THINK MICE listopad 2022

Listopad 2022 Nr 11 (71) Cena: 23 zł (w tym 8% VAT) ISSN 2543-4497

THINK MICE W W W. T H I N K M I C E . P L

MAROKO – PRZYGODA, KTÓRA POBUDZA ZMYSŁY Wschód słońca nad Saharą, podróż wzdłuż gór Atlas czy zakupy na tętniącym kolorami i zapachami placu Dżami al-Fana w Marrakeszu. To podstawowe punkty zwiedzania Maroka. Co jeszcze warto przeżyć w tym kraju?

THINK EVENT ŚWIATOWY KONGRES ICCA W KRAKOWIE

SYLWETKA ANASTAZJA SZERKUS: CONQUEROR ZNACZY ZDOBYWCA MAGAZYN BRANŻY SPOTKAŃ

THINK VENUE WYSOKIE KOSZTY ZJADAJĄ ZYSKI

OD REDAKCJI

TOGETHER WE CAN Tytuł listopadowego „wstępniaka” nie mógłby chyba brzmieć inaczej…

Mimo wszystko udało się! Dość po-

Oto bowiem kilka dni temu, w Krakowie zakończył się 61. kongres sto-

wiedzieć, że Polska i Kraków zaprezen-

warzyszenia ICCA (International Congress and Convention Association),

towały się z najlepszej możliwej strony,

któremu przyświecało właśnie takie hasło. To bez wątpienia jedno z naj-

zyskując jeszcze większą rozpoznawal-

ważniejszych wydarzeń światowego przemysłu spotkań, które gościło

ność. Pokazaliśmy, że nad Wisłą bez pro-

w Polsce po raz pierwszy w swojej długiej historii. Już pozyskanie cieszą-

blemu da się przygotować nawet

cej się tak wielką renomą imprezy to powód do dumy. Szczególnie że

najbardziej prestiżowe imprezy. Ma to

stolica Małopolski w wyścigu o zdobycie tytułu miasta-gospodarza kon-

ogromne znaczenie zwłaszcza teraz,

gresu pokonała wielu mocnych konkurentów, w tym – na ostatniej pro-

w świetle wspomnianej już wojny

stej – takie destynacje jak Ateny i Bangkok.

za naszą wschodnią granicą, która

Nie byłoby to możliwe, gdyby nie ogromne zaangażowanie i współpra-

spowodowała anulację wielu

ca reprezentantów różnych gałęzi branży MICE – nie tylko w Krakowie,

ważnych wydarzeń, głównie tych

ale praktycznie w całym kraju. Po raz kolejny okazało się, że niekoniecz-

międzynarodowych. – Nie będę

nie konkurencja, ale kooperacja i koopetycja są kluczem do zwycięstwa.

ukrywał, że w tym kontekście

Przedstawiciele polskiego przemysłu spotkań doskonale zdali sobie spra-

bardzo zależało nam na tym, aby

wę, że walcząc o tak ważną imprezę są w jednej drużynie i grają do jed-

ten kongres się odbył. Właśnie

nej bramki (porównanie chyba dość adekwatne, ze względu na zbliżający

teraz i właśnie tutaj. Po to żeby

się wielkimi krokami mundial). Zjednoczyli się, zbudowali i zaprezento-

pokazać, że jesteśmy miastem,

wali fantastyczną ofertę. Taką, która okazała się najlepsza.

które funkcjonuje w sposób nor-

To cieszy. Jeszcze większą dumą napawa jednak fakt, że 61. kongres

malny i jest gotowe przyjmować

ICCA w Krakowie nie był tylko piękny w zapowiedziach i prezentacjach,

turystów. Tak jak do tej pory – mó-

ale rzeczywiście zakończył się wielkim sukcesem (więcej na temat tego

wił podczas ceremonii otwarcia

wydarzenia piszemy w dziale THINK EVENT – przyp. red.). Podkreślali

prezydent Krakowa Jacek Maj-

to zarówno przedstawiciele władz stowarzyszenia ICCA, jak i sami

chrowski.

uczestnicy. A warto przy tym wspomnieć, że ich oczekiwania były na-

Nie sposób się z nim nie zgodzić. Kongres ICCA był oczywiście zna-

prawdę wysokie. Chociażby dlatego, że było to pierwsze w pełni stacjo-

czącą inwestycją i wiązał się z niemałym wysiłkiem organizacyjnym, ale

narne spotkanie od trzech lat, czyli po przerwie wymuszonej przez

dał wielką szansę na szybszą odbudowę i dalszy prężny rozwój branży

pandemię. Polsce nie sprzyjały też inne okoliczności, dające uzasadnione

spotkań w Polsce. Szansę, którą trzeba teraz „tylko” dobrze wykorzystać.

obawy o frekwencję. Przede wszystkim mowa o wojnie w Ukrainie, ale

Ale o to możemy być chyba spokojni, w końcu… Together We Can!

też trudnej sytuacji ekonomicznej wielu przedsiębiorców, ich problemach z personelem czy rosnących kosztach podróży.

Michał Kalarus

3 THINK MICE

THINK MICE BiznesHub PGE Narodowy Al. Ks. J. Poniatowskiego 1 03-901 Warszawa tel. +48 690 12 12 69

07

OKŁADKA: Maroko – Meczet Koutoubia w Marrakeszu REDAKTOR NACZELNY Michał Kalarus michal.kalarus@thinkmice.pl

Fot.: THINK MICE

redakcja@thinkmice.pl www.thinkmice.pl www.facebook.com/thinkmice/

10

Fot.: Materiały prasowe

DZIAŁ PRENUMERATY prenumerata@thinkmice.pl

24

PARTNER MERYTORYCZNY (DZIAŁ PRAWNY)

THINK MICE

PRAWO 28 Szkolenia a prawo autorskie

SEKCJA BLOGERSKA 31 10 sposobów na wykorzystanie eventów w działaniach marketingowych na Facebooku. Część II 32 Kongres ICCA w Krakowie – spełnione marzenie

Fot.: AdobeStock

ZASIĘG: ogólnopolski CYKL WYDAWNICZY: miesięcznik

4

SYLWETKA 24 Anastazja Szerkus: Conqueror znaczy zdobywca

RAPORT 30 Europa nie docenia bleisure?

©COPYRIGHT BY MICE & MORE MEDIA GROUP

Teksty i zdjęcia publikowane w czasopiśmie nie mogą być reprodukowane bez pisemnej zgody Wydawcy.

Wydawca i redakcja nie ponoszą odpowiedzialności za treść reklam i ogłoszeń.

TARGI 09 IMEX America 2022: na taki powrót wszyscy czekali

THINK VENUE 17 Wysokie koszty zjadają zyski 20 Rynek hotelarski potrzebuje nowych przepisów prawnych 22 Zaskocz ich, czyli niestandardowe miejsca na organizację spotkań biznesowych

DZIAŁ REKLAMY reklama@thinkmice.pl

DRUKARNIA TAURUS

NEWS 06 IGHP zacieśnia współpracę z Hotelstars Union i wprowadza program dobrych praktyk 06 Powraca Meet the Bidder w wersji Grand Edition 07 Katowice gościły konferencję PRECOP 27 08 Szkolenie dla pilotów incentive 08 ITB Asia: sukces po pandemii

THINK DESTINATION 14 Issam Kazim: Chcemy być numerem jeden 15 Maroko – przygoda, która pobudza zmysły

PROJECT MANAGER Anna Łukasik think@thinkmice.pl

KOREKTA Joanna Iwanek

09

THINK EVENT 10 Światowy kongres ICCA w Krakowie 12 Azymut – zrównoważony rozwój...

ZESPÓŁ Ksenia Bednarek, Iwona Borowska Roman Borowski, Agnieszka Jurewicz, Maciej Kompała, Monika Kowalska, Irena Krzyżewska, Ewa Kubaczyk, Katarzyna Rogowska

DZIAŁ GRAFICZNY studio@thinkmice.pl

Fot.: Materiały prasowe

MICE & MORE MEDIA GROUP

Fot.: Materiały prasowe

THINK MICE

30

MICE W OBIEKTYWIE 33 Relacje fotograficzne z wydarzeń branżowych

NEWS

Fot.: Materiały prasowe

KATOWICE gościły konferencję PRECOP 27

W dniach 18-19 października br. w Międzynarodowym Centrum Kongresowym w Katowicach odbywała się konferencja PRECOP 27, organizowana przez United Nations Global Compact Network Poland oraz Grupę PTWP. Wydarzenie zgromadziło ponad 1,2 tys. uczestników, ponad 2,5 tys. osób śledziło towarzyszącą mu transmisję online.

PRECOP 27 to dwudniowa impreza pełna paneli, rozmów i spotkań zorganizowanych z udziałem ponad stu prelegentów, na której nie zabrakło reprezentacji biznesu, nauki, instytucji, przedstawicieli rządu i organizacji pozarządowych oraz polityków unijnych. Wszystko po to, aby w toku dialogu, wypracować wspólne stanowisko różnych środowisk wobec najważniejszych tematów omawianych podczas światowego Szczytu Klimatycznego, który w listopadzie br. odbywa się w Szarm el-Szejk w Egipcie (UN Climate Change Conference 2022 – COP27).

Agenda spotkania objęła łącznie 21 sesji, które dotyczyły takich zagadnień, jak

m.in. zielone budownictwo, zrównoważony transport, edukacja klimatyczna, zrównoważona moda, ESG, technologie dla klimatu, miasta dla klimatu, zasoby wodne i retencja.

– Wyzwania, przed którymi stajemy dzisiaj jako organizacja międzynarodowa, są ogromne: pandemia COVID-19, konflikty zbrojne i katastrofy klimatyczne. Szczególnie w tej ostatniej kwestii potrzebny jest przełom, bo to właśnie kryzys klimatyczny zmusza nas do coraz poważniejszego kwestionowania statusu quo, do poszukiwania zmian systemowych, do dostrzeżenia zależności, jakie zachodzą między kryzysem a pojawiającymi się możliwościami. Ale wymaga to od nas również porozumienia na wszystkich szczeblach władzy – od poziomu globalnego po lokalny, a także współpracy z szeroką siecią partnerów, również z tymi z sektora prywatnego – powiedziała Maimunah Mohd Sharif, dyrektor wykonawcza Programu Narodów Zjednoczonych ds. Osiedli Ludzkich (UN-Habitat). IK

7 THINK MICE

THINK EVENT

Światowy kongres ICCA w Krakowie Ponad 900 osób z 80 krajów świata przyjechało do Krakowa, aby wziąć udział w 61. kongresie stowarzyszenia ICCA (International Congress and Convention Association). Impreza, uważana za jedną z najważniejszych w branży spotkań, odbywała się w dniach 6-9 listopada. Po raz pierwszy w Polsce. gólnie jeśli będziemy mówić jednym głosem, zwracając uwagę na uniwersalne wartości – powiedziała Marta Gomes, nowa prezydent ICCA (wybrana na to stanowisko podczas kongresu w Krakowie).

Program merytoryczny składał się zarówno z wystąpień kluczowych mówców podczas sesji głównych (tzw. keynote speech), jak również z szeregu innych, odbywających się równolegle wykładów, prelekcji i warsztatów, w tym spotkań utrzymanych w formule „out of the box”. Zdecydowaną większość z nich przygotowano w Centrum Kongresowym ICE Kraków, chociaż nie zabrakło też wizyty m.in. w krakowskim Muzeum Lotnictwa Polskiego czy Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha. – Chcieliśmy, aby nasz tegoroczny program jeszcze mocniej angażował uczestników, aby stali się integralną częścią kongresu. To wydarzenie tworzone przez naszych członków, dla naszych członków – tłumaczył Senthil Gopinath, CEO stowarzyszenia ICCA.

Temat przewodni tegorocznego kongresu brzmiał „Together We Can”. Było to oczywistym nawiązaniem do odbudowy przemysłu spotkań po pandemii oraz konieczności dostosowania się do warunków tzw. nowej normalności, która nas otacza.

TRZY FILARY

10 THINK MICE

Organizatorzy zaproponowali trzy główne obszary tematyczne, którym przypisano poszczególne dni obrad. To DEI (diversity, equity, inclusion, czyli różnorodność, równość i włączanie), sustainability (zrównoważony rozwój) oraz legacy (dziedzictwo). – Jako ICCA chcemy budować przyszłość branży, która będzie opierać się właśnie na tych filarach. Dlatego stanowiły one fundament naszego kongresu. Po kilku trudnych latach wydarzenia MICE nareszcie wracają, z pełną mocą. Mimo wszystko cały czas musimy mieć na uwadze wyzwania, które przed nami stoją. Możemy im sprostać, szcze-

Poza częścią merytoryczną organizatorzy zaproponowali cały szereg wydarzeń networkingowych. Oprócz lunchów i mniej formalnych spotkań w ICE Kraków, każdego wieczoru delegaci mieli okazję wziąć udział w dużym evencie.

Pierwszego dnia było to uroczyste powitanie (welcome reception) w Teatrze im. Juliusza Słowackiego, drugiego gala dinner w Starej Zajezdni Kraków by DeSilva, a trzeciego „ICCA I amsterdam challenge night” (sponsorowana przez Amsterdam Convention Bureau) w Tauron Arenie. Miało to tym większe znaczenie, że krakowski kongres ICCA, był pierwszym w całości stacjonarnym wydarzeniem tego typu od trzech lat (czyli od kongresu w Houston w 2019 r.).

Ostatnie dwa spotkania, ze względu na pandemię, odbywały się w formule hybrydowej – w okrojonej formie gościły w głównej destynacji przyjmującej (najpierw w Taichung na Tajwanie, a potem w Cartagena de Indias w Kolumbii), a oprócz tego w kilku innych miastach (tzw. hubach) na całym świecie oraz w przestrzeni online. – Dziękuję wszystkim członkom lokalnego komitetu organizacyjnego, którzy sprawili, że tym razem mogliśmy się spotkać w historycznym Krakowie. Wreszcie w pełnym składzie, na żywo, twarzą w twarz, jak dawniej. Nasz wspólny wysiłek i praca sprawiły, że w imprezie wzięło udział ponad 900 delegatów z 80 krajów. Nie ukrywam, że frekwencja przerosła nasze oczekiwania – mówił James Reed, ustępujący prezydent ICCA.

NARZĘDZIE PROMOCJI Możliwość zorganizowania eventu tej rangi w Krakowie miała ogromne znaczenie wizerunkowe i promocyjne. Stanowiła świetną okazję pozwalającą efek-

Fot.: THINK MICE/Michał Kalarus

TWARZĄ W TWARZ

tywnie wyróżnić się na tle konkurencji. Nie tylko Krakowowi, ale praktycznie całej Polsce – jako destynacji, która ze względu na nowoczesną infrastrukturę oraz know-how, jest gotowa na przyjęcie nawet największych i najbardziej spektakularnych imprez. – Branża kongresowa i targowa najmocniej odczuły skutki wywołanego przez pandemię globalnego kryzysu w turystyce. O ile turystyka krajowa i indywidualna relatywnie szybko odrabia straty, zdecydowanie trudniej jest walczyć o klientów biznesowych. Dlatego jesteśmy szczególnie dumni z faktu, że to właśnie Kraków stał się miastem-gospodarzem 61. kongresu ICCA. To idealny moment, aby zaprezentować silny i nowoczesny rynek MICE w Polsce. Mamy wszystko co potrzebne do organizacji międzynarodowych wydarzeń: nowoczesną bazę hotelową, obiekty konferencyjne i wystawiennicze, coraz lepszą infrastrukturę komunikacyjną oraz prezentujące najwyższy, światowy poziom firmy, specjalizujące się w profesjonalnej obsłudze spotkań – powiedział Andrzej Gut-Mostowy, wiceminister sportu i turystyki.

Promocją Polski przed, w trakcie, ale także po kongresie zajęła się Polska Organizacja Turystyczna (POT) wraz z Poland Convention Bureau POT oraz lokalnymi biurami convention. Uczestnikom zaproponowano m.in. wyjazdy studyjne do kilku regionów naszego kraju (Warszawa, Gdańsk i Sopot, Katowice i Górny Śląsk), w ramach współpracy z ICCA oraz Krakowem, POT, z ramienia Ministerstwa Sportu i Turystyki, odpowiedzialna była też za przygotowane ceremonii otwarcia oraz wystawy okolicznościowej „Destination Poland”, prezentującej na 30 fotografiach zlokalizowanych w głównym foyer ICE Krakow, zarówno miasta kongresowe, jak i flagowe wydarzenia kulturalne oraz malownicze zakątki polskich regionów.

– Kongres jest jak przemieszczająca się z miejsca na miejsce karawana, która na kilka dni szuka domostwa. Jeżeli to domostwo zaprezentuje się z jak najlepszej strony i zrobi na delegatach wrażenie, na pewno zostanie przez nich zapamiętane – zwrócił uwagę Senthil Gopinath. Działaniom marketingowym sprzyjał fakt, że w tym roku przypada 20. rocznica utworzenia Poland Convention Bureau POT, a zarazem 20-lecie obecności tego biura w ICCA.

ODPOWIEDZIALNE PODEJŚCIE W tym roku podczas kongresu szczególnie dużo uwagi przykładano nie tylko do teoretycznych rozważań na temat szeroko rozumianego zrównoważonego rozwoju i społecznej odpowiedzialności biznesu, ale też do praktycznych działań podejmowanych w tym kierunku. Zależało na tym zarówno polskim partnerom, jak i przedstawicielom ICCA. W czasie imprezy mierzony był ślad węglowy, nie zabrakło też udogodnień, takich jak bezpłatna komunikacja dla delegatów czy stacje do napełniania wody. Dla upamiętnienia spotkania w sąsiadującej z ICE Kraków alei Kongresowej posadzono kolejne drzewo, a w ramach akcji przygotowanej przez Poland Convention Bureau POT („Friendship Postcards for Kraków's Senior Residents”) wolontariusze ze Skandynawii brali udział w warsztacie polskiego rękodzieła. Wypisane przez nich kartki i upominki przekazano pensjonariuszom Domu Pomocy Społecznej. W momencie rejestracji delegaci mogli również wesprzeć polską pomoc humanitarną w Ukrainie. Ostatniego dnia kongresu, tuż przed ceremonią zamknięcia, Brian Allan (Rock Your Business) wraz z polskimi i ukraińskimi

dziećmi dał też krótki koncert przybliżający warsztaty muzyczne „Rock for Ukraine”.

Kongres ICCA to jedno z najważniejszych wydarzeń związanych z przemysłem spotkań na świecie. Każdego roku skupia ok. tysiąca najbardziej doświadczonych specjalistów odpowiadających za organizację międzynarodowych konferencji i kongresów. To m.in. reprezentanci stowarzyszeń, destynacji, obiektów, biur PCO, DMC i firm podwykonawczych. Spotkania rotują między krajami członkowskimi, ich ostatnie edycje gościły m.in. w Kolumbii, na Tajwanie, w Stanach Zjednoczonych czy w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, a przyszłoroczna odbędzie się w Bangkoku – w dniach od 12 do 15 listopada. Starania o organizację kongresu w Polsce były wieloetapowe i rozpoczęły się wiosną 2020 roku.

THINK MICE był oficjalnym i jedynym polskim partnerem medialnym 61. kongresu ICCA. Na miejscu nie zabrakło naszego stoiska, było tam również dystrybuowane międzynarodowe, anglojęzyczne wydanie magazynu. Lokalnym koordynatorem imprezy była firma Symposium Cracoviense. MK

11 THINK MICE

THINK EVENT

Fot.: AdobeStock

AZYMUT – ZRÓWNOWAŻONY ROZWÓJ...

Zrównoważony rozwój turystyki i przemysłu spotkań jest konceptem rozwijanym od co najmniej dwóch dekad, ale temat traktowaliśmy dotąd jak modę. Dzisiaj zaczynamy uświadamiać sobie, jak ważny jest to obszar, a zrównoważone działania w każdej dziedzinie stają się koniecznością. Świadomie wybieramy tę ścieżkę i rozpoczynamy proces transformacji naszego sektora w kierunku bycia bardziej „praktycznym” i „zorientowanym na wpływ”.

Tuż przed wybuchem pandemii COVID-19, podczas Szczytu Klimatycznego ONZ, Zurab Pololikashvili, sekretarz generalny Światowej Organizacji Turystyki (UNWTO) powiedział: „Podczas gdy światowi przywódcy spotykają się na Szczycie Klimatycznym ONZ w Madrycie, aby znaleźć konkretne rozwiązania dla kryzysu klimatycznego, wydanie najnowszego Światowego Barometru Turystyki (World Tourism Barometer) pokazuje rosnącą siłę turystyki, sektora z potencjałem do napędzania programu zrównoważonego rozwoju. Wraz ze wzrostem liczby turystów rosną również możliwości, jakie może przynieść turystyka, a także odpowiedzialność naszego sektora wobec ludzi i planety”. No właśnie... Dyskusję o zrównoważonym rozwoju należałoby toczyć ze świadomością globalnego rozwoju turystyki, który może iść w parze z odpowiedzialnym działaniem. Odpowiedzialność i zrozumienie są tutaj bez wątpienia kluczowymi pojęciami. W końcu zbiorowo odpowiadamy za środowisko, w którym będą funkcjonowały nasze dzieci i wnuki. Każdy z nas ma na nie wpływ.

W ZGODZIE Z MIESZKAŃCAMI

12 THINK MICE

Ideę „zrównoważonego użytkowania” sformułował w XVII wieku Hans Carl von Carlowitz w odniesieniu do lasu i leśnictwa.

Z czasem przełożyliśmy to pojęcie na współczesne potrzeby, by dziś doktryna zrównoważonego rozwoju zapewniała sprawiedliwość społeczną poprzez m.in. ekonomiczną i środowiskową efektywność przedsięwzięć. Krótko mówiąc, jest to wzrost gospodarczy przy równoczesnym zwiększeniu spójności społecznej i podnoszeniu jakości środowiska naturalnego.

Podążanie ścieżką zrównoważonego rozwoju jest łatwiejsze w destynacjach, które już poczyniły pewne kroki w tym kierunku. W Polsce dobrym przykładem jest Kraków i jego „Polityka zrównoważonej turystyki na lata 2021-2028”, przyjęta uchwałą Rady Miasta. Dokument wskazuje, że zrównoważony rozwój nie dotyczy tylko ekologii, ale kładzie nacisk na równowagę w relacjach pomiędzy samorządem gospodarczym sektora turystycznego a interesariuszami tegoż sektora, w tym przede wszystkim mieszkańcami. Dzięki temu w Krakowie, jednym z najpopularniejszych kierunków turystycznych w Europie i destynacji, która mierzyła się ze zjawiskiem overtourismu, coraz mocniej wybrzmiewa głos mieszkańca.

Co ważne, w dokumencie wskazano, że Kraków powinien postawić na turystykę biznesową oraz kulturalną, gdyż będzie to bardziej przyjazne dla miasta, aby rozwijało się w sposób zrównoważony.

Zrównoważony rozwój to więc także kwestia niwelowania dyso-

THINK DESTINATION

MAROKO – przygoda, która pobudza zmysły Wschód słońca nad Saharą, podróż krętymi drogami wzdłuż gór Atlas czy zakupy na tętniącym kolorami i zapachami placu Dżami al-Fana w Marrakeszu. To podstawowe – chociaż wciąż niesamowite i budzące emocje – punkty zwiedzania Maroka. Co jeszcze warto przeżyć w tym kraju? Koniecznie trzeba zobaczyć jak żyją mieszkańcy gór, jak powstają piękne, zdobiące niemal wszystko mozaiki oraz nauczyć się oddychać przez miętę w garbarni w Fez. To na początek…

Maroko to bez wątpienia kraj barwny, z burzliwą historią i niesamowitym klimatem. Jest jednym z najstarszych państw Afryki. Znajduje się pomiędzy Morzem Śródziemnym na północy, górami Atlas na wschodzie, Saharą na południu i Atlantykiem na zachodzie. Takie położenie daje duże możliwości organizacji aktywności dla grup i spędzania wolnego czasu. Dzięki dobrej ofercie, rozbudowanej infrastrukturze oraz bezpośrednim połączeniom lotniczym Maroko stało się ciekawą propozycją dla turystów z Polski – zarówno indywidualnych, jak i biznesowych.

OTWARCIE NA TURYSTYKĘ Historia Maroka sięga czasów starożytnych i jest ściśle związana z podbojem tych ziem. Era wojen i zewnętrznych wpływów zakończyła się dopiero w 1956 roku, gdy proklamowano długo oczekiwaną niepodległość (na tronie zasiadł wtedy Muhammad V). Obecny król – Muhammad VI – wprowadził program modernizacji całego kraju, zakładający m.in. wzrost roli kobiet w życiu publicznym oraz unowocześnienie gospodarki, zwłaszcza infrastruktury drogowej. Co istotne, postawił też na rozwój turystyki.

TRADYCJA I NOWOCZESNOŚĆ Rabat – stolica Maroka – to miejsce specyficzne. Z jednej strony znajdziemy tam barwne targi i niesamowite zabytki, z drugiej to miasto nowoczesne i poukładane, niemal jak spod linijki. Zwiedzanie warto

zacząć od symbolu Rabatu – Wieży Hassana II, która z założenia miała być największym minaretem w świecie islamu i częścią meczetu Hassana. Powstawała w XII w., jednak po śmierci ówczesnego władcy zaniechano dalszych prac. Nieukończona budowla przetrwała aż do 1755 roku, kiedy to na skutek trzęsienia ziemi zawaliła się jej znacząca część. Do dziś zachowały się tylko podstawy kolumn, które zdobią ogromny plac, oraz górujący nad nimi fragment wieży. Naprzeciw znajduje się Mauzoleum Muhammeda V. Niespotykanego klimatu tego miejsca dodają ogromne, łopoczące flagi Maroka umieszczone dookoła placu. Ale flagi w Rabacie są niemal wszędzie – wzdłuż dróg, na skrzyżowaniach, na latarniach.

Kolejnym charakterystycznym punktem stolicy jest Kazba Al Udaja – twierdza obronna z XI w., która m.in. miała chronić miasto przed najazdem piratów. Dziś to – ukryte za murami i pięknie zdobioną bramą – miasteczko, które z roku na rok zamieszkuje coraz więcej artystów. Na turystach wrażenie robią też znajdujące się przy wejściu do Kazby Ogrody Andaluzyjskie. Ciekawostką tego miejsca jest poza tym piekarnia spółdzielcza, w której mieszkańcy pieką własny chleb.

Wszystkie te zabytki podkreślają charakter Rabatu. Mimo wszystko stolica, wraz z przylegającym do niej miastem Sale, to aglomeracja nowoczesna. Powstaje tam m.in. szklana wieża Banku Afryki, nazwana oficjalnie Muhammed VI Tower. Docelowo ma to być największa budowla na całym kontynencie. Na 55 piętrach znajdzie się luksusowy

15 THINK MICE

hotel, apartamenty, wysokiej klasy biura oraz taras widokowy. Tuż obok zlokalizowany jest Grand Théâtre de Rabat. To centrum sztuk scenicznych, zaprojektowane przez słynną architektkę Zahę Hadid.

Teatr ma powierzchnię 27 tys. mkw. i składa się z amfiteatru mogącego pomieścić do 7 tys. osób, teatru wewnętrznego z 1,8 tys. miejsc oraz sal prób i restauracji. Kompleks powstał w ramach szerszego projektu króla Mohammeda VI, którego celem jest promowanie rozwoju kultury i sztuki. Od lat nad brzegiem rzeki Wadi Bu Rakrak powstaje też nowoczesna dzielnica z zapleczem mieszkaniowym, biurowym i kulturalno-rozrywkowym.

BARWY, SMAKI, GWAR

16 THINK MICE

Poza Rabatem, warto udać się do miejsc, które swoją barwnością i gwarnością przywołają skojarzenia bardziej typowe dla Maroka. Jednym z nich jest z pewnością znajdujący się u stóp Atlasu Średniego Fez. To miasto królewskie, które zaskakuje wielobarwnością, ale też panującym tam gwarem. Fez znany jest przede wszystkim z wyrobów rzemieślniczych. W wąskich uliczkach lokalnego suku możemy zajrzeć do malutkich warsztatów, w których do dziś wszelkiego rodzaju wyroby powstają ręcznie. Warte odwiedzenia są garbarnie, na czele ze słynną Chouwarą. W zakładzie wykorzystuje się naturalne substancje – zarówno do oczyszczania skór (m.in. gołębie odchody), jak i do ich barwienia (szafran, indygo, kurkuma i płatki maków). Cały plac wypełniony jest baliami, w których najpierw zmiękczane, a następnie farbowane są skóry, które suszą się na powietrzu. To właśnie tam wykonywane są wszelkiego rodzaju kurtki, torebki, buty czy portfele.

Ale garbarnia to tylko jeden z przykładów ciężkiej, misternej pracy.

Wszakże Maroko słynie też z ceramiki. Powstają tam piękne naczynia, jak chociażby używane powszechnie tadżiny, misy, talerze, patery, kubki oraz mozaiki. W sklepie i galerii Art D’Argile w Fez możemy poznać tajniki ich produkcji, jak również to w jaki sposób tworzy się wszelkiego rodzaju stoliki czy fontanny. Wszystkie one składają się z malutkich, kolorowych płytek wykuwanych ręcznie przez wykwalifikowanych rzemieślników. Następnie są misternie układane w pożądany wzór i spajane w jedną całość. Tego typu płytki są też elementami zdobień ścian marokańskich budynków. Można się o tym przekonać wędrując niepozornymi, krętymi uliczkami Fezu czy Marrakeszu, z których wchodzimy wprost do niesamowitego świata pięknych riadów. Czym jest riad? To dom praktycznie bez okien na ulicę, ale za to z zaskakującym, osłoniętym ścianami atrium. W takim atrium często znajduje się ogród lub fontanna. Dziś – co istotne dla organizatorów

MICE – riady często przekształca się w luksusowe hotele czy restauracje. Są wypełnione smakami i zapachami tadżinów, a także przepysznych dań z kaszą kuskus, którym towarzyszy cała masa przystawek. Mówiąc o kulinariach, na uwagę zasługuje też m.in. pastila z Fez, czyli marokańskie ciasto z kurczakiem, posypane cukrem pudrem i cynamonem.

Takie niezwykłe połączenie smaków, zapachów, ale także ulicznego gwaru z pewnością może posłużyć jako opis placu Dżami al-Fana w Marrakeszu (wpisanego na listę światowego dziedzictwa UNESCO).

To serce miasta, tętniące życiem szczególnie po zmroku. Można tam zobaczyć zaklinaczy węży, tancerzy, czy kobiety przyozdabiające dłonie turystek tatuażami z henny. Wszystko jest intensywne, głośne i niezwykle barwne.

AKTYWNE I ZASKAKUJĄCE Ale wielkie, tętniące życiem miasta, to tylko jedna strona marokańskiej rzeczywistości. Bez wątpienia jedną z największych atrakcji tego kraju jest Sahara. Nie można przecież ominąć zachodu słońca na pustyni. Łatwo dostać się na nią m.in. z miasteczka Merzouga – najpierw samochodami z napędem 4x4, a następnie karawaną, na wielbłądach.

To jedna z ulubionych aktywności wykorzystywanych przez organizatorów imprez MICE. Warto uzupełnić ją o zapadający w pamięć nocleg na pustyni. Służą temu bardzo dobrze wyposażone namioty, w których znajduje się nie tylko pełnowymiarowe łóżko, toaleta i prysznic, ale także klimatyzacja. Gościom takiego luksusowego obozowiska serwowana jest klasyczna marokańska kolacja, przy płonącym ognisku dobrze też obejrzeć koncert Berberów grających na bębnach.

Doskonałym pomysłem na plenerowy event będzie również lot balonem w okolicach Marrakeszu. To niesamowite doświadczenie, połączone z oglądaniem wschodu słońca, pełne emocji i wrażeń. Tradycyjny lot balonem trwa około godziny. W koszu może zmieścić się od kilkunastu do nawet 28 osób. Po każdym locie turystom wręczane są pamiątkowe certyfikaty, a na ziemi czeka na nich tradycyjne marokańskie śniadanie.

Na jakie atrakcje warto się jeszcze skusić będąc w Maroku? Jedną z nich jest wizyta w hammanie, czyli publicznej marokańskiej łaźni.

Są one przeznaczone zarówno dla mężczyzn, jak i dla kobiet (oczywiście w osobnych pomieszczeniach). W hammamie można poddać się zabiegom dogłębnego oczyszczania ciała i odprężyć się po aktywnym poznawaniu pełnego pięknych miejsc Maroka.

Agnieszka Jurewicz

THINK VENUE

WYSOKIE KOSZTY ZJADAJĄ ZYSKI GDYBY WZIĄĆ POD UWAGĘ TYLKO ŚREDNIE STAWKI ZA POKÓJ I WSKAŹNIKI OBŁOŻENIA, W BRANŻY HOTELARSKIEJ DZIEJE SIĘ DOBRZE. NIESTETY NIE WYMAŻĄ ONE MASY PROBLEMÓW, KTÓRE BARDZO NEGATYWNIE WPŁYWAJĄ NA PROWADZONĄ PRZEZ HOTELARZY DZIAŁALNOŚĆ. WŚRÓD NICH NA PIERWSZY PLAN WYSUWAJĄ SIĘ LAWINOWO ROSNĄCE KOSZTY PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI I WYNIKAJĄCA Z NICH NIEPEWNOŚĆ JUTRA. DLA KLIENTÓW OZNACZA TO JEDNO – BĘDZIE JESZCZE DROŻEJ.

Najpierw pandemia, potem wojna w Ukrainie, a teraz problemy gospodarcze, inflacja, wzrost cen i drastycznie zwiększające się przez to koszty operacyjne. Chociaż sytuację hotelarzy ratuje nieco zadowalający popyt, także ze strony klientów biznesowych, najbliższe kilkanaście miesięcy na pewno nie będzie dla nich łatwe. O tym, jak radzić sobie z wyzwaniami współczesności i prowadzić biznes w dobie niepewności, rozmawiano podczas niedawnej konferencji Hotel Trends Poland & CEE, która odbyła się w Warszawie.

DOBRE WYNIKI Kondycja rynku hotelarskiego jest niezła. Przynajmniej jeśli patrzeć na nią przez pryzmat średnich wskaźników obłożenia oraz średnich stawek za pokój (ADR – „average daily rate”). Trafnie obrazują to najnowsze dane opublikowane przez firmę analityczną STR – zarówno te globalne, jak również dotyczące Europy i wreszcie Polski.

Pierwszą ważną wiadomością jest to, że praktycznie na całym świecie obłożenie w hotelach wyraźnie zbliżyło się już do stanu sprzed pandemii, tj. do wyników uzyskanych w rekordowo dobrym 2019 ro-

ku. Pod tym względem (dane z sierpnia br.) najlepiej wypada Ameryka Środkowa (98 proc. stanu sprzed pandemii), Południowa (96 proc.) i Północna (94 proc.) oraz Bliski Wschód (95 proc.). Pozostałe regiony także nie mają się jednak czego wstydzić – w Europie i Afryce to dobre 87 proc., z kolei Australia i Oceania osiągnęły wynik na poziomie 83 proc. Nieco gorzej radzi sobie jedynie Azja (75 proc.). Jest to spowodowane polityką bezwzględnej, wyjątkowo restrykcyjnej walki z wszelkimi przejawami koronawirusa w Chinach. Przez to turyści z Państwa Środka – stanowiący dla całej Azji niezwykle ważną grupę klientów – w dalszym ciągu podróżują stosunkowo rzadko.

Druga ważna wiadomość to średnie stawki za pokój (ADR), których wzrosty są jeszcze bardziej zauważalne. Poziomu z 2019 roku nie przekroczyły one tylko w Azji (91 proc.) i klasyfikowanych osobno Chinach (85 proc.). W każdej innej części świata jest pod tym względem lepiej – przykładowo w Europie to 116 proc. cen sprzed pandemii, w Australii – 117 proc., a w Ameryce Północnej i na Bliskim Wschodzie po 113 proc. Rekord – z wynikiem 129 proc. – osiągnęła Afryka Północna.

17 THINK MICE

THINK

VENUE – PROMOCJA

ZASKOCZ ICH, CZYLI NIESTANDARDOWE MIEJSCA NA ORGANIZACJĘ SPOTKAŃ BIZNESOWYCH Wydarzenia, które są ważnym elementem budowania wizerunku firmy, wymagają wyjątkowej dbałości o najdrobniejsze detale. Liczy się pomysł... i ciekawe miejsce. Gdzie i jak zorganizować spotkanie firmowe, konferencję lub imprezę integracyjną? Uczestników takich eventów z pewnością mile zaskoczą obiekty sieci Leonardo Hotels.

IMPREZA NA DACHU WIEŻOWCA

22 THINK MICE

W sercu Warszawy, na dachu NYX Hotel Warsaw – jednego z obiektów sieci Leonardo Hotels – kryje się jedno z najciekawszych miejsc w tym mieście, wręcz idealne do organizacji nietypowych spotkań. Roof top bar Ether na 19. piętrze oferuje wyjątkowy widok na szklane wieżowce stolicy, w tym na majestatyczną Varso Tower. To 260 mkw. powierzchni przeznaczonej na formalne eventy oraz na niestandardowe przyjęcia pod gwiazdami z DJ-em.

– Już teraz nasi goście i osoby spoza hotelu chętnie odwiedzają Ether.

Podczas wydarzeń biznesowych albo niestandardowych imprez, m.in.

połączonych z występami drag queen, silent disco, muzyką DJ-a lub występami na żywo, możemy zmieścić tam nawet 150 osób. W przyszłym roku sezon otworzymy z nowym, efektownie podświetlonym zadaszeniem – mówi Natalia Borowicka, Operations Manager NYX Hotel Warsaw. Chociaż spotkanie w tego rodzaju przestrzeni kojarzy się głównie z sezonem letnim, to również zimą można zorganizować tam np. kameralny welcome drink z grzanym winem.

Dla osób, które wolą spędzać czas w ciepłych, klimatycznych miejscach rozwiązaniem nieco bardziej standardowym, ale jednak nadal zaskakującym jest bar i restauracja Clash na pierwszym piętrze hote-

lu NYX, która pomieści do 350 gości. To też ciekawe miejsce na mniej lub bardziej niestandardowe imprezy – oprócz eleganckiej powierzchni restauracyjnej posiada wydzieloną strefę chillout’u ze stołem bilardowym, magnetycznie przyciągający bar, przestrzeń na menu bufetowe i imprezy typu live cooking. Znajduje się tam także stałe stanowisko DJ-a, który niemal codziennie gości w NYX Hotel Warsaw.

A to z kolei gotowa już atrakcja dla gości organizowanych tam wydarzeń. – NYX Hotel Warsaw powstał, żeby spełnić wszystkie oczekiwania swoich gości – zarówno szukających biznesowych standardów, jak i tych zorientowanych na efekt wow oraz zaskoczenie uczestników eventów – dodaje Natalia Borowicka.

Dla organizatorów spotkań szukających zdecydowanie bardziej standardowych pomieszczeń alternatywą może być przygotowanie wydarzenia w Leonardo Royal Warsaw. Tamtejsze wnętrza oferują przestronne sale konferencyjne, ale i miejsce do organizacji warsztatów gotowania na żywo. Hotelowa restauracja to przestrzeń, w której zorganizować można np. koncert lub modny obecnie stand-up, a także skosztować dań regionalnych i specjałów kuchni międzynarodowej.

GARDEN PARTY W KAMIENICY Trudno o bardziej urokliwe miejsca niż zaułki i dziedzińce krakowskich kamienic. Kameralna atmosfera, która w nich panuje, może być

czymś, co wyróżni organizowane tam biznesowe spotkania. Tym bardziej, jeśli całości dopełni open bar i wyborna kuchnia, ciekawa muzyka lub dodatkowe atrakcje – takie jak zajęcia jogi, warsztaty typu wine & painting albo występ artystyczny, utrzymany w tematyce danego wydarzenia. Już teraz z powodzeniem takie eventy można zorga-

nizować w patio połączonym bezpośrednio z barem hotelu Leonardo Boutique Krakow Old Town. Od przyszłego roku zagoszczą one też na dobre w Leonardo Boutique Krakow City Center. Sprawdzą się tam wiosenne imprezy oparte o wachlarz lokalnych smaków oraz zimowe atrakcje przy choince – koniecznie z toastem wzniesionym grzanym winem z aromatycznymi przyprawami.

– Lokalizacja naszych obydwu hoteli w ścisłym centrum Krakowa i posiadanie tak atrakcyjnych dla organizatorów imprez miejsc, jakimi są nasze patia, łączy się z wyszukanym butikowym stylem każdego z tych obiektów. Z drugiej strony, bliskość najwspanialszych atrakcji miasta – takich jak Rynek Główny, Wawel, czy tętniący życiem Kazimierz, daje nam możliwość bycia idealną bazą wypadową dla grup biznesowych zainteresowanych niestandardowymi atrakcjami – jak chociażby zwiedzaniem okolicy z pokładu statku płynącego po Wiśle albo obejrzeniem miasta z platformy balonu widokowego – mówi Monika Maciąg, Operations Manager Leonardo Boutique Krakow Old Town.

LICZY SIĘ COŚ JESZCZE Podczas organizacji wydarzeń warto zwrócić uwagę na jeszcze jeden aspekt, który choć powinien być standardem, to nadal jest raczej czynnikiem wyróżniającym tylko niektóre obiekty i miejsca. To założenia odpowiedzialnego biznesu. Niedawno sieć Leonardo Hotels rozbu-

dowała swoją dotychczasową strategię ESG (Environmental, Social and Governance), dodając do niej nowe cele i środki w zakresie przeciwdziałania zmianom klimatycznym, zwiększenia zaangażowania społecznego i określenia dalszych kierunków rozwoju.

23 THINK MICE

THINK MICE

Fot.: Materiały prasowe

24

SYLWETKA

CONQUEROR ZNACZY ZDOBYWCA ZDECYDOWANIE WIZJONERKA, ŁĄCZY W SOBIE WIELE TALENTÓW. KIEDYŚ PILOTKA I PRZEWODNICZKA, DZIŚ SZEFOWA I WŁAŚCICIELKA AGENCJI INCENTIVE, ALE TEŻ MARKI OLEJU REGIONALNEGO. SWOIMI PASJAMI I ENERGIĄ ANASTAZJA SZERKUS MOGŁABY OBDZIELIĆ CO NAJMNIEJ KILKA OSÓB. OD 15 LAT PROWADZI CONQUEROR TRAVEL CLUB, AKTYWNIE DZIAŁA W STOWARZYSZENIACH BRANŻOWYCH, KOCHA DOBRĄ KUCHNIĘ, A PRZEDE WSZYSTKIM POZOSTAJE WIERNA PRZEKONANIU, ŻE PODRÓŻOWANIE TO NIE TYLKO PASJA I PRZYJEMNOŚĆ, ALE KONIECZNOŚĆ.

Nasza bohaterka pochodzi z Suchej Beskidzkiej i do dziś stamtąd prowadzi swój biznes. Jej zainteresowania kształtowały się już w okresie szkolnym. Pasję do podróżowania rozwijała dzięki harcerstwu. – Organizowałam biwaki, obozy. W latach 80. to była jedyna możliwość wyjazdu, poznania ludzi i świata. Najlepiej wspominam obozy harcerskie w Jugosławii. Do dziś mam tam przyjaciół, choć wielu z nich zginęło w czasie wojny. To był krwawy konflikt, o którym już trochę zapomnieliśmy. A dziś to samo dzieje się w Ukrainie – zauważa Anastazja. Poza aktywnością w harcerstwie, zaczytywała się książkami podróżniczymi, pasjonowała geografią i marzyła o tym, by zostać archeologiem. Rozpoczęła nawet studia na tym kierunku, ale wtedy dopadła ją smutna rzeczywistość... Dlatego zamiast nauki musiała na moment wybrać pracę – wyjechała za Ocean, gdzie przez cztery miesiące pracowała w jednej ze słynniejszych, wysokiej klasy restauracji. Trafiła na niesamowitego szefa kuchni, Portugalczyka, dzięki któremu nauczyła się odróżniać i doceniać smaki, a przede wszystkim – w ciągu zaledwie miesiąca – gotować (w czym pomógł jej wrodzony talent). – Co ciekawe, nie we Francji, ale właśnie w Stanach po raz pierwszy spróbowałam wtedy prawdziwego szampana. Podobnie, jak wielu innych nieznanych jeszcze u nas produktów – przyznaje Anastazja.

Pilot to był „gość” Szybko jednak wróciła do Polski i na studia, na czym bardzo jej zależało. Przez chwilę pracowała też we Włoszech (pilotowała tam swoje pierwsze grupy), gdzie się zakochała, a wkrótce na świecie pojawił się jej syn i córka. Była połowa lat 90… Anastazja stanęła przed wyborem, w jakim kierunku rozwijać swoją karierę. Kroki postanowiła skiero-

wać do dużej firmy, skąd wyniosła doskonały back office i gdzie – paradoksalnie – zorganizowała pierwszy wyjazd szyty na miarę. Konkretnie na Galapagos. W roku 1998, czyli erze papierowych przewodników i kontaktów przez faks, było to nie lada sztuką. Chwilę później, za namową znajomego, trafiła do turystyki. Jak wspomina, w pierwszym miejscu pracy nauczyła się, jak nie prowadzić biznesu. – Właścicielka kombinowała na każdym kroku. Wykorzystywała ubezpieczenia, brała pieniądze od klientów i wysyłała ich w miejsca, gdzie zamiast 30 apartamentów czekało na nich tylko 15, a potem tłumaczyła, że to kontrahent ją okłamał. Najgorsze, że wszyscy w branży o tym wiedzieli, ale nikt jej niczego nie udowodnił. A na nas wszystkich patrzono co najmniej z… politowaniem – opowiada Anastazja. Za to sama praca pilota dostarczała jej wielu ciekawych doświadczeń, tym bardziej, że przewodnik to był wtedy „ktoś”. Odpowiadał za grupę, przekazywał wiedzę, a z racji znajomości języka był praktycznie jedynym łącznikiem ze światem zewnętrznym. Co ciekawe, nasza bohaterka pracowała „za darmo” – jedynie na prowizji, co w dzisiejszych czasach byłoby nie do pomyślenia. Ale wtedy zarabiano głównie na napiwkach, czasami nie najgorzej. – Raz pilotowałam grupę Rosjan. Jeden z gości poprosił mnie o załatwienie wódki, takiej ze złotymi płatkami. Poszłam więc do kucharza, który zajmował się deserami. Dodał do zwykłej wódki trochę złotej posypki, a ja dostałam 500 euro napiwku, bo klient nie miał drobnych – wspomina Szerkus.

Marki lokalne W karierze pilockiej przeszła przez różne biura – pracowała m.in. w Triadzie (śmieje się, że chyba wszyscy ludzie związani z turystyką

25 THINK MICE

MICE W OBIEKTYWIE 61. KONGRES STOWARZYSZENIA ICCA

34 THINK MICE

Zdjęcia.: THINK MICE/Michał Kalarus

Data: 6-9 listopada 2022 r.

Miejsce: Centrum Kongresowe ICE Kraków, Kraków www: www.iccacongress.org, www.iccaworld.org

ZAMÓW PRENUMERATĘ

PRENUMERATA.THINKMICE.PL