Nieuwe wegen naar geld

Quarterly

PERSPECTIVES ON BANKING

Nieuwe wegen naar geld Max Jadot en JosĂŠ Zurstrassen over alternatieve financiering Een initiatief van BNP Paribas Fortis in samenwerking met Tijd Connect.

6

Scherpgesteld

Het abc van alternatieve financiering.

Er leeft iets in België. Heel wat mensen voelen zich geroepen om een bedrijf te starten, om een bedrijf te doen groeien of om een bedrijf te ondersteunen. Nee, we hebben in ons land nog geen 28.000 start-ups zoals in en rond San Francisco. Maar je voelt het wel, aan het aantal en aan het niveau van de beginners: we beleven een nieuwe golf van entrepreneurship.

Financiering blijft moeilijk. Starters die doorzetten vinden meestal wel middelen. Maar vaak niet genoeg om snel en ambitieus te groeien. Daarom is alternatieve financiering een ‘hot topic’. Het maakt het mogelijk om ondernemen anders te financieren.

Crowdfunding is zo’n ‘nieuwe’ manier van financieren. Het stelt starters in staat om hun product snel te testen en klanten als ambassadeurs te winnen. Maar is er nog meer: crowdfunding via leningen en aandelenverkoop zijn nieuwe vormen die het landschap wel eens grondig kunnen hertekenen.

Misschien betekent dit dat businessangels en investeringsfondsen een andere rol krijgen. Ze zijn dan niet meer de eerste financier, daarvoor heb je de ‘crowd’, maar komen pas later in de financieringsfase op de proppen, in de groeifase en de periode van internationalisering. Daar kunnen ook investerende ondernemers een toegevoegde waarde leveren, zeker als hun kennis effectief wordt ingeschakeld. Het Amerikaanse Andreessen-Horowitz en het Duitse Rocket Internet zijn zulke nieuwe fondsen. Het zijn zogenoemde venturebuilders, die niet alleen investeren maar ook meebouwen aan de vennootschap.

Dat alles kan ook een hertekening van het financieringslandschap veroorzaken. Iedereen kan tegenwoordig taxichauffeur worden (Uber) of een hotel uitbaten (Airbnb). Binnenkort kan iedereen investeerder worden, helemaal volgens je eigen mogelijkheden en kunnen. We leven in een bijzondere periode. Niet iedereen moet entrepreneur worden, maar iedereen kán het wel. Er zijn zoveel mogelijkheden: van kleine zaakjes vanuit de woonkamer tot grote door innovatie gedreven bedrijven, van grote multidisciplinaire teams tot kleine groepen of individuen.

Alternatieve financiering ondersteunen staat dan ook gelijk aan ondernemerschap ondersteunen - in al zijn vormen en voor iedereen. We mogen deze boot niet missen. Want het is een uniek moment om ondernemerschap aan te wakkeren als een motor van de maatschappij, door alle lagen van de bevolking heen. ||

Bart Becks Founder, angel.me General partner, VentureWise

B NK situering B NK is een crossmediaal contentplatform over maatschappelijk verantwoord en modern bankieren. Door te informeren wil B NK het debat en de dialoog aangaan met opmerkelijke, vernieuwende en concrete verhalen.

Deze editie is gepubliceerd op 24 juni 2015. www.tijd.be/bnk

8

Durven te groeien, debat met Sophie Manigart, Reginald Vossen, Katrin Geyskens en Peter Vandekerkhove.

Gedeelde Visie: Is de crowd slimmer dan de bank?

Peter De Keyzer praat met Koen Schoors (UGent).

32

18 Businessangel Cédric Donck over zijn toekomstgericht beroep.

22 Durfkapitaal voor het grote publiek: gesprek met José Zurstrassen en Max Jadot.

30 Crowdfunding volgens Anne-France Simon: Mecenaat 2.0.

Colofon Een initiatief van BNP Paribas Fortis in samenwerking met Tijd Connect. Coördinatie: Veronique Soetaert Lay-out: Christine Dubois, Laure Jans-Cooremans Foto’s: Frank Toussaint VU: WalterTorfs, Stuiversstraat 2, 1000 Brussel

Tijd Connect biedt bedrijven, organisaties en overheden toegang tot het netwerk van De Tijd. Om hun visie, ideeën CONNECT en oplossingen te delen met de De Tijd-community. De betrokken partner is zelf verantwoordelijk voor de inhoud.

Geld Ên goede raad Roland Duchâtelet, ondernemer

I Alternatieve financiering I

Kredietverlening heeft een zeer grote rol gespeeld als katalysator van de industriële revolutie, meent ondernemer Roland Duchâtelet.

En alternatieve financiering? ‘Crowdfunding is de waan van de dag.

Maar businessangels en venture capital zijn wél interessant. Omdat starters niet alleen financiering, maar ook advies krijgen.’

e doorbraak van krediet als onderdeel van onze economie is het gevolg van de bloei van banken in de 18de eeuw, met de daarbij horende geldcreatie.

Uitvinders en ondernemers kregen plots de mogelijkheid om een tijd lang in het rood te gaan, voor ze winst haalden uit een uitvinding. Samen met de uitvindersbrevetten, die de intellectuele eigendom beschermden, bracht de kredietverlening een fundamentele verandering in onze economie.

Ze heeft een zeer grote rol gespeeld als katalysator van de industriële revolutie.

De groei van krediet heeft geleid tot het ontstaan van kapitaal.

Voordien was de voorraad cash die stond te wachten om gebruikt te worden in interessante projecten in verhouding zéér klein en dus economisch irrelevant. Je kon met grote landerijen die verpacht werden niet veel aanvangen. En met je kasteel kon je al helemaal niets doen.

Dat veranderde zodra landerijen in pand gegeven konden worden voor een lening. Wie een verzameling eigendommen had, kreeg plots de mogelijkheid die als ‘kapitaal’ te gebruiken.

De notie ‘kapitaal’ als ‘productiefactor’ van de economie is overigens pas eind 19de eeuw ontstaan.

De binding van geld aan de waarde van het goud is in de 20ste eeuw langzaamaan losgelaten. En wat stellen we vast?

Dat de mogelijkheid van financiering vooral wordt bepaald door de overheid. China heeft de laatste decennia de grootste economische groei ooit neergezet zónder kapitaal. Ze hebben gewoon geld gecreëerd in de vorm van kredieten. En het heeft prima gewerkt. Eerst in de VS en nu in Europa blijken de centrale banken de bepalende rol te spelen in de financiering van bedrijven en gezinnen, door de banken te verzadigen met geld. Het is een vooruitgang dat de centrale banken als regulerende overheid optreden, ook al zijn er nog grote verbeteringen mogelijk in het aan- en bijsturen van onze economie.

Centrale banken zien de commerciële banken als tussenschakel in de kredietverschaffing. En dat is logisch, omdat onze banken hun klanten kennen én daar een zeer grote expertise hebben opgebouwd. Ze kunnen beter dan wie ook beslissen wie finan-

D

I5I

ciering krijgt en wie niet. En als ze zich vergissen?

Dan doet dat pijn aan hun winst- en verliesrekening.

En wat dan met alternatieve financiering? Beursnoteringen of bedrijfsobligaties van kleine bedrijven zijn niet gezond, omdat beleggers ze moeilijk kunnen verkopen. De koers is gemakkelijk te manipuleren. Crowdfunding is de waan van de dag en heeft de problemen van de vorige financieringsvormen in het kwadraat.

Businessangels en venture capital zijn wel interessant. Want de bedrijfjes krijgen naast financiering ook goede raad. De hulp van ervaren ondernemers is een belangrijke troef. Want zij kennen de talloze onbekende en onverwachte gevaren van het ondernemen.

De geschiedenis heeft bewezen dat krediet essentieel is voor innovatie en vooruitgang. Het mooiste en meest unieke product in de etalage van een bank is de kredietverlening aan bedrijven. Dat hebben de andere winkels niet. Daarmee kan een bank uitblinken, haar toekomst verzekeren en haar maatschappelijke rol ten volle vervullen. || Roland Duchâtelet, ondernemer

BEURSNOTERINGEN OF BEDRIJFSOBLIGATIES VAN KLEINE BEDRIJVEN ZIJN NIET GEZOND. Roland Duchâtelet

l Alternatieve financiering l

Het abc van alternatieve financiering Op een andere manier aan geld voor uw onderneming geraken.

Maar hoe zit alternatieve financiering precies in elkaar? Enkele kernbegrippen.

Durfkapitaal Ook wel venture capital of risicokapitaal genoemd. Durfkapitalisten brengen geld in via een tijdelijke aandelenparticipatie, een achtergestelde lening of via de intekening op een obligatielening. Ze leveren naast geld doorgaans ook managementexpertise. Om de moeite waard te zijn, moet de onderneming voldoende groeipotentieel hebben om zo een hoger dan gemiddeld rendement te realiseren. De risicokapitaalverschaffers berekenen hun verwachte rendement meestal op basis van de verwachte meerwaarde bij de verkoop van hun aandelen.

Risicokapitaal kan zowel van privéals overheidspartijen komen. Een voorbeeld van die eerste zijn businessangels, in de tweede categorie zit onder meer de Federale Participatie- en Investeringsmaatschappij.

Friends, family & fools

Crowdvoting Twee mensen weten meer dan één, en drie meer dan twee. Dat besef zit achter het concept van de ‘wisdom of the crowds’.

Crowdvoting vertaalt dat gezamenlijk inschattingsvermogen naar concrete beslissingen. De leden van de groep stemmen online of ze een project financieel willen steunen. Als voldoende mensen erin geloven, heeft dat bedrijf meteen ook een pak steun op zak als het daarna effectief geld ophaalt via crowdfunding.

Een ondernemer kan proberen om mensen uit zijn directe omgeving te overtuigen om geld te in te brengen, bijvoorbeeld via een achtergestelde lening. Dat betekent dat zij bij een vereffening van de onderneming pas als een van de laatste schuldeisers terugbetaald worden. Een dergelijke lening helpt de ondernemer om andere financieringsbronnen aan te spreken, aangezien ze worden beschouwd als zo goed als eigen vermogen. Een andere optie? Maak de drie F’en in ruil voor hun inbreng medeaandeelhouder.

Leverancierskrediet Bij een leverancierskrediet moeten geleverde goederen en diensten niet meteen betaald worden. Door de factuur uit te stellen, heeft een bedrijf een tijdlang meer financiële middelen tot zijn beschikking. Zeker als er geen kosten aan verbonden zijn, is dit een aantrekkelijke vorm van alternatieve financiering.

I6I

l Alternatieve financiering l

De macht van de massa Factoring Dit is een financieringsvorm waarbij een bedrijf zijn volledige of een gedeelte van zijn klantenbestand overdraagt aan een factormaatschappij.

De onderneming verkoopt dus haar verkoopfacturen aan een partij die op de vervaldag de vorderingen incasseert. De factormaatschappij neemt daardoor het risico op zich dat de klant zijn verplichting niet nakomt.

Factoring is geen goedkope dienstverlening en vooral interessant voor ondernemingen met een hoge omzet.

Mezzaninefinanciering De term mezzanine komt uit de bouwwereld en betekent ‘tussenverdieping’. Als financieringsmiddel houdt ze het midden tussen het bankkrediet en risicokapitaal. Het is een achtergestelde lening, waarbij elementen van schuld en eigen vermogen worden gecombineerd. Dergelijke leningen zijn vaak gekoppeld aan warrants die de kredietverstrekker het recht geven om tegen een vooraf bepaalde prijs een bepaald percentage van het aandelenkapitaal te kopen, bijvoorbeeld als de onderneming naar de beurs trekt of verkocht wordt.

Leasing Leasing, ook wel financieringshuur genoemd, geeft aan ondernemingen in volle expansie de ruimte om hun werkkapitaal zo groot mogelijk te houden. Daarbij koopt de leasinggever het investeringsgoed en verhuurt hij het voor een bepaalde periode aan de leasingnemer. Het is voor die laatste een manier om - zonder zware investeringen - het gebruik van bedrijfspanden, goederen en apparatuur te financieren.

De meest gebruikelijke objecten van leasing zijn wagens, machines en computermaterieel.

Zaaikapitaal Dit is de eerste kapitaalbehoefte om een startende onderneming op poten te zetten. Het geld dient om het onderzoek naar en de ontwikkeling van het concept te financieren. Als dat gelukt is, heeft de onderneming meer startkapitaal nodig om effectief te beginnen met de commerciële productie en verkoop. Als ook dan alles goed verloopt, is ze toe aan een volgende type van financiering. Dat heet dan groeikapitaal.

I7I

en massa heeft altijd twee gezichten. Een vak zingende voetbalsupporters stuwt zijn ploeg tot grote sportieve hoogtes. Zelfs een groep supporters tijdens een minuut stilte maakt grote indruk. In beide gevallen overstijgt het effect dat van de som van alle individuele supporters. Maar er is niet veel nodig om dezelfde massa voetbalsupporters te verplaatsen in een minder positieve context: van negatieve spreekkoren tot uitbarstingen van geweld. Grote groepen mensen zijn in staat tot hoogtepunten en absolute dieptepunten. Van samenwerking, uitwisseling van ideeën en onderlinge stimulans enerzijds tot kuddegedrag anderzijds. De massa was vaak een katalysator voor belangrijke omwentelingen of gebeurtenissen. Denk aan de val van de Berlijnse Muur of de strijd voor burgerrechten in de Verenigde Staten: voorbeelden van de positieve kracht van de massa. Maar herinner u Cambodja, Rwanda of naziDuitsland, en kijk naar wat er gebeurt zodra de massa een kudde wordt. Ook in de economie speelt de massa een dubbele rol. Charles Mackay zag de massa vooral als een potentiële kudde. Dat beschreef hij in 1841 in zijn boek ‘Extraordinary Popular Delusions and the Madness of Crowds’.

De bekendste voorbeelden? De tulpenbollenmanie, hekserijprocessen, waarzeggerij of de kruistochten. De massa als potentiële kudde die zich in allerlei onheil stort. In de recente economische geschiedenis zien we de financiële crisissen van begin 2000 en 2008 als een typevoorbeeld van kuddegedrag. Een schijnbaar volkomen tegengestelde visie is die van James Surowiecki in zijn boek ‘The Wisdom of Crowds’ uit 2004. Daarin beschrijft hij hoe een groep mensen vaak tot betere conclusies of inschattingen komt dan zelfs het meest briljante individuele lid van de groep.

Het typische voorbeeld is de os op de jaarmarkt - waarbij de bezoekers het gewicht van het dier moeten schatten.

Wat blijkt? De gemiddelde schatting van de groep is accurater dan de schattingen door experts. Friedrich Hayek komt in zijn theorie van de vrije markt tot een vergelijkbare conclusie: al die anonieme marktparticipanten beschikken collectief over meer kennis dan eender welke instantie of persoon ooit kan verzamelen.

Moderne communicatietechnologie maakt het makkelijker om de wijsheid van de massa aan te spreken. Ideeën en kennis circuleren snel en maken samenwerking meer vanzelfsprekend. De massa zal altijd het potentieel hebben om uit te groeien tot een kudde. Maar laat ons niet vergeten hoe ze tegelijk fantastische mogelijkheden biedt op welvaart en vooruitgang. Twee gezichten.

E

Peter De Keyzer, Hoofdeconoom - BNP Paribas Fortis

Durven te groeien Wat is het belang van alternatieve financiering? Welke rol moet de bankensector vervullen?

En welke mogelijkheden biedt crowdfunding? Vier specialisten scheppen orde in de chaos.

Van links naar rechts: Sophie Manigart (Vlerick Business School en UGent), Reginald Vossen (BAN Vlaanderen), Katrin Geyskens (Capricorn Venture Partners en Belgian Venture Capital & Private Equity Association), Peter Vandekerckhove (BNP Paribas Fortis)

r ontstaat in ons land stilaan een starterscultuur, waardoor steeds meer kleine innovatieve bedrijfjes het daglicht zien. Maar daar mag het niet bij blijven. Elk van die starters moet zo snel mogelijk uit die startersfase geraken. Want als onze economie ergens nood aan heeft, dan is het wel aan kleine starters die zich ontpoppen tot grote groeibedrijven die sterk verankerd zijn in onze lokale economie. En om dat te stimuleren, is het cruciaal om te komen tot een goede balans tussen kapitaal en externe financiering. Dat is de conclusie van vier specialisten die ieder vanuit hun eigen domein de financieringsuitdagingen van ondernemingen onder de loep nemen: Katrin Geyskens (partner bij Capricorn Venture Partners en voorzitter van de Belgian Venture Capital & Private Equity Association), Sophie Manigart (hoogleraar Vlerick Business School en Universiteit Gent), Peter Vandekerckhove (CEO van Retail & Private Banking BNP Paribas Fortis) en Reginald Vossen (algemeen directeur Business Angels Netwerk Vlaanderen).

E

Jonge ondernemingen klagen vaak dat ze moeilijk financiering vinden voor hun projecten. Kampen zij met meer financieringsproblemen dan vroeger?

Manigart: ‘Ik denk net dat het voor bedrijven nog nooit zo gemakkelijk was om hun projecten te financieren, want er zijn nu veel meer initiatieven dan pakweg tien of vijftien jaar geleden.

Het grote verschil is vooral dat de dominantie van banken afneemt wanneer het gaat over de financiering van ondernemingen. De tijd is voorbij dat ondernemers alleen naar het lokale bankkantoor op de hoek van de straat moeten gaan, waar ze sowieso een lening krijgen. Ondernemers moeten nu veel creatiever uit de hoek komen en andere alternatieven overwegen. En daar wringt nog vaak het schoentje. Ondernemers hebben vaak weinig kaas gegeten van het financiële luik van hun onderneming.’

Vandekerckhove: ‘Banken krijgen ontegensprekelijk meer concurrentie van alternatieve financieringsmogelijkheden. Maar dat blijft eerder beperkt in totale volumes. De bankensector levert hele grote inspanningen. Elk van onze bankkantoren heeft een startersverantwoordelijke, er zijn gespecialiseerde starterscoaches en we

>

l Alternatieve financiering l

> organiseren startersweekends. Bovendien heeft BNP Paribas Fortis de voorbije vijf jaar 100.000 starters gefinancierd, en ik vermoed dat onze collega’s toch ook niet hebben stilgezeten. Er zijn veel meer starters die worden gefinancierd via de bank dan via businessangels of crowdfunding. Daarenboven doen we zelf aan private equity, werken we samen met het crowdfundingproject MyMicroInvest, met de incubator Co-station, enzovoort.’

Geyskens: ‘We mogen ook niet alle jonge ondernemingen op één hoop gooien. Er gaat heel wat aandacht naar een klein groepje van hoogtechnologische starters en jonge biotechbedrijven, maar dat zijn ondernemingen die vroeger ook al niet via de bank werden gefinancierd. Dat soort bedrijven moet nu eenmaal enkele jaren zonder inkomsten overbruggen zodat ze een beroep moeten doen op durfkapitaal en equity-financiering. En aan de andere kant heb je de jonge ondernemingen in de traditionele sectoren of diensten.’

Voor welke ondernemingen is de financieringsuitdaging het grootst?

Manigart: ‘Het is een hele moeilijke opdracht om aan geld te komen voor ondernemingen die nog in hun prille beginstadium zitten en die zelfs nog geen prototype hebben. Businessangels zullen op dat moment nog niet met geld over de brug komen, voor banken zijn de risico’s te groot en het is nog veel te vroeg om bij durfkapitaalfondsen aan te kloppen. Toch bestaan er ook voor die bedrijven oplossingen, denk maar aan de win-winlening waarmee je in een eerste fase bij vrienden of kennissen kapitaal verzamelt om op weg te geraken. Jammer genoeg kennen te weinig ondernemers die mogelijkheid. Hetzelfde geldt voor de mezzaninefinanciering, die in een later stadium van de onderneming een oplossing biedt. Dergelijke achtergestelde leningen kunnen bij mature ondernemingen het gat vullen tussen bancaire financiering en equity-financiering. We moeten al die mogelijkheden veel meer in de schijnwerpers zetten.’

Wordt in ons land dan wel genoeg gedaan om starters te ondersteunen?

Manigart: ‘Er ontbreekt in ons land een echt groeiklimaat. De overheid heeft de voorbije tien à vijftien jaar – heel terecht – inspanningen gedaan om starters te ondersteunen. En die aanpak heeft gewerkt, want er zijn intussen veel meer starters dan vroeger. Alleen is het maar de vraag of we daarmee tevreden zijn. Want wat willen we eigenlijk? Honderden leuke bedrijfjes oprichten, die elk vijf mensen tewerkstellen? Of willen we ook echte groeiondernemingen creëren? Want daar hebben we nog een heel lange weg af te leggen. Net zoals de overheid tien jaar geleden een klimaat creëerde voor starters, moet ze nu hetzelfde doen voor groeibedrijven.’

Geyskens: ‘Wanneer wij als durfkapitalist investeren in een starter, willen we die zo snel mogelijk uit de startersfase halen. Veel jonge starters voelen zich vooral aangetrokken tot ‘het gebeuren’ in allerhande incubatoren: ze vinden het leuk om samen pitching sessies te volgen, een koffietje te drinken en te netwerken. Maar op een bepaald moment moet je daar toch echt van loskomen om in alle stilte aan je eigen bedrijf te werken en met je eigen klanten bezig te zijn. Beter klanten winnen dan een award.’

Vossen: ‘Sommige ondernemingen blijven veel te lang in die startersfase hangen. Vlaamse ondernemers mogen best eens wat sneller uit hun schulp komen.

Een vorm van valse bescheidenheid zorgt ervoor dat we de commercialisering van een product blijven uitstellen tot we ervan overtuigd zijn dat het helemaal klaar is. Maar daar moeten we vanaf. Onze noorderburen wachten daar veel minder lang mee, waardoor daar een hele andere dynamiek aan de gang is. Je hebt zo’n mentaliteit nodig om stappen vooruit te zetten.’

In hun zoektocht naar kapitaal komen beloftevolle ondernemingen vaak in buitenlandse handen. Moet de overheid meer doen om Belgische bedrijven te verankeren?

Vossen: ‘Soms is het eenvoudigweg noodzakelijk om in te gaan op het bod van een internationale onderneming. Voor een kleine Vlaamse starter is dat een kans om toegang te krijgen tot een wereldwijd distributienetwerk. Probeer dat als kleine startende onderneming maar eens op eigen krachten uit te bouwen. Dat lukt nooit. Daarom moeten we zeker niet meewarig of zelfs afkeurend kijken naar ondernemingen die de aandacht trekken van grote internationale spelers.’

Manigart: ‘Voor sommige bedrijven is dat inderdaad een essentiële stap. Maar vanuit beleidsstandpunt vind ik het toch jammer dat de omgekeerde beweging veel minder vaak voorkomt. Een gezonde economie heeft nood aan een goede mix van grote en kleine lokale bedrijven. Grote ondernemingen zoals Umicore en Bekaert bestaan al meer dan honderd jaar en zijn ontzettend belangrijk voor de lokale economie, want daarrond hangen ook nog eens een heleboel kleine bedrijfjes. Jammer genoeg zie ik weinig nieuwe Belgische ondernemingen met het potentieel om uit te groeien tot de nieuwe Umicore of Bekaert. In de jaren zestig heeft de overheid vooral geprobeerd om grote buitenlandse bedrijven naar hier te halen – en die hebben in onze regio ook veel waarde gecreëerd – maar intussen hebben we gemerkt dat de verankering van die bedrijven van een hele andere orde is dan die van de lokale ondernemingen.’

I 10 I

Reginald Vossen

Katrin Geyskens

l Alternatieve financiering l

Sophie Manigart

Wat kan de overheid doen om de lokale verankering van ondernemingen te stimuleren? Bieden fiscale stimulansen voor risicokapitaal een oplossing?

Geyskens: ‘De overheid neemt nu al een grote rol op zich als aandeelhouder bij heel wat durfkapitaalfondsen. Je kunt je dus terecht afvragen of we toch niet op zoek moeten naar maatregelen om een deel van het slapend spaargeld bij particulieren te activeren. In deze context is het initiatief van minister Alexander De Croo interessant, dat een fiscale aftrek geeft aan particulieren die investeren in start-ups, hetzij rechtstreeks hetzij via fondsen.

Ook institutionele spelers zoals pensioenfondsen en verzekeringsmaatschappijen moeten meer incentives krijgen om weer in durfkapitaal te stappen.’

Peter Vandekerckhove

Vandekerckhove: ‘Ik zou toch erg voorzichtig zijn om spaargeld naar durfkapitaal te laten vloeien. Voor een klant ligt zoiets heel moeilijk, want wij moeten natuurlijk zorgen dat het spaargeld van de mensen niet verloren gaat. Ik denk wel dat in samenwerking met de overheden een gediversifieerd fonds een stuk van het spaargeld kan mobiliseren. Maar we moeten voldoende de risico’s uitleggen en afdekken. En natuurlijk is het mogelijk om investeringen sterk te diversifiëren en enkele garanties in te bouwen.

Toch is het zeker geen vanzelfsprekend idee en moeten we aan een wettelijk kader bouwen.’

Manigart: ‘De activering van het spaargeld is vooral een goede oplossing om de problemen op korte termijn aan te pakken, maar op lange termijn is er ook nood aan een beter financieel wettelijk kader. Onderzoek heeft aangetoond dat er vanzelf meer financiering naar ondernemingen gaat, wanneer er een coherent wettelijk kader is dat ook goed wordt uitgevoerd.

Mensen en ondernemingen hebben nu eenmaal nood aan stabiliteit. En daaraan ontbreekt het in ons land. Want probeer maar eens een contract af te dwingen bij de rechtbank, of voorspel bij de afhandeling van een faillissement als schuldeiser maar eens wat je zult terugkrijgen. Onvermijdelijk zet dat soort van onduidelijkheid een rem op de financieringen. Zo’n hervorming kost niet veel geld, maar doet de vraag naar risicokapitaal sterk toenemen.’

VEEL JONGE STARTERS ZIJN VOORAL AANGETROKKEN TOT ‘HET GEBEUREN’ IN INCUBATOREN: ZE VINDEN HET LEUK OM SAMEN EEN KOFFIETJE TE DRINKEN EN TE NETWERKEN. MAAR OP EEN BEPAALD MOMENT MOET JE DAAR VAN LOSKOMEN. >

Katrin Geyskens, Capricon Venture Partners

I 11 I

l Alternatieve financiering l

dat we het niet overschatten en gaan denken dat dit de grote volumes zal brengen op korte termijn.’

VEEL DOSSIERS OP CROWDFUNDINGPATFORMEN WERDEN EERDER NIET GOED GENOEG BEVONDEN DOOR BUSINESSANGELS.

Geyskens: ‘Durfkapitalisten keren de boekhouding van een onderneming helemaal binnenste buiten en stellen ook heel wat diepgaande vragen waar ondernemers tijd en energie moeten instoppen Soms lijkt het dan makkelijker om op een crowdfundingplatform de wijsheid van de crowd te laten spelen. Maar eerlijk gezegd: ik vrees dat die in België te klein is om goed te functioneren. Daardoor bestaat het gevaar dat ondernemingen tegen een veel te hoge waardering bij vele particulieren geld ophalen, en dat zal nadien bijkomende financiering sterk bemoeilijken.’

Reginald Vossen, Business Angels Netwerk Vlaanderen

>

Vossen: ‘Er is ook nood aan een nieuwe structuur waarin je fondsen kunt oprichten. Daar moet nu nog altijd een klassieke naamloze vennootschap worden opgezet. Dat is ridicuul. Want daardoor moet een fondsbeheerder belastingen betalen vooraleer hij reserves voor de toekomst kan opbouwen. Er is bij fondsen dus een continu lek van middelen, en dat brengt het goede management in het gedrang.’

Vossen: ‘Veel dossiers die nu op de crowdfundingplatformen verschijnen, zijn al maanden of zelfs jaren bekend bij businessangels.

Vaak hebben die bedrijven bij professionals al verschillende stationnetjes aangedaan, maar werden ze niet goed genoeg bevonden of konden ze niet worden gefinancierd tegen de juiste waardering. Maar dat probleem wordt niet kleiner door het te verdelen over duizend mensen.’

Hoe kijken jullie naar een fenomeen zoals crowdfunding, dat de voorbije maanden heel wat aandacht kreeg?

Manigart: ‘Daarin schuilt een grote meerwaarde, want het is nog een nieuw financieringskanaal voor ondernemers. Crowdfunding bestaat natuurlijk in verschillende vormen. Ik kan me bijvoorbeeld inbeelden dat ik via een crowdfundingplatform producten koop of leningen toesta, zoals dat in Nederland heel vaak gebeurt.

Maar ik zou via zo’n platform nooit aandelen kopen. Als investeerder evalueer ik graag zelf de ondernemer en het project in detail. Dat is via crowdfunding toch moeilijk te organiseren. En wat gebeurt er zodra je een aandeel hebt gekocht? Want je moet er op een bepaald moment toch ook kunnen uitstappen. Ik begrijp echt niet waarom we in België zo sterk de nadruk leggen op het equityverhaal.’

Zijn de verschillende financieringsvormen dan vooral concurrenten van elkaar? Of is er ook een grote complementariteit?

Vossen: ‘Eigenlijk moeten we allemaal zo veel mogelijk samenwerken. En dat gebeurt nu al. Zo hebben businessangels al samengewerkt met crowdfundingplatform MyMicroInvest voor een markttoetsing rond een bepaald project. Want een businessangel die een dossier moet beoordelen, wil vooral weten hoe enthousiast de markt is over een idee. Daarvoor leent crowdfunding zich perfect.’

Vandekerckhove: ‘We moeten een onderscheid maken in crowdfunding. Spreken we over equity, peer to peer lending, of reward en donation? De laatste twee zie ik ontwikkelen, maar bij het eerste moeten we opletten dat er geen ongelukken gebeuren. Investeerders moeten zich bewust zijn van de risico’s die ze nemen, want uiteindelijk spreken we hier toch over risicokapitaal. En ook voor de ondernemer zelf zijn er potentiële nadelen. Want wat moet die doen als hij verder wil groeien en opnieuw kapitaal wil ophalen, terwijl hij al met een heel groot aantal verschillende aandeelhouders wordt geconfronteerd? Daarom geloof ik meer in crowdfunding als manier om donaties te verzamelen of leningen toe te kennen. Dat geeft aan een onderneming zichtbaarheid, het geeft zuurstof en het kan de opstap zijn naar een andere financieringsvorm.’

Geloven jullie dan niet in the wisdom of the crowd?

Vandekerckhove: ‘Natuurlijk geloof ik daarin en we doen daar ook aan mee met MyMicroInvest, Co-station, het crowdfundingplatform Ulule en andere initiatieven. Maar we moeten opletten

I 12 I

Geyskens: ‘Ook durfkapitaalfondsen en businessangels werken steeds vaker samen. Sommige businessangels beschikken over een grote sectorkennis die voor fondsen waardevol is. Daar zie je toch een mooie complementariteit, waardoor we samen een groot deel van het spectrum kunnen afdekken: businessangels voor investeringen van een paar honderdduizend euro en durfkapitaalfondsen voor de investeringen van enkele miljoenen euro’s.’

Vandekerckhove: ‘De banken vormen eveneens een belangrijke tussenschakel. We evolueren steeds meer naar de rol als spin in het web tussen al die financieringsmogelijkheden. De tijd is voorbij dat we ondernemingen alleen konden helpen met een kredietvoorstel. Intussen bekijken we samen de mogelijkheden van durfkapitaal of zelfs crowdfunding en tonen we de weg naar de juiste instanties. Die adviserende functie zal steeds belangrijker worden. Een nieuw evenwicht is zich aan het vormen. Daar wordt iedereen beter van.’

© Dieter Telemans

Minister Alexander De Croo: ‘Wie van de belastingvermindering wil genieten, moet de aandelen vier jaar bijhouden. Dat ontmoedigt speculatieve investeringen.’

‘We brengen investeerder en start-up dichter bij elkaar’ Alternatieve financiering zal in belang blijven toenemen, meent Alexander De Croo (Open VLD), vicepremier en minister voor Digitale Agenda. De regering moedigt crowdfunding dan ook aan met een fiscaal gunstregime.

Koen Geens, de vorige minister van Financiën, ondernam al stappen om crowdfundingprojecten eenvoudiger te maken. Hebben die maatregelen effect?

De Croo: ‘Crowdfunding is zeker bekender geworden. Vandaag kijkt de regering of de huidige drempels te restrictief zijn, ook in vergelijking met andere EU-landen. En voorts moedigen we crowdfunding aan door het fiscaal aantrekkelijker te maken. Concreet? Er komt een belastingvermindering in de personenbelasting op de investering in kapitaal, en een vrijstelling van roerende voorheffing op de intresten van de leningen.’

Uw start-upplan omvat ook een belastingvermindering voor businessangels die in innovatieve start-ups investeren. Hoe zit dat precies?

De Croo: ‘Het gaat niet alleen over businessangels. Iedere belastingplichtige die gelooft in een startende onderneming kan investeren in het kapitaal. De fiscale incentive bestaat uit een belastingvermindering in de personenbelasting voor wie investeert in een jonge ondernemer. Voor de volledige belastingvermindering moet je de aandelen vier jaar bijhouden.

I 13 I

Concreet gaat het om een belastingvermindering van 45 procent voor investeringen in een start-up microvennootschap, en van 30 procent in een start-up kmo-vennootschap.

Jaarlijks kun je maximaal 100.000 euro investeren, en een start-up mag maximaal 250.000 euro ophalen via deze regeling. Iedere investeerder mag voor maximaal 30 procent deelnemen in het kapitaal van de start-up vennootschap.’

Komen die fiscale inventives alleen de start-ups ten goede?

De Croo: ‘Start-ups zijn essentieel in onze economie. En dus is er ook een breder economisch voordeel. Want start-ups groeien – hopelijk - door tot middelgrote of grote ondernemingen en brengen zo jobs, investeringen, enzovoort mee. Start-ups bieden ook vaak diensten en tools aan andere bedrijven. En zo doen ze andere, mature ondernemingen nog verder groeien. Bovendien houden start-ups oudere ondernemingen scherp als het over innovatie gaat.’

Vreest u met deze nieuwe maatregelen geen speculatieve investeerders te lokken?

De Croo: ‘De nieuwe maatregelen moeten investeerders en start-ups dichter bij elkaar brengen. Uiteraard houdt investeren altijd bepaalde risico’s in. Maar investeerders die van de belastingbesparing willen genieten, moeten de aandelen minimaal vier jaar aanhouden. Dat zorgt voor continuïteit en ontmoedigt puur speculatieve investeringen.’

En wat denkt u van een kwaliteitslabel voor de onlineplatformen die crowdfunding aanbieden, een vraag van BAN Vlaanderen?

De Croo: ‘Dat is een zeer terechte vraag. De regering is gesprekken gestart met de financiële toezichthouder FSMA om onlineplatformen een label toe te kennen. De timing? Zo snel mogelijk.’

l Alternatieve financiering l

Kus van de investeerder en een bank vooruit Niet-traditionele financieringsmethodes zitten in de lift.

Wat moet u weten over het succes van peer-to-peerleningen, businessangels, durfkapitaal, private equity,…?

oor de financiële crisis zijn traditionele financiële instellingen minder tuk op bepaalde types van kredietdossiers. Dat verklaart de groeiende interesse voor alternatieve financiering. In 2014 was die markt in Europa bijna 3 miljard euro groot, dat is anderhalve keer meer dan het voorgaande jaar. Goed 2,3 miljard euro daarvan is te vinden in het VK, de tweede grootste markt is Frankrijk met 154 miljoen euro.

D

Crowdfunding komt in België niet goed van de grond Fondsen opgehaald via crowdfunding, per hoofd van de bevolking € 2,00

€ 1,50

€ 1,00

€ 0,50

€ 0,00 VK

Nederland

Frankrijk

België

Onderzoeksbureau Massolution schat de wereldwijde markt voor crowdfunding voor dit jaar op 34,4 miljard dollar (31 miljard euro) en verwacht dat die verder doorgroeit naar 100 miljard dollar in 2025. In vergelijking met de buurlanden blijft de animo voor crowdfunding in België beperkt. Uit cijfers van de consultants EY en KPMG blijkt dat de Belgen in 2013 zo’n 2,2 miljoen euro investeerden in crowdfunding, wat per hoofd van de bevolking uitkomt op zowat 20 cent. Dat was dan wel 80 procent meer dan het voorgaande jaar, maar het is nog altijd een schijntje van wat in andere Europese landen gangbaar is. In het Verenigd Koninkrijk bijvoorbeeld lag het crowdfundingbedrag per hoofd van de bevolking vorig jaar op 1,75 euro, In Nederland op 1,5 euro en in Frankrijk zo’n 1,1 euro.

Bronnen: KPMG, 2014, Crowdfunding in Belgium • EY, 2012, Funding the Future • EY & University of Cambridge, 2015, Moving Mainstream

I 14 I

Grotere jongens nemen goed gespreide risico’s voor grotere rendementen Grotere bedrijven kunnen geld vinden via private equity, dat zijn fondsen die buiten de beurs om werken met kapitaal van institutionele spelers en rijke particulieren. Als het om een investering in een jong bedrijf gaat, spreken we van venture capital of durfkapitaal. De risico's zijn groot, maar dat geldt ook voor de mogelijke rendementen. Private equity investeert typisch tussen 2,5 en 5 miljoen euro per kapitaalronde en beoogt een jaarlijkse nettorendabiliteit van 15 tot 20 procent over zijn volledige portefeuille. Omdat niet alle investeringen successen zullen zijn, ligt de doelstelling per individueel project doorgaans een stuk hoger. De investeringshorizon van private equity ligt typisch tussen vijf en tien jaar. België noteerde in 2014 als 15de op EY’s wereldwijde rangschikking van meest aantrekkelijke landen voor investeringen in private equity en durfkapitaal.

Volgens onderzoeksbureau Dow Jones Venture Source werd datzelfde jaar voor 182,5 miljoen euro geïnvesteerd in Belgische bedrijven via durfkapitaalfondsen. Dat is het beste resultaat sinds 2008.

Bron: EY

Private equity investeert tussen en miljoen euro per kapitaalronde.

2,5

5

l Alternatieve financiering l

1miljoen euro verhandelde facturen per jaar.

De tussenpartij schrappen komt goedkoper uit

Businessangels leveren niet alleen geld maar ook expertise Businessangels zijn doorgaans (voormalige) ondernemers die investeren in beloftevolle startende of snelgroeiende ondernemingen. Naast hun geld – gemiddeld tussen de 25.000 en 250.000 euro – leveren ze ook ervaring en expertise. Na enkele jaren van groei kunnen de businessangels uitstappen door hun aandelen te verkopen.

Businessangels zijn voor bedrijven die in de vroege fase van hun groei zitten veel belangrijker dan durfkapitaal of crowdfunding. Uit cijfers van EBAN, het netwerk van Europese businessangels, blijkt dat businessangels in 2013 voor 5,5 miljard euro investeerden. De Europese sectororganisatie telde dat jaar in België 350 businessangels die samen 67 bedrijven gefinancierd hebben met de creatie van 332 jobs tot gevolg. De gemiddelde investering bedroeg 150.000 euro, per businessangel is dat 28.500 euro. Er wordt voor de financiering meestal samengewerkt met andere partijen, heel vaak zijn dat andere businessangels. Slechts 3 procent neemt de volle investering in een onderneming voor eigen rekening.

Waar halen start-ups hun geld in Europa?

1%

26%

73%

Bij peer-to-peerleningen verstrekt iemand online een krediet aan iemand anders, zonder traditionele tussenpartij als een bank. De ontlener krijgt dan idealiter een hogere rente, de lener een lagere. De bekendste namen van P2P-platformen in Europa komen allemaal uit het Verenigd Koninkrijk: Zopa, Funding Circle en Ratesetter.

Er zijn ook variaties op dit concept. Een mooi voorbeeld is in België te vinden. Edebex, kort voor Electronic Debt Exchange, is een onlinemarktplaats waar bedrijven openstaande facturen verkopen zodat ze sneller over cash kunnen beschikken. Vaak gaat het om kmo’s die geen krediet meer krijgen bij de bank.

Op dit ogenblik zijn de verhandelde facturen goed voor een miljoen euro per jaar. (zie ook pagina 17)

Europese steun is meer dan alleen maar subsidies Bedrijven denken bij de Europese Investeringsbank (EIB) vooral aan de financiering van infrastructuurinvesteringen. Nochtans kunnen zij er zelf terecht voor alternatieve financiering.

De EIB motiveert privégeldschieters door zelf zowat een derde van het investeringsbedrag uit te lenen. Door zijn zeer hoge kredietwaardigheid moet de EIB zelf weinig rente betalen, wat het mogelijk maakt om de ontleningskosten van de bedrijven te drukken. Bovendien geeft de samenwerking met de EIB die ondernemingen een hogere financiële geloofwaardigheid, omdat de investeringsbank de dossiers nauwgezet onderzoekt vooraleer een krediet toe te kennen.

EIB leent 1/3

Businessangels Venture Capital Crowdfunding

Bron: EBAN, 2014, Statistics Compendium 2014

van het investeringbedrag.

I 15 I

Venture capital: groeihormonen in ruil voor tijdelijke aandelen Hebt u nood aan extra financiĂŤle middelen om een onderneming op te starten of uw groei te financieren, maar wil de bank niet mee? Dan is venture capital misschien iets voor u. Maar er zijn wel voorwaarden verbonden aan deze financieringsvorm.

urfkapitaal of venture capital (VC) is de financieringsvorm die het meest geassocieerd wordt met jonge bedrijven en bedrijven met ambitieuze plannen.

De financieringsvorm richt zich op ondernemingen die investeringen zoeken voor groei, maar niet bij de bank terecht kunnen vanwege een te hoog risico, beperkte eigen middelen of te weinig waarborgen.

D

Een risicokapitaalfonds injecteert kapitaal in het bedrijf en wordt in ruil (meestal minderheids-)aandeelhouder van het bedrijf. Maar deze participatie is altijd tijdelijk. Na enkele jaren - gemiddeld zeven jaar volgens het Agentschap Ondernemen – verkoopt de durfkapitalist zijn aandelen opnieuw (exit). Dit gebeurt meestal door de totale onderneming te verkopen, maar ook een management buyout of beursintroductie behoren tot de mogelijkheden.

Belangrijk is dat VC een versterking is van het eigen vermogen. De durfkapitalist

I 16 I

DURFKAPITAAL IS DE FINANCIERINGSVORM DIE HET MEEST GEASSOCIEERD WORDT MET JONGE BEDRIJVEN EN BEDRIJVEN MET AMBITIEUZE PLANNEN.

I Alternatieve financiering I

Facturen omzetten in cash Edebex is een onlinemarktplaats voor openstaande facturen, en die oplossing is complementair met bestaande systemen. Xavier Corman, oprichter en CEO van Edebex, stelt zijn mechanisme voor: een soort ‘peer to peer’ factoring tussen ondernemingen. Interessant, want minstens een kwart van alle faillissementen heeft te maken met een gebrek aan financiën.

deelt met andere woorden volledig in het ondernemingsrisico. Tegenover dat risico staat dat de durfkapitalist bij zijn exit een aanzienlijke meerwaarde hoopt te boeken. Deze meerwaarde geldt als vergoeding voor zijn investering.

VC is meer dan een geldleverancier, de risicokapitaalverschaffers spelen ook een actieve rol in hun investeringen. Meestal zitten er afgevaardigden van het risicokapitaalfonds in de raad van bestuur, waar ze actief managementondersteuning bieden én de activiteiten controleren.

Daarnaast beschikt een venture capitalist over een uitgebreid netwerk waarop de onderneming een beroep kan doen. Zo helpt risicokapitaal vaak om andere financieringsvormen te verkrijgen.

Durfkapitaal is niet voor elke onderneming weggelegd. Alleen bedrijven met voldoende groeipotentieel komen in aanmerking voor VC. U hebt heel wat energie en voorbereiding nodig om in aanmerking te komen voor een durfkapitaalfonds.

Durfkapitalisten vragen op zijn minst een onderbouwd businessplan en een bewijs van goed management. Het goedkeuringsproces neemt vaak maanden in beslag. In België zijn er zowel overheidsmaatschappijen (PMV,LRM...) als privémaatschappijen. Die laatste zijn meestal gelieerd aan banken of grote financiële groepen.

Het bancair systeem rond voorschot op facturen bestaat al enkele jaren niet meer. Hoe kunnen ondernemingen hun openstaande facturen die nog niet op vervaldag zijn gekomen rendabiliseren? Bij factoring bestaat er een engagement over de totaliteit van de facturen, en dat is niet altijd even geschikt voor elke onderneming.

Daarom besloot Xavier Corman Edebex op te richten.

Het platform is uitsluitend bestemd voor ondernemingen. Onderneming A kan er een factuur aan onderneming B overdragen, om zo over meer kasmiddelen te beschikken. Een voorbeeld? Voor een schuldvordering van 12.500 euro die binnen 45 dagen op vervaldag komt, ontvangt onderneming A binnen de 72 uur 12.302 euro. Dit kan zonder kredietdossier, zonder waarborg of garantie en zonder enige verbintenis met betrekking tot het volume. ‘De prijs hangt uiteraard af van hoe ver de vervaldag in de toekomst ligt en van het risico dat de debiteur vertegenwoordigt’, zegt Xavier Corman.

‘Dat risico schatten wij in op basis van gegevens van onze partner en kredietverzekeraar Euler-

Hermes. Het algoritme dat wij ontwikkelden stelt een terugkoopprijs aan onderneming B voor. Die heeft de vrijheid om daar al dan niet gebruik van te maken.’

De kopers ervan zijn meestal zeer kleine, kleine en middelgrote ondernemingen. ‘In tegenstelling tot wat u misschien zou denken beschikken die over miljarden aan liquiditeiten’, weet de zaakvoerder. Hun fondsen worden dus slechts enkele weken geblokkeerd en het rendement is mooi, zeker vergeleken met wat we op de markten zien. ‘Wij zetten niet alleen de relatie in gang, maar zorgen ook voor de beveiliging van de transactie: wij nemen contact op met de debiteur, die schriftelijk zijn akkoord geeft over het bedrag, de vervaldag en het feit dat de prestatie beëindigd of de goederen geleverd zijn’, vervolgt de CEO. ‘En wij onderschrijven automatisch een kredietverzekering. Bij nietbetaling hebt u dan de garantie dat u, afhankelijk van het debiteurenrisico, 70 tot 90 procent ontvangt van het bedrag dat uw klant u moet betalen.’

Meestal zijn verkopers van schuldvorderingen zeer kleine ondernemingen, die over schuldvorderingen op grote bedrijven beschikken.

Alle sectoren kunnen betrokken partij zijn. Het gemiddeld bedrag van de facturen bedraagt 15.000 euro en de gemiddelde vervaldag 45 dagen. Een aansluiting bij het platform kost 150 euro per jaar. Per factuur komt daar nog eens 25 euro bij en een commissie van 2,75 procent van het bedrag.

WINWINLENING: KREDIET VAN PARTICULIEREN Met de Winwinlening moedigt de Vlaamse overheid particulieren aan om met hun spaargeld kmo's financieel te ondersteunen. Hoewel de Winwinlening aanvankelijk bedoeld was voor starters, kan sinds 2011 elke kmo met een exploitatiezetel in Vlaanderen er gebruik van maken. Sindsdien is de lening zeer in trek. Er zijn wel enkele voorwaarden verbonden aan een Winwinlening. Zo heeft ze een vastgelegde looptijd van acht jaar en gaat het per definitie om een achtergestelde lening. Bij een faillissement is de kredietverlener dus zo goed als zeker zijn geld kwijt. Om de pil te verzachten, springt Vlaanderen wel bij met een eenmalige belastingvermindering van 30 procent op het bedrag dat niet is terugbetaald. Kmo's kunnen maximaal 200.000 euro lenen via de Winwinlening, maar dan moet dat wel bij verschillende kredietgevers. Want particulieren mogen maar maximaal 50.000 euro uitlenen. Ook de rentevoet is beperkt, al staat daar tegenover dat kredietgevers beloond worden met een jaarlijkse belastingkorting van 2,5 procent van het openstaande bedrag.

I 17 I

l Alternatieve financiering l

Businessangel, een toekomstgericht beroep België heeft te weinig businessangels, vindt Cédric Donck, businessangel gespecialiseerd in internetbedrijven. De ‘zakenengel’ is meer dan een financier, het is een partner die een cruciale rol speelt in de eerste ontwikkelingsfases van ondernemingen.

ij het begrip ‘businessangel’ denken we meteen aan een financieringsmechanisme. Maar dat is een te beperkte interpretatie, vindt Cédric Donck. ‘De eerste troef van businessangels is hun ervaring.

Zij kennen de sector en de groeifases van een onderneming. Maar ook hun netwerk en geloofwaardigheid zijn waardevol voor prille bedrijven. Dankzij hun kapitaalinbreng kan de onderneming de overstap maken van ontwikkelingsfase naar rendabiliteit.’ Zodra het businessmodel zijn duurzaamheid en vermogen om winst te genereren bewezen heeft, nemen de investeringsfondsen en banken het over.

De businessangel is dus een volwaardige partner.

Hij is aanwezig in het kapitaal en is betrokken bij het beleid van de onderneming. ‘Businessangels stellen niet van bij de start een datum voorop wanneer ze uit het kapitaal zullen stappen, zoals investeringsfondsen dat wel doen’, preciseert Cédric Donck. ‘Een studie van het Europese netwerk EBAN toont aan dat ze ge-

B

middeld zeven jaar blijven.’ Donck, een succesvolle ondernemer in de internetindustrie, is vandaag betrokken in het kapitaal van een vijftiental ondernemingen in Brussel, Parijs en Madagaskar. Hij investeerde tussen 50.000 en 150.000 euro. Wat is het risico? ‘Als de onderneming faalt, verliest de businessangel zijn inleg. Net zoals een onfortuinlijke gokker.’

Natuurlijke selectie Normaal ontwikkelt een ondernemer eerst zijn idee met eigen middelen of met de hulp van familie. Voor de volgende fase doet hij een beroep op een businessangel. ‘Het is moeilijk om de eerste honderdduizend euro te vinden’, vertelt de Belgische zakenman. ‘En dat is maar goed ook. Dat zorgt voor een soort natuurlijke selectie, waarbij middelmatige projecten en ondernemers die niet sterk genoeg zijn om een echte bedrijfsleider te worden, geëlimineerd worden.’

Er zijn professionele en amateur-businessangels.

Die laatsten zijn vaak ervaren kaderleden of ondernemers, al dan niet met pensioen, die de jonge generatie bijstaan. Voor hen richtte Cédric Donck mee de Virtuology Academy op (virtuology-academy.com). Het eerste intensieve vormingsprogramma van zes dagen start deze zomer. Het doel? Kandidaten de belangrijkste elementen aanreiken om een businessangel te worden.

I 18 I

Cédric Donck, ondernemer en businessangel: ‘De eerste troef van businessangels is hun ervaring.’

I IAlternatieve financiering I

‘Maandelijks krijg ik 20 tot 25 start-up dossiers, maar ik financier er slechts één per kwartaal’, vervolgt Cédric Donck. ‘Die statistieken zijn min of meer vergelijkbaar met die van mijn collega’s. Het beroep bestaat in België eigenlijk nog maar echt sinds een jaar of vijf, zes. Heel wat projecten die het verdiend hadden om gefinancierd te worden, kregen geen financiering bij gebrek aan een businessangel. Er zijn er dus te weinig. Maar die creëer je niet van de ene dag op de andere. Je moet een minimum aan kennis hebben over juridische kwesties, waarderingen en businessmodellen. Volgens mij is een businessangel worden een prachtige manier om je professionele leven en succes voort te zetten, zonder zelf aan het stuur te moeten zitten.’

Businessangel met succes ‘In 2011 heb ik geïnvesteerd in Mobilosoft, een bedrijf dat de digitale aanwezigheid van de grote traditionele handelsnamen optimaliseert’, vertelt businessangel Donck. ‘In de praktijk komt het er op neer elk onlineverkooppunt duidelijk zichtbaar te maken. Ik heb in verschillende fases 70.000 euro geïnvesteerd. Aanvankelijk was ik de enige businessangel. Maar anderen zijn mij gevolgd.’ Vandaag stelt het bedrijf in zijn drie antennes in Brussel, Parijs en Barcelona 11 mensen tewerk en realiseert het een omzet van 500.000 euro. Het is zeer rendabel, kent een organische groei en heeft uitstekende vooruitzichten voor de komende 10 jaar. De oprichter van het bedrijf ontving al overnamevoorstellen, maar gaat daar niet op in.

Nog een succes is Blue2Purple, een bedrijf dat adverteerders doet betalen om een verwijzing te krijgen op Google. Grote Belgische ondernemingen doen er een beroep op. ‘In 2009 heb ik er 120.000 euro in geïnvesteerd. Vandaag realiseert het bedrijf een omzetcijfer van 7,5 miljoen euro en werken er 25 mensen’, vertelt de ondernemer. ‘Ik investeer ook veel in Big

Data. Zoals in het platform Stylonomy dat aanwezig is op de Amerikaanse en Franse markten.

Zij verzamelen de beste producten op e-commercesites en bieden die dan tegen de beste prijs aan.’

De activiteiten van businessangel Donck strekken zich uit tot Afrika waar hij de belangrijkste zoekertjessite van Madagaskar financiert. De site wil eerst de markt testen en vervolgens uitbreiden naar de landen van Franstalig Afrika.

‘Vastgoed, auto’s, jobs, voorwerpen… je vindt er alles. De markt loopt er 10 jaar achter. We zoeken naambekendheid door de homepage van cybercafés op te kopen. Want 80 procent van de mensen heeft daar geen computer.

Maar met de nieuwe smartphones voor 50 euro kopen klanten vandaag massaal een mobieltje. Wij passen ons dus aan.’

Businessangels zijn in België een relatief recent fenomeen. En met miljoenen euro’s winst in het vooruitzicht wordt nog niet echt veel uit kapitaal getreden. ‘Toch heeft ondernemer en businessangel Jean Zurstrassen al een zeer geslaagde operatie gerealiseerd. Hij verkocht namelijk zijn participatie in Ogone, het clearingbedrijf van onlinebetalingen’, besluit Cédric Donck. ||

‘WE ONTVANGEN ELKE MAAND 20 TOT 25 DOSSIERS, WAARVAN WE ER ELK KWARTAAL ÉÉN FINANCIEREN. ER IS IN BELGIË DUS DUIDELIJK EEN TEKORT AAN BUSINESSANGELS.’ I 19 I

l Alternatieve financiering l

Groot potentieel voor kleine bedrijven

Succesvolle cro 120 100 80 60 40 20 0

De opmars van internet heeft ondernemers een extra financieringskanaal gegeven. Vooral voor start-ups kan crowdfunding een godsgeschenk zijn.

2012

Crowdinvestin

Totaal

rowdfunding is een relatief nieuwe manier om geld op te halen, waarbij het risico van een investering over veel investeerders gespreid wordt. Het is vooral in zwang bij start-ups die niet bij een bank kunnen aankloppen, bijvoorbeeld omdat ze zelf geen kapitaal hebben om in te brengen.

Banken hebben een goede reden voor die terughoudendheid. De commerciële marge op een lening bedraagt zo’n 2 procent. Dat betekent dat als er per vijftig bedrijven één failliet gaat, de bank geen winst maakt.

In economisch goede tijden overleeft slechts zowat de helft van de kmo’s langer dan vijf jaar. Daarom is het begrijpelijk dat starters zich vooral met eigen middelen en steun van familie en vrienden moeten financieren.

Met dank aan internet is daar nu een belangrijk financieringskanaal bijgekomen. Via crowdfunding kloppen start-ups rechtstreeks aan bij kleine geldschieters om hun droom gefinancierd te krijgen. Dat hoeft het traditionele bankkanaal overigens niet helemaal uit te sluiten. Zo werkt de Belgische crowdfundingpionier MyMicroInvest samen met BNP Paribas Fortis. Als een ondernemer honderd mensen vindt die ieder 1.000 euro in zijn idee willen investeren, dan is dat toch een ‘proof of concept’ waardoor een

C

bank waarschijnlijk sneller geneigd is om een bijkomend krediet te geven.

Verschillende types Er zijn drie types van crowdfunding. Ze hebben gemeenschappelijk dat investeerders meestal hun geld terug krijgen, als het beoogde bedrag niet gehaald wordt. Bij ‘donation-based funding’ is er geen sprake van een vergoeding, bijvoorbeeld omdat het geld naar een goed doel gaat. Bij het tweede type, ‘reward-based funding’, krijgen beleggers een beloning voor hun inleg, zoals een ticket voor de theaterproductie die met hun geld gemaakt wordt. Uit onderzoek van consultant KPMG blijkt dat 95 procent van de Belgische beleggers in deze types van crowdfunding minder dan 300 euro investeert. De helft van dergelijke projecten haalt minder dan 5.000 euro op. Het derde type van crowdfunding draait wel om een financieel rendement. Dat kan bijvoorbeeld via ‘crowdlending’ waarbij de geldschieters verwachten dat ze een vast periodiek inkomen ontvangen en na verloop van tijd ook hun inleg terugbetaald krijgen.

Als het om een aandelenmodel gaat, spreken we van ‘crowdinvesting’. Dit type maakt voorlopig slechts een klein deel van de markt uit. Uit onderzoek van consultant KPMG blijkt

ALS EEN ONDERNEMER 100 MENSEN VINDT, DIE ELK 1.000 EURO WILLEN INVESTEREN, IS DAT EEN ‘PROOF OF CONCEPT’.

I 20 I

dat in België het gros van de projecten die op basis van crowdinvesting werken, sommen tussen 35.000 en 70.000 euro ophalen.

Investeerders kunnen bij dit type van crowdfunding niet automatisch op dividenden rekenen. Hun aandeel krijgt vaak pas echt waarde als het bedrijf naar de beurs trekt, of als het management aandelen terugkoopt.

Dat impliceert natuurlijk wel dat het bedrijf dan niet op de fles gaat en investeerders (een deel van) hun geld verliezen, wat jammer genoeg een reëel gevaar is.

Matig enthousiasme Uit cijfers van KPMG blijkt dat crowdfunding in België sterk achterblijft in vergelijking met de buurlanden. In 2013 investeerden onze noorderburen bijvoorbeeld meer dan 30 miljard euro in die financieringsvorm, terwijl dat in België een schamele 2,2 miljard euro was.

Er zijn verschillende redenen voor dat matig enthousiasme. Zo is het concept van crowdfunding in ons land niet bijster bekend bij zowel ondernemers als beleggers. Daarnaast zijn er strikte regels over het bedrag dat kan worden opgehaald en geïnvesteerd. Op dit ogenblik bepaalt de Belgische wetgeving dat een crowdfundingproject maximaal 300.000 euro mag bedragen met een maximum van 1.000 euro per investeerder. Bedrijven die meer willen ophalen, zijn verplicht om een prospectus op te stellen. Dat is een lang en duur proces, dat bovendien ter goedkeuring voorgelegd moet worden aan de financiële toezichthouder FSMA. ||

Fondsen opgehaald €2,00

€1,50

€1,00

€0,50

0 VK

l Alternatieve financieringl

owdfundingprojecten

2013 g

d

2014*

De weg naar een sterke crowdfundingcampagne

Donations/Reward-based Crowdlending

Kies het juiste platform, vraag niet te veel en investeer zelf in communicatie.

en het opnemen van Frequently Asked Questions.

België telt op dit ogenblik een tiental crowdfunding-initiatieven. De meeste hebben een specifiek doel. Appsfunder bijvoorbeeld, mikt op de financiering van mobiele Verwachte groei van de opgehaalde toepassingen. Bolero Crowdfunding fondsen via crowdfunding dient voor financiële participaties €7000.000 in ondernemingen. Socrowd geeft financiële zuurstof aan duurzame €6000.000 initiatieven in de sociale, culturele €5000.000 en zorgsector. En MyMicroInvest €4000.000 zoekt voor de financiering van €3000.000 start-ups geld bij zowel het grote publiek als bij private investeer€2000.000 ders. Crowdfundingplatformen €1000.000 krijgen typisch 5 à 10 procent van het opgehaalde bedrag als 2012 2013 2014 2015 2016 vergoeding voor hun diensten.

Soms komt daar nog een vast beTotaal Crowdinvesting drag bij. Omdat deze websites en Donations/Reward-based Crowdlending hun projecten nog relatief jong zijn, weten we niet zoveel over wat goed werkt en waarom. Maar gelukkig is er recent onderzoek van twee economen van de universiteit van Bologna. Massimiliano Barbi en Marco Bigelli spitsten zich toe op Kickstarter.

Dat populaire crowdfundingplatform bestaat sinds april 2009 en werkt met reward-based funding.

Kickstarter heeft ondertussen 85.000 via crowdfunding, per land succesvol gefinancierde projecten op de teller staan, goed voor een bedrag van 1,7 miljard dollar. Dit zijn een paar van hun belangrijkste en opmerkelijkste bevindingen:

Een heldere communicatie en dialoog met geïnteresseerde investeerders is essentieel, maar kan heel tijdrovend zijn, bijvoorbeeld omdat er op fora dagelijks nieuwe vragen komen over het product of de dienst.

Hoe hoger de bedragen, hoe lager de slaagkans. Van de projecten die 2.000 dollar of minder vragen, haalde 60 procent zijn doelstelling. Bij een mikpunt van 50.000 dollar of meer is dat maar 17 procent.

Nederland

Frankrijk

België

Helpen om gemakkelijker financiers te vinden: een videopresentatie van het proBron: KPMG, 2014 ‘Crowdfunding in Belgium’

ject, een korte campagne, grotere beloningen

I 21 I

Reputatie is belangrijk. Wie al een succesvol crowdfundingproject achter zijn naam heeft staan, ziet de kans om genoeg geld te vinden stijgen met 20 tot 90 procent.

Projecten zijn vaker succesvol als ze voorgesteld worden door vrouwen als door mannen. Ze vinden hun financiering in dat geval vooral bij andere vrouwen.

Meer dan 90 procent van de succesvolle projecten groeit door tot bedrijven met een gemiddelde jobcreatie van 2,2 nieuwe banen.

88 procent van de projecten vindt steun.

Crowdfunding is wel niet voor alle start-ups een optie. Zij moeten dan namelijk hun ideeën en strategie uit de doeken doen, wat moeilijk kan liggen als die gemakkelijk gekopieerd kunnen worden.

Het is tot slot ook niet voor alle beleggers.

Sommige platformen eisen dat particulieren eerst bewijzen dat ze op de hoogte zijn van de risico’s vooraleer ze in een bedrijf investeren.

Een mogelijke oplossing is om bij de crowdfunding een ervaren co-investeerder te betrekken, zoals een businessangel of een durfkapitalist.

Zij excelleren in het grondig en kritisch doorlichten van bedrijfsplannen, iets waar de meeste kleine beleggers weinig kaas van hebben gegeten.

Max Jadot (links) en José Zurstrassen: ‘Een bank en een crowdfundingplatform vullen elkaar mooi aan, omdat we een bredere waaier van financieringsmogelijkheden aanbieden.’

l Alternatieve financiering l

Durfkapitaal voor het grote publiek et ons platform geven we mensen de mogelijkheid om jonge starters te ondersteunen. Daarmee openen we de poort naar het durfkapitaal, een meer risicovolle activaklasse die tot voor kort alleen toegankelijk was voor de happy few’, zegt José Zurstrassen, medeoprichter en voorzitter van MyMicroInvest. Via dat investeringsplatform kunnen bedrijven – vaak jonge starters of groeibedrijven – zowel bij het grote publiek als bij professionele investeerders aankloppen voor een lening of kapitaaldeelname.

‘Sommige van onze klanten hebben noden die we niet met traditionele bancaire producten kunnen oplossen. Dankzij het partnerschap met MyMicroInvest kunnen we die ondernemingen crowdfunding als alternatieve financieringsvorm aanbieden’, zegt Max Jadot, CEO van BNP Paribas Fortis.

© WIm Kempenaers

Sinds een half jaar hebben BNP Paribas Fortis en MyMicroInvest de handen in elkaar geslagen om de drempel naar crowdfunding te verlagen. Zo kunnen bedrijven die nog niet financierbaar zijn met een traditionele banklening in afwachting al wat durfkapitaal tanken.

‘M

Hoe complementair zijn een traditionele bank en een platform voor crowdfunding?

Jadot: ‘We vullen elkaar mooi aan, omdat we samen een bredere waaier van financieringsmogelijkheden aanbieden. Bepaalde klanten – zoals kleine innovatieve starters en kmo’s – komen vaak naar ons toe met interessante projecten, waarvoor ze niet genoeg kapitaal hebben en waarvoor wij nog geen traditioneel krediet kunnen verschaffen. Na een grondige screening door onze starterscoaches verwijzen we hen voortaan door naar het platform van MyMicroInvest. Daar kunnen ze het nodige kapitaal tanken, om snel te groeien. Zodra ze zijn uitgegroeid tot een meer mature onderneming, helpen wij hen met een klassieke bancaire lening.’

Zurstrassen: ‘Verschillende bedrijven die zich hebben gefinancierd met crowdfunding stappen later opnieuw naar de bank voor een klassieke schuldfinanciering. Op die manier is de cirkel rond.

I 23 I

Door ons partnerschap weten we ook perfect waar in de bank de juiste aanspreekpunten zitten voor de individuele ondernemers, iets wat ze zelf niet altijd goed weten. Het is belangrijk dat jonge ondernemers bij de bank iemand tegenover zich krijgen die vertrouwd is met starters en groeibedrijven.’

Vanwaar de noodzaak om de handen in elkaar te slaan?

Jadot: ‘Het is de missie van een bank om spaardeposito’s om te zetten naar kredieten, en het is niet haar rol om durfkapitalist te spelen die het eigen vermogen van een onderneming financiert.

Toch wilden we innovatieve starters met een sterk project vooruit helpen, waardoor we wel op zoek moesten naar een externe partner.’

Zurstrassen: ‘We zijn niet alleen een platform voor crowdfunding, we zijn ook een innovatief technologiebedrijf dat op een geautomatiseerde manier prospectussen kan opstellen die beantwoorden aan de Europese richtlijnen. Zodra een prospectus is goedgekeurd door de Belgische toezichthouder, kunnen we ook in andere landen kapitaal ophalen voor een onderneming. We moesten dus op zoek naar een partner met een uitgebreid Europees netwerk om onze internationale ambities waar te maken.’

>

niet alleen met financiële middelen over de brug, ze investeren vooral in een project waarin ze heel sterk geloven en waarvoor ze zich ook zelf inzetten. Ze reiken de jonge ondernemers oplossingen aan voor prangende problemen en ze spreken over het bedrijf met mensen uit hun omgeving. Zo kan een onderneming via een geslaagde crowdfundingoperatie haar naamsbekendheid vergroten en haar omzetgroei spectaculair versnellen. En laat net dat de grootste uitdagingen zijn waarmee jonge starters in een eerste fase moeten afrekenen.’

>

Geeft de samenwerking met een grootbank ook niet meer geloofwaardigheid aan een relatief nieuwe financieringsvorm zoals crowdfunding?

Zurstrassen: ‘Tegenover individuele investeerders maakt onze website nergens melding van het partnerschap. We willen de samenwerking niet misbruiken om privé-investeerders te laten investeren in de jonge starters op ons platform. Investeerders moeten hun analyse baseren op de kwaliteit van elk individueel dossier en niet op de reputatie van de partners met wie we samenwerken. Als investeerders zelf niet geloven in een project, dan kunnen ze er maar beter niet in investeren. Zo simpel is het.’

Jadot: ‘Onze samenwerking zal voor veel ondernemingen de drempel verlagen om een beroep te doen op crowdfunding. Ik geloof echt dat er in ons land nog een groot potentieel is. Toen we vier jaar geleden microStart oprichtten, een organisatie die microkredieten toekent aan ondernemers, konden we ook niet inschatten hoe groot de vraag zou zijn. Maar intussen opende de organisatie vijf kantoren en telt ze meer dan duizend klanten.’

Welke voordelen biedt crowdfunding aan jonge bedrijven?

Zurstrassen: ‘Crowdfunding is niet louter een financieringskanaal.

De term is een samentrekking van zowel funding als crowdsourcing.

Dat laatste is echt cruciaal. De investeerders uit de crowd komen

HOE WERKT MYMICROINVEST? Bedrijven kunnen bij MyMicroInvest terecht voor een lening of een kapitaaldeelname. Het crowdfundingplatform selecteert de interessantste bedrijven, laat het publiek vervolgens stemmen over de projecten die hen het meeste interesseren en laat dan de startup analyseren door professionele investeerders. Pas als minstens een van die professionele investeerders aan boord gaat, schakelt MyMicroInvest de crowd in.

Zij krijgen altijd dezelfde investeringsvoorwaarden als de professionals. Op deze manier kunnen particuliere beleggers al vanaf 100 euro investeren in jonge starters. Het platform telt intussen meer dan 23.000 leden.

Kan crowdfunding ook bijdragen aan een beter investeringsklimaat in ons land?

Zurstrassen: ‘In België is ongeveer 6,6 procent van de bevolking zelfstandige, terwijl het Europese gemiddelde 11 procent bedraagt. We moeten het ondernemerschap dus nog veel meer stimuleren, bijvoorbeeld door de ondernemersrisico’s te verminderen. Daarvoor is crowdfunding een van de mogelijke oplossingen. Wanneer een project op ons platform uitdraait op een flop, dan wil dat zeggen dat er geen markt is voor het product of de dienst die de starter aanbiedt. Dat is natuurlijk ontzettend hard, want op die manier ziet een ondernemer zijn droom in rook opgaan.

Maar dat is nog altijd veel beter dan jarenlang tijd en geld te investeren in een project, waarvan op het einde blijkt dat het geen overlevingskans heeft. Door snel te mislukken, krijgt een ondernemer de kans om zich op een nieuw idee te storten, waarmee hij wel succes kan oogsten.’

Jadot: ‘Het principe van ‘failing fast’ is misschien nog niet zo bekend in ons land, het zal wel heel sterk aan belang winnen. Het is een ontzettend belangrijke motor van innovatie. Ook in onze eigen organisatie zijn we daar door de contacten met vernieuwende ondernemers volop van doordrongen.

Zo hebben we een eigen innovatiehub waar aan tal van innovatieve projecten wordt gewerkt. Wordt elk van die projecten een groot succes? Natuurlijk niet. Sommige zullen zelfs uitdraaien op een flop.

Maar door ruimte te laten voor mislukkingen, neemt de kans toe dat er meer succesvolle innovaties worden ontwikkeld.’

Zurstrassen: ‘Dat is nu eenmaal waar ondernemerschap om draait. We moeten in ons land stoppen met ondernemers te stigmatiseren die eens hebben gefaald. We moeten hen daarentegen helpen om weer op te staan en een nieuwe zaak op te richten. Vergelijk het met voetbal: de beste spits is diegene die het meeste op doel schiet. Hij zal vaak missen, maar van al die pogingen gaat er altijd wel eentje tussen de netten.’ ll

I 24 I

l Alternatieve financiering l

‘Laat crowdfunding geld uit de krochten van de kapitaalmarkt halen’ Als particulier een flink bedrag investeren in een bedrijf? Dat mag, alleen niet via crowdfunding. En die beperking moet sneuvelen, zegt Oliver Gajda van de pan-Europese vereniging van crowdfundingplatformen.

‘Schrijf dit alsjeblieft op: we hebben in Europa gemeenschappelijke regels nodig, of toch minstens minder ruimte voor interpretatie door de lidstaten.’ Het is de enige keer tijdens het gesprek dat Oliver Gajda héél diep zucht. Want die stap is volgens hem broodnodig om via meer transparantie en concurrentie het enorme potentieel van crowdfunding te benutten.

Gajda weet waarover hij praat. Als voormalig financieel journalist, microfinancier, durfkapitalist en lobbyist is hij de geknipte man om de belangen te behartigen van het in 2013 opgerichte European Crowdfunding Network (ECN).

De Duitser geeft het voorbeeld van peer-to-peerleningen waarbij partijen elkaar online geld uitlenen, zonder tussenkomst van een traditionele partij zoals een bank. Die markt is groot in het VK, maar staat nog in haar kinderschoenen op het Europese vasteland.

Dat heeft alles te maken met regelgeving, legt Gajda uit. ‘In het VK hebben die P2P-platformen geen banklicentie nodig, in Duitsland bijvoorbeeld wel.’

De markt voor crowdfunding mist ook een industriestandaard, merkt Gajda op. ‘Het landschap is heel gefragmenteerd. In elk land zijn er bijvoorbeeld één of twee spelers die de markt van crowdinvesting en crowdlending (die respectievelijk het aandelen- of obligatiemodel volgen, red.) volledig domineren. Alleen waar er voldoende competitie is, zie je best practices ontstaan. Dat zie je nu bijvoorbeeld langzaamaan gebeuren in de Britse markt voor crowdlending, waar de platformen informatie publiceren over wat voor soort leningen er verstrekt zijn.’

Ook de beleidsmakers en agentschappen voor consumentenbescherming hameren op het belang van meer transparantie. ‘Het is een essentieel onderdeel van de gedragscode die we voor onze leden hebben opgesteld’, aldus Gajda. ‘Het is de belangrijkste stap om crowdfunding naar het volgende niveau te brengen.’

Het potentieel is in elk geval enorm. ‘Onderzoek van de Boston Consulting Group toont dat de zogenaamde ‘friends, families and fools’ jaarlijks meer dan 80 miljard investeren in kmo’s’, legt Gajda uit. ‘Er zijn dus veel mensen die zich bewust zijn van de risico’s en toch bedrijven steunen. Alleen gebeurt dat “in het donker” omdat ze het niet op een formele manier mogen doen via crowdfunding.’

In België bijvoorbeeld is de investering per project gelimiteerd tot 1.000 euro.

I 25 I

Gajda hoopt dat crowdfunding op een dag die financiering uit de donkere krochten van de kapitaalmarkt haalt. ‘Jammer genoeg bestaat daar op beleidsniveau geen enkel debat over.

Wat hoor je wél? Dat de beste bescherming voor de investeerder bij crowdfunding is hem te weerhouden om op die manier te investeren.

Terwijl die overgang stapsgewijs kan gebeuren, en met voldoende aandacht voor financiële geletterdheid.’

Uiteraard zijn ook de ontvangers er bij gebaat dat crowdfunding een daverend succes wordt.

‘Donation-based funding is een markt met een enorm potentieel, bijvoorbeeld voor organisaties als Greenpeace of Human Rights Watch’, illustreert Gajda.

Ook voor bedrijven ziet hij veel voordelen, met name bij het model van reward-based funding.

Daarbij krijgt een investeerder een vergoeding, bijvoorbeeld via een lagere prijs van het product dat gemaakt zal worden. ‘Het is een enorm interessante manier voor bedrijven om de consument rechtstreeks aan te spreken. Vroeger moesten ze daarvoor eerst een duur marktonderzoek doen, nu krijgen ze meteen feedback.

Bovendien is het ook qua financiering een goede zaak, omdat bedrijven al geld verdienen nog voor hun product gemaakt is. Ze winnen aan visibiliteit, én kunnen de tussenpersoon schrappen. Het is niet zo gemakkelijk om in een traditionele winkel schapruimte te krijgen.’

TRANSPARANTIE IS DE BELANGRIJKSTE STAP OM CROWDFUNDING OP EEN HOGER NIVEAU TE KRIJGEN.

Olivier Gajda, European Crowdfunding Network

l Alternatieve financiering l

De vernieuwers van morgen Het gerenommeerde MIT Technology Review, het oudste technologiemagazine ter wereld, zet met zijn 'MIT Awards Innovators under 35' al meer dan tien jaar jonge ondernemers en onderzoekers in de bloemetjes. Onder meer Sergey Brin (Google) en Mark Zuckerberg (Facebook) haalden de award al binnen. Dit jaar streek de innovatiewedstrijd in samenwerking met BNP Paribas Fortis voor het eerst neer in BelgiĂŤ.

Wij stellen de winnaars en genomineerden aan u voor.

Innovator of the year:

Slimme sensoren YVES VAN INGELGEM

Zensor is met zijn slimme sensorentechnologie die corrosie op infrastructuren opspoort, een veelbelovend innovatief bedrijf. Voor de financiering van zijn project, ging oprichter Yves Van Ingelgem al even doordacht tewerk. 'We zochten niet zomaar een businessangel, we zochten de juiste businessangel. En we hebben hem gevonden.'

rote infrastructuren van metaal zoals pijpleidingen en windmolens mogen er dan imposant uitzien, ze hebben allemaal een belangrijke zwakte: hun metaal is gevoelig voor invloeden van buitenaf, waardoor het metaal na verloop van tijd gaat roesten. Op termijn kan zo de stevigheid van de constructie bedreigd worden.

Denk maar aan de windmolens op zee, waar de funderingen continu bloot staan aan golven water, zout en zuurstof.

'Na mijn studies burgerlijk ingenieur aan de Vrije Universiteit Brussel (VUB), werkte ik aan een doctoraat rond de actieve corrosie van

G I 26 I

l Alternatieve financiering l

INNOVATION OF THE YEAR FRANKRIJK

‘Meer nood aan begeleiding dan aan geld’ Bio-ondernemer Xavier Duportet werd door het MIT Technology Review in Frankrijk uitgeroepen tot ‘Vernieuwer van het jaar’. De prijs opende deuren naar businessangels.

De antibiotica van vandaag zijn niet meer dan een 'massavernietigingswapen dat ongewenste bacteriën in het menselijk lichaam vernietigt’. Bovendien dreigt de toenemende resistentie tegen bacteriën veel doden te kosten. Xavier Duportet bedacht de oplossing: ‘gezondheids-snipers’ creëren die de slechte bacteriën aanvallen zonder de goede aan te tasten. Duportet richtte samen met David Bikard in 2014 PhageX op, ondertussen herdoopt tot Eligo Bioscience. Zij vertrokken vanuit een technologie die ze zelf ontwikkeld hadden op het MIT en de Rockefeller University. Nadat hij de Concours Mondial d’Innovation 2030 in de wacht gesleept had, keerde Xavier Duportet naar Frankrijk terug. Hij financierde zijn start-up met de 200.000 euro van die prijs. De ondernemer van nog geen 30 onderhandelt vandaag met een internationale risicokapitaalgroep en wil zo 2,5 miljoen euro ophalen om de noodzakelijke volgende stap te financieren. Venture capital dus, maar niet alleen dat. ‘Dankzij de MIT Award namen hooggeplaatste businessangels contact met mij op. En ik overweeg om hen in het kapitaal te doen stappen.

Want meer nog dan naar geld, ben ik op zoek naar expertise, contacten, ervaring… kortom, naar begeleiding.’ En wat denkt Xavier Duportet van alternatieve financieringsvormen zoals crowdfunding? ‘Dat zou voor een biotechproject veel te moeilijk liggen. Wij hebben aan het grote publiek niets als tegenprestatie te bieden.’

metaal en de manier om dat roestproces te meten', vertelt Van Ingelgem. De jonge onderzoeker ontwikkelde software die de schade aan het metaal vroeger kan opsporen. 'Ik besefte al snel dat hier een markt voor was.'

Eind augustus 2013 richtte Van Ingelgem een spin-off op met de steun van Innoviris, het Brusselse innovatieagentschap.

'Met dat geld konden we ons product finetunen. Zensor doet ondertussen veel meer dan alleen roest opsporen. Het is een soort smartwatch voor grote infrastructuren, die constant screent naar sporen van corrosie, vervormingen, scheuren of abnormale trillingen.'

In de praktijk bestaat Zensor uit een sensorensysteem dat gekoppeld is aan een webplatform, waarmee uitbaters van windmolenparken, petrochemische bedrijven en olie- en gasbedrijven constant hun installaties kunnen monitoren. Dankzij Zensor

© Tineke De Vos

>

l Alternatieve financiering l

> merken de bedrijven vroegtijdig problemen op, waardoor ze sneller kunnen ingrijpen en complexe en dure herstellingen vermijden. Door snel in te grijpen, gaat de infrastructuur ook langer mee.

Vandaag wordt de technologie al gebruikt bij twee grote windmolenparken aan zee en er hangen tal van nieuwe projecten in de lucht. Maar om al die veelbelovende projecten uit te voeren, is natuurlijk financiering nodig.

'In 2014 zijn we op zoek gegaan naar kapitaalverschaffers', zegt Van Ingelgem. 'We hebben heel goed nagedacht over welke vorm van financiering het beste bij Zensor zou passen. Omdat we nood hadden aan introductie in bepaalde netwerken, leek het ons logisch om op zoek te gaan naar een partner met commerciële en technische knowhow.

Iemand die ons op lange termijn kan bijstaan. Niet alleen met geld, maar ook met raad.' Zensor sprak met verschillende partijen, maar vond uitendelijk een partner bij Paul Kumpen, ondernemer van de gelijknamige bouwgroep. 'Het is een goede match.

Paul helpt ons als aandeelhouder om op termijn een gezond bedrijf uit te bouwen. Het is niet de bedoeling om snel de omzet te pimpen en dan te cashen.'

Ondertussen is Zensor bezig met de voorbereiding van een tweede kapitaalronde. 'We overwegen ook een reguliere financiering via de bank, maar in deze fase zoeken we toch vooral naar partnerschappen die breder zijn dan alleen het financiële aspect', aldus Van Ingelgem. 'We zoeken naar mensen die de juiste kennis toevoegen aan ons bedrijf.'

Hoe hij terugkijkt op zijn weg naar financiering?

'Het vraagt heel wat moeite om de juiste vorm van financiering of de juiste investeerder te zoeken, maar het is het waard. Het is echt van groot belang dat je op één lijn zit met mogelijke financiers. Wie zijn huiswerk goed maakt, plukt daar later operationeel de vruchten van.' ll

© Tineke De Vos

Social Innovator of the year

Een koel tentje ARNE PAUWELS Een reis naar Ethiopië inspireerde productontwikkelaar Arne Pauwels tot een energie-efficiënt tentje voor het vers houden van oogsten. akati betekent 'tijd' in het Swahili. 'In regio's als Tanzania, Ethiopië of Benin verliezen plaatselijke boeren grote delen van hun oogst, omdat ze de groenten en fruit niet op tijd naar de markt krijgen', legt Pauwels uit. 'Koelsystemen zijn er een zeldzame luxe.'

Pauwels ontwikkelde een tentje met desinfectiesysteem dat tot 200 kilo oogst vers kan houden zonder energieverslindend koelsysteem. Vandaag staan er al 150 tentjes in proefprojecten op het veld.

'De productie kon ik financieren dankzij de instap van een businessangel en sponsoring van bedrijven als Brussels Airlines en 3D-printbedrijf Materialise', zegt Pauwels. 'Onze deelname aan een reportage op Canvas heeft veel deuren geopend.' De komende 12 maanden wil Pauwels 1.250 Wakati-tentjes in het veld hebben staan. Maar de ambities reiken verder. 'We hopen het komende jaar 12.000 stuks te verkopen.' Om die schaalvergroting te financieren, wil Pauwels een beroep doen op crowdfunding. ll

W

‘DE KEUZE VOOR EEN BUSINESSANGEL IS NIET TOEVALLIG. NAAST FINANCIERING HEBBEN WE OOK NOOD AAN KNOWHOW VAN ERVAREN ONDERNEMERS.’ I 28 I

l Alternatieve financiering l

CO2-uitstoot bouwindustrie in kaart CATHERINE DE WOLF Doctoraatstudente Catherine De Wolf ontwikkelde een innovatieve tool die een nieuwe blik werpt op de ecologische voetafdruk van grote constructies. e zijn almaar meer bezig met energie-efficiënt wonen', zegt De Wolf. Passieve woningen schieten als paddenstoelen uit de grond. Ook nieuwe kantoorgebouwen of openbare infrastructuren houden rekening met zuinige verwarming of waterfiltering. 'Maar over de milieu-impact van de constructie van die infrastructuren is weinig bekend', aldus De Wolf. 'Welk materiaal wordt er gebruikt? Hoe wordt dat materiaal ontgonnen? Welk transport werd gebruikt?

Pas als we rekening houden met al die factoren, krijgen we een goed zicht op de ware ecologische voetafdruk van gebouwen.' Na haar studies burgerlijk ingenieur-architectect aan de VUB-ULB

‘W

© Tineke De Vos

in Brussel, trok De Wolf naar het Massachusetts Institute of Technologie (MIT) voor een doctoraatstudie. Ze ontwikkelde een tool die op basis van enkele parameters de CO2-emissie van de constructie van gebouwen berekent. Haar database omvat ondertussen de Burj Khalifa in Dubai en olympische stadions van Londen en Peking. Architecten en bouwbedrijven kunnen hun ontwerpen vergelijken met andere gebouwen of gebruik maken van de designtool, die CO2-emissies berekent in de tekenfase van een project. 'Of ik de tool wil uitbouwen in een bedrijf weet ik nog niet. Voorlopig is de technologie open source, omdat ik zoveel mogelijk mensen wil aanmoedigen om ze te gebruiken', besluit De Wolf. ll

De cowboys van MIT SÉBASTIEN DELETAILLE Telkens als we onze gsm gebruiken, genereren we een stroom aan gegevens.

Sébastien Deletaille, medeoprichter van het Belgisch bedrijf Real Impact Analytics (RIA), was finalist voor de MIT-prijs voor de Big Data die ze verzamelen, analyseren en rentabiliseren.

IA werd opgericht eind 2009 en verzamelt alle gegevens rond Big Data voor rekening van vijf van de tien belangrijkste telecomoperatoren ter wereld. Sébastien Deletaille geeft toe dat het bedrijf in het begin in onvervalste cowboystijl gefinancierd werd. De onderneming verkocht namelijk oplossingen voor ze zelf wist hoe ze die ging toepassen. Die durf werd beloond, want daardoor kon de start-up voldoende inkomsten genereren om haar ontwikkeling twee jaar te financieren.

De twee volgende jaren zijn gefinancierd dankzij een kapitaalverhoging van 500.000 euro door de stichters van RIA, Brustart en Innoviris, bijkomend ondersteund door Belfius bank. Het

R

© Tineke De Vos

I 29 I

bedrijf verdubbelt sindsdien jaarlijks zijn omzet en denkt in 2015 opnieuw 5 miljoen aan kapitaal aan te trekken. De volgende 18 maanden zou de onderneming externe beleggers kunnen aantrekken vanuit sectoren die in hun interessesfeer vallen: de grootdistributie, ‘farma’ en ontwikkeling/NGO. Het is trouwens naar aanleiding van haar humanitair initiatief ‘Data For Good’ dat de onderneming genomineerd is voor de MIT Awards.

Sébastien Deletaille is niet van plan een beroep te doen op alternatieve financiering. Die is volgens hem meer geschikt voor projecten met kleinere financiële behoeften.ll

l Alternatieve financiering l

Mecenaat 2.0 Crowdfunding komt als financieringsvorm tegemoet aan een aantal behoeften van vzw’s, meent Anne-France Simon, directrice van de BNP Paribas Fortis Foundation, het mecenaat van BNP Paribas Fortis.

Dus sloot de Foundation een partnership met het platform Ulule. Een toekomstgerichte investering.

e BNP Paribas Fortis Foundation werd opgericht bij de fusie tussen de Belgische en de Franse bank vijf jaar geleden. Initiatiefneemster was Anne-France Simon. Sinds 2010 ondersteunt de Foundation ongeveer 1.400 vzw’s. In België is ze een van de belangrijkste stichtingen die financiële middelen toekennen aan het verenigingsleven. De jaarlijkse projectoproep van de Foundation levert telkens 200 tot 300 projecten op. Slechts 22 procent van die projecten kan worden gefinancierd. Nochtans verdient, volgens de Foundation, zowat de helft van de overblijvende projecten financiële steun. ‘Je kunt beter iemand beter leren vissen, dan hem gewoon een vis geven’, meent Anne-France Simon.

‘Daarom besloten we om de vzw’s ook te begeleiden bij crowdfunding. Want het belang van die financieringsvorm neemt voortdurend toe.’

D

leider in crowdfunding. Een deel van Ulules website is gewijd aan de Foundation en kreeg ook de grafische vormgeving van BNP Paribas Fortis. Het personeel van de Foundation leerde de tool op hetzelfde ogenblik kennen als de vzw’s en heeft zo kostbare knowhow opgebouwd. ‘Niet iedereen is zich bewust van de tijd en de energie die je aan een crowdfundingproject moet besteden’, zegt Anne-France Simon. ‘De verantwoordelijken van de 10 geselecteerde vzw’s voor de eerste campagne hebben dat goed begrepen. Een van de vzw’s heeft haar project zelfs ingetrokken wegens tijdsgebrek. Ook de 10 vrijwilligers van de bank die als coach voor die vzw’s optreden, stelden vast dat het een immens werk is. Je moet ook de nodige aandacht aan marketing schenken. Want uiteindelijk moet je erin slagen internetgebruikers te overtuigen. Ik vind dat je het kunt vergelijken met deur-aan-deurverkoop.’

Crowdfunding beantwoordt aan een reële behoefte van verenigingen. Volgens een effectenstudie van BNP Paribas Fortis denkt 44 procent van de verenigingen dat hun financiën de komende vier jaar zullen afnemen. Ruim de helft daarvan meent dat die daling hun vereniging in gevaar zal brengen. Nog volgens de studie beschouwen de vzw’s de financiële bijdrage van de stichtingen in de werkingskosten niet als prioritair, omdat ze al overheidssubsidies krijgen.

Ze hebben eerder ondersteuning nodig om nieuwe initiatieven te financieren.

Zonder stichtingen kunnen de vzw’s bijna geen nieuwe projecten uitwerken.

En hun projecten liggen hen na aan het hart. Want zij vormen de positieve kracht van hun activiteit en concretiseren hun streven om ‘steeds beter te willen doen’.

Alles of niets Deur-aan-deurverkoop De Foundation sloot vorig jaar een partnership met het Franse Ulule, Europese

Ulule werkt volgens het principe ‘alles of niets’. Ofwel behaalt een vzw het bedrag binnen de toegestane termijn

I 30 I

(meestal 30 tot 40 dagen) en worden de fondsen vrijgegeven. Ofwel wordt dat bedrag niet behaald en krijgt het project niets. In ruil voor deelname leveren de beheerders van het project symbolische tegenprestaties: kleine cadeautjes, je naam gegraveerd op een plaatje, enzovoort. Het is dus geen lening die terugbetaald moet worden, maar eerder een soort van gift. De bedragen die de fondsenwervers bepalen, zijn meestal niet hoog. Het gaat maximaal over enkele duizenden euro’s.

‘Wij blijven nadenken over crowdfunding en hoe we dat voor verenigingen zo functioneel mogelijk kunnen inpassen in ons mecenaatbeleid’, zegt Anne-France Simon. ‘Wijzelf doen waardevolle ervaring op. Daardoor zijn wij een van de voorlopers van deze opmerkelijke tool. Volgens mij maakt crowdfunding deel uit van een evolutie naar mecenaat 2.0.’

l Alternatieve financiering l

Anne-France Simon, BNP Paribas Fortis Foundation: ‘Crowdfunding kun je vergelijken met deur-aan-deurverkoop.’

BUITENKOMEN MET EEN POSITIEF PROJECT Voor hun groentebakkenproject maakte het Kortrijkse Centrum Jongeren en Gezinsbegeleiding (CJGB) gebruik van crowdfunding. ‘Ons project schenkt houten bakken, plantgoed en potaarde aan de gezinnen en jongeren die wij begeleiden’, legt Marjan Detavernier van het CJGB uit. ‘Ze leren er groenten kweken, en dat is een zinvolle tijdsbesteding. Het leert hen over gezonde voeding en het is budgetvriendelijk. Bovendien is het een activiteit die ouders en kinderen samen kunnen doen.’

Bij de projectlancering in 2013 klopte het Kortrijkse centrum aan bij hun bank voor sponsoring. ‘BNP Paribas Fortis schonk ons toen 2.000 euro’, vertelt Marjan Detavernier. Het groentebakkenproject bleek een succes. ‘Dus wilden we het dit jaar voortzetten, met duurzamer materiaal. Daarvoor hadden we extra geld nodig.’

Op een infodag rond crowdfunding in Brussel leerde het CJGB het crowdfundingplatform Ulule kennen. ‘Zeker voor kleinere projecten is crowdfunding bijzonder interessant. Je moet wel 80 procent van je doel halen, anders moet je het geld terugstorten. Dat risico wilden we niet lopen. Daarom tekenden we in voor 1.000 euro, zegt Marjan Detavernier.

Ondertussen verzamelde het project al 1.400 euro. Maar dat financieel succes is niet de enige reden voor tevredenheid. ‘Dankzij Ulule boorden we een ander publiek aan. Je naambekendheid wordt groter. Terwijl onze sector van de bijzondere jeugdzorg vaak negatief in de pers belandt, kom je nu buiten met een positief, ecologisch en zinvol project.’

En de toekomst? ‘Misschien maken we volgend jaar nog eens van crowdfunding gebruik voor een project rond afvalverwerking. Maar je mag ook niet constant fondsen gaan werven. Dan raakt je doelgroep je snel beu.’

I 31 I

NIET IEDEREEN BESEFT HOEVEEL TIJD EN ENERGIE JE AAN EEN CROWDFUNDINGPROJECT MOET BESTEDEN. Anne-France Simon, BNP Paribas Fortis Foundation

l Gedeelde visie l

De crowd: slimmer dan de bank?

Neen, de crowd heeft zeker niet altijd gelijk. Maar ze slaagt er wél heel goed in om de slaagkans van innovatieve ideeën te beoordelen. Dat zegt econoom Koen Schoors (UGent) in een gesprek met Peter De Keyzer, hoofdeconoom van BNP Paribas Fortis.

Is crowdfunding een recent fenomeen?

Koen Schoors: ‘Het idee is zeker niet nieuw, want eigenlijk is de aandelenmarkt ook een vorm van crowdfunding. Het is weliswaar een sterk gereguleerde vorm, maar de aandelenmarkt probeert ook om bij een heel groot publiek financiële middelen te verzamelen. Dankzij de nieuwe technologie zijn de transactiekosten voor het omzetten van spaargeld naar investeringskapitaal nu wel ongezien laag.

Daardoor wordt het veel makkelijker om de liquide middelen van kleine particulieren te verzamelen rond grote investeringsprojecten.’

Verklaart alleen de nieuwe technologie de populariteit van crowdfunding?

Heeft het toch ook niet te maken met een maatschappelijke evolutie waarbij ‘sharing’ veel belangrijker geworden is?

Koen Schoors: ‘Crowdfunding is zeker gekoppeld aan nieuwe normen en waarden. Terwijl het oude bankensysteem en de financiële markten vooral focussen op rendement, is crowdfunding veel meer gebaseerd op giften en de creatie van een groepsgevoel. Je ziet dat mensen er klaar voor zijn om minder de nadruk te leggen op directe financiële return.

Ze schenken veel meer aandacht aan het maatschappelijke belang van een in-

vestering. Dat is ook niet zo vreemd.

Mensen voelen langs alle kanten bedreigingen op zich afkomen – een financiële crisis, de opwarming van de aarde, het vluchtelingenprobleem in Afrika – en daar kun je mee omgaan door beschutting te zoeken in een grotere groep. Er is duidelijk iets aan het verschuiven en crowdfunding haakt daar helemaal op in.’

Vormt crowdfunding een bedreiging voor de banken? Of zijn ze net heel complementair?

Koen Schoors: ‘Ik denk dat beide naast elkaar zullen blijven bestaan, net zoals de banken en de financiële markten elkaar goed aanvullen. Zeker het soort van crowdfunding dat draait rond giften aan projecten waarin mensen heel sterk geloven en waarmee ze waarden delen, is volledig complementair met de activiteiten van een bank. Crowdfunding

komt natuurlijk wel helemaal in het vaarwater van banken, wanneer leningen worden toegekend aan projecten of wanneer aandelen worden verhandeld van ondernemingen. Daarin schuilt wel een bedreiging voor de banken.’

En hoe moeten banken met die bedreiging omgaan?

Koen Schoors: ‘Als ik een bank zou runnen, dan zou ik daar op inspelen door crowdfunding zelf te organiseren. Banken beschikken al over het gedroomde netwerk. Waarom zou een bank geen crowdfunding organiseren bij de eigen klanten als een sociaal project met een grote maatschappelijke meerwaarde bij haar aanklopt? Zo weten de klanten precies wat er met hun geld gebeurt, het wordt verzameld op de rekening van de bank en valt onder de depositobescherming.

Op die manier kan een bank de voordelen van de technologie gebruiken in haar ei-

MENSEN ZIJN ER KLAAR VOOR OM MINDER DE NADRUK TE LEGGEN OP DIRECTE FINANCIËLE RETURN. Koen Schoors, UGent

I 32 I

Koen Schoors: ‘Dat niet, want vergeet niet dat Lernout & Hauspie ook omhoog is gestuwd door het enthousiasme van een hele grote groep mensen. Maar the crowd heeft gemiddeld wel vaker gelijk dan het individu. Daardoor kan ze nieuwe initiatieven beter beoordelen dan het individu of zelfs een bank. Niemand kan met zekerheid zeggen of een idee zal slagen wanneer het helemaal nieuw is.

Maar als je een grote groep mensen een oordeel laat vellen, beschik je wel over veel meer informatie en veel meer inzichten. Als je die allemaal samen legt, kom je gemiddeld gesproken tot een beter oordeel dan wanneer één persoon of één instantie vanuit een eigen invalshoek een oordeel velt.’

Peter De Keyzer en Koen Schoors: ‘The crowd heeft gemiddeld wel vaker gelijk dan het individu.’

gen systeem, zonder al de bijhorende risico’s.’

Zijn kleine spaarders wel in staat om het risico van sommige crowdfundingprojecten goed in te schatten? Het lijkt soms alsof bij de aankoop van een aandeel op financiële markten alle risico’s onder de loep worden genomen, terwijl die bij crowdfunding amper enige aandacht krijgen.

Koen Schoors: ‘Daarin schuilt de grootste bedreiging voor crowdfunding. Nu is dat nog helemaal gebaseerd op een golf van enthousiasme, maar uiteraard zullen

er dingen mislopen en zullen mensen ontgoocheld raken. De vraag is vooral of de crowdfundingplatformen de projecten op net dezelfde manier zullen opvolgen als de banken. Want een bank voert niet alleen op voorhand een selectie uit, als ze een lening heeft toegekend blijft ze een onderneming in de gaten houden en zal ze ingrijpen als dat nodig is. Bij crowdfunding zie ik dat nog niet gebeuren.’

Crowdfunding draait helemaal rond the wisdom of the crowd. Maar heeft the crowd altijd gelijk?

I 33 I

Zijn alternatieve financieringsvormen zoals crowdfunding maar ook businessangels of durfkapitalisten voldoende vertegenwoordigd in ons land?

Koen Schoors: ‘In Europa is dat zeker niet het geval. Bij ons is de traditionele bank toch nog vaak de eerste echte financier van een onderneming. Jonge bedrijven verzamelen eerst de spaarcenten van hun vrienden en familie en kloppen in tweede instantie bij een bank aan. Gelukkig verandert dat langzaamaan.

Er ontstaat in ons land een ecosysteem van ondernemers en durfkapitalisten die op zoek zijn naar lokale projecten om te ondersteunen. Zo ontstaat er een gezonde concurrentie van verschillende financiers, wat een belangrijke motor kan zijn voor onze economie.’

Een natuurlijke affiniteit

MEER EN MEER MENSEN ZIJN BEREID EEN DEEL VAN HUN SPAARGELD TE BESTEDEN AAN PROJECTEN MET EEN POSITIEVE IMPACT OP DE MAATSCHAPPIJ.

Sociale ondernemingen zijn een vernieuwende vorm van ondernemen die steeds meer aan belang winnen. Zulke ondernemingen zijn actief in een brede waaier van sectoren zoals milieu, duurzame voedingsmiddelen, mobiliteit, armoede, vergrijzing. Ze slagen erin rendabiliteit en positieve maatschappelijke impact met elkaar te verzoenen. Ze creëren hybride businessmodellen, zonder overheidssubsidies. Want financiële rendabiliteit is voor hen niet de belangrijkste maatstaf voor succes.

Sociale ondernemingen willen niet de concurrentie aangaan met de overheid of vzw’s, maar willen eerder samenwerken. Ze bieden nieuwe en complementaire mogelijkheden. Dat is des te waardevoller omdat noch de overheid, noch het verenigingsleven over de middelen beschikt om het hoofd te bieden aan de ontelbare uitdagingen waar onze ondernemingen voor staan. Om hun activiteiten duurzaam te maken, hebben deze ietwat bijzondere ondernemingen nood aan zichtbaarheid en nieuwe financieringskanalen.

Oksigen, een ecosysteem dat zich sinds zeven jaar wijdt aan sociaal ondernemerschap, beschikte al over een investeringsfonds met ‘sociale impact’, het SI2 Fund. Daarin stortten particulieren 15 miljoen euro. Maar er ontbrak een schakel in de ketting. We kregen vragen van ondernemingen die zich via crowdfunding wilden financieren. En aanvragen van particulieren die wilden bijdragen aan de ontbolstering van die nieuwe sector, maar geen honderdduizenden euro’s hebben. Meer en meer individuen en gezinnen zijn bereid een deel van hun spaarcenten te besteden aan projecten met een positieve impact op de maatschappij.

Maar voor de sector bestond nog geen enkel specifiek platform.

Daarom lanceerden wij op 4 mei OksigenCrowd, een crowdfundingplatform uitsluitend voor projecten van sociale ondernemingen. Voor hen is crowdfunding een logische oplossing, gezien de natuurlijke affiniteit die ze delen: het betrekken van de lokale gemeenschappen. Het platform wordt mee gefinancierd door de Europese Unie en is tot augustus gratis voor ondernemingen en particulieren. Het gaat over giften die een symbolische tegenwaarde kunnen hebben, een zogenoemd rewardbased systeem. Vijf Belgische sociale ondernemingen hebben op OksigenCrowd al een campagne gelanceerd, met een totale ambitie van 80.000 euro. Dankzij het platform kunnen de sociale ondernemingen ook goedkoop nieuwe producten en diensten uittesten, zichtbaarheid en dus klanten verwerven en tegelijk hun marketing verbeteren. Want de sleutel tot succes bij crowdfunding zit in het vermogen om de eigen netwerken te mobiliseren.

Voor mij is dat een zuivere win-win: zowel voor de maatschappij in haar geheel, als voor de ondernemingen én voor de bevolking. Want haar geld wordt aan nuttige doelen besteed. || Loïc van Cutsem, Algemeen directeur van Oksigen Lab

Welke mogelijkheden biedt crowdfunding?

Wat zijn de voordelen van crowdfunding voor jonge bedrijven?

Chat met José Zurstrassen, voorzitter MyMicroInvest

Stel uw vraag over crowdfunding aan José Zurstrassen, voorzitter MyMicroInvest op 3 juli 2015 om 12u online via www.tijd.be/BNK of volg ons via twitter @BNK_Bank

IN EEN WERELD IN VERANDERING,

HEBBEN BEDRIJVEN NOOD AAN ALLE MOGELIJKE ONDERSTEUNING.

UW LANGETERMIJNSTRATEGIE Als internationale onderneming heeft u behoefte aan een breed financieringsmodel.

Onze relatiebeerders zijn hiervoor dﾃｩ gesprekspartners.

VERSNELDE GROEI

UW EIGEN VESTIGING

V.U.: W. Torfs, BNP Paribas Fortis NV, Warandeberg 3, 1000 Brussel, RPR Brussel, BTW BE 0403.199.702. FSMA nr. 25.879A.

ERVARING GEZOCHT

UW PRODUCT UW IDEE Klankbord nodig?

We staan u bij met een netwerk van 150 startercoaches en 9 Innovation Hubs.

Het is er.

U wilt dringend uw organisatie uitbouwen.

Co.Station biedt u co-working ruimtes met coaching.

DE KRACHT VAN DE CROWD Op zoek naar financiﾃｫle steun?

MyMicroInvest kan u helpen via crowdfunding.

Risicokapitaal nodig en meteen extra ervaring binnenhalen?

Private equity is de oplossing.

Vastgoedleningen, investeringskredieten of leasing, uw relatiebeheerder adviseert u bij het realiseren van uw plannen.

Bent u klaar voor een versnelde groei of zoekt u groei buiten Belgiﾃｫ?

Onze specialisten verlenen u toegang tot ons internationale netwerk.

KATALYSATOR ZIJN VOOR INNOVATIE EN IDEEﾃ起 HELPEN MOGELIJK MAKEN, DAT IS WAAR BNP PARIBAS FORTIS VOOR STAAT. bnpparibasfortis.com/nl/onze-innovaties

De bank voor een wereld in verandering