Page 1

Τζέιμς Τζόυς Βloοmsday: Μια μέρα που κρατάει εκατό χρόνια αγούδι ρ τ ό κ ι ν το ελλη σ ς ε ρ τ όν ίας... κ κ ς ρ έ υ κ ο ι Τ ρ Ιστο πο της ω σ ό ρ π ό δειο ώ ρ Η ο Το διπλ τ ηριές σ ν ο π ο χ Βλα

Το συναυλιακό καλοκαίρι της Αθήνας είναι γένους θηλυκού

t r a

Η 13 ΠΕΜΠΤ

Ι Κ Ι Τ ΠΟΝ

ΙΟΥΝΙΟ

Υ 2013

Νο 317

Η ζωή της Χίλαρι σε ταινία


02/22 ∆ελτίο καιρού

13/6 -19/6

ΠΟΝΤΙΚΙart

www.topontiki.gr

ΜΑΥΡΕΣ ΟΘΟΝΕΣ ΜΑΥΡΕΣ ΣΕΛΙΔΕΣ... Το θέμα δεν είναι μόνο τι λες. Αλλά και πώς το λες. Πώς ανακοινώνεις, ας πούμε, ότι η χώρα σου δεν θα έχει πλέον τη δικιά της φωνή, όπως όλα τα δημοκρατικά κράτη του κόσμου, διαμέσου της δημόσιας ραδιοτηλεόρασής τους; Πάντως, όχι με τον κυνισμό στο μάτι του Σίμου Κεδίκογλου, ο οποίος απαξίωσε στυγνά όλους τους συναδέλφους του δημοσιογράφους που εργάζονται στην ΕΡΤ, χρησιμοποιώντας ακριβώς τα αντίθετα επιχειρήματα από όσα έλεγε πριν από μήνες. Αν ο Κεδίκογλου αποφάσισε να αυτοκτονήσει επαγγελματικά και πολιτικά είναι δικό του πρόβλημα. Δικό μας είναι ότι δεν διαθέτουμε πλέον κρατική ραδιοτηλεόραση, ότι χάνουμε και τα τελευταία απομεινάρια δημοκρατικότητας που θυμίζουν δυτική πολιτεία και ότι οι μαύρες οθόνες στις τηλεοράσεις μας είναι μια μαύρη σελίδα στα ήθη του τόπου. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η ΕΡΤ υπήρξε ξέφραγο αμπέλι πολιτικών και συνδικαλιστών, οι οποίοι ουδέποτε θέλησαν να κάνουν κάτι δραστικό για να τη σώσουν. Όμως είναι ψέμα ότι η δημόσια τηλεόραση ήταν μονάχα ένας υδροκέφαλος, σαπισμένος οργανισμός δίχως κανένα περιθώριο σωτηρίας. Η ΕΡΤ, όπως κάθε δημόσια τηλεόραση διαχρονικά, είναι θεσμοθετημένη για να λειτουργεί με διαφορετικά κριτήρια από εκείνα της αγοράς. Έχει άλλο ρόλο, άλλη κοινωνική σημασία, άλλο έργο. Το κλείσιμό της είναι μια μεγάλη πληγή για τη δημοκρατία και τον πολιτισμό, που θα δείξει γρήγορα το μέγεθος και το βάθος της. Υπάρχει κανείς που πιστεύει στ’ αλήθεια ότι οι κυβερνώντες ανησυχούν για την τύχη του θησαυρού των αρχείων της ΕΡΤ; Για τα μουσικά σύνολά της; Για τους ομογενείς που χάνουν εν μία νυκτί τον ομφάλιο λώρο με την πατρίδα τους; Για την επικείμενη εξαφάνιση και του μικρότερου ίχνους πολιτισμού από την τηλεοπτική ελεύθερη σφαίρα; Κοινοτοπία ή όχι, μόνο όταν χάσεις κάτι που έχεις κατανοείς την αξία του. Μέσα σε ελάχιστο χρόνο πολλοί από εμάς θα συνειδητοποιήσουμε ότι τα γράμματα και οι τέχνες εξορίζονται διά παντός από τους δέκτες μας, και μαζί τους το δικαίωμά μας για μια ανάσα ενάντια στο χάος. Προσωπικά θα μου λείψουν πολλές εκπομπές της δημόσιας τηλεόρασης. Θα μου λείψει η αξιοπρεπής απόσταση ανάμεσα στον δημοσιογράφο και στο θέμα του, θα μου λείψουν κάποιοι εκλεκτοί καλεσμένοι που μαλάκωναν την ψυχή και τη σκέψη μου, θα μου λείψουν οι μικροί δρόμοι μιας γειτονιάς σε μια μακρινή πόλη του κόσμου, μα κυρίως θα μου λείψει να μου μιλούν με μια ευγένεια που έχει περίπου πεθάνει. ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΑΓΓΕΛΙΔΑΚΗ

Η ΤΟΣΚΑ ΣΤΟ ΠΑΡΚΟ ΓΚΕΖΙ Δεν είναι μόνο ο «Σουλεϊμάν ο μεγαλοπρεπής» που διαδηλώνει στην Κωνσταντινούπολη. Εκατοντάδες είναι οι Τούρκοι καλλιτέχνες στο πάρκο Γκεζί. Ανάμεσά τους όλοι οι τραγουδιστές, μουσικοί, χορευτές της όπερας. Οι τελευταίοι δεν βρίσκονται εκεί μόνο για λόγους συμπαράστασης, αλλά επειδή ο πρωθυπουργός Ερντογάν ανακοίνωσε πρόσφατα πως «τέρμα με τις κρατικές όπερες και τις κρατικές ορχήστρες». Όλα αυτά σκοπεύει να τα ιδιωτικοποιήσει. Και βεβαίως, αφού δεν θα υπάρχει κρατική όπερα, δεν χρειάζεται κτήριο για αυτήν, οπότε αυτό που υπάρχει, θα «αξιοποιηθεί» για εμπορικούς σκοπούς: Το Πολιτιστικό Κέντρο «Ατατούρκ» στο Ταξίμ θα μετατραπεί σε Εμπορικό Κέντρο. Όπως και η πλατεία, η σωτηρία της οποίας υπήρξε η αφορμή για τις κινητοποιήσεις, αλλά και το παλαιότερο σινεμά της Κωνσταντινούπολης, το «Εμέκ». Το Πολιτιστικό Κέντρο ιδρύθηκε από τον Κεμάλ Ατατούρκ και σχεδιάστηκε έτσι ώστε να είναι και αρχιτεκτονικό σύμβολο της μοντέρνας Τουρκίας.

Όλο ατσάλι και γυαλί, δεν θυμίζει σε τίποτα τα παλάτια των Οθωμανών σουλτάνων, γι’αυτό και πολλοί το θεωρούν σύμβολο της δημοκρατίας. Τώρα, όμως, τέρμα και το Πολιτιστικό Κέντρο και ο «κρατικός πολιτισμός». «Αν θέλετε όπερα, βρείτε χορηγούς, όπως κάνουν οι Αμερικανοί» ήταν περίπου η συμβουλή του σε όσους διαφώνησαν. Κρατικά χρήματα για πολιτιστικά έργα φαίνεται να δίνονται μόνο για διεκδικήσεις και επιστροφές αρχαιοτήτων που κάποτε φυγαδεύτηκαν από τα εδάφη τής τότε Οθωμανικής Αυτοκρατορίας σε ευρωπαϊκά μουσεία και για την ίδρυση Τουρκικών Ινστιτούτων σε αραβικές κυρίως χώρες. Το πολιτισμικό πρότυπο που μοιάζει να επιδιώκει ο Ερντογάν, λένε όσοι αντιτίθενται στην πολιτική του, είναι «νεοφιλελεύθερο και πατερναλιστικό»: ταυτόχρονα «απευθυνθείτε σε ιδιώτες» και «εμείς (εγώ) είμαστε οι εγγυητές και συνεχιστές μιας (φαντασιακής) μουσουλμανικο-οθωμανικοτουρκικής παράδοσης». Μόνο που αυτή η παράδοση δεν υποστηρίζεται

ούτε από την Ιστορία ούτε καν από σίριαλ όπως ο «Σουλεϊμάν», τα οποία άλλωστε ο Τούρκος πρωθυπουργός έχει πολλές φορές καταγγείλει. Μοιάζει, λίγο, σαν την όπερα που είχε χτίσει ο Μαχμούτ ο Β’, στην οποία είχε αναθέσει στον Ντονιτσέτι-πασά να ανεβάζει πολύ γνωστά έργα με αλλαγμένο το τέλος προς το «πιο χαρούμενο», μια που του σουλτάνου δεν του άρεσε να σκοτώνεται η Τόσκα. Σίσσυ Παπαδάκη

GAY PRIDE FESTIVAL: ΠΕΡΗΦΑΝΟ ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΟ Για 15.000 άτομα που συμμετείχαν στο Gay Pride της Αθήνας έκαναν λόγο οι διοργανωτές του, γεγονός ενδεικτικό της φετινής επιτυχίας του. Όπως ακριβώς το είπε η τρανσέξουαλ περφόρμερ Εύα Κουμαριανού: «Θυμάμαι που ξεκινήσαμε σε μια τόση δα πίστα και σήμερα πιάνουμε ολόκληρη την Κλαυθμώνος», αναφερόμενη στο «κλασικό» πάρτι μετά την παρέλαση. Ο θεσμός βέβαια του Gay Pride δεν είναι μόνο πάρτι, γυμνά βαμμένα κορμιά και ξεσάλωμα μέχρι πρωίας με τραγούδια της Στανίση και των ABBA. Πρωτίστως είναι μία εκδήλωση διαμαρτυρίας κατά του σεξουαλικού ρατσισμού και υπέρ κάποιων βασικών ελευθεριών του ατόμου, αυτονόητων πλέον σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Εξαιρουμένου ενός κιτς στοιχείου αλμοδοβαρικής υφής, που είναι αναπόσπαστο κομμάτι της μαζικής γκέι κουλτούρας, θα μπορούσε να ειπωθεί ότι η συγκεκριμένη εκδήλωση κατάγεται από τα πολύχρωμα ποπ σίξτις και τον ειρηνικό εορταστικό χαρακτήρα ενός Γούντστοκ.

Καλλιτεχνικό event και η αθηναϊκή γιορτή Ανατρέχω σε ένα άλλο Gay Pride που είχα πετύχει προ δεκαετίας στο «προοδευτικό»Άμστερνταμ. Εκεί δεν έβλεπες μία «κλειστή» εκδήλωση των εκπροσώπων του LGBT κινήματος, όπως δηλαδή συνέβαινε μέχρι πρότινος στη χώρα μας, αλλά ένα κανονικό καλλιτεχνικό event χωρίς καμία διαφορά από τα φεστιβάλ μουσικής ή κινηματογράφου της πόλης. Μου είχε προξενήσει την καλύτερη των εντυπώσεων σαν είδα Ολλανδούς νοικοκύρηδες να συμμετέχουν με τις γυναίκες τους και τα καροτσάκια με τα μωρά τους. Ίδιες εικόνες είδαμε και στο αθηναϊκό Gay Pride! Παραδόξως, και ευτυχώς δηλαδή, δεν είδαμε γραφικούς παλαιοημερολογίτες, ούτε ακούσαμε κηρύγματα μίσους από χρυσαυγίτες όπως τις προάλλες με τα αίσχη έξω από το «Χυτήριο». Ως φαίνεται, η Χρυσή Αυγή μελετάει πλέον τις κινήσεις της σε σχέση με το εκλογικό σώμα, που μπορεί κάλλιστα να περιλαμβάνει και μειονότητες. Σουρεαλιστικό απ’τη μια, ρεαλιστικό απ’ την άλλη, για όποιον τουλάχιστον είδε πρόσφατα να κάνουν τον γύρο

art ΠΟΝΤΙΚΙ

του διαδικτύου Ρώσοι γκέι νεοναζί! Ακρότητες στα όρια της ανοησίας...

Η πολύχρωμη ομπρέλα τούς χωράει όλους

Στο εδώ Gay Pride μπορεί ο δήμαρχος Καμίνης να μην ήρθε, παρότι έτσι είχε προαναγγελθεί – οφείλουμε να εξάρουμε σ’αυτό το σημείο το ότι ο Καμίνης έχει στηρίξει έμπρακτα τον θεσμό –, προσήλθαν όμως αρκετοί πρέσβεις, αλλά και υπήκοοι ξένων χωρών, βουλευτές των κομμάτων της Αριστεράς και ένα ετερόκλητο κοινό, όχι αποκλειστικά ομοφυλόφιλο. Για την ακρίβεια ήταν έως και συγκινητικό να βλέπεις ανθρώπους όλων των ηλικιών, γκέι, στρέιτ και διεμφυλικούς, πραγματικά ενωμένους κάτω από την πολύχρωμη ομπρέλα της αγάπης και της αλληλεγγύης. Το αίσθημα αυτό της αλληλεγγύης έφτασε στο απόγειό του όταν η παρέλαση πέρασε μπροστά από το ελληνικό Κοινοβούλιο και ενώθηκε με τους συγκεντρωμένους υποστηρικτές του δοκιμαζόμενου τουρκικού λαού. Δύο πλακάτ, που το ένα έγραφε «Η Αθήνα είναι δικιά μας» και το άλλο «Global Revolution», ήταν αρκετά για να υπενθυμίσουν πως οι κοινωνικοί αγώνες δεν χαμπαριάζουν από έθνη, φυλές, φύλα και σεξουαλικές επιλογές. Η παρέλαση κατέληξε στην Κλαυθμώνος, όπου πραγματικά δεν έβρισκες σπιθαμή ελεύθερου χώρου, για να ξεκινήσει το καλλιτεχνικό μέρος.Το φετινό μενού περιλάμβανε, μεταξύ άλλων, το οικείο πια drag show από τις «Κούκλες» της Συγγρού, την εξαιρετική νεαρή τραγουδοποιό Κατερίνα Ντούσκα με την κιθάρα της, τους «λουπαδόρους» Imam Baildi και για το φινάλε του την ερμηνεύτρια Νατάσσα Μποφίλιου. Και του χρόνου με την ίδια και ακόμη μεγαλύτερη επιτυχία ευχόμαστε, κάνοντας ταυτόχρονα και ένα σχόλιο, όχι για το Gay Pride, αλλά για την «κατάσταση των πραγμάτων»: Κυκλοφόρησαν φήμες, σύμφωνα με τις οποίες η Χρυσή Αυγή προτίθεται να κατεβάσει τον Ηλία Κασιδιάρη ως υποψήφιο για την επόμενη δημαρχία της Αθήνας. Ας ελπίσουμε ότι οι δυνάμεις του Κακού θα ηττηθούν. Διαφορετικά, βλέπουμε το Gay Pride να στήνεται σε καμιά... Μακρόνησο και όλους εμάς να κάνουμε ρεπορτάζ μέσα απ’τα ψαροκάικα. Αντώνης Μποσκοϊτης

ΕΚΔΟΤΗΣ - ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ Αντώνης Δελλατόλας

ΑΡΧΙΣΥΝΤΑΚΤΡΙΑ Κατερίνα Αγγελιδάκη

ΑRT DIRECTOR Δημήτρης Λύρας

ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ Κώστας Θέος Μαρία Παπαρρηγοπούλου

ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ

ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΥΛΗΣ Χρυσούλα Παπαϊωάννου

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟ Χριστίνα Διακογιάννη Κωνσταντίνος Ρήγας

ΕΜΠΟΡΙΚO TMHMA: Μ. Καλούμενος

Παναγής Δ. Κουτουφάς

τηλ.: 210 6898448, fax: 210 6898226


13/6 -19/6

ποντικιart

Δελτίο καιρού 03/23

www.topontiki.gr

Βλαχοπονηριά στο παρα-φεστιβάλ του Ηρωδείου Δεν χρειάζεται καν να ξαποστάσει το παρα-φεστιβάλ που ανεβαίνει – και μάλιστα εντελώς ανοργάνωτα – στο Ηρώδειο μετά τη λήξη του Ελληνικού Φεστιβάλ. Τραβά κάθε Σεπτέμβριο – μέχρι αρχές Οκτωβρίου – προς τη δόξα. Όποιος καλλιτέχνης ή παραγωγός «κόβεται» από το Ελληνικό Φεστιβάλ, κάνει αίτηση στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο. Μια επιτροπή υπηρεσιακών παραγόντων και καλλιτεχνών αποφασίζει ποιος θα εμφανιστεί στο ρωμαϊκό Ωδείο και ποιος όχι. Από όλη τη φασαρία που γίνεται τόσα χρόνια περί του αν πρέπει ή δεν πρέπει το μνημείο να φιλοξενεί τυχαίες παραστάσεις και συναυλίες, η μόνη αλλαγή είναι ότι το Ηρώδειο δεν παραχωρείται τον μήνα Αύγουστο, προκειμένου να «ξεκουραστεί» το μνημείο. Από εκεί και πέρα, ονόματα γνωστά, που κάθε χρόνο εμφανίζονται στις υπώρειες του Ιερού Βράχου, καθώς και άλλοι, που κάνουν αιτήσεις για πρώτη φορά, παρελαύνουν ως συνήθως στις εκτός φεστιβάλ εκδηλώσεις . Αυτό, όμως, δεν λέγεται πολιτιστική πολιτική. Βλαχοπονηριά λέγεται. Τουτέστιν: έχω έναν διευθυντή φεστιβάλ, που καταρτίζει ένα πρόγραμμα, κα-

παντοσ καιρου «To YouTube καταστρέφει τη μουσική!» έσπευσε να αποφανθεί ο διάσημος Πολωνός πιανίστας της κλασικής μουσικής Κρίστιαν Ζίμερμαν, καλλιτέχνης με πολιτικές ανησυχίες, κατά τεκμήριο προοδευτικός. Ο Ζίμερμαν, μεταξύ άλλων, υπέστη έναν ταπεινωτικότατο εξευτελισμό λίγο μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις της Αλ Κάιντα στις ΗΠΑ, τον Σεπτέμβριο του 2001, όταν – σκέτη εξουσιοφρένια... – οι αρχές στο αεροδρόμιο «JFK» της Νέας Υόρκης του... διέλυσαν ένα πανάκριβο πιάνο. Κάποιος πανίβλακας πράκτορας έκρινε ότι «η κόλλα μυρίζει πολύ, σαν ουσία εκρηκτικών»! Ο Ζίμερμαν έριξε κάτι... γαλλικά και αρνείτο για χρόνια να παίξει στην Αμερική, τουλάχιστον όσο πρόεδρος ήταν ο ανεκδιήγητος Τζορτζ Μπους υιός. Επίσης έχει διακόψει κονσέρτο, στο Λος Άντζελες το 2009, για να διαμαρτυρηθεί εναντίον της λεγόμενης «αντιπυραυλικής ασπίδας» που το ΝΑΤΟ και οι ΗΠΑ σχεδίαζαν να εγκαταστήσουν (και) στην πατρίδα του την Πολωνία. Άρα, δεν πρόκειται για κάποιον «ακάτεχο», που λένε και στην Κρήτη. Πρόσφατα η οργή του είχε ως αφορμή το

λώς ή κακώς, αφού σε αυτόν εμπιστεύτηκα την αισθητική που θέλω να μεταδώσω στο κοινό. Έχω, όμως, και κάποιους που επιμένουν να εμφανίζονται κάθε χρόνο. Αντί να επιλέξουν ένα οποιοδήποτε ανοιχτό θέατρο, επιμένουν για το «πρεστίτζιους» Ηρώδειο. Τώρα γιατί το κράτος θεωρεί τον εαυτό του υποχρεωμένο να τους κάνει το χατίρι, δεν θα μάθουμε ποτέ. Κομματικοί φίλοι; Ρουσφέτια; Όντως καλές εκδηλώσεις που θα έπρεπε να είχαν τη θέση τους σε ένα φεστιβάλ, αλλά το υπουργείο Πολιτισμού δεν θέλει να τα χαλάσει και με τον διευθυντή; Μ’ αυτά και μ’ αυτά το αντι-φεστιβάλ στήνεται κάθε χρόνο και πολλοί «θίασοι» παρελαύνουν. Η δικαιολογία ότι τους ζητά το κοινό δεν ευσταθεί. Και τους «σκυλάδες» βλέπει το κοινό, πρέπει να τους δώσουμε το Ηρώδειο; Ας μην προτρέχουμε, όμως, και ας μη δίνουμε ιδέες. Διότι, νάτος πετιέται ο Σάκης. Ποιος Σάκης; Ο Ρουβάς. Θα παίξει στις «Βάκχες» του Ευριπίδη. Ναι, μη ρωτάτε, τραγωδία είναι. Πώς κατάντησαν το θέμα κωμικό, ουδείς γνωρίζει ακριβώς. Πάντως ο Σάκης θα πρωταγωνιστήσει με τον Δημήτρη Λιγνάδη εκφέροντας τον ευριπίδειο λόγο. Μετά την Καλομοίρα, που βγήκε από την τούρτα του Σαββόπουλου καταμεσής της ρωμαϊκής ορχήστρας, μετά τη Μαρινέλλα που τραγούδησε «Άνοιξε πέτρα», ποιος εκπλήσσεται πλέον; Από την 1η Σεπτεμβρίου, λοιπόν, και μέχρι τις 7 Οκτωβρίου θα δοθούν συναυλίες της Μαρίας Φαραντούρη για τα 50 χρόνια της στο τραγούδι (από τις εκδηλώσεις που θα μπορούσαν να είναι επάξια και στο φεστιβάλ), συναυλίες του Θάνου Μικρούτσικου, του Μάριου Φραγκούλη κ.ά. Ο Μίκης και ο Μάνος θα συναντηθούν μέσα από έργα τους μουσικά – όχι όμως και τραγούδια –, το Εθνικό Μπαλέτο της Ισπανίας θα παρουσιάσει τη «Μήδεια», η Ελευθερία Αρβανιτάκη θα τραγουδήσει για το «Μαζί για το παιδί», ενώ και ο Σταμάτης Σπανουδάκης θα κάνει την καθιερωμένη του εμφάνιση. Το «Γρηγοριανό μέλος» θα ξεδιπλωθεί για το κοινό που θέλει να το γνωρίσει, το Λύκειο Ελληνίδων θα δείξει την εξαιρετική δουλειά που κάνει, ενώ ο Γιάννης Τζουανόπουλος θα ετοιμάσει μια βραδιά με τραγούδια των Ελλήνων. Ο Σαββόπουλος θα παρουσιάσει και εδώ τον «Πλούτο» του Αριστοφάνη, το θέατρο του Νέου Κόσμου τον «Κοινό λόγο» της Έλλης Παπαδημητρίου και η Τατιάνα Παπαγεωργίου ετοιμάζει βραδιά Μίκη Θεοδωράκη. Αυτά και άλλα, όπως συναυλία του Γιάννη Μαρκόπουλου, συνάντηση Πόντου - Κρήτης και μερικά ακόμη, θα δροσίσουν έτι περαιτέρω τις φθινοπωρινές νύχτες. Στα σημεία των καιρών, ότι μειώνονται δραστικά και οι εκδηλώσεις για φιλανθρωπικούς σκοπούς με διεθνή αστέρια, προφανώς λόγω του κόστους, στο οποίο δεν αναμένεται να ανταποκριθεί το κοινό. Δάφνη Πασχάλη

To YouTube παρέλυσε τον πιανίστα ότι πήρε χαμπάρι έναν ακροατή να τον μαγνητοσκοπεί με το κινητό του, σε κονσέρτο στην Έσση της Γερμανίας. Σταμάτησε και ζήτησε από τον ακροατή να κλείσει το τηλέφωνο - κάμερα. Εκείνος υπάκουσε, αλλά ήταν πια αργά. Μαγεία και καλή διάθεση είχαν χαθεί. Ο 56χρονος Ζίμερμαν έπαιξε λίγο ακόμη και... ξενέρωσε. Σηκώθηκε κι έφυγε, με χίλια παρακάλια ξαναγύρισε και ολοκλήρωσε βιαστικά χωρίς ανκόρ. Έβγαλε λόγο φιλιππικό εναντίον του YouTube και όσων ανεβάζουν μουσικές στον δημοφιλέστατο ιστότοπο. Κι εκεί, κατά την ταπεινή μας γνώμη, άρχισαν τα φάουλ. Σύμφωνοι, πολλές φορές η ερασιτεχνικότητα των βίντεο στο YouTube είναι εις βάρος της ποιότητας του θεάματος και της απόλαυσης. Δύο θέματα τίθενται εδώ. Πρώτον, τα πνευματικά δικαιώματα και ο έλεγχος του αποτελέσματος. Γι’ αυτό, μία λύση υπάρχει: οι διοργανωτές των συναυλιών να απενεργοποιούν τα κινητά των θεατών. Γίνεται σχετικά εύκολα με συστήματα ασύρματης παρεμβολής, χωρίς την άγαρμπη προσωρινή κατάσχεση της συσκευής.

Όμως το δεύτερο θέμα είναι πιο περίπλοκο και πολύ πιο σοβαρό. Τι παρέλυσε τα δάχτυλα του πιανίστα; Μάλλον ο φόβος ότι δεν θα εισπράξει δεκάρα τσακιστή από την κοινοποίηση μιας συναυλίας. Γιατί όλα τα άλλα είναι υπέρ του! Δικοί του θαυμαστές δεν τον αναζητούν στο YouTube; Δικές του ερμηνείες δεν παρηγορούν μια στρατιά πιστών; Το δικό του όνομα και το δικό του έργο δεν φτάνει σε κάθε υπολογιστή, ταμπλέτα, κινητό; Το YouTube έχει ήδη αλλάξει εντελώς τον τρόπο που δισεκατομμύρια άνθρωποι ακούν και «βλέπουν» τη μουσική. Η απαγόρευση της ιδιωτικής μαγνητοσκόπησης μιας συναυλίας έχει χαρακτήρα ντοκουμέντου. Κι όσο η ποιότητα των συσκευών βελτιώνεται, τόσο το άλλοθι του «κακού βίντεο» θα καταπίπτει. Συμβαίνει κάτι κοσμογονικό: ποτέ άλλοτε στην Ιστορία της ανθρωπότητας τόσο πολλή μουσική (λόγος, ιδέες, προϊόντα τέχνης) δεν έχει διακινηθεί ανέξοδα και δυναμικά, αγγίζοντας ένα τεράστιο παγκόσμιο κοινό. Το ψηφιακό ποτάμι δεν γυρίζει πίσω. Γιώργος Ι. Αλλαμανής


04/24 Επέτειος

13/6 -19/6

ΠΟΝΤΙΚΙart

www.topontiki.gr

Βloοmsday Μια µέρα που κρατάει εκατό χρόνια

Στις 16 Ιουνίου, οι Δουβλινέζοι γιορτάζουν την «Ημέρα του Μπλουμ», μια από τις διασημότερες γιορτές της παγκόσμιας λογοτεχνίας, καθώς ο συγγραφέας Τζέιμς Τζόυς τοποθέτησε τότε τη δράση του τιτάνιου έργου του «Οδυσσέας». Οι «πιστοί» ακολουθούν τη διαδρομή του ήρωα στο Δουβλίνο, όπως ακριβώς «ξετυλίγεται» στις 820 σελίδες του μυθιστορήματος Την 16η Ιουνίου, ο Ιρλανδός συγγραφέας Τζέιμς Τζόυς τοποθετεί την υπόθεση του θρυλικού έργου «Οδυσσέας», με πρωταγωνιστή τον περίφημο Λέοπολντ Μπλουμ. Τι κι αν πέρασε σχεδόν ένας αιώνας από τη συγγραφή του μυθιστορήματος; Πλήθη θαυμαστών του από όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης συρρέουν και φέτος στο Δουβλίνο για τις λογοτεχνικές εκδηλώσεις. Η συντηρητική και σκληροπυρηνική γενέτειρα του συγγραφέα, που κάποτε τον απαξίωνε και τον «έπνιγε», ζωντανεύει και ξαγρυπνά για χάρη του. Τα έθιμα καλά κρατούν αφού ανάμεσα στις εκδηλώσεις είναι και οι περιηγήσεις στις τοποθεσίες όπου εκτυλίσσεται το μυθιστόρημα. Οι «πιστοί» ακολουθούν τη διαδρομή του ήρωα στο Δουβλίνο, όπως ακριβώς ξετυλίγεται στις 820 σελίδες του έργου. Όταν δύει ο ήλιος, όμως, η άφθονη κατανάλωση αλκοόλ στα μπαράκια της πόλης προσθέτει στην εκδήλωση έναν χαρακτήρα πιο ποπ και τουριστικό.

Βίκυ Λεβαντή

Για την αγάπη της Νόρας Ο κόσμος ονόμασε την 16η Ιουνίου «Ημέρα του Μπλουμ» από το επίθετο του ήρωα Λέοπολντ Μπλουμ, ενός τυπικού Δουβλινέζου, ο οποίος περιπλανιέται για ένα 24ωρο στην πόλη. Μέσα σε μια μέρα «απροσδόκητα» γεγονότα συμπυκνώνουν όλες τις καλές και κακές στιγμές, τους πόθους και τα πάθη μιας ολόκληρης ζωής. Η συγκεκριμένη ημερομηνία, όμως, δεν είναι καθόλου τυχαία. Πίσω της κρύβεται η μοιραία συνάντηση του συγγραφέα με τον μεγάλο έρωτα της ζωής του. Εκείνη τη μέρα ο Τζόυς αντάμωσε τη γυναίκα που υπέμεινε δίπλα του όλες τις κυκλοθυμίες, τα μεθύσια και τις μεταπτώσεις του. Παρόλο που ποτέ της ούτε κατάφερε αλλά ούτε και προσπάθησε να κατα-

Κάτι ακόμα για τον Τζόυς

λάβει τα γραπτά του Τζόυς και τη σπουδαιότητά τους, η Νόρα Μπάρνακλ στάθηκε δίπλα του βράχος ώς το τέλος. Η γνωριμία του Τζόυς με τη Νόρα έγινε σε μια… κατηφόρα στις 10 Ιουνίου του 1904 στην οδό Νασάου του Δουβλίνου. Εκείνος, ένας επαναστατημένος 22χρονος που μόλις είχε αποφοιτήσει από το University College του Δουβλίνου, δημοσίευε κριτικές στην τοπική εφημερίδα και έγραφε «Το πορτρέτο του καλλιτέχνη». Εκείνη μια 19χρονη καμαριέρα του ξενοδοχείου «Φινν» στο Δουβλίνο, ταπεινής καταγωγής, που είχε τελειώσει το δημοτικό και περίμενε υπομονετικά να αγαπήσει και να αγαπηθεί. Το πρώτο τους ραντεβού δόθηκε μπροστά από το σπίτι του σερ Γουίλιαμ Γουάιλντ, στις 14 Ιουνίου του 1904. Η Νόρα, όμως, δεν εμφανίστηκε ποτέ εκείνη τη μέρα. Ήρθε στο δεύτερο ραντεβού, στις 16 Ιουνίου, για να μείνουν μαζί ώς το τέλος. Η Νόρα, ως μούσα του Τζόυς, ενσαρκώθηκε λογοτεχνικά και σε άλλα σπουδαία γραπτά του: στους «Νεκρούς» ως Γκρέτα Κονρόι, στους «Εξόριστους» ως Μπέρτα, στο «Finnegan’s Wake» ως Άννα Λίβια Πλουραμπέλ. Το παραλήρημα της τολμηρής Μόλυ Μπλουμ, στο τελευταίο από τα 18 κεφάλαια του «Οδυσσέα», που παραπέμπει στην Πηνελόπη, είναι εμπνευσμένο, σε μεγάλο βαθμό, πάλι από την ίδια.

«Καταλαβαίνει κανείς;». Φημολογείται πως αυτά ήταν τα τελευταία λόγια του Τζόυς, στις 10 Ιανουαρίου του 1941. ● Τα σκυλιά και οι κεραυνοί ήταν οι μεγαλύτεροι φόβοι του συγγραφέα. Τα σκυλιά επειδή σε ηλικία πέντε χρόνων δέχτηκε επίθεση από το σκυλί ενός γείτονα και οι κεραυνοί γιατί η θεία του τον φόβιζε λέγοντάς του ότι είναι ένας πανίσχυρος θεός που δείχνει την οργή του. ● O Τζόυς επικρίθηκε από πολλούς με τις εξής κατηγορίες: μισάνθρωπος, κοκαϊνομανής, υποχόνδριος, «δευτέρας διαλογής, που τον τρώνε τα σπυριά του» (χαρακτηρισμός από τη Βιρτζίνια Γουλφ), κόλακας, συνοδός δουκισσών, μπολσεβίκος και προπαγανδιστής… ● Οι φλογερές ερωτικές επιστολές του Τζέιμς Τζόυς προς τη Νόρα Μπάρνακλ έχουν διασωθεί. Μάλιστα, μία δημοπρατήθηκε το 2004 για 360.000 ευρώ. ●

Ο «Οδυσσέας» στο Τwitter Oι σχεδιαστές παιχνιδιών Ian Bogost και Ian McCarthy από το Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Τζόρτζια ξαναζωντάνεψαν ένα κεφάλαιο από το ογκώδες μυθιστόρημα στο Twitter. Δημιούργησαν 54 διαφορετικά προφίλ για τους 54 ήρωες που εμφανίζονται στο κεφάλαιο 10, το «Wandering Rocks». Χρησιμοποιώντας ένα ειδικό software, πόσταραν αυτόματα όλα όσα λένε στο βιβλίο, κάνοντας tweets 140 χαρακτήρων, σε πρώτο πρόσωπο.


13/6 -19/6

ΠΟΝΤΙΚΙart

Επέτειος 05/25

www.topontiki.gr

Ο «Οδυσσέας» για αρχάριους

Τα παράξενα του «Οδυσσέα» ●

Εννιά στους δέκα αναγνώστες απογοητεύονται τρομερά από τις πρώτες κιόλας σελίδες. Παρ’ όλα αυτά το βιβλίο εξακολουθεί να πουλάει πάνω από 100.000 αντίτυπα τον χρόνο. Κι όμως, το βιβλίο δεν απέφερε ποτέ κέρδη στον Τζόυς. Στις περισσότερες επιστολές προς τον αδελφό του, Στάνισλας, αναφέρεται σε δάνεια και μικροποσά. Οι αστροναύτες της ΝASA κάθε βράδυ άκουγαν τον «Οδυσσέα» μέσα στο Διαστημικό Λεωφορείο. Τους τον είχαν ηχογραφήσει σε κασέτα για να τους νανουρίζει. Η Υπηρεσία Εθνικής Ασφάλειας χρησιμοποιεί το πραγματικό κείμενο του «Οδυσσέα» για κρυπτογράφηση και αποκρυπτογράφηση πρωτοκόλλων. Στην Καλιφόρνια υπάρχει μια αίρεση μάγων και μαγισσών, οι οποίοι χρησιμοποιούν λόγια του «Οδυσσέα» για κατάρες και ευλογίες. ● Ο «Οδυσσέας» έγινε και κόμικς, αλλά απαγορεύτηκε επειδή περιείχε γυμνά εικο-

Ηρακλής Δ. Λογοθέτης

Το πιο σκανδαλώδες και πρωτότυπο έργο του 20ού αιώνα, ο «Οδυσσέας» του Τζόυς, ανήκει στα πιο «δύσβατα» έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Κι όμως, είναι άκρως διεγερτικό να το διαβάσει κανείς, αρκεί να απαλλαγεί από το άγχος της ανάγνωσης Εκδόθηκε για πρώτη φορά στη Γαλλία το 1922 και παρέμεινε απαγορευμένο για πολλά χρόνια τόσο στην Αγγλία όσο και στην Αμερική. Το βιβλίο έγινε, εντούτοις, αμέσως διαβόητο, και στη σκοτεινή και αλλόκοτη φήμη του συνετέλεσαν πολλοί παράγοντες. Πρώτα απ’όλα οι σοκαριστικές για το κοινό της εποχής περιγραφές: η πρωινή αφόδευση του κεντρικού ήρωα, ο επιδεικτικός αυνανισμός μιας κοπελίτσας, μια βραδινή μπουρδελότσαρκα και ο καταληκτήριος χυμώδης σεξουαλικός μονόλογος της Μόλλυ. Το πραγματικό σκάνδαλο, ωστόσο, οφείλεται στο ύφος του μυθιστορήματος. Ο Τζόυς αποφάσισε να κλείσει όλο τον κόσμο και όλες τις εποχές σε μια και μοναδική μέρα από τη ζωή του κ. Μπλουμ, ενός πολίτη εβραϊκής καταγωγής από το Δουβλίνο. Αυτό δεν είναι τόσο πρωτότυπο (και οι ελληνικές τραγωδίες διαδραματίζονται συνήθως σε μία και μόνη μέρα), αλλά ο τρόπος που διάλεξε να το κάνει ο δαιμόνιος Ιρλανδός συγγραφέας είναι σίγουρα μοναδικός. Γιατί ο Τζόυς έγραψε τα δεκαοχτώ κεφάλαια του μυθιστορήματος από ισάριθμες και ξεχωριστές οπτικές γωνίες. Στην πραγματικότητα, έγραψε δεκαοχτώ βιβλία, το καθένα με διαφορετικό στυλ και ιδιαίτερη αφηγηματική τεχνική. Στα βιβλία αυτά, που όλα μαζί συγκροτούν τον «Οδυσσέα», μιμείται απολαυστικά και παρωδεί ανελέητα όλες τις περιόδους της αγγλικής γλώσσας και λογοτεχνίας. Επιπλέον διαλύει την παραδοσιακή έννοια της πλοκής, θρυμματίζει συστηματικά την αφηγηματική συνέχεια με πλήθος παρένθετων επεισοδίων και ανατρέπει πλήρως την κλασική μυθιστορηματική φόρμα.

Δεν διαβάζεται με δέος, αλλά με χιούμορ

νογραφημένα σχέδια. Και το βιβλίο είχε απαγορευτεί στις ΗΠΑ, τον Καναδά και την Αγγλία, όπου και κάηκε. Όσον αφορά την Ιρλανδία, δεν είχε απαγορευτεί ρητά, αλλά δεν είχε δημοσιευτεί κιόλας. Κανένας βιβλιοπώλης δεν τολμούσε να παραγγείλει ένα αντίτυπο για το κατάστημά του. Η πρώτη πλήρης έκδοση του βιβλίου έγινε την ημέρα των γενεθλίων του Τζόυς, στις 2 Φεβρουαρίου του 1922, στη Γαλλία, από τη Σύλβια Μπιτς, θαυμάστρια και ιδιοκτήτρια του βιβλιοπωλείου «Shakespeare & Company». Πολλοί ήταν αυτοί που φωτογραφήθηκαν με τον «Οδυσσέα», ανάμεσά τους και η Μέριλιν Μονρόε. Ο Ισπανός Ενρίκε Μάτα έγραψε ένα μυθιστόρημα γύρω από την Bloomsday.

Αυτές όμως είναι λίγες μόνο από τις δυσκολίες του έργου που, αν και σήμερα πια δεν θεωρείται απροσέγγιστο, παραμένει από τα πιο «δύσβατα» στην παγκόσμια λογοτεχνία – και άκρως διεγερτικό για όσους τυχερούς καταφέρουν να το διαβάσουν. Για τη βοήθεια του αναγνώστη και την κάπως ασφαλή πλοήγησή του στην ωκεάνια περιπέτεια του Οδυσσέα έχουν προταθεί πολλοί και διάφοροι «Οδηγοί Ανάγνωσης», από το «A Key to the“Ulysses”» του Πολ Τζόρνταν Σμιθ ώς το «Ulysses» του δικού μας συγγραφέα και μελετητή του Τζόυς, Άρη Μαραγκόπουλου. Όποιος επιχειρήσει πάντως να συνοψίσει (έστω και πρόχειρα) και κατόπιν να αποστάξει τις προτάσεις αυτών των ειδημόνων, καταλήγει σε ενδιαφέροντα συμπεράσματα. Το πρώτο είναι πως ο υποψήφιος αναγνώστης καλό θα είναι να απαλλαγεί από το άγχος της ανάγνωσης. Δεν παρίσταται επιτακτική ανάγκη να διαβάσει τον «Οδυσσέα». Μπορεί κάλλιστα να μην τον διαβάσει ποτέ. Έτσι κι αλλιώς υπάρχουν αρκετά αριστουργήματα που δεν θα αξιωθούμε να τα διαβάσουμε. Όσοι ξεκινήσουν, πάντως, την ανάγνωση του «Οδυσσέα» πρέπει να ξέρουν πως έχουν να κάνουν με ένα ερμητικό βιβλίο που δεν «ανοίγεται» παρά μόνο στο επίμονο βλέμμα και τις επαναληπτικές κρούσεις. Να μην ξεχνούν πως πρόκειται για έργο μυητικό, αλλά (και εδώ έγκειται η όμορφη παραδοξότητά του) δεν διαβάζεται με δέος, αλλά με χιούμορ. Παραμένει, εντούτοις, κείμενο μυσταγωγικό που έχει τον δικό του ιδιόρρυθμο ναό. Και όταν οι πύλες του ανοίξουν, ο αναγνώστης εισέρχεται στην εποχή της απόλαυσης.

Ορκισμένη συνενοχή Σοβαρό εμπόδιο για την άμεση πρόσβαση στο κείμενο αποτελεί ένα πλήθος αναφορών, άλλοτε κρυμμένων κι άλλοτε περισσότερο ευδιάκριτων, αλλά άγνωστων στον μέσο αναγνώστη. Οι αναφορές αυτές

απλώνονται, με επίκεντρο τον Σαίξπηρ, σε όλη την αγγλική αλλά και την ευρωπαϊκή λογοτεχνία, διατρέχουν καίρια μοτίβα του δυτικού μυστικισμού και της ανατολικής φιλοσοφίας και αναδιατυπώνουν τη θεωρία των αρχετύπων του Καρλ Γιουνγκ. Άλλες αναψηλαφούν το τελετουργικό τυπικό της καθολικής εκκλησίας και του ιουδαϊσμού, κι άλλες σχολιάζουν περιστατικά από την Ιστορία της σύγχρονης Ιρλανδίας και ανατρέχουν στους κέλτικους μύθους. Υπάρχουν, τέλος, και οι συμβολικές αναφορές στην ομηρική «Οδύσσεια», ενώ το κείμενο είναι γεμάτο από σχόλια για την ευρωπαϊκή όπερα και την ιρλανδική μουσική παράδοση. Μ’αυτόν τον πλούτο ο αναγνώστης οφείλει να εξοικειωθεί σταδιακά, αλλιώς το βιβλίο μετατρέπεται σε γρίφο. Ακόμα περισσότερα, εντούτοις, είναι τα προβλήματα που προκύπτουν από την παραληρηματική διάσταση του βιβλίου, τον χορό των μεταμορφώσεων του κεντρικού ήρωα, το χάος και τη συντακτική αταξία που βασιλεύει στα επεισόδια που συνθέτουν τον «Οδυσσέα». Ο Τζόυς είναι σαματατζής, παιχνιδιάρης, χιουμορίστας και σαρκαστικός σαν μαχαίρι. Του αρέσει η βουή και ο θόρυβος της αγοράς, οπότε συχνά παραδίδει τους ήρωές του σε στρόβιλο αισθημάτων και συγκινήσεων. Σ’αυτήν την ακαταστασία, στον ίλιγγο των συγκρουόμενων εντυπώσεων και στο χάος ενός γλωσσικού λούνα-παρκ, ο αναγνώστης αισθάνεται αβοήθητος, αλλά είναι μάταιο να αντισταθεί. Πρέπει να χορέψει μαζί με τον συγγραφέα και να προσθέσει τα δικά του βήματα στις φιγούρες ενός άγνωστου χορού. Ο «Οδυσσέας» είναι γραμμένος με τέτοιο τρόπο που, για να διαβαστεί, απαιτεί από τον αναγνώστη την πλήρη συνεργασία του και κάτι παραπάνω: την ορκισμένη συνενοχή του με το όραμα του συγγραφέα.


06/26 Ραντάρ

13/6 -19/6

ποντικιart www.topontiki.gr

Το διπλό πρόσωπο της Τουρκίας... Ηρακλής Δ. Λογοθέτης

Οι συνεχιζόμενες ταραχές στη γειτονική χώρα δεν είναι κεραυνός εν αιθρία. Είναι το αποτέλεσμα ενός εθνικού διχασμού, και όλα θα κριθούν στο ζήτημα του προσώπου. Η Τουρκία θα πρέπει κάποια στιγμή να διαλέξει αν θα κρύψει το πρόσωπό της πίσω από τη μαντήλα ή αν θα το αφήσει στο φως Οι ταραχές στη γειτονική Τουρκία και οι δυναμικές αντιδράσεις απέναντι στους σχεδιασμούς τού μέχρι χθες πανίσχυρου Ταγίπ Ερντογάν δεν αποτελούν κεραυνούς εν αιθρία. Απλώς επαναφέρουν στο προσκήνιο τα προβλήματα μιας διχασμένης χώρας, εν πολλοίς ασιατικής κι εν μέρει ευρωπαϊκής. Ο υπολογισμός της αναλογίας φυσικά διαφέρει από στόμα σε στόμα: αρκετοί (προοδευτικοί Τούρκοι διανοούμενοι κυρίως) ισχυρίζονται πως αργά ή γρήγορα οι δυτικόφιλες δυνάμεις θα υπερισχύσουν και η ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας θα ολοκληρωθεί τόσο πολιτικά όσο και πολιτισμικά. Επικαλούνται, μάλιστα, αυτοί οι τελευταίοι, τον εντυπωσιακό βηματισμό της χώρας προς μια οικονομική πολιτική δομημένη με βάση τον δυτικό γνώμονα ιδεών, τη ραγδαία ανάπτυξη της πανεπιστημιακής της ζωής και, κατά τις τελευταίες δεκαετίες, την ισχυροποίηση του κοσμικού μοντέλου ζωής. Επικαλούνται ακόμα και τους όρους της πολιτικής δημογραφίας: το γεγονός δηλαδή ότι στα μεσογειακά παράλια και την ενδοχώρα τους ευδοκιμεί, με πρωτεύουσα την Κωνσταντινούπολη, το δυναμικότερο στην πράξη και το πιο ευέλικτο στη σκέψη μέρος του τουρκικού πληθυσμού. Η Ανατολία, λένε, βρίσκεται πολύ μακριά από τη σύγχρονη Τουρκία και η Άγκυρα είναι ένας ασιατικός αναχρονισμός μπροστά στην ευρωπαϊκής πνοής Κωνσταντινούπολη…

Ο Κεμάλ ενάντια στο παλιό χαλιφάτο Ο διχασμός, ωστόσο, μεταξύ της ανατολικής και της δυτικής Τουρκίας ή – με άλλους όρους – του ισλαμικού με το κοσμικό κράτος παραμένει, έναν σχεδόν αιώνα μετά τη στροφή της Τουρκίας στον δυτικό κόσμο. Ίσως γιατί αυτή η στροφή έγινε βεβιασμένα μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και με την κατεπείγουσα έγνοια της ανασύνταξης των ερειπίων που απέμειναν από την οθωμανική αυτοκρατορία. Ίσως και γιατί οι ισλαμικές καταβολές της χώρας έχουν βαθιά και ισχυρά ριζώματα. Πράγματι ο Κεμάλ Ατατούρκ επανίδρυσε τη χώρα και από μια ακρωτηριασμένη αυτοκρατορία προέκυψε μια εθνικά συσπειρωμένη Τουρκία. Εκλατίνισε το αλφάβητο και εισήγαγε τη δυτική ενδυμασία, την όπερα και την ατομική ψηφοφορία. Καθιέρωσε τον στρατό ως δεσπόζουσα θεσμική δύναμη και προσδιόρισε επακριβώς τον ρόλο του ως φύλακα του κοσμικού κράτους απέναντι στο παλαιό χαλιφάτο.

Μια καλά οργανωμένη συνωμοσία Ώσπου φάνηκε ο Ερντογάν… Προικισμένος με την ισχυρογνωμοσύνη του επαρχιώτη αλλά και με ισχυρό το ένστικτο της πολιτικής επιβίωσης, είναι φανερό πια ότι φιλοδοξεί να περάσει στην Ιστορία ως διάδοχος του Κεμάλ και να πάρει τη θέση του με μια καλά οργανωμένη πατροκτονία. Από τα πρώτα του βήματα ο Ερντογάν έδειξε ότι διαθέτει τον σπάνιο συνδυασμό τόλμης και σύνεσης. Ανέβηκε στην εξουσία με την ισλαμική σημαία, αλλά απέφυγε να σκεπάσει με αυτήν το πρόσωπο του Κεμάλ. Δεν έκρυψε τις πεποιθήσεις του, αλλά αποσιώπησε τις ακραίες τους συνέπειες. Προχώρησε συγκρατημένα, οργανώνοντας τις ενέργειές του για την κατάλυση του κοσμικού κράτους με τις προφυλάξεις ενός συνωμότη. Έτσι, αφού ξεδόντιασε αργά και μεθοδικά το Γενικό Επιτελείο Στρατού και κέρδισε με μεγάλο ρίσκο τη μάχη εναντίον των στρατηγών του κεμαλικού κατεστημένου, ο Ερντογάν δείχνει τώρα τα δόντια του: δηλαδή την πρόθεσή του να αφανίσει το κοσμικό πρόσωπο της Τουρκίας, να το καλύψει με φερετζέ και να επιβάλει σταδιακά τον ισλαμικό νόμο. Σ’ αυτό το σημείο, όμως, τον πρόλαβε μια εξέγερση που τείνει να λάβει καθολικό χαρακτήρα.

Πρόσωπο με πρόσωπο Ανεξάρτητα πάντως από την έκβαση της παρούσας αναμέτρησης, η Τουρκία θα αντιμετωπίσει το πεπρωμένο της και θα διαλέξει τον κοσμικό ή ισλαμικό της δρόμο, σύμφωνα με την ετυμηγορία των πολιτών της, πάνω σε ένα κεντρικό θέμα: το ζήτημα του προσώπου. Γιατί, παρόλο που δεν έχει ανακύψει ευθέως και με τη σφοδρότητα που το διακρίνει, αυτό το ζήτημα θα κρίνει και όλα τα υπόλοιπα. Περιλαμβάνει βέβαια τη μαντήλα, αλλά είναι πολύ ευρύτερο και πολύ βαθύτερο. Όπως είναι γνωστό, η ισλαμική παράδοση απαγορεύει την απεικόνιση του προσώπου. Έτσι προέκυψε η αριστουργηματική γεωμετρική τάξη των αραβουργημάτων αλλά και έτσι εξέλιπε το ανθρώπινο πρόσωπο. Ο δυτικός πολιτισμός πάλι και ο ελληνορωμαϊκός κανόνας από τον οποίο απέρρευσε, οικοδομήθηκε πάνω στην πεποίθηση ότι η ιερότητα του προσώπου πρέπει να φαίνεται και να λάμπει. Στην αθηναϊκή Βουλή η παρουσία του πολίτη οφείλει να είναι αυτοπρόσωπη και όχι δι’ αντιπροσώπου. Στα δικαστήρια, στον δρόμο και στην αγορά οι άνθρωποι αντικρίζονται πρόσωπο με πρόσωπο. Αλλά και στη σύγχρονη Ευρώπη ισχύει η επιταγή: δείξε μου το πρόσωπό σου να σου πω ποιος είσαι. Στη δυτική λογοτεχνία αφθονούν τα ρητορικά σχήματα, οι μεταφορές και οι παρομοιώσεις οι σχετικές με το πρόσωπο: η αυγή έχει πρόσωπο και η νύχτα επίσης, και η άνοιξη και η σελήνη… Τίποτε δεν θεωρείται νόμιμο, καμία ενέργεια και καμία πεποίθηση, αν δεν υπερασπίζεται από το ακάλυπτο πρόσωπο. Η Τουρκία, λοιπόν, θα πρέπει κάποια στιγμή να διαλέξει αν θα κρύψει το πρόσωπό της πίσω από τη μαντήλα ή αν θα το αφήσει στο φως.


13/6 -19/6

ποντικιart

Μοτέρ 07/27

www.topontiki.gr

Το περιοδικό «Forbes» τη συμπεριέλαβε στους πιο ισχυρούς ανθρώπους του κόσμου. Tο «Time» στους εκατό πιο σημαντικούς. Τέσσερις πρωταγωνίστριες από τα πρώτα ονόματα του Χόλιγουντ κονταροχτυπιούνται για το ποια θα ενσαρκώσει… τη Χίλαρι Κλίντον Κωστούλα Τωμαδάκη

Όλα για τη Χίλαρι

Τζέσικα Τσάστεϊν

Ριζ Γουίδερσπουν

Αμάντα Σέιφριντ

Σκάρλετ Γιόχανσον, Τζέσικα Τσάστεϊν, Ριζ Γουίδερσπουν και Αμάντα Σέιφριντ είναι οι δημοφιλέστερες υποψήφιες για τον πολυπόθητο ρόλο. Τελευταία στιγμή στη λίστα προστέθηκε και το όνομα της Βρετανίδας Κάρεϊ Μάλιγκαν. «Είναι όλες τους υπέροχες ηθοποιοί. Είμαστε πολύ τυχεροί που πραγματικά καλοί ηθοποιοί ενδιαφέρονται για τους ρόλους αυτούς» δήλωσε στoν βρετανικό Τύπο ο σκηνοθέτης Τζέιμς Πόνσολντ, του οποίου η ταινία «The Spectacular Now» διακρίθηκε στο Φεστιβάλ του Σάντανς. Η 65χρονη Χίλαρι Ρόνταμ Κλίντον είναι, σύμφωνα με πρόσφατη δημοσκόπηση του ιδρύματος Quinnipiac, το πιο δημοφιλές πρόσωπο στις Ηνωμένες Πολιτείες, με θετικές γνώμες που ξεπερνούν το 60%.

Μια ταινία για τα νεανικά της χρόνια Για τη δυναμική Αμερικανίδα πολιτικό ο δρόμος για τον προεδρικό θώκο είναι ανοιχτός, αφού κατάφερε και αποχώρησε εθελοντικά από το υπουργείο Εξωτερικών προκειμένου να αποφύγει την κατάθεσή της στο Κογκρέσο για το Κάρεϊ Μάλιγκαν θέμα της επίθεσης στο αμερικανικό προξενείο της Βεγγάζης και της ελλιπούς προστασίας της διπλωματικής αποστολής στη Λιβύη, που είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο του Αμερικανού πρεσβευτή. Μπορεί η Χίλαρι να μην έχει ανοίξει ακόμη τα χαρτιά της, ωστόσο η βιογραφική ταινία για τα πρώτα χρόνια της καριέρας της στην πολιτική έχει ήδη εξάψει το ενδιαφέρον του κοινού. «Ανεξάρτητα με το πώς αισθάνονται για την πολιτική που ασκεί, κανείς δεν αμφισβητεί την ποιότητά της, την εξυπνάδα της, αλλά και την ενέργεια που έχει» δήλωσε ο σκηνοθέτης για τη Χίλαρι Κλίντον. Ο τίτλος της ταινίας προέρχεται από το πατρικό όνομα της Χίλαρι, καθώς η ταινία εστιάζει στα νεανικά χρόνια της, τότε που αναγκάστηκε να κάνει τη μεγάλη επιλογή: να αφήσει στην άκρη τις φιλοδοξίες της για να στηρίξει την υποψηφιότητα και προεδρία του Μπιλ. «Η ταινία“Ρόνταμ”είναι το ταξίδι μιας γυναίκας που έπρεπε να διαλέξει ανάμεσα στις προσωπικές της επιθυμίες και τις επαγγελματικές της φιλοδοξίες – και τα δύο στην κυριολεξία την πήγαν χιλιάδες μίλια μακριά, επειδή ο Μπιλ δεν ήθελε να φύγει από το Αρκάνσας και εκείνη δεν ήθελε να εγκαταλείψει την Ουάσιγκτον, περιφέρεια της Κολούμπια» είχε δηλώσει πριν από μερικούς μήνες ο σεναριογράφος Γιουνγκ Ιλ-Κιμ.

Ήθελε να γίνει αστροναύτης Μία από τις αγαπημένες ηρωίδες της νεαρής Χίλαρι Ρόνταμ ήταν η Μάργκαρετ Τσέιζ Σμιθ, γερουσιαστής από το Μέιν, η πρώτη γυναίκα που εξελέγη και στα δύο σώματα του Κογκρέσου. Η πρωτότοκη κόρη του Χιου και της Ντόροθι Ρόνταμ ήταν ένα κορίτσι όλο ενέργεια, που στην εφηβεία του ήθελε να γίνει αστροναύτης. Όταν η NASA την απέρριψε με την αιτιολογία ότι δεν γίνονται δεκτές γυναίκες, η Χίλαρι αποφάσισε να ασχοληθεί με τα κοινά. Εγγράφεται στο Κολέγιο Γουέσλεϊ, όπου διετέλεσε αρχικά πρόεδρος της ρεπουμπλικανικής παράταξης του κολεγίου. Ο θάνατος του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, το 1968, θα επηρεάσει τις ιδέες της και θα αλλάξει τη ζωή της.

Με φόρα από το «Γουότεργκεϊτ» Στην ηλικία των 18, η νεαρή Ρόνταμ γοήτευε τους συνομήλικούς της με την έντονη προσωπι-

κότητά της. Το 1969 ήταν μία από τις 27 γυναίκες που κατάφεραν να μπουν στη Νομική Σχολή του Γιέιλ. Εκεί γνώρισε τον Μπιλ Κλίντον. Εκείνος είναι γοητευτικός και φιλόδοξος. Εκείνη σοβαρή και μετρημένη. «Παρατηρούσα ότι με κοιτούσε συνεχώς και ήταν τρομερά γοητευτικός, όπως εξακολουθεί να είναι. Τότε του είπα: Θα πρέπει να συστηθούμε» αποκάλυψε η Χίλαρι, πριν από μερικά χρόνια, σε εκπομπή για το αραβικό δίκτυο MBC. Εκείνη την εποχή η Χίλαρι Ρόνταμ, που είναι ήδη μέλος του Δημοκρατικού Κόμματος, ασχολείται με το πρόγραμμα για τα άπορα παιδιά και παράλληλα δουλεύει σε μια νομική εταιρεία. Το δυναμικό ξεκίνημα της καριέρας της κορυφώθηκε στο πολιτικό σκάνδαλο «Γουότεργκεϊτ», που έδωσε τη χαριστική βολή στην προεδρία του Ρίτσαρντ Νίξον. Ποιος θα μπορούσε να φανταστεί ότι η μετέπειτα πρώτη κυρία θα ήταν, ως νεαρή δικηγόρος, υπεύθυνη για την προεδρική διαδικασία μομφής κατά του Νίξον; Ο Κιμ, ο Νοτιοκορεάτης σεναριογράφος της ταινίας «Ρόνταμ», επιχειρεί παράλληλα να φωτίσει τις προσωπικές στιγμές της Χίλαρι, όπως για παράδειγμα τη στιγμή που ετοιμαζόταν να τραγουδήσει στον Μπιλ το υπέροχο τραγούδι «You ’re so vain» της Κάρλι Σάιμον. Αφού, βέβαια, η ταινία εστιάζει στα πρώτα χρόνια, προφανώς δεν θα δούμε ούτε καρέ από το περίφημο... «πούρο Λεβίνσκι».

Εφιάλτης... η Γιόχανσον Γνωστή οπαδός του Δημοκρατικού Κόμματος, η εκρηκτική και ταλαντούχα Σκάρλετ Γιόχανσον θεωρείται το απόλυτο φαβορί από τα αμερικανικά ΜΜΕ για τον ρόλο της Χίλαρι. Η γοητευτική 28χρονη, την οποία απολαύσαμε στην ταινία «Χίτσκοκ», είναι το «κόκκινο πανί» για τους ρεπουμπλικανούς, οι οποίοι φοβούνται ότι η προβολή της ταινίας θα ενισχύσει το προφίλ και την υποψηφιότητα της πρώην υπουργού Εξωτερικών της Αμερικής. Όσο οι πανέμορφες και ταλαντούχες ηθοποιοί του Χόλιγουντ θα ονειρεύονται τη μεταμόρφωση σε Χίλαρι… η άλλοτε πρώτη κυρία της Αμερικής θα έχει χρόνο να αποφασίσει αν θα διεκδικήσει την επιστροφή της στον Λευκό Οίκο και αν θα συνεχίσει να πορεύεται στα συχνά δύσβατα μονοπάτια της αμερικανικής πολιτικής σκηνής. Το σίγουρο είναι ότι η Χίλαρι δεν φοβάται τα δύσκολα.


08/28 Προβολέας

13/6 -19/6

ποντικιart

www.topontiki.gr

Διάσημες κόντρες στο ελληνικό τραγούδι Αντώνης Μποσκοΐτης Τα τραγούδια - έπαινοι του ενός συνθέτη προς τον άλλον είναι αναρίθμητα μέσα στην ελληνική δισκογραφία. Το ίδιο και τα τραγούδια - αφιερώματα στη μνήμη φίλων ή «δασκάλων» που έφυγαν: από την προσφώνηση «Γεια σου Μαρίκα» του μουσικού προς τη μεγάλη Μαρίκα Παπαγκίκα (σε ηχογράφηση του 1919) μέχρι τις φράσεις του Αλκίνοου Ιωαννίδη «Ο Χατζιδάκις μοιάζει στην προϊστορία κι αντικατάσταση δεν έγινε καμία» (από τη «Νεροποντή» του 2009), έγινε φανερό πως το τραγούδι είναι και λίγο «οικογενειακή» υπόθεση. Συμβαίνει λοιπόν και στις… καλύτερες οικογένειες να υπάρχει ευγενής άμιλλα αλλά και αγενής κατά μέτωπο επίθεση, μίση και πάθη, ειρωνεία, παρωδία και σαρκασμός.

Επιστολές Μάνου Χατζιδάκι και Μίμη Πλέσσα

Ο Βασίλης Τσιτσάνης έλεγε πως το τραγούδι «γλίτωσε τον κόσμο από τα ψυχιατρεία», θέλοντας να τονίσει ότι είναι η πιο διαδεδομένη μορφή επικοινωνίας ενός καλλιτέχνη με το κοινό του. Ίσως γι’ αυτό η Iστορία του τραγουδιού είναι πάντα γεμάτη από ανταγωνισμούς, πάθη και μίση

Ο χωρισμός Καζαντζίδη - Μαρινέλλας

«Γυναίκες - Γυναίκες») ως απάντηση στο περίφημο «Οργανάκι» του Αττίκ. Κοινό χαρακτηριστικό στα δύο αυτά δημιουργήματα, το στοιχείο του «τραγουδιού - ποταμός», της αφήγησης, δηλαδή, μιας ολόκληρης ιστορίας, που στη χώρα μας θα έφτανε στο απόγειο μεσούσης της χούντας με κάποια έργα του Μίκη Θεοδωράκη, όπως η «Κατάσταση πολιορκίας». Την ίδια πάνω - κάτω περίοδο με το μεσουράνημα του ελαφρού τραγουδιού, τους πιο λούμπεν ρεμπέτες δεν απασχολούν τόσο οι μεταξύ τους έριδες, όσο κάποια υπαινικτικά σχόλια για την πολιτική κατάσταση της Ελλάδας και φυσικά η επιβολή της μεταξικής λογοκρισίας.

Οι μάγκες δεν υπάρχουν πια

Σε παλαιότερες εποχές πολύ σπάνια ένας δημιουργός θα καταφερόταν εναντίον συναδέλφου του μέσω του τραγουδιού. Αφενός υπήρχαν τα επιθεωρησιακά νούμερα, όπου μπορούσε ο ένας να περάσει… γενεές δεκατέσσερις τον άλλον και μάλιστα αρκετά ανώδυνα, αφετέρου ο ημερήσιος Τύπος έδινε το κατάλληλο βήμα σε ανάλογες κόντρες: χαρακτηριστικό παράδειγμα η, επί εβδομάδες, ανταλλαγή επιστολών του Μάνου Χατζιδάκι εναντίον του Μίμη Πλέσσα, και αντίστροφα, σε εφημερίδα εν έτει 1959.

Κόντρες… ελαφρολαϊκές Μεταξύ των συνθετών του λεγόμενου ελαφρού τραγουδιού υπήρχε καλλιεργημένο περισσότερο το αίσθημα της ευγενούς άμιλλας και λιγότερο αυτό της αντιδικίας. Σε ένα τέτοιο πλαίσιο ο συνθέτης Κώστας Χαιρόπουλος δήλωσε σε συνέντευξη του 1930 πως έγραψε το τανγκό «Γυναίκες τρελές» (από την οπερέτα

Στις τάξεις, αντίθετα, του αμιγώς λαϊκού τραγουδιού και καθώς οι δεκαετίες προχωρούν και η δισκογραφία εδραιώνεται, οι κόντρες εδραιώνονται εξίσου. Στα τέλη της δεκαετίας του 1960 ο χωρισμός του ντουέτου Στέλιος Καζαντζίδης - Μαρινέλλα είναι γεγονός οριστικό και αμετάκλητο, προκαλώντας μεγάλη αναταραχή στους θαυμαστές τους. Ο πρώτος τοποθετεί δίπλα του τη Λίτσα Διαμάντη και λίγο αργότερα την Πίτσα Παπαδοπούλου και τη Χαρούλα Αλεξίου, ενώ η δεύτερη συνεργάζεται με τον Γιώργο Ζαμπέτα, τον Γιώργο Κατσαρό και τον Μίμη Πλέσσα. Ο κοινός φίλος τους, ο δαιμόνιος στιχουργός Πυθαγόρας, καταφέρνει να στήσει ένα ολόκληρο παιχνίδι κανονικού μάρκετινγκ με αφορμή αυτόν τον χωρισμό… Έτσι, η Μαρινέλλα ηχογραφεί το «Οι άντρες δεν κλαίνε» σε μουσική του Κατσαρού («Στο καλό καημέ μου πικρέ κι αγαπημένε / και μην κλάψεις για μένα ποτέ / οι άντρες δεν κλαίνε») για να λάβει την απάντηση του Στέλιου Καζαντζίδη «Όσοι δεν πόνεσαν άσ’ τους να λένε / κι όμως, κυρία μου, κι οι άντρες κλαίνε», σε μουσική του Βασίλη Βασιλειάδη. Εξυπακούεται πως στιχουργός και των δύο αυτών τραγουδιών που τραγούδησε σύσσωμη η Ελλάδα για ένα φεγγάρι ήταν ο Πυθαγόρας.

Το 1979 ο Νίκος Ξυδάκης και ο Μανώλης Ρασούλης καταθέτουν από κοινού «Τα δήθεν», ως sequel της σαρωτικής επιτυχίας της «Εκδίκησης της γυφτιάς» της προηγούμενης χρονιάς. Ο Μάνος Χατζιδάκις ξεχωρίζει το «Οι μάγκες δεν υπάρχουν πια», με τον Νίκο Παπάζογλου ερμηνευτή, και το βραβεύει σε ραδιοφωνικό διαγωνισμό του Τρίτου Προγράμματος. Ακολουθεί εκτέλεση και με τη Χαρούλα Αλεξίου και το τραγούδι απογειώνεται. Το αίσθημα απαξίωσης, όμως, απέναντι στους «μάγκες που δεν υπάρχουν πια, αφού τους πάτησε το τραίνο», διά χειρός Ρασούλη, εξοργίζει ως φαίνεται εκπροσώπους του «αντίπαλου» στρατοπέδου. Έτσι, ο Στράτος Διονυσίου, η κατεξοχήν μάγκικη φωνή του τραγουδιού της πίστας, απαντάει με το περίφημο «Ποιος το είπε για τους μάγκες»! Απ’ τον τίτλο και μόνο, ήταν ευδιάκριτος ο στόχος: Ο Διονυσίου δεν σήκωνε κουβέντα για τους «μάγκες», αλλά φρόντισε να σνομπάρει και τους δύο καταξιωμένους ήδη δημιουργούς του έντεχνου τραγουδιού. Οι στίχοι του Βασίλη Παπαδόπουλου με τη μουσική του Τάκη Σούκα, εν προκειμένω, έλεγαν: «Ποιος το είπε για τους μάγκες πως χαθήκανε; Ποιος το είπε πως τα τρένα τους πατήσανε; Ποιος το είπε για τους μάγκες πως τη βάψανε, πως ταξίδεψαν με βάρκα και βουλιάξανε;». Σύμφωνα μάλιστα με τον


13/6 -19/6

ποντικιart

Προβολέας 09/37

www.topontiki.gr

Όχι άλλο Νταλάρα!

Το 1985 ο Τζίμης Πανούσης ξεπέρασε τα... εσκαμμένα. Στο άλμπουμ «Hard Core», ζωντανή ηχογράφηση από το «Κύτταρο» της οδού Ηπείρου, ακούστηκε για πρώτη φορά το τραγούδι «Όχι άλλο Νταλάρα», η απαρχή δηλαδή μιας κατά μέτωπο επίθεσης, που πέραν της δισκογραφίας θα συνεχιζόταν για πολλά χρόνια μετά και στις αίθουσες των δικαστηρίων. Από την αιρετική και προκλητική οπτική του Πανούση δεν θα έμεναν εκτός ούτε ο Πάριος, η Αλεξίου, ούτε ακόμη κι ο «Ρίτσος σε νταμάρια», καυτηριάζοντας την αποθέωση των μεγαλοτραγουδιστάδων και την αισθητική του μεταπολιτευτικού κλίματος που ακόμη καλά κρατούσε. Με τον Γιάννη Πάριο, όπως και με άλλους καλλιτέχνες, ο Πανούσης θα ασχολιόταν και λίγο αργότερα, το ίδιο σκωπτικά και προκλητικά, στο τραγούδι του «Τουμπερλέσκ»: «Μια πόζα της Τζένης Καρέζη, πώς βάζει ρουζ η Αλίκη, ο Πάριος πώς χέζει...». Μόνο στο πλαίσιο ενός σκεπτικού που ήθελε το ροκ ανατρεπτικό μουσικό εκφραστικό είδος μπορούν να αποδοθούν οι, ομολογουμένως, χιουμοριστικές επιθέσεις του Τζίμη Πανούση σε συναδέλφους του, κάτι βέβαια που δεν ίσχυε καθόλου στην περίπτωση του Παύλου Σιδηρόπουλου.

Άγγελο Διονυσίου, τον γιο του Στράτου, σε συνέντευξη που μου παραχώρησε αρκετά χρόνια μετά, το ίδιο διάστημα ο πατέρας του είχε αρνηθεί δισκογραφική συνεργασία με τον Μίκη Θεοδωράκη μένοντας πιστός στο δικό του δημοφιλές ύφος.

Ο Σιδηρόπουλος επιτίθεται στον… Μίκη Μάους Το 1984, στο άλμπουμ «Zorba the Freak», ο Σιδηρόπουλος δημοσιοποιεί το τραγούδι «Μίκη Μάους», έναν λίβελλο κατά του Μίκη Θεοδωράκη. Δίχως ίχνος χιούμορ, ο λεγόμενος «Πρίγκιπας του ελληνικού ροκ» επιτέθηκε στον μεγάλο συνθέτη με λόγια σκληρά και υποτιμητικά: «...Με χέρια ψηλά το παίζεις ο Μπαχ και καλά / Με χρέος συμφωνίες τρεις λαϊκοκλασικιστής». Λεπτομέρεια: Μερικά χρόνια πριν, με αφορμή τον κινηματογραφικό «Ασυμβίβαστο» του Αντρέα Θωμόπουλου, ο Παύλος Σιδηρόπουλος είχε ηχογραφήσει σε πρώτη εκτέλεση την μπαλάντα του Μίκη Θεοδωράκη «Κάποτε θα ’ρθουν» σε στίχους Λευτέρη Παπαδόπουλου.

Κόντρες νεότερης ηλικίας Με τον Θεοδωράκη, όμως, τα έβαλε πιο πρόσφατα και ο ράπερ B.D. Foxmoore - Μιχάλης Μυτακίδης στο πολιτικό τραγούδι με τίτλο «Η αιώνια λιακάδα ενός ηλίθιου λαού»: ‘’Μαέστρο μου, θα του ’λεγα, τράβα κοιμήσου, πρόλαβε πέθανε ή κάτσε και θυμήσου, είσαι δημόσια δαπάνη, μέρος απ’ τα κλοπιμαία, το ’φτιαξες εσύ, θα σε σκεπάσουν με σημαία...». Στο τραγούδι πάλι «Πόρνες σε κόκκινα χαλιά» το συγκρότημα των Active Member εξαπέλυσε επίθεση - έμμεση αναφορά εναντίον ενός άλλου συγκροτήματος από την «οικογένεια» του εν Ελλάδι low bap, των Goin’ Through: «Οι στίχοι τους κι η μουσική πόρνες σε κόκκινο χαλί για τους πελάτες / Παντού νταβάδες χορηγοί γιατί η ντροπή στον τόπο αυτό πάντα είχε πελάτες».

Ωδή στον Διονύση Όχι τόσο αιχμηρός όσο οι μουσικοί της νεότερης γενιάς και σαφώς με την απογοήτευση του παλιού συνοδοιπόρου που προδόθηκε, ο Θανάσης Γκαϊφύλλιας τραγούδησε την «Ωδή στον Διονύση» σε μουσική του Νότη Μαυρουδή και στίχους του Τάσου Σαμαρτζή. Για να φτάσει στο σημείο ο Γκαϊφύλλιας, ο οποίος μέχρι σήμερα λέει πως δεν θα έκανε ποτέ πρώτο δίσκο αν δεν πίεζε ο Σαββόπουλος τον Πατσιφά της Lyra, να επιτεθεί στον Νιόνιο, κατανοεί κανείς το αίσθημα μιας προσωπικής πικρίας: «Για να κοιτάζει κι από κει και να μιλάει για Κοεμτζή, για το στρατό, τους χούλιγκανς και τα πρεζόνια, όσα δε γνώρισε ποτέ κλεισμένος σ’ ένα ρετιρέ σε μια αγκαλιά, έξω βροχή, και φύγαν’ χρόνια...».

Γιάννης Αγγελάκας και Πυξ Λαξ Τέλος, μια άλλη κόντρα των τελευταίων ετών που άφησε εποχή στο ελληνικό τραγούδι ήταν αυτή του Γιάννη Αγγελάκα με τους Πυξ Λαξ. Μια κόντρα που σηματοδότησε και τη ρήξη του «εναλλακτικού» με το «εμπορικό» σε εποχές που κάθε δισκογραφικό στεγανό είχε καταρριφθεί και καμιά ετερόκλητη συμμετοχή δεν προξενούσε πια εντύπωση. Ενώ ο Μπάμπης Στόκας και ο Φίλιππος Πλιάτσικας προτίμησαν να εξαντλήσουν το θέμα μέσα από δηλώσεις τους στον Τύπο, ο Αγγελάκας με την ομάδα του, την Alltogethernow, προχώρησαν στην ηχογράφηση του τραγουδιού «Νύχτα σατράπισσα», μια εμφανέστατη παρωδία του ύφους των Πυξ Λαξ. Με τη φωνή του «μίμου» Φρυόβολου Χαρούπη ηχογραφήθηκε και το κομμάτι «Παντελής έλλειψη θαλασσινού» – σάτιρα του έντεχνου παραδοσιακού ύφους του Παντελή Θαλασσινού.

Ο ΓΥΡΟΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Γερμανία: Μπορεί η Άνγκελα Μέρκελ και ο Φρανσουά Ολάντ να πόζαραν για χαμογελαστές φωτογραφίες κατά τη διάρκεια της κοινής τους επίσκεψης στο Λούβρο, όπου οργανώνεται η έκθεση «De l’Allemagne, 1800-1939», αλλά ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάζει το γαλλικό μουσείο την ιστορία της γερμανικής τέχνης έχει προκαλέσει πλήθος αρνητικών δημοσιευμάτων στις γερμανικές εφημερίδες. Τονίζοντας το γεγονός πως η έκθεση ολοκληρώνεται με μια προπαγανδιστική ταινία της αγαπημένης του Χίτλερ, Λένι Ρίφενσταλ, και έναν πίνακα του κατατρεγμένου από τους ναζί Eβραίου ζωγράφου Μαξ Μπέκμαν, ο γερμανικός Τύπος καταγγέλλει πως η έκθεση «αναπαράγει όλα τα κλισέ περί σκοτεινού και επικίνδυνου γείτονα». Το Λούβρο, πάλι, υποστηρίζει πως «δείχνει τον πλούτο και τις πολλές εκδοχές της γερμανικής τέχνης». Πακιστάν: Κάποτε, πριν από 30 περίπου χρόνια, στη Λαχώρη υπήρχε το «Λόλιγουντ», όπου γυρίζονταν ένα σωρό ταινίες, πολλές από τις οποίες έκαναν καριέρα και σε γειτονικές χώρες. Σήμερα ελάχιστοι οι κινηματογράφοι στις πόλεις του Πακιστάν (μόνο 150, από τους οποίους οι 130 υπολειτουργούν, σε μια χώρα 180 εκατομμυρίων), ελάχιστοι και οι κινηματογραφιστές. Υπάρχουν όμως μερικοί που προσπαθούν να κάνουν σινεμά. Γυρνώντας ταινίες στα δωμάτια των σπιτιών τους, βάζοντας σε αυτές όσα χρήματα καταφέρνουν να πάρουν σκηνοθετώντας τηλεοπτικές διαφημίσεις. Πέρα όμως από τα οικονομικά και πολιτικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν, έχουν να ανταγωνιστούν και έναν χείμαρρο ινδικών ταινιών, οι οποίες κυκλοφορούν σε παράνομα DVD. «Τουλάχιστον να πήγαιναν οι άνθρωποι να τις δουν στο σινεμά… Ίσως έτσι συνήθιζαν τις κινηματογραφικές αίθουσες και αποφάσιζαν κάποτε να δουν και κανένα δικό μας έργο» λέει ο Τζαμσέντ Μαχμούντ, ένας από τους λίγους που γυρνούν ακόμα ταινίες.


10/38 Βιβλίο

13/6 -19/6

ποντικιart

www.topontiki.gr

Η κρίση γράφει... βιβλία Μοιάζει σαν ειρωνεία, αλλά η μόνη παραγωγική δραστηριότητα που έχει μείνει… ενεργή είναι αυτή που σχετίζεται στενά με την οικονομική κρίση! Τα βιβλία που κυκλοφορούν κάθε τόσο και συνδέονται άμεσα με την κρίση σε εγχώριο επίπεδο είναι τόσα, που δεν τα προλαβαίνουμε! Τελευταία, μεταξύ άλλων, κυκλοφόρησαν στις προθήκες... Ξενοφών Μπρουντζάκης

Νίκος Χριστοδουλάκης Άγος απλήρωτον Εκδόσεις: Gutenberg Σελ.: 138 Καθώς φαίνεται, οι Γερμανοί, που τα γνωρίζουν όλα και παραδίδουν μαθήματα αυστηρής προτεσταντικής ευταξίας, κατέχουν την οικονομία που εισπράττει κι όχι αυτή που αποδίδει τα οφειλόμενα – τουλάχιστον σε ό,τι τους αφορά. Έτσι έχει και η παλαιά αλλά όχι διαγραφείσα οφειλή τους προς την Ελλάδα με το σχετικό καταναγκαστικό δάνειο που έλαβαν την περίοδο 1942 -1944. Το γνωστό ως «κατοχικό δάνειο» παραμένει προκλητικά απλήρωτο ώς τις μέρες μας, τη στιγμή μάλιστα που υπό την ασφυκτική πίεση της κρίσης έχουμε πουλήσει ώς και τις μανάδες μας προκειμένου να επιστρέψουμε τα χρωστούμενα. Καθώς ισχυρίζεται με επιστημονική εγκυρότητα και τεκμηρίωση ο Νίκος Χριστοδουλάκης, η έλλειψη μιας έγκυρης αποτίμησης του δανείου είναι από τους παράγοντες που περιπλέκει περαιτέρω την επίλυση του προβλήματος. Σύμφωνα με τον συγγραφέα, μια αμοιβαία διευθέτηση θα προωθούσε, εκτός από την καλή πίστη ανάμεσα στις χώρες, και την υποχώρηση των διαφόρων αρνητικών στερεοτύπων τής μιας χώρας εναντίον της άλλης. Νίκος Κοτζιάς Ελλάδα: αποικία χρέους Εκδόσεις: Πατάκη Σελ.: 485 Η προσέγγιση του Νίκου Κοτζιά πάνω στον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η Ε.Ε. έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Ο συγγραφέας εξετάζει εν πρώτοις ιστορικά τη δομική λειτουργία των αυτοκρατοριών των τελευταίων πέντε αιώνων. Συμπεραίνει πως η σημερινή Ε.Ε. μετεξελίσσεται σε μια αυτοκρατορία που στηρίζεται στις χρηματοπιστωτικές αγορές, στην κεντρική γραφειοκρατία των Βρυξελλών και στη Γερμανία, η οποία παίζει ηγεμονικό ρόλο. Όσον αφορά τις εξελίξεις που λαμβάνουν χώρα στην Ελλάδα, επιχειρείται μια ανάλυση της εποπτείας κάτω από την οποία η Ελλάδα στενάζει. Ο συγγραφέας ισχυρίζεται ότι όλα λειτουργούν βάσει προγραμματισμένου σχεδίου μετατροπής της χώρας σε αποικία χρέους. Σταύρος Λυγερός - Κώστας Μελάς Μετά τον Ερντογάν τι; Εκδόσεις: Πατάκη Σελ.: 563 Δυο συγγραφείς, δυο θέματα που αλληλοσυνδέονται, αφού ο πολιτικός σχεδιασμός είναι άρρηκτα δεμένος με την οικονομική πραγματικότητα. Το θέμα αφορά τη γειτονική Τουρκία, η οποία σχεδόν μέσα σε μια δεκαετία υπό την ηγεσία του Ερντογάν μοιάζει να οριστικοποιεί το νέο πρόσωπό της. Μια Τουρκία η οποία αποχαιρετά το κατεστημένο κεμαλικό μοντέλο διακυβέρνησης του κράτους, αφού έπειτα από μια σειρά δραματικών εκλογικών αναμετρήσεων, δικαστικών ξεκαθαρισμάτων και γενικότερα σφοδρής αντιπαράθεσης, φαίνεται να έχουν κυριαρχήσει πλήρως οι νεοοθωμανοί. Υπό τη νέα αυτή πολιτική πραγματικότητα στην Τουρκία αλλά και τις γεωπολιτικές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, προωθείται μέσα από την οικονομική κατάρρευση της Κύπρου ένα ξανασερβιρισμένο σχέδιο Ανάν για το Κυπριακό. Επιπλέον, ο Λυγερός εξετάζει και την ενεργειακή πραγματικότητα στην

κότητας, ακεραιότητας και ανυπόκριτης ειλικρίνειας. Προσπαθούν να μην έχουν δεσμεύσεις από στερεότυπα ή ιδεολογικές αγκυλώσεις. Όπως όλοι, έτσι κι ο συγγραφέας προσπαθεί να σταθμίσει την καταστροφή, να φέρει βασικές στρεβλώσεις της νεοελληνικής κοινωνίας από τη σκιά στο φως και να δώσει τις απαραίτητες εξηγήσεις - διεξόδους αντιπαλεύοντας με τις δυσκολίες που προέρχονται από τη συναισθηματική φόρτιση λόγω του δράματος που βιώνουμε και των αδιεξόδων που συσσωρεύονται μπροστά μας…

περιοχή και τον ρόλο που επιθυμεί να παίξει σε αυτήν η Τουρκία. Επισημαίνονται και οι τελευταίες εξελίξεις στο Κουρδικό, κυρίως μετά τη σύλληψη του Οτσαλάν και τις διαπραγματεύσεις του τουρκικού κράτους με τους Κούρδους προς ανεύρεση πολιτικής λύσης. Παράλληλα, ο Μελάς μέσα από μια συστηματική οικονομική ανάλυση καταγράφει τη δυναμική της τουρκικής οικονομίας αλλά και τους σοβαρούς κινδύνους που αυτή διατρέχει όταν πάψει η εισροή κεφαλαίων. Πρόκειται για μια ενδιαφέρουσα και συνολικά συγκροτημένη παρουσίαση της πολιτικής, γεωστρατηγικής και οικονομικής πραγματικότητας της γείτονος και ασπόνδου φίλης χώρας. Κωνσταντίνος Πούλης Φόρο στους ρακοσυλλέκτες Εκδόσεις: The Ρress Project Σελ.: 174 Πρόκειται για κείμενα που δημοσιεύτηκαν ηλεκτρονικά και παρακολουθούν τις πολιτικές - κοινωνικές εξελίξεις μέσα από πρόσωπα, εκλογές, ιδεολογίες, όπως προέκυψαν από τη βαθιά και μακροχρόνια κρίση χρέους που ταχύτατα μεταλλάχτηκε σε μια σειρά από υπο-κρίσεις θεσμών, δημοκρατίας, νοοτροπίας… Τα κείμενα, είτε συμφωνεί είτε διαφωνεί κανείς με τον τρόπο προσέγγισης του συγγραφέα τους σε διάφορα θέματα, διακρίνονται από μια διάθεση αντικειμενι-

Νίκος Δήμου Μιλώντας με έναν αγανακτισμένο νέο για επαναστάσεις τεχνολογικές και άλλες Εκδόσεις: Πατάκη Σελ.: 158 Ο Νίκος Δήμου μέσα από τη συνομιλία του με έναν αγανακτισμένο νέο θέτει ένα πολύ σοβαρό ζητούμενο, που στην Ελλάδα της κομματοκρατίας, της αδιαφάνειας και της διαφθοράς μένει ανεκμετάλλευτο και παροπλισμένο. Το θέμα που θίγει ο γνωστός συγγραφέας είναι η εφαρμογή των νέων τεχνολογιών στην καθημερινότητά μας ως μια αποτελεσματική, δραστική και άμεση λύση απέναντι σε προβλήματα κακοδαιμονιών που κρατούν δέσμια τη χώρα σε μια θηριώδη γραφειοκρατία. Από τη μια, ένας νέος άνθρωπος με την ορμητικότητα και τη γοητευτική αφέλεια που χαρίζουν τα νιάτα, βρίσκεται αντιμέτωπος με μια πραγματικότητα που τον συντρίβει και δικαίως επαναστατεί, εξεγείρεται και αγανακτεί κατά του συστήματος. Ωστόσο, το σύστημα λαμβάνει περισσότερο υπόψη του τις συγκροτημένες ενέργειες παρά τις συναισθηματικές εξάρσεις. Ο λόγος αναγκαστικά θα φτάσει στην ταλαιπωρημένη επανάσταση – ωστόσο όχι υπό τη μορφή των παρωχημένων βίαιων επαναστάσεων που έχασαν περισσότερα από όσα πέτυχαν (αν πέτυχαν), αλλά μιας ειρηνικής επανάστασης, σύγχρονης όσο και η τεχνολογία με τα απίστευτα επιτεύγματά της. Αυτό που απομένει, είναι η αποφασιστικότητα και η ισχυρή θέληση για να αλλάξει προς το καλύτερο η κοινωνία θέτοντας τα τεχνολογικά επιτεύγματα στην υπηρεσία της. Τάσος Γιαννίτσης Η Ελλάδα στην κρίση Εκδόσεις: Πόλις Σελ.: 276 Πόσο σωστή κι αντικειμενική εικόνα είχαμε για την Ελλάδα της προ κρίσης εποχής; Ποιος νοιαζόταν στα χρόνια της μεταπολίτευσης για την οργάνωση του κράτους και την καταπολέμηση βασικών παθογενειών της πολιτικής - κοινωνικής ζωής; Ποια ήταν η πραγματική εικόνα - εκτίμηση που έτρεφαν οι πολίτες - ψηφοφόροι απέναντι στους πολιτικούς και τις πολιτικές που υπηρετούσαν; Αποκτήσαμε άραγε σαν οργανωμένη κοινωνία ένα πολιτικό όραμα αντάξιο των δυτικών προτύπων; Είναι σαφές ότι η χώρα – όπως αναδείχτηκε από την κρίση – αποφεύγει να παραδεχτεί την αλήθεια εκείνη που την κρατά δέσμια των στρεβλώσεών της, του ατομικού συμφέροντος που θυσιάζει το δημόσιο. Ακόμα και σήμερα, η χώρα μοιάζει να στενάζει ανάμεσα στο – ψεύτικο και ανούσιο για τη διέξοδό της από την κρίση – δίπολο μνημόνιο - αντιμνημόνιο. Η χώρα πρέπει να επαναπροσδιορίσει, σύμφωνα με τα πρότυπα του δυτικού πολιτικού συστήματος, τα πλαίσια του ατομικού και του δημόσιου συμφέροντος.


13/6 -19/6

ΠΟΝΤΙΚΙart

Μουσική 11/39

www.topontiki.gr

Καλοκαιρινές συναυλίες

Άρωµα γυναίκας

Από το κλασικό ροκ της ατίθασης Πάτι Σμιθ μέχρι τις εμπορικές μπαλάντες της λαμπερής Λάνα Ντελ Ρέι, το φετινό καλοκαίρι φέρνει έντονο γυναικείο άρωμα στην πόλη, αλλά και απρόσμενες ελληνικές συνεργασίες Μαντλέν Πεϊρού Βάιος Μαχμουντές

Ούτε μία, ούτε δύο, αλλά οκτώ διάσημες τραγουδίστριες της διεθνούς μουσικής σκηνής με ταλέντο, στιλ και φινέτσα ετοιμάζονται να συναντήσουν το ελληνικό κοινό τις επόμενες εβδομάδες. Στις αποσκευές τους, ροκ τραγούδια που άφησαν εποχή, διαχρονικά κομμάτια της σπουδαίας Εντίθ Πιαφ, σόουλ, ποπ επιτυχίες και μελαγχολικά φάδος. Όπως φαίνεται, κανείς μάλλον δεν θα μείνει παραπονεμένος, ειδικά σε ένα συναυλιακό καλοκαίρι που λόγω της κρίσης δεν θυμίζει σε τίποτα τις παλιές εποχές του παρελθόντος.

Ισχύς εν τη ενώσει Παρά τις οικονομικές δυσκολίες και τις αντίξοες συνθήκες (οι ξένοι μάνατζερ όχι μόνο δεν μειώνουν τις αμοιβές των καλλιτεχνών, αλλά τις ανεβάζουν), οι Έλληνες διοργανωτές δεν το βάζουν κάτω και για άλλη μια φορά ποντάρουν σε ονόματα που θα φέρουν εισιτήρια στα ταμεία. Μάλιστα, εφευρίσκουν και τρόπους για να προσελκύσουν όσο το δυνατόν περισσότερους θεατές και να αποφύγουν τη θέα των άδειων καθισμάτων και τις ακυρώσεις (συνηθισμένο φαινόμενο τα τελευταία χρόνια). Τι καλύτερη λύση, λοιπόν, από τις συνεργασίες με Έλληνες καλλιτέχνες; Ήδη μετράμε δύο και δεν αποκλείεται να δούμε περισσότερες σύντομα, αν το «πείραμα» πετύχει. H Μαντλέν Πεϊρού, μια από τις σημαντικές τζαζ ερμηνεύτριες, που έχει κατακτήσει με τα τραγούδια της το ελληνικό κοινό, δεν θα παρουσιάσει μόνο διασκευές από τον νέο της δίσκο «Blue Room», αλλά θα ενώσει τη φωνή της και με την Έλλη Πασπαλά. Στις 15 Ιουλίου, στο Θέατρο Λυκαβηττού, οι δυο τους θα τραγουδήσουν ντουέτο το περίφημο «All Alone Am I» του Μάνου Χατζιδάκι. Θα προηγηθεί η εμφάνιση της Έλλης Πασπαλά, η οποία θα ανοίξει τη βραδιά με δικά της τραγούδια, έχοντας μαζί της τον David Lynch στο σαξόφωνο. Στον ίδιο χώρο, στις 3 Σεπτεμβρίου, θα εμφανιστεί για δεύτερη φορά στη χώρα μας η ανερχόμενη Γαλλίδα τραγουδίστρια Zaz, που συνδυάζει στα τραγούδια της τσιγγάνικες επιρροές, αυθεντικό chanson και σύγχρονες ποπ αναφορές. Αυτή τη φορά, όμως, μαζί της θα εμφανιστεί και η «δική μας» Μαριέττα Φαφούτη με την μπάντα της. Τελικά δεν θα δούμε την Τζέιν Μπίρκιν να ερμηνεύει κομμάτια του Σερζ Γκένσμπουργκ, έχοντας στο πλευρό τη Δήμητρα Γαλάνη και τον Φοίβο Δεληβοριά, καθώς η προγραμματισμένη συναυλία στο Θέατρο Βράχων (18.6) ακυρώθηκε.

Τα γερά χαρτιά Οι συνεργασίες μπορεί για την ώρα να σταματούν εδώ, όχι όμως και η επέλαση των γυναικών καλλιτεχνών τους καλοκαιρινούς μήνες. Την πιο κατάλληλη στιγμή καταφθάνουν στα μέρη μας δύο τραγουδίστριες που μονοπωλούν το ενδιαφέρον του κοινού. Πρώτη φυσικά η Αμερικανίδα τραγουδίστρια Λάνα Ντελ Ρέι, που έχει κερδίσει τους πάντες με τις επιτυχίες της «Video Games», «Βlue Jeans» και «Born To Die», και ήδη το πρώτο άλμπουμ της έχει ξεπεράσει τα τέσσερα εκατομμύρια πωλήσεις παγκοσμίως. Ωστόσο, η Λάνα Ντελ Ρέι δεν τα καταφέρνει το ίδιο καλά όταν τραγουδάει ζωντανά. Μένει να το αποδείξει και από κοντά στην παρθενική της εμφάνιση στην Αθήνα, στις 8 Ιουλίου, τη δεύτερη ημέρα του φεστιβάλ Rockwave. Ακολουθεί η διάσημη σόουλ τραγουδίστρια Τζέσι Γουέαρ, που τάραξε τα νερά της βρετανικής μουσικής σκηνής με το εξαιρετικό ντεμπούτο άλμπουμ της «Devotion» και έκανε πολλούς να τη συγκρίνουν με τη Σαντέ. Θα έχουμε την ευκαιρία να δούμε για πρώτη φορά την Τζέσι Γουέρ αύριο (14.7), στην Τεχνόπολη, στο πλαίσιο του φεστιβάλ που διοργανώνει ο ραδιοφωνικός σταθμός Εν Λευκώ.

Ωραίες και ιέρειες Από το φετινό καλοκαίρι δεν λείπει η τζαζ. Γι’ αυτό θα φροντίσει η Καναδέζα τραγουδίστρια και πιανίστρια Νταϊάνα Κρολ, η «ωραία της τζαζ» και σύζυγος του Έλβις Κοστέλο, η οποία θα ερμηνεύσει με την αισθαντική φωνή μερικές από τις καλύτερες στιγμές της καριέρας της, την 1η Ιουλίου, στο Ηρώδειο. Στον ίδιο χώρο θα βρεθεί και η «ιέρεια του ροκ» Πάτι Σμιθ, μια μάχιμη τραγουδίστρια, μουσικός και ποιήτρια, που δεν χρειάζεται συστάσεις. Η νέα επίσκεψή της αναμένεται με μεγάλο ενδιαφέρον και αποτελεί ένα από τα highlights του συναυλιακού καλοκαιριού. Θα είμαστε εκεί.

Μουσικές για όλα τα γούστα Τέσσερις ακόμη γυναικείες φωνές δίνουν ραντεβού με τους μουσικόφιλους. Έχουμε και λέμε: H Γαλλίδα τραγουδίστρια Πατρίτσια Κας θα παρουσιάσει ένα μεγάλο αφιέρωμα στην Εντίθ Πιαφ, αύριο (14.7), στο Θέατρο Badminton, με αφορμή την επέτειο των 50 χρόνων από τον θάνατο της μεγάλης ερμηνεύτριας. «Είναι ένας φόρος τιμής σε μια καλλιτέχνιδα που πάντα θαύμαζα», δηλώνει η ίδια. Από τα γαλλικά τραγούδια πάμε στα φάδος της χαρισματικής Πορτογαλέζας ερμηνεύτριας Κριστίνα Μπράνκο, η οποία θα εμφανιστεί τον Ιούλιο στην Τεχνόπολη, στο πλαίσιο του 2ου Athens World Music Festival με τον ιδιαίτερο θεματικό τίτλο «P.I.I.G.S.» (15-19.7)


12/40 Σινεμά

13/6 -19/6

ποντικιart

www.topontiki.gr

«Jurassic park 3D»

«Πριν τα μεσανυχτα»

Αρχαία ερείπια και η επιστροφή Η τριλογία του Λινκλέιτερ κλείνει με το υπέροχο «Πριν τα μεσάνυχτα» με φόντο τη Μεσσηνία, ενώ η επανέκδοση της «Δασκάλας του Πιάνου» του Μίκαελ Χάνεκε συναγωνίζεται το τρισδιάστατο «Jurrasic Park» του Στίβεν Σπίλμπεργκ Πριν τα μεσάνυχτα Σκηνοθεσία: Ρίτσαρντ Λινκλέιτερ

Κωνσταντίνος Σαμαράς

Πρωταγωνιστούν: Ίθαν Χοκ, Ζιλί Ντελπί, Γουόλτερ Λάσαλι, Αριάν Λαμπέντ Οι μεγάλες αγάπες δεν πάνε ούτε στον παράδεισο ούτε στην κόλαση. Απλούστατα γεννιούνται, ακμάζουν, παρακμάζουν και, αν είναι τυχερές, καταφέρνουν να επιβιώσουν μέσα σε μια διαρκή αναζωπύρωση του παραπάνω κύκλου. Αυτή τη στοιχειώδη και τόσο κοινή αλήθεια έρχεται να διατυπώσει ο Ρίτσαρντ Λινκλέιτερ, βάζοντας, αν όχι την τελεία, τότε ένα καθοριστικό και απαραίτητο σημείο στίξης σε μια φράση που είχε αρχίσει να αρθρώνεται με τα πανέμορφα «Πριν το ξημέρωμα» (1995) και «Πριν το ηλιοβασίλεμα» (2004). Τι είχε συμβεί εκεί; Ας ανακεφαλαιώσουμε σύντομα για Πριν τα μεσάνυχτα òòòò όσους δεν γνωρίζουν ή δεν θυμούνται. Στο «Πριν το Εννιά χρόνια μετά το Παρίσι και δεκαοξημέρωμα», ο Τζέσι ήταν ένας νεαρός Αμερικανός τουκτώ μετά τη Βιέννη, ο Τζέσι και η Σελίν ρίστας που περνούσε μια αξέχαστη νύχτα κουβέντας, περνούν τις διακοπές τους στη Μεσσηπεριπλάνησης κι έρωτα με τη Γαλλίδα Σελίν στη Βιέννη. νία. Μια από τις λίγες τριλογίες που κλείΣτο «Πριν το ηλιοβασίλεμα» οι δυο τους θα συναντηνουν ομορφότερα απ’ό,τι άρχισαν θούν ξανά στο Παρίσι: εκείνος συγγραφέας ενός μπεστ σέλερ εμπνευσμένου από εκείνη τη νύχτα στη Βιέννη και παντρεμένος με παιδί, εκείνη στρεσαρισμένη δικηγόρος και μουδιασμένη από την πορεία της ζωής της. Τα παλιά συναισθήματα θα ξαναβγούν στην επιφάνεια μέσα σε ένα απόγευμα, αλλά οι τίτλοι τέλους θα πέσουν πριν να μας χαριστεί οποιαδήποτε βεβαιότητα. Κι αν πολλοί από τους φαν των δύο προηγούμενων ταινιών θεωρούσαν ότι από κει και πέρα η πορεία του Τζέσι και της Σελίν ανήκε στη φαντασία του καθενός, το «Πριν τα μεσάνυχτα» αποδεικνύει ότι η πιο σημαντική κουβέντα δεν είχε ειπωθεί ακόμα.

Ο τίτλος του κλεισίματος της τριλογίας είναι αυτός με τις πιο «μακάβριες» παραπομπές – και όχι άδικα. Καθώς περνούν μαζί με τα παιδιά τους τις καλοκαιρινές διακοπές στη Μεσσηνία, ο Τζέσι και η Σελίν βλέπουν τον ορίζοντα των θεωρητικά άπειρων δυνατοτήτων της νιότης όλο και να στενεύει μπροστά τους, και τα αρχαία ερείπια του ελληνικού τοπίου δεν είναι παρά μια υπενθύμιση αυτού που χάνεται ανεπιστρεπτί – ακριβώς όπως λειτουργούσε και η θέα των ιταλικών ερειπίων στο «Ταξίδι στην Ιταλία» του Ροσελίνι, ταινία που αποτελεί προφανές σημείο αναφοράς για το «Πριν τα μεσάνυχτα». Το ζευγάρι δεν έχει πλέον να περιμένει ένα μαγικό δεύτερο ραντεβού ή την πραγμάτωση ενός ανολοκλήρωτου έρωτα, αλλά την αναμέτρηση με τη συνήθεια, τις ευθύνες και τον χρόνο που περνά. Εάν η μυθολογία του Τζέσι και της Σελίν είχε κερδίσει μια τόσο προνομιακή θέση στις καρδιές μας, ήταν γιατί κατάφερνε να σε βυθίζει σε ένα οικουμενικά αναγνωρίσιμο παιχνίδι σαγήνης, φλερτάροντας ίσως με τα υπαρξιακά κλισέ της εκάστοτε γενιάς, αλλά μετατρέποντάς τα σε τέχνη μικρή και πολύτιμη μέσω μιας γραφής ρέουσας, γεμάτης εκπλήξεις. Αυτή ακριβώς η αρετή παραμένει ζωντανή στο «Πριν τα μεσάνυχτα», αποκτώντας μάλιστα μια διάσταση σπαρακτική. Σύμφωνοι, ο Λινκλέιτερ δεν προτίθεται να φτάσει στα αβυσσαλέα βάθη όπου ο Μπέργκμαν επιχειρούσε τις δικές του ανατομίες ζευγαριών – ίσως κάτι τέτοιο να έχει λίγη σημασία, όμως, από τη στιγμή που το δικό του μείγμα ωμού πραγματισμού κι επίμονης αισιοδοξίας διαθέτει στιλ, εσωτερική συνοχή και πλούσιους συναισθηματικούς χυμούς. Με μια διακριτική, σχεδόν αόρατη σκηνοθεσία που δείχνει εμπιστοσύνη στο σεναριακό κομψοτέχνημα (δεν μπορούμε να μη θυμηθούμε τα αντίστοιχα επιτεύγματα του Ρομέρ), ο Λινκλέιτερ τελικά μας δίνει μια ταινία που αγωνίζεται να φτάσει σε αυθεντικότητα και φαντασία τις προηγούμενες, αλλά κατατρύχεται από την υποψία ότι όλα έχουν ειπωθεί. Μια ταινία που μοιάζει τόσο πολύ με τους ήρωές της και δεν φοβάται να το παραδεχτεί. Γι’ αυτό και ίσως να μας αγγίζει περισσότερο από κάθε άλλη φορά.

Το καρφί Σκηνοθεσία: Ρικ Ρόμαν Βο Πρωταγωνιστούν: Ντουέιν Τζόνσον, Ναντίν Βελάσκεθ, Σούζαν Σάραντον Με πρωταγωνιστή τον «Βράχο» Ντουέιν Τζόνσον, το «Καρφί» θα μπορούσε αμέσως να καταταγεί στις συνήθεις περιπέτειες σαχλής δράσης, αν δεν διακατεχόταν από την


13/6 -19/6

ποντικιart

Σινεμά 13/41

www.topontiki.gr

òòòòò  Εξαιρετική òòòò Πολύ καλή òòò Καλή òò  Βλέπεται ò  Μέτρια ò  Μην τη δείτε

Οι εταιρείες διανομής φέρουν την ευθύνη για έκτακτες αλλαγές στις ημερομηνίες προβολής των ταινιών.

«Δυο και δυο»

«Το καρφι»

του Τυραννόσαυρου Ρεξ επιθυμία να παραστήσει την ταινία σοβαρού κοινωνικού προβληματισμού. Εμπνευσμένο από ένα πραγματικό περιστατικό, το φιλμ του Ρικ Ρόμαν Βο ακολουθεί τα κατορθώματα ενός πατέρα, που κάνει τα πάντα για να αποδείξει πως ο γιος του καταδικάστηκε άδικα για εμπόριο ναρκωτικών. Ο Ντουέιν Τζόνσον φτάνει σε κάθε είδους ακρότητες, που κινούΤο καρφί ò νται μεταξύ καθαρού παραλογισμού κι επικίνδυνης Πατέρας αγωνίζεται να αποδείξει την αυτοδικίας, και γρήγορα θυμόμαστε ότι λίγα πράγματα αθωότητα του γιου του, σε έναν παντεείναι πιο αφόρητα από την κενότητα που φορά τον μανλώς αποτυχημένο συνδυασμό κοινωνιδύα της σοβαροφάνειας. κού δράματος και ταινίας δράσης Αφόρητα απλοϊκό και χωρίς καν την ενέργεια που θα μπορούσε να σε παρασύρει, το «Καρφί» διατηρεί τα χειρότερα στοιχεία από τους δύο κόσμους που προσπαθεί να παντρέψει.

Η δασκάλα του πιάνου Σκηνοθεσία: Μίκαελ Χάνεκε Πρωταγωνιστούν: Ιζαμπέλ Ιπέρ, Ανί Ζιραρντό, Μπενουά Μαζιμέλ Στα 12 χρόνια που κύλησαν από την εποχή που η «Δασκάλα του πιάνου» δοκίμασε τις αντοχές ακόμα και των πιο γερών στομαχιών, ο Μίκαελ Χάνεκε καθιερώθηκε στον θρόνο τού πιο καταξιωμένου σύγχρονου Ευρωπαίου σκηνοθέτη, γεμίζοντας το ράφι του με δύο Χρυσούς Φοίνικες και αναρίθμητα άλλα βραβεία. Η επανέκδοση της ταινίας με καινούργιες κόπιες έρχεται να μας υπενθυμίσει πως στο πρόσφατο παρελθόν ο Χάνεκε ήταν μια σημαντική, αλλά «τερατώδης» μορφή του σινεμά του δημιουργού, Η δασκάλα του πιάνου òòòò ένας μετρ της σκληρότητας που μας υπέβαλε στις πιο Μια δασκάλα πιάνου κινείται μεταξύ δυσάρεστες εμπειρίες. αρρωστημένης πειθαρχίας και ακόμη πιο Στο λευκό, παγωμένο σύμπαν της «Δασκάλας του πιάαρρωστημένου σαδομαζοχισμού, σε μια νου», η πειθαρχία και η αγάπη της ηρωίδας για την κλααπό τις περίφημες κλινικές σπουδές που σική μουσική συγκρούονται βάναυσα με μια σαδομαδιαμόρφωσαν την υπογραφή «Χάνεκε». ζοχιστική σχέση που δεν αφήνει στον θεατή περιθώρια για ηδονοβλεπτικές απολαύσεις. Παιχνίδια εξουσίας κι επιβολής ξεδιπλώνονται επίπονα μέσα σε ένα κλειστό, αναπόδραστο σύστημα, που ο Χάνεκε παρατηρεί με την επιστημονική ακρίβεια ενός ειδήμονα, σαρκάζοντας το «καλό γούστο» μιας κοινωνίας που νοσεί. Ένας παροξυσμός που καίει κάτω από την ψυχρή επιφάνειά του, υποβοηθού-

μενος από ένα συνταρακτικό πρωταγωνιστικό τρίο, όπου η πυρετώδης Ιζαμπέλ Ιπέρ δεσπόζει για άλλη μια φορά.

Jurassic park 3D Σκηνοθεσία: Στίβεν Σπίλμπεργκ Πρωταγωνιστούν: Σαμ Νιλ, Λόρα Ντερν, Ρίτσαρντ Ατένμπορο Η ταινία που κάποτε σηματοδότησε μια επανάσταση, αφήνοντας τον ενήλικο τρόμο να τρυπώσει σε ένα «παιδικό» θέαμα και ορίζοντας μια νέα εποχή για τον κόσμο των ειδικών εφέ, αντέχει αξιοθαύμαστα καJurassic park 3D òòò λά. Δεν είναι ούτε η 3D μεταμόρφωση Ο Στίβεν Σπίλμπεργκ ζωντανεύει τους ούτε ο αέρας νοσταλγίας που φέρνουν δεινόσαυρους και χειραγωγεί με μαετα εικοστά γενέθλια του «Jurassic Park» στρία τις μάζες, σε ένα υπερθέαμα που – οι λόγοι που το φιλμ του Σπίλμπεργκ έγινε είκοσι ετών, αλλά αντέχει στο τεστ παραμένει νέο είναι η αφηγηματική ματου χρόνου στοριά και η ικανότητά του να προκαλεί απανωτές ανατριχίλες. Όποιος θυμάται να περιμένει την εμφάνιση του Τυραννόσαυρου Ρεξ με κομμένη την ανάσα, χρωστά στον εαυτό του ένα replay σε μεγάλη οθόνη. Ούτως ή άλλως, θα ανταμειφθεί.

Δύο και δύο Σκηνοθεσία: Ντιέγκο Καπλάν Πρωταγωνιστούν: Αντριάν Σουάρ, Κάρλα Πέτερσον, Τζουλιέτα Ντίαζ, Χουάν Μινουχίν Ο Ντιέγκο και η Εμίλια είναι ένα ευκατάστατο παντρεμένο ζευγάρι με παιδί. Οι κολλητοί τους φίλοι, όμως, ο Ρίτσαρντ και η Μπετίνα, όχι μόνο επιμένουν να ζουν μια ανέμελη ζωή, αλλά έχουν και κάποιες «ιδιαίτερες» προτιμήσεις. Κατά τη διάρκεια ενός εορταστικού γεύματος, η Μπετίνα εξομολογείται κρυφά στη φίλη της ότι τους αρέσει να κάνουν σεξ με άλλα ζευγάρια και την προσκαλεί σε ένα πάρτι για swingers. Αυτή η εξομολόγηση ξυπνάει ανομολόγητες φαντασιώσεις στην Μπετίνα, που πιέζει τον Ντιέγκο να δοκιμάσουν επιτέλους κάτι καινούργιο στη ζωή τους. Θα καταφέρει να κάμψει τις επιφυλάξεις του; Ο Ντιέγκο Καπλάν παίζει με ένα ερωτικό κουαρτέτο, σπάζοντας τα ταμεία στην Αργεντινή.


14/42 Επτά

13/6 -19/6

ποντικιart

www.topontiki.gr

ΠΕΜΠΤΗ 13.6 Οι «Peeping Tom» στο Φεστιβάλ Αθηνών Η χοροθεατρική κολεκτίβα Peeping Tom έρχεται από το Βέλγιο στο Φεστιβάλ Αθηνών & Επιδαύρου 2013 για να δημιουργήσει, όπως κάνει πάντα, θεάματα ακραία, που αγγίζουν με τόλμη επώδυνα θέματα. Στο «Ενοικιάζεται» («À Louer»), που παρουσιάζουν, μέσα από μια κινηματογραφική σχεδόν σύλληψη, η σκηνή μετατρέπεται σε λαβύρινθο που εγκλωβίζει τα πρόσωπα σε ατελεύτητους μαιάνδρους. Αναμνήσεις, προβολές, άγχη, όνειρα και εφιάλτες σ’ έναν κόσμο που τα πάντα είναι προς ενοικίαση, συνθέτουν ένα τοπίο ανασφάλειας, σε μια αλληγορία που αφορά την καλλιτεχνική δημιουργία. Info: Πειραιώς 260 (Κτήριο Δ), 13/6 & 14/6, στις 21.00, τιμές εισιτηρίων: 5, 15, 20, 25 ευρώ, www.greekfestival.gr.

«το ποντικι»

προτείνει...

Επιμέλεια: Βίκυ Λεβαντή (v.levanti@hotmail.com)

ΔΕΥΤΕΡΑ 17.6 Λευτέρης Βογιατζής «ξανά» κοντά μας

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 14.6 Το Πάρτι του Soloup Μια βραδιά γεμάτη γελοιογραφίες, comics και σελίδες απ’ το graphic novel που έχει στα σκαριά, ετοιμάζει σήμερα ο δημιουργός κόμικς και γελοιογράφος Soloup. Οι «Imaginistes» απ’ το Μπραχάμι και ο πολυχώρος «BarOmetro» μας προσκαλούν όλους για ένα πάρτι μέχρι τελικής πτώσης. Με αφορμή το ομώνυμο βιβλίο των εκδόσεων Τόπος, ο ιστορικός Τέχνης Γιάννης Κουκουλάς θα κάνει πρώτα μια αναδρομή στα «Ελληνικά κόμικς» ενώ η εικαστικός Έρη Μανούσου θ’ αναζητήσει την πιθανή θέση των κόμικς στις αίθουσες τέχνης. Τη μουσική διάσταση της βραδιάς αναλαμβάνει ο Θάνος Ανεστόπουλος από τα «Διάφανα Κρίνα». Όποιος θέλει, μπορεί να σκιτσάρει στον τοίχο με κιμωλία. Info: «BarOmetro» (Υψηλάντου 3 & Βουλιαγμένης, Άγιος Δημήτριος), στις 20.30, τηλ: 210-9733223. Η έκθεση του Soloup θα παραμείνει στον πολυχώρο μέχρι τις 15 Ιουλίου.

Το Πάρτι του Soloup, «BarOmetro»

Ο Θάνος Μικρούτσικος στο Ηρώδειο

Summer Comedy Festival

Αφιέρωμα στο Λευτέρη Βογιατζή, Πειραιώς 260 (Κτήριο Δ)

Μια μεγάλη καλοκαιρινή συναυλία δίνει σήμερα ο Θάνος Μικρούτσικος στο Ηρώδειο, με τίτλο «Πάντα γελαστοί και γελασμένοι». Τον συνοδεύουν τέσσερις σπουδαίοι ερμηνευτές, ο Μανώλης Μητσιάς, o Γιάννης Κότσιρας, o Δημήτρης Μπάσης και η Ρίτα Αντωνοπούλου. Η μουσική παράσταση, που παρουσιάζεται στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών & Επιδαύρου 2013, προέκυψε από τα λαϊκά τραγούδια που έχει γράψει κατά καιρούς ο ίδιος ο συνθέτης, αλλά διευρύνθηκε και με τραγούδια σε ποίηση και στίχους των Μπέρτολτ Μπρεχτ, Βολφ Μπίρμαν, Άλκη Αλκαίου – στον οποίο αφιερώνεται και η συναυλία –, Μάνου Ελευθερίου, Κώστα Τριπολίτη, Κώστα Λαχά κ.ά. Infο: Ηρώδειο (Ωδείο Ηρώδου του Αττικού), τιμές εισιτηρίων: 5-40 ευρώ, τηλ.: 210- 3272000, www.greekfestival.gr.

ΤΕΤΑΡΤΗ 19.6 Χαρούλης στο Θέατρο Βράχων

ΚΥΡΙΑΚΗ 16.6 «Η Επίδαυρος εφ’ όλης της ύλης» «Πριν ξεκινήσεις για ’κει, φρόντισε να μάθεις τι εστί Επίδαυρος, τι εστί Ασκληπιείο, τι σημαίνει “θεραπεία κατ’ όναρ”…». Η έκθεση με γενικό τίτλο «Η Επίδαυρος εφ’ όλης της ύλης» από το αρχείο του δημοσιογράφου, εικαστικού, συγγραφέα Βασίλη Καββαθά παρουσιάζεται

O σπουδαίος σκηνοθέτης Λευτέρης Βογιατζής «πρωταγωνιστεί», έναν μόλις μήνα μετά τον θάνατό του, στο Φεστιβάλ Αθηνών & Επιδαύρου 2013. Στο κινηματογραφικό αφιέρωμα που ξεδιπλώνεται, προβάλλονται τρεις εξαιρετικές ερμηνείες του ίδιου του ηθοποιού - σκηνοθέτη στις ταινίες: «Μελόδραμα» (1980) του Νίκου Παναγιωτόπουλου, για έναν επαναπατριζόμενο μετανάστη που, έπειτα από μια ερωτική απογοήτευση και ένα υπαρξιακό αδιέξοδο, επισπεύδει τον θάνατο της μητέρας του, «Ακροπόλ» (1995) του Παντελή Βούλγαρη, μια ταινία που αποκαλύπτει την κοινωνία του θεατρικού σανιδιού και των παρασκηνίων της, και «Γυμνά Χέρια» (2011) του Γιώργου Σκεύα, μια ταινία - ντοκιμαντέρ για τον Δημήτρη Μητρόπουλο. Info: Πειραιώς 260 (Κτήριο Δ), 17-19 Ιουνίου στις 21.00, τιμές εισιτηρίων: 5 ευρώ, www.greekfestival.gr.

ΤΡΙΤΗ 18.6

ΣΑΒΒΑΤΟ 15.6 Δροσερά κοκτέιλ, πολύ γέλιο και διάφορες εκπλήξεις υπόσχεται να δώσει το πρώτο Summer Comedy Festival της Αθήνας. Ο θεατρικός χώρος του θεάτρου «Βικτώρια» θα φιλοξενήσει για περισσότερο από έναν μήνα τις καλύτερες κωμωδίες της χρονιάς, αλλά και νέες θεατρικές ομάδες και θιάσους, που θα παρουσιαστούν για πρώτη φορά στο κοινό. Στο πλαίσιο του φεστιβάλ υπάρχει και διαγωνιστικό κομμάτι, όπου οι θεατές μέσω ψηφοφορίας θα έχουν τη δυνατότητα να ψηφίζουν την παράσταση της αρεσκείας τους. Η νικήτρια παράσταση θα έχει τη δυνατότητα να ξανανεβάσει το έργο της, τον Σεπτέμβριο, στην Κεντρική Σκηνή του θεάτρου. Info: Θέατρο «Βικτώρια» (Μαγνησίας 5, κοντά στον σταθμό της πλ. Βικτωρίας), 15/6-31/7, ενιαία είσοδος: 10 ευρώ, τηλ.: 210-8233125.

αυτό το διάστημα στο Ίδρυμα «Μιχάλης Κακογιάννης». Η συλλογή περιλαμβάνει σπάνιες εκδόσεις βιβλίων, αφίσες, προγράμματα του θεάτρου, γκραβούρες, ξυλογραφίες και χαλκογραφίες καλλιτεχνών και περιηγητών, πίνακες ζωγραφικής, ακουαρέλες αλλά και φωτογραφίες με θέμα τον μαγικό τόπο της Επιδαύρου. Info: ΙΜΚ (Πειραιώς 206, Ταύρος), 11/5-28/7, ώρες λειτουργίας: καθημερινά 18.00-22.00, είσοδος ελεύθερη, τηλ.: 210-3418579.

Γιάννης Χαρούλης, Θέατρο Βράχων «Μελίνα Μερκούρη»

Είναι η σειρά του Γιάννη Χαρούλη να πάρει την κιθάρα του και να ανηφορίσει προς το Θέατρο Βράχων «Μελίνα Μερκούρη» για μια μοναδική καλοκαιρινή συναυλία. Φέτος, στον Βύρωνα τα τραγούδια του γίνονται «Μαγγανείες», όπως είναι και ο τίτλος του τελευταίου του δίσκου. Χωρίς περιττά υλικά, ο γνωστός ερμηνευτής ανακατεύει τραγούδια από τους προσωπικούς του δίσκους, τραγούδια από τη συνεργασία του με τον Θανάση Παπακωνσταντίνου αλλά και άλλων συνθετών, που διάλεξε ειδικά για το κοινό του και μας προσκαλεί να τραγουδήσουμε όλοι μαζί. Ιnfo: Θέατρο Βράχων «Μελίνα Μερκούρη», τιμές εισιτηρίων: 10 ευρώ (προπώληση), 12 ευρώ (ταμείο), στις 21.00.


16/44 Βαρόμετρο

13/6 -19/6

ποντικιart

www.topontiki.gr

Σήμερα, εξαιτίας της κρίσης, πολλοί ποιητές τυπώνουν τα ποιήματά τους σε δίφυλλα, όπως τον παλιό καιρό της παραδοσιακής χειροποίητης τυπογραφίας

Η περιπέτεια ενός ποιήματος Αντώνης Μποσκοΐτης Ψάχνοντας σε παλαιοπωλείο στο Μοναστηράκι, ανάμεσα σε παλιά βιβλία και βινύλια, γκραβούρες και άδειες

κορνίζες, ανακαλύπτω ένα ποίημα τυπωμένο σε ένα δίφυλλο χαρτί του σκηνοθέτη - ποιητή Λευτέρη Ξανθόπουλου. Ο Ξανθόπουλος θυμάται το πρόσωπο στο οποίο είχε χαρίσει το ποίημά του. Επρόκειτο για έναν λογοτέχνη από τη Θεσσαλονίκη, που δεν ζει πια και που μάλλον λίγο πριν από το τέλος ξεπούλησε όλη του τη βιβλιοθήκη στους παλιατζήδες. Τότε καταλαβαίνω γιατί τόσο τσουχτερή και η τιμή του ποιήματος στο δίφυλλο χαρτί: λίγα παραπάνω ευρώ απ’ όσο θα κόστιζε μία ολόκληρη ποιητική συλλογή του Ξανθόπουλου.

Ούτε πουλιέται, ούτε αγοράζεται Κάπως έτσι ξεκίνησε το ρεπορτάζ της Περιπέτειας ενός Ποιήματος. Σήμερα την πρακτική του δίφυλλου χρησιμοποιούν αρκετοί Έλληνες ποιητές, όπως ο Γιώργος Κακουλίδης και ο Γιάννης Πατίλης. Κατά καιρούς έχουν χαρίσει σε δικούς τους ανθρώπους ποιήματα με τα δίφυλλά τους να διέπονται από εικαστική πληρότητα. Στην ουσία έχουμε ένα αντικείμενο χωρίς κόστος και χωρίς αξία, αφού δεν πουλιέται και δεν αγοράζεται. Δεν ακολουθείται η λογική του «να πιάσουμε τον αναγνώστη από το εξώφυλλο» ή «από το όνομα του ποιητή», αλλά επιχειρείται μία άμεση σύνδεση με την παραδοσιακή χειροποίητη τυπογραφία.

Πώς να ζήσει κανείς από την ποίηση; Πόσο σχέση όμως μπορεί να έχει το τύπωμα ενός δίφυλλου με την κρίση που έχει ενσκήψει μοιραία και στον ποιητικό χώρο; Με το κλείσιμο επίσης των εκδοτικών οίκων και τη γενική οικονομική δυσχέρεια; Πώς να ζήσει πια από την ποίηση κάποιος που δεν έχει καν την πολυτέλεια να βλέπει τον πνευματικό του μόχθο στα βιβλιοπωλεία; Ο Λευτέρης Ξανθόπουλος είναι σαφής: «Ποτέ δεν ζούσε κανείς απ’ τα ποιήματα, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων. Πιστεύω ότι σχετίζεται με την κρίση πιο πολύ η αποδοχή ενός δίφυλλου ποιήματος, παρά η έκδοσή του. Ούτε πρόκειται να διογκωθεί ως φαινόμενο, καθώς απαιτείται μία ιδιαίτερη συνείδηση για να τυπωθεί ένα δίφυλλο. Μη νομίζεις, είναι μπελάς, σα να βγάζεις ολόκληρο βιβλίο σε μικρογραφία».

Συλλεκτικά δίφυλλα Ωστόσο, τα δίφυλλα στο Μοναστηράκι θεωρούνται σπάνια, ακριβοθώρητα και συχνά τα χρυσοπληρώνεις. Υπήρξαν δίφυλλα ποιήματα του Μίλτου Σαχτούρη, του Νίκου - Αλέξη Ασλάνογλου και του Μιχάλη Κατσαρού, τα οποία βρέθηκαν κάτω από τόνους περιοδικών και βιβλίων και χτύπησαν τιμές αφάνταστες! Τελικά, ποιοι κερδίζουν από τις εκδόσεις των ποιητικών δίφυλλων; Μόνο οι παλαιοπώλες ίσως; «Εκεί καταλήγει το παιχνίδι του δίφυλλου», κλείνει ο Ξανθόπουλος, «το δίφυλλο γίνεται συλλεκτικό με τον χρόνο, ο ποιητής δηλώνει την παρουσία του και ο παλιατζής πουλάει στην εποχή των ισχνών αγελάδων». Κι εγώ κλείνω με μερικούς δικούς του στίχους από το πρόσφατο δίφυλλο ποίημά του: «Πώς να τα φτιάξω όλα αυτά που δεν τα θυμούμαι; Στεγνώσαν τα χέρια μου αγκυλωθήκαν πώς να τα κουνήσω σύντροφοι; Εδώ χρειάζονται χέρια μικρού παιδιού αρσενικού που μόλις ξεκινάει».

Ποιήματα και καρτ-βιζίτ Ιστορικά, το δίφυλλο είναι μια παλιά τακτική των ποιητών. Πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι αυτό του Κωνσταντίνου Καβάφη: Ο Καβάφης ποτέ δεν τύπωσε! Από την πρώτη φορά που δημοσιοποίησε ποιήματά του, τα έβγαζε είτε σε μονόφυλλα είτε σε δίφυλλα είτε ακόμη και σε πλακέτα (στην τυπογραφική ορολογία πλακέτα λέγεται το δεκαεξασέλιδο). Κατέβαινε στο ελληνικό τυπογραφείο της γειτονιάς του, εκεί που τυπώνονταν οι προσκλήσεις γάμου και τα καρτ-βιζίτ, τύπωνε τα ποιήματά του σε είκοσι αντίτυπα και τα μοίραζε στους φίλους του. Ο Καβάφης δεν συμπαθούσε καθόλου την έννοια της έκδοσης, του εκδότη - διαμεσολαβητή δηλαδή, γι’ αυτό και λίγο προ του τέλους μάζεψε όλα τα ποιήματά του και τα έβγαλε σε ένα βιβλίο με φύλλα «κινητά», σαν ένα είδος σπιράλ της εποχής. Μια χειρονομία με σημασία Το δίφυλλο ποίημα δεν βρίσκεται στις βιτρίνες των βιβλιοπωλείων. Κυκλοφορεί στα σκοτάδια των ταχυδρομείων ή του εσωτερικού μιας τσάντας. Πρέπει να περισσεύει το αίσθημα της προσφοράς στους ποιητές που θα τυπώσουν το δικό τους δίφυλλο ποίημα. Είναι ένας χαιρετισμός, μια χειρονομία των ποιητών απ’ τη μία προς τους φίλους τους κι απ’ την άλλη προς όλους αυτούς τους «συνάδελφους» που τους στέλνουν τις ποιητικές συλλογές τους. Δεν είναι μικρό πράγμα να επιλέξουν ποιο ποίημα θα «απομονώσουν» απ’ όλα τα άλλα και θα το παρουσιάσουν σε δίφυλλο. Από μόνο του το ποίημα αποκτά ξεχωριστές διαστάσεις, μεγεθύνεται και ο άλλος, ασυνείδητα ενδεχομένως, το προσέχει περισσότερο από ένα ολόκληρο βιβλίο μιας ποιητικής συλλογής. Διόλου τυχαίο που σε χώρες της Λατινικής Αμερικής με μεγάλη παράδοση στην ποίηση, σαν τη Νικαράγουα, αν πας σε έκθεση βιβλίου συχνότερα θα δεις στοίβες δίφυλλων, παρά ποιητικών συλλογών. Βιβλίο σε μικρογραφία Πόσο κόστισε όμως στον ίδιο η πρόσφατη έκδοση του δίφυλλου ποιήματός του με τίτλο «Την εποχή που ο ζωγράφος Βάλιας Σ. κατέβηκε από το βουνό»; «Δεν πλήρωσα γραφιστικά, όπως δεν πλήρωσα και τυπογράφο», με ενημερώνει ο Ξανθόπουλος, που το εξώφυλλο του πονήματός του κοσμεί ένα σχέδιο της Εύας Στεφανή. «Ο τυπογράφος ήταν φίλος του γραφίστα, του Τάκη Κατσαρού, που πρώτη φορά έμπαινε στην περιπέτεια ενός ποιήματος και έδωσε την ψυχή του. Ακόμη και κραταιοί εκδοτικοί οίκοι, όπως του Γαβριηλίδη, τελευταία τυπώνουν εντελώς δωρεάν δίφυλλα Ελλήνων ποιητών. Έτσι θα συμβούλευα να κινηθούν οι ποιητές, μέσω φίλων των φίλων, όπως δηλαδή συμβαίνει σε κάθε καλλιτεχνικό τομέα τα τελευταία χρόνια».

Art317