I Liceum Ogólnokształcące im. Powstańców Śląskich w Praszce
WYMAGANIE EDUKACYJNE I PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA
ELEMENTY PRAWA
Opracował: mgr Tomasz Kubacki
Przedmiotowy System Oceniania jest zgodny ze Statutem oraz zasadami Wewnątrzszkolnego Systemu Oceniania. Uwzględniając interdyscyplinarny charakter przedmiotu należy pamiętać, iż jest on specyficzny, a jego celem nie jest „napychanie uczniowskich głów” nieraz całkiem niepotrzebną wiedzą, ani zdobywanie przez nich ocen, ale przed wszystkim przygotowanie ich do świadomego życia w społeczeństwie zgodnie z prawem. Ze względu na specyfikę problematyki ocena z Wiedzy o społeczeństwie powinna w pierwszym rzędzie uwzględniać aktywność ucznia. Zajęcia powinny zakładać: Aktywne uczenie się poprzez działanie, a więc nabycie umiejętności w zakresie uczenia się, myślenia, poszukiwania, doskonalenia się, komunikowania, współpracy, Wiedzę merytoryczną (stopień rozumienia i zapamiętywania zdobytych informacji) oraz korelowanie wiedzy uczniów wyniesionej z innych lekcji, Nabycie umiejętności pracy z materiałem źródłowym, w szczególności ze specyficznym językiem prawniczy występującym w aktach prawnych, takich jak: kodeks pracy, kodeks cywilny, a nawet konstytucja, Formułowanie wypowiedzi ustnej, Przygotowanie różnych form wypowiedzi, pracy pisemnej (referat, rozprawka i tp.), prezentacji, w tym prezentacji multimedialnej. 1. Obszary oceniania: a) Wiadomości objęte programem (ewentualnie, pozaprogramowe); b) Umiejętności: - uogólniania, wartościowania, porównywania, - analizy tekstu źródłowego, - prowadzenia dyskusji, - wykazywania związków pomiędzy poszczególnymi dziedzinami życia politycznego, gospodarczego, kulturalno – społecznego w zakresie istniejących aktów prawnych, - porównywania różnych koncepcji politycznych, religijnych, gospodarczych, - gromadzenia informacji przy wykorzystaniu nowoczesnej technologii i różnorodnych źródeł. 2. Sposoby i formy oceniania: a) b) c) d) e)
Sprawdziany pisemne, Kartkówki, Odpowiedzi ustne, Dłuższe prace pisemne przygotowywane w domu Prace domowe (referaty, wypracowania, prezentacje multimedialne)
3. Prace klasowe (sprawdziany) a) Nauczyciel zapowiada pracę klasową co najmniej jeden tydzień wcześniej, b) Pracę klasową poprzedza lekcja powtórzeniowa, utrwalająca poznane wiadomości i umiejętności. Obowiązkiem ucznia jest przygotowanie się do zajęć i nie może on wówczas zgłosić nieprzygotowania, 2
c) Prace kontrolne są obowiązkowe. W każdym semestrze przewiduje się co najmniej jeden sprawdzian, d) Prace oceniane są punktowo. Za każde zadanie przyznawana jest określona liczba punktów. Punkty są sumowane i zamieniane na ocenę według wskaźników procentowych, e) Pracę klasową napisaną na ocenę niesatysfakcjonującą, uczeń może poprawić. Poprawa jest dobrowolna i odbywa się w ciągu jednego tygodnia od dnia podania informacji o ocenie. Dla wszystkich chętnych ustala się jeden termin poprawy. Ocena otrzymana za poprawę sprawdzianu jest wpisana do dziennika obok oceny ze sprawdzianu i ma taką samą wartość. Ocenę można poprawiać tylko jeden raz. Formę sprawdzianu poprawkowego ustala nauczyciel. f) Jeżeli z przyczyn losowych uczeń nie może napisać go z całą klasą, to powinien to uczynić w terminie ustalonym z nauczycielem przedmiotu (w przypadku nieobecności usprawiedliwionej termin zaliczenia wynosi dwa tygodnie od daty napisania sprawdzianu przez klasę, przy dłuższej nieobecności ucznia termin zaliczenia uczeń uzgadnia z nauczycielem), g) Przy nieobecności nieusprawiedliwionej uczeń może być rozliczony na następnej lekcji, h) Jeżeli w czasie sprawdzianu uczeń korzysta z niedozwolonych materiałów, podpowiedzi kolegów, otrzymuje ocenę niedostateczną i) Nauczyciel jest zobowiązany ocenić i udostępnić uczniom sprawdziany pisemne, kartkówki w ciągu dwóch tygodni od daty napisania. j) Sprawdzone i ocenione prace kontrolne nauczyciel przechowuje przez okres jednego roku. Pozostają one do wglądu ucznia i rodzica. W ocenie prac pisemnych oraz sprawdzianów i kartkówek przyjmuje się następujące progi procentowe przeliczane na oceny cyfrowe: 0 – 29% - niedostateczny 30 – 49% - dopuszczający 50 – 68% - dostateczny 69 – 83% - dobry 84 – 100% - bardzo dobry W ocenie testów z wiedzy o wydarzeniach zarówno bieżących, jak i przeszłych ocenia się następująco w przeliczeniu na oceny cyfrowe: 0 – 39% - niedostateczny 40 – 50% - dopuszczający 51 – 74% - dostateczny 75 – 89% - dobry 90 – 100% - bardzo dobry >100% - celująca 1. Dopuszcza się stosowanie znaków „plus” (+) i „minus” (-) w bieżącym i śródrocznym ocenianiu 2. Jeżeli uczeń uzyska wysokie wyróżnienie w olimpiadzie przedmiotowej w etapie pozaszkolnym, może uzyskać ocenę celującą na koniec semestru, bądź koniec roku.
3
3. Jeżeli uczeń otrzyma oceną niedostateczną (śródroczną) powinien to nadrobić zgodnie z zasadami PSO. 4. Jeżeli uczeń opuści ½ zajęć, będzie nieklasyfikowany z przedmiotu Elementy prawa. Krótka forma wypowiedzi oceniana jest następująco: 6 pkt – bardzo dobry 5 pkt – dobry 4 pkt – dostateczny 3 pkt – dopuszczający >3pkt – niedostateczny Dłuższa forma użytkowa oceniana jest następująco: 10 pkt – bardzo dobry 7,5 pkt – dobry 6 pkt – dostateczny 4 pkt dopuszczający >4 pkt – niedostateczny Wypracowanie oceniane jest następująco: 18 pkt – celujący 17 – 16 pkt – bardzo dobry 15 – 13,5 – dobry 13 – 10,5 – dostateczny 10 – 7 – dopuszczający >7 – niedostateczny. 4. Na pracy klasowej ocenie podlega:
Stopień opanowania materiału Stylistyczna poprawność odpowiedzi (przy wypracowaniu właściwa kompozycja) Stopień rozumienia tematu (pytań) 5. Odpowiedzi ustne a. na początku zajęć lekcyjnych uczeń może być poproszony do odpowiedzi ustnej, w czasie której sprawdzana jest i oceniana wiedza merytoryczna, znajomość podstawowych pojęć oraz umiejętność myślenia przyczynowo – skutkowego i samodzielnego wnioskowania b. nauczyciel egzekwuje wiedzę ucznia z trzech ostatnich lekcji lub z materiału powtórzeniowego
Przy odpowiedzi ustnej ocenianiu podlega: zrozumienie tematu, zawartość merytoryczna, argumentacja, wyrażanie sądów, opinii, stosowanie terminologii, politologicznej, socjologicznej, historycznej, sposób prezentacji (samodzielność wypowiedzi, poprawność językowa, płynność, logiczne myślenie przyczynowo – skutkowe),
4
umiejętność interpretowani tekstów źródłowych, którymi mogą być fragmenty ustaw, rozporządzeń, konstytucji oraz wszelkich aktów o charakterze prawniczym,
Kryteria oceny ustnej Celujący – odpowiedź wskazuje na szczególne zainteresowanie przedmiotem, spełniając kryteria oceny bardzo dobrej, wykracza poza obowiązujący program nauczania, zawiera własne przemyślenia i oceny, Bardzo dobry – odpowiedź wyczerpująca, zgodna z programem, swobodne operowanie faktami i dostrzeganie związków między nimi, Dobry – odpowiedź zasadniczo samodzielna, zawiera większość wymaganych treści, poprawna pod względem języka, nieliczne błędy, nie wyczerpuje zagadnienia, Dostateczny – uczeń zna najważniejsze fakty, umie je zinterpretować, odpowiedź odbywa się przy niewielkiej pomocy nauczyciela, występują nieliczne błędy rzeczowe, Dopuszczający – niezbyt precyzyjne wypowiedzi na pytania nauczyciela, braki w wiadomościach i umiejętnościach, dodanie nazwy zjawiska lub procesu przy pomocy nauczyciela, Niedostateczny – nie potrafi rozwiązać zadań teoretycznych lub praktycznych o elementarnym stopniu trudności nawet z pomocą nauczyciela, nie udziela odpowiedzi na większość pytań zadanych przez nauczyciela, ma braki w wiadomościach koniecznych. 6. Kartkówki a. o ilości kartkówek w semestrze decyduje nauczyciel b. kartkówka (15 – minutowa) obejmuje materiał z ostatnich trzech lekcji, c. nauczyciel ma prawo zrobić kartkówkę bez zapowiedzi, kartkówka ta jest obowiązkowa i traktowana jest jako bieżąca kontrola wiadomości i umiejętności, d. ocenie podlega stopień opanowania nabytej wiedzy i umiejętności, poprawność merytoryczna i językowa w wypowiedzi, e. kartkówki oceniane są punktowo, za każde zadanie przyznaje się określoną liczbę punktów, punkty są sumowane i zamieniane na ocenę według wskaźników stosowanych przy sprawdzianach, f. oceny z kartkówki nie podlegają poprawie. 7. Aktywność na lekcji a. aktywność na lekcji jest nagradzana ‘plusem’ (+), za pięć plusów uczeń otrzymuje ocenę bardzo dobrą, a za dziesięć ocenę celującą, b. przez aktywność na lekcji rozumiemy: częste zgłaszanie się na lekcji i udzielanie poprawnych odpowiedzi, rozwiązywanie ćwiczeń na lekcji, aktywną pracę w grupie
5
8. Prowadzenie zeszytów przedmiotowych 1. Uczeń zobowiązany jest posiadać zeszyt przedmiotowy. W przypadku nieposiadania tegoż, nie tylko na lekcji, ale w całym procesie kształcenia nauczyciel ma prawo odnotować ten fakt w dzienniku lekcyjnym. 2. Uczeń ma obowiązek prowadzenia zeszytu przedmiotowego, w którym powinny znajdować: zapis tematu, poleceń ustnych lub pisemnych prac - tematów wypracowań, rozprawek, w tym prac domowych. 3. Zeszyt będzie sprawdzany pod względem merytorycznym, estetycznym jak również poprawności treści, zgodnie z regułami, zgodnie ze sztuką. 9. Zadawanie i ocena prac domowych 1. Obowiązkiem ucznia jest systematyczne odrabianie wszelkich prac domowych. 2. Zadania domowe powinny być wykonywane w sposób estetyczny i na bieżąco. W ciągu semestru uczeń może zgłosić brak pracy domowej, nie otrzymując tym samym oceny niedostatecznej. Zadanie należy uzupełnić na następnych zajęciach. Znakiem graficznym tzw. parafką, nauczyciel oznacza fakt sprawdzanej pracy. 3. Ocenianie prac może nastąpić natychmiast po upływie terminu ich realizacji lub podczas kontroli zeszytów - zgodnie z umową dotyczącą konkretnej pracy. 4. Nauczyciel może obniżyć ocenę - jeśli stwierdzi, że praca nie jest samodzielna ( odpisana) lub skopiowana np. z internetu. 5. Każdy uczeń ma prawo do wykonania dodatkowych prac a tym samym do dodatkowych ocen za wykonane prace nadobowiązkowe, mogą one wpłynąć na podwyższenie oceny semestralnej lub rocznej. 10. Zasady oceniania 1. Na początku roku szkolnego nauczyciel informuje uczniów o metodach, planie pracy, wymogach edukacyjnych, sposobach i zasadach oceniania, zakresie wiadomości i umiejętności. 2. Ocena semestralna i roczna uwzględnia oceny cząstkowe i roczne wystawione za wiedzę i umiejętności z form aktywności obowiązujących w danym okresie. 3. O ocenie semestralnej i rocznej ucznia decyduje hierarchia ważności ocen oraz terminowe wywiązywanie się z zadanych partii materiału, wykonywanie wszelkich poleceń, prac w danym czasie. Ustala się następującą ważność różnych form aktywności ucznia na lekcjach Wiedzy o społeczeństwie: a) praca klasowa, sprawdzian, test b) odpowiedź ustna, c) kartkówka, d) orientacja w procesach społeczno - politycznych zachodzących w Polsce, Europie, Świecie, w szczególności w zmianach i modyfikacjach aktów prawnych, dotyczących Unii Europejskiej, e) aktywność na zajęciach, f) zadania domowe: referaty, wypracowania, multimedialne prezentacje. 4. Osiągnięte sukcesy w konkursach, olimpiadach przedmiotowych w znacznym stopniu wpływają na podwyższenie oceny. 5. Ilość nieprzygotowań w czasie semestru jest adekwatna do ilości godzin danego
6
przedmiotu w tygodniu. Nie może jednak przekroczyć trzech. Nieprzygotowania obejmują: a) odpowiedz ustną ( 1 raz ) b) brak zeszytu ( 1 raz) c) brak pracy domowej ( 1 raz) 6. W przypadkach losowych nauczyciel może usprawiedliwić nieprzygotowania ucznia do lekcji bez ponoszenia konsekwencji przez ucznia. 7. Nieprzygotowanie do zajęć, brak zeszytu, pracy domowej uczeń zgłasza na początku lekcji. 8. Uczeń zobowiązany jest do posiadania zeszytu przedmiotowego, podręcznika, czy zeszytu ćwiczeń na lekcji. W przypadku braku jednego z ww. atrybutów - uczeń powinien zgłosić to nauczycielowi, a ten ma prawo odnotować to w dzienniku lekcyjnym - minusem. 9. W przypadku kiedy wobec ucznia stwierdzono potwierdzone odpowiednimi dokumentami z poradni specyficzne trudności w uczeniu się, bądź deficyty rozwojowe, nauczyciel ma prawo zmniejszyć stopień wymagań edukacyjnych. 10. Ocena semestralna i roczna nie są średnią arytmetyczną ocen cząstkowych. Zgodnie z WSO wszystkie oceny są jawne dla ucznia, rodziców, czy prawnych opiekunów. Uczeń na bieżąco jest informowany o uzyskiwanych ocenach. Tryb informowania rodziców o wszelkich ocenach: cząstkowych, semestralnych, rocznych oraz o sposobie poprawiania tychże precyzuje WSO. 11. Kryteria oceniania osiągnięć uczniów Ocena celująca Uczeń: odznacza się erudycją, wiedzą, której treści wykraczają poza program nauczania i dotyczą nie tylko przedmiotu, ale także nauk pokrewnych związanych z przedmiotem wiedza o społeczeństwie. Wykazuje szczególne zainteresowania przedmiotem, literaturą popularno naukową czy specjalistyczną, zgodną z omawiana problematyka na zajęciach. Posiada wiedzę oraz umiejętności znacznie wykraczające poza podstawę programową, rozwija wedle własnej woli, niejako na własną rękę, zainteresowania powiązane z problematyką podejmowaną na lekcjach. Jego wypowiedzi ustne są wzorowe pod względem merytorycznym, stylistycznych i przyczynowo - skutkowym i analitycznym. Teksty charakteryzuje bezbłędny język i styl. Jest aktywny na lekcjach, dodatkowo w sposób prawidłowy wykorzystuje wiedzę z innych przedmiotów, potrafi doskonale powiązać treści, zagadnienia np. z socjologii, politologii czy historii. Jest aktywny na lekcjach. Wyraża samodzielny i trafny stosunek do określonych zagadnień. Ocena bardzo dobra Uczeń: w stopniu wyczerpującym opanował materiał programowy, wykorzystuje różne źródła wiedzy , wykonuje zadania nieschematyczne , potrafi zaplanować i wykonać samodzielnie pracę, samodzielnie interpretuje wydarzenia, łączy wiedzę z innych nauk, podejmuje wyzwania w postaci dodatkowych prac, jak również w poważniejsze zadania pozalekcyjne ( udział w pracach samorządu szkolnego, pisanie tekstów do gazetki szkolnej, przeprowadzanie wywiadów, analiz, akcji). Ocena dobra Uczeń: w zakresie wiedzy ma niewielkie braki, ale inspirowany przez nauczyciela potrafi samodzielnie rozwiązuje zadania o pewnym stopniu trudności, samodzielnie i poprawnie wypowiada się, zajmując - jeśli trzeba odpowiednie stanowisko. Potrafi w sposób prawidłowy analizować sytuacje pod względem przyczynowo - skutkowym, wykazuje się aktywnością na lekcjach. Potrafi pod względem tematycznym dostosować się do danej sytuacji, wprowadzić się w rolę czy nawet stosować określone role. Ma to związek z pojęciem: konflikt ról.
7
Prawidłowo posługuje się terminologią z zakresu nauk społeczno - politycznych. Ocena dostateczna Uczeń: posiada wiedzę wyrywkową i fragmentaryczną, zna i rozumie oraz właściwie stosuje podstawowe pojęcia nauk społeczno -politycznych, zapisuje treści podawane przez nauczyciela jak również własne. Wszystko to powinno mieć wymiar estetyczny zarówno w treści jak i formie. Uczeń poprawnie posługuje się językiem polskim zarówno w mowie jak i piśmie, czyta i pisze ze zrozumieniem wszystkich treści. Potrafi prawidłowo interpretować teksty, różne nazwy, skróty np. organizacji, stowarzyszeń. Pilnie obserwuje zjawiska, potrafi je zinterpretować, opisać, omówić, skomentować, posiada własne zdanie. Nie jest ono w treści wielce wyszukane, ale jest efektem samodzielnych przemyśleń. Potrafi obserwować i opisywać zjawiska. Nie wykorzystuje w sposób nadmierny zjawisk zachodzących w innych dziedzinach, ale potrafi korzystać z treści zawartych w innych dziedzinach. Wykazuje niewielkie odstępstwa od systematycznej pracy, podejmuje - i często realizuje poprawnie zadania powierzane przez nauczyciela. Niemniej jego aktywność na lekcjach jest sporadyczna. Ocena dopuszczająca Uczeń: ma duże braki w wiedzy, zna tylko podstawowe pojęcia, wykazuje chęci do pracy i przy pomocy nauczyciela jest w stanie wykonać podstawowe, proste polecenia. Budowane treści zarówno w formie pisemnej jak i ustnej zawierają wiele błędów merytorycznych, stylistycznych, ortograficznych. Nie są w pełni samodzielne, swobodne. Nie mają szerszego ujęcia przyczynowo - skutkowego a analiza jest mało precyzyjna. Ocena niedostateczna Uczeń: nie opanował materiału w stopniu koniecznym do kontynuowania nauki, nie jest w pełni gotowy do uczestnictwa w społeczeństwie obywatelskim, nie do końca rozumie zjawiska zachodzące w życiu społeczno - politycznym. W sposób niedojrzały stawia tezy i wysuwa wnioski, nie posiada umiejętności umieszczania określonych zjawisk w czasie i przestrzeni. Nie rozumie i nie potrafi wykonać podstawowych zadań, nawet przy pomocy nauczyciela. Odznacza się brakiem systematyczności i chęci do nauki oraz biernością na lekcji, jego język jest prosty i niekomunikatywny.
8