CHOROBY ALERGICZNE w praktyce lekarza rodzinnego
WŽĚ ƌĞĚĂŬĐũČ Andrzeja Emeryka
CHOROBY ALERGICZNE W PRAKTYCE LEKARZA RODZINNEGO
CHOROBY ALERGICZNE W PRAKTYCE LEKARZA RODZINNEGO ƉŽĚ ƌĞĚĂŬĐũČ ŶĚƌnjĞũĂ ŵĞƌLJŬĂ
Choroby alergiczne w praktyce lekarza rodzinnego pod redakcją prof. dr. hab. n. med. Andrzeja Emeryka
Copyright © by Termedia Wydawnictwa Medyczne, Poznań 2019
Wszystkie prawa zastrzeżone. Żaden z fragmentów książki nie może być publikowany w jakiejkolwiek formie bez wcześniejszej pisemnej zgody wydawcy. Dotyczy to także fotokopii i mikrofilmów oraz rozpowszechniania za pośrednictwem nośników elektronicznych.
Termedia Wydawnictwa Medyczne ul. Kleeberga 2 61-615 Poznań tel./faks +48 61 822 77 81 e-mail: termedia@termedia.pl http://www.termedia.pl
Termedia Wydawnictwa Medyczne Poznań 2019 Wydanie I
Książka ukazała się dzięki wsparciu firmy
ISBN: 978-83-7988-174-1
Wydawca dołożył wszelkich starań, aby cytowane w podręczniku nazwy leków, ich dawki oraz inne informacje były prawidłowe. Wydawca ani autorzy nie ponoszą odpowiedzialności za konsekwencje wykorzystania informacji zawartych w niniejszej publikacji. Każdy produkt, o którym mowa w książce, powinien być stosowany zgodnie z odpowiednimi informacjami podanymi przez producenta. Ostateczną odpowiedzialność ponosi lekarz prowadzący.
^WMB hdKZMt
prof. dr hab. n. med. Andrzej Emeryk – redaktor naukowy Klinika Chorób Płuc i Reumatologii Dziecięcej, Uniwersytet Medyczny w Lublinie
dr n. med. Małgorzata Bartkowiak-Emeryk Katedra i Zakład Immunologii Klinicznej, Uniwersytet Medyczny w Lublinie
prof. dr hab. n. med. Zbigniew Bartuzi Katedra i Klinika Alergologii, Immunologii Klinicznej i Chorób Wewnętrznych, Collegium Medicum w Bydgoszczy Uniwersytetu Mikołaja Kopernika
dr n. med. Anna Bodajko-Grochowska Klinika Chorób Płuc i Reumatologii Dziecięcej Katedry Pediatrii, Uniwersytet Medyczny w Lublinie
dr hab. n. med. Ewa Cichocka-Jarosz Klinika Chorób Dzieci Katedry Pediatrii, Uniwersytet Jagielloński, Collegium Medicum w Krakowie
prof. dr hab. n. med. Magdalena Czarnecka-Operacz Katedra i Klinika Dermatologii, Uniwersytet Medyczny w Poznaniu
dr n. med. Justyna Emeryk-Maksymiuk Katedra Interny z Zakładem Pielęgniarstwa Internistycznego, Uniwersytet Medyczny w Lublinie
dr n. med. Anna Grzywa-Celińska Katedra i Klinika Pneumonologii, Onkologii i Alergologii, Uniwersytet Medyczny w Lublinie
lek. med. Magdalena Kowalska Klinika Chorób Płuc i Reumatologii Dziecięcej Katedry Pediatrii, Uniwersytet Medyczny w Lublinie
dr Ewa Markut-Miotła Klinika Chorób Płuc i Reumatologii Dziecięcej II Katedry Pediatrii, Uniwersytet Medyczny w Lublinie
lek. med. Weronika Pietrenko Katedra i Klinika Dermatologii, Uniwersytet Medyczny w Poznaniu
prof. dr hab. n. med. Michał Pirożyński Centrum Alergologii, Pneumonologii, Medycyny Ratunkowej – Ośrodek Symulacji, Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego w Warszawie
dr n. med. Kamil Radzikowski Klinika Anestezjologii, Intensywnej Terapii, Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego w Warszawie
dr n. med. Piotr Rapiejko Ośrodek Badania Alergenów Środowiskowych, Zakład Profilaktyki Zagrożeń Środowiskowych i Alergologii, Warszawski Uniwersytet Medyczny
dr n. med. Anna Sadowska-Przytocka Katedra i Klinika Dermatologii, Uniwersytet Medyczny w Poznaniu
^W/^ dZ _ /
PRZEDMOWA
9
ROZDZIAŁ 1
WK ^d tKt WK:% / / &/E/ : ͕ W/ D/K>K'/ K'M>E ͕ ZARYS PATOGENEZY
11
Andrzej Emeryk, Małgorzata Bartkowiak-Emeryk ROZDZIAŁ 2
DIAGNOSTYKA ALERGOLOGICZNA
21
Andrzej Emeryk, Małgorzata Bartkowiak-Emeryk ROZDZIAŁ 3
CHOROBY ALERGICZNE DRÓG ODDECHOWYCH
27
Andrzej Emeryk, Piotr Rapiejko, Anna Bodajko-Grochowska, Justyna Emeryk-Maksymiuk, Anna Grzywa-Celińska, Michał Pirożyński
ϯ͘ϭ͘ ůĞƌŐŝĐnjŶLJ ŶŝĞǏLJƚ ŶŽƐĂ
Ϯϳ
Andrzej Emeryk, Piotr Rapiejko
ϯ͘Ϯ͘ ƐƚŵĂ Ƶ ĚnjŝĞĐŝ
ϯϱ
Andrzej Emeryk, Anna Bodajko-Grochowska
ϯ͘ϯ͘ ƐƚŵĂ Ƶ ĚŽƌŽƐųLJĐŚ ŝ ŵųŽĚnjŝĞǏLJ
ϰϱ
Justyna Emeryk-Maksymiuk, Anna Grzywa-Celińska
ϯ͘ϰ͘ ĞƌŽnjŽůĞ ŝ ĂĞƌŽnjŽůŽƚĞƌĂƉŝĂ ǁ ůĞĐnjĞŶŝƵ ĐŚŽƌſď ƵŬųĂĚƵ ŽĚĚĞĐŚŽǁĞŐŽ Andrzej Emeryk, Michał Pirożyński
ϱϳ
ROZDZIAŁ 4
ALERGIE I NIETOLERANCJE POKARMOWE
71
Zbigniew Bartuzi ROZDZIAŁ 5
,KZK z > Z'/ E ^<MZz
ϴϱ
Magdalena Czarnecka-Operacz, Weronika Pietrenko, Anna Sadowska-Przytocka
ϱ͘ϭ͘ ƚŽƉŽǁĞ njĂƉĂůĞŶŝĞ ƐŬſƌLJ
ϴϲ
Magdalena Czarnecka-Operacz
ϱ͘Ϯ͘ <ŽŶƚĂŬƚŽǁĞ njĂƉĂůĞŶŝĞ ƐŬſƌLJ
ϭϬϭ
Magdalena Czarnecka-Operacz, Weronika Pietrenko
ϱ͘ϯ͘ WŽŬƌnjLJǁŬĂ
ϭϭϮ
Magdalena Czarnecka-Operacz, Anna Sadowska-Przytocka ROZDZIAŁ 6
ALERGIA NA LEKI
117
Magdalena Kowalska, Ewa Markut-Miotła ROZDZIAŁ 7
> Z'/ E : Kt Mt BKE<K^<Z z Bz ,
ϭϮϯ
Ewa Cichocka-Jarosz ROZDZIAŁ 8
ALERGIE ZAWODOWE
133
Magdalena Kowalska ROZDZIAŁ 9
E &/> <^:
ϭϯϵ
Michał Pirożyński, Kamil Radzikowski ROZDZIAŁ 10
Z </ ,KZK z > Z'/ E
ϭϰϳ
Magdalena Kowalska, Anna Bodajko-Grochowska ROZDZIAŁ 11
WZK&/> <dz< ,KZM > Z'/ Ez ,
ϭϱϯ
Andrzej Emeryk, Anna Bodajko-Grochowska ROZDZIAŁ 12
K'M>E ^ z WK^d%WKt E/ t ,KZK , > Z'/ Ez , ^ 'M>EzD ht '>% E/ E/ D & ZD <Kd Z W// Andrzej Emeryk, Magdalena Kowalska
ϭϲϭ
CHOROBY ALERGICZNE DRÓG ODDECHOWYCH
ϯ͘ϯ͘ ƐƚŵĂ Ƶ ĚŽƌŽƐųLJĐŚ ŝ ŵųŽĚnjŝĞǏLJϭ :ƵƐƚLJŶĂ ŵĞƌLJŬͲDĂŬƐLJŵŝƵŬ͕ ŶŶĂ 'ƌnjLJǁĂͲ ĞůŝŷƐŬĂ
ĞĮŶŝĐũĂ Astma jest heterogenną chorobą, zwykle związaną z przewlekłym zapaleniem dróg oddechowych, manifestującą się objawami, takimi jak: świsty oddechowe, duszność, uczucie ściskania w klatce piersiowej oraz kaszel, które są, podobnie jak wydechowe ograniczenie przepływu przez drogi oddechowe, zmienne w czasie i mają różne nasilenie [1]. Objawy astmy są często nasilane przez wysiłek fizyczny, narażenie na alergeny lub czynniki drażniące, zmiany pogody oraz infekcje wirusowe układu oddechowego. Astma jest jedną z najczęstszych chorób układu oddechowego, występującą u 5,4% populacji polskiej, częściej u kobiet [2]. Istnieją pewne określone fenotypy astmy: astma alergiczna, astma niealergiczna, astma o późnym początku, astma z utrwaloną obturacją, astma u otyłych [3]. Oprócz ciężkiej astmy alergicznej, dla której dostępne jest leczenie biologiczne, nie stwierdzono dotychczas korelacji pomiędzy patomechanizmami poszczególnych fenotypów a przebiegiem klinicznym czy reakcją na zastosowane leczenie [4].
WĂƚŽĮnjũŽůŽŐŝĂ Astma jest chorobą, której najważniejszą nieprawidłowością jest przewlekłe zapalenie dotyczące oskrzeli, w którym dominują nacieki złożone z eozynofilów, mastocytów oraz limfocytów T. Skurcz mięśni gładkich oskrzeli, obrzęk błony śluzowej i przebudowa ich ścian oraz nadmierna produkcja śluzu prowadzą do charakterystycznego dla astmy ograniczenia przepływu powietrza przez drogi oddechowe. U pacjentów chorych na astmę alergiczną przyczyny tych procesów można upatrywać w mechanizmach IgE-zależnych, natomiast patofizjologia astmy niealergicznej wciąż nie jest szczegółowo wyjaśniona [2].
^LJŵƉƚŽŵĂƚŽůŽŐŝĂ ŝ ĚŝĂŐŶŽƐƚLJŬĂ ĂƐƚŵLJ Rozpoznanie astmy musi opierać się na obecności charakterystycznego wzorca objawów oddechowych, obejmującego świsty, duszność, uczucie ciasnoty w klatce piersiowej oraz kaszel, a także na udowodnieniu zmienności ograniczenia przepływu powietrza przez drogi oddechowe. Według raportu GINA 2018 [1] objawy, których występowanie zwiększa prawdopodobieństwo astmy u pacjenta, to: 1
Podrozdział ten dotyczy astmy u dorosłych i dzieci ≥ 12. roku życia.
ϰϱ
ėÙޛš ĂƒÂ›Ă™ĂšÂťÍ• WÂŽĂŠĂŁĂ™ ZÂƒĂ–ÂŽÂ›ÂšÂťĂŠÍ• Ă„Ă„Âƒ ĂŠÂ—ÂƒÂšÂťĂŠÍ˛'ÙʑÊóĂ?ÂťÂƒÍ• :çĂ?ĂŁĂšĂ„Âƒ ĂƒÂ›Ă™ĂšÂťÍ˛DÂƒÂťĂ?ĂšĂƒÂŽĂ§ÂťÍ• Ă„Ă„Âƒ 'Ă™ĂžĂšĂłÂƒÍ˛ ›½ŽÅĂ?ÂťÂƒÍ• DÂŽÂ‘ÂŤÂƒĂ WÂŽĂ™ĂŠÄ ĂšĂ…Ă?Ž
t PCFDOPʯʉ XJĘ’DFK OJ˃ KFEOFHP PCKBXV ĘŻXJTUZ EVT[OPʯʉ DJBTOPUB X‍ڀ‏LMBUDF piersiowej), t OBTJMBOJF TJĘ’ PCKBXĂ˜X X‍ڀ‏OPDZ J‍ڀ‏OBE SBOFN t [NJFOOPʯʉ PCKBXĂ˜X J‍ڀ‏JDI OBTJMFOJB X‍ڀ‏D[BTJF t XZXPÂ’ZXBOJF PCKBXĂ˜X QS[F[ JOGFLDKF XJSVTPXF OBSB˃FOJF OB BMFSHFOZ zmiany pogody, Ĺ›miech lub draĹźniÄ…ce substancje inhalacyjne, takie jak spaliny, dym lub intensywne zapachy. Wyróşniono takĹźe objawy, ktĂłrych obecność zmniejsza prawdopodobieĹ„stwo rozpoznania astmy i jest raczej typowa dla innych chorĂłb: t J[PMPXBOZ LBT[FM CF[ JOOZDI PCKBXĂ˜X [F TUSPOZ VLÂ’BEV PEEFDIPXFHP t QS[FXMFLÂ’F PELS[UVT[BOJF QMXPDJOZ t EVT[OPʯʉ [‍ڀ‏UPXBS[ZT[ʇDZNJ [BXSPUBNJ HÂ’PXZ MVC QBSFTUF[KBNJ t CĂ˜M X‍ڀ‏LMBUDF QJFSTJPXFK t EVT[OPʯʉ OBTJMBOB QS[F[ XZTJÂ’FL [‍ڀ‏PCFDOPĘŻDJʇ EË‚XJĘ’LĂ˜X XEFDIPXZDI PoniewaĹź objawy astmy mogÄ… ulec remisji zarĂłwno spontanicznie, jak i po rozpoczÄ™ciu leczenia kontrolujÄ…cego, naleĹźy dÄ…Ĺźyć do udowodnienia rozpoznania astmy w czasie pierwszych wizyt pacjenta. ,SZUFSJB SP[QP[OBXBOJB BTUNZ V‍ڀ‏PTĂ˜C EPSPTÂ’ZDI QS[FETUBXJPOP X‍ڀ‏UBCFMJ Rozpoznanie róşnicowe astmy u dorosĹ‚ych pacjentĂłw powinno obejmować: t EZTGVOLDKĘ’ GBÂ’EĂ˜X HÂ’PTPXZDI t IJQFSXFOUZMBDKĘ’ MVC PEEZDIBOJF EZTGVOLDZKOF t QS[FXMFL’ʇ PCUVSBDZKOʇ DIPSPCĘ’ QÂ’VD t OJFXZEPMOPʯʉ TFSDB t LBT[FM QPMFLPXZ t ĘŻSĂ˜ENJĘ‡ËƒT[PXʇ DIPSPCĘ’ QÂ’VD t [BUPSPXPʯʉ QÂ’VDOʇ t PCUVSBDKĘ’ DFOUSBMOZDI ESĂ˜H PEEFDIPXZDI t SP[TUS[FOJF PTLS[FMJ Po ustaleniu intensywnoĹ›ci leczenia potrzebnego do uzyskania i utrzymania kontroli objawĂłw astmy moĹźna ocenić stopieĹ„ jej cięşkoĹ›ci [5]: t BTUNB MFLLB o LPOUSPMPXBOB [B QPNPDʇ MFD[FOJB TUPQOJB *‍ڀ‏MVC ** t BTUNB VNJBSLPXBOB o LPOUSPMPXBOB [B QPNPDʇ MFD[FOJB TUPQOJB *** t BTUNB DJĘ’ËƒLB o EP V[ZTLBOJB LPOUSPMJ LPOJFD[OF KFTU TUPTPXBOJF MFD[FOJB w stopniu IV lub V lub astma pozostaje niekontrolowana pomimo takiego leczenia.
Ä‚Ć?ĂĚLJ ƉŽĆ?ĆšÄ§Ć‰Ĺ˝Ç Ä‚ĹśĹ?Ä‚ Do celĂłw dĹ‚ugofalowych w leczeniu astmy wedĹ‚ug GINA 2018 [1] naleşą: t PTJʇHOJĘ’DJF LPOUSPMJ PCKBXĂ˜X DIPSPCZ t VUS[ZNBOJF OPSNBMOFHP EMB EBOFHP QBDKFOUB QP[JPNV BLUZXOPĘŻDJ ˃ZDJPwej z uwzglÄ™dnieniem jego indywidualnych potrzeb i stylu Ĺźycia, t [NJOJNBMJ[PXBOJF SZ[ZLB [BPTUS[Fʤ DIPSPCZ VUSXBMFOJB TJĘ’ PCUVSBDKJ oskrzeli w przyszĹ‚oĹ›ci oraz wystÄ…pienia efektĂłw ubocznych leczenia. ϰϲ
CHOROBY ALERGICZNE DRÓG ODDECHOWYCH
dĂďĞůĂ ϯ͘ϭϮ͘ <ƌLJƚĞƌŝĂ ĚŝĂŐŶŽƐƚLJĐnjŶĞ ĚůĂ ĂƐƚŵLJ ŽƐſď ĚŽƌŽƐųLJĐŚ ŝ ŵųŽĚnjŝĞǏLJ ǁĞĚųƵŐ '/E ϮϬϭϴ ʹ ŵŽĚLJĮŬĂĐũĂ ǁųĂƐŶĂ ŶĂ ƉŽĚƐƚĂǁŝĞ ϭ « ® ¦ÄÊÝãù þÄ
<Ùùã Ù® ÙÊþÖÊþÄ Ä® ÝãÃù
ƑǁŝƐƚLJ ĚƵƐnjŶŽƑđ ƵĐnjƵĐŝĞ ƑĐŝƐŬĂŶŝĂ ǁ ŬůĂƚĐĞ ƉŝĞƌƐŝŽǁĞũ ŬĂƐnjĞů
ͻ ǁŝħĐĞũ ŶŝǏ ũĞĚĞŶ ŽďũĂǁ͖ Ƶ ĚŽƌŽƐųLJĐŚ ŝnjŽůŽǁĂŶLJ ŬĂƐnjĞů ŶŝĞ ũĞƐƚ ƚLJƉŽǁLJ ĚůĂ ĂƐƚŵLJ ͻ ŽďũĂǁLJ ƌſǏŶŝČ Ɛŝħ ǁ ĐnjĂƐŝĞ ŝ ƉŽĚ ǁnjŐůħĚĞŵ ŝŶƚĞŶƐLJǁŶŽƑĐŝ ͻ ŽďũĂǁLJ ŶĂƐŝůĂũČ Ɛŝħ ǁ ŶŽĐLJ ůƵď ŶĂĚ ƌĂŶĞŵ ͻ ŽďũĂǁLJ ŵŽŐČ ďLJđ ǁLJǁŽųLJǁĂŶĞ ƉƌnjĞnj ǁLJƐŝųĞŬ ĮnjLJĐnjŶLJ͕ ƑŵŝĞĐŚ͕ ŶĂƌĂǏĞŶŝĞ ŶĂ ĂůĞƌŐĞŶLJ ŽƌĂnj njŝŵŶĞ ƉŽǁŝĞƚƌnjĞ ͻ ŽďũĂǁLJ ƉŽũĂǁŝĂũČ Ɛŝħ ůƵď ŶĂƐŝůĂũČ ǁ ƉƌnjĞďŝĞŐƵ ŝŶĨĞŬĐũŝ ǁŝƌƵƐŽǁLJĐŚ
h Ê»çà ÄãÊó Ä® óù «Êó ¦Ê ʦ٠Į þ Ä® ÖÙþ ÖÁùóç ÖÊó® ãÙþ ƉŽƚǁŝĞƌĚnjĞŶŝĞ ŶĂƐŝůŽŶĞŐŽ njƌſǏŶŝĐŽǁĂŶŝĂ ĨƵŶŬĐũŝ ƉųƵĐ ǁ ũĞĚŶLJŵ ůƵď ǁŝħŬƐnjĞũ ůŝĐnjďŝĞ ďĂĚĂŷ
ŝŵ ǁŝħŬƐnjĂ njŵŝĞŶŶŽƑđ͕ ƚLJŵ ƌŽnjƉŽnjŶĂŶŝĞ ũĞƐƚ ďĂƌĚnjŝĞũ ƉĞǁŶĞ
ŽƌĂnj ƉŽƚǁŝĞƌĚnjĞŶŝĞ ŽŐƌĂŶŝĐnjĞŶŝĂ ƉƌnjĞƉųLJǁƵ ƉŽǁŝĞƚƌnjĂ ǁ ĚƌŽŐĂĐŚ ŽĚĚĞĐŚŽǁLJĐŚ
ƉƌnjLJŶĂũŵŶŝĞũ ƌĂnj ǁ ƉƌŽĐĞƐŝĞ ĚŝĂŐŶŽƐƚLJĐnjŶLJŵ ƉŽƚǁŝĞƌĚnjĞŶŝĞ ŽďŶŝǏĞŶŝĂ ƐƚŽƐƵŶŬƵ & sϭͬ&s
ĚŽĚĂƚŶŝĂ ƉƌſďĂ ŽĚǁƌĂĐĂůŶŽƑĐŝ ŽďƚƵƌĂĐũŝ ŽƐŬƌnjĞůŝ
ƉƌnjLJƌŽƐƚ & sϭ Ž ϭϮй ŝ ϮϬϬ ŵů
ŶĂƐŝůŽŶĂ njŵŝĞŶŶŽƑđ ǁ ĚǁƵŬƌŽƚŶLJĐŚ ǁ ĐŝČŐƵ ĚŶŝĂ ƉŽŵŝĂƌĂĐŚ W & ƉƌŽǁĂĚnjŽŶLJĐŚ ƉƌnjĞnj Ϯ ƚLJŐŽĚŶŝĞ
ƑƌĞĚŶŝĂ ĚŽďŽǁĂ njŵŝĞŶŶŽƑđ W & ƉŽǁLJǏĞũ ϭϬй
njŶĂĐnjŶĂ ƉŽƉƌĂǁĂ ĐnjLJŶŶŽƑĐŝ ƉųƵĐ ƉŽ ϰ ƚLJŐŽĚŶŝĂĐŚ ůĞĐnjĞŶŝĂ ƉƌnjĞĐŝǁnjĂƉĂůŶĞŐŽ
ƉƌnjLJƌŽƐƚ & sϭ Ž х ϭϮй ŝ х ϮϬϬ ŵů ǁ ƉŽƌſǁŶĂŶŝƵ nj ǁĂƌƚŽƑĐŝČ ǁLJũƑĐŝŽǁČ ;ůƵď W & Ž ϮϬйͿ͕ nj ƉŽŵŝŶŝħĐŝĞŵ ŽŬƌĞƐſǁ ŝŶĨĞŬĐũŝ ǁŝƌƵƐŽǁLJĐŚ
ƉŽƉƌĂǁĂ ǁ njĂŬƌĞƐŝĞ ǁLJƐŝųŬŽǁĞũ ƉƌſďLJ ƉƌŽǁŽŬĂĐLJũŶĞũ
ƐƉĂĚĞŬ & sϭ Ž х ϭϬй ŝ х ϮϬϬ ŵů ǁ ƉŽƌſǁŶĂŶŝƵ nj ǁĂƌƚŽƑĐŝČ ǁLJũƑĐŝŽǁČ
ƉŽƉƌĂǁĂ ǁ njĂŬƌĞƐŝĞ ŝŶŚĂůĂĐLJũŶĞũ ƉƌſďLJ ƉƌŽǁŽŬĂĐLJũŶĞũ
ƐƉĂĚĞŬ & sϭ Ž ш ϮϬй ǁ ƉŽƌſǁŶĂŶŝƵ nj ǁĂƌƚŽƑĐŝČ ǁLJũƑĐŝŽǁČ ƉŽ ŝŶŚĂůĂĐũŝ ƐƚĂŶĚĂƌĚŽǁĞũ ĚĂǁŬŝ ŵĞƚĂĐŚŽůŝŶLJ ůƵď ŚŝƐƚĂŵŝŶLJ ůƵď Ž ш ϭϱй ǁ ƉƌſďŝĞ nj ŚŝƉĞƌǁĞŶƚLJůĂĐũČ͕ ŚŝƉĞƌƚŽŶŝĐnjŶLJŵ ƌŽnjƚǁŽƌĞŵ EĂ ů ůƵď ŵĂŶŶŝƚŽůĞŵ
ǁ ƉŽŵŝĂƌĂĐŚ & sϭ ƉŽĚĐnjĂƐ ŬŽůĞũŶLJĐŚ ǁŝnjLJƚ ;ŵŶŝĞũ ǁŝĂƌLJŐŽĚŶĞͿ
ƌſǏŶŝĐĂ х ϭϮй ŝ х ϮϬϬ ŵů ;ƉŽnjĂ ŽŬƌĞƐĂŵŝ ŝŶĨĞŬĐũŝ ǁŝƌƵƐŽǁLJĐŚͿ
FEVϭ ʹ ŶĂƚħǏŽŶĂ ŽďũħƚŽƑđ ǁLJĚĞĐŚŽǁĂ ƉŝĞƌǁƐnjŽƐĞŬƵŶĚŽǁĂ ;ĂŶŐ͘ ĨŽƌĐĞĚ ĞdžƉŝƌĂƚŽƌLJ ǀŽůƵŵĞ ŝŶ ϭ ƐĞĐŽŶĚͿ &s ʹ ŶĂƚħǏŽŶĂ ƉŽũĞŵŶŽƑđ ǏLJĐŝŽǁĂ ;ĂŶŐ͘ ĨŽƌĐĞĚ ǀŝƚĂů ĐĂƉĂĐŝƚLJͿ W & ʹ ƐnjĐnjLJƚŽǁLJ ƉƌnjĞƉųLJǁ ǁLJĚĞĐŚŽǁLJ ;ĂŶŐ͘ ƉĞĂŬ ĞdžƉŝƌĂƚŽƌLJ ŇŽǁͿ
ϰϳ
Ä Ùþ ¹ à Ùù»͕ W®ÊãÙ Z Ö® ¹»Ê͕ ÄÄ Ê ¹»ÊͲ'ÙÊ «ÊóÝ» ͕ :çÝãùÄ Ã Ùù»ͲD »Ýùîç»͕ ÄÄ 'Ùþùó Ͳ ½®ÅÝ» ͕ D® « Á W®ÙÊāùÅÝ»®
dĂďĞůĂ ϯ͘ϭϯ͘ KĐĞŶĂ ƐƚŽƉŶŝĂ ŬŽŶƚƌŽůŝ ĂƐƚŵLJ Ƶ ĚŽƌŽƐųLJĐŚ ŝ ŵųŽĚnjŝĞǏLJ ǁĞĚųƵŐ '/E ϮϬϭϴ ʹ ŵŽĚLJĮŬĂĐũĂ ǁųĂƐŶĂ ϭ͘ »ãç ½Ä »ÊÄãÙʽ Ê ¹ óÌó «ÊÙÊ ù
^ãÊÖ® Å »ÊÄãÙʽ® ÝãÃù
ĐnjLJ ƉŽĚĐnjĂƐ ŽƐƚĂƚŶŝĐŚ ϰ ƚLJŐŽĚŶŝ Ƶ ƉĂĐũĞŶƚĂ ǁLJƐƚħƉŽǁĂųLJ͗ ͻ ŽďũĂǁLJ ǁ ĐŝČŐƵ ĚŶŝĂ х Ϯ ƌĂnjLJ ŶĂ ƚLJĚnjŝĞŷ ͻ ŽďũĂǁLJ ǁ ĐŝČŐƵ ŶŽĐLJ ͻ ƉŽƚƌnjĞďĂ ƐƚŽƐŽǁĂŶŝĂ ůĞŬſǁ ƌĂƚƵŶŬŽǁLJĐŚ х Ϯ ƌĂnjLJ ŶĂ ƚLJĚnjŝĞŷ ͻ ũĂŬŝĞŬŽůǁŝĞŬ ŽŐƌĂŶŝĐnjĞŶŝĞ ĂŬƚLJǁŶŽƑĐŝ nj ƉŽǁŽĚƵ ĂƐƚŵLJ
ĂƐƚŵĂ ĚŽďƌnjĞ ŬŽŶƚƌŽůŽǁĂŶĂ ʹ ǏĂĚĞŶ ĂƐƚŵĂ ĐnjħƑĐŝŽǁŽ ŬŽŶƚƌŽůŽǁĂŶĂ͗ ŽďĞĐŶĞ ϭʹϮ ĂƐƚŵĂ ŶŝĞŬŽŶƚƌŽůŽǁĂŶĂ͗ ŽďĞĐŶĞ ϯʹϰ
Ϯ͘ Zùþù»Ê óùÝã Ö® Ä® ó ÖÙþùÝþÁÊÞ ® Ä® »ÊÙþùÝãÄ ¦Ê ÖÙþ ® ¦ç «ÊÙÊ ù ĐnjLJŶŶŝŬŝ ƌLJnjLJŬĂ njĂŽƐƚƌnjĞŷ ͻ ŶŝĞŬŽŶƚƌŽůŽǁĂŶĞ ŽďũĂǁLJ ĂƐƚŵLJ ͻ ŶĂĚŵŝĞƌŶĞ njƵǏLJĐŝĞ ɴϮͲŵŝŵĞƚLJŬſǁ ŬƌſƚŬŽ ĚnjŝĂųĂũČĐLJĐŚ ;ŵŝĞƐŝħĐnjŶŝĞ х ϭ ŽƉĂŬŽǁĂŶŝĞ njĂǁŝĞƌĂũČĐĞ ϮϬϬ ĚĂǁĞŬͿ ͻ ŶŝĞƐƚŽƐŽǁĂŶŝĞ '<^ǁ͕ ŶŝĞƉƌnjĞƐƚƌnjĞŐĂŶŝĞ ƉƌnjLJũŵŽǁĂŶŝĂ ƉƌnjĞƉŝƐĂŶĞŐŽ ůĞŬƵ ƉƌnjĞnj ĐŚŽƌĞŐŽ͕ ŶŝĞƉƌĂǁŝĚųŽǁĂ ƚĞĐŚŶŝŬĂ ŝŶŚĂůĂĐũŝ ůĞŬƵ ͻ ŵĂųĂ & sϭ͕ njǁųĂƐnjĐnjĂ ф ϲϬй ǁĂƌƚŽƑĐŝ ŶĂůĞǏŶĞũ ͻ ĚƵǏĂ ŽĚǁƌĂĐĂůŶŽƑđ ŽďƚƵƌĂĐũŝ ͻ ƉŽǁĂǏŶĞ ƉƌŽďůĞŵLJ ƉƐLJĐŚŽůŽŐŝĐnjŶĞ ůƵď ƐƉŽųĞĐnjŶŽͲĞŬŽŶŽŵŝĐnjŶĞ ͻ ŶĂƌĂǏĞŶŝĞ ŶĂ ĚLJŵ ƚLJƚŽŶŝŽǁLJ ůƵď ĂůĞƌŐĞŶLJ ;Ƶ ŽƐſď ƵĐnjƵůŽŶLJĐŚͿ ͻ ĐŚŽƌŽďLJ ǁƐƉſųŝƐƚŶŝĞũČĐĞ͗ ŽƚLJųŽƑđ͕ njĂƉĂůĞŶŝĞ ďųŽŶLJ ƑůƵnjŽǁĞũ ŶŽƐĂ ŝ njĂƚŽŬ ƉƌnjLJŶŽƐŽǁLJĐŚ͕ ĂůĞƌŐŝĂ ƉŽŬĂƌŵŽǁĂ ͻ ĞŽnjLJŶŽĮůŝĂ ƉůǁŽĐŝŶLJ ůƵď Ŭƌǁŝ ͻ ĐŝČǏĂ ͻ ŝŶƚƵďĂĐũĂ ůƵď ƉŽďLJƚ ŶĂ ŽĚĚnjŝĂůĞ ŝŶƚĞŶƐLJǁŶĞũ ƚĞƌĂƉŝŝ nj ƉŽǁŽĚƵ ĂƐƚŵLJ ͻ ш ϭ ĐŝħǏŬŝĞ njĂŽƐƚƌnjĞŶŝĞ ǁ ĐŝČŐƵ ŽƐƚĂƚŶŝĞŐŽ ƌŽŬƵ
ŽďĞĐŶŽƑđ ŬƚſƌĞŐŽŬŽůǁŝĞŬ nj ĐnjLJŶŶŝŬſǁ ƌLJnjLJŬĂ njǁŝħŬƐnjĂ ƌLJnjLJŬŽ ǁLJƐƚČƉŝĞŶŝĂ njĂŽƐƚƌnjĞŶŝĂ͕ ŶĂǁĞƚ ũĞƑůŝ ƉĂĐũĞŶƚ ŶŝĞ ŵĂ ĂŬƚƵĂůŶŝĞ ŶĂƐŝůŽŶLJĐŚ ŽďũĂǁſǁ ĐŚŽƌŽďLJ
ĐnjLJŶŶŝŬŝ ƌLJnjLJŬĂ ƵƚƌǁĂůĞŶŝĂ ŽďƚƵƌĂĐũŝ ŽƐŬƌnjĞůŝ ͻ ǁĐnjĞƑŶŝĂĐƚǁŽ͕ ŶŝƐŬĂ ŵĂƐĂ ƵƌŽĚnjĞŶŝŽǁĂ ͻ ŶŝĞƐƚŽƐŽǁĂŶŝĞ '<^ǁ ͻ ŶĂƌĂǏĞŶŝĞ ŶĂ ĚLJŵ ƚLJƚŽŶŝŽǁLJ͕ ƐnjŬŽĚůŝǁĞ ƐƵďƐƚĂŶĐũĞ ĐŚĞŵŝĐnjŶĞ͕ ŶĂƌĂǏĞŶŝĂ ǁ ŵŝĞũƐĐƵ ƉƌĂĐLJ ͻ ŵĂųĂ ǁLJũƑĐŝŽǁĂ & sϭ ͻ ƉƌnjĞǁůĞŬųĞ ŶĂĚŵŝĞƌŶĞ ǁLJƚǁĂƌnjĂŶŝĞ ǁLJĚnjŝĞůŝŶLJ ǁ ĚƌŽŐĂĐŚ ŽĚĚĞĐŚŽǁLJĐŚ͕ ĞŽnjLJŶŽĮůŝĂ ƉůǁŽĐŝŶLJ ůƵď Ŭƌǁŝ '<^ǁ ʹ ŐůŝŬŽŬŽƌƚLJŬŽƐƚĞƌŽŝĚLJ ǁnjŝĞǁŶĞ FEVϭ ʹ ŶĂƚħǏŽŶĂ ŽďũħƚŽƑđ ǁLJĚĞĐŚŽǁĂ ƉŝĞƌǁƐnjŽƐĞŬƵŶĚŽǁĂ ;ĂŶŐ͘ ĨŽƌĐĞĚ ĞdžƉŝƌĂƚŽƌLJ ǀŽůƵŵĞ ŝŶ ϭ ƐĞĐŽŶĚͿ
Stopień kontroli astmy oznacza zakres objawów choroby obecnych w danej chwili u pacjenta [6] i składa się z dwóch domen oceniających aktualną kontrolę objawów choroby oraz ryzyko wystąpienia w przyszłości niekorzystnego przebiegu choroby (tab. 3.13). Stopień kontroli astmy powinien być oceniany podczas każdej wizyty, ponieważ jest pomocnym narzędziem ϰϴ
ISBN: 978-83-7988-174-1
WWW.TERMEDIA.PL