data te analyseren en patronen te ontdekken. Door de nieuwe techno logieën kunnen we de biodiversiteit bovendien op een veel grotere schaal meten en dat is een veel efficiëntere en kostenbesparende aanpak”, licht Biesmeijer toe. Voor het verzamelen van data uit de natuur hoopt de wetenschappelijk directeur dat binnenvaartschippers willen meewerken aan een proefproject. “We zouden willen onderzoeken wat voor sensoren het meest geschikt zijn voor de bevestiging op een binnenvaartschip. We denken in eerste instantie aan een sensor die beelden en geluiden kan registreren, dus deze sensor moet zijn uitgerust met een camera en een microfoon. Het is wel belangrijk dat een schip niet te veel geluid produceert; als dat wel het geval is, kunnen we alleen de data gebruiken wanneer het schip stilligt. Dat zijn allerlei zaken die we nog verder aan het verkennen zijn.” Biesmeijer kwam op het idee om toenadering tot de binnenvaart te

zoeken toen hij op een zomerse dag in zijn achtertuin zat. “Mijn tuin grenst aan de Oude Rijn en toen ik erop ging letten, zag ik veel van dezelfde schepen tweemaal per week voorbijkomen en richting Leiden of Heineken varen en weer terug. Ik dacht: het zou een goed idee zijn als je die schepen kunt uitrusten met een sensor om de biodiversiteit in Nederland en misschien ook wel in Duitsland te kunnen monitoren.” Het balletje ging rollen en inmiddels zijn diverse partijen enthousiast over het plan. “We gaan gesprekken voeren met de binnenvaartbranche en mochten er schippers zijn die al interesse hebben dan gaan we kijken of ze kunnen deelnemen aan een pilot. In een later stadium willen we het project breder uitrollen. In samenwerking met TNO zijn we nu de prototypes van de sensor aan het bouwen, waarvan we er uiteindelijk zo’n honderd à honderdvijftig willen hebben. Mogelijk kunnen we in een later stadium ook vracht wagens en bussen laten rond rijden met een sensor. Wanneer de data vervolgens met één druk op de knop naar Naturalis wordt gestuurd, kunnen wij met behulp van AI de analyses doen.”

Jonge leeftijd

De staat van de biodiversiteit gaat Biesmeijer aan het hart. Als klein kind was de jonge Koos al niet weg te slaan uit de natuur. “Ik ben opgegroeid op de Veluwe en ik wist al op jonge leeftijd dat ik later bioloog wilde worden. Ik kende alle plantensoorten uit mijn hoofd en mijn ouders hielden ook heel erg van de natuur.” Biesmeijer zegt dat hij de natuur ‘bijna leuker vindt dan de mens’. “Kijk bijvoorbeeld hoe bijen met elkaar samenwerken, communiceren en beslissingen nemen terwijl mensen daar

vaak veel moeite mee hebben. De natuur weet me iedere keer te verrassen en inspireren, het triggert mijn nieuwsgierigheid. Biodiversiteit is nu eenmaal ons leven, daar maken we allemaal deel van uit. Op deze planeet moeten we het doen met biodiversiteit en ik vind dat wij als mensen daar goed voor moeten zorgen. Want zonder biodiversiteit hebben we geen klimaat, geen zuurstof, geen eten en kunnen we als mens dus helemaal niks.” De wetenschappelijk directeur – die ook werkzaam is als hoogleraar Natuurlijk Kapitaal aan de Universiteit van Leiden – ziet het als één van zijn belangrijkste opgaven om mensen, bedrijven, waterschappen en andere overheidsinstellingen beter te informeren over de kansen en bedreigingen voor de natuur. “Ons grote doel is meer inzicht te bieden in de staat van de biodiversiteit in Nederland zodat andere partijen daar in hun beleid rekening mee kunnen hou-

‘Voor ons is dit de bibliotheek van het leven’ den. Onze ervaring leert dat veel bedrijven en organisaties wel wíllen meedenken over het behoud van natuur, maar dat het veelal aan kennis ontbreekt. Mede door ons ABM-project kunnen we straks meer informatie delen over de staat van de biodiversiteit. En bij deze opgave kunnen binnenvaartschippers < voor ons van grote waarde zijn.” Schippers die interesse hebben in deelname aan de pilot van Naturalis kunnen zich melden via: info@naturalis.nl t.a.v. Koos Biesmeijer TVM SCHEEPVAART | 21

Nog geen nieuwe vlag of wimpel? Bestel ‘m op www.tvm.nl/scheepvaart

De afdeling scheepvaart is bereikbaar via tel. +31 (0)528 29 27 50

Judith Cok nieuwe CCO van TVM Judith Cok is per 1 september benoemd als CCO (Chief Commercial Officer) bij TVM. Zij werkte ruim dertig jaar bij Rabobank. In die periode werkte ze onder meer met ondernemers in transport en logistiek rond Rotterdam.

Cok brengt ruime ervaring mee uit de financiële sector. Bij Rabobank werkte ze onder meer als Directeur Coöperatief Bankieren Nederland en directeur Kring Zuid-Holland en Rotterdam. In die rol, en eerder als zakelijk relatiemanager, raakte ze bekend met de transport- en logistieke sector in de regio Rotter dam. Met haar komst versterkt TVM de ambities op het gebied van dienstverlening en internationale ontwikkeling. Michel Verwoest, CEO van TVM: “Met Judith halen we een ervaren en verbindende bestuurder in huis met sterke klantgerichtheid. Ze weet als geen ander hoe je commerciële doelen en coöperatieve waarden samenbrengt en is vertrouwd

TVM. Daar waar het telt. Elke dag rijden er duizenden vrachtwagens over onze wegen. Varen er schepen door onze havens. Transport stopt nooit. Net zoals de mensen van TVM. Samen maken we de sector sterker en helpen we onze leden. Elke dag. Elke rit. Elke vaart. TVM. Daar waar het telt. In deze campagne staan de mensen achter TVM centraal. Collega's die zich iedere dag inzetten voor ondernemers en professionals in transport en logistiek. Met herkenbare beelden en een vleugje humor laten we zien waar TVM voor staat: kennis van de sector, betrokkenheid bij onze leden en ondersteuning op de momenten die ertoe doen.

Jennifer van veiligheid geeft u inzicht in schades om nieuwe te voorkomen Met onze online tool Bumper geven we inzicht in schades en ziet u waar het in de praktijk beter kan. Meer weten? Kijk op tvm.nl

Schade melden Heeft u schade aan uw binnen vaartschip of pleziervaartuig? Of zelf schade aan derden veroor zaakt? Neem dan zo snel mogelijk contact met ons. Wij zijn 24/7 bereikbaar op 0528 29 27 50.

Meer over de campagne leest u op www.tvm.nl/ daarwaarhettelt

met de sector transport en logistiek. Daardoor is ze uitstekend gepositioneerd om TVM verder te versterken als verzekeraar en dienstverlener in Nederland, België en Duitsland.” Judith Cok: “TVM sprak mij direct aan door de combinatie van coöperatieve waarden, ondernemerschap en nauwe verbondenheid met de transport- en logistieke sector. Ik kijk ernaar uit om samen met leden, klanten en collega’s verder te bouwen aan de toekomst van TVM.” Met haar benoeming bestaat de Raad van Bestuur van TVM opnieuw uit vijf leden: Michel Verwoest, Fred Treur, Jeroen van Grinsven, Marco Hurenkamp en Judith Cok.

VaarVeiligCheck Ook in de binnenvaartsector zijn veilig heid en preventie erg belangrijk. Uit schadecijfers en diverse studies blijkt dat menselijk falen verband houdt met ruim negentig procent van de ongevallen. TVM heeft daarom de VaarVeiligCheck ontwikkeld. Met deze check willen we binnenvaartschippers helpen om schade te voorkomen. De check bestaat uit vijf onderdelen die snel en gemakkelijk te controleren zijn. Het checken van de spudpalen, het aftoppen van de autokraan, de laagste brug op de route, het peilen van de diepgang en van de doorvaarthoogte. Daarna bent u klaar voor vertrek. Hendrik de Jonge, directeur scheepvaart bij TVM: “Uiteindelijk wil geen ondernemer een week stilliggen en veilig varen doe je niet alleen voor jezelf. Voor het schip, voor de bemanning en voor de lading aan boord. Voor bruggen en kades, maar ook voor minder schade aan het milieu. Minder aanvaringen lukt alleen als we preventie met elkaar aanpakken.” Het invullen van de check is een kleine moeite, maar kan een groot verschil maken voor de veiligheid op het water. Meer weten? U kunt de VaarVeiligCheck vinden op www.tvm.nl/ vaarveiligcheck

Donatie aan Sport en Spel Reek De TVM foundation heeft een donatie gedaan aan de ontmoetings ruimte van het nieuwe multifunctionele complex Sport en Spel Reek. Op vrijdag 19 juni is het nieuwe complex, waar sport, spel en ontmoeting samenkomen, officieel geopend. Onder andere voetbalvereniging Achilles Reek, Tennis- en padelclub Reek en Jong Nederland maken gebruik van de locatie. Niels Toonen van A. Toonen Handel & Transport nam de cheque in ontvangst van Hans van Velthoven, accountmanager van TVM. De donatie van de TVM foundation wordt gebruikt voor de inrichting tot een gezellige plek waar dorpsbewoners en verenigingen zich thuis voelen. TVM foundation Sinds 2013 reserveert TVM jaarlijks een deel van de winst en doneert dit aan de TVM foundation. De foundation wil een bijdrage leveren aan een duurzame verbetering van de maatschappelijke, sociaaleconomische omgeving in Nederland. Kortom, de leefbaarheid in de buurt, in een dorp of stad verbeteren. Zowel leden als medewerkers van leden en medewerkers van TVM kunnen een projectaanvraag doen voor een bijdrage aan een binnen de doelstellingen vallend project. Juist omdat TVM als coöperatie er voor en door haar leden is, hebben diezelfde leden een actieve rol bij het verdelen van de bijdragen naar diverse maatschappelijke initiatieven. Bent u of een van uw medewer kers betrokken bij een bijzonder initiatief? Kent u een stichting of vereniging met een bijzonder initiatief, waar niet voldoende financiële middelen beschikbaar zijn? U, als lid van de TVM groep, en uw medewerkers kunnen

een aanvraag indienen bij de TVM foundation. Kleurrijke initiatieven op maatschappelijk, sociaal of cultureel vlak maken kans op een donatie. U - of uw medewerker - hoeft zelf geen actieve rol te spelen in het project. U kunt dus ook een initiatief aandragen dat u een warm hart toedraagt. Op www. tvmfoundation.nl leest u meer over de voorwaarden waaraan een aanvraag moet voldoen. Wilt u een aanvraag indienen? Dat kan via: www.tvm.nl/tvm-foundation/ aanvraagformulier.

5 VRAGEN

De productspecialisten van TVM volgen nieuwe ontwik kelingen in de binnenvaart en trends in de pleziervaart op de voet. Met een aantal collega's binnen en buiten TVM werken ze aan producten en voorwaarden die aansluiten bij de dagelijkse praktijk van zowel onder nemers op het water als recreatieve vaarders. In vijf vragen geeft Ghita Timmer-Jansen een inkijkje in haar werk, haar drijfveren en de ontwikkelingen die volgens haar de toekomst van de scheepvaart bepalen. 1. Wat doet een productspecialist Scheepvaart? “Als productspecialist denk ik mee over hoe we onze verzekeringen voor de binnenvaart en pleziervaart nog beter kunnen laten aansluiten op de praktijk van de binnenvaart en pleziervaart. Dat betekent dat ik bezig ben met polisvoorwaarden, productverbeteringen, marktontwikkelingen en weten regelgeving. Ik werk daarbij veel samen met collega's van onder andere Scheepvaart, Schade, Acceptatie, Preventie, ICT en Juridische Zaken. De combinatie van inhoud, samenwerking en een sector die altijd in beweging is, maakt mijn werk zo leuk.” 2. Welke ontwikkeling zie je momenteel in de binnenvaart? “Wat ik zie, is dat binnenvaartondernemers continu moeten inspelen op veranderingen. Verduurzaming, investeringen in schepen en installaties en het aantrekken van goed personeel vragen veel aandacht. Tegelijkertijd groeit het belang van preventie en risicobeheersing. Dat biedt kansen om samen met klanten na te denken over oplossingen die passen bij de toekomst van de sector.”

Ga naar www.tvmfoundation.nl of scan de QR-code

Bijeenkomst Ledenraad Ieder jaar stelt de Ledenraad van in de markt en bij TVM. Zo kwamen onder meer de kilometerheffing, de Coöperatie TVM U.A. in april de jaarrekening vast. Daarnaast gaat de Leden- verhoging van de accijnzen, de econoraad gedurende het jaar op informele mische situatie en de strategie van wijze in gesprek met andere leden, TVM aan bod. de Raad van Bestuur en de Raad van De Ledenraad vormt een afspiegeCommissarissen. ling van het ledenbestand van TVM. Dat gebeurde onlangs tijdens de De belangen van alle leden zoals kleine bijeenkomst op woensdag 23 september. vervoerders, grote internationale Leden van de Ledenraad uit de Beroeps- transportondernemers en ondernemers vaart en Logistiek & Transport spraken die actief zijn in de binnenvaart zijn met elkaar over actuele ontwikkelingen vertegenwoordigd.

3. Hoe zorg je ervoor dat een verzekeringsproduct aansluit bij de praktijk van de binnenvaart? “Voor mij begint dat met luisteren. Ik spreek met collega's die dagelijks contact hebben met klanten, zoals accountmanagers, acceptanten en schadebehandelaars. Daarnaast volg ik ontwikkelingen in de markt en beoordelen we onze producten regelmatig. Door praktijkervaringen, klantbehoeften en regelgeving met elkaar te verbinden, zorgen we ervoor dat onze verzekeringen begrijpelijk, passend en toekomstbestendig blijven.” 4. Wat maakt TVM onderscheidend ten opzichte van de markt? “TVM kent de transport- en binnenvaartsector als geen ander. We verzekeren niet alleen risico's, maar denken ook actief mee over preventie en veiligheid. Die combinatie van specialistische kennis, betrokkenheid en persoonlijke aandacht maakt voor mij het verschil. We staan dicht bij onze klanten en begrijpen de uitdagingen waar zij dagelijks mee te maken hebben.” 5. Wat merken klanten uiteindelijk van jouw werk? “Klanten merken dat hun verzekering is ontwikkeld met kennis van de sector én oog voor hun dagelijkse praktijk. Dat zie je terug in duidelijke voorwaarden, passende dekkingen en oplossingen die aansluiten bij de risico's die zij lopen. Veel van mijn werk gebeurt achter de schermen, maar uiteindelijk draait het erom dat klanten op TVM kunnen vertrouwen wanneer het erop aankomt.”

Skûtsjesilen, topsport en g Kaatsen, schaatsen en skûtsjesilen is wat Friesland verbindt, wordt wel beweerd. De jaarlijkse zeilwedstrijd met de oude, karakteristieke vrachtschepen, die door de hele provincie wordt gehouden, is dan ook een volksfeest van de eerste orde. Er spreekt een gevoel uit dat iedereen aanvoelt, of je nou Fries bent of niet: de band met het verleden wordt hier in stand gehouden en gevierd. Het is romantiek die leunt op een hard en zwaar, maar rijk verleden. tekst: Johan Boef beeld: Gerlinde Schrijver

24 | TVM SCHEEPVAART

f en toe kleurt een windvlaag het Pikmeer donker, met talloze witte schuimkoppen die het zwarte water spikkelen. Waar je ook kijkt, zie je schepen, bootjes, zeiljachten, sups en sloepen. Ook een handvol skûtsjes vaart zenuwachtig nog een paar rakken voordat een paar uur later het startschot valt. Gerrit Visser laat zich achter het stuurwiel van salonboot De Veerman van Kampen niet afleiden door al het gekrioel op het Friese water. “Gewoon rechtdoor varen. Als je op alles reageert wordt het juist gevaarlijk”, meldt de schipper van het voormalige vrachtschip terwijl hij geconcentreerd over het water kijkt. Aan de randen van het meer liggen tal van pleziervaartuigen, bootjes met jongeren en pontons vol vrolijke be-

geschiedenis op een schip zoekers onder kleurige parasollen. De Veerman van Kampen, met vrijwilligers, familie en aanhang van de bemanning en sponsoren van het Leeuwarder Skûtsje aan boord, torent er hoog bovenuit. Vanaf het goed gevulde hoge dek is het overzicht op het wedstrijdparcours subliem. Met een drankje in de hand en de livemuziek op het open dek is het goed toeven op het schip.

Op het skûtsje geboren

Aan de reling kijkt Mina Woudstra over het water in de richting van het stadje Grou, dat met zijn kerk met karakteristieke zadeldaktoren door een fel zonnetje scherp afsteekt tegen een donker dreigende lucht. De stoere, fris en fit ogende vrouw zou je nog niet de helft geven van de tachtig jaar die ze oud is.

“Ik ben een watermens”, zo verklaart ze haar fitheid. “Mijn moeder kwam uit een gezin van zeventien kinderen, die zijn allemaal op het skûtsje geboren. Wat je nu ziet, die wedstrijd… Wij doen het voor de sport en ons genoegen en dat is prachtig, maar mijn pake en mijn beppe deden het om geld te verdienen, ze konden het niet zelf betalen. Soms leenden ze geld van de boer en dan gingen ze mest varen. Terpmodder en dat soort dingen.” Met haar haren wapperend in haar gezicht vertelt ze met toegeknepen ogen over haar familie, voor Woudstra nog maar één generatie terug, die letterlijk moest knokken om het hoofd boven water te houden. Hoe haar moeder littekens op haar bovenlijf had vanwege het jagen, het trekken

van het schip door de vaarten. “Ze deed vooral mannenwerk. Dat vertelden mijn ooms mij. Ze was beresterk. Haar broers trokken het schip op het

‘Het is een familie gevoel dat je bij iedereen hebt’ jaagpad met z’n tweeën, maar als zij het in haar eentje deed, dan schijnt mijn opa te hebben gezegd: ‘Het gaat niks langzamer, ze kan het wel alleen’. En ze moesten alles aan boord kruien. De oudste kinderen gingen met tien > TVM SCHEEPVAART | 25

jaar al van boord af, dan moesten ze bij een boer gaan werken. Er was geen plaats voor zoveel kinderen.”

Van armoede naar volksfeest

Het was een harde tijd die Gjalt de Jong niet zelf heeft meegemaakt, maar die hij door de verhalen goed kent. De beroepszeiler met het uiterlijk van een zeevaarder uit de zestiende eeuw – een wilde bos lange blonde haren, een vlassige sik en een door weer en wind getaande huid – is voor de gelegenheid gevraagd als spreekstalmeester. Hij voorziet de toeschouwers met zijn grenzeloze kennis van het skûtsjesilen vanuit de kajuit van De Veerman van Kampen van de nodige ins en outs over de wedstrijd. Voorafgaand aan de wedstrijd heeft hij even tijd om de geschiedenis in te duiken. “Het is nu een groot zeilevenement, maar er zit een hele andere historie aan vast”, zegt hij met de energie van iemand die helemaal in zijn element is. “Het is overgegaan van oude cultuur, oude geschiedenis, naar sport. Toen mensen op vakantie begonnen te gaan, gingen de kroegbazen wedstrijden organiseren voor de toeristen. Wat is er leuker dan om in het waterrijke Friesland zeilwedstrijden te organiseren? Dan kunnen de schippers wat startgeld krijgen, als ze meedoen. Als ze winnen, zijn ze kampioen en krijgen ze ook nog wat extra, dat was de gedachte.” Sinds de overgang van hout naar ijzer, eind negentiende eeuw, worden

Rudy Smit

26 | TVM SCHEEPVAART

de skûtsjes gebouwd op snelheid en efficiëntie. De schepen leenden zich dus goed voor races, zegt De Jong, als hij zijn uitleg voortzet. “De scheepswerven zeiden toen: we bouwen een schip dat laadt en vaart. Waar je vracht mee kunt meenemen, maar dat ook goede zeileigenschappen heeft. Dus als je sneller kunt zeilen, dan kun je ook sneller laden en lossen. Dat gedachtegoed zit erachter, dat het skûtsje dus laadt en vaart.” “Het is ontstaan vanuit armoede”, vult Rudy Smit aan. Hij is verantwoordelijk voor de commercie van het Leeuwarder Skûtsje. “Het was best een harde wereld en er werd niet veel geld verdiend. Als dan in de zomer wedstrijden werden uitgeschreven, ging het huisraad van het hele Skûtsje aan wal en werd er met die grote schepen gezeild. Dat was natuurlijk een prachtig gezicht. Dan gingen mensen kijken en daarna was het feest in de kroeg. Op een gegeven moment werd dat cultureel erfgoed.”

Dromen van de kampioenstitel

In die traditie staat de Rienk Ulbesz, het Leeuwarder Skûtsje, waarmee onder schipper Willem Zwaga wordt gedroomd van de winst in het kampioenschap. “Vorig jaar waren we er met een tweede plaats heel dichtbij”, vertelt de voorzitter van de Stichting Ljouwerter Skûtsje Johan Haringsma. “We zijn trots dat we op dit niveau zitten. Als sponsoren onder elkaar zijn we ook

Gjalt de Jong

UITSLAG SKS SKÛTSJESILEN 2026 Grou is gekroond tot SKS-kampioen skûtsjesilen 2026. Onder leiding van schipper Douwe Azn Visser behaalde het skûtsje van Grou de titel (29.7 punten). Heerenveen met schipper Sytze Pzn Brouwer eindigde als tweede (48.8 punten) en Lemmer met schipper Jasper Azn Visser werd derde (49.9 punten). Leeuwarden, met schipper Willem Uzn Zwaga, eindigde op de tiende plek (88 punten).

bezig met erfgoed. Dat is één. En twee is natuurlijk de gezelligheid met elkaar op de boot. Eten en drinken is er genoeg. Muziek erbij en dan ook nog het professionele commentaar van Gjalt de Jong, dat is superleuk. We liggen heel mooi op het midden van het meer, dus we kunnen alles volgen.”

Tranen van blijdschap

staat, dat straalt ze wel uit. Maar straks, als het startschot klinkt, is dat wel anders, waarschuwt ze. “Ik weet niet hoe het komt, maar ik heb het al veertig jaar, dat ik emotioneel word. Ik zeg altijd: ik huil niet. Maar als ik dan die

‘Het is overgegaan van oude cultuur, oude geschiedenis, naar sport’

Woudstra geniet intussen met volle teugen. Ze kent iedereen en iedereen kent haar en haar man Rinus, die zelf ooit nog bemanningslid was van de Rienk Ulbesz. “Ik voel zo met de jongens van de bemanning mee”, zegt ze met warmte in haar stem. De dag ervoor heeft ze nog voor hen gekookt. “We zijn een van de weinige skûtsjes waar we nog met elkaar koken. Dat doen we op ons volgschip, de Vrouwe Nieske. Die is nog vernoemd naar de moeder van Johan Haringsma.” Dat ze iemand is die haar mannetje

skûtsjes zie aankomen, die schepen van meer dan honderd jaar oud… Ik heb die jongens die nu zeilen nog als baby op schoot gehad. Het is een familiegevoel dat je bij iedereen hebt. De hele Leeuwarder bemanning weet dat ik straks als eerste zit te huilen. Maar dat is van < blijdschap hoor.”

Mina Woudstra

TVM SCHEEPVAART | 27

EXPERTaan

BOORD ‘Stuwadoorsschade? aan ‘t Communicatie, EXPERT alertheid en regie WOORD zijn cruciaal’ Stuwadoorsschade kan grote gevolgen hebben. Maar veel problemen zijn te voorkomen. Rob Jans, scheepsexpert van TVM, vertelt hoe. “Achteroverleunen, niks doen en denken dat het wel goed komt, is in elk geval niet de oplossing.” tekst: Dennis van Bergen beeld: Matty van Wijnbergen

28 | TVM SCHEEPVAART

TVM SCHEEPVAART | 29

EXPERTaan

BOORD

R WOORD EXPERTaan ‘t

ob Jans herinnert zich de scène van enige maanden geleden nog feilloos. Even ervoor was hij, scheepsexpert van TVM, gebeld voor een melding van een stuwadoorsschade. Prompt trof hij bij aankomst de scheepseigenaar en de verlader in een tamelijk verhitte discussie. De een wilde dat de ander de verantwoordelijkheid nam voor de door hem aangerichte schade. De aanrichter ervan op zijn beurt weigerde dit te doen. “Het liep gelukkig goed af, hoor, zoals bijna altijd”, duidt Jans, door de wol geverfd in zijn functie. “Maar het zegt wel iets over de emoties die los kunnen komen bij stuwadoorsschade.”

situatie breekt zo’n schip dan.” Na een korte stilte: “Zo’n buitensporig geval maak ik niet iedere maand mee, hoor. Gelukkig niet! En toch: het kan behoorlijk misgaan op een schip. Met alle gevolgen van dien. Denk alleen al wat de reparatie van een stuurhut kost. Laat staan het vervangen ervan. Dan heb je het niet over een paar duizend euro. Echt, stuwadoorsschade loopt soms enorm in de papieren.”

Aansprakelijkheid

Stuwadoorsschade is, weet Jans, niet per se de makkelijkst te behandelen schade. Al was het maar vanwege de discussies over aansprakelijkheid die er soms bij komen kijken. Wie de schade heeft veroorzaakt en wie daarvoor aansprakelijk is, is niet altijd direct duidelijk. De stuwadoor kan bijvoorbeeld wijzen op mankementen die volgens hem al aanwezig waren op het vaartuig. Fundamentele vraag: hoe valt stuwadoorsschade te voorkomen? Welke voorzorgsmaatregelen kun je nemen? Wat moet je als schipper doen mocht je toch te maken krijgen met dit type schade? Volgens Jans zijn drie woorden daarbij cruciaal: communicatie, alertheid en regie. “Om meteen maar een misverstand uit de wereld te helpen: stuwadoorsschade kan gewoon ontstaan”, zegt hij. “Door onoplettendheid, door fout handelen, doordat iemand net even niet goed uitkeek. Vergelijk het met een botsing met je auto: je wil het niet, toch gebeurt het. Daar kun je dan als schipper heel boos over worden, maar de vraag is: helpt dat? Het antwoord: nee. Waar gewerkt wordt, gaan nu eenmaal dingen mis. Het blijft mensenwerk.” Vandaar dat Jans, wanneer het over stuwadoorsschade gaat, geregeld de term ‘communicatie’ in de mond neemt. Eenvoudigweg omdat met elkaar praten vaak al een deel van de oplossing is. Niet alleen bij het behandelen van schades, vooral ook in het voorkomen ervan. “Wat heel belangrijk is, voorafgaand aan het laden en lossen

‘We zorgen ervoor dat de schipper zijn of haar verhaal kwijt kan’ Stuwadoorsschade ontstaat tijdens het laden of lossen door een stuwadoor. ”Dat kan schade zijn aan het schip, maar net zo goed aan de lading erop”, legt Jans uit. “Bij een bulklading zien we bijvoorbeeld dat schades veelal ontstaan door de grijper van een laadkraan. Die kunnen tegen delen van het schip aankomen, soms met grote consequenties. Bij containerschepen gaat het juist vaak fout bij het laden van de containers, veelal de laatste containers. Eén verkeerde inschatting van de kraanmachinist of een windvlaag die hem parten speelt, en zo’n container tikt de stuurhut aan.” Wat volgens hem ook gebeurt, is dat zware constructiedelen verkeerd of te hard worden neergezet door een kraanmachinist. Daardoor ontstaat schade aan de laadvloer. Een andere ‘beruchte’, zegt Jans, is het verkeerd laden van een schip. “Als één grote hap zware lading precies in het midden wordt geladen, is het vragen om problemen. In de meest extreme 30 | TVM SCHEEPVAART

door de stuwadoor, is het overleggen met elkaar”, legt hij uit. “Maak afspraken over hoe het schip geladen moet worden. Wat het laad- of losplan is. Zeker met zware constructiedelen moet je gewoon een laadplan hebben: hoe en waar plaats je de constructiedelen? Hoe ga je dat precies doen? Enzovoort. Praat daar met de stuwadoor over, ook al is hij heel ervaren. Beter drie opmerkingen te veel maken, dan één te weinig. Achteroverleunen, niks doen en denken dat het wel goed komt, is in elk geval niet de oplossing.”

Alert

Minstens zo belangrijk, voegt Jans eraan toe: wees alert als schipper. En dat alert zijn zit ‘m, stelt hij, vaak in eenvoudige dingen. Bijvoorbeeld door als schipper je vaartuig goed in de touwen te leggen, zodat het schip daad werkelijk stilligt tijdens het laden en lossen. Of de weersomstandigheden goed in de smiezen houden. Vind je het als schipper onder bepaalde weersomstandigheden niet verantwoord om te laden, doe het dan ook niet. “Ik heb het meegemaakt dat een windstorm over het land raasde en dat stuwadoors stug doorgingen met het laden van die grote containers”, herinnert Jans zich. “Geloof me: als dan de stuurhut wordt geraakt, heb je wel een discussie. Zo van: wie is de hoofdschuldige aan deze schade? Daarom zeg ik: wacht tijdens extreme weersomstandigheden liever een uurtje. Vervelend. Maar als er schade ontstaat, ben je verder van huis.” En wat betreft de regie in eigen hand hebben en houden, heeft Jans het volgende advies: wees er als schipper bij tijdens het laden en lossen door de kraanmachinist. Als het verkeerd dreigt te gaan, valt in vele gevallen immers nog in te grijpen door de schipper. “Je hoeft zo’n machinist heus niet voor elke wissewasje lastig te vallen, maar je mag hem gerust vragen wat de gedachte is achter een bepaalde handeling”, stelt de schade-expert. “Zo van: ‘Wat ben je precies aan het doen?’

Rob Jans

En vertrouw je het echt niet, bijvoorbeeld omdat diegene een haastige of gestreste indruk maakt of er niet helemaal bij lijkt met zijn gedachten, sommeer hem dan dat hij onmiddellijk stopt. Al was het maar omdat je er groot leed mee kunt besparen. Heel simpel: een schip breekt niet van een lading die netjes en volgens plan is verdeeld.” Het liefst zou Jans bij wijze van spreken willen dat hij nooit op pad zou hoeven. Dat zou immers betekenen dat er nooit meer ergens een schadegeval is. Anderzijds hamert hij ook steeds op het ‘mensenwerk’ dat het laden en lossen kenmerkt. In die zin, benadrukt hij, is het van belang dat een eventuele schade goed en accuraat wordt opgelost.

Zijn oproep daarom aan schippers, die met stuwadoorsschade te maken krijgen: blijf ter plaatse en overleg met degene die aansprakelijk is voor de schade, maak foto’s van de schade, leg op het speciale schadeformulier vast wat er is gebeurd en laat het stuwadoorsformulier vervolgens tekenen door de stuwadoor. Neem tot slot contact op met de schade- expert van TVM. “En dan zijn we er zo snel als het kan”, zegt Jans, doelend op dat laatste punt. “Ons werk is in die gevallen niet alleen het oplossen van de schade. Het gaat net even verder. We zorgen ervoor dat de schipper zijn of haar verhaal kwijt kan en we gaan in overleg met de expert die de tegenpartij vertegenwoordigt. Met

elkaar bekijken we dan wat de oplossing is. En, nogmaals: in het gros van de gevallen vinden we die oplossing voor onze klanten.” Al blijft voorkomen altijd beter dan

‘Echt, stuwadoorsschade loopt soms enorm in de papieren’ genezen. Jans herhaalt het adagium tot slot. Maar, besluit hij: als het moet, dan kunnen de schippers op hem en zijn collega’s rekenen. Op krachtige toon: “We stáán uiteraard voor onze klanten.” < TVM SCHEEPVAART | 31

Joris van verzekeren zorgt dat uw schip door weer en wind in de vaart kan Met onze binnenvaartverzekering en de Vaarveiligcheck begint u goed voorbereid aan uw reis. Meer weten? Kijk op tvm.nl