SECRET MAGAZINE no:11

SECRET M A G A Z I N E

IMPRESSUM BOTUES: RAFTI MAGJIK Revista botohet nga stafi i redaksisë: Kryeredaktor: Ekrem A. Kryeziu Dizajn Grafik: Amalthea Dizajn Web Grafik: Era Bosi Marketing: Valineta Bosi E-mail: secretmagazine@gmail.com www.thepowergate.com

Mentaliteti i Fitores: Si të bëhesh njeriu që nuk dorëzohet kurrë Në jetë, nuk zgjedhim nga vijmë, por zgjedhim si ecim përpara. Secili prej nesh ka një histori, një betejë të tijën, dhe ajo që na diferencon nuk është se sa të vështira janë sfidat tona, por si zgjedhim t’i përballojmë.

Nuk është fati ai që vendos nëse do të jemi të suksesshëm apo jo. Është vendosmëria jonë.

Njeriu që fiton nuk është ai që kurrë nuk ka rënë, por ai që sa herë ka rënë, ka gjetur një arsye për t’u ngritur.

A ke menduar ndonjëherë për atë moment kur je ndier sikur gjithçka ishte kundër teje?

Ajo pikë ku shumica dorëzohen është e njëjta pikë ku ata që arrijnë suksesin zgjedhin të vazhdojnë. Dallimi mes humbjes dhe fitores është këmbëngulja.

Një mentalitet fitues nuk pret mundësi – ai i krijon ato. Njerëzit që arrijnë majat nuk presin që dikush t’ua zgjidhë jetën, por dalin dhe ndërtojnë rrugën e tyre. Ata nuk jetojnë me justifikime, por me zgjidhje.

Nëse sot ndihesh i lodhur, i pasigurt apo ke dyshime për veten tënde, kujto një gjë: asgjë nuk përfundon derisa të dorëzohesh. Dhe ti nuk je këtu për t’u dorëzuar. Ti je këtu për të fituar.

Koha për të vepruar është tani. Ji njeriu që nuk e ndalon asgjë.

Klisman Meti Power Gate

2

SECRET MAGAZINE

SEMINAR NË BELGJIKË

Ieperstraat 46, 8700 Tielt Salla: Mulle de Terschueren 22.02.2025 - Ora: 14:00

RAFTI MAGJIK

AM A L T H E A

SHTËPIA E DIZAJNIT GRAFIK

Rue de Koninck 89, 1080 Bruksel 23.02.2025, Ora: 14:00 Ekrem A. Kryeziu (Mentor për Zhvillim Personal) Lumnije Krasniqi (Asistente për Motivim Social) SECRET MAGAZINE

3

4

SECRET MAGAZINE

SECRET MAGAZINE

5

6

SECRET MAGAZINE

SECRET MAGAZINE

7

8

SECRET MAGAZINE

SECRET MAGAZINE

9

10

SECRET MAGAZINE

SECRET MAGAZINE

11

ÇFARË ËSHTË AUTIZMI? DENISA SHOSHI

Paaftësia për të bashkëvepruar me botën e

jashtëme.

Bërja e diçkaje pa pushim, si p.sh. përsëritja

Autizmi, i quajtur edhe (ASD) çrregullimi i spektrit

e fjalëve ose frazave, lëkundjet përpara dhe mbrapa,

të autizmit është një gjendje komplekse zhvillimore

ose ngacmimi me objekte (siç është p.sh çelësi i dritës)

që ndikon në mënyrën se si njerëzit ndërveprojnë,

Ndjeshmëri e lartë ndaj tingujve, prekjeve,

komunikojnë, mësojnë dhe sillen. Njerëzit me ASD

aromave ose pamjeve që u duken të zakonshme

kanë ndryshime në funksionin e tyre të trurit që mund

njerëzve të tjerë.

të ndikojnë në sjelljen e tyre dhe ndërveprimet sociale.

Duke mos parë apo dëgjuar njerëzit e tjerë, tendencën për tu izoluar në vetvete.

SIMPTOMAT E AUTIZMIT

Probleme me të kuptuarit ose përdorimin e

Simptomat e autizmit zakonisht shfaqen para se

të folurit, gjestet, shprehjet e fytyrës ose tonin e zërit.

fëmija të mbushë 3 vjeç. Disa njerëz shfaqin shenja

Shpesh, fëmijët dhe të rriturit që vuajnë nga

që në lindje. Megjithatë, është e dobishme të dihet

autizmi ,manifestimet e agresionit, ankthit , nervozizmit,

shumë më herët nëse një foshnjë ka probleme, sepse

çrregullimi i gjumit dhe tretjes , mbindjeshmëria e

një program zhvillimi mund të fillojë që në moshën

shqisave pamore, prekëse dhe dëgjimore i atribuohen

4 muajshe dhe do të jetë më efektiv sa më herët të

shpesh diagnozës ASD.

fillojë.

Studiuesit kanë gjetur gjithashtu mosfunksionim të Sistemit Nervor Autonom në shumë pacientë

SHENJAT E AUTIZMIT

12

me ASD. Në mënyrë të veçantë, një aktivitet të

Mungesa e kontaktit me sy.

ngritur të Sistemit simpatik krahasuar me Sistemin

Hipotonia, që do të thotë dobësim muskulor

parasimpatik. Dominimi i Sistemit Simpatik mund

dhe veçanërisht probleme me mbajtjen e kokës dhe

të shpjegojë shfaqjen e lartë të ASD tek meshkujt

qafës në rreth 6 muajsh.

në një nivel më të lartë në krahasim me femrat. Siç

Vonesat e tjera zhvillimore si vonesat e

mund të shihet në të dhënat statistikore, kjo gjendje

nervave motorikë – të ngadalshëm në kapjen e

dominance gjithashtu mund të jetë përgjegjëse për

gjërave, për shembull, ose kapja e dobët e dorës.

mbindjeshmërinë vizuale, dëgjimore dhe prekëse dhe

SECRET MAGAZINE

gjithashtu mund të jetë një faktor që kontribuon në

është e mjaftueshme në trupat tanë , njeriu është më

shenjat e mosfunksionimit mitokondrial në shumë

pak në gjendje të transportojë dhe eliminojë shumë

fëmijë dhe të rritur me ASD. Gjetjet e dukshme

metale toksike si ato që përmendem më lartë.

përfshijnë rritjen e niveleve të laktatit, piruvatit dhe alaninës në gjak.

METALOTHIONEIN Metalothioneins (MTs) janë proteina të vogla

Studimi nga Yasuda dhe Tsutsul, (2013) në

të pasura me cisteinë që luajnë rol të rëndësishëm

Gazetën Ndërkombëtare të Kërkimit Mjedisor dhe

në homeostazën e metaleve dhe mbrojtjen kundër

Shëndetit Publik raportoi rezultatet e studimeve të

toksicitetit të metaleve të rënda, dëmtimit të ADN-së

HTMA nga 1,967 fëmijë autikë të moshës 0 -15vjeç.

dhe stresit oksidativ.

Nga studimet e kryera u zbuluan se "mungesa e zinkut dhe magnezit që në foshnjëri dhe ngarkesat

TESTI QE ZBULON ME SAKTËSI AUTIZMIN

metalike toksike mund të jenë ndër shkaqet kryesore dhe nxitësit e ndryshime epigjenetike në gjenet dhe mekanizmat e rregullimit gjenetik të zhvillimit neurologjik te fëmijët autikë".

Çfarë mund të tregojnë flokët për shëndetin tonë të përgjithshëm?

Një analizë e flokëve mund të zbulojë informacion të vlefshëm për ekuilibrin mineral të trupit tuaj. Mund

METALET TOKSIKE

të përcaktojë nëse keni mangësi ose minerale të

Të gjithë fëmijët me Autizëm, pa përjashtim, kanë

tepërta, ose nëse ka toksicitet ose një problem me

një sasi të tepërt të metaleve toksike të grumbulluara

thithjen e mineraleve. Mund të zbulojë gjithashtu:

në tru. Gjate testeve janë vërejtur nivele të larta të

Shkalla juaj metabolike

këtyre metaleve:

Shëndeti imunitar

Toksicitet i kadmiumit ose i mërkurit

Shëndeti mendor

Toksicitet i manganit ose aluminit

Pabarazitë e sistemit nervor

Toksicitet i bakrit

Stresi i mëlçisë dhe veshkave

Të gjithë fëmijët autikë duket se kanë vështirësi

Diabeti dhe rezistenca ndaj insulinës

në eliminimin e metaleve toksike nga trupi i cili është

Nivelet e energjisë dhe lodhja

një proces shumë i rëndësishëm që nuk duhet

Shëndeti kardiovaskular

neglizhuar.

Funksioni i veshkave dhe tiroides

Nëntëdhjetë e nëntë për qind e fëmijëve autikë në një studim të fundit kanë rezultuar me metabolizëm jo-funksional të metalotioneinës që është një proteinë e cila lidhet me mineralet toksike si mërkuri, bakri dhe të tjera dhe i lejon trupit t'i eliminojë ato. Nëse kjo proteinë lidhëse nuk funksionon mirë, ose nëse nuk

Analiza minerale e indeve të flokëve (HTMA) mund të shërbejë si një mjet kontrolli për vlerësimin dhe trajtimin e kushteve të mundshme neurozhvillimore tek fëmijët tanë. Ekzaminimi i bërë me anë të këtij testi floku do të na japë një pasqyrë të qartë të gjendjes aktuale të metaleve në trupin tonë duke zbuluar në thellesi mangësitë e metaleve, tepricat e tyre ose metalet toksike të pranishme që janë shkaktarët kryesor të Autizmit .

SECRET MAGAZINE

13

Lexuesit pyesin, SECRET MAGAZINE përgjigjet...

Kam humbur vendin e punës, jam në depresion.. si ta tejakloj këtë situatë?

Ariola 32, Tiranë

Më vjen shumë keq që po kalon këtë situatë të vështirë. Humbja e punës mund të jetë një goditje e madhe, si emocionalisht ashtu edhe financiarisht, dhe është normale të ndihesh e trishtuar, e stresuar apo edhe në depresion. Megjithatë, ka mënyra për ta kaluar këtë periudhë dhe për ta gjetur forcën për të ecur përpara.

Humbja e një pune mund të duket si një fund, por mund të jetë edhe një mundësi për një fillim të ri.

Humbja e një pune nuk përcakton vlerën tënde. Ti je më shumë se një pozicion pune, dhe me siguri do të gjesh diçka edhe më të mirë.

Mbaje mend: kjo është vetëm një periudhë kalimtare, jo fundi i rrugës. Mos u dorëzo, më të mirat mund të jenë ende përpara!

Zoti nuk e mbyll një derë, pa e hapur një ose disa të tjera.

Ai po bën më të mirën për ty.

14

SECRET MAGAZINE

Jam dashuruar në kolegen time, por nuk kam guxim t’ia them.

Si t’ia them?

Mentori 30, Durrës Të dashurohesh me një kolege është emocionuese, por edhe pak sfiduese, sidomos kur nuk je i sigurt se si të shprehësh ndjenjat. Mos u shqetëso!

Ja disa hapa që mund të të ndihmojnë ta shprehësh ndjenjat në mënyrën më të mirë të mundshme:

Kohët e fundit më pëlqen vetmia, ç’po ndodh me mua?

Arbeni 29, Shkodër Është krejtësisht normale të preferosh vetminë herë pas here, dhe kjo nuk është domosdoshmërisht diçka negative.

Megjithatë, nëse ndien se kjo dëshirë për të qenë vetëm po të izolon ose po ndikon në lumturinë tënde, mund të jetë një shenjë që diçka po ndodh me ty në nivel emocional ose mendor. Ja disa arsye pse mund të ndihesh kështu: 1. Po Kërkon Paqe dhe Reflektim Ndoshta ke kaluar kohë të vështira dhe truri yt ka nevojë për qetësi për të përpunuar mendimet dhe emocionet. Kjo është një mënyrë për të kuptuar më mirë veten.

2. Po ndryshon prioritetet e jetës Ndoshta po kalon një fazë ku po mendon më shumë për të ardhmen, për qëllimet e tua dhe për atë që dëshiron nga jeta. Vetmia mund të jetë një mënyrë për të reflektuar dhe për të marrë vendime më të qarta.

1. Vëzhgo dhe Vlerëso Situatën Para se të veprosh, përpiqu të kuptosh nëse ajo ka ndonjë interes ndaj teje.

- A kalon kohë me ty më shumë se me të tjerët?

- A të shikon me interes dhe të buzëqesh shpesh?

- A të flet për jetën e saj personale apo tregon interes për tënden?

Këto janë shenja që mund të tregojnë nëse ajo ka ndjenja të ngjashme.

2. Fillo me Biseda me Personale Nëse deri tani keni folur kryesisht për punë, provo të hapësh biseda mbi gjëra më personale, si hobi, interesa apo planet për fundjavë. Kjo do të ndihmojë të krijosh një lidhje më të afërt.

Nëse ajo tregon interes për të kaluar kohë me ty, është një shenjë e mirë!

SECRET MAGAZINE

15

SI T’I LARGOJMË NJERËZIT TOKSIKË NGA JETA JONË, PJESA 2

ZGJIDHE MIQËSINË E DUHUR! EKREM A. KRYEZIU

të rëndësishëm, më pak të rëndësishëm dhe të

Mentor për Zhvillim Personal

parëndësishëm në jetën e tyre. Shpesh i ngatërrojnë edhe njerëzit e njohur me të panjohur. U tregojnë

NJERËZ ME EMOCIONE TË PAQËNDRUESHME

sekrete njerëzve të panjohur, ndërsa janë të mbyllur ndaj të njohurve, e edhe ndaj familjarëve. Mund t’i

Persona me emocione të paqëndrueshme

bësh të qeshin me pak gjë, dhe të qajnë me një rrëfim

mund të jenë edhe të paparashikueshëm. Sepse

krejt të padhimbshëm shumë. Mund të nevrikosen

paqëndrueshmëria e tyre emocionale shkakton

dhe nervozohen me një fjalë goje të dikujt dhe, po

situata të paqëndrueshme dhe të papritura. Një ditë

ashtu, edhe të jenë të dhunshëm në masë të caktuar.

mund të jenë në humor dhe të kalosh momente të

Shpërthejnë lehtë nga një zënkë dhe zbuten po aq

bukura me ta, ndërsa në ditën tjetër kalojnë pran nesh

shpejt e lehtë në po të njëjtën zënkë. Flasin më shumë

sikur pranë varrezave. Në njëfarë forme, varësisht

me gjuhë trupi sesa me gjuhë të mendjes, andaj, si të

prej emocioneve të paqëndrueshme të tyre, ne mund

tillë, ku mendja nuk ka pushtet shumë mbi emocionet

të jemi heronj të tyre dhe, po ashtu, ta pavërejtshëm

e tyre, ata mund të përjetojnë një sërë emocionesh

ose padukshëm përballë tyre. Ata nga momenti në

njëkohësisht. Në raste të caktuara, për t’i neutralizuar

moment kalojnë nëpër disa emocione dhe kjo mund

emocionet, ndezin cigare (nëse janë duhanxhinj) ose

të na habisë ne që jemi pranë tyre. Janë të brishtë në

edhe ngushëllohen me një gotë verë ose pije që kanë

emocione dhe qëndrime. Ndërrojnë qëndrime sipas

alkool. Përhumben në kujtime për minuta të tërë,

emocioneve dhe efektit të tyre. Mund të qajnë kur

dhe pastaj nuk e shpjegojnë dot atë përhumbje, së

u rrëfen diçka të dhimbshme por pas pak minutash

cilës as vetë nuk ia dinë kuptimin sepse gjatë asaj

qeshin dhe harrojnë që qanë pak më parë. Gjatë

përhumbjeje kanë kapërcyer nga një emocion në

rrëfimit të ndonjë ngjarjeje të tyre të dhimbshme qajnë

tjetrin dhe pastaj harrojnë se me cilin e filluan dhe me

dhe qeshin njëkohësisht, pra rrëfimin e tregojnë me

cilin e mbaruan atë situatë shkëputjeje nga realiteti.

emocione të përziera, sepse nuk e dinë saktë se cilit

Shpesh e ngatërrojnë realen me trillimin, të vërtetën

emocion i takon rrëfimi. Ndodh që kur ju takojnë, një

me imagjinatën, së cilës shpesh i besojnë edhe vetë.

ditë ju përqafojnë dhe ju puthin, ndërsa në ditën tjetër

Ndodh që të jenë pranues dhe refuzues njëkohësisht

vetëm jua japin dorën ose edhe ju përshëndesin nga

dhe për të njëjtën situatë. Janë empatikë ndaj të

distanca. E bëjnë këtë sepse meqë i kanë emocionet

tjerëve që u shtiren si viktimë por nuk e kuptojnë

e përziera, ata harrojnë se me cilët persona duhet

se vetë janë viktimë e asaj shtirjeje. Të tillët nuk janë

të kenë emocione ndryshe e me cilët ndryshe. Pra i

të dëmshëm por as të dobishëm në rrethin tonë të

ngatërrojnë edhe personat dhe karakteret. Në fakt

ngushtë shoqëror.

ngatërrojnë gjithçka. Një gjest yni mund t’i nevrikosë, por në ditën tjetër i njëjti gjest ose veprim yni mund t’i argëtojë dhe për këtë, nëse i pyesim, thjesht nuk kanë ndonjë shpjegim. Paqëndrueshmëria emocionale e tyre ua dobëson mundësinë e dallimit të personave

16

SECRET MAGAZINE

PERSONA ME VETËBESIM TË ULËT

për ta. Nëse ecin mbi një urë të lartë dhe të ngushtë, parapëlqejnë që ende pa shkuar te gjysma, të kthehen

T’i besosh vetes është dhurata më e madhe që mund t’ia bësh jetës sate. Një ndër arsyet që njeriu

prapa, sepse u mungon besimi për guxim se mund t’ia dalin mbanë.

nuk e arrin atë që e dëshiron në jetë, ose nuk i realizon

Duke parë që këta persona nuk kanë vetëbesim

ëndrrat e veta, është vetë armiku i tij i brendshëm –

ose kanë vetëbesim të ulët, nëse bazohemi nga ligji

vetëbesimi i ulët ose mungesa e vetëbesimit. Shumë

i Universit ku “e njëjta tërheq të njëjtën”, mund të

njerëz kanë mundësi të bëjnë gjëra të mëdha dhe do

ndodhë që nëse ti nuk mund t’ia arrish t’ua ndryshosh

t’i jetësojnë ato në praktikë nëse, fillimisht, e mposhtin

mendjen për shkallën e vetëbesimit, gjasat janë që ai

mosbesimin ndaj vetes. Njerëzit me vetëbesim të

të përpiqet që ta ndryshojë ty dhe të të fut në qarkun

ulët zakonisht kënaqen ose ndjehen të përmbushur

në të cilin ai tanimë po ndjehet rehat. Pra personat me

me atë pak gjë që kanë, jo sepse nuk duan e nuk

vetëbesim të ulët gjithnjë janë në kërkim të personave

dëshirojnë më shumë, por sepse nuk besojnë se

të ngjashëm me ta, në mënyrë që të mos ndjehen të

munden më shumë. Pra nuk u besojnë aftësive të veta

braktisur nga rrethi shoqëror, pra mos të ndjehen të

se mund të bëjnë më shumë sesa kaq. Kjo i penalizon

vetmuar e izoluar, dhe, meqë e kanë bindur veten

në çdo hap e iniciativë gjatë jetës, sepse marrin rrallë

se ky vetëbesim është i mjaftueshëm për të qenë i

iniciativa për ndryshime pozitive dhe, edhe në rastet

lumtur dhe i suksesshëm, duan që edhe personin

kur i marrin apo kur dikush i shtyn që ta marrin një

tjetër që shoqërohet me të, ta vendosë në shkallën

iniciativë, krijojnë që në fillim ose gjatë rrugës pengesa

e njëjtë të vetëbesimit. Dhe, unë nuk dyshoj që ti nuk

të paqena, shpesh absurde, për ta bindur veten dhe

dëshiron e nuk pranon të jesh një nga ta. Andaj nëse

të tjerët se nuk mund t’ia dalin. Të gjithë energjinë

ti je person me vetëbesim të lartë dhe nuk arrin që

e derdhin në kazanin e mosbesimit. Është vështir t’i

këtë vetëbesim t’ia mbjellësh edhe personit tjetër me

bindësh se ata, sikurse edhe të tjerët, mund t’ia dalin

vetëbesim të ulët, koha është që ta largohesh, para se

dhe se nuk kanë arsye të mendojnë ndryshe.

të fillosh edhe ti ta ulësh vetëbesimin, gjithnjë duke e

Persona të tillë zakonisht vuajnë nga neofobia

bindur veten me po të njëjtat arsye që kishte arritur ta

e cila nuk i lë asnjëherë të dalin nga zona e rehatisë

bënte personi me të cilin po shoqërohesh. Shmangiu

(komfort zone). Gjithçka e re dhe më ndryshe është

një shoqërie të tillë!

e vështirë për ta, e cila i bind që është e paarritshme SECRET MAGAZINE

17

VENDOSJA E OBJEKTIVAVE TË MARKETINGUT:

THEMELI I NJË STRATEGJIE TË SUKSESSHME

VALINETA BOSI SPECIALISTE MARKETINGU Në botën gjithnjë në zhvillim të biznesit, marketingu është një nga komponentët më kritikë për suksesin. Megjithatë, pa qëllime të qarta dhe të përcaktuara mirë, edhe fushatat më kreative të marketingut mund të dështojnë.

Vendosja e objektivave të marketingut nuk është thjesht një detyrë për t'u kryer—është themeli mbi të cilin ndërtohet e gjithë strategjia juaj.

18

SECRET MAGAZINE

Në këtë artikull, do të shqyrtojmë rëndësinë e objektivave të marketingut, si t'i vendosni ato në mënyrë efektive, dhe do të japim shembuj për të frymëzuar fushatën tuaj të ardhshme.

SECRET MAGAZINE

19

DIALOGU ME TË KALUARËN

atë moment që ishte i mbushur me shumë idealizëm e entuziazëm, por edhe me dyshimet e pasiguritë e një sistemi të ri politik e ekonomik që e kishim lexuar nëpër libra apo kishim parë imazhe të tij nëpër filma, por nuk e dinim se si funksiononte”.

Milori përmend Azem Hajdarin, si udhëheqësin

e këtij marshimi, të cilin e cilëson dhe si figurë lideri.

Më tej, ish studentja përshkroi pjesëmarrjen në demonstratë, sipas së cilës, ishte emocion që nuk përshkruhej dot. “Mbështetja e grevistëve deri në orët e vona të natës në qytetin studenti do të jenë të paharruara.”

Përplasje brezash, portrete të rinjsh që dallojnë

ERMAL SPAHIU

Në sytë e Milorit, gjërat kanë ndryshuar, sidomos mes brezave. Rinia e sotme nuk gjen të krahasuar

Elta Milori është një nga studentet e lëvizjes së

me atë të viteve ’90 pasi kushtet bëjnë diferencën.

dhjetorit, e cila edhe sot e kësaj dite, mban kujtime

“Ka më shumë liri mendimi dhe rinia është më

të freskëta në organizimin më vendimtar që njohu

mendjehapur”. Megjithatë, për ish studenten e

Shqipëria në vitet ’90. Dikur dëshmitare dhe sot, sot

dhjetorit, brenda gjithë këtyre ndryshimeve, ka dhe

juriste, ajo ndan prapaskenat se çfarë ndodhi më 8

zhgënjime të mëdha. “Për një vend që 50 vite ka qenë

dhjetor. “Kam qenë studente e vitit të fundit të degës

në diktaturë, 34 vite janë pak për ndryshimet që ne

së Drejtësisë në Fakultetin e Shkencave Politike –

kërkojmë, por edhe shumë për aq sa kemi arritur”,

Juridike, godina jonë ishte në Korpusin Qendror të

shton ajo.

Universitetit të Tiranës. Fakulteti ynë u bë vatra e

Një tjetër këndvështrim sjell Kamberi, i cili e

lëvizjes studentore. Lëvizja studentore ishte një

quan 8 dhjetorin e vitit ’90 si pikë kthese, momentin

certifikim i pjekjes së kushteve dhe të rrethanave

që ndryshoi historinë e Shqipërisë me përmbysjen e

për ndryshimin e një sistemi të centralizuar dhe

diktaturës dhe shënoi ndarjen e dy epokave: rënien e

monopartiak, në një sistem pluralist me qasje

regjimit komunist dhe lindjen e demokracisë liberale

perëndimore. Për t’a vënë në lëvizje mekanizmin e

përmes miratumit të pluralizmit politikë, 8 dhjetorin

fillimit të ndryshimeve ishin studentët. Leksionet

e shoh si një datë simbolike që mishëron përpjekjen

kishin kohë që ishin kthyer në orë debati, ku pyetja

e një brezi që u përpoq të ndryshonte, duke parë atë

që na drejtohej nga pedagogët ishte: “Doni leksion

që po ndodhte në të gjithë Europën Lindore”.

apo debat”, rrëfen Milori.

20

Megjithatë, entuziazmi e idealizimi i atyre të

Të njëjtën histori rrëfen dhe Geron Kamberi, po

rinjve, shprehet më tutje Kamberi nuk mund të

ish student i viteve ’90. “E kam përjetuar drejtpërdrejt

fajësohet për tranzicionin e vështirë që pasoi në

SECRET MAGAZINE

Shqipëri dhe që ishte i lidhur me shumë faktorë, ku

saj është të punojë në fushën e marketingut. Zgjedhja

shpesh roli i individidit në këtë tranzicion ndërthurej

për tu larguar nga Shqipëria erdhi për Marjanën pasi

me atë të rrethanave në nivel rajonal e më gjerë.

nuk mundi të gjejë dot veten në hapësirat e tregut,

Sakaq, Milori nuk vendos shenja barazimi për

kjo si pasojë e mospërputhjes arsimore.

“matjen e diktaturës”, pasi para viteve 90, mekanizmi

“U largova nga Shqipëria si studente, sepse

shtetëror vihej në lëvizje nga një dorë dhe kishte një

pavarësisht arsimimit dhe përvojës sime të punës

strukturë e cila ishte e sanksionuar në Kushtetutën

nuk e gjeta kurrë veten! U përpoqa të gjeja mundësi

dhe ligjet e kohës. “Diktatura ishte e ligjëruar. Sot

premtuese pune por ndjeja që nuk mjaftonin. Kjo

ndodh e kundërta. Nuk kemi atë situatë, së pari për

më bëri të kërkoja perspektiva më të mira jashtë

vetë periudhat kohore që jetojmë. Së dyti jetojmë

vendit”, shprehet Çiku. Më tej ajo shton se mjedisi

në një sistem tjetër, ku ka pavarësi pushtetesh dhe

në të cilin jeton është favorizues për ëndrrat e saj.

fjala e lirë është pa kufizim e censurë. Sigurisht aty

“Përshtatja me jetën në Mynih, një sfidë por jo e

ku shkelet ligji ka dhe sanksion, ka dhe dënim por

vështrë, pasi e gjeta veten shumë shpejt. Mjedisi

asnjëherë nuk mund të barazojmë diktaturën apo

akademik këtu është shumë i pasur dhe mundësitë

kufizimet e para viteve 90 me kohët që jetojmë sot”,

e punësimit janë më të mëdha se në Shqipëri”. Në

shpjegon juristja.

krahun tjetër qëndron Gëzimi, i cili zgjodhi Anglinë

Kamberi elaboron dhe qasjet që diferencojnë

si destinacionin për të investuar për të ardhmen. Ai

dy brezat, duke iu referuar përkufizimit të UNICEF,

përfundoi studimet e larta në Universitetin e Tiranës

ku shkruhet se të rinj konsiderohen ata që i përkasin

për Gazetari, teksa mbylli studimet master në Londër

moshës 14-29 vjec. Në ekspertizën e tij nga studimet

për Gazetarinë Digjitale. Hilaj tregon mbi arsyet që

e kryera, rezulton se përkundrejt këtij përcaktimi vihet

e bënë atë të largohej nga Shqipëria, duke zgjedhur

re se tashmë në Shqipëri, brezi i ri ka lindur i gjithë

mos ti besoj cilësisë arsimore dhe nivelit të përgatitjes

pas viteve 90 dhe po rritet në një sistem tërësisht të

për tregun e punës në vendin tonë. "Ndër arsyet

ndryshëm politik, ekonomik e social. “Për rrjedhojë

pse kam ikur nga Shqipëria ka qenë për shkak të

ata kanë ndryshuar të gjithë qasjen e tyre sesi e

studimeve. Praktikisht ka qenë si rrjedhim i dëshirës

shohin shoqërinë, familjen, politikën, të ardhmen,

sime për të kryer studimet në Angli. Për një edukim

nëse e krahasojmë me brezin tonë që u rrit në një

më të mirë dhe të ardhura më të mira". Hilaj ndalet

kohë tjetër apo u ndodh në një fazë të vështirë për të

më pas tek jeta e tij studentore, ajo që i mungoi

rindërtuar sistemin e tij të vlerave, pasi kishtë kaluar

në trojet e veta. “Shqipërisë i mungon ekonomia,

një pjesë të rinisë së tij në një sistem tjetër”, sqaron

njerëzit e duhur, intelektualët, të rinjtë dhe një vend

analisti i politikave.

i së drejtës ku të udhëheqë demokracia”. Më tej, gazetari me origjinë nga qyteti i Kukësit tregon çfarë

Larg, por jo të harruar.

gjeti në Londër. “Vlen të theksohet aspekti i sistemit

Ata u larguan për një mundësi më të mirë.

universitar të pakorruptuar, logjistika që gjendet në

Marjana Çiku dhe Gëzim Hilaj janë dy nga studentët

vendet si rajonet perëndimore, Mbretëri e Bashkuar,

të cilët rrugën drejt Europës e provuan disa vite më

cilësia e arsimit, shkolla praktikisht.

parë. Të dy zgjodhën destinacione të ndryshme, të cilat krahas mundësive të shumta për investim në profesion, iu ofruan dhe një jetë më të sigurt. Marjana jeton në Gjermani, aty ku përfundoi masterin e dytë universitetin më të mirë të Gjermanisë (TU), ku qëllimi i SECRET MAGAZINE

21

ORTODONCIA:RËNDËSIAEKORRIGJIMIT TËPOZICIONITTËDHËMBËVE Çfarëështëortodoncia?

Ortodoncia është një degë e Kur kemi nevojë për një aparat stomatologjisë që merret me ortodontik? korrigjimin e pozicionit të Një numër problemesh dentare mund të kërkojnë ndërhyrje dhëmbëve dhe nofullave, duke ortodontike. Disa nga më të synuar një kafshim funksional dhe zakonshmet janë: një buzëqeshje estetike. Nuk 1. Grumbullimi i dhëmbëve bëhet fjalë vetëm për një Kur nuk ka hapësirë të përmirësim estetik, por edhe për mjaftueshme në nofull për të ruajtjen e shëndetit oral dhe gjithë dhëmbët, ata mund të përmirësimin e funksionalitetit të mbivendosen ose të rrotullohen. përgjithshëm të zgavrës së gojës. Kjo jo vetëm që ndikon në pamjen I gjithë procesi fillon me estetike të buzëqeshjes, por diagnostikimin e problemeve, gjithashtu vështirëson ruajtjen e planifikimin e trajtimit dhe higjienës orale, duke rritur rrezikun e kariesit dhe përdorimin e mjeteve të duhura sëmundjeve të mishrave të për korrigjimin e dhëmbëve. Pas dhëmbëve. përfundimit të trajtimit, nevojitet 2. Dhëmbët me diastema ruajtja e rezultateve për të (hapësiramidisdhëmbëve) shmangur rikthimin e Këto hapësira mund të krijohen problematikave. për shkak të madhësisë jo proporcionale midis nofullës dhe dhëmbëve, mungesës së dhëmbëve ose humbjes së dhëmbëve pa zëvendësim.

Përveç ndikimit estetik, ato mund të prishin harmoninë e okluzionit të dhëmbëve.

3.

Malokluzionet ose keqkafshimet Keqkafshimi ndodh kur dhëmbët e sipërm dhe të poshtëm nuk bashkohen në mënyrë korrekte.

Kjo mund të çojë në dhimbje muskulore, shqetësime në artikulacionin temporomandibular dhe probleme afatgjata me të përtypuritdhetë folurit.

Dr. Lerida Boçova Stomatologe

22

SECRET MAGAZINE

Llojet kryesore të keqkafshimeve dhe ndikimi i tyre

1. Keqkafshimi i klasës së dytë (kafshimi prognatik) Ndodh kur dhëmbët e sipërm dhe nofulla janë të spostuar përpara në raport me dhëmbët e poshtëm. Kjo gjendje rrit rrezikun e traumave dentare dhe mund të korrigjohet me trajtim ortodontik.

2. Keqkafshimii klasëssëtretë (progenik) Në këtë rast, nofulla e poshtme është më e spostuar përpara sesa nofulla e sipërme. Trajtimi i hershëm mund të ndihmojë në parandalimin e ndërhyrjeve kirurgjikale në moshën e rritur.

3. Kafshimiihapur Kjo ndodh kur dhëmbët e sipërm dhe të poshtëm nuk prekin njëri-tjetrin, shpesh për shkak të zakoneve si mbajtja e gjuhës midis dhëmbëve (tongue-thrusting). Kjo problematikë mund të ndikojë në të folurit dhe funksionin e përtypjes.

4. Kafshimiikryqëzuar Ndodh kur dhëmbët e sipërm dhe të poshtëm nuk janë të rregulluar siç duhet gjatë kafshimit, çka mund të çojë në konsumim të pabarabartë të dhëmbëve dhe deformime në nofull.

5. Kafshimii thellë Kjo problematikë ndodh kur dhëmbët e sipërm mbulojnë plotësisht dhëmbët e poshtëm, duke shkaktuar shqetësime në artikulacion dhe dëmtime në mishrat e dhëmbëve.

Rëndësia e trajtimit të hershëm

Një ortodont i mirë synon të nisë trajtimin në moshë të hershme për të parandaluar probleme më serioze në të ardhmen. Në rastet më të rënda, bashkëpunimi i ortodontit me kirurgun mund të sjellë përmirësime jo vetëm në drejtimin e dhëmbëve, por edhe në harmoninë estetike të fytyrës.

Vendosja e aparateve ortodontike nuk ka të bëjë vetëm me një buzëqeshje më të bukur, por edhe me përmirësimin e shëndetit të gjithë kavitetit oral.

Korrigjimi i dhëmbëve siguron një funksion më të mirë të përtypjes, zvogëlon rrezikun e dëmtimeve dentare dhe përmirëson cilësinë e jetës së pacientit.

SECRET MAGAZINE

23

24

SECRET

26

SECRET MAGAZINE

SECRET MAGAZINE

27

28

SECRET MAGAZINE