HERFST-EDITIE 2026
Koningin Máxima:
‘Liefde kent geen grenzen’ 1
NIEUW
DE UNIEKE SMAAK NU OOK
ALCOHOLARM
Vorstelijk genieten! • Sinds 1916 vakkundig bereid in de Lutjewinkel kaasmakerij • Door de kaasmeesters traditioneel gerijpt op houten planken • Vanwege zijn uitmuntende smaak meermaals bekroond
Schenk, mix, geniet. Lekker ijskoud.
DEZE MAAND
12
22
Bernhard zegt Zandvoort en de rest vaarwel
29
ORANJES STELEN SHOW BIJ JAPANS STAATSBEZOEK
44
Claus zou nu 100 zijn: nieuw boek 6 OR ANJ E BOVE N
Máxima’s oude jurken krijgen 'paleis-make-over'
8 Royaal Journaal 18 Spaanse schandalen 36 Hebbedingen 52 Harry en Meghan terug naar Engeland 56 Noorse toestanden 78 Koninklijke bibliotheek 82 Máxima's Pride Max 93 Strip Willem m en Ma
65
Harry en Charles, komt het straks tóch nog goed?
70
De laatste Duitse keizerin in Huis Doorn
Studeren in de luwte Beste lezer, De zomer zit er bijna op. Voor de meesten van ons zijn de vakanties achter de rug en scholen openen weer hun deuren. Ook prinses Ariane, de jongste dochter van koning Willem-Alexander en koningin Máxima, maakt zich op voor een nieuwe opleiding. De negentienjarige prinses heeft een tussenjaar achter de rug, nadat ze vorig jaar haar studie in Italië had afgerond. Na een jaartje flierefluiten achter de schermen begint nu het echte werk. Ariane treedt in de voetsporen van haar overleden oom Friso door in Delft Lucht- en Ruimtevaarttechniek te gaan studeren. Het is niet altijd gemakkelijk voor leden van het Koninklijk Huis om aan een Nederlandse universiteit te studeren. Alle ogen zijn op hen gericht en dat maakt het studentenleven er niet altijd eenvoudiger op. Sterker, de constante aandacht kan zelfs belemmerend werken voor de ontwikkeling van een jongvolwassen prinses. Het is dan ook begrijpelijk dat Arianes zus Alexia ervoor heeft gekozen haar studie Civiele Techniek voort te zetten in de betrekkelijke luwte van het University College in Londen. Dat Ariane er na een jaar in Italië en een tussenjaar juist voor kiest om in Nederland te gaan studeren, zegt iets over de aantrekkingskracht en kwaliteit van de opleiding in Delft. Maar het is ook ronduit moedig te noemen. Prinses Ariane weet dat een gewone studententijd er voor haar waarschijnlijk niet in zit. Jan-Kees Emmer
O RAN JE BOVEN 7
Autoverkoper is de nieuwe prins van België
Ook tiara-debuut voor Belgische Eléonore In Nederland maakte tijdens het Japanse staatsbezoek prinses Ariane haar tiara-debuut, bij onze zuiderburen was het prinses Eléonore die het nieuws haalde met haar tiara. Ook hier was de komst van het Japanse keizerlijk paar de aanleiding. Koning Filip en koningin Mathilde kochten de tiara in 2019 op een veiling, zo ontdekte een Vlaamse royaltywatcher. Het sieraad is gemaakt door een Brusselse juwelier en bracht destijds €26.000 op. Het staat Eléonore fantastisch!
Onze zuiderburen hebben een nieuwe prins! Prins Laurent (62) heeft Clément Vandenkerckhove (26) wettelijk erkend als zijn zoon. Laurent, de broer van koning Filip, bevestigde vorig jaar dat hij rond de eeuwwisseling een affaire heeft gehad met mediapersoonlijkheid Wendy van Wanten, en dat daaruit een zoon was geboren. Clément mag voortaan de achternaam Van Saksen-Coburg dragen, de familienaam van zijn vader. Prins Clément heeft geen recht op een toelage en zal blijven werken als autoverkoper.
MAROKKAANSE KROONPRINS BREEKT MET TRADITIE De Marokkaanse kroonprins heeft opzien gebaard. Prins Hassan trok tijdens een officiële plechtigheid zijn hand meerdere keren terug om een handkus te voorkomen. Hoewel de handkus een diepgeworteld teken van respect is, menen paleiskenners dat de 23-jarige prins vooral laat zien dat hij zich bewust is van een veranderende maatschappij. Prins Hassan zal in de toekomst de negentiende vorst zijn van de Alaoui-dynastie die sinds 1666 over Marokko regeert.
8 OR ANJ E BOVE N
CHARLOTTE CASIRAGHI 40STE VERJAARDAGSWENS Steeds vaker wordt Charlotte Casiraghi gesignaleerd met haar nieuwe vlam, de Franse schrijver Nicolas Mathieu. Op 3 augustus blies de beeldschone dochter van prinses Caroline van Monaco veertig kaarsjes uit en ze zal toen ongetwijfeld hebben gewenst dat deze romance wél slaagt. Haar eerdere relaties waren namelijk geen succes. Met de Franse komiek Gad Elmaleh kreeg ze zoon Raphaël. Na hun relatiebreuk zocht Charlotte troost in de armen van de Italiaanse filmregisseur Lamberto Sanfelice. Ook hij bleek geen blijvertje. En haar huwelijk met filmproducent Dimitri Rassam hield ondanks de geboorte van zoontje Balthazar eveneens niet stand. Misschien lukt het wel met haar nieuwe vlam Nicolas. Hij heeft overigens ook een zoontje uit een eerdere relatie.
Peperduur feest in 'Swaziland' Koning Mswati III van Eswatini, voorheen Swaziland, vierde zijn veertigjarig regeringsjubileum met ongekende pracht en praal. Hij werd overladen met miljoenen euro's aan cadeaus, honderden koeien, een auto en tractoren. Het feest stond in schril contrast met de armoede waarin een groot deel van zijn onderdanen leeft. Sinds zijn kroning in 1986 regeert Mswati met vrijwel onbeperkte macht en kwam hij met opvallende besluiten, zoals een seksverbod voor ongehuwde vrouwen. Mswati heeft vijftien vrouwen en tientallen kinderen.
Onderscheiding voor Zweedse koningin Koningin Silvia (82) heeft de hoogste onderscheiding van Zweden gekregen. Silvia kreeg de Serafimermedaille ‘voor haar buitengewoon belangrijke humanitaire inzet gedurende een halve eeuw’. Koning Carl Gustaf reikte de onderscheiding uit aan zijn vrouw. Op Instagram deelde het hof beelden van de uitreiking.
O RAN JE BOVEN 9
B¤ Ýç ´Â²ĕĔ Zelfde unieke smaak.
ʋǠǞǠǤ ¶ĴĔ ŤĆêɀ Ťŏê ŤŘƇêŚDŽȨ ŏŏ ƊĹĭĴƞƒ ƊĔƒĔƊƽĔčȨ { Ɂ {d ȣ { Ɂ {d å-¡{ êŚč ƞĴĔ ŤŚƞŤƦƊ ŤƞƞŏĔ êƊĔ ƊĔĭĹƒƞĔƊĔč ƞƊêčĔŘêƊŌƒ ŤĬ ¶ĴĔ ŤĆêɀ Ťŏê ŤŘƇêŚDŽȨ
Helpt TANDVLEES HERSTELLEN vanaf 1 WEEK* *Dit geldt voor parodontax Active Repair Tandvlees Fresh Mint vergeleken m Lees voor gebruik de gebruiksaanwijzing. Trademarks owned or licensed by
AFSCHEID VAN CIRCUIT ZANDVOORT DOET PIJN
BYE BYE, ZEGT PRINS BERNHARD Dit jaar 2026 werd het jaar van het afscheid voor Bernhard, prins van Oranje-Nassau van Vollenhoven. Zondag 23 augustus klonk voor de laatste keer het Wilhelmus op het overvolle racecircuit van Zandvoort, in het bijzijn van de Koning. Dit jaar neemt Bernhard niet alleen afscheid van het circuit, maar ook van zijn vrouw Anette en van vrijwel al zijn zakelijke belangen. Enige wanklank: F1-held Max Verstappen eindigde in de vangrail.
12 ORANJ E BOVE N
Fotobijschrift
De F1-races op het circuit van Zandvoort kende vele hoogtepunten, waaronder de overwinningen van Max Verstappen. Ook de Koning ontbrak niet.
H
et wordt alom beschouwd als een heldendaad dat prins Bernhard het F1-circus - na decennia van hopen op een wonder - naar Zandvoort wist te halen. Dankzij Bernhard ging het kabinet-Rutte achter het initiatief staan, en kwam er steun van de lagere overheden, de Nederlandse Spoorwegen en het Nederlandse bedrijfsleven. Bernhard, de handige zoon van prinses Margriet en Pieter van Vollenhoven, heeft ongetwijfeld een traantje weggepinkt toen hij deze zomer zijn besluiten aan intimi toevertrouwde: ongeveer alles ging in de verkoop! Zelfs zijn huwelijk! Sommigen vonden het een goed bedacht pr-verhaal, anderen namen het bloedserieus: Bernhard stapt de wereld van AI in. Details hierover werden niet bekendgemaakt. Zijn keuze is duidelijk: Bernhard is er klaar mee. Welbeschouwd staat het leven van de vijftiger, die met zijn zakelijke partners Menno de Jong en Paul Mol in hun studententijd Ritzen Koeriers oprichtten, op zijn kop. Dat idee toen was subliem: studenten konden met hun gratis ov-kaart pakketjes door heel Nederland bezorgen: een leuk handigheidje van een paar slimme gasten. Ze haalden met het idee de
voorpagina’s. In kabinetskringen was er echter ongemak. Waarom moest notabene een lid van de koninklijke familie een lucratief handeltje opzetten.
Zakelijk bolwerk Het was het begin van prinselijk ondernemerschap dat zou leiden tot een zakelijk bolwerk in automatisering, vastgoed en uiteindelijk zou reiken tot de machtige wereld van de Formule 1 van Bernie Ecclestone. Abrupt werd er aan deze opmars een einde gemaakt door het plotselinge besluit tot verkoop. Synchroon hieraan verliep de bekendmaking om na een kwart eeuw huwelijk met prinses Anette ook hier een punt achter te zetten. Of de verkoop van alle zakelijke belangen iets te maken heeft met de financiering van de scheiding blijft gissen. Het maken van een nieuwe start, het begin van een nieuw leven, met wellicht ook een nieuwe
O RAN JE BOVEN 13
Opa Bernhard zou trots zijn op kleinzoon!
Prins Bernhard tijdens een bezoek aan het circuit. .
B
ernhard van Vollenhoven (56) heeft zijn passie voor de autosport beslist niet van een vreemde meegekregen. De voorliefde voor snelle auto’s en de racerij komt rechtstreeks van zijn opa, wijlen prins Bernhard. Die gold bij leven ook als een promotor van de autosport. Bernhards' vader, Pieter van Vollenhoven, werd wel eens gezien op een motor, maar nooit achter het stuur van een racewagen op Zandvoort. Maar Bernhard was ook al voor zijn huwelijk met prinses Juliana wel te porren voor de snelheid en de glamour van de racerij. Al vanaf de jaren vijftig zette Bernhard zich actief in voor de Nederlandse autosport.
bekend van zijn slipschool op Zandvoort, zijn evenveens bekende namen uit die tijd. De vriendenkring was nogal divers, en op sommige momenten allesbehalve ‘koninklijk’. Animator was de Amsterdamse ‘fixer’ wijlen Tonio Hildebrand, niet toevallig ook een liefhebber van (en handelaar in) sportwagens. ‘Garantie tot aan het einde van de straat’, was een van zijn bekende slogans. Bernhard zat graag zelf achter het stuur, zoals kleinzoon Willem-Alexander, graag in de cockpit plaatsneemt. Vooral Alfa Romeo 6C 2300 en later diverse andere exclusieve modellen behoorden tot zijn favorieten.
In de stallen
De bekendste auto is de Ferrari 500 Superfast Bernhard gebruikte Opa Bernhard was een groot autoliefhebber. Speziale uit 1965, zijn internationale een exemplaar dat contacten om races en fabrikanten naar speciaal voor hem werd gebouwd. Bernhard Nederland te halen. Als beschermheer van vroeg Ferrari om een kleinere 4.0-liter V12 in Racing Team Holland, in 1964 opgericht door plaats van de standaard 5.0-liter. De auto is ‘soldaat van Oranje” Erik Hazelhoff Roelfzema, tegenwoordig te bewonderen in het Louwman steunde Bernhard dit initiatief om Nederlandse Museum. Maar ook een Maybach Zeppelin coureurs internationaal te laten racen, onder stond in de stallen van paleis Soestdijk te meer tijdens de beroemde ‘24 uur van Le Mans’. pronken, naast bijna vijftig andere beauty’s. Geweldig talent ontsproot hieruit voort met een De oude Bernhard zou trots zijn geweest aantal bekende coureurs, onder wie Ben Pon, op de prestaties van zijn kleinzoon, dankzij die reed in Porsches 904 en 906. Ook Gijs van wiens inspanningen het circuit van Zandvoort Lennep en Rob Slotemaker, die laatste is ook onlosmakelijk verbonden is met de Oranjes.
Bekende coureurs
14 ORANJ E BOVE N
relatie, past in het patroon van iemand die gewend is om snel beslissingen te nemen. Bovendien heeft Bernhard de leeftijd er ook voor. Zijn kinderen Isabella (2002), Samuel (2004) en Benjamin (2008) zullen weliswaar moeite hebben met de stappen van hun vader, maar ze zijn op een leeftijd dat ze het waarschijnlijk wel begrijpen. Voormalig prinses Anette was bij de laatste Koningsdag in Friesland al van het toneel verdwenen. Zij stapt weer terug in de anonimiteit. Dat geldt niet voor haar ex.
Het onkruid In 2016 kocht Bernhard een belang in het Zandvoortse circuit. De toekomst van de racebaan zag er allesbehalve rooskleurig uit, grote races ontbraken, het onkruid tierde er welig, terwijl de machtige natuurorganisaties groot verzet toonden tegen alles wat met de racerij te maken had. Het circuit leek op sterven na dood. Maar toen waren er opeens prins Bernhard en zijn makkers. In 2017 lieten het circuit en de gemeente Zandvoort een haalbaarheidsonderzoek uitvoeren. Bij de presentatie verklaarde Bernhard dat de terugkeer van de F1 technisch en organisatorisch mogelijk was, maar dat politiek en bedrijfsleven moesten meedoen. Het onderzoek gaf de plannen een zakelijke en bestuurlijke onderbouwing. Prins Bernhard en zijn medeaandeelhouders wisten de F1-bazen er uiteindelijk van te overtuigen van het commerciële en publicitaire potentieel van de kustplaats.
Ambassadeur Maar dan vergeten we misschien wel de belangrijkste pion op het schaakbord van Bernhard te noemen: Max Verstappen. De viervoudig wereldkampioen, een unieke prestatie nooit eerder bereikt door een
Aan alles komt opeens een einde. Aan de F1 in Nederland, aan de onroerendgoedbusiness en aan zijn huwelijk met Annette.
Nederlander, bleek de matchmaker. Niet raar dus dat Max ook internationaal werd ingezet als ambassadeur van de Dutch Grand Prix. Het lukte wonderwel, mede dankzij onder andere een inventief vervoersplan voor fans. Want iedereen weet van de warme zomers hoe Zandvoort snel verstopt kan raken. Nog belangrijker: Nederland raakte snel enthousiast voor het plan van Bernhard.
Belastingbetaler Het kabinet-Rutte hield trouwens de rug recht. Bernhard kreeg de zegen van Mark Rutte, maar de belastingbetaler hoefde de portemonnee niet te trekken om de droom van de prins te realiseren. Uiteindelijk kreeg de prins het voor elkaar. Zandvoort keerde 5 september 2021 na 36 jaar weer terug op de F1-kalender. Het sprookje kwam uit voor de miljoenen Nederlandse petrolheads, de geuzennaam voor de F1-fans die het succes van Max Verstappen in Nederland samen wilden vieren, in hun eigen Hollandse achtertuin. Max Verstappen maakte alle verwachtingen waar: hij won in 2021, 2022 en 2023 in Zandvoort. In 2024 werd
O RAN JE BOVEN 15
Prinses Mabel feliciteert prins Bernhard met de laatste editie van de GP Zandvoort.
Max tweede achter Lando Norris, terwijl vorig jaar Oscar Piastri won. Max Verstappen werd opnieuw tweede.
Youp van het Hek. Een andere vastgoedhandelaar, Marcel Melis, kreeg dezelfde kritiek voor zijn kiezen. Dat de prins zorgde voor een dak boven het hoofd van duizenden Bescheiden woningzoekenden bleef onbenoemd. Een Prins Bernhard had het geluk aan zijn zijde, politieke partij maakte het zelfs zo bont door in maar hij bleef er bescheiden onder. Sinds hij 2020 in het verkiezingsprogramma een extra in de media als ‘pandjesprins’ werd neergezet, belasting voor verhuurders met meer dan vijf was het chagrijn vaak van zijn gezicht te lezen. panden voor te stellen. Die maatregel kreeg Vooral in de hoofdstad, waar het merendeel van spottend de naam ‘Prins Bernhardbelasting’. zijn panden stond, werd hij in linkse kringen Zakelijke instinct hard aangepakt. De prins kreeg ervan langs in De prins zou woedend zijn geweest over de de wekelijkse NRC-column van cabaretier benaming, die erop was gericht om hem en het koninklijk huis te beschadigen. In de publiciteit liet de prins zich echter niet kennen, maar hij stelde zich wel steeds terughoudender op. Zijn commentaren na afloop van succesvolle edities van de Grand Prix op Zandvoort bleven Bernhard met goede vriend en zakenpartner Menno de Jong.
1616ORANJ ORANJ E EBOVE BOVE NN
Een stralende moeder Máxima met haar dochter Alexia tussen de F1-liefhebbers op het circuit.
Het circuit in Zandvoort kleurde oranje dankzij de enthousiaste schare fans.
gereserveerd omdat hij ook de andere kant van het succes heeft leren kennen. Bernhard trok zich terug in zijn schulp. De koninklijke link en zijn zakelijke instinct brachten hem ver, maar hij betaalde daar ook een hoge prijs voor. Misschien heeft het succes ook wel zijn huwelijk gekost. Een paar maanden geleden waren er opeens geruchten dat na het 25-jarig huwelijk er een mysterieuze Braziliaanse vrouw in het leven van de prins zou zijn gekomen. Mogelijk nog een extra reden om de deur resoluut achter je dicht te trekken.
Tarzanbocht Terug naar Zandvoort, het circuit met de beroemde Tarzanbocht. In de VIP-ruimte kwam niemand iets te kort. Vooral op zondag, het hoogtepunt met de F1-race op het programma, ontbrak het Bekend Nederland aan niets. Sponsors nodigden hun allerbeste relaties uit. Iedereen wilde daar bij zijn. Toegangskaarten kunnen in de duizenden euro’s lopen. Het was er zien en gezien worden. Ook de catering was op zeldzaam hoog niveau: Onbeperkt kreeft eten en champagne drinken plus uitzicht op het circuit om van te watertanden. Wie een kaartje hiervoor wist te bemachtigen voelde zich voor een dagje zelf de F1-kampioen. Dat alles allemaal dankzij prins Bernhard. Dat hoofdstuk is nu definitief gesloten. Met de opbrengst van zijn zakelijke belangen aan zijn partners is de prins een man in bonus.
Hij zal waarschijnlijk van zijn vrienden niet de hoofdprijs hebben gekregen, maar hij weet ook dat het pakket in goede handen is.
Man in bonus Deze prins Bernhard is klaar voor nieuwe avonturen, waarbij hij zeker ook zijn oudste zoon Samuel betrekt. Op Ibiza is Samuel de chef van de flagshipstore Waterdream Yachts en van zijn eigen onderneming Uxus Wranglers. Of voor Bernhard inderdaad het betoverende AI zijn voorland wordt, waarin veel andere ondernemers van deze leeftijd instappen, is nog maar de vraag. Koninklijke goedkeuring heeft de zakenprins bij voorbaat. Koning Willem-Alexander sloeg geen Grand Prix over in de tijd dat Bernhard er aan het roer stond. Ze zijn in de familie trots als een pauw op hun neefje Van Vollenhoven, wiens zakelijk instinct ongeëvenaard is. Bernhard is klaar voor een nieuw leven, een nieuwe partner en hij wil vooral zijn handen lekker vrij hebben.
O RAN JE BOVEN 17 O RAN JE BOVEN 17
Het koninklijk gezin. Felipe met echtgenote Letizia en dochters Leonor en Sofía.
SPAANSE KONING DOET Z'N BEST, MAAR…
SPAANSE TROON GETERGD DOOR SCHANDALEN! Koning Felipe VI doet sinds zijn aantreden zijn uiterste best om de Spaanse monarchie te moderniseren én om het vertrouwen van de Spanjaarden (terug) te winnen. Maar de koning heeft het niet gemakkelijk. De reden? Familieleden die een scheve schaats blijven rijden.
V
an vermeende drugsmiljoenen en witwasconstructies tot overspelgeruchten en ontspoorde prinsen: de paleischaos in Madrid wordt steeds explosiever. De grootste schok kwam begin dit jaar uit onverwachte hoek. Francisco de Borbón von
18 ORANJ E BOVE N
Hardenberg (47), een achterneef van koning Felipe en een bekende figuur binnen de Spaanse high society, werd gearresteerd in een grootschalig onderzoek naar internationale drugshandel en witwaspraktijken. Volgens Justitie heeft Francisco een cruciale rol
Oud-koning Juan Carlos geflankeerd door zijn dochters: Elena en Cristina (r). Helemaal links: kleinzoon Froilán.
gespeeld bij het wegsluizen van miljoenen euro's aan drugsgeld. Hij zou zijn netwerk en financiële kennis hebben ingezet om zwart geld om te zetten in cryptovaluta via een onderneming die in Ierland geregistreerd staat. Voor critici is dit het zoveelste bewijs dat de elite zich misdraagt en onaantastbaar waant. Francisco de Borbón von Hardenberg is vrij op borgtocht, in afwachting van zijn rechtszaak. Het politieonderzoek loopt nog volop.
Vrijwillige ballingschap Het schandaal rond Francisco de Borbón von Hardenberg roept herinneringen op aan de affaires rond Felipes vader, oud-koning Juan Carlos. De voormalige vorst werd het middelpunt van onderzoeken naar dubieuze geldstromen, geheime buitenlandse rekeningen en kostbare geschenken uit het Midden-Oosten. Maar ook waren daar de pikante berichten over verboden liefdes en vermoedens van buitenechtelijke kinderen. Juan Carlos vertrok halsoverkop naar Abu Dhabi, waar hij sindsdien in vrijwillige ballingschap verblijft. Tussen vader en zoon is het nooit helemaal goed gekomen. Juan Carlos zorgt nog steeds voor vervelende publiciteit; in zijn memoires gooit hij opnieuw olie op het vuur door Felipes echtgenote, koningin Letizia, verantwoordelijk te houden voor de spanningen binnen de familie. En Juan Carlos is zeker niet het enige familielid dat misbruik maakt van koningin Letizia om het
koningshuis in diskrediet te brengen. Letizia’s vroegere zwager Jaime del Burgo beweert jarenlang een geheime relatie met haar te hebben onderhouden. Zelfs nadat zij met Felipe was getrouwd. Het moddergooien heeft ertoe geleid dat veel Spanjaarden ervan overtuigd zijn dat het huwelijk van hun koning nog slechts op papier bestaat.
Geweldsincident Wat het aanzien van de monarchie ook niet helpt, zijn de gedragingen van Felipes neef en naamgenoot. Deze Felipe Juan Froilán de Marichalar, beter bekend als Froilán, is de zoon van zijn oudste zus, prinses Elena. Froilán is het enfant terrible van de familie. Bezoeken aan partijen en andere nachtclubs, vechtpartijen ieptepunt kwam incidenten. Het dieptepunt nd werd gebracht toen hij in verband eweldsincident met een ernstig geweldsincident ieve club in buiten een exclusieve jk werd hij Madrid. Uiteindelijk bu Dhabi naar zijn opa in Abu uwe gestuurd om ‘nieuwe sen professionele kansen te verkennen’. Felipes Achterneef Francisco de Borbón von Hardenberg.
O RA R RAN A JJJE E BOVEN O VE VEN EN E N 19 9 ORA O OR RA R RAN AN N JE E B B BOVEN OV VE VEN V EN E N 1
VeRleng de zomeR met
gegRilde ananaS taco'S Geniet nog wat langer van zomerse smaken met de frisse, extra zoete Del Monte Gold Ananas. Een verrassende BBQ-twist die elke nazomerdag opfleurt. Bereiding 1. Gril de blokjes Del Monte Gold Ananas 2 tot 3 minuten tot ze mooi goudbruin en licht gekaramelliseerd zijn. 2. Verwarm de tortilla's kort op de barbecue. 3. Vul de tortilla's met de gegrilde kip, ananas en rode ui. 4. Besprenkel met limoensap en een scheutje olijfolie. 5. Werk af met verse koriander en eventueel wat chilivlokken. 6. Klaar in 10 minuten. Fris, kleurrijk en boordevol zomerse smaak.
vooR meeR iNSpIRatie bezoek: nl.freshdelmonte.com
Ingrediënten (voor 4 taco’s) ½ Del Monte Gold Ananas, in blokjes 4 kleine tortilla’s
150 g gegrilde kip (of vegetarisch alternatief) 1 limoen (sap) Verse koriander 1 kleine rode ui, ƓMQ JHVQHGHQ Snufje chilivlokken (optioneel) Olijfolie Zout & peper
HISTORISCH PAUSBEZOEK AAN SPANJE Dat er Spanjaarden zijn die hun bedenkingen hebben over het instituut monarchie, mag na alle schandalen geen geheim zijn. Veel eensgezinder zijn ze in hun steun aan de Paus. Tijdens zijn verblijf wist Paus Leo XIV grote menigten op de been te brengen. Naar schatting 1,2 miljoen gelovigen woonden een grote openluchtmis en een indrukwekkende processie in Madrid bij. Bij zijn aankomst in Spanje werd de Paus persoonlijk ontvangen door koning Felipe en koningin Letizia. Gedurende het bezoek was de betrokkenheid van het Spaanse koningshuis duidelijk zichtbaar. Froilán is nu even buiten beeld, maar voor koning Felipe lijkt het een kwestie van tijd voordat een nieuw schandaal zich aandient. De ellende begon voor hem al bij zijn aantreden.
Imagoschade Zijn toenmalige zwager Iñaki Urdangarin, de hertog van Palma, werd veroordeeld wegens grootschalige fraude, verduistering van overheidsgeld en belastingontduiking. De zaak veroorzaakte enorme imagoschade voor het koningshuis en zwager Iñaki belandde zelfs in de gevangenis. Hoewel hij inmiddels zijn straf heeft uitgezeten en al geruime tijd gescheiden is van Cristina, wordt ook deze affaire telkens weer opgerakeld.
Hoop voor de toekomst Midden in alle tumult probeert Felipe krampachtig om het beeld in stand te houden van een moderne Europese monarch: sober, integer en plichtsgetrouw. Hij is zelfs bereid om afstand te nemen van familieleden die de g staat koning g monarchie bezoedelen. Gelukkig Felipe er niet helemaal alleen voor. In zijn poging om de monarchie nieuw elan te geven, weet hij zich verzekerd van de steun van zijn oudste dochter. Het moet gezegd: prinses Leonor vervult haar rol voorbeeldig. De kroonprinses doorliep een driejarig traject langs alle onderdelen van de Spaanse krijgsmacht (Landmacht, Luchtmacht
Koninklijke hulp Het hoogtepunt van het pauselijk bezoek vond plaats in Barcelona; Leo XIV zegende de Jezus Christustoren van de beroemde basiliek Sagrada Família in. Aan het eind van het bezoek liep de terugvlucht van de Paus naar Rome flinke vertraging op door technische problemen aan het vliegtuig. Felipe was de redder in nood; hij stelde zijn privéjet ter beschikking aan de Paus. De koning begeleidde de paus hoogstpersoonlijk over de taxibaan naar het vervangende vliegtuig.
en Marine) en ze nam zelfs deel aan een parachutistentraining. ,,Je hebt geleerd wat toewijding en plichtsbesef betekenen”, zei haar trotse vader, die eraan toevoegde dat die eigenschappen van groot belang zijn voor een toekomstige koningin van Spanje.
Drie generaties Dit najaar begint Leonor aan de studie Politieke Wetenschappen aan de universiteit van Madrid. Drie generaties vorsten: opa Juan Carlos was een onverbeterlijke rokkenjager en brokkenmaker die het koningshuis deed wankelen, papa Felipe doet zijn uiterste best om de schade te herstellen, en dochter Leonor moet de Spaanse monarchie straks naar een nieuwe toekomst leiden. Op zijn oudste dochter Leonor kan Felipe gelukkig wél rekenen.
O RAN JE BOVEN 21 ORANJE
Modekoningin
MÁXIMA Josine Droogendijk
Nu de mode een langere roklengte dicteert, in elk geval in formele situaties, laat koningin Máxima regelmatig een zoom uitleggen.
DE SCHAAR IN DE KONINKLIJKE GARDEROBE 22 ORA NJ E BOVE N
Is een japon te groot, te klein, te lang of inmiddels ouderwets? Dan is de ‘zak van Max’ zeker niet de enige optie. Aan het hof zetten ze de paleiscoupeuse graag aan het werk voor wat koninklijk verstelwerk. Een mouwtje eraf, een zoompje eruit, een nieuwe ceintuur erbij: soms is een kleine ingreep genoeg om een oude jurk weer jaren mee te laten gaan.
H
et vermaken van kleding is eeuwenlang heel gebruikelijk geweest. Stof was kostbaar, dus als een jurk écht niet meer opgelapt kon worden, ging hij verder door het leven als een jasje, schort of poetsdoek. Ook aan het hof werd kleding beslist niet gezien als een wegwerpartikel. Koningin Wilhelmina’s hofjurken met lange slepen bestonden uit zoveel stof, dat de coupeuse regelmatig aan het werk werd gezet om er iets nieuws van te maken.
Oplappen Met de opkomst van fast fashion raakte het vermaken van kleding uit zwang. De kosten om een bestaand jasje op te lappen, waren hoger dan het aanschaffen van een nieuwe. Maar aan het hof, waar er altijd wel een coupeuse door de paleisgangen wandelt, bleef het vermaken van kleding gewoon in trek. Wie we momenteel veel met oude jurken in een nieuw jasje zien, is Amalia. Toen de prinses in het voorjaar van
Zat het fluwelen lijfje misschien niet lekker? Of was hij te warm? Hoe dan ook: koningin Máxima heeft dit onderdeel van de jurk laten vervangen.
Voor het huwelijk van de Jordaanse kroonprins bestelt Amalia in 2023 een rode jurk bij Jan Taminiau. Een jaar later is het kledingstuk bijna niet meer te herkennen. De rode organza bij de halslijn is weg, de mouwtjes zijn gezakt en de taille is ingenomen. Ook de ceintuur is nieuw.
O RAN JE BOVEN 23
Modekoningin MÁXIMA 2023 een uitnodiging kreeg voor het huwelijk van de Jordaanse kroonprins Hussein bin Abdullah, bestelde ze bij Jan Taminiau haar allereerste couturejurk.
Felrode organza Het ontwerp werd voorzien van een hartvormige halslijn, die werd gekuist met felrode organza tot hoog bovenaan de halslijn. De jurk stond haar wel, maar van een tien was zeker geen sprake. Toen ze het kledingstuk recentelijk opnieuw wilde dragen tijdens het staatsbanket voor de Japanse keizer, wist ze wat haar te doen stond. De rode organza werd vervangen door huidkleurige tule. De mouwtjes liet ze iets naar beneden zakken en doordat haar maat inmiddels was veranderd moest de taille ook worden ingenomen. En ja hoor, tijdens het staatsbanket kregen we Amalia te zien op haar allermooist.
Paleiscoupeuse Ook Máxima maakt dankbaar gebruik van de kunsten van de paleiscoupeuse. De rokken die ze rond de inhuldiging droeg, vindt ze nu te kort. Door het lostornen van de zoom, het gladstrijken en vervolgens minimaal omslaan van de stof, kan de coupeuse zo’n drie centimeter aan roklengte tevoorschijn toveren. Inmiddels hebben we daar al meer dan twintig voorbeelden van gezien. En geef haar eens ongelijk! Als kleding dankzij een bezoekje aan het naaiatelier nog een ronde meekan, is iedereen, en het milieu, daarbij gebaat.
Voor het staatsbezoek aan Suriname zoekt Máxima mode met een tropische uitstraling. In haar kast hangt nog een leuke donkerbruine jurk, maar de felblauwe knopen passen minder goed bij de gelegenheid. In het atelier worden ze vervangen door houten exemplaren, waardoor het kledingstuk meteen een andere uitstraling krijgt.
24 ORANJ E BOVE N
Oorspronkelijk had Amalia’s blauwe jurk van Marchesa Notte vrolijke volantmouwen. Helaas gingen die niet samen met de cape die de prinses die avond ook wilde dragen. De coupeuse zette de schaar in de mouw, met dit als resultaat.
Hilarisch: Camilla heeft een clutch in de vorm van een pak bonen.
Koni nen Koningin Silvia van Mary kunnen we inmiddels wel uitroepen tot dé recycle-queen van de eze huidige generatie. Deze rd koraalrode avondjurk werd en recent vermaakt tot een cocktailjurk. Een nieuwe ceintuur, e een grote strik bij de hals: n na een bezoekje aan het k koninklijke naaiatelier iis deze witte jurk van C d Catherine opeens gegroeid va van een nette 7 naar een kl klinkende 10.
O RAN R A N JE JE B BOVEN OV E N 25
plantaardig
Rijk aan proteïne
*Beste getest in de categorie plantaardig alternatief op kwark.
Ontbijt lekker
Probeer Lenor
Dream Team
KONINKLIJKE GLIT TER EN ARIANES DEBUUT
Zó verwelkomden de Oranjes het keizerlijk paar! Het staatsbezoek van keizer Naruhito en keizerin Masako van Japan aan ons land leverde een flinke dosis koninklijke glamour op, niet in de laatste plaats van onze prinsessen. Amalia en Ariane schitterden, die laatste maakte haar tiara-debuut. Misschien kan de Japanse prinses Aiko daar in de nabije toekomst haar voordeel mee doen...
H
et klinkt wellicht wat chauvinistisch, maar tijdens het Japanse staatsbezoek ging vooral heel veel aandacht uit naar onze eigen prinses Ariane. De negentienjarige
dochter van koning Willem-Alexander en koningin Máxima stal met haar aanwezigheid de show. Dit was tevens haar 'tiara-debuut'. In een rode galajapon met one-shoulderhalslijn
O RAN JE BOVEN 29
Foto rechts: de relatie tussen het Huis van Oranje en het Japanse keizerlijk paar is zeer vriendschappelijk.
Ariane en Amalia zagen er prachtig uit. Voor Ariane was het haar 'tiara-debuut'.
droeg Ariane een historisch diadeem, een sieraad dat ooit door koning Willem III voor koningin Emma werd aangeschaft. Ariane zag er fantastisch uit en leek te genieten van het staatsbanket met de Japanse keizer en keizerin.
zien kregen in gigantische testbakken. De twee staatshoofden, die beiden watermanagement hebben gestudeerd, zagen hoe extreme golven werden nagebootst om de dijken te testen.
Oranje-glamour
Ook brachten de Koning en de keizer een bezoek aan de Universiteit Leiden. Daar bekeken ze historische Japan-collecties en namen ze een kijkje in het 'Zweetkamertje', de kamer waar Leidse afgestudeerden al eeuwenlang hun handtekening op de muren zetten. Het gezelschap sloot de middag ontspannen af met een wandeling door de Japanse tuin van de Hortus Botanicus.
Kroonprinses Amalia koos voor een bordeauxrode japon met prachtige robijnen. Ze droeg de japon eerder tijdens een koninklijk huwelijk in Jordanië. Máxima pakte, wie had ook anders verwacht, groots uit. De koningin schitterde in een gewaagde, semitransparante creatie met speelse lijnen van de Nederlandse ontwerper Iris van Herpen, gecombineerd met de beroemde Stuart-diamant. Tot zover de Oranje-glamour, want het draaide op deze dagen natuurlijk om het keizerlijke paar.
Watermanagement Het programma dat keizer Naruhito kreeg aangeboden, was behoorlijk gevarieerd. Naast de officiële ceremonies op de Dam ging de keizer op pad met Willem-Alexander. Ze bezochten samen kennisinstituut Deltares in Delft waar ze spectaculaire demonstraties te
30 ORA NJ E BOVE N
Zweetkamertje
Symbolisch In Amsterdam stak de keizer zelf de handen uit de mouwen. In het Bloesempark van het Amsterdamse Bos plantte hij een nieuwe kersenboom. Dit park is een geliefde en symbolische plek voor de Japanse gemeenschap in Nederland. De vierhonderd bomen die er staan, waren ooit een geschenk van een Japanse vrouwenvereniging. Tijdens het planten stond de keizer ook kort stil bij het
GEEN VROUW OP DE TROON
Begin jaren 2000 kampte keizerin Masako met ernstige stress- en gezondheidsklachten als gevolg van de nnen het keizerlijk hof. In grote druk binnen 2006 verbleeff zij met haar gezin op Het Oude Loo in Apeldoorn. Dat gebeurde ng van toenmalige op uitnodiging atrix. Het verblijf in koningin Beatrix. ood de keizerin Nederland bood el. Nog altijd rust en herstel. ssen het Huis is de band tussen n het keizerlijk van Oranje en rk. Naruhito paar zeer sterk. ebben en Masako hebben een dochter, prinses Aiko, maar zijj is pvolger. geen troonopvolger. Dat zijn prins Hitachi (90), kroonprins Akishino (60)) en o (19), prins Hisahito respectievelijkk de n neef oom, broer en r. van de keizer. Maakt prinses Aiko iko ooit kans om keizerin te worden?
Het keizerlijke paar bij het nationaal monument op de Dam, in Amsterdam.
monument voor de slachtoffers in Japan van de aardbeving en tsunami in 2011.
Diepe wonden De sfeer tijdens het driedaagse dried bezoek was warm en feestelijk, d de band tussen de monarchen is zoals beke bekend uitstekend. Maar het pijnlijke verleden, de Japanse bezetting van Nederlands-Indië tij tijdens de Tweede oo aan de orde. Wereldoorlog, kwam ook bena Willem-Alexander benadrukte tijdens zijn staatsb toespraak bij het staatsbanket dat het gedeelde verhaal veel bitterheid en diep leed omvat. milita Onze burgers en militairen is in die periode berokken Diepe wonden die groot leed berokkend. toen zijn geslagen, werken ook in de generaties erna do door.”
Discussie Achter de scherme schermen van het keizerlijk paleis in Tokio spe speelt er ondertussen een flinke moderniseringsdiscussie modern die ook tijdens dit bez bezoek doorsijpelde. De keizerlijke familie kr krimpt in rap tempo door vergrijzing en d demografische krimp. Volgens de huidige st strikte wetten in
O RAN JE BOVEN 31
Samen keken ze naar de voetbalwedstrijd Nederland-Japan.
De keizer en Máxima poseren voor meesterwerk De Nachtwacht in het Amsterdamse Rijksmuseum.
Japan mogen alleen mannen de troon bestijgen. Omdat de spoeling dun wordt, overweegt de Japanse politiek nu een noodplan om met verre mannelijke familieleden de opvolging veilig te stellen.
Onhoudbaar Dit plan stuit op veel weerstand in het land. Veel Japanners, onder wie commentatoren, zien een veel logischere oplossing: laat vrouwen regeren. Naruhito en Masako hebben een 24-jarige dochter, prinses Aiko, die veel burgers geschikt zouden vinden als keizerin. Japanse deskundigen zeggen dat het huidige opvolgingssysteem op termijn onhoudbaar wordt als de samenleving verder moderniseert, maar er aan het hof teleurstelling blijft bestaan wanneer er een meisje wordt geboren.
De wal keert het schip Wie weet: misschien keert de wal het schip en krijgt Nederland in de toekomst nog eens een regerende Japanse keizerin op bezoek. Europese monarchieën hebben al lang bewezen dat een vrouwelijk staatshoofd in niets onderdoet voor een mannelijke vorst. Behoudende Japanners die daar in deze 21ste eeuw nog steeds aan twijfelen, moeten de verrichtingen van Amalia maar eens volgen; de kroonprinses is gracieus, leergierig en ambitieus. Wat wil een mens nog meer?
De stemming was opperbest.
GODDELIJKE HEERSER
Volgens de Japanse overlevering gaat het keizerschap terug tot 660 voor Christus. De legendarische eerste keizer, Jimmu, zou afstammen van de zonnegodin Amaterasu. Daardoor werd de keizer eeuwenlang gezien als een goddelijk figuur. Die religieuze rol is nog altijd zichtbaar in de shintohofrituelen, die de keizer vervult. Na de Tweede Wereldoorlog veranderde zijn positie ingrijpend. Begin 1946 verklaarde keizer Hirohito in een verklaring dat hij geen goddelijk wezen was, maar een gewoon mens. Dat gebeurde onder druk van de Amerikanen. Ook kreeg Japan een nieuwe grondwet, waarin de keizer voortaan werd omschreven als het symbool van de staat en de eenheid van het volk. Zijn rol werd daarmee vooral ceremonieel.
O RAN JE BOVEN 33
HEBBEDINGEN VAN DE ROYALS Een paleis zit er niet meteen in, maar koninklijk klijk shoppen kan wel. Van Buckingham Palace in LEGO en Deens ens porselein tot Meghans kaars, Alexia’s jurkenlabel en een Oranjevaasje met dit zijn hebbedingen met een kroontje couturelink: d roontje eraan.
ZE VROUWEN, ÉÉN ZES SLEUTELBOS SL H Hendrik VIII had zes vrouwen, en nu hangen angen ze gezellig samen aan één sleutelbos. Deze g ze metalen ssleutelhanger heeft geëmailleerde bedeltjes eltjes v nen, van van de Tudor-koning en zijn koninginnen, Catharina van Aragon tot Katherine Parr. Op C d de achterkant staat steeds de naam, handig ndig v voor wie bij vrouw vier de draad kwijtraakt. aakt. historicroyalpalaces.com h
Geen couture, maar wel koninklijk... Alexia’s veelbesproken paarse cape-jurk op Prinsjesdag ag 2025 kwam van Solace London. Een Brits label dat precies ecies goed zit als je iets zoekt voor een bruiloft, gala of groot ot feest, zonder meteen in couturegebied te belanden. Het et merk houdt van strakke lijnen, mooie vormen. Alexia droeg de auberginekleurige one-shoulder jurk met een lange cape over haar schouder, gouden sieraden en een Zara-clutch. missoma.com
Deens blauw bloed voor bij de koffie Royal Copenhagen is in Denemarken wat Delfts blauw uw bij ons is: porselein met geschiedenis. Het merk werd in 1775 75 opgericht onder bescherming van koningin-weduwe Juliane Marie en draagt die koninklijke afkomst nog altijd in de naam. am. Deze handbeschilderde beker komt uit de Alphabet-collectie, ctie, waarin je elke letter kunt kiezen. Wij nemen voor deze ronde natuurlijk de M. Van Máxima. royalcopenhagen.com
36 ORA NJ E BOVE N
Bekend als modeontwerper
Claes Iversen ontwerpt een nieuw Oranjevaasje
Meghans hofgeur voor thuis In het winkeltje van Meghan Markle koop je geen gewone kaars, maar een hele beleving, want een lont in was moet vandaag de dag natuurlijk een verhaal hebben. Signature Candle nr. 604 ruikt naar amber, waterlelie en sandelhout en werd gemaakt ter ere van de verjaardag van dochter Lilibet op 4 juni. Dromerig, chic en precies zo geprijsd dat je hem bijna met een kleine buiging aansteekt. asever.com
Royal Leerdam Crystal kijkt alvastt naar 2027: dan ontwerpt Claes Iversen het nieuwe Oranjevaasje. e. Dat ontwerp is er nog niet, dus voorlopig doen we het met de editie uit 2025 van Bibi Smit, gemaakt voor de achttiende verjaardag van prinses Ariane. Iversen is vooral bekend als modeontwerper. Zijn jurken en couturestukken zijn al vaker gedragen door leden van het Koninklijk Huis. Nu mag hij zijn handtekening op glas zetten. royalleerdamcrystal.nl
Klein Londen voor op de vloer Een houten Londen in 22 stukken, met Tower Bridge, Big Ben, de Tower of London en The Shard. De rode bussen, zwarte taxi’s, telefooncel, bewakers en Beefeaters zitten er ook bij. En natuurlijk een kroon, voor het kind dat liever meteen de baas speelt. Geschikt vanaf drie jaar. historicroyalpalaces.com
Een paleis zonderr personeel Voor wie Buckingham Palace net iets boven n budget vindt, is er deze LEGO-versie. De Architecture-set uit 2016 heeft de bekende de gevel, het hek, het Victoria Memorial en een n rood Londens busje. Best chic, en je hoeft er geen personeel, beveiliging of Britse familievetess bij te nemen. lego.com
O RAN JE BOVEN 37
57 JAAR
38 ORA NJ E BOVE N
11
VA N H A RT E
gefeliciteerd
OKTOBER 1969
Jarige prins Constantijn is stille kracht van Oranje
Prins Constantijn viert zijn 57ste verjaardag. Al jaren geldt de jongste broer van koning Willem-Alexander als een loyale steunpilaar van de monarchie. Constantijn is intelligent en een harde (net)werker. Hij is ook een echte gezinsman (en was nooit betrokken bij schandalen). Nu Amalia, Alexia en Ariane ouder worden, gaat er steeds meer aandacht uit naar de drie dochters van Willem-Alexander en Máxima. Daardoor dreigt soms onderbelicht te raken hoe belangrijk prins Constantijn al jarenlang is voor het Koninklijk Huis. Zijn loyaliteit steekt de jongere broer van de Koning niet onder stoelen of banken: „Met superveel energie en enthousiasme heeft hij een heel duidelijke, eigen lijn uitgezet. Hij doet er alles aan om Nederland op de kaart te zetten. Met groot respect zie ik hoe hij daar inhoud aan geeft."
Zilveren huwelijk Hetzelfde respect zal Willem-Alexander ongetwijfeld voor zijn broer hebben. Constantijn is serieus, werkt hard en is een toegewijde echtgenoot en vader, een rol waarin hij al zijn hele volwassen leven verre blijft van ophef of schandalen. 25 jaar geleden gaven hij en Laurentien elkaar het jawoord. Bij die gelegenheid liet de prins weten: „Laurentien is de eerste vrouw voor wie ik wil vechten. Zij is de persoon die ik mis als ik het zelf niet meer aankan."
Huwelijksgeluk Het was overigens geen liefde op het eerste gezicht. Constantijn en Laurentien kenden elkaar al heel lang, want hun ouders waren bevriend. Toch sloeg de vonk pas midden jaren ‘90 over toen ze beiden in Brussel werkzaam waren. Het huwelijksgeluk werd bekroond met de geboorte van Eloise, Claus-Casimir en Leonore. Constantijn is vandaag de dag vierde in de lijn van troonopvolging, maar hij is in het dagelijks leven vooral druk met zijn carrière als adviseur op het gebied van innovatie, technologie en ondernemerschap. Constantijn zei ooit: „Ik wil een waardevolle bijdrage leveren aan Nederland, de medemens en mijn eigen familie." En daar slaagt hij uitstekend in.
O RAN JE BOVEN 39
DE LEKKERSTE zero LIMONADE? PROBEER HET ZELF!
0%
suiker calorieËn
100% SMAAK NATUURLIJKE
DE LEKKERSTE
De biografie 'CLAUS Het verscheurde verleden van een prins'
ZIJN 100STE GEBOORTEDAG MET BIOGRAFIE
Claus, de prins die Nederland in zijn hart sloot EEN BIJZONDERE REIS...
Veel Nederlanders fronsten de wenkbrauwen toen in 1965 bekend werd dat prinses Beatrix een relatie had met de Duitse diplomaat Claus von Amsberg. De oorlog lag nog vers in het geheugen. Maar Claus werd een van de meest geliefde leden van het Koninklijk Huis. Op 6 september zou hij 100 jaar zijn geworden. In november verschijnt de biografie 'CLAUS Het verscheurde verleden van een prins'. 44 ORANJ E BOVE N
Beatrix, Willem-Alexander, Friso en Constantijn konden altijd op Claus' wijze raad rekenen.
D
e biografie CLAUS Het verscheurde verleden van een prins is het resultaat van tien jaar onderzoek. Het boek ligt op 17 november in de boekhandel. Aan de hand van brieven, dagboeken en interviews reconstrueren Jutta Chorus en Bas Blokker het leven van Claus voordat Beatrix in zijn leven kwam. Dat was grotendeels onbekend terrein. Natuurlijk is bekend dat Claus op 6 september 1926 werd geboren in het Duitse Hitzacker. Hij moest tijdens de oorlog verplicht het leger in, maar nam nooit deel aan gevechten. Maar nadat begin jaren zestig de verloving bekend was gemaakt, deed dat voor Met Afrika zou veel Nederlanders niet Claus altijd ter zake. Claus was een een bijzondere Duitser en had de schijn band houden. tegen. Koningin Juliana probeerde de kou uit de lucht te halen: „Als ouders hebben wij het vertrouwen dat deze verbintenis in alle opzichten gelukkig zal zijn. Ik kan u verzekeren: het is goed.”
Band met Afrika Maar het was Claus zelf die de publieke opinie deed kenteren. Hij was bescheiden, intelligent en bezat een droog gevoel voor humor. Thuis was hij een belangrijke adviseur van Beatrix. Zelf had prins Claus veel belangstelling voor kunst, cultuur en ontwikkelingssamenwerking; hij voelde zich sterk verbonden met Afrika, waar hij een groot deel van zijn jeugd had
doorgebracht. Thuis was Claus vooral vader. Hij wilde Willem-Alexander, Friso en Constantijn zo normaal mogelijk opvoeden. De drie prinsen spraken altijd met veel warmte over hun vader. Zo vertelde Willem-Alexander: „Ik heb een heel goede, heel bijzondere band met mijn vader. Door de reizen die we samen hebben gemaakt, is die band nóg sterker geworden." Ook Constantijn koestert warme herinneringen. „Soms denken mensen dat we in een keurslijf zijn opgegroeid, maar het was juist mijn vader die ons alle ruimte gaf om te doen wat we zelf wilden."
Liefdevol Claus’ laatste levensjaren werden overschaduwd door depressies, de ziekte van Parkinson en prostaatkanker. De prins overleed in 2002 op 76-jarige leeftijd; Nederland verloor een prins-gemaal die de harten van miljoenen Nederlanders had veroverd. De ooit omstreden Duitser was een van de meest geliefde Oranjes ooit. Maar het verlies was nóg groter voor Beatrix, voor wie Claus altijd een liefdevolle partner was. Die liefde was wederzijds. Drie jaar voor zijn overlijden benadrukte prins Claus: „Ik ben zo gelukkig. Ik heb zo veel aan je te danken. Dank je, Beatrix." Juliana had gelijk toen ze het volk in 1965 verzekerde: „het is goed”.
O RAN JE BOVEN 45
DE VERTROUWDE SMAAK VAN VRIENDSCHAP
Willem I 24 augustus 1772 † 12 december 1843
Wilhelmina van Pruisen 18 november 1774 † 12 oktober 1837
Willem II 6 december 1792 † 17 maart 1849
Anna Paulowna 18 januari 1795 † 1 maart 1865
Wilhelmina 31 augustus 1880 † 28 november 1962
Hendrik 19 april 1876 † 3 juli 1934
Willem III 19 februari 1817 † 23 november 1890
Emma 2 augustus 1858 † 20 maart 1934
Juliana 30 april 1909 † 20 maart 2004
Bernhard 29 juni 1911 † 1 december 2004
Beatrix 31 januari 1938 woont in kasteel Drakensteyn, Lage Vuursche
Claus 6 september 1926 † 6 oktober 2002
Irene 5 augustus 1939 Gescheiden in 1981 woont in Doorn
48 ORANJ E BOVE N
Margriet Pieter 19 januari 1943 30 april 1939 wonen in 'Huis Het Loo', Apeldoorn
Christina 18 februari 1947 † 16 augustus 2019
= Leden van het Koninklijk Huis
Willem-Alexander Máxima 27 april 1967 17 mei 1971 wonen in Paleis Huis ten Bosch, Den Haag
Johan Friso 25 september 1968 † 12 augustus 2013
Mabel 11 augustus 1968 woont in Londen
Constantijn Laurentien 11 oktober 1969 25 mei 1966 wonen in Den Haag
Alexia 26 juni 2005
Ariane 10 april 2007
Luana 26 maart 2005
Zaria 18 juni 2006
Eloise 8 juni 2002
Claus-Casimir 21 maart 2004
Leonore 3 juni 2006
O RAN JE BOVEN 49
Foto's: Hollandse Hoogte, RVD, Instagram
Catharina-Amalia 7 december 2003
DE BESTE KAAS IN JOUW KEUKEN MET
& mILJUSCHKA ‘t Wordt alleen maar lekkerder
PROEF DE PITTIGE SMAAK VAN KOREA NIEUW
SPICY CHICKEN PITTIG EN VOL VAN SMAAK
CHEESE ROMIG EN LEKKER PITTIG
KLAAR VOOR WAT EXTRA PIT?
Prins Harry en Meghan zullen voortaan deels in Engeland en deels in Californië verblijven. De schoolopleiding van hun kinderen zou voor Harry een belangrijke reden zijn geweest om terug te keren naar Engeland.
TÓCH TERUG IN ENGEL AND, MAAR…
Zijn Harry en Meghan ooit weer echt welkom in het paleis? Zes jaar geleden sloegen prins Harry en Meghan Markle de deur van het Britse koningshuis met een enorme klap achter zich dicht. Californië was hun beloofde land. Maar de Sussexes keerden met hangende pootjes terug naar Groot-Brittannië. Grote vraag is: zijn ze straks ook weer welkom in het paleis, of blijft die deur potdicht?
52 ORANJ E BOVE N
Woedend en gedesillusioneerd vertrokken Harry en Meghan naar de VS. Hij beschreef zijn ergernissen in de autobiografie Spare. Maar kennelijk zijn ze van gedachten veranderd.
N
a jaren van moddergooien naar de koninklijke familie en een emigratie naar de VS, keerden prins Harry en Meghan Markle letterlijk terug op hun schreden. Wie had dat kunnen denken? De explosieve interviews vol beschuldigingen, onder andere gedaan in een interview met Oprah Winfrey, liggen nog vers in het geheugen. Harry gooide er later nog een schep bovenop met zijn autobiografie Spare. De breuk tussen de prins en zijn familie leek definitief.
Kil en emotieloos Want Harry had nogal wat beweerd. Zijn oudere broer William, de prins van Wales, noemde hij zelfs zijn ‘aartsvijand’. Koning Charles was een kille, emotieloze vader: „Hij was nooit goed in het tonen van emoties.” En stiefmoeder Camilla noemde hij steevast die ‘andere vrouw’. En dan was er nog het vermeende racisme aan het hof. Meghan vertelde: „Tijdens mijn zwangerschap werd erover gesproken dat onze zoon geen beveiliging zou krijgen en geen
titel en er waren zorgen en gesprekken over hoe donker zijn huid zou zijn bij geboorte.” Met hun onthullingen wisten Harry en Meghan aanvankelijk sympathie op te wekken. Veel mensen vonden het vreselijk dat het conservatieve Britse hof, na Diana en Fergie in de jaren tachtig, opnieuw twee jonge mensen tot wanhoop dreef. Dat Harry en Meghan hun vrijheid zochten in de Verenigde Staten konden ze begrijpen. Maar de publieke opinie veranderde toen bleek dat het stel niet in alle anonimiteit wilde genieten van een nieuw leven, maar blééf klagen over... alles! De nare koninklijke familie, de schofterige media en de hoge kosten van de beveiliging, waar de Britse belastingbetaler maar voor moest opdraaien.
Rebels echtpaar Afgelopen zomer bezochten Harry en Meghan opeens samen met hun kinderen koning Charles op Highgrove. Dat was de eerste keer in vier jaar tijd dat Charles zijn kleinkinderen Archie (7) en Lilibet (5) weer in
O RAN JE BOVEN 53
Het is zeer de vraag of William en Kate uitkijken naar een verzoening met Harry en Meghan.
levenden lijve zag. Enkele weken na dat bezoek werd bekend dat het echtpaar zou terugkeren naar het Verenigd Koninkrijk. Maar deskundigen betwijfelen of deze verhuizing ook betekent dat de familiebanden snel zullen verbeteren.
Hij mist zijn vaderland Van een officiële comeback is in elk geval geen sprake. Het stel blijft niet-werkend lid van de koninklijke familie en zal als privégezin deels in Engeland wonen. De nieuwe woning nabij Londen is ook geen koninklijk bezit. De Amerikaanse royalty-expert Kinsey Schofield noemde de remigratie een ‘erkenning van mislukking’. Volgens Schofield vertrokken Harry en Meghan uit het Verenigd Koninkrijk
omdat ze in Californië vrijer zouden kunnen leven en tot bloei zouden komen. Dat ze nu zijn teruggekeerd, bewijst volgens haar dat het Amerikaanse avontuur niet de vervulling van hun Amerikaanse droom is geworden. Overigens gingen er al lange tijd geruchten dat prins Harry zijn vaderland enorm miste en stiekem zou willen terugkeren. De prins zou de schoolopleiding van zijn kinderen hebben aangegrepen als reden om voortaan deels in Engeland en deels in Californië te verblijven.
Geen beveiliging Onduidelijk is hoeveel moeite Harry heeft moeten doen om zijn echtgenote daarvan te overtuigen. Meghan voelde zich als
Ooit leken de twee broers en hun vrouwen het goed met elkaar te kunnen vinden. Dat bleek schijn.
54 ORA 54 OR O RA R A NJ N JJE E B BOVE O VE VE VEN EN N
Mogelijk is koning Charles de enige royal die nog wat enthousiasme kan opbrengen voor de terugkeer van Harry en Meghan. Camilla is in het verleden flink zwartgemaakt door het stel.
Amerikaanse prima thuis in Californië. Volgens Britse royalty watchers heeft ze dat ’thuisgevoel’ nooit in Engeland gehad. Wat hun terugkeer naar het Verenigd Koninkrijk extra opmerkelijk maakt, is de beveiligingskwestie. Nadat Harry zijn paleiswerkzaamheden had beëindigd, stopte zijn recht op politiebescherming. De prins was daar enorm gefrustreerd over en verwees telkens naar de omstandigheden waarbij zijn moeder het leven verloor. Prinses Diana overleed door een n haar chauffeur de auto-ongeluk in Parijs toen e schudden. paparazzi van zich af wilde
Gebrek aan steun Dat hij van overheidswege geen beveiliging kreeg, voerde Harry als reden aan waarom hij Meghan en de kinderen nooit meenam naar Groot-Brittannië. Hij vocht die beslissing ook juridisch aan, maar verloor. En toch verhuist hij naar Engeland en gaan Archie en Lilibet daar naar school. „We
zijn vertrokken vanwege een gebrek aan steun en begrip”, liet Harry kort na hun Megxit weten. Maar wat is er sindsdien dan veranderd?
De verloren zoon Koning Charles zal als vader ongetwijfeld opgelucht zijn dat ‘de verloren zoon’ is teruggekeerd en dat hij zijn kleinkinderen vaker zal zien. Maar of dat ook voor de rest van de familie geldt, is de vraag. Bij prins William, diens vrouw Kate en koningin Camilla zou er nog altijd veel oud zeer zijn. Harry en Meghan zijn terug in Groot-Brittannië, maar het blijft de vraag wie hen binnen de koninklijke familie welkom wil heten.
De Britse tabloids stonden jarenlang vol met pikante verhalen over Harry en Meghan. O RAN JE BOVEN N 55 5
MET OVERLIJDEN NOORSE KONING HARALD…
BEATRIX VERLIEST LIEVE VRIEND! Noorwegen rouwt. De dood van hun koning kwam niet onverwacht, maar sloeg toch in als een bom. Harald was een gevoelsmens. Hij vocht jarenlang om te mogen trouwen met zijn grote liefde Sonja. Hij steunde zijn zoon toen die verliefd werd op een alleenstaande moeder en stond achter zijn dochter toen zij een relatie kreeg met sjamaan Durek Verrett. Helaas werd Haralds laatste levensjaar overschaduwd door drama’s… 56 ORA NJ E BOVE N
Wijlen koning Harald V en zijn vrouw koningin Sonja. Achter: prins Haakon, zijn vrouw Mette-Marit en dochter prinses Ingrid Alexandra.
A
ftreden is geen optie. Ik heb als koning plichten op mij genomen en ik voel dat ik die moet uitvoeren tot mijn laatste adem.” De Noorse koning Harald heeft zich aan zijn woord gehouden. De 89-jarige vorst was zeer geliefd, maar zijn laatste jaar werd helaas overschaduwd door drama’s. Controverse rond zijn schoondochter Mette-Marit vanwege haar contact met Jeffrey Epstein, daarna de spoedopname van diezelfde Mette-Marit die een longtransplantatie moest ondergaan en tot overmaat van ramp de rechtszaak tegen stiefkleinzoon Marius Borg Høiby, die uiteindelijk onder meer werd veroordeeld voor twee verkrachtingen. Harald liet weten: „We leven mee met iedereen die betrokken is: niet alleen onze eigen familie, maar ook alle anderen die betrokken zijn." Het was een emotioneel zwaar en triest laatste jaar voor de oude koning.
Leven in geleende tijd Harald werd in augustus opgenomen in het Rikshospitalet in Oslo. Hij werd al enkele weken behandeld voor een bloedziekte waarbij rode
bloedcellen sneller worden afgebroken dan het lichaam ze kan vervangen. Het was niet zijn eerste zware medische tegenslag. In 2003 werd blaaskanker vastgesteld en in 2005 onderging hij een hartoperatie. Harald leefde bij wijze van spreken in geleende tijd. Nu was duidelijk dat het einde nabij was en de klok genadeloos doortikte. Duizenden Noren kwamen naar het paleis met bloemen en persoonlijke boodschappen, maar Harald heeft daar niets meer van meegekregen. Hij overleed op 28 augustus.
Persoonlijke mening Harald zat ruim 35 jaar op de troon en was de oudst regerende vorst van Europa. Hoewel hij twee oudere zussen had, was hij voorbestemd om koning te worden, onder de toenmalige erfopvolgingsregels ging de voorkeur uit naar een mannelijke erfgenaam.” Nadat hij in 1991 koning was geworden, wist hij zich die rol langzaam maar zeker steeds meer eigen te maken. Zijn persoonlijke mening stak hij niet onder stoelen of banken. Zo sprak Harald onder andere openlijk zijn steun uit
O RAN JE BOVEN 57
Net zo lekker
Reactie Willem-Alexander
voor lhbti+-rechten, religieuze diversiteit en migratiekwesties. Was het eenzaam aan de top? Niet voor Harald. Hij wist zich verzekerd van de liefde en steun van koningin Sonja.
Willem-Alexander en Máxima lieten na het overlijden van Harald weten: „Wij zijn intens bedroefd. De herinnering aan de bijzondere vriendschap met hem bewaren wij in ons hart. Koning Harald diende zijn land met liefde, trots en overtuiging. Onvergetelijk zijn onze gezamenlijke ontdekkingstochten rond Oslo en verder noordwaarts. (…) In deze verdrietige tijd leven wij mee met koningin Sonja, de Noorse Koninklijke familie en alle Noren. Koning Harald blijft in onze gedachten als de verpersoonlijking van verbinding en vriendschap.”
Onoverkomelijk bezwaar Zijn echtgenote was en bleef Haralds grote liefde. Het was een droomhuwelijk, maar ook een relatie waar de toenmalige kroonprins echt voor heeft moeten vechten. Want hoewel Sonja Haraldsen zijn gevoelens deelde, vond Haralds vader haar aanvankelijk ongeschikt. Sonja was niet van adel en dat vond koning Olav, Haralds vader, een onoverkomelijk bezwaar. Maar Harald weigerde op te geven. Negen jaar lang had hij een geheime relatie met Sonja, waarna hij zijn vader een ultimatum stelde: óf hij zou met Sonja trouwen, óf hij zou niet trouwen. Koning Olav zwichtte. In augustus 1968 gaven Harald en Sonja elkaar het jawoord. Het was echte liefde.
Alleenstaande moeder Die liefde werd bekroond met de geboorte van dochter Märtha Louise en zoon Haakon, die laatste is nu koning van Noorwegen, en diens echtgenote Mette-Marit koningin. Dat Harald zelf heeft moeten vechten voor zijn romance met Sonja heeft er ongetwijfeld toe bijgedragen dat hij zijn zoon steunde, toen die verliefd was geworden op een alleenstaande moeder. Een vrouw bovendien die een relatie had gehad met een dubieus figuur en die zelf een turbulent verleden had. Toen Haakon in 2000 zijn verloving met Mette-Marit aankondigde, klonk er kritiek in de samenleving, maar Harald wilde
daar niets van weten. Hij noemde Mette-Marit een ‘buitengewone jonge vrouw, vanwege haar openheid, eerlijkheid, vastberadenheid en moed’.
Sjamaan als schoonzoon Ook steunde Harald zijn dochter Märtha Louise. Veel Noren fronsten de wenkbrauwen over haar belangstelling voor alternatieve therapieën en haar tweede huwelijk met de zelfverklaarde sjamaan Durek Verrett, maar familieman Harald opende ook voor Verrett de paleisdeuren. De koning leek mensen te accepteren zoals ze zijn, zonder hen te veroordelen. De Noren wisten dat en het maakte Harald onvoorstelbaar geliefd. Maar niet alleen de ‘gewone Noor’ zal Harald missen.
Oranjes Harald onderhield nauwe banden met andere Europese koningshuizen, zeker ook met het Nederlandse. Zo was hij peetoom van wijlen prins Friso. Na diens overlijden was Harald in 2013 aanwezig bij de uitvaart om de Oranjes te steunen. De band tussen de Noorse en Nederlandse koninklijke families is hecht. Koning Willem-Alexander is op zijn beurt goed bevriend met kroonprins Haakon en koningin Máxima is peettante van Haakons jongste zoon Sverre Magnus.
O RAN JE BOVEN 59
PLAATS DIT
KRIJG DAT ZELFS IN HET * KORTE PROGRAMMA *Korte programma ) 55min
TROTS OTS ONDERDEEL VVAN
#
N E T E I N E G
Verwennerij op de borrelplank!
PRINSJES & PRINSESJES
Baby vliegers
Prinses Eugenie en Jack Brooksbank verwachten hun derde kind. Hun zonen, August en Ernest, kregen het nieuws te zien via de echo. Ernest, thuis gewoon Ernie, vierde onlangs zijn derde verjaardag. Zijn moeder noemt hem een tijgerliefhebbende, hoedendragende knuffelaar met een flinke stem.
Prins George stapt in een Spitfire, Lady Louise heeft haar diploma op zak en bij verschillende adellijke families is er babynieuws. Ook Leonor laat weer van zich horen. Dit speelt er bij de jonge royals.
Prins George heeft een groeispurt en is inmiddels bijna even lang als zijn moeder, prinses Catherine. De toekomstige koning bezocht met Catherine RAF Coningsby, waar hij historische vliegtuigen bekeek en in de cockpit van een Spitfire mocht zitten. George is dol op alles wat vliegt. Dat zit in de familie; opa Charles was vroeger helikopterpiloot. Op 22 juli wordt George dertien en in september begint hij op Eton College, net als zijn vader, prins William.
Kroonprinses Leonor verscheen in een strak wit pak bij de Princess of Girona Awards in Barcelona. De oudste dochter van koning Felipe en koningin Letizia zette samen met haar familie zes jonge talenten in het zonnetje. Ook haar zus Sofía was erbij. Leonor noemde de winnaars haar echte influencers. Een slimme uitspraak, want het Spaanse hof doet er alles aan om jonger en minder stoffig over te komen. Met Leonor voorop lukt dat steeds beter.
62 ORA 62 O OR NJ E B BOVE OV VE EN
van Beieren prinses Magdalena Prins Corbinian en . bij werd de es nd ins ke pr ee n sw ee er weer t hemelvaart De Duitse adel heeft Sophia. Tijdens he ter eger ch vro do d, die kin ilie e rst fam hun ee is Wittelsbach, de hu t he kregen eind maart tot t or ho . tradities heeft opt. Haar vader be oederen en familie kleine prinses gedo ijd kastelen, landg alt g no en e rd ee over Beieren reg
Prins Charles-Philippe d’Orléans en zijn vrouw Naomi zijn ouders geworden van dochter Élisabeth Victoire Jeanne Marie. De baby werd op 15 april geboren in Monaco en is hun eerste kind samen. Charles-Philippe hoort bij het huis Orléans, een familie die nog altijd warme gevoelens koestert voor de tijd dat Frankrijk een koning had.
Lady Louise, de 22-jarige dochter van prins Edward en hertogin Sophie, is afgestudeerd aan de universiteit van St Andrews in Schotland. Louise is een kleindochter van koningin Elizabeth, maar houdt zich ver van het koninklijke circus. Ook prins William studeerde in St Andrews. Hij vertrok er niet alleen met een diploma, maar ook met zijn huidige echtgenote Catherine."
O JE B BOVEN O RAN RA N JJE RAN BOVEN O OVEN VE VEN VE EN N 63 63
ROYALTY KENNER aan het
Harry even herenigd met zijn vader
woord JEROEN SNEL Royaltydeskundige Jeroen Snel volgt de Europese vorstenhuizen op de voet. In zijn column in Oranje Boven schrijft hij gepassioneerd over zijn belevenissen in de voetsporen van de Europese royals.
Een uitgekiende operatie, een slim complot dat begon in de zomer van 2025. In het geheim kwamen in Londen pr-mensen van prins Harry en een vertrouweling van koning Charles bij elkaar om project ‘Thaw’ (‘Dooi’) te bespreken. Hoe zou de ijzige relatie tussen Harry en zijn familie weer kunnen ontdooien?
O RAN JE BOVEN 65
Kroonprins William wil niets meer met zijn broer te maken hebben, ondanks het feit dat echtgenote Kate daar anders over denkt.
Harry is altijd aanwezig bij de Invictus Games.
V
olgend jaar zomer vinden de Invictus Games in Birmingham plaats. Militairen van over de hele wereld die gewond en blijvend gehandicapt raakten, ontmoeten elkaar voor dit sportieve evenement. Het was ooit een idee van prins Harry, zelf oud-militair, om deze groep blijvend te eren en om elkaar moed in te spreken. Elke twee jaar vinden de Spelen plaats en uiteraard is Harry er in Birmingham bij. Het ligt voor de hand dat het staatshoofd aanwezig zal zijn. Zo was koning Willem-Alexander van de partij toen de spelen in 2022 in Den Haag plaatsvonden. Project ‘Dooi’ heeft uiteindelijk als doel Charles naar de Invictus Games te krijgen waardoor iedereen kan zien dat het weer goed zit tussen Harry en zijn vader, waarna de rest van de familie en eigenlijk het gehele Britse volk zouden volgen. Maar dat gaat niet vanzelf.
Kwaad bloed Lange tijd stonden alle seinen op rood. Harry had met zijn boek ‘Spare’ de vuile was buitengehangen en veel kwaad bloed gezet. Ook de interviews en de Netflixserie werkten als zout in de familiewonden. Broer William was woedend, vader Charles teleurgesteld. En toch kwam er deze zomer een keerpunt. Het
66 ORANJ E BOVE N
was zijn wens om eindelijk na vier jaar zijn kleinkinderen Archie (7) en Lilibet (5) weer te zien. De jongste had hij nog maar één keer eerder ontmoet.
Bescheiden Ook wilde Charles, die binnenkort 78 wordt en nog steeds ziek is, weer een normale relatie hebben met zijn zoon en schoondochter. In juli was er een eerste hereniging. Harry, Meghan, Archie en Lilibet waren welkom op Highgrove, Project ‘Dooi’ dat een jaar eerder was gestart had een bescheiden succes opgeleverd. Toch had het maar weinig gescheeld of de ontmoeting was niet doorgegaan. Het plan was dat ze elkaar op Buckingham Palace zouden zien.
Ergernis Maar Harry keurde Buckingham Palace als locatie af omdat Londen niet veilig genoeg zou zijn. Meghan en de kinderen zouden
COLUMN
Soms lijkt koning Charles zich geen raad te weten met het wispelturige gedrag van zijn jongste zoon Harry.
zich daarom later, buiten Londen, bij Harry voegen. Toen Harry twee dagen voor aankomst liet weten wel alléén op Buckingham Ooit vormden ze Palace te willen verblijven een hecht gezin en was dat te laat. waren de broers Koning Charles wilde zijn dikke vrienden. personeel niet op het laatste moment opzadelen met de voorbereidingen. En zo verliep de start van Harry's bezoek aan zijn vaderland chaotisch en leek een ontmoeting er niet meer in te zitten. De ergernis op het paleis was te hoog opgelopen.
Rechtszaken Het voorval illustreert hoe onmogelijk het voor Harry lijkt te zijn geworden om ooit terug te keren naar Engeland en zijn familie omdat er altijd wel wat is. Problemen die Harry overigens vaak zelf veroorzaakt door een uitnodiging af te wijzen en dan toch maar weer te accepteren. Door ontevreden te zijn over veiligheidsmaatregelen en door zijn eeuwige strijd tegen de pers. Waar zijn familie de tabloids
tolereert heeft Harry ze de oorlog verklaard. Hoewel hij rechtszaak na rechtszaak verliest.
Onbetrouwbaar De hereniging op Highgrove lijkt desalniettemin een voorzichtig begin van een betere tijd te zijn. Ruim een uur lang werden de familiebanden aangehaald. Wie weet, als het gezin volgend jaar terug is voor de Invictus Games dat dan ook andere familieleden Harry, Meghan en hun kinderen ontmoeten. Eén persoon zal daar zeker niet bij aanwezig zijn. Broer William. Zelfs tegen het advies van zijn vrouw Kate in kiest William ervoor Harry nooit meer te willen zien. Harry is voor hem voorgoed onbetrouwbaar en een blijvend obstakel om later, als koning, de Britse monarchie overeind te houden.
O RAN JE BOVEN 67
Gemaakt voor het echte leven. MINDER PLASTIC
MINDER CO2
RECYCLE MIJ
WIE WAS AUGUSTE VICTORIA ECHT ?
DE VERGETEN KEIZERIN VAN HUIS DOORN Na de Eerste Wereldoorlog verloor Auguste Victoria alles. De echtgenote van de Duitse keizer overleed uiteindelijk in Nederlandse ballingschap. Dat was in 1921, zij was 62 jaar. De rondleiding 'De laatste keizerin' in Huis Doorn brengt haar indrukwekkende levensverhaal opnieuw tot leven.
70 ORANJ E BOVE N
Huis Doorn besteedt met de rondleiding 'De laatste keizerin' extra aandacht aan het leven van keizerin Auguste Victoria.
W
ie Huis Doorn bezoekt, wordt volop geconfronteerd met het leven van keizer Wilhelm II. Zijn meubels, schilderijen en persoonlijke bezittingen bepalen nog altijd de sfeer van het huis. Toch draait de nieuwe rondleiding in Huis Doorn om zijn echtgenote. Auguste Victoria ('Dona’) van Sleeswijk-Holstein-SonderburgAugustenburg. Zij was de laatste Duitse keizerin en koningin van Pruisen. Na haar overlijden verdween de keizerin uit het publieke geheugen. Ten onrechte, want zij speelde een veel grotere rol dan vaak wordt gedacht.
Het Dreikaiserjahr Auguste Victoria werd op 22 oktober 1858 geboren in een protestants adellijk gezin. Haar jeugd stond in het teken van discipline, geloof en dienstbaarheid. Niemand bereidde haar voor op een politieke rol of een leven in de schijnwerpers. Dat veranderde in 1881, toen zij trouwde met Wilhelm van Pruisen. Zeven jaar later volgde het Dreikaiserjahr. Eerst overleed keizer Wilhelm I, daarna regeerde diens ernstig zieke zoon Frederik III slechts 99 dagen.
Vervolgens besteeg Wilhelm de troon. Van de ene op de andere dag was Auguste Victoria keizerin van Duitsland en koningin van Pruisen.
Goede doelen Waar Wilhelm zich graag profileerde als militair leider, richtte Auguste Victoria zich op liefdadigheid. Vanuit haar christelijke overtuiging zette zij zich in voor ziekenhuizen, weeshuizen en de zorg voor jonge moeders en baby's. Ze bezocht instellingen persoonlijk, sprak met verpleegkundigen en vrijwilligers en gebruikte haar positie om geld in te zamelen voor goede doelen. In een brief aan Georg Hinzpeter, de vertrouweling van haar man, schreef ze: Hoe kan ik hulp bieden aan de lagere klassen vanuit mijn huidige functie? Het is niet rechtvaardig dat arme mensen zo weinig van hun werk kunnen genieten. Ook schrijft ze dat ze het als haar heilige plicht ziet om het geluk van anderen te vergroten. Veel Duitsers zagen in haar het warme gezicht van het keizerlijk hof. De keizerin was toegankelijk en genoot veel sympathie. Samen kregen Wilhelm en Auguste Victoria zeven kinderen:
O RAN JE BOVEN 71
De keizer en de keizerin leidden in Doorn een rustig leven. In Nederland groeiden ze steeds meer naar elkaar toe.
Keizer Wilhelm woonde tot zijn dood in 1941 in volledige vrijheid en maakte regelmatig wandelingen of fietstochtjes in de omgeving.
72 ORA NJ E BOVE N
De keizer hield van tuinieren en had een passie voor de jacht.
zes zonen – Wilhelm, Eitel Frederik, Adalbert, Een jaar na August Wilhelm, Oscar en Joachim – en één de dood van dochter, Victoria Louise. Aan de buitenkant de keizerin leek het een voorbeeldig keizerlijk gezin, maar hertrouwde achter de paleismuren was de werkelijkheid Wilhelm met minder vanzelfsprekend. Wilhelm kon bijzonder de dertig jaar charmant zijn, maar ook impulsief en driftig. jongere prinses Zijn moeilijke jeugd en de handicap aan zijn Hermine Reuss linkerarm maakten hem onzeker. zu Greiz.
Onvoorwaardelijke steun Keizer Wilhelm verlangde voortdurend naar erkenning en bewondering. Auguste Victoria bleef hem ondanks zijn nukken onvoorwaardelijk steunen. Dit blijkt uit de dagboeken van adjudant Sigurd von Ilsemann en hofdame Elisabeth Bentinck. De keizerin probeerde haar man zoveel mogelijk te beschermen en koos er vaak voor hem achter de schermen te beïnvloeden in plaats van hem openlijk tegen te spreken. Die trouw had ook een keerzijde. Soms bevestigde zij hem juist in opvattingen waar anderen grote twijfels bij hadden. Tijdens de Eerste Wereldoorlog zette de keizerin zich opnieuw volop in voor de slachtoffers van de oorlog. Keizerlijke gebouwen werden ingericht als opvang voor gewonde militairen en ze bezocht ziekenhuizen om soldaten een hart onder de riem te steken.
In ballingschap Toen Duitsland in 1918 de Grote Oorlog verloor, veranderde alles. De revolutie in Duitsland maakte een einde aan de monarchie en
Wilhelm moest afstand doen van de troon: „De overwonnene moet zich onderwerpen aan zijn lot!”, merkte hij op. Op uitnodiging van koningin Wilhelmina vluchtte het keizerlijk paar naar Nederland. Eerst verbleven ze op Kasteel Amerongen, later vonden ze een definitief onderkomen in Huis Doorn. Uit Duitsland arriveerden 59 wagons met persoonlijke bezittingen, waaronder meubels, uniformen, juwelen en Wilhelms collectie tabaks- en snuifdozen. Voor Auguste Victoria was de ballingschap op Nederlandse bodem eveneens ingrijpend. Zij verloor na bijna dertig jaar haar titel, vaderland en maatschappelijke positie: „Dat God dit toeliet!”, klonk het verbijsterd.
Geen toekomst In 1920 werd de familie getroffen door een nieuwe tragedie. Hun jongste zoon Joachim was het oogappeltje van de keizerin. Maar Joachim had grote moeite om zich aan te passen aan het leven zonder een monarchie. Hij zag geen toekomst en maakte op dertigjarige leeftijd een einde aan zijn leven.
O RAN JE BOVEN 73
74 ORA 74 OR O R A NJ RA NJE B NJE BOVE OV VEN VE EN E N
De kleedkamer van Auguste Victoria in Huis Doorn. De keizerlijke waaier.
DICHTER BIJ DE KEIZERIN De ochtendjas en het nachthemd van de keizerin.
Wilhelm zou hebben uitgebracht: „Dat die snotneus ons, en vooral zijn moeder, ook dat nog heeft aangedaan!” Voor Auguste Victoria was het een verwoestende klap. Haar gezondheid was al kwetsbaar en ging daarna snel achteruit. Toch probeerde ze haar ziekte zoveel mogelijk verborgen te houden. Ze wilde Wilhelm niet nog meer belasten: „Ik mag niet sterven, ik kan de keizer toch niet alleen laten.”
De laatste eer Wilhelm zag wel degelijk dat zijn vrouw steeds zwakker werd. Juist in de jaren in Nederland waren ze dichter naar elkaar toegegroeid. Om haar leven iets gemakkelijker te maken liet hij Huis Doorn aanpassen. Er kwam een lift en een balkon, zodat zij ondanks haar broze gezondheid toch nog buiten kon zitten. Op 11 april 1921 overleed Auguste Victoria, 62 jaar oud. Ze werd begraven in de Antikentempel te Potsdam. Meer dan tweehonderdduizend mensen kwamen haar de laatste eer bewijzen.
„Een prachtmens” Voor keizer Wilhelm was haar dood een zware slag. „De revolutie heeft de keizerin het hart gebroken. Van alles wat zij verloor, woog het verlangen naar Duitse bodem haar het zwaarst.
Met de rondleiding De laatste keizerin krijgt Auguste Victoria eindelijk de aandacht die ze verdient. Bezoekers kunnen voor het eerst haar privékleedkamer bekijken. Daar staan onder meer de reiskoffer waarmee zij Duitsland verliet, een van haar japonnen, persoonlijke foto's, correspondentie, een liedboek en haar draagstoel. Ook het indrukwekkende portret (foto rechts) van de Hongaarse schilder Philip de László krijgt tijdens de rondleiding nieuwe betekenis. Niet langer kijkt de bezoeker alleen naar een keizerin, maar naar een vrouw die haar leven wijdde aan haar gezin en haar land, en naar een vrouw die na de val van de monarchie haar vertrouwde wereld uiteen zag spatten. Informatie en/of tickets: huisdoorn.nl
Toch probeerde zij mij steeds weer te troosten. (…) Wat een prachtmens was zij!" Een jaar na haar dood hertrouwde Wilhelm met de dertig jaar jongere prinses Hermine Reuss zu Greiz. Maar veel dat aan zijn eerste vrouw herinnert, is nog altijd in Huis Doorn aanwezig.
O RAN JE BOVEN 75
Now we’re cooking!
GEEF JE TACO DE FINISHING TOUCH met chipotle chili mayo!
Voor nog meer inspiratie en heerlijke recepten kijk je op www.santamariaworld.com/nl of
@santamarianl
S I U K H U L E E J LAAT LEN VAN G STRA
100% REINIGINGSKRACHT FLES VAN 100% GERECYCLED PLASTIC* * De daadwerkelijke recycling hangt af van het afvalinzamelingssysteem alsmede het recyclingsysteem en recycling capaciteit in uw gemeente.
KONINKLIJKE BIBLIOTHEEK
VORSTELIJK lezen & kijken
Van koninklijke geheimen en verborgen paleisgangen tot prinsen en prinsessen die nét niet de troon haalden; deze boeken geven je een glimp van de wereld waar glitter en glamour een serieuze baan zijn. Perfect voor wie nieuwsgierig is naar het échte leven achter de kroon.
Vier vrouwen, één familie
De vader van Friesland
Twee prinsessen van Wales
Willem Lodewijk van Nassau-Dillenburg (1560-1620) was stadhouder van Friesland en staat daar nog altijd bekend als 'Us Heit' (Onze Vader). Ook was hij de strijdmakker van zijn neef en zwager, prins Maurits. Samen leidden ze het Staatse leger in de strijd tegen de Spanjaarden. Historicus Olaf van Nimwegen beschrijft hoe Willem Lodewijk als stadhouder en legeraanvoerder hielp de basis te leggen voor het huidige Nederland.
Wijlen prinses Diana en haar schoondochter Catherine, de vrouw van Diana's oudste zoon prins William, hebben elkaar nooit ontmoet. Maar ze delen wel een titel én een bijzondere plek binnen de koninklijke familie. Royaltykenner Ingrid Seward legt hun levens naast elkaar, van jeugd en schooltijd tot huwelijk, liefde en leven. Wat hebben ze gemeen, waarin verschillen ze en wat vraagt de monarchie van een nieuwkomer van buiten?
Olaf van Nimwegen ISBN 9789044656466
Ingrid Seward ISBN 9781399636049
78 ORANJ E BOVE N
Diana, Camilla, Catherine en Meghan trouwden allemaal de Britse koninklijke familie in, maar drukten ieder op hun eigen manier hun stempel op het koningshuis. In deze gezamenlijke biografie duikt royaltykenner Simon Vigar in hun onderlinge verhoudingen, botsingen, keuzes en invloed achter de paleismuren. Van Diana’s breuk met oude tradities tot Camilla’s opmerkelijke comeback, Meghans vertrek en Catherines steeds sterkere positie. Simon Vigar ISBN 9781529985276
De man achter Boudewijn
Zeven prinsessen als pionnen Eeuwenlang hadden de Habsburgers aan de top van de macht gestaan. Maar in 1764 verkeerde de roemruchte dynastie in een hachelijke positie. Keizerin Maria Theresia zette haar zeven dochters in voor de huwelijkspolitiek van de Habsburgers. Het boek gaat over de levens en lotgevallen van de zoekende Marianne; de grande dame Marie Christine; de verminkte schoonheid Elisabeth; de grillige Amalia van Parma; de energieke koningin van Napels en Sicilië Carolina; de tragische bruid Josepha, en de jongste, Antonia, beter bekend als Marie Antoinette. Zeven Habsburgse zussen van Veronica Buckley is een meeslepend portret van een schitterende wereld op de rand van de ondergang. Veronica Buckley ISBN 9789045037424
Meer dan veertig jaar zat koning Boudewijn op de Belgische troon. Historicus Vincent Dujardin kreeg toegang nlijke tot zijn persoonlijke véarchief dagboeken, privéarchief ngen van en de herinneringen familieleden en andere kroongetuigen. Zo ontstaat een uitgebreid portret van Boudewijn, van zijn moeilijke jeugd en huwelijk ra y Aragón met Fabiola Mora tot Congo, het Vaticaan, stie en zijn de abortuskwestie ood in 1993. onverwachte dood din Vincent Dujardin 66390 ISBN 9789059966390
Thriller over de dood van de koning Verongelukte de Belgische koning Albert I in 1934, of werd hij vermoord? In Het mysterie van Albert I onderzoekt geheim agent Romain Goethals wat er werkelijk gebeurde op die fatale dag. Al snel stuit hij op tegenwerking, sabotage
en nieuwe sporen die de officiële versie aan het wankelen brengen. Een spannende historische thriller, gebaseerd op feiten en grondig onderzoek. Johan Op de Beeck is geschiedkundig auteur en was voorheen journalist en hoofdredacteur van diverse media. Over de Belgische geschiedenis schreef hij Het verlies van België en Leopold II. Ook zijn historische thrillers Het complot van Laken en De staatsvijand spelen zich af in België. Johan Op de Beeck ISBN 9789464104585
O RAN JE BOVEN 79
Probeer Milka Mmmax
Geniet gerust, maar wel bewust
,,HOU DE N VA N W I E J E W I LT, D AT IS TO CH N O R M AAL ? ’ ’
MÁXIMA STEELT DE SHOW OP PRIDE
82 ORANJ E BOVE N
Máxima nam alle tijd voor persoonlijke ontmoetingen.
K
oningin Máxima liet zich van haar meest uitgesproken kant laten zien tijdens de opening van WorldPride Amsterdam. In een uitbundig Vondelpark kwam ze met een boodschap die weinig aan duidelijkheid te wensen overliet: „Kunnen zijn wie je bent, houden van wie je wilt, dat is toch normaal?” Het leverde een bijzonder koninklijk moment op. Niet eerder stond een Nederlandse koningin zo nadrukkelijk midden tussen de bezoekers van Pride om aandacht te vragen voor acceptatie, vrijheid en gelijke rechten.
Dancing Queen En Máxima kwam bepaald niet alleen even langs voor het fotomoment. Toen Abba's Dancing Queen door de luidsprekers galmde, kon ze nauwelijks blijven stilzitten.. Haar bezoek kreeg extra betekenis omdat Amsterdam dit jaar voor het eerst WorldPride
Onze 'Dancing Queen' Máxima had het naar haar zin in het Amsterdamse Vondelpark.
organiseerde. Bovendien is het precies 25 jaar geleden dat in Amsterdam het eerste huwelijk ter wereld tussen twee mensen van hetzelfde geslacht werd gesloten.
Meer dan Gewenst Opvallend veel tijd nam de koningin bij de stand van Meer dan Gewenst, een organisatie die zich inzet voor regenbooggezinnen. Daar sprak ze onder anderen met voorzitter Arnout Breitbarth. Koningin Máxima had haar boodschap goed voorbereid. Na haar bezoek stond de koninklijke dienstwagen klaar met als bestemming vliegveld. Het was weer tijd voor de vakantie in Griekenland.
O RAN JE BOVEN 83
PROTEÏNE SMAAKT ALL
GOOD!
Vanavond Nasi Goreng?
15
Klaar in
min.
tijd voor beter
IT HAS TO BE
Genomineerd voor Vis Favoriet 2026 Eiwitrijk, koolhydraatarm, puur genieten Ouwehand.com
puzzels
© www.puzzelpro.nl
Woordzoeker D H N A T L U S A D E L N L A
E P R S S V O K A F F J I W L A M H F C O R E O E R T D I U E R T R N T I E T K H P N E H
B E A C I E S D E J V E S A T
E R H E U D V T E O S O N J A
V R E S N L A E R O N O E L R
E I L E M A M W I I G O A R S M O A H T K S I S R H E R A N E S N O I A T H C IJ K I R S O
I G I N G G N U S N F I A N I R E N I D O U D I I P W R S E M E E L H N K W A C Y E Y W S I R T P R R K A T E C L A M D E I L K N K O E A O S C A R D
De woorden zitten horizontaal, verticaal en diagonaal in alle richtingen in de puzzel verstopt. Letters kunnen elkaar overlappen. Zoek de woorden op en streep ze af. De overgebleven letters vormen, achter elkaar gelezen, de oplossing. ADEL AIKO AIMÉE ANDREW ANNE ARCHIE ATHENA
BEVEILIGING DINER FREDERIK HAAKON HARRY HENRI HISAHITO
HOFLEVERANCIER INFORMATEUR IRENE ISLA KAKO KATE KIKO
LEONORE LIECHTENSTEIN LINTJE LUCAS MARIE MARY MODE
NIEUWE KERK ONDERSCHEIDING OSCAR PALEIS RAJWA RIJTOER SAKSEN
SOFIA SONJA SULTAN SVERRE MAGNUS VLAG VORST WINDSOR
Oplossing OB zomer:
Stuur de goede oplossing in vóór 1 november 2026 via: oranje-boven.nl/koninklijkepuzzel
88 ORANJ E BOVE N
Het Koninklijk Paleis Amsterdam
Sudoku
6 2 9 8 1 1 4 8 2 3 5 3 8 6 4 8 3 9 1 9 1 5 6 4 6 2 2 9 7 4 6 8 1 5 4
1 6
Winnen!
Oranje Boven verloot 3X de Carhartt-cap. Stuur je oplossing van de woordzoeker in op oranje-boven.nl/koninklijkepuzzel
4 7
1 6
7 8
3 6 5 9 4 8 9 2 4 1 6 2 4 6 8 5 4 6 3 1 2 5 1 6
STOER COMFORTAB STOER, COMFORTABEL EN MET EEN ORANJE TINTJE Tijdens het klussen in de tuin, een zonnige wandeling of op de fiets: deze Carhartt-cap is zo’n accessoire dat altijd van pas komt. De stoere washed-canvas look en de karakteristieke ‘Rooted in Tradition’-patch geven de pet de authentieke Carhartt-uitstraling. Hij zit net zo goed als hij eruitziet. Dankzij Carhartt Force FastDrytechnologie wordt zweet snel afgevoerd en droogt de cap snel. Ideaal op warme dagen. De voorgevormde klep houdt de zon uit je ogen en met de verstelbare snapback creëer je eenvoudig de juiste pasvorm. carhartt.com
VOOR IEMAND DIE JE LIEF IS Je hoeft niet altijd met bloemen aan te komen. De Good4fun cadeaukaart kun je geven aan je partner, vriendin, ouders of iemand anders die je graag verrast. De ontvanger kiest zelf uit allerlei leuke dingen, van parfum, sieraden en fashion tot uit eten, een bijzondere overnachting of een rondje op het circuit. good4fun.nl
Winnen!
Oranje Boven verloot een cadeaukaart ter waarde van €50. Stuur je oplossing van de woordzoeker in op oranje-boven.nl/koninklijkepuzzel
O RAN JE BOVEN 89
D E ORFOT AN OK JE EU BO ZE VE VA N N
Prinses Amalia op bezoek bij de paarden van de landenwedstrijd, het CHIO in het Duitse Aken. Ze bezocht de stallen en stak de Nederlandse ruiters een hart onder de riem. Paarijden is haar belangrijkste hobby. ,,Het zijn zulke mooie dieren", glunderde de prinses. 92 ORANJ E BOVE N
VOLGENDE KEER IN V
De nieu Oranje B we o verschij ven nt in
decemb er
Pieter van Vollenhoven in gesprek met de natu ur...
WEER OP
Een van de E N ! grootste kastelen va n Nederland:
Kasteel Huis Bergh
Colofon ORANJE BOVEN Het grootste redactioneel onafhankelijke royaltymagazine van Nederland met een oplage van 650.000 exemplaren! Gratis meenemen bij alle supermarkten van Dirk van den Broek, en bij de Dirck3-slijterijen. Uitgever Brookland Productions, Sassenheim Concept, realisatie en redactie Trusted Media Publishers, Amsterdam Medewerkers Matthieu Slee, Jeroen Snel, Josine Droogendijk, Anette de Vries Fotografie RVD/Jeroen van der Meyde, PPE, Hollandse Hoogte, (AP Photo etc.), Robin Utrecht, Jurjen Donkers, mk2films Thomas Schenk, ANP
Koninklijke bollebozen:
PRINSESSEN AAN DE STUDIE Oranje Boven kalender 13 oktober Prinses Margarita (54)
Trusted Media Publishers BV Redactie Trusted Media Donauweg 10 1043 AJ Amsterdam Niets in deze uitgave mag, in welke vorm en op welke wijze dan ook, worden overgenomen zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Hoewel Oranje Boven met de grootst mogelijke zorgvuldigheid wordt samengesteld, staan uitgever en redactie niet in voor eventuele onvolkomenheden in de inhoud en kunnen hiervoor niet aansprakelijk worden gesteld.
PEFC-gerecycled
27 oktober 2 Prinses Anita (57)
Dit product komt uit gerecyclede bronnen
PEFC/30-31-264
pefc.nl
O RAN JE BOVEN 93
Duo Penotti. Dubbel lekker in een potti!
Duo Penotti ondersteunt duurzamere landbouw door het inkopen van cacao van Rainforest Alliance gecertificeerde boerderijen.
TOT 15X MEER GEUR!* Vs. gebruik van alleen Robijn wasmiddel
*