Donorwise
Orgaandonatie in de klas?!
2022 NR. 27
' Ervaringsverhalen komen pas écht binnen’
INTERVIEW MET DOCENT
NIEUWS
Donorwet Volgens de nieuwe donorwet moeten alle 18-jarigen een eigen keuze maken over het donorschap. Beslissen over wat er met je lichaam gebeurt na overlijden raakt iedereen persoonlijk. Daarom is het zo belangrijk dat jongeren vooraf goed geïnformeerd worden over donatie. Alleen dan kunnen ze een weloverwogen keuze maken. Voorlichting op school over orgaandonatie zet jongeren aan het denken. Geef zelf een les over orgaandonatie met donorwise.nl of nodig kosteloos een gastspreker uit via de NTS!
🙎🧕💬
De aankomend verpleegkundigen en verzorgenden in de klas van roc-docent Han Bressers zijn allemaal onder de indruk van de gastlessen door ervarings deskundigen via de NTS. ‘Zo indringend kun je het als docent niet vertellen.’ ‘Ik heb nog nooit meegemaakt dat een klas niet luisterde bij een gastles,’ begint Han Bressers, docent Burgerschap aan het Koning Willem I College in Den Bosch. ‘Mijn studenten worden geraakt door de ervaringsverhalen van de gastsprekers. Meestal nodig ik een ontvanger van een donororgaan uit. Dat maakt veel indruk. Ik moet zeggen: de NTS heeft goede gastsprekers.’ Diepe indruk Han besteedt meerdere lessen aan donatie. ‘Ik leg uit wat het inhoudt en neem ook de politiek en de nieuwe donorwet mee. Dat past bij het vak Burgerschap. Als medisch studenten willen ze alles horen over de operaties, maar ook het persoonlijke grijpt ze aan. Wanneer iemand die het zelf heeft meegemaakt komt vertellen hoe het is om in bed te moeten wachten op een nieuw hart,
en daarvan ook nog foto’s laat zien, maakt dat diepe indruk. De gastlessen zijn heel waardevol en spreken onze studenten enorm aan.’ Nee is ook goed Uit de verslagen die de studenten maken, blijkt de grote impact van de gastlessen, zegt Han. Maar ze geeft ook de opdracht om thuis in gesprek te gaan. ‘Dat heeft veel effect. De brief van de minister aan 18-jarigen eindigt soms in de la of de prullenbak. Maar door deze gastlessen verandert hun beeld. Zeker bij de wat oudere studenten die een beslissing voor zich uit hebben geschoven. Als ze nee invullen bij hun registratie, is dat ook goed. Ze beseffen hierdoor wel dat ze hun naasten moeten inlichten, dat ze die niet met moeilijke vragen moeten opzadelen op een onmogelijk moment.’
❤
Bo Hofkes heeft botweefsel van een donor in haar been:
‘Ik wist niet dat donorbot bestond’
INTERVIEW
Bo Hofkes (13) is in 2020 geopereerd aan haar been. Dat was helemaal kromgegroeid, dus lopen ging moeilijk. De oplossing was een bottransplantatie. Daar hadden Bo en haar ouders nog nooit van gehoord. Sindsdien is haar been weer recht! Wat was er met je been aan de hand? ‘Er was kraakbeen op mijn knieschijf gegroeid. Daardoor kon mijn been aan de binnenkant niet meer groeien en kreeg het een O-vorm. Een arts in Leiden ontdekte dat het de ziekte van Ollier is. Het was niet gevaarlijk, maar ik moest wel geopereerd worden. Anders kon ik over een tijd niet meer lopen. Ik liep waggelend en lopen deed pijn. Op straat werd ik nagekeken en toen ik in de brugklas kwam, staarde iedereen me aan. Daar werd ik heel onzeker van. Ik wilde zijn zoals iedereen!’ Wat is er tijdens de operatie gedaan? ‘Ze moesten mijn onderbeen opnieuw aan mijn bovenbeen zetten. Daarbij hebben ze donorbot gebruikt. Ik had nooit gehoord dat dat bestond, botweefsel van een donor. Mijn ouders ook niet. Ik vond het heel bijzonder.’
Hoe gaat het nu met je? ‘Goed! Ik heb 5 maanden in een rolstoel gezeten en met krukken gelopen. De operatie is in de zomervakantie gedaan. Daarna kon ik meteen naar school, dus ik heb niks gemist. Elke week ging ik wat vooruit. Nu ben ik er blij mee, want ik zie er normaal uit en ik heb weer zelfvertrouwen. Ook op school zit ik veel beter in mijn vel. En ik ben zo snel mogelijk weer naar hockey gegaan, mijn grootste passie. Eerst alleen voor de gezelligheid, maar nu werk ik aan snelheid en mijn conditie. In het begin vond ik het wel een raar idee, donorbot. Maar nu ben ik vooral blij dat er iemand is geweest die mij hiermee heeft geholpen. Het is mooi dat het kan.’
🏑🙏
ONDERZOEK
Onderzoek naar vragen over donatie De NTS wilde graag weten welke vragen Nederlanders tussen 17 en 80 jaar hebben over orgaan- en weefseldonatie. In de steekproef is extra aandacht besteed aan jongeren van 17 en 18 jaar, omdat zij vanaf 18 jaar een oproep ontvangen om hun eigen keuze vast te leggen in het Donorregister.
Veel mensen hebben vragen Het onderzoek laat zien dat 75% van de Nederlanders weleens nadenkt over orgaandonatie, en dat ruim 70% er ook weleens met anderen over praat. Bijna de helft (44%) van de Nederlanders heeft wel eens vragen over orgaandonatie.
ONDER DE LOEP
Educatieve donorgame in CORPUS Jongeren die museum CORPUS ‘Reis door de Mens’ bezoeken, komen nu spelenderwijs in aanraking met het onderwerp orgaandonatie. Dit gebeurt met een nieuwe educatieve donorgame. Daarin leren ze hoe donatie in de praktijk werkt. De tentoonstelling waar de game bij hoort, is ontwikkeld door de NTS in opdracht van VWS. Er zijn drie onderdelen: een torso met de organen en weefsels die je kunt doneren, een Q&A met de belangrijkste vragen die jongeren hebben over donatie, en de donorgame. De game laat zien wat een gepuzzel het is om een donatie te laten slagen. De speler moet zo snel mogelijk de beste match vin-
den tussen donor en patiënt. Alles draait om tijd, snelheid en beschikbaarheid. De game is kleurrijk en eenvoudig vormgegeven en de high-scores worden interactief bijgehouden. Donatie is vaak een moeilijk onderwerp voor jongeren, maar dit wordt in CORPUS heel toegankelijk gemaakt. Bernadette Haase, directeur van de NTS, zegt hierover: “Met ons voorlichtingswerk willen we jongeren actief laten nadenken over wat orgaandonatie is en wat het voor hen betekent. Wij roepen alle jongeren op: informeer je, kies bewust. En wat je keuze ook is, bespreek het met je naasten. Deze game in CORPUS draagt daar een steentje aan bij.”
Winactie:
met de klas naar CORPUS
Wat weet jij over doneren?
Wat is voor jou de reden om orgaan donatie in de klas te behandelen? Waarom wil jij jongeren hierover meer leren? Stuur ons jouw persoonlijke motivatie en maak kans op een uitje met de hele klas naar CORPUS! Mail naar info@transplantatiestichting.nl
👀
Bovenaan staan algemene vragen als: ‘Hoe werkt orgaandonatie?’ en ‘Welke organen en weefsels kunnen gedoneerd worden?’, gevolgd door specifiekere vragen zoals: ‘Ben ik wel dood als ik doneer?’ en ‘Kan ik selectief doneren?’ en ‘Is iedereen geschikt als donor?’. Erover praten en nadenken 17- en 18-jarigen praten en denken minder vaak over donatie dan ouderen. Maar 19- tot 24-jarigen lijken in
vergelijking met ouderen relatief vaak te praten en na te denken over donatie, en ze hebben ook relatief vaak vragen. Het kennisniveau bij mensen onder de 25 ligt relatief laag. Antwoorden zoeken Alle leeftijdsgroepen zoeken antwoord op vragen veruit het liefst op een website. Jongeren onder de 25 kiezen naast een website relatief vaak voor vrienden en familie als informatiebron. Daarnaast
gebruiken ze social media, chat, filmpjes en andere digitale middelen. Goed informeren is belangrijk De keuze voor donatie staat voor circa een derde van de mensen (met name jongeren) nog niet vast, en een groot deel van de mensen is geïnteresseerd in antwoorden op vragen rondom donatie. Het is daarom belangrijk om mensen goed te blijven informeren met passende informatie.
KORTE BERICHTEN
VEELGESTELDE VRAGEN
Wat willen jongeren weten?
Gratis poster Zo werkt jouw lijf
Voorlichting op school over orgaandonatie zet jongeren aan het denken en helpt ze om een goede afweging te maken. Welke vragen hebben jongeren? We noemen er een paar en geven antwoord. Iedereen is toch automatisch donor?
Welke organen en weefsels kun je doneren? En waar zitten die precies in het lichaam? Bestel de poster ‘Zo werkt jouw lijf’, hang die in de klas en open het gesprek met je leerlingen. Bestel de poster gratis via: transplantatiestichting.nl/vooronderwijs
☝
👀
Nee. Iedereen die 18 jaar wordt en nog niet in het Donorregister staat, krijgt per post de vraag of zij hun keuze willen invullen in het Donorregister. Wie na twee oproepen nog steeds niets heeft vastgelegd, komt met ‘geen bezwaar’ in het Donorregister. ‘Geen bezwaar’ betekent dat je toestemming geeft voor orgaan- en weefseldonatie. Denk dus zelf eerst goed na en leg dan jouw keuze vast. Doe dat altijd, wat je ook kiest! En bespreek je keuze met je familie. Zo voorkom je verrassingen. Mag ik zelf bepalen wat ik doneer?
♥
Ja, je hebt daarin de keuze. Alle organen en weefsels die je kunt doneren, staan op het donorformulier. Je kunt zelf per orgaan en weefsel aanvinken wat je wel en niet wilt doneren. Vanaf welke leeftijd kun je je keuze vastleggen?
💭
Vanaf 12 jaar kun je je keuze in het Donorregister invullen. En vanaf 18 jaar word je actief gevraagd je keuze te registreren. Zie je er nog wel mooi uit nadat je hebt gedoneerd?
Denk met ons mee
Gezocht: deelnemers aan de klankbordgroep. Wil je jouw ervaringen met onze lesmodule voor het po, vo of mbo met ons delen? Heb je tips om onze lesmodule te verbeteren? Laat het ons weten! Mail naar info@transplantatiestichting.nl
🤕
Ja. Het uitnemen van organen en weefsels gebeurt altijd met veel zorg. Artsen vinden het belangrijk dat de donor er na de operatie netjes uitziet voor de familie. Ze nemen niets weg op plaatsen die zichtbaar zijn als iemand wordt opgebaard.
👀
MEER INFORMATIE
Waar vind je het lesmateriaal? Orgaandonatie gaat iedereen aan, ook jongeren. Bespreek dit onderwerp in de klas. Dat helpt leerlingen om zich een mening te vormen over donatie. Ons lesmateriaal is objectief, interactief, flexibel en kosteloos. Het is bedoeld voor het basisonderwijs (groep 7 & 8), voortgezet onderwijs en mbo.
Digitaal lesmateriaal • DonorWise: Donorwise.nl transplantatiestichting.nl/voor-onderwijs • spreekbeurt- en werkstukpakketten • poster Zo werkt jouw lijf! • de Donorkrant (po en onderbouw vo) Ervaringsdeskundige gastspreker transplantatiestichting.nl/gastspreker Persoonlijk advies bij Michèle van Beek, m.vanbeek@transplantatiestichting.nl
Donorwise.nl