COS januari 2015

Onafhankelijk vaktijdschrift voor eigentijds onderwijs en ict

Deel inspirerende lessen met TED-Ed Gamen in de (plus)klas!

Uitgever Noordhoff:

‘CRUCIAAL IS DAT DOCENTEN DE REGIE HOUDEN’ Doorbraakpro ject Onderwijs & ICT helpt scholen over de drempel

Jaargang 32 | Nummer 5 | Januari 2015

Interessante twitterberichten geselecteerd

tweetscoop

Inhoud

André Slegers & Michelle Clement | KEii info@keii.nl | @keiionder wijs

ICTnieuws @onderwijsict 10 dec. 2014 08:37 Voorbeeldbrief privacy leerlingen.

Naar aanleiding van de vele berichten in de media over problemen rondo[..] bit.ly/1zsr6lh

6

Uitgever Noordhoff over onderwijsinnovatie

‘Cruciaal is dat docenten de regie houden’ Leerlingen helpen succesvol te zijn op school en docenten zo goed mogelijk faciliteren. De ambities van Noordhoff lijken bescheiden.

Willem-Jan Renger @Naj_melliw 9 dec. 2014 15:04 Simpel en briljant: In Frankrijk krijgt #twictee steeds meer volgers /via @NOS nos.nl/l/731557

12

remcopijpers @remcopijpers 9 dec. 2014 21:20 Juf @evelinekaleveld en haar kleuters maken digitale bouwwerken met Toca Boca Builders. Interview en haar les hier: kennisnet.nl/themas/mediawi…

Eus van Hove @eusvanhove 10 dec. 2014 08:47 ‘Scholen dreigen te stagneren. Ze geven #onderwijs dat twintig jaar geleden ook al zo gegeven werd’. blendle.nl/i/trouw/ ouders…

Het Doorbraakpr ICT moet scholen drempel helpen.

In gesprek met Remco van Lunt

14

Speciaal voor abonnees: Deze maand nieuw op www.cos-online.nl!

O21 @O21_nu 10 dec. 2014 08:35 Nieuw artikel van @Mennovh en @WijnandGijzen ‘Intern sturen is niet gelijk aan extern verantwoorden’ ow.ly/FDlLK #schoolleider

16

Cyb mid

Door Hans Korringa @HansKorringa 8 dec. 2014 12:06 Voor in de #basisschool. Een bouwpakket 3D printer. Door de klas in elkaar te zetten. Prachtig project. @3Dkanjers. pic.twitter.com/ wUk9QVYc6D

Olaf de Groot @olafiolio 24 nov. 2014 12:26 Nine Popular Student Response Tools Compared In One Chart freetech4teachers.com/2014/11/ nine-p… #handig

Volg ook @ Cosonline op t wit ter

2

COS JAARGANG 32 NUMMER 5 – 2014

data

­conne

cyber

2 Tweetscoop 4 Bits & Bites

18

Gamen in de (plus)klas Een andere manier om sociale vaardigheden te ontwikkelen is gamen in de klas. Je hoort het steeds vaker. Sommige games lenen zich uitstekend om allerlei vaardigheden te leren of beter te ontwikkelen.

20

evaluatie

Inspirende lessen in de klas De meeste mensen die werkzaam zijn in het onderwijs, kennen de TED Talks. Met TED-Ed kunnen alle Tedfilmpjes die op het internet staan, worden bewerkt

oject Onderwijs & n definitief over de

voor in de klas.

22

teren, aanjager van het project.

berveiligheid ddelbare scholen

r de groei van de hoeveelheid

24

Kevin Keijzer (Onderwijs van de Free Software Foundation Europe):

‘Als er één gebied is waar vrije en open source software thuishoort, is het wel op scholen’

Lesidee VO

Nieuw in 2015!

Waar ga je in 2015 op vakantie? Word jij een trendvolger of een trendsetter? Gebruik je in

en door de toegenomen

2015 nog Facebook of zoek je een alternatief?

ectiviteit is ook de kans op

Welke games en films zijn nieuw in 2015? En

rincidenten aanzienlijk gestegen.

wat zijn jouw voorspellingen voor 2016?

Colofon COS is een onafhankelijk vaktijdschrift voor eigentijds onderwijs en ict.

Het is een uitgave van EDG Media en verschijnt 10x per jaar.

COS twittert @cosonline

Mediacoördinator Vanessa Pelle (vpelle@edg.nl) Redactie Henk Botter (henk.botter@edg.nl), Mandy de Bruijn (mandy.de.bruijn@edg.nl), Theo Louwers (theo.louwers@edg.nl), André Slegers (andreslegers@keii.nl) Evaluatiecoördinatie Hans Moot (hans.moot@edg.nl) Aan deze COS schreven mee Brigitte Bloem, Michel Boer, Pieter van den Brand, Ron Dikken, Harry Dubois, Jos Elbersen, Erik Ouwerkerk, Helmar Rouwenhorst, Studio Stampij, Malini Witlox

Redactiesecretariaat EDG Media Postbus 40266 3504 AB Utrecht e-mail cos@edg.nl www.cos-online.nl Vormgeving Tom Venema Eindcorrectie Jannie Kroes Druk PreVision, Eindhoven Abonnementenadministratie EDG Media Postbus 40266 3504 AB Utrecht telefoon: (030) 241 70 20 fax: (030) 241 06 71 e-mail: cos@edg.nl

Advertentieverkoop Mark Hutzezon Telefoon: (030) 241 70 25 E-mail: mhutzezon@edg.nl Abonnementsprijs 2015 Nederland: € 46,50; België en Luxemburg: € 51,50; overig: € 80.

Een abonnement kan elke maand ingaan en heeft de duur van ­minimaal een jaar. Opzeggen kan per e-mail of per brief tot uiterlijk een maand voor het einde van de ­abonnementsperiode. Een proefof verzamelabonnement bestellen?

Bel (030) 241 70 20 of kijk op www.cos-online.nl.

Alle rechten voorbehouden.

Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Alle webadressen in dit nummer vindt u ook op: www.cos-online.nl

Grappige, nuttige of slimme snufjes die op het bureau van COS belanden.

Onder redactie van Harry Dubois

En weer een nieuwe Windows Waarom veranderen als iets goed bevalt? Zo denken veel gebruikers over hun huidige Windows 7-versie. Windows 8 is al een tijdje uit, maar het werken ermee wordt als lastig ervaren. Twee ‘desktops’, verschillen tussen een ‘desktopapp’ en een tegeltje in het startscherm. Microsoft heeft goed geluisterd naar de feedback van hun gebruikers. Zo is de startknop weer terug op de desktop en kun je ook snelkoppelingen maken naar de apps van het startscherm.

Daarnaast is Windows 10 één platform voor de pc, telefoon en tablet. Verder is er een nieuwe optie: Task View. Hiermee kun je o.a. meerdere bureaubladen aanmaken. Wanneer versie 10 uitkomt, is nog onduidelijk. De verwachting is eind 2015.

Wat kunnen we verwachten dit jaar?

Het nieuwe jaar is weer begonnen en ook deze redacteur ontkomt er niet aan om vooruit te blikken en dan natuurlijk vooral binnen het deelgebied ict en onderwijs.

Welke ontwikkelingen zullen dit jaar zichtbaar zijn in de klaslokalen? Heb jij nog een tip voor deze rubriek, mail ons dan vooral redactie@computersopschool.nl

LuisterBieb-app: lezen door te luisteren De Bibliotheek heeft de collectie van de LuisterBieb vernieuwd.

Nieuw in de collectie zijn o.a. Stoner van John Williams, Geachte heer M. van Herman Koch, Ventoux van Bert Wagendorp en De 100-jarige man die uit het raam klom en verdween van Jonas Jonasson. Ook voor de jonge luisteraars zijn er nieuwe titels: Hotel De Grote L van Sjoerd Kuyper, Het leven van een loser, deel 2 en 4 van Jeff Kinney en Het Muizenhuis van Karina Schaapman. In de categorie mooie oudere bestsellers zijn o.a Sjakie en de chocolade­fabriek, Kruistocht in Spijkerbroek, Koning van Katoren en Matilda ‘nieuw’. De LuisterBieb kan een stimulans zijn voor scholieren om boeken voor

Computers zónder harde schijf

hun literatuurlijst te beluisteren. Luisteren voor je lijst terwijl je in de bus zit, op de fiets of aan het sporten bent. De app is heel eenvou-

Er is ook een andere manier om computers te beheren in een school-

dig in gebruik. Je downloadt eenmalig via wifi het luisterboek van

omgeving. Op de website van CCBoot is een oplossing beschreven

je keuze. Voor het luisteren is geen internetverbinding nodig. Het

die werkt met één

gedownloade boek wordt opgeslagen op je smartphone of tablet. De

server en werkstations

app is ook zeer geschikt voor mensen met een visuele beperking of

die géén harde schijven

dyslexie. www.bibliotheek.nl/luisterboeken

hebben. De computers starten namelijk op vanaf het netwerk.

Groot voordeel van deze ‘thin cliënt’oplossing is dat er maar één Windowsinstallatie hoeft worden te geconfigureerd. Kijk op de website van CCBoot voor meer informatie. Er wordt ook gewerkt met prijzen voor het onderwijs: www.ccboot.com/thin-client-solution-for-education.htm

4

COS JAARGANG 32 NUMMER 5 – 2014

Scan deze pagina met om direct naar de sites te gaan.

Goedkope Windows-tablets Opvallend de laatste tijd is dat er goedkope tablets op de markt komen die een volledige Windows-versie in zich hebben. Dit komt doordat Microsoft de licentieprijzen voor Windows verlaagd heeft en zelfs voor tablets onder de 9-inch helemaal geen kosten berekend.

Zo heeft producent Point of View twee nieuwe tablets uitgebracht, een 8”- en een 10”-versie die zeker niet duur zijn.

De 8-inchversie kost namelijk maar 150 euro. Er zit natuurlijk wel een keerzijde

Bouw een slanke snelle Linux server

aan deze budgettablets; de systeemspe-

Werk je op een school met veel computers, dan is het handig als je

cificaties zijn beperkt. Zo heeft de kleine

niet elke computer helemaal opnieuw moet installeren. Slimmer is

versie (800 W) slechts 1 Gb intern

het om één pc te installeren, te voorzien van alle door de leerlingen

geheugen en een opslagcapaciteit van

gebruikte software en deze ‘referentiecomputer’ te imagen. Dit wil

16 Gb. Aangezien de installatie al

zeggen; je maakt met een speciaal programma een exacte kopie van

ongeveer 10 Gb in beslag neemt, is een

je installatie. Hiervoor zijn diverse commerciële producten te krijgen,

externe opslag (er zit een mogelijkheid

maar er is ook een gratis - open source - programma. Dit heet FOG.

in het apparaat om een SD-kaart aan te

Het installeren van FOG is niet moeilijk. Op de website van

sluiten) of opslag in de cloud een voor-

SchoolITExpert is er een duidelijk stappenplan te vinden. De instal-

waarde om deze tablet goed te kunnen

latie bestaat uit twee onderdelen. Eerst installeer je een Ubuntu

gebruiken. Wel is het zo dat je bij aanschaf van deze budgettablets

‘Jeos’ server en daarna FOG. Jeos is een anachroniem voor Just

een gratis jaarlicentie krijg om Office te kunnen installeren op de

Enough Operating System. Je installeert alleen wat je nodig hebt.

tablet én op een vaste computer. Normaal kost dit 69 euro per jaar

http://schoolitexpert.com/network-tools/fog

voor thuisgebruik.

COS_halvePag_jan2015_MuiswerkCompleet.pdf 1 2-12-2014 10:07:01

advertentie

COS JAARGANG 32 NUMMER 5 – 2014

5

Uitgever Noordhoff over onderwijsinnovatie

‘Cruciaal is dat docenten de regie houden’ Leerlingen helpen succesvol te zijn op school en docenten zo goed mogelijk faciliteren.

De ambities van Noordhoff lijken bescheiden. De uitgever legt zich hoge kwaliteitseisen op, juist in het digitale tijdperk. Zo is bij de implementatie van het nieuwe product Toetspunt ondersteuning verplicht. ‘Zolang we niet zeker weten of alles goed werkt, mag een school er niet mee aan de slag.’

Door Pieter van den Brand

Vorig jaar september ervoer Noordhoff zelf de gevolgen van digitaal lesgeven. Het schooljaar was amper begonnen, toen zo’n 9.000 leerlingen in het vo een aantal digitale lesboeken door een technische storing niet konden gebruiken. De vernieuwde app waarmee de uitgever lesmateriaal voor tablets aanbiedt, leverde complicaties op. ‘Het ging om honderd van de 1.800 lesboeken waarvan de content niet toegankelijk was.

Dat zijn er uiteraard honderd te veel. We hebben direct pdfbestanden of gewone boeken aangeboden. Binnen twee weken was het probleem met de app opgelost. Dat is een flinke tijd, maar er kon in de tussentijd wel les worden gegeven, al blijft zoiets erg vervelend’, vertelt directeur Strategie en Innovatie Stephan de Valk in het markante hoofdkantoor ‘met de knik’ op het Groningse Europark.

GEDREVEN De reactie van de uitgever toont volgens De Valk de gedrevenheid van Noordhoff: kinderen helpen succesvol te zijn op school. Dat begint bij het faciliteren van de docent, die De Valk als ‘de spil in het onderwijs’ omschrijft. Digitaliseren en gepersonaliseerd leren zijn de middelen. ‘Een tablet gebruiken in de klas lijkt mooi, maar bij elke toepassing moet je je afvragen of er toegevoegde waarde is. Zo zagen we in een proef in het basisonderwijs dat een rekenles op de tablet langer duurde dan met een boek. Met het intypen en op scherm controleren van een antwoord ben je immers langer bezig. Het is dus niet zo dat digitaal onderwijs steevast sneller is, maar je bent wel in staat kinderen feedback te geven. Dus helpt ict bij het personaliseren van het onderwijs. In een papieren lesmethode heb je overzicht waar je bent. In het multidevice tijdperk weet je niet alleen waar je bent, maar ook waar je staat.’

6

COS JAARGANG 32 NUMMER 5 – 2014

REPUTATIE

­RTTI-grondlegger Docentplus voorziet Noordhoff via het digitale

Noordhoff heeft volgens De Valk een reputatie hoog te houden.

toetsplatform van specialist Quayn in ruim 800 toetsen met

De uitgever kenmerkt zich door gestructureerd, overzichtelijk,

RTTI-data. Deze taxonomie beschrijft de vier cognitieve niveaus

consistent en authentiek lesmateriaal. ‘Daar is Noordhoff sterk

(Reproductie ofwel stampwerk, Toepassen in bekende en

in. We zorgen dat wat we aanbieden ook authentiek is, dus niet

nieuwe situaties – T1 en T2 – en Inzicht). De dashboards van

kinderachtig. We willen leerlingen zo volwassen mogelijk aan-

Toetspunt geven docenten een gedetailleerde kijk op de resul-

spreken.’ In de digitale, interactieve en gepersonaliseerde

taten van individuele leerlingen. Is een leerling bijvoorbeeld

leermiddelen moet die verworvenheid terugkomen. Zo maakt

slim maar lui, dan scoort hij hoog bij T2- en I-vragen. Is de

een digitaal woordenschatprogramma in het Nederlands, Frans,

leerling een harde werker maar legt hij weinig inzicht aan de

Duits en Engels gebruik van originele artikelen uit de pers, die

dag, dan maakt hij de R- en T1-vragen beter. ‘We bieden

worden gematcht met het niveau van de leerling. Om telkens

Toetspunt over alle vakken heen aan, zodat de docent een

weer te testen of een digitaal leermiddel bijdraagt aan het

algemene indruk heeft van het cognitieve niveau van de leer-

onderwijs, bouwt Noordhoff proeflabs, samen met de auteurs

ling. Het stelt ze in staat een objectieve diagnose te maken.

van lesmethoden en docenten uit het veld. ‘Het allerbelang-

Een docent komt bijvoorbeeld beter beslagen ten ijs in zijn

rijkst, vinden wij, is dat de docent zich allereerst comfortabel

advies een havo-leerling wel of niet naar het vwo door te laten

voelt bij de oplossingen die wij bieden. Dat geldt niet alleen

gaan.’

voor de innovatieve scholen. Voor de grote groep van docenten moeten onze oplossingen praktisch werkbaar zijn. Cruciaal is

DOCENT DE LEAD

dat zij de regie houden. Een leerling moet niet zomaar zelf op

Volgens de Noordhoff-visie neemt de docent de lead bij het

een tablet aan de slag gaan. Wat een leerling doet, bepaalt de

afnemen van de toets. ‘Dit is een instrument in zijn handen

docent.’

alleen’, zegt Storm. ‘In Toetspunt stuurt de docent leerlingen een linkje om de toets te doen. Hij geeft aan wanneer de

TOETSPUNT

leerling in mag loggen. Ook geeft hij een richttijd aan voor de

Uitgeefmanager voortgezet onderwijs Maartje Storm geeft een

toets. Dyslectische leerlingen zou hij bijvoorbeeld meer tijd

demo van Toetspunt, dat Noordhoff als een eerste stap naar

kunnen geven.’ De leerling kan de toets direct doen of gedu-

gepersonaliseerd leren in het voortgezet onderwijs ziet.

rende een bepaalde periode. In de meeste gevallen geven

‘Vroeger zaten bij onze lesmethoden voorbeeldproefwerken,

docenten de voorkeur aan een ‘lesuur’ met een begin- en

die willen we naar een hoger niveau tillen met gecertificeerde

eindtijd, weet Storm. ‘Docenten kunnen met een vinkje aan­

en gevalideerde digitale toetsen.’ Met de expertise van

geven of leerlingen de antwoorden van de toets in mogen zien.

>>

COS JAARGANG 32 NUMMER 5 – 2014

7

Wij raden dat af. Het kan rumoer geven bij leerlingen. Sommige scholen hechten er echter veel waarde aan die informatie aan hun leerlingen te geven.’

ONDERSTEUNING

‘Bij slechts tien procent van de basisscholen heeft iedere leerling een eigen device’

Niet alleen aan de inhoud, ook aan het werken met Toetspunt stelt de uitgever hoge eisen. De Valk: ‘Ondersteuning bij de

veel af. Het is juist de kunst de schermen simpel en hanteer-

implementatie is verplicht, anders kunnen scholen ons product

baar te houden. Soberheid maakt de acceptatiekans bij docen-

niet krijgen. Docenten krijgen niet alleen een knoppencursus.

ten groter.’ Begin november zijn 23 pilotscholen met Toetspunt

Tot en met de eerste ingebruikname houden we de vinger aan

begonnen, zo’n 300 docenten zijn inmiddels getraind en heb-

de pols. Zolang we niet zeker weten of alles goed werkt, mag

ben toegang tot het digitale toetsenplatform dat via een button

een school er niet mee aan de slag.’

in de digitale lesmethoden bereikbaar is. De reactie van

Wat Noordhoff volgens De Valk doet, is het verbinden van

leerlingen blijft overigens dezelfde, zegt Storm. ‘Toetsen blijven

toetsplatform Quayn en de taxonomie van RTTI tot een breed

stom, maar digitaal is wel al wat beter. Docenten maakten zich

toepasbaar geheel. ‘Met het opschroeven van de kwaliteit van

aanvankelijk bezorgd om spieken, maar van de getrainde

de toetsen brengen we tegelijkertijd de kwaliteit van het onder-

docenten horen we daar niets meer van terug.’ Het is de

wijs naar een hoger niveau. Docenten in het vo zijn een kwart

bedoeling dat het aantal toetsen volgend schooljaar doorgroeit

van hun tijd kwijt aan het opstellen, afnemen en nakijken van

naar 2.000.

proefwerken. Met Toetspunt wordt dat geen nul procent, maar wel veel minder.’ Wat niet mogelijk is in Toetspunt, is dat

DIGIBORD

docenten eigen vragen toevoegen. ‘Onze vragen zijn gevali-

Veel leerlingen kennen Noordhoff van AmbraSoft, software voor

deerd. Het mag wel, maar dan geldt het RTTI-certificaat niet

rekenen en taal in gebruik bij 1,4 miljoen kinderen op 5.100

meer.’

scholen. De uitgever is ook bekend van Mijnklas.nl, dit schooljaar met negen pakketten beschikbaar van taal tot topo.

8

GEEN FLASHY ELEMENTEN

Uitgeefmanager Hilde van der Togt en ePublisher Anita

Het uiterlijk van Toetspunt oogt erg basaal, kaal zelfs. ‘We

Uiterwijk Winkel, beiden voor het po werkzaam, lichten een

willen het vooral simpel houden’, verklaart De Valk. ‘Dat is een

tipje van de sluier op van de nieuwe software die Noordhoff

bewuste keuze. Voor ons geen flashy elementen. Dat leidt te

voor deze doelgroep in petto heeft. ‘De meeste po-scholen

COS JAARGANG 32 NUMMER 5 – 2014

Privacy: ‘We zijn tekortgeschoten in de communicatie’

voorbeelddemo moeten leerlingen met een bepaald woord een

Een belangrijk agendapunt voor onderwijssector en

van goede antwoorden aan. De Valk: ‘De leerkracht kan altijd

uitgevers is privacy. Onlangs berichtte RTL Nieuws over de mogelijke privacyschending van leerlingen door de uitwisseling van gegevens tussen scholen en uitgevers.

Scholen die met digitale lesmethoden van uitgevers werken, zouden hen zo per kind laten meekijken hoe zij het doen in de klas. Inmiddels heeft staatssecretaris Sander Dekker van Onderwijs gezegd dat scholen dit mogen doen als het noodzakelijk is voor het onderwijsproces. Wel moeten ze over de uitwisseling van gegevens afspraken met uitgevers maken. Ook is het de bedoeling, stelt staatssecretaris Dekker, dat gegevens worden geanonimiseerd. ‘Als je gepersonaliseerd leren wil ontwikkelen, heb je data van leerlingen nodig. We gaan zorgvuldig met deze gegevens om’, benadrukt De Valk, ‘en zijn ons buitengewoon bewust van de privacyaspecten. Ik vind wel dat we tekort zijn geschoten in de communicatie hierover. Onderwijssector en uitgeverijen moeten volledig transparant zijn over welke data we met welke bedoelingen verzamelen.’

zin maken. In het zelfscoremenu reikt de software elementen op haar eigen scherm zien wat de leerling heeft ingevuld en hoe lang hij bezig is geweest. De software bevordert zelf­­re­flectie en geeft de leerkracht sneller inzicht in de voortgang van haar leerlingen. Ze hoeft niet langer dertig schriftjes na te kijken. Dit is dus pure tijdwinst.’

LINK Namens brancheorganisatie GEU voor de educatieve uitgeverijen, is De Valk betrokken bij het ‘Doorbraakproject Onderwijs en ICT’. Tijdens de sessies zat hij aan bij de tafels Digitale leermiddelen en Schoolcontext. ‘Een dergelijk proces heeft een grote politieke lading. Van nature gaat zoiets langzaam, maar ik zie toch dat we op stoom zijn gekomen. Het is goed dat markt en overheid samen optrekken. Zelf verwacht ik veel van de ‘learning labs’, die door de scholen zelf geïnitieerd gaan worden. Zij zijn aan zet. Al zijn wij graag bereid onze digitale producten in te brengen om te zien of ze werken.’ Volgens De Valk is het lastig maar van doorslaggevend belang voor uitgevers om de meerwaarde van ict in de school over het voetlicht te brengen. ‘Daarom doen wij veel pilots. Een visie van de

werken met boeken, maar beschikken wel over een digibord en

school en een goede infrastructuur zijn onmisbaar. Daarnaast

twee of drie computers achter in de klas. Bij slechts tien

is belangrijk dat schooldirectie en schoolbesturen betrokken

procent van de basisscholen heeft iedere leerling een eigen

blijven bij de digitale toepassingen in de klas. Het toepassen

device’, schetst Van der Togt. Net als andere uitgevers biedt

van ict is kansrijk maar het verzilveren ervan is complex. Ik

Noordhoff bij haar lesmethoden instructiesoftware aan voor op

word link als mensen zeggen dat leerkrachten conservatief zijn

het digibord. De uitgever werkt aan een nieuwe generatie van

en wars van ict in de klas. Je praat immers over mensen die

deze software maar ook – wat volgens Van der Togt nieuw is –

thuis net als ieder ander hun bankzaken en vliegtickets via

aan een eerste generatie verwerkingssoftware voor op de pc.

internet regelen.’ <<

Leerlingen kunnen dan ook op computer of tablet in de klas zelfstandig werken.’ De verwerkingssoftware, die nog geen merknaam heeft, wordt uitgeserveerd via Mijnklas.nl, mogelijk al volgend schooljaar.

Uiterwijk Winkel geeft een eerste demo van hoe de software

‘Ik word link als mensen zeggen dat leerkrachten conservatief zijn en wars van ict in de klas’

werkt. Op het digibord is de lesstof in een spread te zien, op pc en tablet krijgen leerlingen met één vingertik een uitgelichte opdracht te zien. Leerkrachten hebben een eigen dashboard, waarmee ze in staat zijn de voortgang van hun leerlingen realtime te volgen. De leerkracht kan leerlingen die zelfstandig mogen werken simpel met een vinkje loskoppelen. ‘Vijftig procent van de tijd van een les op de basisschool gaat op aan instructie’, zegt Uiterwijk Winkel. ‘Via het dashboard kan de leerkracht zien of de instructie goed is aangekomen, dus welke leerling meer uitleg moet krijgen en welke niet. De leerkracht kan via zijn eigen scherm verschillende groepen in de klas bedienen.’

TIJDWINST Ook het stellen van open vragen is mogelijk. Scholen hechten hieraan, omdat ze een bepaald didactisch doel dienen. Om de leerkracht te ontzien in het nakijken van deze vragen heeft Noordhoff een zelfscorefunctionaliteit ontwikkeld. De leerlingen beoordelen zelf of ze de vragen goed hebben gemaakt. In de

COS JAARGANG 32 NUMMER 5 – 2014

9

C

AM

P

AG

3 1

D E N

D O C

0 0

5 8 Prijs per dag

Prijs per dag

Prijs per dag

Dag

Week

Maand

€

75, 00

€

Dag €

75,

21, 45

Week 00

€

21,

iPadiPad 2 2

• i3-3.06 Ghz processor • 4 GB RAM • DVDRW • 500 GB harde Schijf

• 9,7” touchscreen • 9,7” touchscreen • 16 GB • Wi-Fi GB • •Wi-Fi • Dag • 16 Week

€

2 . D iv e r s e d ie n s t e n : 699, - plaatsing op locatie

€

75, 00

€

€

10, 00

Maand

21, 45

10, 00

725,249,€ 249,€

Incl. BTW

10, 00

Maand

45

iMac 21,5”

1 . L a a g s t e p r i j s g a r a n t i e !

€

€

Incl. BTW Incl. BTW

- installeren en beheer van netwerk - en andere oplossingen op maat

HP DC7900

3 . A l l e s v o o r a f g e ï n s t a l l e e r d U kuntHP direct aan TFT de slag!

L1955 HP 6710b notebook

HP 5740

HP DC7900SFF

HP 8000 Elite SFF

HP 8100 Elite SFF

• E8400 Core 2 Duo processor • 2 GB RAM • DVD • 80 GB Harde Schijf • Windows 7 Pro

• E8400 Core 2 Duo processor • 2 GB RAM • DVDRW • 250 GB Harde Schijf • Windows 7 Pro

• i5-650 processor • 2 GB RAM • DVD • 160 GB Harde Schijf • Windows 7 Pro

€129,-

€169,-

Incl. BTW

€239,-

Incl. BTW

Incl. BTW

HP 8200 Elite SFF

HP 6000 Pro SFF

HP 6300 Pro SFF

• i5-2400 processor • 4 GB RAM • DVD • 250 GB Harde Schijf • Windows 7 Pro • Refurb

• E8400 Core 2 Duo processor • 2 GB RAM • DVDRW • 250 GB Harde Schijf • Windows 7 Pro • Refurb

• i3-3220 processor • 4 GB RAM • DVDRW • 250 GB Harde Schijf • Windows 7 Pro

€359,-

Incl. BTW

€145,-

€485,-

Incl. BTW

Incl. BTW

8 AANBIEDINGEN AANBIEDINGEN ZIJN ZIJN GELDIG GELDIG T/M T/M 3131 JANUARI janua2014 2014 OFOF ZOLANG ZOLANG DEDE VOORRAAD VOORRAAD STREKT. STREKT. PRIJZEN PRIJZEN INCL. INCL. BTW. BTW. PRIJSPRIJSENEN VOORRAADWIJZIGINGEN VOORRAADWIJZIGINGEN ENEN TYPEFOUTEN TYPEFOUTEN VOORBEHOUDEN. VOORBEHOUDEN. AFBEELDINGEN DIENEN TER ILLUSTRATIE EN KUNNEN AFWIJKEN VAN HET UITEINDELIJKE PRODUCT.

In december het feest bij Infotheek!

Nummer 1 inisnieuw en refurbished

“het leveren en installeren van alle werkplekken”

HP X360iPad 4

• • • • •

Celeron - 450 2 GB werkgeheugen 160 GB HDD DVD-brander Windows 7 Professional

Gratis Officejet X451dw bij aanschaf van 15 HP X360 touchscreen laptops

HP Officejet Pro X451dw

• N3530 processor • 4 GB RAM • 128 GB SSD • 9,7” Retina touchscreen • 11,6” touch• 16 screen 8.1 • Nieuw GB •• Windows Wi-Fi • Nieuw

€

• Kleur • 36 ppm • 1200 x 1200 dpi • Duplex • USB 2.0, Wi-Fi • Nieuw

€ 425,319,339,-

€

Incl. BTW Incl. BTW

345,-

Incl. BTW

v.a.

HP Thin Clients met keyboard en muis v.a.

HP T5520

refurbished VAN €165,- VOOR

€ 99,-

VIA Eden 800 MHz 64 MB Flash inclusief 1 jaar garantie 128 MB RAM uitbreidbaar naar 5 jaar Windows CE

complete laptopkar inclusief laptops HP T5530 refurbished VAN €225,- VOOR

lease v.a.

€189,-

VIA Eden 800 MHz 64 MB Flash inclusief 1 jaar garantie 128 MB RAM uitbreidbaar naar 5 jaar Windows CE

€299 per maand

HP T5540

Koop 9 Dell Latitude 3340 Laptops en krijg er 1 cadeau!

VAN €235,- VOOR

€215,-

VIA Eden 1 GHz

128naar MB Flash in te delen ieders wensen en budget HP X360 VAN €500,VOOR inclusief 3 jaar garantie iPad 512 MB 4 RAM • N3530 processor • 4 GB RAM • 128 GB SSD

Windows CE touchscreen • 9,7” Retina

• 11,6” touch screen • Windows 8.1 • Nieuw • 16 GB • Wi-Fi • Nieuw

koop v.a.

inclusief nieuwe batterij

Dell Latitude 3340

• i3 4010U processor • 4 GB RAM • 500 GB harde Schijf • 13,3” HD scherm • Windows 7 Pro • Nieuw

€4.999 € 319,€ 425,-

€

Incl.

BTW Incl.

BTW

Wilt u meer informatie?

Bent u benieuwd naar de mogelijkheden die Infotheek u kan bieden? Neem dan vrijblijvend contact op met het Onderwijs Team van Infotheek.

infotheek.com

B E L

0 7 1

519,-

8 0 0

Incl. BTW

1 4 4 0

OF KIJK OP WWW.INFOTHEEK.COMD

N G A

5 8

C D E

0 0

O

E

Een gunstige P kijk op automatisering

M A C

3

Doorbraakproject Onderwijs & ICT helpt scholen over de drempel Ontwikkelingen als passend onderwijs, talentontwikkeling en de invoering van de referentieniveaus Nederlandse taal en rekenen vragen om het bieden van meer maatwerk en gepersonaliseerd onderwijs. Ict is een middel om dit mogelijk te maken, maar de stap naar meer gepersonaliseerd onderwijs blijkt echter niet makkelijk te zijn. Het Doorbraakproject Onderwijs & ICT moet scholen definitief over de drempel helpen.

Door Theo Louwers ‘Er is in de afgelopen decennia al heel veel gedaan op het

TEAM

gebied van ict en onderwijs, maar van een echte doorbraak is

Ict biedt in elke sector kansen voor het personaliseren van

nog geen sprake’, vindt Remco van Lunteren, gedeputeerde

dienstverlening, maar net als in vele andere sectoren zijn er in

mobiliteit, economie en financiën van de provincie Utrecht.

het onderwijs ook belemmeringen om deze kansen volledig te

‘Scholen moeten adaptief leren aanbieden en uitwisseling van

benutten, is de mening van Van Lunteren. ‘Om die reden heb ik

content moet makkelijker mogelijk worden gemaakt. In plaats

een team om me heen verzameld dat samen met de deelne-

van problemen te signaleren, is denken in oplossingen nood­

mende partijen op thema’s de doorbraak heeft gedefinieerd. Er

zakelijk.’

is grote belangstelling uit de markt van zowel vertegenwoordi-

Van Lunteren is aanjager van het Doorbraakproject Onderwijs

gers aan de vraagzijde, scholen en schoolbestuurders, en

& ICT. Een jaar geleden is de opdracht verstrekt door de

grote en kleine marktpartijen. Het is goed om te zien dat er

ministeries van Economische Zaken en Onderwijs, Cultuur en

zoveel organisaties mee willen werken aan een doorbraak met

Wetenschap, de PO-Raad en VO-raad. ‘Het is duidelijk een

ict in het onderwijs. De unieke bundeling van krachten van de

project en dus eindig’, zegt Van Lunteren. ‘In 2017 moet de

vier opdrachtgevers benadrukt de urgentie van het doorbraak-

doorbraak zijn voltooid.’

project. Dit moet samen met de scholen en private partijen voldoende kracht geven om de doorbraak ook daadwerkelijk te

TEMPO ERIN

realiseren.’

Van Lunteren vroeg zich in eerste instantie af waarom hij de aangewezen man is om de rol van aanjager op zich te nemen.

‘De opdrachtgevers wilden iemand die van buiten en vanuit een

Remco van Lunteren (1977) komt

economische hoek naar het onderwijs kijkt. De vraag is hoe je

uit een ondernemersfamilie. Hij

de knelpunten, waar de sector tegenaan loopt, oplost. Met

woont met zijn vrouw en twee

mijn ervaringen vanuit andere werelden en mijn bestuurlijke

kinderen in Amersfoort. Na een

kennis wil ik het tempo erin houden en zorgen voor een heldere

studie commerciële economie

en effectieve uitwerking van de doorbraak, zodat leerlingen,

aan de Hogeschool van Utrecht

leraren en schoolbesturen in staat zijn om de kracht van ict te

trad hij in 2000 toe tot het

gebruiken voor het bieden van maatwerk. Ik ben begonnen met

familiebedrijf M2 vloeren. Vanaf

het uitgangspunt dat we de doorbraak proberen te bewerkstel-

2003 gaf hij leiding aan het

lingen zonder extra geld. Dat betekent dat we de nodige crea­

bedrijf en richtte hij zich op de

tiviteit moeten inzetten. Slim inkopen bijvoorbeeld kan geld

commercie en strategie. In 2006

opleveren. Door volumebinding kun je geld verdienen, maar hoe

trad hij namens de VVD toe tot de Provinciale Staten van

organiseer je dat? Dat kun je doen door de krachten te bunde-

Utrecht, waar hij in 2008 tot fractievoorzitter werd ­gekozen.

len, maar toch je eigen verantwoordelijkheid te behouden.

Sinds 2010 is Van Lunteren lid van het College van

Gemeenten, provincies en departementen werken zo al samen.

Gedeputeerde Staten.

Het onderwijs kan daarvan leren.’

12

COS JAARGANG 32 NUMMER 5 – 2014

THEMA’S Aan de hand van thema’s hebben ongeveer vijftig markt­

• Zorg voor professionalisering van de docent en begeleiding op school. Geef de mensen de ruimte om te ontwikkelen.

partijen, variërend van leveranciers van digitaal lesmateriaal,

Er moet enerzijds geïnvesteerd worden in Pabo’s en leraren­

leerlingvolg- en leersystemen, en roostering- en planning­

opleidingen: daar wordt momenteel te weinig aandacht

systemen tot IT-leveranciers en partijen uit de gamingindustrie

besteed aan ict-vaardigheden en verantwoord ict-gebruik.

en creatieve sector eind 2013 gebrainstormd over de door-

Interessant zou zijn om te investeren in modules ‘digidactische’

braak. Van Lunteren: ‘De partijen zijn gevraagd naar hun beeld

vaardigheden waarbij een leraar leert te werken met

en visie op gepersonaliseerd leren, hun beeld van de blok-

leersystemen en het arrangeren met digitaal leermateriaal.

kades bij de inzet van gepersonaliseerd leren en mogelijke

• Zorg voor kleinere eenheden lesmateriaal in gebruiksvrien-

oplossingen daarvoor, wat zij willen leren op dit gebied en als

delijke systemen. Docenten willen een gebruikersvriendelijk

kennis en expertise in kunnen brengen. En er is gevraagd naar hun bereidheid om deel te nemen aan het project. Dit leidde tot het samenstellen van negen thema’s. Vijf thema’s hangen samen met de elementen van gepersonaliseerd leren: Digitaal Leermateriaal, Informatie & Inzicht, Infrastructuur & Connectiviteit, Roostering & Planning en Schoolcontext.

Daarnaast zijn er vier dwarsdoorsnijdende thema’s die voor alle elementen van gepersonaliseerd leren van belang zijn: Toegang, Privacy, Blokkades, Prijsmodellen. Aan de hand van deze thema’s zijn begin 2014 publiek-private tafels gestart. Aan de tafels namen in totaal zo’n 200 publieke en private partijen deel, waaronder verschillende schoolleiders en -besturen. Eind 2013 is een eindrapport opgesteld met aanbevelingen op alle thema’s.’

ADVIES In het eindrapport hebben de partijen aanbevelingen gedaan met betrekking tot de voorgenomen doorbraak. Uit de afzonderlijke adviezen komen vier punten herhaaldelijk terug:

en zo onafhankelijk mogelijk platform om te arrangeren.

1 Maak gezamenlijk afspraken, leg standaarden vast en

Kerndoelen geven houvast aan docenten. Daarbij willen ze

implementeer deze in de keten.

2 Geef de markt ruimte, maar zorg ook voor voldoende ­waarborgen voor een optimaal functionerende leermiddelen­ keten.

3 Organiseer de vraagkracht op de onderwerpen waar dat

een kerndoel aanklikken, opdrachten uitzoeken en zelf de methode samenstellen.

• Maak de meerwaarde van ict inzichtelijk voor docenten, leerlingen en ouders. Digitalisering is niet een kopie van het boek, het gaat om een andere manier van leren en doceren.

kan, beproef dit waar nodig en ondersteun scholen bij

Gepersonaliseerd leren met ict moet om die reden beter

implementatie.

uitgelegd worden: wat is het, wat heb je eraan en hoe pas

4 Breng ict-randvoorwaarden voor scholen op orde.

Connectiviteit, devices en kennis zijn de basisvoorwaarden voor maatwerk met ict.

je het toe? De drempelvrees moet overwonnen worden.

• Draag kennis over en toets basisvaardigheden. Leraren geloven niet in enkel digitaal toetsen, je werkt immers met mensen en je zult altijd het sociale aspect zelf in moeten

KLANKBORDGROEP LERAREN

brengen. Gedrag en hoe je daarmee omgaat, kun je niet

Naast aanbieders en de vertegenwoordigers van het primair en

vastleggen in een systeem, dat moet de docent doen.

voortgezet onderwijs zijn middels een klankbordgroep ook

Werken met ict zal dus altijd een combinatie zijn van inzich-

leraren geconsulteerd. Leraren die al met ict in de klas aan de

ten uit een adaptief leersysteem dat focust op basisvaardig-

gang zijn, hebben inzicht gegeven in wat volgens hen nodig is

heden en aan de andere kant inzichten en kennisoverdracht

om als docent aan de slag te gaan: • Zorg dat de randvoorwaarden als infrastructuur, licenties, ict-beheer op orde zijn om opschaling te borgen. Daarnaast

door de docent.

Deze maand (januari) presenteren de partijen de routekaart voor het vervolg van het Doorbraakproject. <<

moet een school een visie op het gebruik van ict in het onderwijs hebben, dit geeft richting aan leraren, leerlingen

MEER INFORMATIE

en ouders.

http://doorbraakonderwijsenict.nl

COS JAARGANG 32 NUMMER 5 – 2014

13

NIEUW OP WWW.COS-ONLINE.NL Speciaal voor abonnees heeft COS een aanvullende website met praktische tools om ict in de klas te brengen. Op www.cos-online.nl staan exclusief voor abonnees de leukste (downloadbare) lessuggesties voor zowel het voortgezetonderwijs als het basisonderwijs. Onze journalisten testen hier de nieuwste ict- en lesmethodes voor in de klas en je vindt er complete downloadbare handleidingen om stap voor stap te leren werken met handige toepassingen die geschikt zijn voor het onderwijs.

Deze maand nieuw online:

LEREN SCHRIJVEN OP EEN TABLET Sommigen trekken leren schrijven in twijfel. De kinderen van nu hebben voortdurend een digitaal apparaat binnen handbereik.

Waarom dan nog leren schrijven? Om aan iedereen tegemoet te komen, is er LetterSchool, een award-winnende app voor kinderen van 3 tot 7 jaar waarmee kinderen leren schrijven op een tablet/telefoon. Iedereen blij, inclusief ict-juf Mandy de Bruijn die de game testte met haar klas.

HOW TO… WERKEN MET NEARPOD Nearpod is een online presentatietool waarmee je als docent content kunt aanbieden aan je leerlingen. Als docent draai je aan de knoppen en de leerling kan op verschillende devices je les volgen. In deze How to legt docent Henk Botter je stap voor stap uit hoe het werkt.

SNAPPEN! André Slegers & Michelle Clement spotten de nieuwste educatieve apps en verzamelen de leukste Dig-I-Dee’s!

ENGELS LEREN OP DE NINTENDO Gerard Koster, docent Engels, liet zijn twee zonen los op Let’s learn English with Biff, Chip and Kipper.

Is Nintendo erin geslaagd om een product te realiseren dat zowel leuk als leerzaam is? De bevindingen van de familie Koster lees je in de uitgebreide evaluatie van dit stukje edutainment.

Kijk op www.cos-online.nl voor meer handige tools om lessen te verrijken. Als abonnee hoeft u zich maar één keer te registreren om een persoonlijke login te krijgen die toegang biedt tot een scala aan lessuggesties, evaluaties, handvatten, how to’s, handige apps en meer.

Nog geen abonnee? Dan kunt u via www.cos-online.nl een abonnement (magazine plus login) aanvragen. Kijk op de site voor de laatste aanbieding!

14 COS JAARGANG 32 NUMMER 5 – 2014

www.schoolsupport.nl

SCHOOLSUPPORT APPSNACKS! D

’S OP O EM OT2015 N DE

ALLES-IN-1 VOOR DIGIBORD, TABLET EN PC TAFELTRAINING MET TOVERSTAPELS

WOORDENSCHAT MET DRAAITAAL

Gebaseerd op het succesvolle woordenschatspel Cito woordenschat oefenen op 8 niveaus Bevat extra minigames Individueel, samen of met de klas Goed te combineren met de kaartenvariant

Gebaseerd op het succesvolle kaartspel Train de tafels op verschillende manieren Individueel, samen of met de klas Goed te combineren met de kaartenvariant Bevat extra minigames

DIGITALE QUIZTUSSENDOORTJES

>

ALLEEN, SAMEN OF MET DE KLAS!

+

Gebaseerd op het succesvolle QUIZ IT! De klas quizt zich wijzer!

Welke leerling is het snelste?

Laat leerlingen elkaar uitdagen op thema’s naar keuze!

+

Eén licentie en uw school heeft toegang tot alle Schoolsupport Appsnacks voor digibord, pc én tablet. Altijd de laatste updates en de nieuwste uitbreidingen, waaronder medailles voor de leerlingen en beheer voor de begeleiders.

Stap ook in voor € 24,50 en groei mee!

> www.schoolsupport.nl/appsnacks

TAFELS, WOORDENSCHAT, SPREEKWOORDEN, SPELLING, TECHNIEK, TOPO? ALLES IN ÉÉN LICENTIE: GROEI MEE! DEMO´S OP DE NOT2015 - KOM NAAR STAND 08 E040

Cyberveiligheid middelbare scholen, de dreigingen op een rijtje Het onderwijs digitaliseert in een rap tempo. Toetsen worden digitaal afgenomen, huiswerk wordt op computers gemaakt en cijfers worden digitaal bijgehouden. Door de groei van de hoeveelheid data en door de toegenomen connectiviteit is ook de kans op cyberincidenten aanzienlijk gestegen.

Door Malini Witlox

In opdracht van SURF, de ict-samenwerkingsorganisatie van het

KWETSBAARDER

hoger onderwijs, deed Deloitte onderzoek naar de veiligheid

Een van de dreigingen komt van cloud computing. Het aantal

van informatie. Een deel van de conclusies uit het rapport

mobiele apparaten en aan internet gekoppelde devices groeit

Cyberdreigingsbeeld is ook relevant voor het middelbaar onder-

snel. Documenten, foto’s en andere bestanden worden steeds

wijs. Van de leerling die vooraf een digitale toets probeert te

vaker opgeslagen in de cloud, bij providers buiten de instel-

bemachtigen tot een leerling die een 3 graag omzet in een 8.

lingen om. Door de hyperconnectiviteit zijn scholen kwetsbaar-

De dreigingen op een rijtje.

der voor aanvallen van buitenaf. Ook worden websites en social-mediakanalen van middelbare scholen veel bezocht.

Vroeger was het voor de schooldirecteur of docenten simpel.

Daardoor is het een interessant doelwit voor activisten of boze

Een vaste computer was nog niet met het internet verbonden,

leerlingen die de site van een school hacken of het social

maar werd bestuurd door diskettes en stand alone software,

media account willen overnemen.

van interne en externe netwerken was nog geen sprake en

Volgens IJzinga ligt de dreiging niet alleen op het vlak van

van tablets en smartphones had nog geen mens ooit gehoord.

onderwijs, maar ook bij ondersteunende zaken, zoals de

Met de toegenomen connectiviteit stijgt ook de kans op cyber-

studentenadministratie. ‘Persoonlijke gegevens van studen-

dreigingen, aldus Niek IJzinga,

ten en medewerkers worden digitaal opgeslagen. Deze

Senior Manager bij Deloitte Risk

gevoelige informatie kan op straat komen te liggen als er

Services. Aan de ene kant weet

niet zorgvuldig mee wordt omgesprongen.’ Hoe meer gege-

een middelbare scholier misschien

vens er over personen uitlekken (zoals namen, geboortedata,

minder van computers dan een

adressen), hoe gemakkelijker het wordt om er identiteits-

student die een ict-studie doet, aan

fraude mee te plegen. Bovendien kan je als school de

de andere kant hebben middelbare

privacy­wet overtreden als je niet oppast. Ook operationele

scholieren ook minder besef van de

systemen worden steeds meer via internet aangestuurd,

consequenties van hun handelen.

zoals rolluiken, camera’s en thermostaten. Scholen moeten

Volgens de onderzoekers zijn er

zich daar bewust van zijn en zorgen dat deze apparaten

drie soorten kwetsbaarheden, met

Niek IJzinga

voldoende beveiligd zijn.

de mens, met processen en met

16

technologie. IJzinga pleit voor een verhoging van het beveiligings­

CYBERCRIMINALITEIT

bewustzijn. Er zijn schattingen dat in 2012 tweederde van alle

Er zijn tal van incidenten in de media geweest, waarbij ­scholen

datalekken veroorzaakt werd door menselijke fouten. Op het

in het hoger onderwijs de dupe werden van cyber­criminaliteit.

gebied van bewustzijn en cultuur valt nog veel te verbeteren.

Zo had in 2014 de Haagse Hogeschool te kampen met een

‘Leerlingen hebben niet altijd hightech kennis nodig, soms is

studente die inzage had in de tentamenopgaven en datzelfde

het lowtech. Een docent gaat even naar het toilet en vergren-

jaar pleegden studenten van de Universiteit Amsterdam

delt de computer niet, leerlingen kunnen dan snel even op zoek

massaal fraude bij het tentamen statistiek door twee brow-

naar toetsen of cijferlijsten.’

sers te openen bij het maken van de toets. Op de eerste

COS JAARGANG 32 NUMMER 5 – 2014

browser vulden ze het antwoord in en zagen ze direct het

werkstukken kunnen van Google overgeschreven worden. Er

goede antwoord, dat namen ze over in de tweede browser

zijn wel manieren om dit te checken, maar dat is niet water-

waarna ze die toets verstuurden. Alle gemaakte tentamens

dicht’, aldus IJzinga.

werden ongeldig verklaard. Hetzelfde kan een middelbare school overkomen, ook daar worden steeds vaker digitale

ALLES IS TE HACKEN

toetsen afgenomen.

Het is voor scholen niet mogelijk om zich volledig tegen alle dreigingen te beschermen. Preventieve maatregelen kunnen

BEVEILIGINGSMAATREGELEN

echter de risico’s verkleinen. Zo kun je eisen dat leerlingen en

Middelbare scholen kennen niet altijd speciaal daarvoor

medewerkers sterke wachtwoorden gebruiken die regelmatig

aangestelde ict-beheerders of security officers. Lastig,

worden veranderd. Ook moeten scholen eigenlijk steeds beter

volgens IJzinga want die expertise is eigenlijk wel noodzake-

zorgen voor monitoring van wat er allemaal op hun digitale

lijk. Nu het aantal mobiele apparaten groeit, groeit ook het

netwerken gebeurt. Voor het detecteren van dreigingen en

aantal netwerken waarop de data wordt gedeeld, bijvoor-

incidenten is tegenwoordig geavanceerde technologie beschik-

beeld via het thuisnetwerken of openbaar wifi. Gegevens

baar. Door snel in te grijpen, worden de gevolgen van een

gaan van apparaat naar apparaat en van omgeving naar

beveiligingsincident geminimaliseerd. IJzinga: ‘Belangrijk is dat

omgeving. Denk aan een leerling die op zijn mobieltje even

schoolbesturen zich bewust zijn van de risico’s. Dat was ook

zijn cijfers wil raadplegen. Om het dataverkeer bij deze

deels het doel van ons onderzoek voor het hoger onderwijs.

toenemende variëteit aan apparaten verantwoord te beveili-

Ict-beheerders lezen er nog wel eens wat over, maar school­

gen zijn meer beveiligingsmaatregelen nodig. Andere gevaren

directeuren zijn vaak met heel andere dingen bezig. We hopen

die de onderzoekers detecteren, zijn identiteitsfraude waarbij

de boodschap met ons rapport beter over voetlicht van de

leerlingen zich voordoen als anderen om betere studieresul-

bestuurder te krijgen. Maar we moeten ons er ook bewust van

taten te krijgen of een DDOS-aanval, waardoor het netwerk

zijn dat er geen 100 procent beveiliging bestaat. Studenten zijn

uren onbereikbaar kan zijn voor studenten en medewerkers.

opgegroeid in een digitale wereld, die weten vaak veel meer

Lastig want als onderwijsmiddelen door zo’n aanval, door

dan hun ouders of docenten. Heel veel tools om iets te hacken

een virus of door malware onbereikbaar worden, kunnen

download of koop je online. En dan heb ik het nog niet over de

de lessen stil komen te liggen. Zeker nu scholen massaal

gevaren van digitaal pesten of problemen door onhandigheden.

gebruikmaken van Studieweb of Blackboard kunnen de

Project X in Haren was eigenlijk gewoon een onhandige uiting in

problemen zich opstapelen en kunnen testresultaten zelfs

de cyberwereld met onbedoelde effecten. En dan heb je nog

verloren gaan. ‘Er zijn subtiele manieren om cijfers te mani-

scholieren die zich via chatboxen laten verleiden tot seksuele

puleren. Een oudere broer kan het lastige proefwerk maken,

handelingen.’ <<

COS JAARGANG 32 NUMMER 5 – 2014

17

Gamen in de (plus)klas Een andere manier om sociale vaardigheden te ontwikkelen Gamen in de klas. Je hoort het steeds vaker. Sommige games lenen zich uitstekend om allerlei vaardigheden te leren of beter te ontwikkelen. Tactieken uitdenken, goed plannen en samen afspraken maken bijvoorbeeld. Een game speel je immers al lang niet meer alleen.

Door Studio Stampij

‘Gamen is een andere manier om met elkaar bezig te zijn’, zegt

GEEN RUZIE, WEL GEZELLIGHEID

Erik Meester, leerkracht van de bovenschoolse plusklas DOEN

In de clan van DOEN spelen gemiddeld tien kinderen mee. Erik

in Vught. ‘Ik speel daarom, buiten schooltijd, Clash of Clans

is de leider en kan toezicht houden op wie zich bij de clan aan

met de kinderen uit mijn klas die dat willen. Het leuke is dat ik

wil sluiten. Als er kinderen vervelend doen, gooit hij ze eruit.

mijn leerlingen zo op een andere

Stefan (10) en Jurre (11) maken al bijna een jaar deel uit van

manier leer kennen. Een kind dat heel

de DOEN-clan. Jurre is vooral goed in legers aanvallen en

rustig is in de groep, kan in de ‘clan’

strategisch denken. Stefan kan goed verdedigen en aanvallen.

heel fanatiek en behulpzaam zijn. Dan

‘Wij spelen allebei sowieso veel games’, vertelt Jurre, ‘maar

krijg je toch een ander beeld.’

wat Clash of Clans vooral leuk maakt, is dat je een onderwerp

De kinderen in de plusklas van Erik

hebt om samen over te praten op school.’ ‘Ik vind het vooral

komen van scholen uit de hele regio.

gezellig’, zegt Stefan. ‘Je bent niet alleen, je hoort ergens bij.

Op maandagmiddag en vrijdagochtend

Het spelen van het spel heeft echt wat veranderd op school.

krijgen hoogbegaafde leerlingen uit

We praten er veel over met elkaar. Ik klets er trouwens tegen

groep 6, 7 en 8 bij DOEN (multimedia-)

iedereen graag over. Mijn moeder wordt er af en toe gek van!’

projecten waarin ze extra worden

‘Ruzie krijgen we niet over Clash of Clans’, zegt Jurre. ‘Je kunt

uitgedaagd. ‘De kinderen in de plus-

Erik Meester

klas zien elkaar niet dagelijks, maar via Clash of Clans hebben ze toch contact. Ze kunnen tactieken bespreken, legers of grondstoffen met elkaar uitwisselen en samen spelen’, legt Erik uit.

WAT IS CLASH OF CLANS? Clash of Clans is een strategiespel dat wereldwijd wordt gespeeld. Het werd in 2012 door Supercell gelanceerd via de iTunes Store. Je speelt het doorgaans op een telefoon of tablet. Het spel is gratis, maar je kunt wel spullen kopen om verder te komen. In Clash of Clans bouw je een dorp dat kan groeien naarmate je meer grondstoffen verzamelt. Die krijg je door een andere clan aan te vallen en grondstoffen te stelen. Je moet dus een goed leger formeren, maar ook je verdediging goed op orde hebben, anders ben je zelf het slachtoffer van een aanval. Door je samen te voegen met andere spelers, ontstaat er een grotere clan. Samen neem je het op tegen andere clans van hetzelfde kaliber. Via een chat kun je met de leden van je clan overleggen over de juiste strategie en aanval. Je kunt grondstoffen of legers met elkaar uitwisselen. Zo kun je ervoor zorgen dat ieder lid van de clan goed is opgewassen tegen een aanval.

‘Je kunt zien dat Clash of Clans een spel is voor kinderen’, zegt Jurre. ‘Er is geen bloed te zien en er zijn veel grappige mannetjes.’

Foto: Vdovichenko Denis/Shutterstock.com

18

COS JAARGANG 32 NUMMER 5 – 2014

niets van elkaar afpakken en elkaar niet aanvallen. Je kunt

dit. ‘Er kwam laatst een jongetje voor het eerst in de plusklas.

elkaar wel helpen door bijvoorbeeld grondstoffen te geven.

Hij is vrij stil en maakt weinig contact. Maar na een tijdje kwam

Als er kinderen vervelend doen en zomaar van elkaar spullen

één van de kinderen erachter dat hij Clash of Clans speelt en

eisen, vragen we aan Erik of hij die persoon uit de clan wil

dat hij nog goed is ook. Ze vroegen of hij bij onze clan wilde

gooien. Zo lossen we dat op.’

komen. Dat heeft veel goed gedaan. Hij hoort er nu bij en zit

Door het spelen van Clash of Clans met klasgenoten maak je

beter in de groep. En daar was het uiteindelijk allemaal om te

sneller vrienden, zeggen Stefan en Jurre. Meester Erik beaamt

doen.’ <<

Stefan heeft een eigen versie gemaakt van het kaartspel Weerwolven van Wakkerdam, maar dan in een Clash of Clans-variant.

COS JAARGANG 32 NUMMER 5 – 2014

19

EVALUATIE

Ted-Ed, eenvoudig maar doeltreffend Vakgebied: alle vakken Doelgroep: geschikt voor alle vormen en niveaus van onderwijs Prijs: gratis Informatiedrager: computer Uitgever: TED Talks Website: http://ed.ted.com/

Besproken door Gerard Koster, docent Engels.

De meeste mensen die werkzaam zijn in het onderwijs, zijn bekend met de TED Talks. TED zoekt inspirerende mensen uit allerlei disciplines die hun verhaal willen brengen. Op TED.com worden al deze toespraken verzameld, waardoor een enorme databank is ontstaan van video’s en ideeën. TED vat hun missie samen als: Hoe verspreiden we geweldige ideeën het best?

Misschien iets minder bekend, maar voor onderwijsgevenden zeker zo interessant is het onderdeel TED-Ed. Hier kunnen alle filmpjes die op het internet staan worden bewerkt en klaar worden gemaakt voor gebruik in de klas. En het mooiste van alles is dat het nog eens heel gebruiksvriendelijk is, waardoor je in een uurtje een prachtige

WERKWIJZE

les in elkaar draait.

Het belangrijkste deel van de voorbereiding is het zoeken van een geschikt filmpje. Hoe handig het programma ook is, zonder de juiste input zal de les toch minder interessant worden. Een goed filmpje vinden is dus van het grootste belang. Vaak kan zo’n filmpje op de TED-site worden gevonden, maar ook alle YouTube-filmpjes zijn te gebruiken. Daarna begint het lesklaar maken van het filmpje. Dit gebeurt in maximaal vijf stappen: Watch, Think, Dig Deeper, Discuss en …And Finally. Om deze stappen duidelijk te maken, heb ik zelf een les gemaakt bij het onderwerp Second Conditional. Het viel me op bij het schrijven van de essays dat mijn bovenbouwleerlingen veel fouten maakten bij dit onderdeel. Niet zo vreemd, want eigenlijk hebben we dit onderwerp nooit expliciet behandeld. Na uitgebreid zoeken op YouTube kwam ik uiteindelijk uit bij de video If I had a million dollars van de Barenaked Ladies. In dit liedje wordt constant de Second Conditional gebruikt, als de zangers

20

COS JAARGANG 32 NUMMER 5 – 2014

KANT-EN-KLARE LESSEN Als je nu als docent denkt dat dit toch nog wel veel werk is, dan is er nog een snellere manier om aan een les te komen. En dat is om een les over te nemen die al online staat. Er zijn twaalf categorieën waaruit je kunt kiezen (met 34 subonderdelen) en daarnaast kun je nog filteren op inhoud, niveau van de leerlingen en lengte van de video’s. Uiteraard kun je ook op steekwoorden zoeken. Er zijn met name veel video’s voor de vakken Engels, geschiedenis, aardrijkskunde, biologie en natuurkunde. uitleggen wat ze allemaal zouden willen doen als ze een

Maar uiteindelijk kunnen alle vakken hier waarschijnlijk wel wat

­miljoen hadden. Dit is een goed voorbeeld van de Second

vinden, misschien met uitzondering van Frans en Duits (sorry,

Conditional; een situatie die niet onmogelijk is, maar wel

collega’s). Toch zal het niet vaak voorkomen dat een les pre-

onwaarschijnlijk. Het eerste onderdeel waarmee we het liedje

cies op het lijf van je leerlingen is geschreven, maar hiervoor is

klaar maken voor gebruik in de les heet Think. Hier kun je als

dan weer de Customize-knop gemaakt. Hierdoor kun je de les

docent multiple choice- en open vragen maken. Door bij de

zelf nog eens aanpassen aan je eigen ideeën en onderdelen

vraag aan te geven op welk punt in het liedje het antwoord te

weglaten of toevoegen. Er zijn al bijna 100.000 lessen versche-

vinden is, kan de leerling snel het antwoord vinden als het in

nen, dus de keuze is enorm.

eerste instantie niet duidelijk is. Zelf heb ik er bij If I had a million dollars voor gekozen om alleen nog in te gaan op begrip van de tekst, nog niet het grammaticale idee erachter. In het onderdeel Dig Deeper is het mogelijk om meer informatie te verstrekken aan de leerling. Dit kan door extra tekst, maar ook door het aangeven van links waarmee naar relevante sites verwezen wordt. Zelf heb ik ervoor gekozen om een korte uitleg van de Second Conditional te geven, alsmede links naar de volledige tekst van het nummer, een extra tekstuele uitleg, een video-uitleg en een aantal oefenmogelijkheden. In het onderwerp Discuss kun je een discussie opzetten. Ik heb daar de vraag gesteld: What would you buy, if you had a million dollars?

En in …And Finally kun je de les afsluiten voor de leerling. Zelf heb ik daar een korte samenvatting gegeven van wat ze geleerd hebben en de mogelijkheid om nog wat extra te oefenen als ze daar behoefte aan hebben. Volgens mij een leuke

MAKKELIJK

en evenwichtige les en het kostte me in totaal misschien 45

Een leuke les maken die er ook nog eens een beetje aantrek-

minuten, exclusief het vinden van de video.

kelijk uitziet, kost vaak veel tijd. Een mooie PowerPointpresentatie kan leuk zijn, maar ook nogal tijdrovend. Met

ONDERDELEN

TED-Ed draai je in een uurtje een leuke les in elkaar die ook

Om tot een leuke les te komen, is het lang niet altijd noodzake-

nog eens makkelijk te herschrijven is en waarbij je de vorderin-

lijk om al deze onderdelen te gebruiken. Bij gebruik van Watch

gen van je leerlingen goed in de gaten kunt houden. Het vinden

en Think samen krijgen we een soort CITO-luistertoets, Watch

van een geschikt filmpje op YouTube of op de TED-site is

en Dig Deeper is goed te gebruiken als je wilt dat de leerlingen

misschien nog wel het meeste werk. Klein nadeel is dan wel

zelf een onderwerp gaan bestuderen, met Watch en Discuss

weer dat het zo leuk is om dit soort lesjes in elkaar te zetten

kun je ze laten discussiëren over een onderwerp, maar je kunt

dat je aan de gang blijft. Kost het toch weer meer tijd dan je

het ook gebruiken als de aanzet tot het schrijven van een

van tevoren had ingeschat. <<

essay. Afhankelijk van de opdracht die je als docent voor ogen hebt, kies je de onderdelen die er het beste bij passen. Door de link naar je opdracht te delen met je leerlingen komen zij als leerling in TED-Ed terecht en kun je als docent hun vorderingen bekijken.

KIJK VOOR MEER NIEUWE EVALUATIES OP WWW.COS-ONLINE.NL COS JAARGANG 32 NUMMER 5 – 2014

21

Kevin Keijzer (Onderwijs van de Free Software Foundation Europe):

‘Als er één gebied is waar vrije en open source software thuishoort, is het wel op scholen’ ‘De vrijheid van onderwijs, die er volgens de grondwet zou moeten zijn, is in het geding. Je wordt als student gedwongen specifieke software te gebruiken. Wie op een onderwijsinstelling gebruik wil maken van vrije en open source software is niet welkom. Dat moet veranderen’, vindt Kevin Keijzer, fel bepleiter van het gebruik van vrije en open source software.

Door Theo Louwers

22

Staatssecretaris Sander Dekker verzuimde onlangs een kritisch

AVERSIE

rapport over het gebruik van tablets op scholen te bespreken

Keijzer (21 jaar) spreekt uit ervaring. Al op het vwo had hij een

met de Tweede Kamer. Het rapport geeft aan dat de privacy

grote aversie tegen het verplichte gebruik van de besturings-

van leerlingen wordt geschonden, omdat hun persoons­

systemen van Apple en Microsoft. ‘Dat andere mensen

gegevens worden doorgegeven aan makers van software.

Windows of OS X gebruiken, maakt me niet veel uit. Uiteraard

Dekker moet de privacy van leerlingen garanderen. De Tweede

raad ik het niet aan. Het probleem is vooral, dat die mensen

Kamer wil opheldering.

anderen impliciet verplichten om hetzelfde te doen.’ Na het

Het onderwerp geeft nog maar eens aan dat de privacy van

afronden van zijn vwo-opleiding schreef hij dertien universi­

leerlingen slecht is gewaarborgd door makers van digitaal

teiten in Nederland aan met de vraag of hij er verder kon

lesmateriaal. Kevin Keijzer stelt dat het gebruik van vrije en

­s tuderen. Keijzer wilde bij zijn vervolgstudie echter geen

open source software de privacy veel beter garandeert, maar

gebruik maken van Windows of OS X. ‘Ik kreeg als reactie dat

het onderwijs wil er (nog) niet aan. Keijzer is campagneleider

Windows integraal onderdeel uitmaakt van het lesprogramma.

Onderwijs van de Free Software Foundation Europe. De FSFE

En als ik het contract met Microsoft niet wilde accepteren, was

promoot het gebruik van vrije software in scholen en universi-

ik niet welkom. Het is belachelijk dat een Amerikaans software-

teiten.

bedrijf bepaalt met welke eisen je als leerling akkoord moet

Minister Jet Bussemaker (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)

gaan. Daarmee beslissen zij impliciet wie er op een opleiding

stelde in mei 2013 al dat gebruikers van vrije software

wordt toegelaten. Want als je hun contract niet accepteert, laat

gelijke behandeling in het onderwijs verdienen. ‘In de prak-

de opleiding je negen van de tien keer niet eens toe, of zal je

tijk is jammer genoeg het tegendeel waar’, constateert

zo veel kunstmatige problemen ondervinden dat het afronden

Keijzer. ‘Scholieren en ouders worden vaker wel dan niet

van de opleiding nagenoeg onmogelijk wordt.’

gedwongen om oncontroleerbare apparaten met niet-vrije

Keijzer zelf bleef achter zijn principes staan. Hij schreef zich

besturingssystemen in huis te nemen en om onveilige,

niet in als student aan een universiteit, maar koos voor het

platformafhankelijke browserplugins te installeren. Open

promoten van vrije en open source software en verdient nu zijn

documentindelingen zoals ODF en PDF worden op heel veel

boterham als freelance it-specialist. ‘Terwijl ik bezig was met

onderwijsinstellingen niet geaccepteerd. Dit zorgt ervoor

het verzamelen van informatie voor een brief aan de ombuds-

dat mensen die vrije en open source software gebruiken

man, kwam ik op het idee om een website te maken waar

vaak ernstig tekort worden gedaan en in veel gevallen

mensen die worden benadeeld in het onderwijs, omdat ze

zelfs niet welkom zijn op bepaalde scholen of bij bepaalde

gebruik willen maken van vrije en open source software,

opleidingen.’

­melding kunnen doen van hun problemen.’

COS JAARGANG 32 NUMMER 5 – 2014

PRIVACY

leren. Het is onverantwoord dat men massaal akkoord is

Keijzer hecht sterk aan zijn privacy. Hij heeft bijvoorbeeld wel

gegaan met zo’n contract. Bij de controle bleek dat er voor veel

de beschikking over een mobiele telefoon, maar die staat vaak

geld licenties bijgekocht moesten worden. De gemeente legde

niet aan. ‘Als ze willen, kunnen ze je via een mobiele telefoon

zich daarna toe op het meer inzetten van vrije en open source

altijd volgen’, vindt hij. Contact leggen met Keijzer is lastig als

software. Inmiddels blijkt dat Ede met de inzet daarvan veel

je zijn e-mailadres niet weet. ‘Ik vind dat iedereen zijn eigen

goedkoper uit is. De totale ict-kosten liggen significant lager en

keuzes moet kunnen maken, maar dat kan in Nederland

de licentiekosten zijn met meer dan 90 procent gedaald. Ook

niet. Het onderwijs verplicht studenten bepaalde software­

in München in Duitsland werden miljoenen bespaard door het

programma’s en lespakketten

gebruik van Linuxsystemen. Het kan dus

aan te schaffen. Daarmee geef

wel, ook in het onderwijs. Vrijwel ieder

je nagenoeg altijd je privacy op.

ict-product in het onderwijs kan in principe

Meer en meer worden persoon-

op een webserver draaien. Er is geen

lijke gegevens van gebruikers

technische reden om het te beperken tot

online opgeslagen en je moet

één verplicht platform. Maar ook dan

maar hopen dat die gegevens

moeten we wel kritisch blijven. Websites zijn

veilig zijn. Het gevaar zit hem in

een redelijke garantie voor platformonafhan-

het feit dat softwareleveranciers

kelijkheid, maar bieden niet noodzakelijk

– zeker leveranciers van bestu-

meer privacygaranties. Het verschil met een

ringssystemen – iedere toets-

niet-vrij besturingssysteem is echter dat het

aanslag kunnen registreren. Of

registreren van iedere toetsaanslag of het controleren van de inhoud van harde schij-

dit gebeurt, weten we niet, maar we kunnen het ook niet controleren. Als je vrije en open source

ven ondenkbaar is. Als er één gebied is waar vrije en open

software gebruikt, kan dat wel. Het vreemde is dat scholen

source software zonder meer thuishoort, is het wel op scholen.

zich aan de leveranciers van software verbinden en zo de

Het maakt het immers voor iedereen mogelijk om te leren hoe

privacygevoelige gegevens voor hen toegankelijk maken. Die

computers in elkaar zitten en of ze wel te vertrouwen zijn. Dat

gegevens zijn voor allerlei commerciële doeleinden te gebrui-

het uitgerekend daar zo slecht geregeld is, is op zijn zachtst

ken. In landen als Spanje, Frankrijk en Portugal worden op veel

gezegd bijzonder slechte reclame voor ons land.’

scholen Linuxsystemen gebruikt. Nederland is sterk gedecentraliseerd waardoor het lastig is om regels aangaande vrije en

DOORBREKEN

open source software op te stellen. Scholen zijn vrij om hun

Het doorbreken van de geslotenheid is de fascinatie van

eigen keuze te maken. En ze dringen die daarmee vrijwel altijd

Keijzer. ‘Alleen via wetgeving is dit te bereiken’, denkt hij.

ook aan alle leerlingen, ouders en docenten op.’

‘De minister hecht echter aan vrijheid van onderwijs. Door via wetgeving zaken te regelen, wordt in de visie van de minister

ONDERZOEK

getornd aan de beginselen van de grondwet. Dat klopt niet. Op

Keijzer zou graag onderzoek willen doen naar de wijze waarop

basisscholen wordt gymnastiek bijvoorbeeld vastgezet op drie

software in elkaar is gezet. ‘Het probleem is echter dat je er

uur per week. Het aantal uren gymnastiek zou de kwaliteit van

niet achter komt hoe het functioneert. In de contracten, die

het onderwijs ten goede komen. Dus dat mag wel. In 2007 zijn

scholen afsluiten met leveranciers, is opgenomen dat je het

open standaarden als richtlijn aangegeven, maar daar blijft het

niet in je hoofd moet halen om de software aan een onderzoek

helaas bij.’

te onderwerpen. Bijvoorbeeld bij Magister, een leerplatform van

Keijzer gaat ervan uit dat er nog een lange weg te gaan is om

leverancier SchoolMaster, worden gegevens in de cloud opge-

zijn idealen te verwezenlijken. ‘Voor je alle bureaucratie achter

slagen op gecentraliseerde servers met gesloten, niet-vrije

de rug hebt, ben je tien jaar verder. Ik vind dat de toekomstige

software. Eigenlijk zou je als student de garantie moeten krijgen

generatie beter verdient dan ik. Het gebruik van vrije en open

dat alle persoonlijke gegevens van de servers worden verwijderd

source software kan wel degelijk, kijk maar naar andere lan-

als je de opleiding hebt afgerond en de school hebt verlaten. En

den. Mensen moeten het recht hebben om te bepalen welke

dat kan zelfs SchoolMaster nu niet weten, want ook zij moeten

software ze in hun eigen huis willen gebruiken.’

zich houden aan de contracten. Met andere woorden: ook zij mogen niet onderzoeken of de basis van hun platform wel integer is. Die situatie is niet anders bij onder andere N@T-

VOOR MEER INFORMATIE:

school, Blackboard, enzovoort. Moodle is een positieve uitzon-

http://meldpuntdiscriminatievrijesoftware.org

dering, mits beheerd door een betrouwbare partij.’

Interessante achtergrondinformatie over wat leveranciers van

ILLEGAAL

niet-vrije software doen om dit soort migraties te hinderen:

In de gemeente Ede installeerde Microsoft software om te

www.tweedekamer.nl/kamerstukken/kamervragen/

kijken of er illegale kopieën werden gebruikt. Keijzer: ‘Volgens

detail?id=2014Z21841&did=2014D44075

de licentie mag dat. Microsoft mag de hele harde schijf contro-

COS JAARGANG 32 NUMMER 5 – 2014

23

LESIDEE VO

Nieuw in 2015!

Waar ga je in 2015 op vakantie? Word jij een trendvolger of een trendsetter? Gebruik je in 2015 nog Facebook of zoek je een alternatief? Welke games en films zijn nieuw in 2015? En wat zijn jouw voorspellingen voor 2016? In dit lesidee bekijk je wat er nieuw is in 2015 en maak je een presentatie met jouw voorspellingen en verwachtingen.

Door Henk Botter

BACK TO THE FUTURE Het komende jaar kun je aftellen naar 21 oktober 2015. Dan is het Back to the Future Day op de site www.october212015.com.

Op deze datum belandt hoofdpersonage Marty McFly in deel 2 in de toen nog verre toekomst. In de drie films van Back to the Future wordt gespeeld met de tijd door gebruik te maken van een tijdmachine. Meer informatie vind je op Facebook: www.facebook.com/ October212015BTTF en op www.bttf.com.

De tijdmachine in de film is een auto, een DeLorean. Op Wikipedia kun je alles nalezen over de flux capacitor die is ingebouwd in een DeLorean DMC-12: http://bit.ly/1uWj2I7. Doc, de verwarde professor in deze films, is de

Bijvoorbeeld de Top 10 van stedentrips, van wintersport­

ontwerper van deze futuristische auto.

bestemmingen en van jongerenreizen. Op www.devakantietop10.nl

In de tweede film zie je Marty McFly overigens

kun je zien dat Chersonissos in Griekenland op nummer 1 staat

een hoverboard gebruiken, een soort zwevend

en Salou in Spanje op nummer 6. Op www.alletip10lijstjes.nl

skateboard. Het heeft er alle schijn van dat

vind je een Top 10 van de populairste vakantielanden. Hier

zoiets volgend jaar werkelijkheid wordt:

staat Frankrijk bovenaan, en Tsjechië op de negende plaats.

http://youtu.be/BuWflDnAO9s.

Als je goed kijkt, zie je echter dat dit een overzicht is van 2009.

Heb je de Back to the Future-trilogie nog nooit gezien?

Als je bij Google als zoekterm ‘populairste vakantieland van

Zelfs 30 jaar na dato is het nog een aanrader.

Nederlanders’ intypt, zie je dat Duitsland de laatste jaren erg populair is geworden. Als je het echt precies wilt weten, moet

VAKANTIES 2015

je nauwkeurig gaan kijken bij het Centraal Bureau voor de

Het kalenderjaar 2015 heeft 365 dagen met diverse

Statistiek (www.cbs.nl).

­feestdagen en vakanties. Je kunt ze allemaal vinden op http://feestdagen2015.nl/ en www.schoolvakanties-nederland.nl

SOCIAL MEDIA 2015

Volgens het Algemeen Dagblad (http://bit.ly/1vtqJHI) is dé

Volgens Frank Janssen, een van de schrijvers op Frankwatching

vakantietrend van 2015 het blind boeken van een onbekende

zijn er zes social mediatrends voor 2015: http://bit.ly/1p22BJl

reis. Een van de aanbieders is srprs.me (surprise me). Op hun

Volgens deze site wordt WhatsApp nog belangrijker, komen er

site is de slogan ‘Stop control-freaking your trip’. Niet meer zelf je hotel en je vlucht uitzoeken, maar je koffer inpakken en je melden op het vliegveld. Volgens de site kun je zo vanaf 180 euro per persoon een driedaagse stedentrip boeken.

Aan het eind van elk kalenderjaar is de Top 2000 op de radio, uiteraard is de Top 10 daarvan het spannendst. Zo zijn er ook allerlei Top 10-lijstjes samengesteld van populaire vakanties.

24

COS JAARGANG 32 NUMMER 5 – 2014

alternatieven voor Facebook en wordt het vloggen steeds

In 2015 komen er veertien nieuwe verkeers-

populairder. YouTube-videobloggers worden vloggers genoemd.

borden bij; www.cbr.nl/download/nieuwe-

De bekendste vlogger is Enzo Knol:

verkeersborden.pdf. Het zijn borden die

www.youtube.com/EnzoKnol

vooral voor trekkers, vrachtwagen, bussen

Hij heeft bijna een half miljoen abonnees en ook op knolpower.

en trams zijn bedoeld en die het verkeer op

nl kun je zijn filmpjes bekijken.

smalle wegen regelen. Wist je dat er een hele

Je hebt je vast weleens geërgerd aan de reclames op

industrie rond verkeers- en informatieborden

Facebook en Twitter. En reken er maar op dat je die in 2015

is? Kijk maar eens op www.informatiebord.nl.

nog veel vaker zult tegenkomen. Een blog op Mediaweb

De informatie op gele informatieborden bij

(http://bit.ly/1r0wTrz) legt uit wat het is. Het Amerikaanse Twitter

wegwerkzaamheden bevat vaak spel- en

maakt nu nog geen winst, de Nederlandse tak ervan maakt niet

schrijffouten. Daar zitten komische tussen:

veel meer dan 30.000 euro per jaar winst (Nederlanders gaan

www.taalvoutjes.nl/type/verkeersborden.

dan ook aan kop als Twitteraar). Maar werknemers van dit soort bedrijven moeten ook betaald worden, dus zal je je meer en meer

Op de site van de Efteling (www.efteling.com)

door de reclames moeten worstelen. Kijk eens in de Digikerk,

kun je lezen dat er een nieuwe achtbaan

daar wordt uitgelegd hoe je op Facebook de reclames kunt

wordt geopend in 2015: de Baron 1898. Op

omzeilen of uitzetten: http://bit.ly/1yWTMQV

de site kun je de bouw ervan volgen. Als je toch op de site van de Efteling rondkijkt, kun

VOORSPELLINGEN 2015

je meteen ook de Efteling-app installeren.

Hoe betrouwbaar zijn voorspelling eigenlijk? Het is grappig om

Als je die in de Efteling gebruikt, kun je de

op Google eens te zoeken naar de voorspellingen voor het jaar

loopafstanden en de wachttijden zien.

2014: wat werd er voorspeld en wat is ervan uitgekomen?

Voorspellen dat het in de zomer mooi weer is in het buitenland,

Vanaf het schooljaar 2015-2016 is er een

kunnen we allemaal (al was dat ook niet overal het geval

nieuw examenprogramma wiskunde havo en

afgelopen zomer). Maar heeft iemand voorspeld dat de Krim

vwo van kracht. De inhoud van Wiskunde A

door Rusland werd bezet? Heeft iemand voorspeld dat het

t/m D wordt behoorlijk veranderd. Uitgeverij

Nederlands Elftal derde zou worden op het wereldkampioenschap? Heeft iemand de rampen met de Maleisische vliegtuigen voorspeld? Een oud

Noordhoff is de uitgever van Moderne Wiskunde. Op hun site worden de wijzigingen overzichtelijk in tabellen uitgelegd: http://bit.ly/1vnPWS4.

spreekwoord zegt: ‘Achteraf kijk je een koe in de kont’. Wat zijn de

GAMES EN FILMS IN 2015

voorspellingen voor het jaar 2015?

Op www.gameinformer.com wordt vooruit gekeken naar de

Volgens www.waarzegging.nl krijgen

games van 2015. Er worden fraaie afbeeldingen getoond van

we een zachte winter met veel

onder andere Assassins’s Creed Rogue, Aztez, Batman en

nattigheid en sneeuw. Dat gaat

Darkest Dungeon. Het zijn spellen voor de Xbox One, PS4, Wii

natuurlijk al snel kloppen, alhoewel

U en de PC. De lijst is indrukwekkend lang en de afbeeldingen

er in de winter van 2014 geen

zien er grafisch meestal zeer fraai uit.

sneeuwvlok is gevallen.

Op www.zergnet.com kun je een Top 10 vinden van ‘games you

Een beruchte voorspeller was

never played’. Ook op www.gamesradar.com vind je veel tips

Nostradamus. Op Wikipedia kun je meer

over populaire en nieuwe games. Als je bij Google als zoek­

over deze Franse apotheker uit de zestiende eeuw vinden. In

opdracht ‘best games 2014’ intypt, krijg meer dan anderhalf

zijn duistere geschriften kun je altijd wel iets vinden dat lijkt te

miljard (!) zoekresultaten.

kloppen en dat je Nostradamus als zogenaamde voorspeller

In 2015 ga je ook terug in de tijd met de opvolger van Jurassic

handig kunt gebruiken. Kijk maar eens op http://bit.ly/1yuBaYC

Parc: Jurassic World. In het lijstje ‘coming soon’ valt op dat er

wat er voor de jaren 2015 tot 2020 voorspeld wordt.

veel vervolgfilms komen in 2015: Avatar 2, Avengers 2, Hobbit 2, Pirates of the Caribbean 5… In 2015 starten de opnames

NIEUW IN 2015

voor Bond 24 en hoofdrolspeler Daniel Craig heeft ook al een

Als je jong bent, denk je dat je gezond blijft en zo maar hon-

contract getekend voor de 25e Bondfilm. Meer info vind je op

derd jaar oud kunt worden. Als je ouder wordt, heb je echter

www.filmbioscoop.nl.

vaak allerlei zorg nodig. Voor ouderen in Nederland kan er veel veranderen in 2015: voortaan regelen de gemeenten de zorg.

LESIDEE

Dat is allemaal vastgelegd in de wet maatschappelijke onder-

Maak een presentatie met jouw voorspellingen en verwachtin-

steuning (Wmo 2015). Op http://bit.ly/1A5jpP7 kun je daar

gen voor 2015. Deel het met je klasgenoten, sla het goed op

alles over lezen. Ook op de site ZorgWijzer.nl staat veel

en kijk in 2016 eens of je een goede voorspeller en trend­

­informatie: http://bit.ly/1tnCbDO.

watcher bent! <<

COS JAARGANG 32 NUMMER 5 – 2014

25

Altijd op de hoogte van de nieuwste ontwikkelingen?

Neem een abonnement op COS. Onafhankelijk vaktijdschrift voor eigentijds onderwijs en ict

voor eigentijds onderwijs Onafhankelijk vaktijdschrift

en ict

ThiemeMeulenhoff:

Onafhankelijk vaktijdschrift voor eigentijds

‘NAO is een geweldig hulpmiddel in het onderwijs’

Experts voorspellen

rt

wil Ipon-winnaar PulseOn het onderwijs hervormen

EVALUATIE

HET ONDERWIJS VAN DE TOEKOMST!

Reis Door De Wereld Van Kennis

KIJKJE BIJ

Agora, een nieuw onderwijsconcept Malmberg rolt nieuwe digitale leeromgevingen uit

Onderwijslabs

te Snuffel aan de nieuws technologieën 1 | September 2014 Jaargang 32 | Nummer

Maurice de Hond : ‘Ict helpt om het maximale uit het kind te halen Niet meer, niet mind . er’

Jaargang 32 | Nummer 3 | November 2014

EVALUATIE

Starten met de computer Op ict-stoomcursus bij Microsoft Digital Storytelling in de klas

Praktische wegwijzer

Ontdekmedia.nl Mediatools op een presenteerblaadje

EEN ROBOT IN DE KLAS

Effectief of niet?

Ict- en onderwijsexpe Amber Walraven over 21st centur y skills, docentontwerpteams en de Win8-pilot

Reisgids Digitaal Leermateriaal

Onafhankelijk vaktijdschrift voor eigentijds onderwijs en ict

BLENDED LEARNING INTERVIEW

onderwijs en ict

‘Uitgevers zijn een onmisbare schakel tussen technologie en leerprocessen’

INTERVIEW

SURFnet’s Erik Huizer: ‘Ik ben nog nooit een docent tegengekomen die niet met ict aan de slag wil’

SAMSUNG’S SMART EDUCATION HUB moet digitale kloof tussen

leerling en leraar overbrugge n

Jaargang 32 | Nummer 4 | December 2014

Jaargang 32 | Nummer 2 | Oktober 2014

Je ontvangt dan 10 x per jaar het magazine plus toegang tot inspirende lesideeën, handige how to-artikelen, evaluaties van de nieuwste digitale lesmethodes, tips, apps en meer.

Alleen voor abonnees op www.cos-online.

Volg het laatste nieuws rondom ict

Eerst ontdekken?

en onderwijs ook via Twitter op

Vraag dan een proefabonnement via

#cosonline

www.cos-online.nl

Vijf dagen inspiratie, de nieuwste trends en ontwikkelingen.

Nu ook aandacht voor ‘Het jonge kind’.

Vraag nu jouw gratis toegangsbadge aan.

27-31 januari 2015

Jaarbeurs Utrecht www.not-online.nl Dé vakbeurs voor professionals in het PO, VO en MBO

Wij maken een succes van jouw creatieve les!

School is mĂŠĂŠr dan alleen maar rekenen en taal. Het is ook de plek waar leerlingen hun creatieve talenten en ontwikkelen. Maar niet iedere leerkracht is goed in vakken als muziek, tekenen of drama.

Daarom is er nu Team Talento, het team van digitale vakleerkrachten die altijd voor je klaar staan!

is

at Word gr lid op n e g a d 30 o.nl mtalent a e .t w w w

Inspireer je leerlingen!

Met de honderden video-workshops kun je op elk gewenst moment een inspirerende en motiverende activiteit doen. Ga even tafeldrummen met onze muziek-expert Chris. Volg een cursus striptekenen met onze tekenaar Aad. Of raak even je energie kwijt met de bootcamp van instructeur Henri. Volg de workshops klassikaal op het digibord, of individueel op een tablet of computer. En laat de meest enthousiaste leerlingen thuis lekker verder oefenen.

Genomineerd voor de NOT Innovatie Award 2015!