UR <arkiv>

Første bok

UR ARKIV FIRST BOK.indd 1

03/08/2015 19:22

G r ø n l a n d G enesi s

Byrjinga er mørk.

Mørkefolk berre går

I mørkeret er livet langt.

og får aldri kvile.

I mørkeret modnast inkje, der er alt æveleg ungt.

Dei går seg trøytte, men aldri trøytte nok.

Mørkefolk held fram,

Dei går seg grå,

er æveleg som barn.

men går aldri heilt i svart.

Mørkefolk gror sakte og kjenner ikkje råte.

Dei lyse mørknar, og mørke grånast.

Mørket kjenner ikkje råte.

Men aldri blir dei brune

Det kjenner ikkje daud.

som lauv om hausten.

Her er berre skrymt, skymt, og ein draug.

I byrjing der er mørker.

I mørker der er liv;

UR ARKIV FIRST BOK.indd 2

Mørkeromsdøra blir låst.

i mørker lever alle ting.

Nokon stenger gåande inne.

Alle ting lever æveleg.

03/08/2015 19:22

Æveleg ungdom,

I byrjinga er det liv,

æveleg sunt.

for i byrjinga er det mørker.

Her er ikkje mogning,

Men livet som levast i mørker

her er ikkje råte.

er ikkje eit heilt liv

Daud er ikkje her, her er skrymt og draug.

I byrjinga finst ikkje Ordet, men då finst mange ord.

Mørkemenneske er her

Beginning er grenselaus

som aldri bort får gå,

er dark utan end.

som går og går til dei svarte er.

Dark has restless men, menn med uendeleg eld.

Aldri frå svart til grå gå,

Mørkeret er ageless,

aldri frå grå til kvit gå:

er menn som aldri eldast.

Det grøne blir òg verande.

Aldri får dei brun bli:

Mørker har ei stor kraft!

frå grøn til gul gå,

Frå mørker alt kan come!

frå gul til raud bli.

UR ARKIV FIRST BOK.indd 3

03/08/2015 19:22

G r ø n l a n d G enesi s

Frå mørker kjem dei grønlandske kjempar, Kjem Agaluk, Nanook, Agloolik!

Kjem Qailertetang, då kjem Akna!

Kjem Akna, kjem Sila, kjem også Igaluk.

Ach, thette tette mørkeret!

Thette som er alle thing!

Dette komplisert!

Det er ein jobb å gjere, det å vere til!

UR ARKIV FIRST BOK.indd 4

03/08/2015 19:22

I mørkeret må ein dytte

Brenn mann, brenn kvinne,

for å vaksne bli.

blir barn det same!

Til endeleg ljoset kjem!

Barn blir mann og kvinne.

Ljos, som hjelper til!

Kvinne og mann brenn vidare.

Ljos gjer unge eldre,

Brenne, brenne, av the ljos!

gjer svart kvitt, liv daudt!

Brenne, lage þe ljos!

Vondt blir godt og vondt att,

Aiaiai, skal vi stoppe brann,

og goth blir godt.

stilne flamme brumlebass?

Entheleg kjem han – denne strålen, thenne brannen, þette som berre rase kan.

UR ARKIV FIRST BOK.indd 5

03/08/2015 19:22

No r r æ n a F r æt t i

Maður jorð møter

Kroppen veks

moðer jorð møter

armane er stutte.

the dark møter

Berre seg sjølv rekk han rundt

þe dark møter

denne kar;

mørker

og no og då Thor rekk han rundt,

men møter

når han om seg sjølv tar.

planeten veröld stor møter seg sjølv

Yme tar heile rommet,

i ein mann.

blir sjølv rom, kring kloden kjem

Yme ler høgt, ligg lågt

storm som Yme tar.

og fyller rom kviler sitt lekam.

Yme tar verölð stor Tar verölð med storm Tar namnet verölð:

Yme er verölð stor er planeten Jorð; sveitta hans er sjø, blodet magma, hans sår – vulkanar.

UR ARKIV FIRST BOK.indd 6

03/08/2015 19:22

Vulkanen losnar

Moder Jord skapar

ladar lufta og kallar på

karar møter

Thor kallar på

kloden møter

Audhumla slikkar på

seg sjølv i moder Jord,

steinen.

etter kroppen av Yme som et fritt

Audhumla slikkar alt salt

som drikk godt

frå elva Bure,

og tar næring opp.

bestefar til alle elvar.

Meteorar kjem frå Rommet Far Oðin kjem

og treff Kloden.

etter farfar Vili kjem

Etter meteoritt

etter oldefar Ve kjem

mineral, morganitt, topas, rubin

Audhumla kjem

blir dekka av tynne lag kalkstein.

moder Jord.

Gigantisk hagl er meteorane, som bær vatn.

Meteoritt skapar rokositt kalsitt og oksidert hydrogen i form av gass, vatn, is:

UR ARKIV FIRST BOK.indd 7

03/08/2015 19:22

No r r æ n a F r æt t i Når meteorskuren gir seg, er 80 av kloden dekka av vatn.

I ei tid av uro tektonikk

Vatnet frys.

då døyr kalsitt.

Himmelen klårnar.

Døyr kokkolitt,

Naturen på sitt mest dramatiske!

då døyr Grapholitt.

Stålgrå is, forma før eg gjekk på han!

Berre berg, forma lenge før eg gjekk på dei!

Vi andar inn, eitt, to, tre,

Berga kan vere her lenge,

andar ut, tre, to, ein.

om vi ikkje blir freista til å smelte også dei

Mens ammonitt sluttar ande,

for å sjå etter edelsteinar, edle metallar,

byrjinga på å gjere artsrekka rein:

mineral og olje.

UR ARKIV FIRST BOK.indd 8

03/08/2015 19:22

Tektonisk stress

Døyr ammonitt, døyr belemnitt.

Døyr belemnitt, døyr kalsitt.

skapar diamantar, rubinar, kvarts safirar, topas, olje skapar Byrå for Mineral og Petroleum skapar nytt håp for Grønland skapar ny interesse for Grønland

Døyr kalsitt, døyr kokkolitt.

Døyr kokkolitt, døyr grapholitt.

skapar nye selskap, næringar, turar, kart over havbotnens landskap over den av botnryggane med årar av olje.

Døyr grapolitt, døyr rotceratitt.

Døyr rotceratitt, blir havbotn kritt.

UR ARKIV FIRST BOK.indd 9

03/08/2015 19:22

No r r ĂŚ n a F r ĂŚt t i

Fastland Mineralrike kalklag

vart levande

av oseaniske fossil

blautdyr vart salta jord

Landis smeltar.

ved urhavsresten, ein fjord.

Jordskorpa hever seg, senkar seg,

Karbon blir

og hevast, ein gong for alle.

diamant blir pengar blir nye flyruter

Botn av hav blir

nye vitjarar

landjord blir

laga av karbon.

grunnlag for vekst blir land som eigast kan.

UR ARKIV FIRST BOK.indd 10

03/08/2015 19:22