Issuu

mb o

Elementaire Bedrijfseconomie

BV in Balans – De ondersteunende methode voor praktijkleren Deze uitgave Elementaire Bedrijfseconomie deel 2 maakt deel uit van de serie BV in Balans. In deze serie zijn leermiddelen ontwikkeld op basis van het kwalificatiedossier voor de Financieel administratieve beroepen zoals dat geldt vanaf augustus 2016. Elementaire Bedrijfseconomie deel 2 behandelt ondernemingsvormen. Vermogensbehoefte, financieringen, geldstromen en winstgevendheid van ondernemingen komen daarbij aan bod. Tot slot tonen we hoe een zzp’er deze gegevens gebruikt om een gedegen ondernemingsplan op te stellen.

Didactisch doordacht De methode BV in Balans houdt nadrukkelijk rekening met leerstijlen van studenten en onderwijsstijlen van docenten. De student wordt uitgenodigd om op een eigen manier de leerstof en opdrachten te verwerken, waarbij één doel voorop staat: ‘voorbereiden op een beroep in het financiële werkveld’. Diversiteit aan leermiddelen De herziene serie BV in Balans bestaat uit theorieboeken en (leer)werkboeken, die binnen de kaders van het kwalificatiedossier, aansluiten op de toetsmatrijzen van SPL. De theorieboeken geven een heldere uitleg van de vakinhouden, verduidelijkt met voorbeelden. De werkboeken starten met oriënterende vragen en kennisvragen. Met routineopdrachten, praktijktaken en een integrale casus krijgt de student de kans om de vaardigheden, nodig voor het uitvoeren van kerntaken, eigen te maken. BV in Balans is geschreven voor de kwalificaties: - Financieel administratief medewerker (Profiel 1: B1-K1 t/m K3 = basisdeel) - Bedrijfsadministrateur (Profiel 2: basisdeel, aangevuld met P2-K1) - Junior assistent-accountant (Profiel 3: basisdeel, aangevuld met P3-K1)

financiele beroepen

Elementaire Bedrijfseconomie DEEL 2 BASISBOEK

Ondersteunend leren De methode BV in Balans biedt de gelegenheid om zelfstandig of klassikaal aan de slag te gaan met het aanleren van ondersteunende kennis nodig voor het uitvoeren van kerntaken binnen het financiële werkveld.

BASISBOEK DEEL 2 NIVEAU 3&4

EDWARD VAN BALEN PIETER MIJNSTER

9 789006 640885

BB_ElBe2_168x240mm_151016_DRUK_corr.indd All Pages

28/10/15 11:07

Elementaire bedrijfseconomie Deel 2

Edward van Balen Pieter Mijnster Theo van de Veerdonk

Colofon Auteur Edward van Balen Pieter Mijnster Theo van de Veerdonk

Redactie

Over ThiemeMeulenhoff ThiemeMeulenhoff is dé educatieve mediaspecialist en levert educatieve oplossingen voor het Primair Onderwijs, Voortgezet Onderwijs, Middelbaar Beroepsonderwijs en Hoger Onderwijs. Deze oplossingen worden ontwikkeld in nauwe samenwerking met de onderwijsmarkt en dragen bij aan verbeterde leeropbrengsten en individuele talentontwikkeling.

Pieter Mijnster ThiemeMeulenhoff haalt het beste uit élke leerling.

Vormgeving Studio Fraaj, Rotterdam

Meer informatie over ThiemeMeulenhoff en een overzicht van onze educatieve oplossingen:

Omslag Studio Fraaj, Rotterdam

www.thiememeulenhoff.nl of via de Klantenservice 033 448 3700

Opmaak

ISBN 978 9006 64088 5 Vierde druk, eerste oplage, 2015

Imago Mediabuilders, Amersfoort

Tekeningen Tiekstramedia, Groningen

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Voor zover het maken van kopieën uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16B Auteurswet 1912 j° het Besluit van 23 augustus 1985, Stbl. 471 en artikel 17 Auteurswet 1912, dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoedingen te voldoen aan Stichting Publicatie- en Reproductierechten Organisatie (PRO), Postbus 3060, 2130 KB Hoofddorp (www.stichting-pro.nl). Voor het overnemen van gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compilatiewerken (artikel 16 Auteurswet) dient men zich tot de uitgever te wenden. Voor meer informatie over het gebruik van muziek, ﬁlm en het maken van kopieën in het onderwijs zie www.auteursrechtenonderwijs.nl. De uitgever heeft ernaar gestreefd de auteursrechten te regelen volgens de wettelijke bepalingen. Degenen die desondanks menen zekere rechten te kunnen doen gelden, kunnen zich alsnog tot de uitgever wenden. Deze uitgave is volledig CO2-neutraal geproduceerd. Het voor deze uitgave gebruikte papier is voorzien van het FSC®-keurmerk. Dit betekent dat de bosbouw op een verantwoorde wijze heeft plaatsgevonden.

Voorwoord Het middelbaar beroepsonderwijs verandert voortdurend onder invloed van maatschappelijke ontwikkelingen en in het bijzonder door de eisen die de beroepspraktijk aan de opleidingen stelt. Met het verschijnen van het nieuwe kwaliﬁcatiedossier 2015 introduceert ThiemeMeulenhoff de volledig herziene methode BV in Balans. De herziene methode sluit, binnen de kaders van dit kwaliﬁcatiedossier, aan op de toetsmatrijzen van de SPL. Drie belangrijke kenmerken van BV in Balans zijn: • Dé methode voor ondersteunend leren of u nu klassikaal met de studenten aan de slag wilt of de studenten meer zelfstandig wilt laten werken. • Sterk didactisch concept. De methode houdt rekening met de verschillende leerstijlen van studenten en verschillende onderwijsstijlen van docenten. • Grote verscheidenheid aan leermiddelen. De theorieboeken en de werkboeken bieden een groot scala aan materiaal voor de studenten om mee te oefenen. De hoofdstukken van het theorieboek kennen de volgende structuur. • Een inleiding met een schema dat een overzicht geeft van de inhoud van het hoofdstuk. De inleiding bevat ook steeds een uitdaging voor de student. Doel van deze uitdaging is de student zich bewust te laten worden dat er een gemis aan kennis en vaardigheden is en dat met de inhoud van dit hoofdstuk dit gemis wordt opgevuld. • De leerstof van het hoofdstuk is verdeeld in paragrafen. De heldere voorbeelden helpen bij het verwerken van de stof. • Een begrippenlijst. • Een checklist aan het eind van het hoofdstuk waarmee de student kan nagaan of hij de inhoud van het hoofdstuk heeft begrepen en kan toepassen. De checklist eindigt met de uitdaging van de inleiding, waarvoor de student nu over de benodigde kennis en vaardigheden beschikt om deze aan te gaan! • Om de leesbaarheid te vergemakkelijken is de tekst voorzien van margewoorden.

De serie BV in Balans is met de grootste zorg ontwikkeld. Wij hopen dat u met plezier werkt met BV in Balans. Meer informatie over BV in Balans vindt u op onze methodesite: www. bvinbalans.nl. Wanneer u vragen of suggesties heeft, dan kunt u contact met ons opnemen.

De auteurs en uitgever

Inhoudsopgave 1

Ondernemingsvormen 7 Inleiding 8 1.1 Onderscheid tussen een natuurlijk persoon en een rechtspersoon 10 1.2 Natuurlijke personen 13 1.3 Rechtspersonen 22 1.4 Publicatieplicht 37 Begrippenlijst 41 Checklist 45 Vermogensbehoefte en ﬁnancieringsplan 47 Inleiding 48 2.1 Financieel plan 50 2.2 Investeringsplan 58 2.3 Vermogensmarkt 67 2.4 Financieringsplan – eigen vermogen 70 2.5 Financieringsplan – vreemd vermogen 73 2.6 Leasing en factoring 82 Begrippenlijst 86 Checklist 92 Geldstromen 95 Inleiding 96 3.1 Vlottende activa en kortlopende schulden 98 3.2 Activiteitskengetallen van de voorraad 99 3.3 Activiteitskengetallen van de debiteuren 102 3.4 Activiteitskengetallen van de crediteuren 105 3.5 Liquiditeitsbalans en bepaling van de liquiditeit 109 3.6 Liquiditeitsbegroting 117 Begrippenlijst 125 Checklist 128 Winstgevendheid 131 Inleiding 132 4.1 Het economisch resultaat van een eenmanszaak 134 4.2 Rentabiliteit van het eigen vermogen 136 4.3 De rentabiliteit van het vreemd vermogen 138 4.4 De rentabiliteit van het totaal vermogen 140

4.5 Het verband tussen de rentabiliteiten 142 4.6 Solvabiliteit 144 Begrippenlijst 153 Checklist 155 5 De zzpâ€™er en zijn ondernemingsplan 157 Inleiding 158 5.1 10 aandachtspunten voor de startende zzpâ€™er 160 5.2 Het ondernemingsplan 165 5.3 Ondernemerskwaliteiten en vermogensverschaffers 169 Begrippenlijst 171 Checklist 173 Register 174

1 1 Ondernemingsvormen

ELEMENTAIRE BEDRIJFSECONOMIE Deel 2

Inleiding Vroeger of later krijg je met een onderneming te maken. Misschien heb je al een baantje of heb je stage-ervaring opgedaan. Bijvoorbeeld bij een eenmanszaak of binnen een maatschap. Binnenkort ga je aan de slag op BPV of in de ‘echte wereld’. Niet iedere onderneming heeft dezelfde juridische vorm. Is het je wel eens opgevallen dat er bijvoorbeeld bv, nv of vof bij de naam van een onderneming staat aangegeven? Wat weet je van een vereniging of een stichting? Weet je eigenlijk wat zzp’er betekent? In dit hoofdstuk ga we in op ondernemingsvormen die je regelmatig tegenkomt. Het is goed om te weten welke ondernemingsvorm of rechtsvorm een organisatie heeft. Eerst leer je onderscheid maken tussen een natuurlijk persoon en een rechtspersoon. Je ontdekt dat hierbij vooral de persoonlijke aansprakelijkheid een belangrijke rol speelt. Het arbeidsrecht bepaalt of een ondernemer loon krijgt en zich directeur mag noemen of dat hij zijn inkomen uit de winst van de onderneming moet halen. De rechtsvorm bepaalt of de ondernemer loonhefﬁng moet betalen of dat de onderneming valt onder de vennootschapsbelasting. De rechtsvorm bepaalt ook of er een publicatieplicht van jaarstukken is.

De uitdaging Kun jij voor het eindejaarsverslag in een samenvatting weergeven hoe het zit met de aansprakelijkheid, het arbeidsrecht en de belastingplicht van zowel de natuurlijke als de rechtspersonen?

Een lastige vraag als je de nodige kennis mist of de vaardigheden niet beheerst om hiermee aan de slag te gaan. Na dit hoofdstuk begrijp je de vraag en kun je uitvoeren wat er van je verwacht wordt.

1 8

HOOFDSTUK 1 Ondernemingsvormen

Neem het schema goed door. Het geeft je een overzicht van de inhoud van dit hoofdstuk. Omdat het een erg theoretisch hoofdstuk is, kan het je helpen om van de belangrijkste zaken aantekeningen of een samenvatting te maken.

1 9

ELEMENTAIRE BEDRIJFSECONOMIE Deel 2

1.1

Onderscheid tussen een natuurlijk persoon en een rechtspersoon

ondernemings- Als je werkzaam bent in de ﬁnanciële administratie, dan krijg je met vormen verschillende ondernemingsvormen te maken. Ook al sta je er niet bij

stil, je komt verschillende ondernemingsvormen ook in het dagelijks leven tegen.

Een ondernemingsvorm is een juridische of rechtsvorm van een onderneming, bedrijf of organisatie. Voor het voeren van een goede ﬁnanciële administratie moet je weten welke ondernemingsvorm van toepassing is, zodat je weet hoe het zit met: • de aansprakelijkheid van de onderneming; • het arbeidsrecht binnen de onderneming; • de belastingen voor de onderneming. Hieronder staan enkele voorbeelden die duidelijk maken wat aansprakelijkheid, arbeidsrecht en belastingen inhouden. • Iemand die namens een bv (besloten vennootschap) een order plaatst, is daar niet persoonlijk verantwoordelijk voor. Dat is namelijk de bv namens wie hij handelt (aansprakelijkheid). • Een zzp’er (zelfstandige zonder personeel) kan zijn vrouw niet in loondienst nemen, als zij de administratie voor hem uitvoert (arbeidsrecht).

1 10

HOOFDSTUK 1 Ondernemingsvormen

• Een nv (naamloze vennootschap) valt direct onder de vennootschapsbelasting en niet onder de inkomstenbelasting (belastingrecht). Om wat meer inzicht te krijgen in de soorten ondernemingsvormen moet je eerst een onderscheid maken tussen: • een natuurlijk persoon; • een rechtspersoon.

natuurlijk persoon rechtspersoon

1.1.1

Natuurlijke personen

Bij natuurlijke personen zijn de ondernemers direct aansprakelijk voor alle handelingen die ze uitvoeren namens de onderneming. Ze zijn niet alleen aansprakelijk voor het zakelijk vermogen, maar ook voor het privévermogen. Bij natuurlijke personen staat de ondernemer niet op de loonlijst. Zijn inkomen ontstaat door het behalen van winst met het ondernemen. Het privévermogen is niet afgeschermd als het met de onderneming ﬁnancieel niet zo goed gaat. Een natuurlijk persoon is een persoonlijke rechtsvorm, geleid door een mens van vlees en bloed met rechten en plichten die privé verantwoordelijk is voor zijn handelen namens de onderneming. De volgende ondernemingen horen bij de natuurlijke personen. • eenmanszaak; • zelfstandige zonder personeel (zzp’er) / freelancer; • maatschap; • commanditaire vennootschap (cv); • vennootschap onder ﬁrma (vof).

1.1.2

Rechtspersonen

Bij de rechtspersonen is de ondernemer niet privé aansprakelijk. De ondernemer, meestal de directeur genoemd, handelt binnen een rechtspersoon in naam van de onderneming. De ondernemer (directeur) is bij een rechtspersoon altijd in dienst van de onderneming. Hij is dus in loondienst van het bedrijf. Alleen het zakelijk vermogen van

1 11

ELEMENTAIRE BEDRIJFSECONOMIE Deel 2

het bedrijf valt onder de aansprakelijkheid voor alle handelingen die de ondernemer uitvoert namens de rechtspersoon. Een rechtspersoon is een onpersoonlijke rechtsvorm.

Samengevat is een rechtspersoon een onpersoonlijke rechtsvorm waardoor een organisatie kan optreden in het rechtsverkeer. De organisatie kan dan handelen zoals een natuurlijk persoon met rechten en plichten, maar zonder dat de werknemer privé verantwoordelijk is voor zijn handelen namens de onderneming.

In Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek staat alles over ondernemingsvormen, zowel over natuurlijke personen als over rechtspersonen. De volgende ondernemingen worden tot de rechtspersonen gerekend. • vereniging; • stichting; • coöperatie; • onderlinge waarborgmaatschappij; • besloten vennootschap (bv); • naamloze vennootschap (nv). In Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek wordt er bij rechtspersonen ook nog onderscheid gemaakt tussen: • een publiekrechtelijke rechtspersoon; • een privaatrechtelijke rechtspersoon.

Rijksdienst voor wegverkeer = publiekrechtelijke rechtspersoon

1 12

HOOFDSTUK 1 Ondernemingsvormen

Publiekrechtelijke rechtspersonen zijn bijvoorbeeld waterschappen, TNO (een onderzoeksinstituut met als doel het toepassen van wetenschappelijke kennis in de praktijk) en RDW (geeft de kentekenbewijzen voor motorvoertuigen uit). Publiekrechtelijke rechtspersonen zijn door de overheid ingesteld voor het verrichten van overheidstaken.

publiekrechtelijke rechtspersonen

Privaatrechtelijke rechtspersonen worden opgericht door natuurlijke personen. De onderneming is een zelfstandig bedrijf met rechten en plichten. De mensen die er werken zijn in dienst van de onderneming. Dit kunnen heel grote bedrijven zijn zoals Philips nv, Shell nv of Unilever nv, maar ook kleine bedrijven zoals Bakkerij Jansen bv, Loodgieter Jasper bv. Zo werken er ongeveer 12.000 mensen bij Shell. Bij Bakkerij Jansen werken maar vijf mensen.

privaatrechtelijke rechtspersonen

De grootte van het bedrijf bepaalt niet of een onderneming wel of geen rechtspersoon is. Privaatrechtelijke rechtspersonen zijn opgericht door ondernemers (natuurlijke personen), maar er is bewust gekozen voor een onpersoonlijk rechtsvorm!

1.2 Natuurlijke personen In deze paragraaf leer je over de kenmerken die horen bij de verschillende natuurlijke personen. Achtereenvolgens komen de volgende natuurlijke personen aan bod. 1. de eenmanszaak; 2. de zelfstandige zonder personeel (zzpâ€™er) en de freelancer;

1 13

ELEMENTAIRE BEDRIJFSECONOMIE Deel 2

3. de maatschap; 4. de commanditaire vennootschap (cv); 5. de vennootschap onder ﬁrma (vof).

1.2.1

eenmanszaak

De eenmanszaak

Als je met een bedrijf start, moet je kiezen welke ondernemingsvorm voor jou het beste is. De meeste startende ondernemers kiezen voor de eenmanszaak. Je bent alleen en hebt volledig de controle over het bedrijf. Je kunt ook gebruikmaken van een aantal belastingvoordelen dat de Belastingdienst biedt. Denk hierbij aan de startersaftrek, de zelfstandigenaftrek en de mkb-winstvrijstelling. Dit zijn enkele belastingmaatregelen waardoor je als startende ondernemer met een eenmanszaak extra aftrekmogelijkheden krijgt, voordat je inkomstenbelasting moet gaan betalen. Je bent als ondernemer van een eenmanszaak ook helemaal zelf verantwoordelijk voor alles wat je doet. Dat betekent echter ook dat je daarvoor aansprakelijk bent. De aansprakelijkheid geldt niet alleen voor je zakelijke vermogen, maar ook voor je privévermogen. Je kunt je daarvoor gedeeltelijk verzekeren, maar dat lukt niet voor alles.

Eenmanszaak: doen waar je goed in bent, maar is dat genoeg …?

1 14

HOOFDSTUK 1 Ondernemingsvormen

Bij natuurlijke personen is de eigenaar volledig bevoegd en verantwoordelijk voor alle handelingen die hij verricht. Als blijkt dat hij zakelijke schulden heeft gemaakt die de onderneming niet kan betalen, dan kan zijn privévermogen aangesproken worden om die schulden te betalen. Zijn spaargeld, beleggingen en bezittingen, zoals auto’s, meubilair, computers en zelfs zijn huis, worden dan verkocht om zijn zakelijke schuld af te lossen. Als je een eenmanszaak hebt, kun je personeel in dienst nemen. De naam suggereert dat je alleen werkt, maar dat hoeft dus niet. Je mag een onbeperkt aantal mensen in dienst hebben. Dat is vanwege de aansprakelijkheid echter niet verstandig. Jij bent als ondernemer namelijk verantwoordelijk voor alles wat jouw werknemers doen. In de praktijk zie je dan ook vaak dat als een natuurlijk persoon personeel in dienst neemt, hij al snel de stap maakt naar een vorm als rechtspersoon, bijvoorbeeld als bv (besloten vennootschap). Hierdoor komt het privévermogen buiten de aansprakelijkheid van de onderneming te liggen, terwijl dat bij een eenmanszaak niet kan. Bij een eenmanszaak ben je privé ook aansprakelijk voor de zakelijke transacties. Het inkomen voor een ondernemer van een eenmanszaak bestaat uit de behaalde winst. De ondernemer, die geen salaris ontvangt, betaalt inkomstenbelasting over deze behaalde winst. Wat overblijft, is het netto inkomen voor de ondernemer. Omzet – Inkoopwaarde omzet = Brutowinst – Bedrijfskosten = Nettowinst voor belastingen – Inkomstenbelasting = Nettowinst na belastingen = Netto inkomen voor de ondernemer

Als er bij de dienstbetrekking geen gezagsverhouding is, dan is die persoon niet in loondienst. Denk hierbij aan je partner en kinderen.

1 15

ELEMENTAIRE BEDRIJFSECONOMIE Deel 2

Ondernemingsvorm

Aansprakelijkheid

Belastingen

Arbeidsrecht

Eenmanszaak

Volledig zakelijk en privé

Inkomstenbelasting, voordelen zoals startersaftrek, zelfstandigenaftrek en mkbvrijstelling

Als ondernemer heb je geen arbeidscontract. Ook je partner heeft geen arbeidscontract, omdat de gezagsverhouding ontbreekt.

1.2.2

freelancer zzp’er Handelsregister Kamer van Koophandel

De zelfstandige zonder personeel en de freelancer

Speciﬁeke vormen van eenmanszaken zijn de zelfstandige zonder personeel (zzp’er) en de freelancer. Als een zzp’er of freelancer zich inschrijft in het Handelsregister bij de Kamer van Koophandel, dan kan hij gebruikmaken van dezelfde ﬁscale voordelen als de eenmanszaak. Voorwaarde is wel dat hij minstens 1225 klokuren per jaar aantoonbaar werkzaam is voor de onderneming.

1 16

HOOFDSTUK 1 Ondernemingsvormen

Je bent niet verplicht om je als ondernemer in te schrijven bij de Kamer van Koophandel. Het is echter wel verstandig. Zeker in economisch moeilijke tijden controleren bedrijven andere bedrijven waarmee ze zaken willen doen. Bij de Kamer van Koophandel kunnen ze controleren wie handelingsbevoegd is, wie de eigenaren zijn, hoe ze er ďŹ nancieel voor staan, enzovoort. Als je niet ingeschreven staat, kan dat voor een opdrachtgever reden zijn om jou de opdracht niet te verlenen. Het is dus heel belangrijk om een goede afweging te maken of je je als bedrijf laat inschrijven bij de Kamer van Koophandel.

Verstandig om in te schrijven bij de KvK

Bij natuurlijke personen zijn alle inkomsten en uitgaven voor rekening van de eigenaar van de onderneming. Hij is volledig verantwoordelijk en neemt alle beslissingen. Over de behaalde winst betaalt de natuurlijke persoon inkomstenbelasting. Het inkomen dat overblijft, is de winst na belasting. De zzpâ€™er of freelancer (evenals de ondernemer van een eenmanszaak) is niet in loondienst. Hij betaalt geen werknemersverzekeringen en is daardoor niet verzekerd voor de WW (werkeloosheidswet), de WIA (Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen) en de ZW (Ziektewet). Als hij verzekerd wil zijn, moet inkomenshij zelf een verzekering afsluiten. Verzekeren is mogelijk tegen inkomensderving wegens ziekte, arbeidsongeschiktheid of overlijden. derving

1 17

ELEMENTAIRE BEDRIJFSECONOMIE Deel 2

1.2.3 maatschap

De maatschap

In het Burgerlijk Wetboek 7A artikel 1655 staat de maatschap als volgt omschreven.

‘Een maatschap is een overeenkomst, waarbij twee of meerdere personen zich verbinden om iets in gemeenschap te brengen, met het oogmerk om het daaruit ontstane voordeel met elkander te delen.’

Het typische kenmerk van de maatschap (afgekort mts) is dat een ondernemer niet alleen, maar samen met een of meer partners werkt. Binnen een maatschap werkt iedere partner als zelfstandig beroepsbeoefenaar. Wel is het mogelijk om naar de buitenwereld gezamenlijk op te treden: onder één naam of ieder onder zijn eigen naam.

Je zou ook kunnen zeggen, dat een maatschap verschillende eenmansbedrijven zijn die met elkaar samenwerken. Als iedere maat van een maatschap onder zijn eigen naam werkt, heet dit een stille maatschap. Als de maten onder één naam functioneren, dan heet dit een openbare maatschap. Een maatschap komt veel voor in de medische wereld, bij juristen en notarissen, accountants, enzovoort. De maatschap doet bijvoorbeeld samen investeringen waarvan vervolgens iedere maat gebruik kan maken.

1 18

HOOFDSTUK 1 Ondernemingsvormen

Kijk maar eens op www.medweb.nl. Daar zie je een overzicht van maatschappen van medisch specialisten. Of zoek op internet eens naar ‘maatschappen advocaten’. Je komt dan veel sites tegen van maatschappen op het gebied van advocaten en notarissen.

Het aangaan van een maatschap heeft een aantal voordelen. • Er zitten veel specialismen onder één dak. • Het is goedkoper om samen gebruik te maken van een bedrijfspand, kapitaalgoed en personeel. • De aanschaf van specialistische apparatuur is door gezamenlijk gebruik sneller te realiseren. Als je kijkt naar de aansprakelijkheid, belastingplicht en het arbeidsrecht, dan geldt voor de ondernemers binnen een maatschap het volgende. Ondernemingsvorm

Aansprakelijkheid

Belastingen

Arbeidsrecht

Maatschap

Privé voor gelijk deel als maatschap verplichtingen niet nakomt.

Inkomstenbelasting, voordeel mkbvrijstelling en ondernemersaftrek

Als ondernemer heb je geen arbeidscontract. Je partner heeft geen arbeidscontract, omdat ook hij ondernemer is.

1.2.4

De vennootschap onder ﬁrma

Een vennootschap onder ﬁrma of vof is ook een maatschap. Een vof vennootschap onder ﬁrma bestaat uit een aantal natuurlijke personen (de vennoten) die samen een onderneming uitoefenen. Ze doen dit onder een gemeenschappelijke naam. Voor de oprichting is inschrijving in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel voldoende. Notarieel hoeft niets geregeld te worden. Het is wel verstandig als de vennoten de onderlinge verhoudingen ten aanzien van werkverdeling, winstverdeling, kapitaalverdeling, enzovoort vastleggen. Iedere vennoot is hoofdelijk aansprakelijk voor alle overeenkomsten en afspraken die gemaakt worden. Iedere vennoot treedt dus op als

1 19

ELEMENTAIRE BEDRIJFSECONOMIE Deel 2

ondernemer van de hele vennootschap met de bevoegdheden en verantwoordelijkheden die daarbij horen. Dit betekent dat iedere vennoot voor de hele schuld aansprakelijk gesteld kan worden voor de hele vof, niet alleen zakelijk, maar ook met zijn privévermogen.

Nientjeshuis

Poeliersbedrijf v.o.f.

Dit is het enige verschil met de maatschap, waar de maat aansprakelijk is voor zijn deel in de maatschap. De vennoot is echter volledig verantwoordelijk als de vof zijn verplichtingen niet nakomt. Fiscaal gezien is de vof niet belastingplichtig. De vennoten betalen inkomstenbelasting, omdat zij geen loon van de ﬁrma ontvangen, maar delen in de winst. Net als bij de eenmanszaak hebben de vennoten recht op ﬁscale voordelen, zoals de startersaftrek, de zelfstandigenaftrek en de mkb-winstvrijstelling. Als je kijkt naar de aansprakelijkheid, belastingplicht en het arbeidsrecht, dan geldt voor de ondernemers binnen een maatschap het volgende. Ondernemingsvorm

Aansprakelijkheid

Belastingen

Arbeidsrecht

Vennootschap onder ﬁrma

Alle vennoten volledig zowel zakelijk als privé, als de vof verplichtingen niet nakomt.

Inkomstenbelasting, voordeel mkbvrijstelling en ondernemersaftrek

Als ondernemer heb je geen arbeidscontract. Ook je partner heeft geen arbeidscontract, omdat die ook ondernemer is.

1 20

HOOFDSTUK 1 Ondernemingsvormen

1.2.5

De commanditaire vennootschap

De commanditaire vennootschap of cv is een speciaal soort vennootschap onder ﬁrma. De eigenaren van deze onderneming heten vennoten. De vennoten zorgen met elkaar voor het kapitaal van de onderneming. Een cv heeft één of meerdere beherende vennoten en een stille vennoot. De beherende vennoot werkt meestal als directeur in de onderneming. Hij heeft de bevoegdheid over en de verantwoordelijkheid voor de dagelijkse leiding van de onderneming. Er kunnen meerdere beherende vennoten zijn. Denk aan een familiebedrijf, waarbij de vader het bedrijf heeft overgedragen aan zijn zonen. Naast de beherende vennoot is er altijd een de stille vennoot, die niet in de onderneming mag werken. Hij is slechts geldschieter en deelt daarom wel in de winst. Je kunt de stille of commanditaire vennoot vergelijken met een aandeelhouder. Hij is mede-eigenaar van het bedrijf, maar mag niet deel nemen aan de dagelijkse bedrijfsactiviteiten. Hij heeft dus geen bevoegdheden en verantwoordelijkheden. Hij loopt alleen risico over het kapitaal dat hij heeft ingelegd. Als je kijkt naar de aansprakelijkheid, belastingplicht en het arbeidsrecht, dan geldt voor de ondernemers van een commanditaire vennootschap het volgende. Ondernemingsvorm

Aansprakelijkheid

Belastingen

Arbeidsrecht

Commanditaire vennootschap

Beherend vennoot privé voor 100% als cv verplichtingen niet nakomt. Commanditaire vennoot is beperkt aansprakelijk.

Beherende vennoot inkomstenbelasting, voordeel mkbvrijstelling en ondernemersaftrek. Commanditaire vennoot ook inkomstenbelasting zonder voordelen.

Beherende vennoten hebben geen arbeidscontract. Ook de commanditaire vennoot heeft geen arbeidscontract.

1 21

commanditaire vennootschap

beherende vennoten stille vennoot

ELEMENTAIRE BEDRIJFSECONOMIE Deel 2

1.3 Rechtspersonen

De rechtspersonen staan in het Burgerlijk Wetboek Boek 2 ‘Rechtspersonen’.

Bij een rechtspersoon moet je denken aan een ondernemer (niet aan een mens van vlees en bloed). Dit is een organisatie op papier die verantwoordelijk is voor zijn eigen handelen. Een rechtspersoon is zelf verantwoordelijke voor de schulden van de onderneming. Het privévermogen van de ondernemer kan dus bij schulden nooit worden aangesproken. Papier kan echter niet handelen. Er zijn dus werknemers in loondienst die dat voor de rechtspersoon doen. De werknemers, ook de ondernemer (directeur) zelf, zijn in loondienst, verantwoordelijk en bevoegd om in naam van de onderneming te handelen.

Niet aansprakelijk, ook niet met het privévermogen

Omdat werknemers in loondienst zijn, is hun privévermogen niet beschikbaar voor de schuldeisers. Bij een eventueel faillissement wordt alleen het ondernemingsvermogen aangesproken en verdeeld onder de schuldeisers. Arbeidsrechtelijk gezien geldt voor iedereen die bij een rechtspersoon werkt, dat hij een dienstbetrekking heeft, loon ontvangt en onder de inkomstenbelasting valt. De onderneming betaalt als voorhefﬁng over het loon van de werknemer elke maand loonbelasting aan de Belastingdienst.

1 22

HOOFDSTUK 1 Ondernemingsvormen

Over het resultaat van de onderneming is vennootschapsbelasting verschuldigd. Het tarief van de vennootschapsbelasting is nu 20% over de eerst € 200.000 en over het meerdere 25% (2015).

Voorbeeld Omzet

€

12.000.000

– Inkoopwaarde omzet

–€

= Brutowinst

=€

6.000.000

– Bedrijfskosten inclusief loonkosten

–€

4.500.000

= Nettowinst voor belasting

=€

1.500.000

– Vennootschapsbelasting*

–€

365.000

= Netto winst na belasting

=€

1.135.000

6.000.000

* Berekening Vennootschapsbelasting: Over de eerste € 200.000 à 20% =

€

40.000

Rest (€ 1.500.000 – € 200.000) à 25% =

€

325.000

Totaal verschuldigde Vpb

€

365.000

De nettowinst na belasting kan voor een deel vrij uitgekeerd worden aan de eigenaren en aandeelhouders, in de vorm van dividend. Over dividend dat dividend moet de rechtspersoon wel weer dividendbelasting (15%) inhouden en afdragen aan de Belastingdienst. Een deel kan behouden worden in de onderneming als extra buffer of voor toekomstige uitbreidingsmogelijkheden. De nettowinst wordt dan toegevoegd aan de algemene reserve. Hierna komen de volgende rechtspersonen aan bod. 1. de vereniging; 2. de stichting; 3. de coöperatie; 4. de onderlinge waarborgmaatschappij; 5. de besloten vennootschap (bv); 6. de naamloze vennootschap (nv).

Sla ook artikel 3 van het Burgerlijk Wetboek Boek 2 Rechtspersonen er eens op na.

1 23

ELEMENTAIRE BEDRIJFSECONOMIE Deel 2

1.3.1 vereniging

De vereniging

Een vereniging bestaat uit leden die gezamenlijk een bepaald doel nastreven. Normaal gesproken wordt een vereniging opgericht bij de notaris. Als dat niet gebeurt, is iedere bestuurder hoofdelijk aansprakelijk en dat is juist niet de bedoeling. Wanneer een vereniging bij de notaris is opgericht, is er ook een verenigingsstatuut. In een verenigingsstatuut staat onder andere: • het doel van de vereniging; • de verplichtingen die de leden hebben; • de manier waarop leden bijeen worden geroepen (algemene ledenvergadering); • de manier waarop benoeming en ontslag van bestuurders plaatsvindt. De bestuurders vormen het dagelijks bestuur, tenzij er een directeur is. In dat geval functioneert het bestuur meer op afstand en worden de taken aan de directie overgedragen.

De vereniging wordt gevormd door haar leden. Dit zijn mensen die het doel van de vereniging onderschrijven en die de vereniging ﬁnancieel ondersteunen door lidmaatschapsgeld te betalen. De meest bekende landelijke verenigingen zijn de ANWB, de Consumentenbond en de vakbonden, zoals de FNV. In de sportwereld zijn er ook veel verenigingen. Elk dorp of elke stad heeft wel een voetbalvereniging, een damvereniging, een tennisvereniging, enzovoort. Een vereniging waar meerdere verenigingen onder vallen, heet een federatie of bond. Zo zijn de voetbalverenigingen verenigd in een overkoepelende vereniging: de voetbalbond KNVB. De homoverenigingen zijn landelijk verenigd in de Nederlandse Vereniging tot Integratie van homoseksualiteit, COC.

1 24

HOOFDSTUK 1 Ondernemingsvormen

Normaal gesproken valt een vereniging ook onder de vennootschapsbelasting. Veel verenigingen, zoals voetbalverenigingen of tennisverenigingen, vormen hierop echter een uitzondering. Als een vereniging in de doelstelling een algemeen maatschappelijk belang nastreeft, zoals voetballen of tennissen, en dus niet voor de winst gaat, wordt de vereniging vrijgesteld van de vennootschapsbelasting. Als je kijkt naar de aansprakelijkheid, de belastingplicht en het arbeidsrecht, dan kun je voor een ‘vereniging’ het volgende overzicht invullen. Ondernemingsvorm

Aansprakelijkheid

Belastingen

Arbeidsrecht

Vereniging

De vereniging is als rechtspersoon aansprakelijk voor alle handelingen door het personeel.

De rechtspersoon valt onder de vennootschapsbelasting, eventueel vrijstelling.

Al het personeel is in loondienst, met uitzondering van het bestuur. Veel verenigingen werken ook met vrijwilligers.

1.3.2

De stichting

Een stichting wordt opgericht met een maatschappelijk doel en wordt stichting geleid door een bestuur. Het bestuur bestaat uit een voorzitter, een secretaris en een penningmeester. Daarnaast kunnen er nog enkele onafhankelijke bestuursleden in het bestuur zitten die vaak bepaalde kennis hebben of een bepaalde functie vervullen. Een stichting bestaat niet uit leden, zoals een vereniging. Zij haalt haar inkomsten vaak uit sponsoring, inzamelacties en subsidies. Een stichting heeft een oprichtingsakte en een statuut waarin onder andere staat: • de naam van de stichting; • de plaats waar de stichting is gevestigd; • het doel van de stichting; • de manier waarop benoeming en ontslag van de bestuursleden plaatsvindt; • de bestemming van een eventueel overschot op de resultatenrekening.

1 25

ELEMENTAIRE BEDRIJFSECONOMIE Deel 2

Een stichting heeft niet als doel winst te maken en hoeft daarom geen vennootschapsbelasting te betalen. De bestuurders van de stichting mogen zich niet verrijken met de eventuele overschotten die de stichting heeft op de resultatenrekening.

Als je een indruk wilt krijgen van de stichtingen die er zijn, kijk dan op de speciale website voor stichtingen: www.stichting.startkabel.nl. Hierop staan heel veel stichtingen met uiteenlopende doelstellingen. Het is wel belangrijk om je als stichting in te schrijven in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel, anders zijn de bestuursleden hoofdelijk aansprakelijk. Als de stichting is ingeschreven, is zij als rechtspersoon verantwoordelijk voor het handelen namens de stichting van de bestuursleden.

Als je kijkt naar de aansprakelijkheid, de belastingplicht en het arbeidsrecht, dan kun je voor een â€˜stichtingâ€™ het volgende overzicht invullen. Ondernemingsvorm

Aansprakelijkheid

Belastingen

Arbeidsrecht

Stichting

De stichting is als rechtspersoon aansprakelijk voor alle handelingen door het personeel.

De rechtspersoon valt onder de vennootschapsbelasting, eventueel vrijstelling.

Al het personeel is in loondienst, met uitzondering van het bestuur.

1 26

HOOFDSTUK 1 Ondernemingsvormen

1.3.3

De coöperatie

coöperatie De coöperatie heeft zijn oorsprong in de land- en tuinbouw. Hier gingen verschillende bedrijven met elkaar samenwerken waarbij ze de productiefactoren in gezamenlijk bezit hadden. Ze deden dit om hun economische machtspositie te vergroten. Op die manier ontstonden grote inkoopcoöperaties die namens een groep land- en tuinbouwers inkopen deed. Doordat ze op grote schaal konden inkopen, konden ze dat goedkoper doen en kwalitatief beter materiaal krijgen. De coöperatie kan handelend optreden wanneer een individuele landbouwer problemen heeft. Omdat de coöperatie een grote klant is, wordt deze eerder serieus genomen dan een individuele ondernemer. De oprichting van een coöperatie gebeurt bij akte bij de notaris. Daarnaast wordt de coöperatie ook ingeschreven in het Handelsregister bij de Kamer van Koophandel. De coöperatie is een soort vereniging. Dat betekent dat ze dezelfde structuur als de vereniging heeft.

RAAD VAN ADVIES

LEDENRAAD

RIJN EN IJSSEL ENERGIE COÖPERATIE

SERVICEPUNT “DE KAS”

PRODUCTEN & DIENSTEN

INFORMATIE & VOORLICHTING

WARMTE

ENERGIELEVERING

PARTICULIEREN

BEDRIJVEN

VERENIGINGEN ETC.

PROJECTONTWIKKELING

ZON

WIND

WARMTE

FINANCIERING DUURZAAMHEIDSFONDS PROVINCIE GELDERLAND

GEMEENTE ARNHEM

BANKEN/ DERDEN

De coöperatie bestaat ook uit leden die gezamenlijk een bestuur kiezen. De coöperatie is als rechtspersoon zelf verantwoordelijk voor de schulden, maar als er tekorten zijn, draaien de leden daarvoor op. Om

1 27

ELEMENTAIRE BEDRIJFSECONOMIE Deel 2

deze aansprakelijkheid voor de leden geheel of gedeeltelijk uit te sluiten, kun je kiezen uit twee soorten aansprakelijkheid: • beperkte aansprakelijkheid (BA); • uitgesloten aansprakelijkheid (UA). De coöperatie met beperkte aansprakelijkheid (BA), beperkt de aansprakelijkheid van de leden tot een bepaald maximum. Je kunt de aansprakelijkheid van de leden ook volledig uitsluiten; dan is het een coöperatie met uitgesloten aansprakelijkheid (UA).

De mensen die werken bij de coöperatie hebben een dienstbetrekking. Ze zijn in loondienst bij de coöperatie en daardoor inkomstenbelasting verschuldigd. De coöperatie betaalt vennootschapsbelasting over de winst. Als je kijkt naar de aansprakelijkheid, de belastingplicht en het arbeidsrecht, dan kun je voor een ‘coöperatie’ het volgende overzicht invullen. Ondernemingsvorm

Aansprakelijkheid

Belastingen

Arbeidsrecht

Coöperatie

De coöperatie is als rechtspersoon aansprakelijk voor alle handelingen door het personeel. Leden zijn BA of UA aansprakelijk.

De rechtspersoon valt onder de vennootschapsbelasting.

Al het personeel is in loondienst, met uitzondering van het bestuur. Leden zijn niet in loondienst.

1 28

HOOFDSTUK 1 Ondernemingsvormen

1.3.4

Onderlinge waarborgmaatschappij

onderlinge De onderlinge waarborgmaatschappij is een vereniging van waarborgondernemers die verzekeringen regelt voor haar leden. Zij sluit met maatschappij haar leden verzekeringsovereenkomsten af in het verzekeringsbedrijf dat de vereniging voor haar leden uitoefent. Voor deze rechtsvorm gelden vrijwel dezelfde regels als voor een coöperatie. Ook hier is weer sprake van een vorm van een vereniging. Het doel van een onderlinge waarborgmaatschappij is risicospreiding als economisch voordeel voor de leden. Enkele voorbeelden van onderlinge waarborgmaatschappijen zijn: • Onderlinge Waarborgmaatschappij ‘Stad Holland Zorgverzekeraar’ UA; • Onderlinge Waarborgmaatschappij Univé Ruinen UA; • Onderlinge Waarborgmaatschappij Centrale Zorgverzekeraars Groep, Aanvullende Verzekering Zorgverzekeraar UA; • Onderlinge Waarborgmaatschappij F.D.P. (Fiets Diefstal Polis) UA; • Onderlinge waarborgmaatschappij Avipol B.A.

De namen van onderlinge waarborgmaatschappijen zijn vaak bekend in afkortingen zoals SHZ, Univé, CZ, FDP. Als je in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel gaat kijken, blijkt dat deze organisaties vaak uit meerdere waarborgmaatschappijen bestaan. Elke maatschappij moet zich aan de standaardregels houden. Dat betekent dat de maatschappij: • wordt opgericht bij de notaris bij akte met een statuut; • zich laat inschrijven in het Handelsregister; • zich meldt bij de Belastingdienst.

1 29

ELEMENTAIRE BEDRIJFSECONOMIE Deel 2

Een onderlinge waarborgmaatschappij betaalt vennootschapsbelasting, tenzij ze onder de vrijstelling valt. Wat betreft de aansprakelijkheid, de belastingplicht en het arbeidsrecht kun je voor een â€˜onderlinge waarborg maatschappijâ€™ het volgende overzicht invullen. Ondernemingsvorm

Aansprakelijkheid

Belastingen

Arbeidsrecht

Onderlinge waarborgmaatschappij

De maatschappij is als rechtspersoon aansprakelijk voor alle handelingen door het personeel. Leden zijn BA of UA aansprakelijk.

De rechtspersoon valt onder de vennootschapsbelasting.

Al het personeel is in loondienst, met uitzondering van het bestuur. Leden zijn niet in loondienst.

1.3.5 besloten vennootschap (bv) maatschappelijk kapitaal

Besloten vennootschap (bv)

Een besloten vennootschap (bv) is een rechtspersoon met beperkte aansprakelijkheid, waarvan het maatschappelijk kapitaal in aandelen is verdeeld.

Vanaf artikel 175 in het Burgerlijk Wetboek Boek 2 Rechtspersonen staat wat een besloten vennootschap (bv) is. In veel bedrijfsnamen kun je lezen dat de rechtsvorm van de onderneming een bv is.

1 30

HOOFDSTUK 1 Ondernemingsvormen

In artikel 175 staat het volgende. 1. De besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid is een rechtspersoon met een in aandelen verdeeld maatschappelijk kapitaal. Aandeelbewijzen worden niet uitgegeven; de aandelen zijn niet vrij overdraagbaar. 2. Een aandeelhouder is niet persoonlijk aansprakelijk voor wat in naam van de vennootschap wordt verricht en is niet gehouden boven het bedrag dat op zijn aandelen behoort te worden gestort in de verliezen van de vennootschap bij te dragen. 3. De vennootschap wordt door één of meer personen opgericht bij notariële akte. Voor oprichting is een verklaring van Onze Minister van Justitie vereist, dat hem van geen bezwaren is gebleken. 4. De akte wordt getekend door iedere oprichter en door ieder die blijkens deze akte één of meer aandelen neemt. 5. De akte van oprichting moet binnen drie maanden na de dagtekening van de verklaring van geen bezwaar zijn verleden, op straffe van verval van de verklaring. Onze Minister kan op verzoek van belanghebbenden op grond van gewichtige redenen deze termijn met ten hoogste drie maanden verlengen.

Je leest in het eerste lid van dit artikel dat de bv bestaat uit aandelen. aandelen Een aandeel geeft zeggenschap in de vennootschap en geeft recht op dividend. Bij een bv zijn de aandelen niet vrij overdraagbaar. Dit betekent dat een aandeelhouder ze niet zo maar kan verkopen. Daarom worden er geen aandeelbewijzen gemaakt. In plaats daarvan is er een aandelenregister, waarin staat wie aandelen heeft en hoeveel. Dit geeft de zeggenschap weer in een bv. Met beperkte aansprakelijkheid wordt bedoeld dat de aandeelhouders risico lopen over het vermogen dat ze als aandeelhouders in de bv hebben gestoken. Hun privévermogen staat dus los van wat er in en met de bv gebeurt. De bv is als rechtspersoon volledig aansprakelijk voor alle gemaakte schulden. De beperkte aansprakelijkheid geldt dus voor de aandeelhouders en niet voor de rechtspersoon zelf. In lid twee van artikel 175 staat dat je bij de oprichting langs de notaris moet gaan om ook hier een oprichtingsakte te tekenen. Dit geldt voor elke rechtspersoon. Voor de ondertekening controleert de notaris een

1 31

ELEMENTAIRE BEDRIJFSECONOMIE Deel 2

aantal zaken om na te gaan of de oprichter en aandeelhouder aan de wettelijke eisen voor een bv voldoet. Daarnaast ontvangt hij van de minister van Justitie een verklaring: de verklaring van geen bezwaar. In die verklaring staat dat het geen probleem is dat deze bv wordt opgericht. De Minister controleert bijvoorbeeld of de bv niet opgericht wordt voor ‘verkeerde’ zaken, zoals het witwassen van geld, als dekmantel van criminele zaken of met als doel schulden te maken die niet meer terugbetaald zullen worden aan de schuldeisers. Er zijn bij de aandelen verschillende termen van belang. Zo is het belangrijk dat je weet wat het maatschappelijk aandelenkapitaal, het geplaatst aandelenkapitaal en het gestort aandelenkapitaal van een bv inhouden.

maatschappelijk aandelenkapitaal geplaatst aandelenkapitaal gestort aandelenkapitaal

Voorbeeld Stel je richt een bv op met een maatschappelijk aandelenkapitaal van € 400.000. Dit bedrag wordt in de oprichtingsakte vermeld. Het is het maximale bedrag dat aan aandelenkapitaal opgehaald kan worden bij de aandeelhouders. Vervolgens moet er minimaal 20% geplaatst worden van de € 400.000. Dit is € 80.000. Deze € 80.000 komt op de balans te staan als eigen vermogen. Het kan echter zijn dat de aandeelhouder geen € 80.000 heeft, maar bijvoorbeeld € 30.000. De aandeelhouder kan deze € 30.000 dan storten in de bv die dat opneemt als ‘gestort aandelenkapitaal’. Voor de overige € 50.000 kan de bv het aandelenkapitaal altijd opeisen bij de aandeelhouder. Zodra het volledige bedrag van € 80.000 is gestort in de bv, heet dat het volgestort aandelenkapitaal. Debet

Balans Kokos bv per 1 januari

Credit

Geplaatst aandelenkapitaal

€

80.000

Nog te storten aandelenkapitaal

€

50.000

Geplaatst en gestort aandelenkapitaal

€

30.000

Maatschappelijk aandelenkapitaal vind je niet op de balans van de bv terug. Wil de bv nog groeien, dan kan ze nog € 320.000 (€ 400.000

1 32

HOOFDSTUK 1 Ondernemingsvormen

minus € 80.000) aan aandelen uitgeven. Aandeelhouders hebben bepaalde rechten in een bv, zoals: • het recht op een deel van de winst (dividend); • stemrecht op de algemene vergadering van aandeelhouders. De algemene vergadering van aandeelhouders (AVA) is het hoogste orgaan binnen de bv. De AVA stelt de jaarstukken vast, kan statuten wijzigen, bestuurders en commissarissen benoemen en ontslaan en besluiten tot fusie of zelfs tot ontbinding van de bv. De bestuurders hebben de dagelijkse leiding van de bv. Zij hebben zitting in de directie. Regulier vertegenwoordigen zij de bv naar buiten toe en gaan contracten aan. Een raad van commissarissen (RvC) komt alleen voor bij grote bv’s. De RvC is belast met de controle op de directie op het gebied van beleid en beheer. Daarnaast houdt de RvC toezicht op de algemene gang van zaken.

Bij kleine bv’s heb je vaak alleen een directie die daarnaast enig eigenaar is. Grote bv’s hebben de structuurregeling. Dat wil zeggen dat structuurde bv een structuurvennootschap is als zij aan de volgende vennootschap voorwaarden voldoet. 1. Het geplaatste kapitaal samen met de reserves volgens de balans met toelichting is minstens € 16.000.000.

1 33

ELEMENTAIRE BEDRIJFSECONOMIE Deel 2

2. De vennootschap of een afhankelijke maatschappij heeft volgens wettelijke verplichting (WOR) een ondernemingsraad (OR) ingesteld. 3. Bij de vennootschap en haar afhankelijke maatschappijen samen zijn in de regel minstens honderd werknemers in Nederland werkzaam. Als aan deze voorwaarden wordt voldaan, moet een besloten vennootschap als een structuurvennootschap worden aangemerkt. In dat geval zijn de wetten en regels voor structuurvennootschappen op de bv van toepassing. Een bv die niet aan de voorwaarden voldoet, kan zich echter ook vrijwillig als een structuurvennootschap laten aanmerken. De bv valt met zijn resultaat onder de vennootschapsbelasting. Voor een bv kun je de aansprakelijkheid, de belastingplicht en het arbeidsrecht als volgt samenvatten. Ondernemingsvorm

Aansprakelijkheid

Belastingen

Arbeidsrecht

Besloten vennootschap

De bv is als rechtspersoon aansprakelijk voor alle handelingen door het personeel.

De rechtspersoon valt onder de vennootschapsbelasting.

Al het personeel is in loondienst. RvC is niet in loondienst.

1.3.6 naamloze vennootschap (nv)

AEX

Naamloze vennootschap

De naamloze vennootschap (nv) is een rechtspersoon van wie het maatschappelijk kapitaal bestaat uit aandelen die aan toonder of op naam staan en in beginsel vrij overdraagbaar zijn. De nv is de enige rechtspersoon waarvan de aandelen verhandeld worden op de beurs. De Nederlandse effectenbeurs is de AEX.

Zie www.beurs.nl > AEX

1 34

HOOFDSTUK 1 Ondernemingsvormen

De Amsterdam Exchange Index (AEX) is de belangrijkste Nederlandse beursindex. De index geeft het beeld weer van de koersontwikkeling van de 25 aandelen met de grootste marktkapitalisatie op de Amsterdamse effectenbeurs. Uit het gewogen gemiddelde van de koersen van deze aandelen wordt de stand van de AEX berekend. Middelgrote bedrijven worden weergegeven in de Amsterdam Midkap Index (AMX) en de kleinste aandelen in de Amsterdam Small Cap Index (ASCX).

Zo zien de aandelen er in deze tijd niet meer uit …

Voor de aandeelhouders van de nv gelden dezelfde rechten als voor de bv: zij hebben recht op een dividenduitkering en stemrecht op de algemene aandeelhoudersvergadering. De AVA is het hoogste orgaan binnen de nv en laat zich vertegenwoordigen door de RvC. De directie heeft de dagelijkse leiding van de nv en wordt gecontroleerd door de RvC. Bij grote nv’s is de structuurregeling van toepassing onder dezelfde voorwaarden als bij de bv. Beursgenoteerde nv’s zijn door hun omvang altijd structuurvennootschappen en zijn daarom onderhevig aan de regelgeving van de Wet Wijziging Structuurregeling. De nv valt met zijn resultaat onder de vennootschapsbelasting. Eigenlijk zijn er niet zo veel verschillen tussen de bv en de nv. Het zijn allebei rechtspersonen waarvan het maatschappelijk kapitaal uit aandelen bestaat. De organisatiestructuur is over het algemeen ook hetzelfde. Ze hebben allebei: • een aandeelhoudersvergadering; • een raad van commissarissen; • een bestuur.

1 35

ELEMENTAIRE BEDRIJFSECONOMIE Deel 2

Statuten wijzigen in de loop der jaren; inhoudelijk maar ook het uiterlijk!

De belangrijkste verschillen tussen de nv en de bv staan hieronder. Nv

De aandelen zijn vrij verhandelbaar, waardoor er geen verplichting tot het bijhouden van een register van aandeelhouders is.

De aandelen zijn niet vrij verhandelbaar.

De namen van de aandeelhouders zijn meestal niet bekend.

De namen van de aandeelhouders zijn wel bekend.

De aandelen zijn te koop op de aandelenbeurs.

De aandelen zijn niet te koop op de aandelenbeurs.

Het geplaatste en gestorte kapitaal is bij een nv groter dan bij de bv.

Zoek eens op hoeveel het wettelijk vereiste geplaatst en gestort kapitaal bij oprichting van een nv en bv is.

1 36

HOOFDSTUK 1 Ondernemingsvormen

Voor een nv kun je de aansprakelijkheid, de belastingplicht en het arbeidsrecht als volgt samenvatten. Ondernemingsvorm

Aansprakelijkheid

Belastingen

Arbeidsrecht

Naamloze vennootschap

De nv is als rechtspersoon aansprakelijk voor alle handelingen door het personeel.

De rechtspersoon valt onder de vennootschapsbelasting.

Al het personeel is in loondienst. RvC is niet in loondienst.

1.4 Publicatieplicht Je hebt al een aantal keren gelezen dat organisaties zich laten inschrijven in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel. Je kunt dit register vergelijken met de Burgerlijke Stand waarin iedereen die in Nederland woont, is ingeschreven. Ook ondernemingen in Nederland staan in een register: het Handelsregister. De Kamer van Koophandel houdt dit Handelsregister bij.

Persoonsgegevens worden opgenomen in het Handelsregister

1 37

ELEMENTAIRE BEDRIJFSECONOMIE Deel 2

In het Handelsregister kunnen ondernemers controleren met wie ze te maken hebben. Wie is er bijvoorbeeld tekeningsbevoegd en is er misschien sprake van een faillissement? Ieder jaar moeten ondernemingen jaarstukken ter inzage neerleggen in het Handelsregister.

1.4.1

Jaarstukken

Onder de jaarstukken van een onderneming vallen: • de jaarrekening met balans, toelichting en eventueel winst- en verliesrekening; • het jaarverslag van het bestuur. Dit is een verantwoording van de directie over het afgelopen jaar en een planning voor de komende jaren; • overige informatie, zoals de accountantsverklaring en de winstverdeling. De jaarrekening bevat handige en nuttige informatie voor zakenpartners. Ze kunnen hiermee onder andere bepalen of de onderneming nog kredietwaardig is en ze kunnen de ﬁnanciële ontwikkeling van de onderneming volgen. Dit geldt zeker voor ondernemingen die afhankelijk zijn van een paar grote bedrijven waaraan zij goederen of diensten leveren. Het is dan prettig om te weten of die bedrijven de rekeningen voor de goederen of diensten ook kunnen betalen. Als een grote onderneming failliet gaat, zie je vaak dat kleine ondernemingen, die erg afhankelijk zijn van de grote onderneming, meegetrokken worden in de ondergang. Het Handelsregister bevat echter nog meer nuttige informatie dan jaarcijfers alleen. Je kunt bijvoorbeeld nieuwe klanten zoeken bij jou in de regio of zien waar je concurrenten gevestigd zijn. Maar ook als je een onderneming wilt starten, kun je in het Handelsregister belangrijke informatie vinden. Op de website van de Kamer van Koophandel kun je met een toegangscode bij de ‘Publicaties Handelsregister’ komen. Hierin staan de belangrijkste wijzigingen in het Handelsregister, zoals: • een overzicht van de belangrijkste wijzigingen van bestuurders, kapitaal, statuten en dergelijke;

1 38

HOOFDSTUK 1 Ondernemingsvormen

• in- of uitschrijvingen, fusies en splitsingen per datum of regio; • actuele informatie over deponeren van jaarrekeningen, aansprakelijkheidsverklaringen en instemmingsverklaringen.

1.4.2

Jaarrekening deponeren

deponeren Niet alle bedrijven moeten hun jaarrekening deponeren ofwel ter inzage leggen bij de Kamer van Koophandel. In het Burgerlijk Wetboek Boek 2 wordt vanaf artikel 394 exact beschreven wie en wat er openbaar gemaakt moet worden. Openbaar maken is dus een wettelijke verplichting.

Je kunt het Burgerlijk Wetboek raadplegen op www.wetboek-online.nl.

Voor het publiceren van de jaarstukken hebben de ondernemingen na aﬂoop van een boekjaar maximaal dertien maanden de tijd. De volgende organisaties moeten hun jaarrekeningen deponeren bij de Kamer van Koophandel: • besloten vennootschappen; • naamloze vennootschappen; • coöperaties; • onderlinge waarborgmaatschappijen; • banken; • vof’s en cv’s als de beherende vennoten buitenlandse investeerders zijn; • verenigingen en stichtingen met ondernemingsactiviteiten en een netto-omzet van minimaal € 4,4 miljoen. Kleine ondernemingen Er wordt bij de publicatieplicht ook nog onderscheid gemaakt in kleine en grote rechtspersonen. Kleine rechtspersonen hoeven alleen een beknopte balans te deponeren. Een onderneming is een kleine rechtspersoon wanneer: • de activa niet hoger zijn dan € 4,4 miljoen; • de jaaromzet niet hoger is dan € 8,8 miljoen;

1 39

ELEMENTAIRE BEDRIJFSECONOMIE Deel 2

• er minder dan 50 werknemers in dienst zijn. Grote ondernemingen Grote rechtspersonen moeten alle jaarstukken deponeren. Een aantal ondernemingen is vrijgesteld van publicatieplicht. De volgende ondernemingen hoeven niets te deponeren in het Handelsregister bij de KvK: • eenmansbedrijven en zzp’ers; • vof’s en cv’s met alleen maar binnenlandse investeerders; • maatschappen; • verenigingen en stichtingen zonder winstdoelstelling met minder dan € 4,4 miljoen omzet.

1 40

HOOFDSTUK 1 Ondernemingsvormen

Begrippenlijst Aandeel

Waardepapier dat een aantal rechten met betrekking tot de vennootschap geeft.

AEX

Amsterdam Exchange Index, de effectenbeurs van Nederland.

Beherende vennoot

De eigenaar of mede-eigenaren van een commanditaire vennootschap die bevoegd zijn om te handelen namens de vennootschap.

Besloten vennootschap

Rechtspersoon met beperkte aansprakelijkheid met maatschappelijk kapitaal dat in aandelen is verdeeld.

Commanditaire vennootschap

Ondernemingsvorm van natuurlijke personen vergelijkbaar met de vof alleen worden de eigenaren hier vennoten genoemd.

Coรถperatie

Groep producenten of verbruikers die samenwerken om het marktaandeel en de economische macht te vergroten.

Deponeren

Publiceren van de jaarstukken in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel waardoor die stukken ter inzage zijn voor derden.

Dividend

Winstuitkering op een aandeel.

1 41

ELEMENTAIRE BEDRIJFSECONOMIE Deel 2

Eenmanszaak

Ondernemingsvorm van een natuurlijk persoon die op eigen titel een onderneming drijft.

Freelancer

Iemand die werkt zonder dienstverband.

Geplaatst aandelenkapitaal

Aantal aandelen dat de bv heeft â€˜geplaatstâ€™. Dat wil zeggen uitgegeven aan de aandeelhouders in de vorm van aandelen.

Gestort aandelenkapitaal

Deel van het geplaatst aandelenkapitaal waarvoor de aandeelhouders aandelen hebben ontvangen die in geld omgezet is aan de bv.

Handelsregister

Openbaar register bij Kamer van Koophandel waar alle handelsondernemingen zich inschrijven.

Inkomensderving

Verlies van inkomen.

Kamer van Koophandel

Organisatie die dienstverlenend werk verricht voor ondernemers.

Maatschap

Ondernemingsvorm, waarbij twee of meerdere personen zich verbinden om iets in gemeenschap te brengen, met het oogmerk om het daaruit ontstane voordeel met elkaar te delen.

1 42

HOOFDSTUK 1 Ondernemingsvormen

Maatschappelijk aandelenkapitaal Aandelenvermogen dat bij oprichting statutair bepaald wordt. Het geeft aan hoeveel de bv maximaal aan aandelen kan uitgeven. Naamloze vennootschap

Rechtspersoon waarvan het maatschappelijk kapitaal uit aandelen bestaat die vrij overdraagbaar zijn.

Natuurlijk persoon

Mens van vlees en bloed met rechten en plichten die privĂŠ verantwoordelijk is voor zijn handelen namens de onderneming.

Onderlinge waarborgmaatschappij

Vereniging van ondernemers die verzekeringen regelt voor haar leden met als doel risicospreiding.

Ondernemingsvorm

Juridische vorm of rechtsvorm van een onderneming, bedrijf of organisatie.

Privaatrechtelijke rechtspersoon

Organisatie die een natuurlijk persoon heeft opgericht in de vorm van een rechtspersoon.

Publiekrechtelijke rechtspersoon

Organisatie die de overheid heeft ingesteld voor het verrichten van overheidstaken.

1 43

ELEMENTAIRE BEDRIJFSECONOMIE Deel 2

Rechtspersoon

Juridische constructie waardoor een organisatie kan optreden in het rechtsverkeer, zoals een natuurlijk persoon met rechten en plichten, zonder dat de werknemer privé verantwoordelijk is voor zijn handelen namens de onderneming.

Stichting

Rechtspersoon opgericht door natuurlijke personen of rechtspersonen bij de notaris bij akte, gericht op een zeker doel zonder winstoogmerk.

Stille vennoot of commanditaire vennoot

Brengt kapitaal in de commanditaire vennootschap in, maar mag verder niet actief zijn in de onderneming.

Structuurvennootschap

Grote bv of nv die aan bepaalde voorwaarden voldoet.

Vennootschap onder ﬁrma

Samenwerkingsvorm van twee of meer natuurlijke personen die onder gemeenschappelijke naam een onderneming uitoefenen.

Vereniging

Organisatie die bestaat uit leden die een gezamenlijk doel nastreven.

Zzp’er

Zelfstandige zonder personeel. Iemand die werkt zonder dienstverband.

1 44

HOOFDSTUK 1 Ondernemingsvormen

Checklist Je kent de begrippen uit de begrippenlijst.

■

Je begrijpt dat er een verschil is tussen natuurlijke personen en rechtspersonen; dat de ondernemingsvorm van belang is bij de aansprakelijkheid; dat de ondernemingsvorm van belang is bij arbeidsrechtelijke overeenkomsten; dat de ondernemingsvorm bepalend is voor de belasting die geheven wordt; dat je bij rechtsvormen verschil hebt in publicatieplichten; dat sommige ondernemingsvormen geen publicatieplicht hebben.

■ ■ ■ ■ ■ ■

Je kunt het verschil aangeven tussen een onderneming die behoort tot de natuurlijke personen en de rechtspersonen; het verschil aangeven tussen de verschillende ondernemingsvormen die behoren tot de natuurlijke personen; het verschil aangeven tussen de verschillende ondernemingsvormen die behoren tot de rechtspersonen; het verschil aangeven tussen kleine en grote rechtspersonen en hun publicatieplicht; het verschil aangeven tussen vrij verhandelbare aandelen en een aandelenregister; aangeven wat valt onder de publicatieplicht.

■ ■ ■ ■ ■ ■

Je ziet in de praktijk dat de onderneming in de naamgeving de ondernemingsvorm aangeeft, zoals bv, nv, vof, maatschap; de aanwezigheid van de kamers van koophandel; dat de belasting verschillende soorten belastingen heft afhankelijk van de rechtsvorm van de onderneming; dat natuurlijke personen jaarlijks loonhefﬁng betalen ten laste van de winst van de onderneming; dat aandelen van nv’s verhandeld worden op de beurs.

■ ■ ■ ■ ■

1 45

ELEMENTAIRE BEDRIJFSECONOMIE Deel 2

Je begrijpt en kunt aan de slag met ‘De uitdaging’ van de inleiding Kun jij voor het eindejaarsverslag in een samenvatting weergeven hoe het zit met de aansprakelijkheid, het arbeidsrecht en de belastingplicht van zowel de natuurlijke als de rechtspersonen?

1 46