examensurvivalgids
Bundels voor al je vakken bestel je op
www.examenbundel.nl
examenbundels vmbo gt havo vwo vmbo gt havo vwo vmbo gt havo vwo vmbo gt havo vwo vmbo gt havo vwo vmbo gt vmbo gt havo vwo havo vwo vmbo gt havo vwo havo vwo vwo vmbo (k)gt havo vwo vmbo gt havo vwo vmbo (k)gt havo vwo havo vwo vmbo gt havo vwo
Duits Engels Frans Nederlands biologie nask 1 nask 2 natuurkunde scheikunde wiskunde wiskunde A wiskunde B wiskunde C aardrijkskunde economie geschiedenis m&o maatschappijleer 2 maatschappijwetenschappen
Meer kans van slagen met de Examenbundel! De Examenbundel bevat oefeningen met uitleg bij de antwoorden, zodat je leert tijdens het oefenen. De bundels zijn speciaal samengesteld voor het schooljaar waarin het examen plaats vindt, dus je oefent altijd de juiste stof. Test je kennis met de OriĂŤntatietoets en kijk voor meer tips om te slagen op www.examenbundels.nl
examen survival gids ! drs. S. Haarhuis
samengevat vmbo kgt havo vwo vmbo kgt vmbo gt havo vwo havo vwo vmbo kgt havo vwo havo vwo vwo vmbo kgt havo vwo vmbo kgt havo vwo havo vwo
biologie nask 1 nask 2 natuurkunde scheikunde wiskunde wiskunde A wiskunde B wiskunde C aardrijkskunde economie m&o
Engels in de praktijk Duits in de praktijk Frans in de praktijk
havo havo havo
vwo vwo vwo
Meer kans van slagen met Samengevat! Samengevat biedt je een helder en beknopt overzicht van alle examenstof. Met Samengevat kun je grote hoeveelheden stof snel herhalen en overzien. Kijk op www.examenbundels.nl.
- hoe ziet het examenjaar eruit - hoe worden cijfers bepaald - hoe plan je - sector / profielwerkstuk - het examen zelf: hoe gaat het in zijn werk - extra hulp en tijd bij examens
De Examensurvivalgids geeft je een handleiding om het examenjaar te overleven! Het geeft je structuur in het leren en plannen in je examenjaar.
examensurvivalgids
Al onze uitgaven zijn verkrijgbaar via de erkende boekhandel.
0 -Examensurvivalgids-omslag.indd 1
10-02-11 10:31
Examensurvivalgids
Voorwoord Voor de leerlingen Voor je ligt een boek dat je allerlei informatie geeft over het eindexamenjaar. Het gebruik ervan garandeert niet dat je je examen haalt. Het leren moet je toch zelf doen, maar dit boek kan je wel helpen beter te begrijpen wat je te wachten staat of hoe je dingen moet aanpakken.
In het boek staan allerlei tips en belangrijke dingen in een gekleurd vak in de kantlijn. Wil je er meer informatie over? Lees dan de tekst op diezelfde pagina.
Dit boek is bedoeld voor iedereen die eindexamen doet. Je kunt het alleen gebruiken of aan je ouders geven, zodat ook al hun vragen over het examenjaar worden beantwoord. Als je hulp krijgt bij het leren kun je dit boek samen met je studiebegeleider doornemen. (Een studiebegeleider kan ook een leerlingbegeleider, intern begeleider of huiswerkbegeleider zijn.)
Voorbeeld: Marjolein (17): Ik vond het best wel spannend om aan het eindexamenjaar te beginnen. Tijdens de les gaven de leraren natuurlijk informatie over het examen, maar als ik thuis was, was ik alles alweer vergeten. En als ik weer op school was, vergat ik de vragen te stellen die ik had.
Je krijgt in dit boek informatie over zaken die je kunt verwachten in de laatste jaren van de middelbare school, over regels en dingen waarmee je rekening moet houden. Daarnaast worden er mogelijkheden geboden over hoe je dingen kunt aanpakken. Bijvoorbeeld hoe je kunt leren, hoe je kunt plannen, hoe je je profiel- of sectorwerkstuk het best aanpakt en ook hoe je kunt ontspannen.
Je kunt dit boek op de volgende manieren gebruiken: 1 Je leest het boek van voor naar achter door en gebruikt alles wat je tegenkomt. 2 Je zoekt gericht in de inhoudsopgave naar informatie en gebruikt alleen die informatie waar je op dat moment behoefte aan hebt.
Achtergrondinformatie over een bepaald onderwerp staat altijd in een kader. Je vindt hier bijvoorbeeld informatie over hoe je cijfer wordt bepaald en hoe je geheugen werkt.
Heel veel succes met de voorbereiding van je examens! Voor de ouders Pubers hebben de neiging niet zo veel te delen met hun ouders. Ze hebben vaak het idee dat hun ouders het allemaal wel weten. Als ouder hebt u daardoor misschien weinig idee van wat uw kind te wachten staat in het eindexamenjaar. Zeker omdat de examens van tegenwoordig zo veel verschillen van die van vroeger.
Š ThiemeMeulenhoff
Boek Examensurvivalgids.indb 3
Hoe je iets kunt aanpakken, voorbeelden, verdieping en tips komen altijd op dezelfde manier terug in het boek.
3
3
10-02-11 10:32
Examensurvivalgids
Dit boek is een hulpmiddel om te begrijpen wat uw kind allemaal moet doen in de laatste twee jaar van de middelbare school. Als u de eisen van deze tijd kent, begrijpt u waar uw kind mee bezig is en kunt u het beter helpen. Voor studiebegeleiders, interne begeleiders, huiswerkbegeleiders Het eindexamenjaar kan veel vragen oproepen. Zeker voor leerlingen die meer structuur nodig hebben, bijvoorbeeld leerlingen met een autisme-spectrum-stoornis, AD(H)D of faalangst. Dit boek is een goed hulpmiddel om samen met deze leerlingen te gebruiken en zo structuur en duidelijkheid te krijgen over alle aspecten die de laatste twee jaar van de middelbare school spelen. Voor deze groep leerlingen is het goed om samen het hele boek door te nemen, omdat er voor hen soms dingen onduidelijk zijn die u niet had verwacht. Sanne Haarhuis Amersfoort, januari 2011
Opmerkingen Hoewel deze uitgave met de grootst mogelijke zorgvuldigheid is samengesteld, kunnen auteur en uitgever geen aansprakelijkheid aanvaarden voor de aanwijzingen die betrekking hebben op publicaties van de overheid. Het is altijd raadzaam je docent of onze website www.examenbundel.nl te raadplegen voor actuele informatie die voor jouw examen van belang kan zijn. 4
Boek Examensurvivalgids.indb 4
Š ThiemeMeulenhoff
10-02-11 10:32
Examensurvivalgids
Inhoud
3 Voorwoord
7 7 8 8 8 9 9 10 11
Hoofdstuk 1 Het examenjaar Schoolexamen Programma van toetsing en afsluiting (PTA) Centraal Schriftelijk Examen (CSE) Profiel- of sectorwerkstuk Klachten Tijdvakken Jaarkalender Tijdlijn
13 13 14 14 15 15 16 17 18
Hoofdstuk 2 Cijfers Hoe vaak telt iets mee voor je schoolexamencijfer? Hoe vaak telt iets mee voor je eindexamencijfer? Combinatiecijfer (voor havo en vwo) Handelingsdelen Cijferkaart Gemiddelden berekenen Geslaagd of niet geslaagd? Herkansingen
19 19 20 21 22 23 24 24
Hoofdstuk 3 Studeren Hoe doe je dat? Kennis in een structuur zetten Samenvatting Schema Mindmap Waar leer je? Wanneer leer je?
27 28 28 28 29 30 31 32
Hoofdstuk 4 Plannen Informatie verzamelen Wat moet je leren? Wanneer kun je leren? Lesstof in stukken verdelen Inschatten hoeveel tijd je per deel nodig hebt Hoe weet je hoeveel tijd je nodig hebt om te leren? Plannen in een schema
35 36 37 38 40 40 40 40 41 41 41 42
Hoofdstuk 5 Profiel- of sectorwerkstuk Stap 1: Kies een onderwerp en een partner Stap 2: Maak een werkplan (plan van aanpak) en tijdplan Stap 3: Verzamel informatie Stap 4: Maak het werkstuk Titelpagina Inhoudsopgave Inleiding Hoofdtekst Samenvatting en conclusies Literatuurlijst Bijlagen
© ThiemeMeulenhoff
Boek Examensurvivalgids.indb 5
5
5
10-02-11 10:32
Examensurvivalgids
43 Stap 5: Maak het werkstuk compleet en lever het in 43 Schriftelijk verslag 43 Presentatie 44 Begeleiding en beoordeling
45 45 46 47 47 48 48 49 49 50 51 51 51 52 52
Hoofdstuk 6 Het examen Hoe verloopt het examen? Hoe zien de examens eruit? Wat mag je meenemen naar het examen? Basispakket hulpmiddelen Rekenmachine Woordenboeken Computer Hulpmiddelen per schooltype Het maken van het examen Gedragsregels Eten en drinken meenemen Problemen tijdens het examen Voorbereiden Hoe wordt mijn cijfer bepaald?
53 53 54 55 55 56 56 57 58 58 58 58 59
Hoofdstuk 7 Spanningen Goed voorbereiden Goed eten en uitrusten Ontspanningsoefeningen Spieren spannen en ontspannen Spieren ontspannen Ademhalen Positief denken Talisman Wat doe je als je het antwoord op een vraag niet weet? Bang om dingen te vergeten Faalangst Medicijnen
61 62 63 63 64 64 64
Hoofdstuk 8 Aangepast examen doen Dyslexie Dyscalculie Autismespectrumstoornis of AD(H)D Lichamelijke handicaps Langdurige ziekte of afwezigheid Andere moedertaal dan Nederlands
65 65 65 69 73 73 74 75 75 76 77
Downloads Hoofdstuk 1 Jaarkalender Tijdlijn Hoofdstuk 2 Cijferkaart Berekening van het gemiddelde schoolexamencijfer Hoofdstuk 5 Logboek Tijdplan Werkplan
6
Boek Examensurvivalgids.indb 6
© ThiemeMeulenhoff
10-02-11 10:32
Examensurvivalgids
Hoofdstuk 1 Het examenjaar Het eindexamenjaar roept veel vragen op. Wat gaat er allemaal gebeuren? Wat kan ik verwachten? Welke cijfers tellen wel en welke niet mee? Wanneer zijn de schoolexamens en eindexamens? Dit hoofdstuk geeft een overzicht van alles wat je in het eindexamenjaar te wachten staat. Daarnaast krijg je tips en handreikingen om alles op een rijtje te zetten, zodat je dit jaar soepel doorloopt en succesvol afsluit.
Schoolexamen Het schoolexamen, ook wel het Programma van toetsing en afsluiting (PTA) genoemd, is het deel van het eindexamen dat in de bovenbouw wordt afgenomen. Voor het vmbo is dit de derde en vierde klas, voor de havo de vierde en vijfde klas en voor het vwo de vierde, vijfde en zesde klas. Je bouwt je cijfer voor je schoolexamen dus in twee of drie jaar op. Dit heeft als voordeel dat je een cijfer kunt ophalen, als je een keer een slecht cijfer hebt gehaald. Het schoolexamencijfer wordt samengesteld uit de cijfers Je schoolexamencijfer voor schriftelijke toetsen (schoolexamentoetsen), praktische telt één keer mee voor opdrachten (werkstukken en practica) en handelingsdelen je uiteindelijke (verplichte opdrachten). examencijfer. In het PTA kun je per vak zien welke toetsen, praktische opdrachten en handelingsdelen meetellen voor het schoolexamencijfer. In mei moet je de cijferlijst van je schoolexamens ondertekenen. Daarna stuurt je school deze lijst naar de inspectie. Controleer je cijfers goed! Als je eenmaal je handtekening hebt gezet, kan er namelijk niets meer worden veranderd.
© ThiemeMeulenhoff
Boek Examensurvivalgids.indb 7
7
7
10-02-11 10:32
Examensurvivalgids
Mindmap Om een schema te maken kun je ook mindmapping (een woordspin) gebruiken. Bij mindmappen gaat het erom dat je de kern in het midden zet en alle informatie er op zo’n manier omheen plaatst dat de samenhang duidelijk wordt. Bijvoorbeeld door kleuren te gebruiken. Bij een mindmap kun je ook tekeningetjes maken om dingen beter te onthouden.
slurf twee vingers
kleinst
holle rug
Mindmapping kun je ook gebruiken om jezelf te overhoren. Zet de naam van het vak in het midden en noteer eromheen alle informatie die je hebt onthouden. Controleer daarna of je alles onthouden had. Zo nee, vul je mindmap aan, bestudeer hem goed en probeer het later nog een keer. Midden- en West-Afrika
rechte slagtanden ovale oren
groter puntig voorhoofd
Bosolifant
Afrikaanse olifant Midden- en West-Afrika Savanneolifant kust ZuidwestAfrika (de grootste)
Olifanten
(orde der slurfdieren) slurf één vinger
bolle rug aflopend voorhoofd
kleiner
Aziatische olifant
alleen mannetjes slagtanden
Borneodwergolifant
zwaarst
donkerst
Ceylon-olifant Sumatraanse olifant
Indische olifant lichtste kleur
© ThiemeMeulenhoff
Boek Examensurvivalgids.indb 23
lichtst gewicht
23
23
10-02-11 10:32
examensurvivalgids
Bundels voor al je vakken bestel je op
www.examenbundel.nl
examenbundels vmbo gt havo vwo vmbo gt havo vwo vmbo gt havo vwo vmbo gt havo vwo vmbo gt havo vwo vmbo gt vmbo gt havo vwo havo vwo vmbo gt havo vwo havo vwo vwo vmbo (k)gt havo vwo vmbo gt havo vwo vmbo (k)gt havo vwo havo vwo vmbo gt havo vwo
Duits Engels Frans Nederlands biologie nask 1 nask 2 natuurkunde scheikunde wiskunde wiskunde A wiskunde B wiskunde C aardrijkskunde economie geschiedenis m&o maatschappijleer 2 maatschappijwetenschappen
Meer kans van slagen met de Examenbundel! De Examenbundel bevat oefeningen met uitleg bij de antwoorden, zodat je leert tijdens het oefenen. De bundels zijn speciaal samengesteld voor het schooljaar waarin het examen plaats vindt, dus je oefent altijd de juiste stof. Test je kennis met de OriĂŤntatietoets en kijk voor meer tips om te slagen op www.examenbundels.nl
examen survival gids ! drs. S. Haarhuis
samengevat vmbo kgt havo vwo vmbo kgt vmbo gt havo vwo havo vwo vmbo kgt havo vwo havo vwo vwo vmbo kgt havo vwo vmbo kgt havo vwo havo vwo
biologie nask 1 nask 2 natuurkunde scheikunde wiskunde wiskunde A wiskunde B wiskunde C aardrijkskunde economie m&o
Engels in de praktijk Duits in de praktijk Frans in de praktijk
havo havo havo
vwo vwo vwo
Meer kans van slagen met Samengevat! Samengevat biedt je een helder en beknopt overzicht van alle examenstof. Met Samengevat kun je grote hoeveelheden stof snel herhalen en overzien. Kijk op www.examenbundels.nl.
- hoe ziet het examenjaar eruit - hoe worden cijfers bepaald - hoe plan je - sector / profielwerkstuk - het examen zelf: hoe gaat het in zijn werk - extra hulp en tijd bij examens
De Examensurvivalgids geeft je een handleiding om het examenjaar te overleven! Het geeft je structuur in het leren en plannen in je examenjaar.
examensurvivalgids
Al onze uitgaven zijn verkrijgbaar via de erkende boekhandel.
0 -Examensurvivalgids-omslag.indd 1
10-02-11 10:31