Programmaboekje Landelijk congres Jonge kind

7e editie Landelijk congres Jonge kind 10 april in Spant! Bussum

Bouwen maar!

Programma Alle workshops, lezingen en praktijkvoorbeelden op een rij

Het programma van 9.00 tot 16.30 uur in vogelvlucht

Bouwen maar!

7e editie Landelijk congres Jonge kind 10 april in Spant! Bussum

Het Landelijk congres Jonge kind van HJK is hét congres voor de onderbouw.

Voor leerkrachten, bouwcoördinatoren en directies. Op woensdag 10 april 2024 is de 7e editie van dit succesvolle evenement.

Het thema van deze editie is: ‘Bouwen maar!’ Tijdens het congres bouwen we graag samen aan de wereld van het jonge kind. Daarbij staan een aantal vragen centraal: wat is nodig in de wereld van nu en in de toekomst? Hoe kunnen we die wereld verder bouwen? Met wie kun je samen bouwen aan die wereld? En ... wat valt er te bouwen voor jonge kinderen zelf?

We starten met een inspirerende openingslezing van kinderboekenschrijver Janneke Schotveld (auteur van onder andere de Superjuffie!-boeken, De kikkerbilletjes van de koning en De dappere ridster). Haar lezing zal gaan over leesbevordering, bouwen aan de toekomst van kinderen door boeken en het vergroten van de wereld van kinderen.

Daarna zijn er tweeëntwintig workshops, lezingen en inspirerende praktijkvoorbeelden van specialisten of collega’s, waar je in twee rondes uit kunt kiezen.

Tussendoor bezoek je de informatiemarkt. Daar zie je de nieuwste materialen en methodes, en maak je kennis met deskundigen uit verschillende organisaties. Kijk op de website voor een actueel overzicht van alle sponsoren.

In de stand van HJK kun je in gesprek gaan met verschillende experts en krijg je de special ‘Onderwijs van de toekomst’ gratis mee naar huis!

We sluiten de dag af met een plenair debat over de toekomst van het jonge kind en een slotborrel.

Programmatijden 09.00-09.30

Inloop en koffie

09.30-10.30

Opening, lezing Janneke Schotveld

10.30-11.00

Pauze en zaalwissel

11.00-12.15

Eerste workshopronde

12.15-13.15

Lunch

13.15-14.30

Tweede workshopronde

14.30-14.45

Pauze en zaalwissel

14.45-15.45

Debat (plenair)

15.45-16.30

Slotborrel

Vraag de kosten terug op school In de cao primair onderwijs is voor elke fulltime baan 500 euro budget beschikbaar voor individuele nascholing. Maak daar in overleg met de schoolleider gebruik van.

Gebruik de uren voor individuele scholing In de cao primair onderwijs heeft iedere leerkracht recht op 2 uur voor individuele scholing per week, die je kan opsparen voor conferenties of een opleiding. Maak ook daar gebruik van!

Locatie en route Er is rondom Spant! voldoende gratis parkeergelegenheid

Het congres wordt gehouden in Spant!, Doctor Abraham Kuyperlaan 3, 1402 SB Bussum.

Voor de bereikbaarheid per auto of openbaar vervoer, bekijk de routebeschrijving: www.spantcongrescentrum.nl/over-ons/bezoekersinformatie

Prijs Kortingsprijs leden AOb en abonnees HJK

€ 215

Normale prijs € 245 De prijs is inclusief lunch en slotborrel Leden van AOb en HJK vermelden hun lidnummer/abonneenummer op de aanmeldpagina.

Aanmelden Aanmelden kan via: www.hjk-online.nl/congres-jonge-kind Heb je vragen over het aanmelden? Stuur dan een e-mail naar: hjk@thiememeulenhoff.nl

Voor alle professionals Om je een indruk te geven van het niveau, vind je bij iedere workshop een hoed-symbooltje. Dat geeft aan of de workshop interessant is voor: Startende professional (0-10 jaar onderwijservaring) Ervaren professional (10-30 jaar onderwijservaring) Zeer ervaren professional (30+ jaar onderwijservaring)

Voor alle sectoren Om je een indruk te geven van het werkveld waarvoor een workshop geschikt is, vind je bij iedere workshop een lettercode. Deze geeft aan of de workshop interessant is voor: AL Alle sectoren BO Basisonderwijs SO Speciaal onderwijs KO Kinderopvang

Opening 9.00 uur

Inloop en koffie

9.30-10.30 uur

Openingslezing: Bouwen met boeken

Janneke Schotveld We starten met een inspirerende openingslezing van kinderboekenschrijver Janneke Schotveld (auteur van onder andere de Superjuffie!-boeken, De kikkerbilletjes van de koning en De dappere ridster). Haar lezing zal gaan over leesbevordering, bouwen aan de toekomst van kinderen door boeken en het vergroten van de wereld van kinderen.

Janneke Schotveld (Lelystad, 3 maart 1974) is een Nederlandse kinderboekenschrijver. Na de middelbare school studeerde Schotveld creatieve therapie. Daarna volgde zij een opleiding aan de pabo. Sinds 2007 schrijft zij kinderboeken. Met haar eerste boek Villa Fien won zij de Hotze de Roosprijs. In 2012 ontving zij van de Senaat van de Nederlandse Kinderjury voor haar boek Superjuffie! een Pluim van de kinderjury. jannekeschotveld.nl

“Bouw aan de toekomst van jonge kinderen door boeken en vergroot hun wereld”

1

Eerste ronde 11.00-12.15 1.1 Workshop: Bouwen aan een leesbaar handschrift Maud Lapien In deze praktische workshop gaan wij aan de slag met het voorbereidend en aanvankelijk schrijven.

Hoe verbind je papier- en pentaken aan het aanbod ? Wanneer valt een kind op tijdens het uitvoeren van deze taken? Welke interventies kun jij als leerkracht inzetten gericht op het uitvoeren van papier- en pentaken? Na deze workshop kun je de volgende dag meteen in actie komen in jouw klas.

Maud Lapien is werkzaam als docent handschriftonderwijs en schrifteducatie op de pabo in Den Bosch, docent Motoriek bij de master EN van Fontys. Ook werkt zij een dag in de week als motoriek specialist op een Montessorischool in Tilburg.

BO

1.2 Workshop: Natuurbeleving en verwondering als bouwsteen Hans Wijnberg In deze workshop gaan we onderzoeken hoe de natuur een rol kan spelen in jullie lesdagen. We gaan ideeën uitwisselen en uitvoeren over hoe de beleving en verwondering in de natuur gebruikt kan worden als bouwsteen voor activiteiten en lessen met de kinderen. Ik zal jullie daarin introduceren en een voorzet geven, waarna we samen aan de slag gaan. Aan het eind van de workshop hoop ik dat je met een tas vol inspirerende lesideeën naar huis gaat, om deze vervolgens in je werk als leerkracht te gaan toepassen.

Hans Wijnberg is al vijftien jaar docent voor studenten, middelbare scholieren en basisschoolkinderen.

De verbinding met de natuur heeft in zijn werk altijd voorop gestaan en hij heeft daarin allerlei interessante vondsten gedaan.

AL

1.3 Workshop: Bouwen met driehoeken. Samen voor sterke verbindingen Miranda Timmermans Toekomstig (onderwijs)potentieel wordt opgeleid in nauwe samenwerking tussen onderwijs- en opleidingsinstellingen. Het is een enorme uitdaging om de kwaliteiten van de (onderwijs)instellingen, de eisen van de opleiding en de behoeften van de studenten optimaal op elkaar af te stemmen om zo het beste onderwijs/ondersteuning te realiseren voor het jonge kind nu en straks. Dit kan alleen als begeleiders, opleiders én studenten samen het leertraject van de student vormgeven. In deze workshop geven we bovenstaande betekenis en diepgang en gaan we aan de slag met het werken in driehoeken.

Miranda Timmermans werkt als lector Samen Opleiden & Professionaliseren (SO&P) bij het partnerschap Partners in Opleiding en Ontwikkeling/Marnix Academie. Haar belangrijkste aandachtspunten zijn kwaliteit van SO&P, leren en opleiden op de werkplek en creëren van samenhang in het curriculum. www.platformsamenopleiden.nl/dossier/samenhangendcurriculum-ontwerpen-in-de-driehoek AL

1.4 Workshop: Om ‘goed’ te bouwen, heb je verschillende ‘technieken’ nodig!

Theo de Groot Ontdek de magische wereld van bouwen; meer dan alleen blokken stapelen. Deze workshop nodigt je uit om de ontwikkeling van ‘kennisstructuren’ bij jonge kinderen te verkennen en te achterhalen welke ‘technieken’ worden gebruikt.

We duiken in de diverse manieren waarop kinderen participeren in bewegingsactiviteiten, samengevat in het acroniem SLOV, en ontrafelen de modaliteiten binnen het spelen en bewegen.

Je leert hoe kinderen zich verhouden tot het spel, de activiteit en elkaar, en ontdekt wat dit van jou vraagt als begeleider. Door theorie en praktijk te combineren, ontwikkel je strategieën om elk kind in zijn unieke beweegpatroon te ondersteunen, waardoor je na deze workshop extra handvatten hebt om de bewegingsontwikkeling van kinderen naar een hoger niveau te tillen.

Theo de Groot studeerde lichamelijke opvoeding en psychologie en is grondlegger van THEMA – spelen met gedrag. Hij deelt en publiceert over onderwerpen op het snijvlak tussen bewegen, onderwijs en psychologie. Ook is hij netwerklid van vakblad HJK. platform-onderwijsinbewegen.nl BO

SO

1.5 Workshop: Object-georiënteerd spel: zien, snappen en doen Annerieke Boland en Elizabeth Wynberg In de spelontwikkeling van kinderen neemt object-georiënteerd spel (ook: ‘manipulerend’ of ‘materiaalgericht’ spel) een belangrijke plek in. Kinderen verkennen materialen en voorwerpen en proberen uit wat ze ermee kunnen doen. Toch wordt dit spel niet altijd herkend als spel of als waardevolle activiteit en daarmee doen we kinderen tekort. We zoomen in op de volgende vragen: – Hoe ziet object-georiënteerd spel eruit?

– Waarom is het van belang?

– Hoe ontwikkelt het zich?

– Hoe kun je dit spel faciliteren en begeleiden?

Annerieke Boland is Lector Jonge kind aan Hogeschool IPABO (Amsterdam/Alkmaar). Zij doet onderzoek naar spel, spelontwikkeling, en spelend leren. Zij is tevens netwerklid van vakblad HJK. Elizabeth Wynberg is promovenda aan Hogeschool IPABO en de Vrije Universiteit. Haar onderzoek gaat over object-georiënteerd spel van peuters en kleuters. Ook is zij redactielid van vakblad HJK. AL

“Kinderen verkennen materialen en voorwerpen en proberen uit wat ze ermee kunnen doen”

1.6 Workshop: Uitdagen tot bouwen José Hillen en Maartje Ramakers In deze workshop geven we het belang van de bouwhoek aan voor de brede ontwikkeling van het jonge kind. Maartje deed uitgebreid onderzoek naar het creëren van uitdagend spel in de bouwhoek om de ontwikkeling te stimuleren. Het ontwerpen van een rijke, thematische leeromgeving, begeleiden van spel en het geven van de juiste impulsen en uitdagende opdrachten binnen verschillende thema’s zijn daar het resultaat van. Benieuwd hoe je ervoor kan zorgen dat kinderen zich hoog betrokken, onbewust, ontwikkelen op enorm veel ontwikkelingsgebieden in de bouwhoek?

We inspireren je graag!

Maartje Ramakers is leerkracht groep 1/2/3 en specialist Jonge kind van Basisschool de Weiert.

José Hillen is docent onderwijskunde bij Hogeschool de Kempel en specialist Jonge kind. www.kempel.nl BO

SO

1.7 Workshop: Klussen en bouwen – een Wereldwijs thema Anneleen Mulder Wereldwijs onderwijs is leren van en voor het leven. Het kindcentrum als oefentuin voor het echte leven doordat kinderen en professionals samen een wereldwijze praktijk opbouwen, zoals een camping of een klusbedrijf. In deze werkplaats krijg je inspiratie en houvast om zelf aan de slag te gaan met het opzetten van zo’n wereldwijze praktijk binnen het thema ‘Klussen en bouwen’. We gaan in op wetenschappelijke inzichten over de meerwaarde van deze werkwijze en je maakt kennis met ondersteunende materialen daarbij.

Anneleen Mulder is leerkracht, ontwikkelaar bij IK Ontwikkel en nascholer voor onder andere KPCgroep, AVANS PLUS en Leefleerschool VAN BINNENUIT. Daarnaast is zij redactielid van tijdschrift MeerTaal en medeauteur van de rubriek ‘Aan de slag!’ van vakblad HJK. www.ikontwikkel.com BO

SO

1.8 Workshop: Bouwen aan groepsdynamiek René van Engelen In de workshop wordt ingegaan op de dynamiek van een groep jonge kinderen. Welke rollen zijn er te herkennen in een groep? Voor je eigen groep ga je rollen in beeld brengen tijdens de workshop.

De invloed van jou als leerkracht/pedagogisch medewerker op de dynamiek is groot. Met jouw gedrag kun je de dynamiek positief beïnvloeden en bijstellen en zo het (spelend) leren bevorderen.

Hoe dat werkt? Dat komt aan de orde in deze workshop.

René van Engelen is Integraal Schoolleider Freinetonderwijs, auteur en spreker. www.renevanengeleneducatie.nl AL

1.9 Workshop: Samen spelenderwijs bouwen aan een toekomst met taalrijke kinderen Nicole Schilders Voorlezen en een rijk aanbod aan verhalen zijn belangrijk om te leren lezen en schrijven. Het zijn bouwstenen voor een goed fundament. Hoe pak je dat aan bij peuters en kleuters? En hoe kun je de bibliotheek hierbij inzetten? Kunnen we dan ook samenwerken met ouders? Tijdens deze workshop leggen we verbindingen en kijken we hoe we samen (met partners) een goed fundament kunnen bouwen voor een toekomst met taalrijke kinderen. Er is voldoende ruimte om ervaringen te delen en tegelijkertijd gaan we ook nog eens praktisch aan de slag rondom het thema ‘Bouwen’.

Nicole Schilders is oud-leerkracht, mediacoach en projectleider bij de bibliotheek. Zij is altijd op zoek naar verbinding tussen bibliotheek, kinderopvang, basisonderwijs en andere organisaties.

AL

1.10 Workshop: Ruimte voor creativiteit met uitdagend materiaal Heidi de Geus Kinderen zijn van nature onderzoekers die zelf ontdekkingen willen doen. Voor de ontwikkeling van het brein en een goed gevoel van eigenwaarde is het essentieel om die onderzoeksdrang ruimte te geven. Hoe kun je dit doen? Door ze te laten bouwen met uitdagend materiaal, zonder opdracht en beoogd eindresultaat! We starten met een korte lezing over de visie van ‘Begrijpen met je handen’ en dit wordt aangevuld met verschillende materialen-stations. Zo kun je zelf ervaren wat materiaal uitdagend en uitnodigend maakt. Geef ruimte aan de creativiteit van jonge kinderen door ze vrij te laten bouwen!

Heidi de Geus is beeldend kunstenaar en sinds 2015 actief in het primair onderwijs en het Kris Kras Atelier. Zij werkt vanuit de visie ‘Begrijpen met je handen’. www.kriskrasatelier.nl AL

1.11 Workshop: Met rustmomenten bouwen aan zelfsturing Wendy de Groot Bij jonge kinderen kun je bij zelfsturing denken aan: het wachten op je beurt of bijvoorbeeld je op een eigen taakje kunnen richten. Deze zelfsturing wordt mogelijk gemaakt door executieve functies.

Wanneer je voldoende rustmomenten ervaart, kun je beter je eigen gedrag sturen en ‘bouwen aan’ je zelfsturing. Een rustmoment kun je vergelijken met het ‘even legen van je emmertje’.

Maar wat is dan eigenlijk rust? Is voorlezen een rustmoment? En hoe bouw ik in mijn klas rustmomenten in? Ook met een volle klas jonge kinderen?

Wendy de Groot richtte ruim 10 jaar geleden ‘Rustmoment in de klas.nl’ op. De online filmpjes worden dagelijks in vele klaslokalen ingezet. Daarnaast geeft zij praktische trainingen over rust(momenten) in de klas. www.rustmomentindeklas.nl BO

SO

2

Tweede ronde 13.15-14.30 2.1 Interactieve lezing: Bouwen doe je met elkaar!

Kobi Wanningen Gezamenlijkheid in het werken met jonge kinderen vergt een bouwplan vanuit een gezamenlijk geformuleerde visie en werkwijze. Door vanuit een gedeelde visie en ervaringen als team rond jonge kinderen te werken, zorg je voor een eenduidige uitstraling naar buiten (ouders), maar ook voor een veilig en reflectief werkklimaat voor jezelf. In deze lezing gaan we hierop in, met als uitgangspunt hoe het thematiseren als team gedragen en ingevoerd kan worden. Thematiseren is niet zo eenvoudig als het lijkt, het is een proces waarin je als leerkracht steun nodig hebt en gezamenlijkheid ervaart met je collega’s. Er is veel ruimte voor vragen vanuit de praktijk.

Kobi Wanningen werkt als zelfstandig adviseur en expert van ontwikkeling en educatie van het jonge kind. Ze ondersteunt kinderopvangteams en onderbouwteams in het werken vanuit een visie, invoeren van spel en adviseert bij jonge kinderen met complexe vragen.

AL

2.2 Workshop: Spel en rekenen stimuleren in de bouwhoek José Hillen en Mark Sanders In deze workshop nemen Mark en José je mee in de bouwhoek. Kijken vanuit spel, gecombineerd met de doelen van rekenen-wiskunde naar bouwwerken geeft inspiratie om anders te bouwen.

Doelgericht, maar altijd vanuit een ontwikkelingsgerichte visie op spel. Na deze workshop heb je zicht op de rekendoelen in de bouwhoek en heb je inspiratie om met andere materialen aan de slag te gaan.

Mark Sanders is docent rekenen-wiskunde bij Hogeschool de Kempel. José Hillen is docent onderwijskunde bij Hogeschool de Kempel en specialist Jonge kind. www.kempel.nl AL

2.3 Workshop: Bouwen om op te kunnen groeien Brechje Verhelle-van Veghel Bouwen geeft de mogelijkheid dat kinderen zich in de volle breedte kunnen ontwikkelen en komt tegemoet aan speelbehoeften, interesses en beginsituatie van alle kinderen.

De onderwijsprofessional speelt hierbij een belangrijke rol en nodigt bewust kinderen uit in de bouwhoek. In deze workshop bied ik handreikingen om de kwaliteit van het bouwen en het bouwspel te stimuleren. Ik laat praktijkvoorbeelden zien, geef mogelijkheden van spelbegeleiding en blik terug op de blokken van Fröbel en wat de meerwaarde hiervan kan zijn voor de praktijk van nu.

Brechje Verhelle-van Veghel is Specialist Jonge Kind (Med), rubriekauteur van vakblad HJK, docent aan Fontys OSO en groepsleerkracht voor een groep 1/2/3.

AL

2.4 Workshop: Bouwen aan het huisje van de ander Karin Glaubitz In de workshop ‘Bouwen aan het huisje van de ander’ maak je kennis met werkvormen waarbij je jonge Denkgenoten kan stimuleren met anderen samen te denken (bouwen aan elkaars gedachten en handelingen, zoals luisteren, reageren, toelichten en het maken van nieuwe denkstappen, voortbordurend op de denkstappen van anderen).

Deelnemers krijgen praktisch materiaal aangeboden waarmee ze zelf in hun eigen praktijk met jongen kinderen aan de slag kunnen om een ‘samen-denk-gesprek’ in gang te zetten. In de workshop leer je ook hoe je gespreksonderwerpen kan stimuleren door de inzet van prentenboeken. De workshop is praktisch en geeft handen en voeten aan het denken van jonge kinderen in een sociaal verband.

Karin Glaubitz is (kinder) filosoof. Zij voert wekelijks filosofische gesprekken met Denkgenoten vanaf 4 jaar en is gastdocent filosofie. Karin ontwikkelt met Denklus een opleidingsprogramma voor professionals level 1, 2, en 3 officieel geregistreerde beroepsgroep. www.denklus.nl AL

2.5 Workshop: Buitenspelenderwijs Lotte Klein en Anoek Beekhuizen Na de workshop ‘Buitenspelenderwijs’ heb je inspiratie en motivatie om buiten in het groen aan de slag te gaan met bouwen. Je ervaart hoe makkelijk je in een park, bos, op een groen plein of een klein grasveldje kunt bouwen met kinderen. Hutten, kunstwerken, torens etc. Met elkaar ontdekken we wat kinderen hiermee ontwikkelen en oefenen: samenwerken, executieve functies, ruimtelijke oriëntatie, techniek, onderzoekend en ontdekkend leren, creativiteit, fantasie, taal… en nog veel meer! De workshop vindt plaats in het park naast Spant!

Lotte Klein is Buitenspeelbaas in Rotterdam en heeft zeventien jaar ervaring in allerlei rollen in het basisonderwijs en de peuteropvang. Anoek Beekhuizen is Buitenspeelbaas en uitvoerend projectleider Gezonde Buurten bij Jantje Beton. Zij geven samen workshops over buitenspelend leren. www.buitenspelenderwijs.nl AL

2.6 Lezing: Samen bouwen aan een taalrijke omgeving voor alle kinderen Monique Daal In deze workshop maak je kennis met de Gemeentelijke Gezinsaanpak Geletterdheid. We weten allemaal dat ouders een cruciale rol spelen bij de taalontwikkeling van hun kinderen. De gezinsaanpak is erop gericht deze cyclus te doorbreken door ouders: – bewust te maken van hun rol, vooral wanneer kinderen nog heel jong zijn; – handvatten aan te reiken, zodat ze hun kinderen beter kunnen begeleiden; – zelfvertrouwen te geven om met hun eigen taalvaardigheid aan de slag te gaan.

Hoe kun jij als leerkracht of pedagogisch medewerker hieraan een bijdrage leveren?

Monique Daal, opgeleid als ontwikkelingspsycholoog, is als zelfstandig expert op het gebied van educatief partnerschap vanuit stichting Lezen en Schrijven betrokken bij de Gemeentelijke Gezinsaanpak Geletterdheid. www.lezenenschrijven.nl/wat-doen-wij/oplossing-voor-je-vraagstuk/ de-gezinsaanpak-van-laaggeletterdheid AL

2.7 Workshop: Bouwen aan gelijke kansen bij het jonge kind Cathy van Tuijl en Sanne Vreugdenhil In deze workshop staan we stil bij enkele bouwstenen voor het handelen van Jonge kind-professionals die bijdragen aan meer gelijke kansen. In de vroege jaren wordt gebouwd aan het fundament voor later leren en ontwikkelen. Hoe steviger dit fundament, des te meer kansen voor ontwikkeling. We starten met een uitleg over verschillen tussen kinderen bij de start van het basisonderwijs en geven dan vanuit de wetenschap en praktijk aan wat mogelijke kansrijke bouwstenen zijn.

Cathy van Tuijl is lector Jonge Kind Educatie bij Academie Pedagogiek en Onderwijs van Saxion en docent-onderzoeker bij Pedagogiek Universiteit Utrecht. Ook is zij netwerklid van vakblad HJK. Sanne Vreugdenhil is projectleider Jonge Kind/Adviseur Passend Onderwijs bij Stichting BOOR Rotterdam. www.lejk.nl/thema-gelijke-kansen BO

KO

2.8 Workshop: Bouwen aan de taal van jonge nieuwkomerskinderen Moniek Sanders en Marije Oomens Op Kuna Mondo zitten kinderen die net in Nederland wonen: nieuwkomers. Deze kinderen moeten wennen in een nieuw land en de Nederlandse taal leren: bouwen aan een nieuw leven.

In een taalrijke leeromgeving leren wij de kinderen in een jaar Nederlandse woorden, klanken, samen spelen, voor elkaar zorgen en klasseroutines. In de workshop staan de bouwstenen voor de ontwikkeling van nieuwkomerskinderen centraal. Met daarbij tips voor de eigen praktijk om morgen ‘gefundeerd’ en enthousiast zelf te bouwen aan NT2-onderwijs voor jonge nieuwkomers.

Moniek Sanders en Marije Oomens werken op nieuwkomersschool Kuna Mondo in Purmerend.

Marije is leerkracht in de onderbouw, Moniek is directeur en taalspecialist. Beiden verzorgen ook nascholing en begeleiding voor leerkrachten van andere scholen. www.kunamondo.nl BO

KO

2.9 Workshop: Digitale bouwstenen Brigitte Moulaert en Liesbet Stam-Gommans Bouwen aan digitale geletterdheid bij het jonge kind? Hoe dan? Wij gaan uit van de rijke speelleeromgeving als oefenplaats voor het leven en daar heeft media steeds meer een plek in. In deze workshop gaan we samen in op de inzet van media op een ontdekkende en onderzoekende manier. Aansluitend op de belevingswereld en passend bij spelend ontdekken en leren. We gebruiken hierbij de inhoudslijnen Digitale Geletterdheid (SLO) en de leerlijnen vanuit FutureNL. Bouw mee aan de digitale wereld van het jonge kind.

Als adviseur bij EDUX stimuleert Brigitte Moulaert de onderzoekende houding van kinderen en hun begeleiders op het gebied van onderzoekend en ontwerpend leren en digitale geletterdheid. Samen een leven lang leren vanuit eigenheid en kracht, dat is de drijfveer van Liesbet Stam-Gommans. Als schoolpsycholoog en adviseur bij EDUX is zij onder andere betrokken bij digitale geletterdheid en talentontwikkeling. www.edux.nl/digitalig BO

KO

2.10 Workshop: Bouwen met de 100 talen van kinderen Inge van Rijn Jouw pedagogische taak is om kinderen een stevige basis te bieden waarmee ze samen aan hun wereld van de toekomst kunnen bouwen. In deze workshop leer je hoe je de eigen creativiteit en fantasie van kinderen de ruimte kunt geven bij het bouwen aan hun wereld. Je krijgt praktijkvoorbeelden te zien van het werken met de honderd talen en het bouwen aan verbondenheid in je groep. Je krijgt een opdracht om samen iets nieuws op te bouwen en inspiratie op te doen voor het dagelijks werk in jouw groep.

Inge van Rijn studeerde sociale pedagogiek en werkte lange tijd als pedagoog in de kinderopvang.

Als ‘schrijvende pedagoog’ publiceert ze over pedagogiek en jonge kinderen. www.schrijvendepedagoog.nl AL

2.11 Workshop: Bouwen aan groepsdynamiek René van Engelen In de workshop wordt ingegaan op de dynamiek van een groep jonge kinderen. Welke rollen zijn er te herkennen in een groep? Voor je eigen groep ga je rollen in beeld brengen tijdens de workshop.

De invloed van jou als leerkracht/pedagogisch medewerker op de dynamiek is groot. Met jouw gedrag kun je de dynamiek positief beïnvloeden en bijstellen en zo het (spelend) leren bevorderen.

Hoe dat werkt? Dat komt aan de orde in deze workshop.

René van Engelen is Integraal Schoolleider Freinetonderwijs, auteur en spreker. www.renevanengeleneducatie.nl AL

“Bied kinderen een stevige basis waarmee ze samen aan hun wereld van de toekomst kunnen bouwen”

14.45-15.45 uur Debat (plenair): Bouwen aan de toekomst Cathy van Tuijl, José Hillen en Joy van Veen, onder leiding van Denise Bontje Vanuit de gevolgde lezingen en workshops doen we veel inspiratie op. In het slotdebat brengt redactievoorzitter van HJK Denise Bontje de lijnen bij elkaar: wat is nodig om te bouwen aan de toekomst van het jonge kind? Wat heb jij als professional nodig om samen te bouwen aan die toekomst? Denise gaat hierover in gesprek met drie onderwijsprofessionals: Cathy van Tuijl (vanuit het Landelijk Expertisecentrum Jonge Kind), José Hillen (vanuit de opleiding) en Joy van Veen (vanuit de praktijk van de kleuterleerkracht). Ook kun je gedurende de dag jouw eigen vragen en ideeën voor het debat inbrengen. Bouw met ons mee!

Denise Bontje werkt als zelfstandig trainer op het gebied van taal, media en spel, beheert de website www.mediasmarties.nl en is redactievoorzitter van vakblad HJK. Cathy van Tuijl is lector Jonge Kind Educatie bij Academie Pedagogiek en Onderwijs van Saxion en docent-onderzoeker bij Pedagogiek Universiteit Utrecht. Ook is zij netwerklid van vakblad HJK. José Hillen is docent onderwijskunde bij Hogeschool de Kempel en specialist Jonge kind. www.kempel.nl Joy van Veen is leerkracht in groep 1/2 op basisschool De Diamant, orthopedagoog binnen Atalanta (expertisecentrum hoogbegaafdheid) en ontwikkelaar van onderwijsmaterialen onder de naam JUV.

Bouw met ons mee!