Page 1

ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

Κείκελν 1ν Πνιιὴλ κνη ἀπνξίαλ παξέρεη ὁ ἀγὼλ νὑηνζί, ὦ ἄλδξεο δηθαζηαί, ὅηαλ ἐλζπκεζ῵, ὅηη, ἄλ ἐγψ κὲλ κὴ λῦλ εὖ εἴπσ, νὐ κφλνλ ἐγψ, ἀιιά θαὶ ὁ παηὴξ δφμεη ἄδηθνο εἶλαη θαὶ η῵λ ὄλησλ ἁπάλησλ ζηεξήζνκαη. Ἀλάγθε νὖλ, εἰ θαὶ κὴ δεηλὸο πξὸο ηαῦηα πέθπθα, βνεζεῖλ ηῶ παηξὶ θαὶ ἐκαπηῶ νὕησο, ὅπσο ἄλ δχλσκαη. Σὴλ κὲλ νὖλ παξαζθεπὴλ θαὶ ηὴλ πξνζπκίαλ η῵λ ἐρζξ῵λ ὁξᾶηε θαὶ νὐδὲλ δεῖ πεξὶ ηνχησλ ιέγεηλ. Σὴλ δ᾿ ἐκὴλ ἀπεηξίαλ πάληεο ἴζαζηλ, ὅζνη ἐκὲ γηγλψζθνπζηλ. (Λσζίοσ Ὑπέρ ηῶν Ἀριζηοθάνοσς τρημάηων 1-2) Λεμηιόγην  ἀπνξία= δπζθνιία  ἀγψλ= δίθε  ἐλζπκνῦκαη= ιακβάλσ ππφςε, ζθέπηνκαη  δεηλφο= ηθαλφο  βνεζ῵=ππεξαζπίδσ  παξαζθεπή= πξνεηνηκαζία  ἴζαζηλ> νἶδα= γλσξίδσ, μέξσ θαιά

1 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

Κείκελν 2ν πνιι῵λ δ' ὑπαξρνπζ῵λ ἟κῖλ εὐεξγεζη῵λ εἰο ηὴλ πόιηλ ηὴλ Λαθεδαηκνλίσλ, πεξὶ ηαύηεο κόλεο κνη ζπκβέβεθελ εἰπεῖλ. ἀθνξκὴλ γὰξ ιαβόληεο ηὴλ δη' ἟κ῵λ αὐηνῖο γελνκέλελ ζσηεξίαλ νἱ πξόγνλνη κὲλ η῵λ λῦλ ἐλ Λαθεδαίκνλη βαζηιεπόλησλ, ἔθγνλνη δ' ἧξαθιένπο, θαη῅ιζνλ κὲλ εἰο Πεινπόλλεζνλ, θαηέζρνλ δ' Ἄξγνο θαὶ Λαθεδαίκνλα θαὶ Μεζζήλελ, νἰθηζηαὶ δὲ ΢πάξηεο ἐγέλνλην, θαὶ η῵λ παξόλησλ ἀγαζ῵λ αὐηνῖο ἁπάλησλ ἀξρεγνὶ θαηέζηεζαλ. ὧλ ἐρξ῅λ ἐθείλνπο κεκλεκέλνπο κεδέπνη' εἰο ηὴλ ρώξαλ ηαύηελ εἰζβαιεῖλ, ἐμ ἥο ὁξκεζέληεο ηνζαύηελ εὐδαηκνλίαλ θαηεθηήζαλην. (Ἰζοκράηοσς Πανηγσρικός 61-62) Λεμηιόγην o ἔθγνλνο= απφγνλνο o Καηέξρνκαη= θαηεβαίλσ, επηζηξέθσ o Καηέρσ= θαηαθηψ, θαηαιακβάλσ o Οἰθηζηήο= ηδξπηήο απνηθίαο o Μηκλήζθνκαη= ζπκάκαη, θέξλσ ζηε κλήκε κνπ o Δἰζβάιισ= θάλσ επηδξνκή, επηηίζεκαη o ὁξκ῵καη= ρξεζηκνπνηψ θάηη σο νξκεηήξην

2 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

Κείκελν 3ν ἐπεὶ δὲ ᾕξελην, ἟κέξα ηε ζρεδὸλ ὑπέθαηλε θαὶ εἰο ηὸ κέζνλ ἥθνλ νἱ ἄξρνληεο, θαὶ ἔδνμελ αὐηνῖο πξνθπιαθὰο θαηαζηήζαληαο ζπγθαιεῖλ ηνὺο ζηξαηηώηαο. ἐπεὶ δὲ θαὶ νἱ ἄιινη ζηξαηη῵ηαη ζπλ῅ιζνλ, ἀλέζηε πξ῵ηνο κὲλ Υεηξίζνθνο ὁ Λαθεδαηκόληνο θαὶ ἔιεμελ ὧδε. --ἄλδξεο ζηξαηη῵ηαη, ραιεπὰ κὲλ ηὰ παξόληα, ὁπόηε ἀλδξ῵λ ζηξαηεγ῵λ ηνηνύησλ ζηεξόκεζα θαὶ ινραγ῵λ θαὶ ζηξαηηση῵λ, πξὸο δ᾽ ἔηη θαὶ νἱ ἀκθὶ Ἀξηαῖνλ νἱ πξόζζελ ζύκκαρνη ὄληεο πξνδεδώθαζηλ ἟κᾶο· ὅκσο δὲ δεῖ ἐθ η῵λ παξόλησλ ἄλδξαο ἀγαζνὺο ηειέζεηλ θαὶ κὴ ὑθίεζζαη, ἀιιὰ πεηξᾶζζαη ὅπσο, ἠλ κὲλ δπλώκεζα, θαι῵ο ληθ῵ληεο ζῳδώκεζα· (Ξενοθ. Κύροσ Ἀνάβαζις 3,2 1-3) Λεμηιόγην o Αἱξνῦκαη= εθιέγνκαη o ὑπνθαίλσ= αξρίδσ λα ραξάδσ o ἢθσ= έρσ έξζεη o Πξνθχιαμ= εκπξνζζνθχιαθαο o ΢πλέξρνκαη= ζπγθεληξψλνκαη o ΢ηεξνῦκαη= ράλσ o Πξνδίδσκη= πξνδίδσ o Σειέζσ= είκαη, ππάξρσ, γίλνκαη o ὑθίεκαη= ππνρσξψ, ραιαξψλσ

3 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

Κείκελν 4ν κὴ ζνξπβεῖηε, ὦ ἄλδξεο Ἀζελαῖνη, ἀιι᾽ ἐκκείλαηέ κνη νἷο ἐδεήζελ ὑκ῵λ, κὴ ζνξπβεῖλ ἐθ᾽ νἷο ἂλ ιέγσ ἀιι᾽ ἀθνύεηλ· θαὶ γάξ, ὡο ἐγὼ νἶκαη, ὀλήζεζζε ἀθνύνληεο. κέιισ γὰξ νὖλ ἄηηα ὑκῖλ ἐξεῖλ θαὶ ἄιια ἐθ᾽ νἷο ἴζσο βνήζεζζε· ἀιιὰ κεδακ῵ο πνηεῖηε ηνῦην. εὖ γὰξ ἴζηε, ἐάλ κε ἀπνθηείλεηε ηνηνῦηνλ ὄληα νἷνλ ἐγὼ ιέγσ, νὐθ ἐκὲ κείδσ βιάςεηε ἠ ὑκᾶο αὐηνύο· ἐκὲ κὲλ γὰξ νὐδὲλ ἂλ βιάςεηελ νὔηε Μέιεηνο νὔηε Ἄλπηνο. νὐδὲ γὰξ ἂλ δύλαηην. νὐ γὰξ νἴνκαη ζεκηηὸλ εἶλαη ἀκείλνλη ἀλδξὶ ὑπὸ ρείξνλνο βιάπηεζζαη. ἀπνθηείλεηε κεληἂλ ἴζσο ἠ ἐμειάζεηελ ἠ ἀηηκώζεηελ· ἀιιὰ ηαῦηα νὗηνο κὲλ ἴζσο νἴεηαη θαὶ ἄιινο ηίο πνπ κεγάια θαθά, ἐγὼ δ᾽ νὐθ νἴνκαη. (Πλάηωνος, Ἀπολογία Σωκράηοσς, 30 c-e) Λεμηιόγην o Θνξπβ῵= απνδνθηκάδσ κε ζφξπβν o ἐκκέλσ= κέλσ ζηαζεξφο ζε θάηη o Γένκαη= παξαθαιψ, δεηψ o ὀλίλακαη= σθεινχκαη o Μέιισ= ζθνπεχσ, πξφθεηηαη λα o ἅηηα θαὶ ηηλά= θάπνηα o Βν῵= θσλάδσ δπλαηά o Βιάπησ= θζείξσ, θαηαζηξέθσ o Θεκηηφο= λφκηκνο o ἐμειαχλσ= εθδηψθσ

4 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

Κείκελν 5ν θαὶ κεδεὶο νἰέζζσ κ' ἀγλνεῖλ ὅηη θαὶ Λαθεδαηκόληνη πεξὶ ηνὺο θαηξνὺο ηνύηνπο πνιι῵λ ἀγαζ῵λ αἴηηνη ηνῖο Ἕιιεζη θαηέζηεζαλ: ἀιιὰ δηὰ ηνῦην θαὶ κᾶιινλ ἐπαηλεῖλ ἔρσ ηὴλ πόιηλ, ὅηη ηνηνύησλ ἀληαγσληζη῵λ ηπρνῦζα ηνζνῦηνλ αὐη῵λ δηήλεγθελ. βνύινκαη δ' ὀιίγῳ καθξόηεξα πεξὶ η῵λ πνιέσλ εἰπεῖλ θαὶ κὴ ηαρὺ ιίαλ παξαδξακεῖλ, ἵλ' ἀκθνηέξσλ ἟κῖλ ὑπνκλήκαηα γέλεηαη, η῅ο ηε η῵λ πξνγόλσλ ἀξεη῅ο θαὶ η῅ο πξὸο ηνὺο βαξβάξνπο ἔρζξαο. θαίηνη κ' νὐ ιέιεζελ ὅηη ραιεπόλ

ἐζηηλ

ὕζηαηνλ

ἐπειζόληα

ιέγεηλ

πεξὶ

πξαγκάησλ

πάιαη

πξνθαηεηιεκκέλσλ, θαὶ πεξὶ ὧλ νἱ κάιηζηα δπλεζέληεο η῵λ πνιηη῵λ εἰπεῖλ ἐπὶ ηνῖο δεκνζίᾳ ζαπηνκέλνηο πνιιάθηο εἰξήθαζηλ. (Ἰζοκράηοσς Πανηγσρικός, 73-74) Λεμηιόγην o Καζίζηακαη= γίλνκαη o Καηξφο= ρξνληθή πεξίνδνο, θαηάιιειε πεξίζηαζε o ἔρσ+ ηει. Απαξ.= κπνξψ λα o Γηαθέξσ= έρσ δηαθνξά, ππεξηεξψ, ππεξβάιισ o Σπγράλσ= ζπλαληψ, βξίζθσ o Παξαδξακεῖλ< παξαηξέρσ= πξνζπεξλψ o ὐπφκλεκα= αλάκλεζε, ππφκλεζε o Λαλζάλσ= δηαθεχγσ ηελ πξνζνρή o ἐπέξρνκαη= αλεβαίλσ ζην βήκα γηα λα κηιήζσ o Πξνθαηαιακβάλνκαη= πξναλαθέξνκαη

5 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

Κείκελν 6ν Ἀθαξλᾶλεο δὲ αἰζζόκελνη θαηά ηε γ῅λ πνιιὴλ ζηξαηηὰλ ἐζβεβιεθπῖαλ ἔθ ηε ζαιάζζεο λαπζὶλ ἅκα ηνὺο πνιεκίνπο παξεζνκέλνπο, νὔηε μπλεβνήζνπλ ἐθύιαζζόλ ηε ηὰ αὑη῵λ ἕθαζηνη, παξά ηε Φνξκίσλα ἔπεκπνλ θειεύνληεο ἀκύλεηλ· ὁ δὲ ἀδύλαηνο ἔθε εἶλαη λαπηηθνῦ ἐθ Κνξίλζνπ κέιινληνο ἐθπιεῖλ Ναύπαθηνλ ἐξήκελ ἀπνιηπεῖλ. νἱ δὲ Πεινπνλλήζηνη θαὶ νἱ μύκκαρνη ηξία ηέιε πνηήζαληεο ζθ῵λ αὐη῵λ ἐρώξνπλ πξὸο ηὴλ η῵λ ΢ηξαηίσλ πόιηλ, ὅπσο ἐγγὺο ζηξαηνπεδεπζάκελνη, εἰ κὴ ιόγνηο πείζνηελ, ἔξγῳ πεηξῶλην ηνῦ ηείρνπο. ἑσξ῵λην. (Θοσκσδίδης ΙΙ, 81) Λεμηιόγην o Πάξεηκη= παξεπξίζθνκαη o Κειεχσ= πξνηξέπσ, δηαηάδσ o ἀκχλσ ηηλί= βνεζψ θάπνηνλ o Μέιισ + απαξ. = πξφθεηηαη λα o ἀπνιείπσ= εγθαηαιείπσ o Σέιε= κέξε

6 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ

νὐδὲ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

Κείκελν 7ν Παπζαλίαο γὰξ ὁ Κιενκβξόηνπ Λαθεδαηκόληνο ἐιεπζεξώζαο ηὴλ ῾Διιάδα ἀπὸ η῵λ κήδσλ κεηὰ ῾Διιήλσλ η῵λ ἐζειεζάλησλ μπλάξαζζαη ηὸλ θίλδπλνλ η῅ο κάρεο ἡ παξ' ἟κῖλ ἐγέλεην, ζύζαο ἐλ ηῆ Πιαηαη῵λ ἀγνξᾷ ἱεξὰ Γηὶ ἐιεπζεξίῳ θαὶ μπγθαιέζαο πάληαο ηνὺο μπκκάρνπο ἀπεδίδνπ Πιαηαηεῦζη γ῅λ θαὶ πόιηλ ηὴλ ζθεηέξαλ ἔρνληαο αὐηνλόκνπο νἰθεῖλ, ζηξαηεῦζαί ηε κεδέλα πνηὲ ἀδίθσο ἐπ' αὐηνὺο κεδ' ἐπὶ δνπιείᾳ· εἰ δὲ κή, ἀκύλεηλ ηνὺο παξόληαο μπκκάρνπο θαηὰ δύλακηλ. (Θοσκσδίδης ΙΙ, 71, 1-2) Λεμηιόγην  Ξπλαίξνκαη= αλαιακβάλσ θάηη καδί κε θάπνηνλ άιινλ, ιακβάλσ κέξνο ζε θάηη καδί κε άιινπο  Θχσ= ζπζηάδσ  ἀπνδίδσκη +απαξ. = παξαρσξψ ην πξνλφκην, επηηξέπσ  Οἰθ῵= θαηνηθψ, θπβεξληέκαη  ἀκχλσ ηηλί= βνεζψ θάπνηνλ  ἀκχλσ ηηλά= απνθξνχσ θάπνηνλ  Καηά δχλακηλ= φζν κπνξεί θαλείο

7 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

Κείκελν 8ν Οἱ γὰξ Ἀζελαῖνη ηξόπῳ ηνηῶδε ἤιζνλ ἐπὶ ηὰ πξάγκαηα ἐλ νἷο εὐμήζεζαλ. ἐπεηδὴ Μ῅δνη ἀλερώξεζαλ ἐθ η῅ο Δὐξώπεο ληθεζέληεο θαὶ λαπζὶ θαὶ πεδῶ ὑπὸ ἗ιιήλσλ θαὶ νἱ θαηαθπγόληεο αὐη῵λ ηαῖο λαπζὶλ ἐο Μπθάιελ δηεθζάξεζαλ, Λεσηπρίδεο κὲλ ὁ βαζηιεὺο η῵λ Λαθεδαηκνλίσλ, ὅζπεξ ἟γεῖην η῵λ ἐλ Μπθάιῃ ἗ιιήλσλ, ἀπερώξεζελ ἐπ' νἴθνπ ἔρσλ ηνὺο ἀπὸ Πεινπνλλήζνπ μπκκάρνπο, νἱ δὲ Ἀζελαῖνη θαὶ νἱ ἀπὸ Ἰσλίαο θαὶ ἗ιιεζπόληνπ μύκκαρνη ἢδε ἀθεζηεθόηεο ἀπὸ βαζηιέσο

ὑπνκείλαληεο

΢εζηὸλ

ἐπνιηόξθνπλ

Μήδσλ

ἐρόλησλ,

θαὶ

ἐπηρεηκάζαληεο εἷινλ αὐηὴλ ἐθιηπόλησλ η῵λ βαξβάξσλ, θαὶ κεηὰ ηνῦην ἀπέπιεπζαλ ἐμ ἗ιιεζπόληνπ ὡο ἕθαζηνη θαηὰ πόιεηο. (Θοσκσδίδης Ι, 89) Λεμηιόγην o ἤιζνλ ἐπί ηὰ πξάγκαηα= νδεγήζεθαλ ζηηο πξάμεηο o Αὐμάλνκαη= εληζρχνκαη o ἀλαρσξ῵= απνζχξνκαη, θεχγσ o Καηαθεχγσ= θεχγσ θάπνπ γηα λα βξψ πξνζηαζία o Γηαθζείξνκαη= θαηαζηξέθνκαη o ἀθίζηακαη= απνζηαηψ o ὑπνκέλσ= κέλσ ζηε ζέζε κνπ o ἐπηρεηκάδσ= πεξλψ ηνλ ρεηκψλα o ἐθιείπσ= εγθαηαιείπσ o ὡο ἕθαζηνη θαηά πφιεηο= ν θαζέλαο ζηελ ηδηαίηεξε παηξίδα ηνπ

8 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

Κείκελν 9ν ἔηη δέ, ὦ ΢ώθξαηεο, νὐδὲ δίθαηόλ κνη δνθεῖο ἐπηρεηξεῖλ πξᾶγκα, ζαπηὸλ πξνδνῦλαη, ἐμὸλ ζσζ῅λαη, θαὶ ηνηαῦηα ζπεύδεηο πεξὶ ζαπηὸλ γελέζζαη ἅπεξ ἂλ θαὶ νἱ ἐρζξνί ζνπ ζπεύζαηέλ ηε θαὶ ἔζπεπζαλ ζὲ δηαθζεῖξαη βνπιόκελνη. πξὸο δὲ ηνύηνηο θαὶ ηνὺο ὑεῖο ηνὺο ζαπηνῦ ἔκνηγε δνθεῖο πξνδηδόλαη, νὕο ζνη ἐμὸλ θαὶ ἐθζξέςαη θαὶ ἐθπαηδεῦζαη νἰρήζῃ θαηαιηπώλ, θαὶ ηὸ ζὸλ κέξνο ὅηη ἂλ ηύρσζη ηνῦην πξάμνπζηλ· ηεύμνληαη δέ, ὡο ηὸ εἰθόο, ηνηνύησλ νἷάπεξ εἴσζελ γίγλεζζαη ἐλ ηαῖο ὀξθαλίαηο πεξὶ ηνὺο ὀξθαλνύο. ἠ γὰξ νὐ ρξὴ πνηεῖζζαη παῖδαο ἠ ζπλδηαηαιαηπσξεῖλ θαὶ ηξέθνληα θαὶ παηδεύνληα, ζὺ δέ κνη δνθεῖο ηὰ ῥᾳζπκόηαηα αἱξεῖζζαη. ρξὴ δέ, ἅπεξ ἂλ ἀλὴξ ἀγαζὸο θαὶ ἀλδξεῖνο ἕινηην, ηαῦηα αἱξεῖζζαη, θάζθνληά γε δὴ ἀξεη῅ο δηὰ παληὸο ηνῦ βίνπ ἐπηκειεῖζζαη. (Πλάηωνος, Κρίηων, 45 c-d) Λεμηιόγην  ἔμεζηη= είλαη δπλαηφλ, επηηξέπεηαη  ζπεχδσ= επηδεηψ  δηαθζείξσ= θαηαζηξέθσ, εμνληψλσ  ἐθηξέθσ= αλαζξέθσ  νἴρνκαη= έρσ θχγεη  θαηαιείπσ= εγθαηαιείπσ  εἴσζα= ζπλεζίδσ  ῥαζπκφηαηα= αλαπαπηηθφηαηα  αἱξνῦκαη= εθιέγσ, πξνηηκψ  ἐπηκεινῦκαη ηηλφο= θξνληίδσ γηα θάπνηνλ

9 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

Κείκελν 10ν Θεβαῖνη δὲ πνιιὰ κὲλ θαὶ ἄιια ἟κᾶο ἞δίθεζαλ, ηὸ δὲ ηειεπηαῖνλ αὐηνὶ μύληζηε, δη᾿ ὅπεξ θαὶ ηάδε πάζρνκελ. πόιηλ γὰξ αὐηνὺο ηὴλ ἟κεηέξαλ θαηαιακβάλνληαο ἐλ ζπνλδαῖο θαὶ πξνζέηη ἱεξνκελίᾳ ὀξζ῵ο ηε ἐηηκσξεζάκεζα θαηὰ ηὸλ πᾶζη λόκνλ θαζεζη῵ηα, ηὸλ ἐπηόληα πνιέκηνλ ὅζηνλ εἶλαη ἀκύλεζζαη, θαὶ λῦλ νὐθ ἂλ εἰθόησο δη᾿ αὐηνὺο βιαπηνίκεζα. εἰ γὰξ ηῶ αὐηίθα ρξεζίκῳ ὑκ῵λ ηε θαὶ ἐθείλσλ πνιεκίῳ ηὸ δίθαηνλ ιήςεζζε, ηνῦ κὲλ ὀξζνῦ θαλεῖζζε νὐθ ἀιεζεῖο θξηηαὶ ὄληεο, ηὸ δὲ μπκθέξνλ κᾶιινλ ζεξαπεύνληεο. θαίηνη εἰ λῦλ ὑκῖλ ὠθέιηκνη δνθνῦζηλ εἶλαη, πνιὺ θαὶ ἟κεῖο θαὶ νἱ ἄιινη Ἕιιελεο κᾶιινλ ηόηε ὅηε ἐλ κείδνλη θηλδύλῳ ἤηε. (Θοσκσδίδης, ΙΙΙ, 56, 1-5) Λεμηιόγην o Ξχλνηδα= γλσξίδσ θαιά o ΢πνλδή= ζπλζήθε, ζπκθσλία o ἱεξνκελία= ηεξφο κήλαο o Καζεζηψο λφκνο= επηθξαηνχζα ζπλήζεηα o ἐπέξρνκαη= επηηίζεκαη o Βιάπηνκαη= αδηθνχκαη o Θεξαπεχσ= ππεξεηψ, πεξηπνηνχκαη o ἐπηθέξσ= επηβάιισ

10 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

Κείκελν 11ν νἱ δ' ἀθνύζαληεο ἐζ῅ιζνλ αὖζηο ἐο ηὴλ πόιηλ, θαὶ βνπιεπζάκελνη κεηὰ ηνῦ πιήζνπο ἔιεμαλ ὅηη βνύινληαη ἃ πξνθαιεῖηαη ᾿Αζελαίνηο θνηλ῵ζαη πξ῵ηνλ, θαὶ ἠλ πείζσζηλ αὐηνύο, πνηεῖλ ηαῦηα· κέρξη δὲ ηνύηνπ ζπείζαζζαη ζθίζηλ ἐθέιεπνλ θαὶ ηὴλ γ῅λ κὴ δῃνῦλ. ὁ δὲ ἟κέξαο ηε ἐζπείζαην ἐλ αἷο εἰθὸο ἤλ θνκηζζ῅λαη, θαὶ ηὴλ γ῅λ νὐθ ἔηεκλελ. ἐιζόληεο δὲ νἱ [Πιαηαη῅ο] πξέζβεηο ὡο ηνὺο ᾿Αζελαίνπο θαὶ βνπιεπζάκελνη κεη' αὐη῵λ πάιηλ ἤιζνλ ἀπαγγέιινληεο ηνῖο ἐλ ηῆ πόιεη ηνηάδε· 'νὔη' ἐλ ηῶ πξὸ ηνῦ ρξόλῳ, ὦ ἄλδξεο Πιαηαη῅ο, ἀθ' νὗ μύκκαρνη ἐγελόκεζα, ᾿Αζελαῖνί θαζηλ ἐλ νὐδελὶ ὑκᾶο πξνέζζαη ἀδηθνπκέλνπο νὔηε λῦλ πεξηόςεζζαη, βνεζήζεηλ δὲ θαηὰ δύλακηλ. ἐπηζθήπηνπζί ηε ὑκῖλ πξὸο η῵λ ὅξθσλ νὓο νἱ παηέξεο ὤκνζαλ κεδὲλ λεσηεξίδεηλ πεξὶ ηὴλ μπκκαρίαλ. (Θοσκσδίδης ΙΙ, 73) Λεμηιόγην o Βνπιεχνκαη= ζθέπηνκαη o Πξνθαινῦκαη= πξνηείλσ o Κνηλφσ-῵= αλαθνηλψλσ o ΢πέλδνκαη= ζπλζεθνινγψ o Κνκίδνκαη= έξρνκαη, πεγαίλσ πίζσ, επηζηξέθσ o Πξνίεκαη= εγθαηαιείπσ, αθήλσ o Πεξηνξ῵= αδηαθνξψ o ἐπηζθήπησ= παξαγγέιισ o ὄκλπκη= νξθίδνκαη o Νεσηεξίδσ= θάλσ κεηαβνιέο

11 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

Κείκελν 12ν ἐγώ, ὦ ἄλδξεο, ἣδνκαη κὲλ ὑθ᾽ ὑκ῵λ ηηκώκελνο, εἴπεξ ἄλζξσπόο εἰκη, θαὶ ράξηλ ἔρσ θαὶ εὔρνκαη δνῦλαί κνη ηνὺο ζενὺο αἴηηόλ ηηλνο ὑκῖλ ἀγαζνῦ γελέζζαη· ηὸ κέληνη ἐκὲ πξνθξηζ῅λαη ὑθ᾽ ὑκ῵λ ἄξρνληα Λαθεδαηκνλίνπ ἀλδξὸο παξόληνο νὔηε ὑκῖλ κνη δνθεῖ ζπκθέξνλ εἶλαη, ἀιι᾽ ἥηηνλ ἂλ δηὰ ηνῦην ηπγράλεηλ, εἴ ηη δένηζζε παξ᾽ αὐη῵λ· ἐκνί ηε αὖ νὐ πάλπ ηη λνκίδσ ἀζθαιὲο εἶλαη ηνῦην. ὁξ῵ γὰξ ὅηη θαὶ ηῆ παηξίδη κνπ νὐ πξόζζελ ἐπαύζαλην πνιεκνῦληεο πξὶλ ἐπνίεζαλ πᾶζαλ ηὴλ πόιηλ ὁκνινγεῖλ Λαθεδαηκνλίνπο θαὶ αὐη῵λ ἟γεκόλαο εἶλαη. ἐπεὶ δὲ ηνῦην ὡκνιόγεζαλ, εὐζὺο ἐπαύζαλην πνιεκνῦληεο θαὶ νὐθέηη πέξα ἐπνιηόξθεζαλ ηὴλ πόιηλ. εἰ νὖλ ηαῦηα ὁξ῵λ ἐγὼ δνθνίελ ὅπνπ δπλαίκελ ἐληαῦζ᾽ ἄθπξνλ πνηεῖλ ηὸ ἐθείλσλ ἀμίσκα, ἐθεῖλν ἐλλν῵ κὴ ιίαλ ἂλ ηαρὺ ζσθξνληζζείελ. (Ξενοθ. Κύροσ Ἀνάβαζις, 6,1 26-28) Λεμηιόγην o ἣδνκαη= ηθαλνπνηνχκαη, επραξηζηίεκαη o Υάξηλ ἔρσ= ρξσζηψ επγλσκνζχλε o Πξνθξίλνκαη= πξνηηκψκαη o ἥηηνλ= ιηγφηεξν, δπζθνιφηεξα o Παχνκαη= ζηακαηψ o ὁκνινγ῵= παξαδέρνκαη o ἄθπξνλ πνη῵ ηὸ ἀμίσκα= αθπξψλσ, κεηψλσ ηελ εμνπζία o ἐλλν῵= θνβάκαη, ζθέπηνκαη, ππνπηεχνκαη o ΢σθξνλίδνκαη= ηηκσξνχκαη, ζπλεηίδνκαη

12 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

Κείκελν 13ν θαίηνη π῵ο νὐθ ἄηνπόλ ἐζηηλ, ὦ βνπιή, ηνῦηνλ απηφλ, εἰ κὲλ ἐπ᾽ ἀζηξάβεο ὀρνύκελνλ ἑώξα κε, ζησπᾶλ (ηί γὰξ ἂλ θαὶ ἔιεγελ;), ὅηη δ᾽ ἐπὶ ηνὺο ᾐηεκέλνπο ἵππνπο ἀλαβαίλσ, πεηξᾶζζαη πείζεηλ ὑκᾶο ὡο δπλαηόο εἰκη; θαὶ ὅηη κὲλ δπνῖλ βαθηεξίαηλ ρξ῵καη, η῵λ ἄιισλ κηᾷ ρξσκέλσλ, κὴ θαηεγνξεῖλ ὡο θαὶ ηνῦην η῵λ δπλακέλσλ ἐζηίλ· ὅηη δ᾽ ἐπὶ ηνὺο ἵππνπο ἀλαβαίλσ, ηεθκεξίῳ ρξ῅ζζαη πξὸο ὑκᾶο ὥο εἰκη η῵λ δπλακέλσλ; νἷο ἐγὼ δηὰ ηὴλ αὐηὴλ αἰηίαλ ἀκθνηέξνηο ρξ῵καη. Σνζνῦηνλ δὲ δηελήλνρελ ἀλαηζρπληίᾳ η῵λ ἁπάλησλ ἀλζξώπσλ, ὥζηε ὑκᾶο πεηξᾶηαη πείζεηλ, ηνζνύηνπο ὄληαο εἷο ὤλ, ὡο νὔθ εἰκη η῵λ ἀδπλάησλ ἐγώ· θαίηνη εἰ ηνῦην πείζεη ηηλὰο ὑκ῵λ, ὦ βνπιή, ηί κε θσιύεη θιεξνῦζζαη η῵λ ἐλλέα ἀξρόλησλ; (Λσζίοσ Ὑπέρ αδσνάηοσ 12-13) Λεμηιόγην o ἄηνπνλ= παξάδνμν o ὀρνῦκαη= αλεβαίλσ o ἀζηξάβε= ζακαξσκέλν κνπιάξη o ἟ηεκέλνο= δαλεηζκέλνο o Γπλαηφο= ηθαλφο o Βαθηεξία= δεθαλίθη o Σεθκήξηνλ= απφδεημε o ἀλαηζρπληία= αδηαληξνπηά

13 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

Κείκελν 14ν ζαπκάδσ δ' εἴ ηηλεο ηὰο κάραο θαὶ ηὰο λίθαο ηὰο παξὰ ηὸ δίθαηνλ γηγλνκέλαο κὴ λνκίδνπζηλ αἰζρίνπο εἶλαη θαὶ πιεηόλσλ ὀλεηδ῵λ κεζηὰο ἠ ηὰο ἣηηαο ηὰο ἄλεπ θαθίαο ζπκβαηλνύζαο, θαὶ ηνῦη' εἰδόηεο ὅηη κεγάιαη δπλάκεηο πνλεξαὶ δὲ πνιιάθηο γίγλνληαη θξείηηνπο ἀλδξ῵λ ζπνπδαίσλ θαὶ θηλδπλεύεηλ ὑπὲξ η῅ο παηξίδνο αἱξνπκέλσλ. νὓο πνιὺ ἂλ δηθαηόηεξνλ ἐπαηλνῖκελ ἠ ηνὺο πεξὶ η῵λ ἀιινηξίσλ ἑηνίκσο ἀπνζλήζθεηλ ἐζέινληαο θαὶ ηνῖο μεληθνῖο ζηξαηεύκαζηλ ὁκνίνπο ὄληαο: ηαῦηα κὲλ γάξ ἐζηηλ ἔξγα πνλεξ῵λ ἀλζξώπσλ, ηὸ δὲ ηνὺο ρξεζηνὺο ἐλίνηε ρεῖξνλ ἀγσλίδεζζαη η῵λ ἀδηθεῖλ βνπινκέλσλ ζε῵λ ἄλ ηηο ἀκέιεηαλ εἶλαη θήζεηελ. (Ἰζοκράηοσς Παναθ. 185-187) Λεμηιόγην o Θαπκάδσ= απνξψ o Μεζηφο= θνξησκέλνο, γεκάηνο o Καθία= δεηιία (εδψ) o ἐηνίκσο= κε πξνζπκία o ἔρσ+ απαξ. = κπνξψ λα

14 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

Κείκελν 15ν ἅπαληεο γὰξ θηινῦζηλ νὐ ηνὺο ζθίζηλ αὐηνῖο κεγίζηελ δπλαζηείαλ θηεζακέλνπο, ἀιιὰ ηνὺο ηνῖο Ἕιιεζη πιείζησλ ἀγαζ῵λ αἰηίνπο γεγελεκέλνπο. νὐ κόλνλ δ' ἐπὶ ηνύησλ αὐηνὺο ὄςεη ηὴλ γλώκελ ηαύηελ ἔρνληαο, ἀιι' ἐπὶ πάλησλ ὁκνίσο: ἐπεὶ θαὶ ηὴλ πόιηλ ἟κ῵λ νὐδεὶο ἂλ ἐπαηλέζεηελ, νὔζ' ὅηη η῅ο ζαιάηηεο ἤξμελ νὔζ' ὅηη ηνζνῦηνλ πι῅ζνο ρξεκάησλ εἰζπξάμαζα ηνὺο ζπκκάρνπο εἰο ηὴλ ἀθξόπνιηλ ἀλήλεγθελ, ἀιιὰ κὴλ νὐδ' ὅηη πνιι῵λ πόιεσλ ἐμνπζίαλ ἔιαβε, ηὰο κὲλ ἀλαζηάηνπο πνη῅ζαη, ηὰο δ' αὐμ῅ζαη, ηὰο δ' ὅπσο ἐβνπιήζε δηνηθ῅ζαη: πάληα γὰξ ηαῦηα παξ῅λ αὐηῆ πξάηηεηλ: ἀιι' ἐθ ηνύησλ κὲλ πνιιαὶ θαηεγνξίαη θαη' αὐη῅ο γεγόλαζηλ, ἐθ δὲ η῅ο Μαξαζ῵λη κάρεο θαὶ η῅ο ἐλ ΢αιακῖλη λαπκαρίαο, θαὶ κάιηζζ' ὅηη ηὴλ αὑη῵λ ἐμέιηπνλ ὑπὲξ η῅ο η῵λ ἗ιιήλσλ ζσηεξίαο, ἅπαληεο αὐηὴλ ἐγθσκηάδνπζηλ. (Ἰζοκράηης, Φίλιππος, 145-147) Λεμηιόγην o Φηι῵= εθηηκψ, αγαπψ o ἄξρσ= θπξηαξρψ o ἀλαθέξσ= κεηαθέξσ o ἀλάζηαηνλ πνη῵= θαηαζηξέθσ o Αὐμάλσ= δπλακψλσ o ἐθιείπσ= εγθαηαιείπσ

15 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

Κείκελν 16ν Φίιηππνο γὰξ ἄξρεηαη κὲλ πεξὶ Ἁινλλήζνπ ιέγσλ ὡο ὑκῖλ δίδσζηλ ἑαπηνῦ νὖζαλ, ὑκᾶο δὲ νὔ θεζη δηθαίσο αὐηὸλ ἀπαηηεῖλ· νὐ γὰξ ὑκεηέξαλ νὖζαλ νὔηε ιαβεῖλ νὔηε λῦλ ἔρεηλ. Ἔιεγε δὲ θαὶ πξὸο ἟κᾶο ηνηνχηνπο ιφγνπο, ὅηε πξὸο αὐηὸλ ἐπξεζβεχζακελ, ὡο ιῃζηὰο ἀθειφκελνο ηαχηελ ηὴλ λ῅ζνλ θηήζαηην, θαὶ πξνζήθεηλ αὐηὴλ ἑαπηνῦ εἶλαη. Σνῦηνλ δὲ ηὸλ ιφγνλ, ὡο νὐθ ἔζηη δίθαηνο, νὐ ραιεπφλ ἐζηηλ αὐηνῦ ἀθειέζζαη. Ἅπαληεο γὰξ νἱ ιῃζηαὶ ηνὺο ἀιινηξίνπο ηφπνπο θαηαιακβάλνληεο θαὶ ηνχηνπο ἐρπξνὺο πνηνχκελνη, ἐληεῦζελ ηνὺο ἄιινπο θαθ῵ο πνηνῦζηλ. Ὁ δὴ ηνὺο ιῃζηὰο ηηκσξεζάκελνο θαὶ θξαηήζαο νὐθ ἂλ δήπνπ εἰθφηα ιέγνη, εἰ θαίε, ἃ ἐθεῖλνη ἀδίθσο θαὶ ἀιιφηξηα εἶρνλ, ηαῦζ’ ἑαπηνῦ γίγλεζζαη. (Γεκνζζέλνπο, Πεξὶ Ἁινλλήζνπ, 2-3)

16 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

Κείκελν 17ν ἖μειεγρφκελνο δ᾽ ὑπφ ηε η῵λ εἰθφησλ ὑπφ ηε η῵λ παξαγελνκέλσλ, νὐδελὶ ηξφπῳ νὔηε δηθαίσο νὔηε ζπκθεξφλησο ἀπνιχνηη᾽ ἂλ ὑθ᾽ ὑκ῵λ. νἵ ηε γὰξ ἐπηβνπιεχνληεο ἀλεμέιεγθηνη ἂλ εἶελ, εἰ κήζ’ ὑπὸ η῵λ παξαγελνκέλσλ κήζ’ ὑπὸ η῵λ εἰθφησλ ἐμειέγρνληαη· ἀζχκθνξφλ ζ᾽ ὑκῖλ ἐζηὶ ηφλδε κηαξὸλ θαὶ ἄλαγλνλ ὄληα εἴο ηε ηὰ ηεκέλε η῵λ ζε῵λ εἰζηφληα κηαίλεηλ ηὴλ ἁγλείαλ αὐη῵λ, ἐπί ηε ηὰο αὐηὰο ηξαπέδαο ἰφληα ζπγθαηαπηκπιάλαη ηνὺο ἀλαηηίνπο· ἐθ γὰξ ηνχησλ αἵ η᾽ ἀθνξίαη γίγλνληαη δπζηπρεῖο ζ᾽ αἱ πξάμεηο θαζίζηαληαη. νἰθείαλ νὖλ ρξὴ ηὴλ ηηκσξίαλ ἟γεζακέλνπο, αὐηῶ ηνχηῳ ηὰ ηνχηνπ ἀζεβήκαηα ἀλαζέληαο, ἰδίαλ κὲλ ηὴλ ζπκθνξάλ, θαζαξὰλ δὲ ηὴλ πφιηλ θαηαζη῅ζαη. (Ἀνηιθῶνηος, Τεηραλογία Α΄ α, Καηηγορία θόνοσ ἀπαράζημος, 10-11)

17 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

Κείκελν 18ν Ἄλεπ γὰξ ἀξρφλησλ νὐδὲλ ἂλ νὔηε θαιὸλ νὔηε ἀγαζὸλ γέλνηην ὡο κὲλ ζπλειφληη εἰπεῖλ νὐδακνῦ, ἐλ δὲ δὴ ηνῖο πνιεκηθνῖο παληάπαζηλ. ἟ κὲλ γὰξ εὐηαμία ζῴδεηλ δνθεῖ, ἟ δὲ ἀηαμία πνιινὺο ἢδε ἀπνιψιεθελ. ἐπεηδὰλ δὲ θαηαζηήζεζζε ηνὺο ἄξρνληαο

ὅζνπο

δεῖ,

ἠλ

θαὶ

ηνὺο

ἄιινπο

ζηξαηηψηαο

ζπιιέγεηε

θαὶ

παξαζαξξχλεηε, νἶκαη ἂλ ὑκᾶο πάλπ ἐλ θαηξῶ πνη῅ζαη. λῦλ γὰξ ἴζσο θαὶ ὑκεῖο αἰζζάλεζζε ὡο ἀζχκσο κὲλ ἤιζνλ ἐπὶ ηὰ ὅπια, ἀζχκσο δὲ πξὸο ηὰο θπιαθάο· ὥζηε νὕησ γ᾽ ἐρφλησλ νὐθ νἶδα ὅ,ηη ἄλ ηηο ρξήζαηην αὐηνῖο, εἴηε λπθηὸο δένη εἴηε θαὶ ἟κέξαο. ἠλ δέ ηηο αὐη῵λ ηξέςῃ ηὰο γλψκαο, ὡο κὴ ηνῦην κφλνλ ἐλλν῵ληαη, ηί πείζνληαη, ἀιιὰ θαὶ ηί πνηήζνπζη, πνιὺ εὐζπκφηεξνη ἔζνληαη. (Ξενοθῶνηος, Κύροσ Ἀνάβαζις, Γ Ι 38-42)

18 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

Κείκελν 19ν Υαιεπὸλ δ᾿ ἐξ῵ ζνη θαὶ ἄιιν πάζεκα, ὦ ΢ηκσλίδε, η῵λ ηπξάλλσλ. Γηγλψζθνπζη κὲλ γὰξ νὐδὲλ ἥηηνλ η῵λ ἰδηση῵λ ηνὺο ἀιθίκνπο ηε θαὶ ζνθνὺο θαὶ δηθαίνπο. Σνχηνπο δ᾿ ἀληὶ ηνῦ ἄγαζζαη θνβνῦληαη, ηνὺο κὲλ ἀλδξείνπο, κή ηη ηνικήζσζη η῅ο ἐιεπζεξίαο ἕλεθελ, ηνὺο δὲ ζνθνχο, κή ηη κεραλήζσληαη, ηνὺο δὲ δηθαίνπο, κὴ ἐπηζπκήζῃ ηὸ πι῅ζνο ὑπ᾿ αὐη῵λ πξνζηαηεῖζζαη. Ὅηαλ δὲ ηνὺο ηνηνχηνπο δηὰ ηὸλ θφβνλ ὑπεμαηξ῵ληαη, ηίλεο ἄιινη αὐηνῖο θαηαιείπνληαη ρξ῅ζζαη ἀιι᾿ ἠ νἱ ἄδηθνί ηε θαὶ ἀθξαηεῖο θαὶ ἀλδξαπνδψδεηο; Οἱ κὲλ ἄδηθνη πηζηεπφκελνη, δηφηη θνβνῦληαη ὥζπεξ νἱ ηχξαλλνη ηὰο πφιεηο κήπνηε ἐιεχζεξαη γελφκελαη ἐγθξαηεῖο αὐη῵λ γέλσληαη, νἱ δ᾿ ἀθξαηεῖο η῅ο εἰο ηὸ παξὸλ ἐμνπζίαο ἕλεθα, νἱ δ᾿ ἀλδξαπνδψδεηο, ὅηη νὐδ᾿ αὐηνὶ ἀμηνῦζηλ ἐιεχζεξνη εἶλαη. (Ξενοθῶνηος, Ἱέρων, 5, 1-2)

19 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

Κείκελν 20ν Παξεζθεπαζκέλνη [γὰξ] ηηλέο εἰζη θαὶ η῵λ θίισλ θαὶ η῵λ ηὰ η῅ο πφιεσο πξαηηφλησλ δεῖζζαη ὑπὲξ αὐηνῦ· ὧλ ἐγὼ ἟γνῦκαη ἐλίνηο πξνζήθεηλ ὑπὲξ η῵λ ἑαπηνῖο πεπξαγκέλσλ ἀπνινγεῖζζαη πνιὺ κᾶιινλ ἠ ηνὺο ἀδηθνῦληαο ζῴδεηλ πξναηξεῖζζαη. Γεηλὸλ δέ κνη δνθεῖ εἶλαη, ὦ ἄλδξεο δηθαζηαί, εἰ ηνχηνπ κὲλ ἑλὸο ὄληνο θαὶ νὐδὲλ ὑπὸ η῅ο πφιεσο ἞δηθεκέλνπ νὐθ ἐπερείξεζαλ δεῖζζαη ὡο ρξὴ παχζαζζαη εἰο ὑκᾶο ἐμακαξηάλνληα, ὑκᾶο δὲ ηνζνχηνπο ὄληαο θαὶ ἞δηθεκέλνπο ὑπὸ ηνχηνπ πείζεηλ δεηήζνπζηλ ὡο νὐ ρξὴ δίθελ παξ’ αὐηνῦ ιακβάλεηλ. Υξὴ ηνίλπλ, ὥζπεξ θαὶ ηνχηνπο ὁξᾶηε πξνζχκσο ζῴδνληαο ηνὺο θίινπο, νὕησο θαὶ ὑκᾶο ηνὺο ἐρζξνὺο ηηκσξεῖζζαη, εὖ εἰδφηαο ὅηη ηνχηνηο πξψηνηο ἄλδξεο ἀκείλνπο δφμεηε εἶλαη, ἐὰλ παξὰ η῵λ ἀδηθνχλησλ δίθελ ιακβάλεηε. (Λσζίοσ, Καηὰ Νικομάτοσ, 31-33)

20 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

ΚΔΦΑΛΑΗΟ 1Ο 1. ΒΑ΢ΗΚΖ ΓΟΜΖ ΣΖ΢ ΠΡΟΣΑ΢Ζ΢ ΚΤΡΗΟΗ ΟΡΟΗ ΣΖ΢ ΠΡΟΣΑ΢Ζ΢ ΤΠΟΚΔΗΜΔΝΟ

ΡΖΜΑ

΢ΤΝΓΔΣΗΚΟ Καηεγνξνχκελν

ΑΜΔΣΑΒΑΣΟ

γελ. θαηεγνξεκαηηθή ΜΔΣΑΒΑΣΗΚΟ

Αληηθείκελν Μνλφπησηα 1. κε γεληθή 2. κε δνηηθή 3. κε αηηηαηηθή

Γίπησηα 1. κε 2 αηηηαηηθέο 2. κε αηη. θ΄ δνη. 3. κε αηη. θ΄ γελ. 4. κε γελ. θ΄ δνη.

2. ΣΟ ΤΠΟΚΔΗΜΔΝΟ ΔΝΟ΢ ΡΖΜΑΣΟ΢ Σν ππνθείκελν ελφο ξήκαηνο κπνξεί λα είλαη: 1. θπξίσο φλνκα νπζηαζηηθνχ ή αλησλπκία 2. θάζε κέξνο ηνπ ιφγνπ πνπ ιακβάλεηαη σο νπζηαζηηθφ, δειαδή:  επίζεην  κεηνρή  απαξέκθαην (έλαξζξν ή άλαξζξν)  άθιηηα κέξε 3. πξφηαζε νιφθιεξε 21 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

Παξαηεξήζεηο:  Σν ππνθείκελν ηίζεηαη ζε πηψζε νλνκαζηηθή.  ΢πρλά, φηαλ δειψλεη έλα πνζφ θαηά πξνζέγγηζε εθθέξεηαη κε κηα απφ ηηο πξνζέζεηο εἰο, ἀκθὶ, πεξὶ, θαηά, ὑπὲξ+ αηηηαηηθή.  Σν ππνθείκελν απξφζσπνπ ξήκαηνο ή απξφζσπεο έθθξαζεο είλαη απαξέκθαην ή δεπηεξεχνπζα νλνκαηηθή πξφηαζε.  Τπνθείκελν α΄ θαη β΄ πξνζψπνπ ελφο ξήκαηνο είλαη πάληνηε ε πξνζσπηθή αλησλπκία α΄ θαη β΄ πξνζψπνπ. Παξαδείγκαηα: 1. νἱ παῖδεο γξάθνπζη. 2. ἐγψ εἰκί ηὸ θ῵ο. 3. ὑκεῖο ἐζηέ Ἕιιελεο. 4. νἱ ἐπηκειεῖο ἀληακείβνληαη. 5. ὁ δεη῵λ εὐξίζθεη. 6. νἱ θζνλνῦληεο κηζνῦληαη. 7. ηὸ ιαθσλίδεηλ ἐζηί θηινζνθεῖλ. 8. ηὸ κὲλ ζχλδεζκνο ἐζηί. 9. ὄιβηνο ἐζηί, ὅζηηο η῅ο ἱζηνξίαο ἔζρε κάζεζηλ. 10. ἀπέζαλνλ πεξὶ ηνὺο ηεηξαθνζίνπο. Άζθεζε: λα βξεζεί ην ππνθείκελν ησλ ξεκάησλ ζηα παξαθάησ παξαδείγκαηα: 1. Κῦξνο ἀλέβε ἐπὶ ηνῦ ὃξνπο. 2. Οἱ λένη ζπγγλψκεο ἀμηνῦληαη ηπγράλεηλ. 3. Σὸ δίο ἐμακαξηεῖλ νὐθ ἀλδξφο ζνθνῦ ἐζηί. 4. Ὅκνηνο ὁκνίῳ ἀεί πειάδεη. 5. Φεζίλ ὁ θαηήγνξνο νὐ δηθαίσο κε ιακβάλεηλ ηὸ ἀξγχξηνλ. 6. Με πξνηξερέησ ἟ γι῵ηηα η῅ο δηαλνίαο. 7. Οἱ ἀγαζνί εἰζί εὐδαίκνλεο. 8. Οὗηνο ἤλ ἀμηψηαηνο ἄξρεηλ. 9. Πέληε ἤιζνλ ραιεπ῵ο. 10. Σὸ ἀδηθεῖζζαη θξεῖηηνλ ἐζηί ηνῦ ἀδηθεῖλ. 11. ἦγγέιζε Πεξηθιεῖ ὅηη Μέγαξα ἀθέζηεθε. 12. Ἔθπγνλ πεξὶ ηνὺο ἐθαηφλ. 13. Οἱ πνιεκήζαληεο ἢθνπζη. 14. Οὗηνη ἐβνήζεζαλ ηῆ παηξίδη. 15. Σὰ ηείρε θαηεζθάθζε.

22 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

3. ΣΟ ΢ΤΝΓΔΣΗΚΟ ΡΖΜΑ ΢πλδεηηθά ξήκαηα ιέγνληαη εθείλα πνπ ζπλδένπλ ην ππνθείκελν κηαο πξφηαζεο κε ην θαηεγνξνχκελν. ΢πλδεηηθά ξήκαηα είλαη:  Κπξίσο ην ξήκα εἰκί  Σα παξαπιήζηα κε απηφ: ὑπάξρσ, ηπγράλσ, δηαηει῵, ἔθπλ, πέθπθα (είκαη απφ ηελ θχζε)  Σν ξήκα γίγλνκαη θαη ηα ζπλψλπκα ηνπ: θαζίζηακαη, ἀπνβαίλσ  Σα εθινγήο ζεκαληηθά ξήκαηα: ἐθιέγνκαη, ρεηξνηνλνῦκαη, αἱξνῦκαη, ιαγράλσ (εθιέγνκαη κε θιήξν)  Όζα ζεκαίλνπλ νλνκαζία: ιέγνκαη, θαινῦκαη, ὀλνκάδνκαη, πξνζαγνξεχνκαη  Σα δνμαζηηθά ξήκαηα: λνκίδνκαη, θαίλνκαη, θξίλνκαη. Παξαδείγκαηα:  Ὁ ἄλζξσπνο ἐζηί ζλεηφο  Ὁ ΢φισλ ἤλ Ἀζελαῖνο.  ΢χ κφλνο ὑπάξρεηο ἀζάλαηνο  Ὁ Γεψξγηνο ηπγράλεη ἄπνξνο  Θεκηζηνθι῅ο ἐγέλεην ἀλήξ ἀγαζφο  Οἱ ὀθλεξνί ἀπνβαίλνπζη θαθνί  Ὁ παηήξ κνπ ἐμειέγε βνπιεπηήο  Πεξηθι῅ο ᾑξέζε ζηξαηεγφο  Εεχο ζεφο ἐλνκίδεην 4. ΚΑΣΖΓΟΡΟΤΜΔΝΟ Α. Καηεγνξνύκελν : Ολνκάδεηαη ην φλνκα ην νπνίν κε ηελ βνήζεηα ελφο ζπλδεηηθνχ ξήκαηνο απνδίδεη ζην ππνθείκελν κηα ζηαζεξή ηδηφηεηα. Ση κπνξεί λα είλαη έλα θαηεγνξνχκελν: o Δπίζεην (ζπκθσλεί θαηά γέλνο, αξηζκφ θαη πηψζε) o Οπζηαζηηθφ (ζπλήζσο ρσξίο άξζξν) o Αξηζκεηηθφ o Αλησλπκία o Απαξέκθαην 23 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

o o o o

Μεηνρή Δπίξξεκα (ζπάληα) Μηα νιφθιεξε πξφηαζε Έλαο επηξξεκαηηθφο πξνζδηνξηζκφο

Παξαηεξήζεηο: Σν επίζεην σο θαηεγνξνχκελν ηίζεηαη: o ΢ην ίδην γέλνο, αξηζκφ θαη πηψζε κε ην ππνθείκελν: ὁ ἄλζξσπνο ἐζηί ζλεηόο. o ΢ε νπδέηεξν εληθνχ (επηζέηνπ ή δεηθηηθήο/αλαθνξηθήο αλησλπκίαο) θαηά παξάιεηςε ηνπ νπζηαζηηθνχ (πξᾶγκα, ρξ῅κα, θη῅κα): ὁ πινῦηνο ἐζηίλ ἀγαζόλ. o ΢ε νπδέηεξν πιεζπληηθνχ αλ ηα ππνθείκελα είλαη πνιιά άςπρα, ή απαξέκθαηα ή νιφθιεξε πξφηαζε: θάιινο θαὶ ἰζρύο ἀπξεπῆ θαίλνληαη δειῷ μπλνηθνῦληα. o ΢ε πιεζπληηθφ θαη ζπκθσλεί κε ην επηθξαηέζηεξν γέλνο ησλ ππνθεηκέλσλ, φηαλ απηά είλαη πνιιά, έκςπρα θαη δηαθνξεηηθνχ γέλνπο: ἖ηενθιῆο θαὶ Ἀληηγόλε ἀδειθνί ἦζαλ. o ΢ε πιεζπληηθφ θαη θαηά ην γέλνο ησλ εκςχρσλ, φηαλ ηα ππνθείκελα είλαη πνιιά άιια κελ έκςπρα θαη άιια δε άςπρα: ἡ ηύρε θαὶ ὁ Φίιηππνο ἦζαλ θύξηνη ηῶλ ἔξγσλ. Παξαδείγκαηα:  ΢σθξάηεο ἐζηί ζνθφο  Ὁ Δὐθξάηεο ἐζηί πνηακφο  ἖γψ ἔθπλ ἐζζιφο  ἖γψ εἰκί ζνο  ἧ ξεηνξηθή ἐζηί ηνῦην  Οἱ ιεθζέληεο εἰζίλ ἐβδνκήθνληα  Οὗηνο ἐζηίλ ὁ ἀδηθήζαο

Β. Γεληθή θαηεγνξεκαηηθή: Όηαλ ην θαηεγνξνχκελν είλαη νπζηαζηηθφ ζπρλά δελ ζπκθσλεί κε ηνλ πξνζδηνξηδφκελν φξν σο πξνο ηελ πηψζε θαη κπαίλεη ζε πηψζε γεληθή. Ζ γεληθή θαηεγνξεκαηηθή αλάινγα κε ην ηη δειψλεη κπνξεί λα είλαη: o Γεληθή θαηεγ. θηεηηθή: Ἦζαλ αἱ ἗ιιελίδεο Τηζαθέξλνπο. o Γεληθή θαηεγ. ηδηφηεηαο: εἰκί ηξηάθνληα ἐηῶλ o Γεληθή θαηεγ. ηεο χιεο: ἡ θξεπίο ἦλ ιίζνπ o Γεληθή θαηεγ. αμίαο: ἡ νἰθία ἐζηί εἴθνζη κλῶλ. o Γεληθή θαηεγ. δηαηξεηηθή: Σόισλ ἐθιήζε ηῶλ ἐπηά ζνθῶλ. 24 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

Ρήκαηα πνπ παίξλνπλ θαηεγνξνχκελν: o ΢πλδεηηθά o Γνμαζηηθά (λνκίδσ, ἟γνῦκαη, ζεσξ῵ θ.ι.π.) o Κιεηηθά (θαι῵, ὀλνκάδσ θ.ι.π.) o Δθινγήο ζεκαληηθά (αἱξνῦκαη, ἐθιέγσ, ρεηξνηνλ῵ θ.ι.π.)

Γ. Δπηξξεκαηηθό θαηεγνξνύκελν: Καηεγνξνχκελν πνπ έρεη επηξξεκαηηθή ζεκαζία. ΢πλάπηεηαη κε ξεκαηηθνχο ηχπνπο πνπ δειψλνπλ δξάζε, ελέξγεηα, θίλεζε θ.ι.π. ΢πάληα κπαίλεη κε ζπλδεηηθφ ξήκα. Γειψλνπλ: ηξφπν, ηφπν, ηάμε, ζθνπφ, ρξφλν (Σ. Σ. Σ. ΢. Υ.) Λέμεηο πνπ ρξεζηκνπνηνχληαη σο επηξξεκαηηθά θαηεγνξνχκελα: ΣΡΟΠΟΤ: o Όιεο νη ζχλζεηεο ιέμεηο κε α΄ ζπλζεηηθφ ην αὐηφ: αὐηφκαηνο, αὐηεπάγγειηνο, αὐηφπηεο, αὐηεμνχζηνο θ.ι.π. o ἑθψλ- ἑθνχζηνο, ἐζεινχζηνο, ἐζεινληήο, ἀθψλ- ἀθνχζηνο, ἀζξφνο, ἀπξνζδφθεηνο, αἰθλίδηνο, ἄθζνλνο, ἄζπνλδνο, ἐλάληηνο, ὁξκεηηθφο, δεηλφο, ἀληίπαινο, παξάζπνλδνο θ.ι.π. ΣΟΠΟΤ: o ὑπαίζξηνο, αὔιεηνο, ζαιάζζηνο, ἄθηηνο, παξάθηηνο, παξάιηνο θ.ι.π. ΣΑΞΖ΢: o Όια ηα ηαθηηθά αξηζκεηηθά επίζεηα: πξ῵ηνο, δεχηεξνο, ὕζηαηνο θ.ι.π. ΢ΚΟΠΟΤ: o Κπξίσο κε ξήκαηα θίλεζεο ζεκαληηθά: βνεζφο, ἀξσγφο, ἄγγεινο, πξφζθνπνο, ζχκκαρνο, ζχκβνπινο, ζηξαηεγφο θ.ι.π. ΥΡΟΝΟΤ: o Νχθηηνο, ἟κεξήζηνο, πξσηλφο, ζθνηαῖνο, ἐζπέξηνο θ.ι.π. Παξαδείγκαηα:  ἐγψ ζε ἄζκελνο ἑψξαθα  Οὐδείο ἁκαξηάλεη ἑθψλ  Οἱ ζηξαηη῵ηαη ἐζθήλνπλ ὑπαίζξηνη  Σηζζαθέξλεο ἔιεγε ηάδε πξ῵ηνο  Αἱ λ῅εο αἱ ἐιζνῦζαη βνεζνί

25 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

Γ. Πξνιεπηηθό θαηεγνξνύκελν: Ηζνδπλακεί κε ζπκπεξαζκαηηθή πξφηαζε. Γειψλεη ην απνηέιεζκα πξηλ απφ ηελ νινθιήξσζε ηεο ελέξγεηαο πνπ δειψλεηαη απφ ην ξήκα. ΢πλάπηεηαη κε ξήκαηα πνπ δειψλνπλ κεηαβνιή, αχμεζε, ειάηησζε, ζκίθξπλζε, αλχςσζε, γέλλεζε, δεκηνπξγία. Παξαδείγκαηα:  ᾕξεην ηὸ ὕςνο ηνῦ ηείρνπο κέγα  Μείδσ πφιηλ αὔμεη 5. ΣΟ ΑΝΣΗΚΔΗΜΔΝΟ Ση είλαη; Δίλαη ν φξνο ηεο πξφηαζεο πνπ δείρλεη πνπ κεηαβαίλεη ε ελέξγεηα ηνπ ππνθεηκέλνπ ηνπ ξεκαηηθνχ ηχπνπ. ΢ε πνηεο πηώζεηο ηίζεηαη; Σν αληηθείκελν, φηαλ είλαη νπζηαζηηθφ ή νπνηαδήπνηε ιέμε ή θξάζε πνπ παίξλεη ηε ζέζε ελφο νπζηαζηηθνχ ηίζεηαη ζε κηα απφ ηηο πιάγηεο πηψζεηο. (γεληθή, δνηηθή, αηηηαηηθή) Ση ηίζεηαη σο αληηθείκελν; 1. Οπζηαζηηθφ. Π.ρ. ὁξ῵ ηελ νἰθίαλ. 2. Αλησλπκία. Π.ρ. ἐβνήζνπλ αὐηνῖο. 3. Δπίζεην. Π.ρ. πξνζήθεη κάιηζηα ἐιεπζέξῳ ἟ ἱππηθή. 4. Αξηζκεηηθφ. Π.ρ. ἐηίκεζαλ ηνπο ηξηαθνζίνπο. 5. Δπηζεηηθή κεηνρή. Π.ρ. κηζεῖ ηνπο θνιαθεχνληαο. 6. Απαξέκθαην κε ή ρσξίο άξζξν. Π.ρ. λφκηδε ην ζηγᾶλ ρξπζφλ. Μεδέπνηε κεδέλ αἰζρξφλ πνηήζαο ἔιπηδε ιήζεηλ. 7. Γεπηεξεχνπζα πξφηαζε. Π.ρ. Κῦξνο ἔιεγε ὅηη ἟ ὁδφο ἔζνηην πξνο βαζηιέα κέγα. 8. Άθιηηε ιέμε (αθνχ νπζηαζηηθνπνηεζεί κε άξζξν) Π.ρ. ἐηίκα ηνπο κέλ. 9. Δκπξφζεηνο πξνζδηνξηζκφο κε ηηο πξνζέζεηο ἀκθί, πεξί, εἰο, ὡο + αηηηαηηθή. Π.ρ. δηέθζεηξαλ ὡο ὀθηαθνζίνπο. 10. Φξάζε νιφθιεξε αθνπ πάξεη κπξνζηά ηεο άξζξν. Π.ρ. ηνπο ἐμ ἄλσ ἑψξα.

26 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

ΡΖΜΑΣΑ ΜΟΝΟΠΣΩΣΑ ΚΑΗ ΓΗΠΣΩΣΑ Μνλόπησηα: ηα ξήκαηα πνπ παίξλνπλ ην αληηθείκελν ηνπο ζε κηα κφλν πηψζε. (γεληθή ή δνηηθή ή αηηηαηηθή) Γίπησηα: ηα ξήκαηα πνπ παίξλνπλ δχν αληηθείκελα (αηηηαηηθή- αηηηαηηθή, αηηηαηηθή- γεληθή, αηηηαηηθή- δνηηθή, γεληθή- δνηηθή) ΜΟΝΟΠΣΩΣΑ ΡΖΜΑΣΑ ΡΖΜΑΣΑ ΜΔ ΓΔΝΗΚΖ Γέρνληαη αληηθείκελν ζε πηψζε γεληθή ηα ξήκαηα πνπ ζεκαίλνπλ: 1. Μλήκειήζε (κηκλήζθνκαη= ζπκάκαη, ἐλζπκνῦκαη= ζπκάκαη, ἐπηιαλζάλνκαη= ιεζκνλψ, ἀκλεκνλ῵= ιεζκνλψ) 2. Δπηκέιεηα- θξνληίδα- θεηδώ θαη ηα αληίζεηα ηνπο (ἐπηκεινῦκαη= θξνληίδσ, θείδνκαη= κεηαρεηξίδνκαη κε νηθνλνκία, θήδνκαη= ελδηαθέξνκαη, ὀιηγσξ῵= αδηαθνξψ, ἀθεηδ῵= αςεθψ) 3. Δπηζπκία- απόιαπζε (ὀξέγνκαη= επηζπκψ, ἐξ῵= επηζπκψ, γιίρνκαη= επηζπκψ πνιχ, ἀπνιαχσ= απνιακβάλσ) 4. ΢πκκεηνρή (κεηέρσ, θνηλσλ῵= ζπκκεηέρσ, κεηαιακβάλσ= κεηέρσ ζε θάηη) 5. Πιεζκνλή = αθζνλία (βξίζσ= είκαη γεκάηνο, εὐπνξ῵= είκαη πινχζηνο, πίκπιακαη= είκαη γεκάηνο) 6. ΢ηέξεζε, έιιεηςε (ζηεξνῦκαη, δέσ= έρσ αλάγθε, ρξήδσ= ρξεηάδνκαη, ἀπνξ῵= ζηεξνχκαη) 7. Αίζζεζε (αἰζζάλνκαη, ἅπηνκαη= αγγίδσ, ζηγγάλσ= αγγίδσ, ἀθνχσ, ὀζθξαίλνκαη, ὅδσ= κπξίδσ) 8. Απόπεηξα, επηηπρία- απνηπρία (πεηξ῵= πξνζπαζψ, ηπγράλσ= πεηπραίλσ, ἁκαξηάλσ= απνηπγράλσ) 9. Έλαξμε- ιήμε (ἄξρσ= αξρίδσ, παχνκαη= ζηακαηψ) 10. Δμνπζία (ἄξρσ= εμνπζηάδσ, δεζπφδσ= είκαη θχξηνο, ἟γεκνλεχσ= είκαη εγεκψλ, ἟γνῦκαη= είκαη αξρεγφο) 11. Υσξηζκό, απνκάθξπλζε, απαιιαγή (ρσξίδνκαη= απνρσξίδνκαη, ἀθίεκαη= απαιιάζζνκαη, ἐιεπζεξ῵= ειεπζεξψλσ) 12. Καηαγσγή (γίγλνκαη= γελληέκαη, εἰκί= θαηάγνκαη, πέθπθα= γελλίεκαη) 13. ΢ύγθξηζε, δηαθνξά, ππεξνρή (πιενλεθη῵= ππεξέρσ, ἟ηη῵καη= εηκαη θαηψηεξνο, ὑζηεξ῵= είκαη θαηψηεξνο, δηαθέξσ= ππεξέρσ, πεξηγίγλνκαη= ππεξέρσ.) 14. ΢ύλζεηα ξήκαηα κε ηηο πξνζέζεηο ἀπό, ἐθ, θαηά, πξό, ὑπέξ. 27 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

ΡΖΜΑΣΑ ΜΔ ΓΟΣΗΚΖ Γέρνληαη αληηθείκελν ζε πηψζε δνηηθή ηα ξήκαηα πνπ ζεκαίλνπλ: 1. Πξέπεη, ἁξκόδεη, πξνζήθεη 2. ΢πλάληεζε (πειάδσ= πιεζηάδσ, ἐληπγράλσ= ζπλαληψ, ἀπαλη῵= ζπλαληψ) 3. Φηιηθή ή ερζξηθή δηάζεζε (εὐλν῵= ζπκπαζψ, ἀκχλσ= βνεζψ, θζνλ῵= κηζψ, ιπζηηει῵= σθειψ, ἐπηηηκ῵= θαηεγνξψ, επηπιήηησ, ἐξίδσ= θηινληθψ) 4. Άκηιια, ζπκθηιίσζε (ἁκηιι῵καη= ζπλαγσλίδνκαη, ζπλαιιάηηνκαη= ζπκθηιηψλνκαη, δηαιιάηηνκαη= ζπκθηιηψλνκαη) 5. Αθνινπζία, δηαδνρή (ἕπνκαη= αθνινπζψ, ἀθνινπζψ= αθνινπζψ) 6. Οκνηόηεηα, ηζόηεηα, ζπκθσλία (ὁκνηνῦκαη= γίλνκαη φκνηνο, ἔνηθα= κνίαδσ, ζπκθσλ῵, ζπλάδσ= ζπκθσλψ) 7. Τπαθνή, ππνηαγή, απείζεηα (πείζνκαη= ππαθνχσ, πεηζαξρψ= ππαθνχσ, εἴθσ= ππνρσξψ, ἀπηζη῵= είκαη άπηζηνο) 8. ΢ύλζεηα ξήκαηα κε ηηο πξνζέζεηο ἐλ, ζύλ, ἐπί, πεξί, παξά, πξνο, ὑπό, ὁκνῦ ΓΗΠΣΩΣΑ ΡΖΜΑΣΑ ΡΖΜΑΣΑ ΜΔ ΓΤΟ ΑΗΣΗΑΣΗΚΔ΢  Αἰη῵, ἐξση῵  ἀπνζηεξψ, ἀπνθξχπησ, εἰζπξάηησ  ἐλδχσ, ἐθδχσ  δηδάζθσ, ὑπνκηκλήζθσ  ξήκαηα πνπ ζεκαίλνπλ δηαίξεζε π.ρ. δηαηξ῵, ηέκλσ, θαηαλέκσ ΡΖΜΑΣΑ ΜΔ ΑΗΣΗΑΣΗΚΖ ΚΑΗ ΓΔΝΗΚΖ  ἐζηη῵ (πξνζθέξσ γεχκα) πιεξ῵ (γεκίδσ) θελ῵ (αδεηάδσ)  ἀθνχσ, πιεξνθνξνχκαη, καλζάλσ, ππλζάλνκαη  ιακβάλσ, ἄγσ, ἕιθσ  ἐκπνδίδσ, ἀπνκαθξχλσ, εἴξγσ  ρσξίδσ  ξήκαηα ςπρηθνχ πάζνπο (ἄγακαη= ζαπκάδσ, καθαξίδσ= θαινηπρίδσ, νἰθηίξσ= ιππάκαη)  ξήκαηα δηθαζηηθά (αἰηη῵καη= θαηεγνξψ, δηθάδσ, θαηαγηγλψζθσ= θαηεγνξψ, θαηαςεθίδνκαη= θαηαδηθάδσ)  ἀληαιιάζζσ, πηπξάζθσ, πσι῵ 28 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

ΡΖΜΑΣΑ ΜΔ ΑΗΣΗΑΣΗΚΖ ΚΑΗ ΓΟΣΗΚΖ  ιέγσ, δείγλπκη, δει῵, ζεκαίλσ  δίδσκη, ἄγσ, θέξσ, πξνζάγσ, πέκπσ, θνκίδσ, ἐπηζηέιισ, ἀληηηάζζσ  φζα ζεκαίλνπλ εμίζσζε, εμνκνίσζε, κείμε, πξνζέγγηζε (ἰζ῵, ἐμηζ῵, θεξάλλπκη) ΡΖΜΑΣΑ ΜΔ ΓΔΝΗΚΖ ΚΑΗ ΓΟΣΗΚΖ  ξήκαηα πνπ ζεκαίλνπλ ζπκκεηνρή ή κεηάδνζε (κεηέρσ, κεηαιακβάλσ, θνηλσλ῵)  ξήκαηα πνπ ζεκαίλνπλ παξαρψξεζε (παξαρσξ῵)  θζνλ῵  ηηκ῵, ηηκ῵καη σο δηθαληθνί φξνη (ηηκ῵= νξίδσ πνηλή, ηηκ῵καη= πξνηείλσ γηα θάπνηνλ πνηλή) ΡΖΜΑΣΑ ΜΔ ΑΗΣΗΑΣΗΚΖ Σν αληηθείκελν ζε αηηηαηηθή είλαη δπν εηδώλ: Δμσηεξηθό αληηθείκελν: ην αληηθείκελν πνπ ππάξρεη πξηλ γίλεη ε ελέξγεηα ηνπ ππνθεηκέλνπ ηνπ ξήκαηνο. Π.ρ. ὁ ἣιηνο ζεξκαίλεη ηελ γ῅λ. Δμσηεξηθό αληηθείκελν: ην αληηθείκελν πνπ δελ ππάξρεη πξηλ απφ ηελ ελέξγεηα ηνπ ππνθεηκέλνπ ηνπ ξήκαηνο. Π.ρ. νἱ Ἀζελαῖνη ἐπνίνπλ πινῖα. Σν ζύζηνηρν αληηθείκελν: ΢χζηνηρν είλαη ην αληηθείκελν πνπ πξνέξρεηαη απφ ηελ ίδηα ξίδα πνπ πξνέξρεηαη θαη ην ξήκα ή απφ ξίδα ξήκαηνο ζπγγεληθήο ζεκαζίαο. Π.ρ. ηελ θάθηζηελ δνπιείαλ νἱ ἀθξαηεῖο δνπιεχνπζηλ. Εήζεηο βίνλ θξάηηζηνλ. Παξαηήξεζε:  Πνιιέο θνξέο, φηαλ ην ζχζηνηρν αληηθείκελν ζπλνδεχεηαη απφ επηζεηηθφ πξνζδηνξηζκφ, παξαιείπεηαη. Έηζη, ζχζηνηρν αληηθείκελν είλαη ν επηζεηηθφο πξνζδηνξηζκφο πνπ παξακέλεη. Π.ρ. βάδηδε ηελ εὐζεῖαλ. Πάζρσ δεηλφλ.  Σα νπδέηεξα ησλ επηζέησλ θαη ησλ αλησλπκηψλ ζπλήζσο πιεζπληηθνχ αξηζκνχ, φηαλ έρνπλ παξαιεθζεί ηα πξνζδηνξηδφκελά ηνπο είλαη ζρεδφλ πάληα ζχζηνηρα αληηθείκελα. Π.ρ. ιέγνπζη ηαῦηα. (ελ: ιέγνπζη ηνχηνπο ηνπο ιφγνπο) 29 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

Σν θαηεγνξνύκελν ηνπ αληηθεηκέλνπ Τπάξρνπλ κεξηθέο θαηεγνξίεο ξεκάησλ πνπ ζπληάζζνληαη κε δπν αηηηαηηθέο θαη ε κηα είλαη αληηθείκελν ζην ξήκα θαη ε άιιε θαηεγνξνχκελν ζην αληηθείκελν ηνπ ξήκαηνο. Πνηα ξήκαηα ζπλδένπλ ην θαηεγνξνχκελν κε ην αληηθείκελν; Όζα ζεκαίλνπλ: 1. Γφμα (γλψκε): π.ρ. λνκίδσ, ἟γνῦκαη, ζεσξ῵ π.ρ. λνκίδσ ζε ἀγαζφλ. 2. Δθινγή: π.ρ. ρεηξνηνλ῵, παξέρσ, δίδσκη, ἀπνλέκσ π.ρ. Σηκφζενλ ἐρεηξνηφλεζαλ ζηξαηεγφλ. 3. Κιήζε (νλνκαζία): π.ρ. ιέγσ, θαι῵, πξαζαγνξεχσ π.ρ. ηνπο θηινζφθνπο ζείνπο πξνζαγνξεχσ. 4. Πνη῵, πνηνῦκαη, ηίζεκη, θαζίζηεκη (δηνξίδσ) ιακβάλσ π.ρ. θαηέζηεζε αὐηνχο θνηλσλνχο η῅ο νὐζίαο. 5. Αὔμσ, αἴξσ, κεθχλσ, ηξέθσ: ηα ξήκαηα απηά ζπληάζζνληαη κε δπν αηηηαηηθέο θαη ε κηα είλαη αληηθείκελν θαη ε άιιε πξνιεπηηθφ θαηεγνξνχκελν ζην αληηθείκελν.

30 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

ΚΔΦΑΛΑΗΟ 2Ο 1. ΟΝΟΜΑΣΗΚΟΗ ΟΜΟΗΟΠΣΩΣΟΗ ΠΡΟ΢ΓΗΟΡΗ΢ΜΟΗ Α. ΠΑΡΑΘΔ΢Ζ Παξάζεζε ιέγεηαη ην νπζηαζηηθφ ή νπζηαζηηθνπνηεκέλε ιέμε πνπ ηίζεηαη σο νκνηφπησηνο πξνζδηνξηζκφο ελφο άιινπ πξνεγνχκελνπ νπζηαζηηθνχ θαη πξνζζέηεη ζε απηφ έλα θχξην θαη γλσζηφ γλψξηζκα ή απιψο ην ραξαθηεξίδεη. ΢ηελ παξάζεζε βαίλνπκε απφ θάηη εηδηθφ ζε θάηη γεληθφ. Γαξεῖνο ὁ βαζηιεχο.  Παξάζεζε δέρνληαη θαη νη αλησλπκίεο θαη ηδηαίηεξα νη πξνζσπηθέο θαη νη δεηθηηθέο. Οη πξνζσπηθέο εγψ, ζχ, εκεηο, πκεηο πνιιέο θνξέο παξαιείπνληαη. ἟κεῖο νἱ ζηξαηεγνί.  Παξάζεζε ελφο νπζηαζηηθνχ γίλεηαη λα ηεζνχλ πεξηζζφηεξα ηνπ ελφο νπζηαζηηθά. Ἀιέμαλδξνο, ὁ Φηιίππνπ, Μαθεδψλ. ΔΗΓΖ ΠΑΡΑΘΔ΢ΔΩ΢  Απιή παξάζεζε: είλαη νπζηαζηηθφ πνπ ραξαθηεξίδεη έλα άιιν νπζηαζηηθφ θαη απνδίδεη ζε απηφ έλα θχξην γλψξηζκα. ἀπνζηέιιεη Υεηξίζνθνλ, Λάθσλα.  Πεξηγξαθηθή παξάζεζε: είλαη νπζηαζηηθφ πνπ ζπλνδεχεηαη απφ άιινπο πξνζδηνξηζκνχο. Ἀιεμάλδξεηα, πφιηο κεγάιε θαὶ πνιπάλζξσπνο.  Παξάζεζε πξνηάζεσο: είλαη ε παξάζεζε, απιή ή ζπλήζσο πεξηγξαθηθή πνπ ραξαθηεξίδεη κηα νιφθιεξε πξφηαζε θαη εθθξάδεη θξίζε ή γλψκε γηα ην πεξηερφκελν απηήο ηεο πξφηαζεο. Σίζεηαη ζε νλνκαζηηθή ή αηηηαηηθή πηψζε. ἐκέζπνλ, ἱθαλή πξφθαζηο εὶο ηὸ ἁκαξηάλεηλ.  Πξνεμαγγειηηθή παξάζεζε: παξάζεζε πξφηαζεο πνπ ηίζεηαη πξηλ απφ απηήλ θαη ραξαθηεξίδεη εθ ησλ πξνηέξσλ ην πεξηερφκελφ ηεο. Ωο πξνεμαγγειηηθή παξάζεζε ζπλήζσο ιακβάλνληαη ηα εμήο: Σὸ ιεγφκελνλ Σὸ ζαπκαζηφηαηνλ Σὸ ηειεπηαῖνλ Σὸ ἔζραηνλ Σὸ κέγηζηνλ Πάλησλ κέγηζηνλ 31 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ

Όπσο ζπλήζσο ιέλε Σν πιένλ ζαπκαζηφλ Σν ηειεπηαίν Σν κεγαιχηεξν/ ην ζπνπδαηφηεξν απφ φια


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

Σνὐλαληίνλ Σὸ δεηλφηαηνλ Πάλησλ δεηλφηαηνλ Σὸ η῅ο παξνηκίαο Σὸ ηνῦ Ὁκήξνπ Σὸ θεθάιαηνλ

Σν αληίζεην Σν ζπνδαηφηεξν απφ φια Όπσο ιέεη ε παξνηκία Όπσο ιέεη ν Όκεξνο Σν θνξχθσκα, ην θχξην ζεκείν

Σὸ δὲ κέγηζηνλ, πφιεκνλ ἀληί εἰξήλεο ἔρνκελ. Β. ΔΠΔΞΖΓΖ΢Ζ Δπεμήγεζε ιέγεηαη ην νπζηαζηηθφ ή νπζηαζηηθνπνηεκέλε ιέμε πνπ ηίζεηαη σο νκνηφπησηνο πξνζδηνξηζκφο ελφο άιινπ πξνεγνχκελνπ νπζηαζηηθνχ θαη επεμεγεί, δηαζαθελίδεη ηελ έλλνηα απηνχ. ΢ηελ επεμήγεζε βαίλνπκε απφ θάηη γεληθφ ζε θάηη εηδηθφ. ὁ βαζηιεχο Γαξεῖνο. ΣΗ ΣΗΘΔΣΑΗ ΢ΤΝΖΘΩ΢ Ω΢ ΔΠΔΞΖΓΖ΢Ζ:  Οπζηαζηηθφ ή νπζηαζηηθνπνηεκέλε ιέμε. Δἰο ἐζηί δνῦινο νἰθίαο, ὁ δεζπφηεο.  Απαξεκθαηηθή θξάζε ή νιφθιεξε δεπηεξεχνπζα πξφηαζε σο επεμήγεζε νπνηαζδήπνηε ιέμεο αιιά θπξίσο σο επεμήγεζε δεηθηηθήο αλησλπκίαο. Δἷο νἰσλφο ἄξηζηνο, ἀκχλεζζαη πεξὶ πάηξεο. ΣΗ ΣΗΘΔΣΑΗ ΢ΠΑΝΗΑ Ω΢ ΔΠΔΞΖΓΖ΢Ζ:  Μεηνρή, σο επεμήγεζε ησλ: ὧδε, νὕησ, ηνηνῦηνο: ηαχηελ κὲλ νὖλ ηὴλ ἟κέξαλ νὕησο ἐπνξεχζεζαλ, καρφκελνη.  Δπίζεην σο επεμήγεζε ηνπ ηνηνῦηνο: ηὸ ἤζνο η῅ο πφιεσο ηνηνῦην ὄλ, ἀςεπδέο θαὶ ρξεζηφλ.  Κχξηα πξφηαζε κε ην ξήκα ιέγσ θαη αληηθείκελν ζε αηηηαηηθή ή ζε πηψζε ίδηα κε ην φλνκα πνπ επεμεγείηαη: κλεζηήξ ἤλ κνη ὁ πνηακφο, Ἀρει῵νλ ιέγσ.  Μεηά ηα ζεκείνλ δε, ηεθκήξηνλ δε, ηὸ δε κέγηζηνλ, ηὸ δε έζραηνλ παξαιείπεηαη ην ἐζηίλ ηνπην θαη σο επεμήγεζε ηίζεηαη ε εηδηθή πξφηαζε ή θχξηα πνπ αθνινπζεί αζχλδεηα ή ζπλδεφκελε κε ην γάξ. Σεθκήξηνλ δε. Σὰ ὄξλεα δηεθζείξεην. Σὸ δε ἔζραηνλ ὅηη ζφξπβνλ παξέρεη. Σὸ δε κέγηζηνλ ὁ γὰξ ἀδηθεζείο νὐθ ἐηφικεζελ…  Γεληθή πηψζε νπζηαζηηθνχ: γεληθή επεμεγεκαηηθή: Ἰιίνπ πφιηο.

32 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

Γ. ΔΠΗΘΔΣΗΚΟ΢ ΠΡΟ΢ΓΗΟΡΗ΢ΜΟ΢ Δπηζεηηθφο πξνζδηνξηζκφο ιέγεηαη ην επίζεην πνπ πξνζδηνξίδεη έλα νπζηαζηηθφ θαη απνδίδεη ζε απηφ κηα ηδηφηεηα πξνυπάξρνπζα, γλσζηή θαη ζηαζεξή. Ο επηζεηηθφο πξνζδηνξηζκφο ζπκθσλεί κε ην πξνζδηνξηδφκελν νπζηαζηηθφ θαηά γέλνο, αξηζκφ θαη πηψζε. ΣΗ ΣΗΘΔΣΑΗ ΢ΤΝΖΘΩ΢ Ω΢ ΔΠΗΘΔΣΗΚΟ΢ ΠΡΟ΢ΓΗΟΡΗ΢ΜΌ΢:  Δπίζεην: κεηά κεγίζησλ θηλδχλσλ ἀγσληδφκεζα  Δπηζεηηθή κεηνρή: ὁ ιάκπσλ ἢιηνο  Αλησλπκία: ηνηαῦηα ἔξγα  Αξηζκεηηθφ: ηξεῖο ἄλδξεο ΣΗ ΣΗΘΔΣΑΗ ΢ΠΑΝΗΑ Ω΢ ΔΠΗΘΔΣΗΚΟ΢ ΠΡΟ΢ΓΗΟΡΗ΢ΜΟ΢:  Οπζηαζηηθά πνπ δειψλνπλ ειηθία, αμίσκα, επάγγεικα, εζληθφηεηα θαη πξνζδηνξίδνπλ ιέμεηο φπσο: ἀλήξ, γπλή, ἄλζξσπνο θ.ι.π.: ἀλήξ ῥήησξ  Άξζξν θαη γεληθή πηψζε νπζηαζηηθνχ: ὁ ηνῦ βαζηιέσο ζξφλνο  Άξζξν θαη επίξξεκα: νἱ Ἀζήλεζη δηθαζηαί  Άξζξν θαη εκπξφζεηνο πξνζδηνξηζκφο: ηὰο ἞δνλάο ζήξεπε ηὰο κεηὰ δφμεο. Γ. ΚΑΣΖΓΟΡΖΜΑΣΗΚΟ΢ ΠΡΟ΢ΓΗΟΡΗ΢ΜΟ΢ Καηεγνξεκαηηθφο πξνζδηνξηζκφο ιέγεηαη ην επίζεην πνπ πξνζδηνξίδεη έλα νπζηαζηηθφ θαη απνδίδεη ζε απηφ κηα ηδηφηεηα παξνδηθή. Ζ ηδηφηεηα απηή δελ ππήξρε πξνεγνπκέλσο θαη απνδίδεηαη ζην νπζηαζηηθφ «ηψξα» θαη δηαξθεί φζν θαη ε ελέξγεηα ηνπ ξήκαηνο. Ο θαηεγνξεκαηηθφο πξνζδηνξηζκφο ζπκθσλεί κε ην πξνζδηνξηδφκελν νπζηαζηηθφ θαηά γέλνο, αξηζκφ θαη πηψζε. Ο θαηεγνξεκαηηθφο πξνζδηνξηζκφο δελ ζπλνδεχεηαη πνηέ απφ άξζξν. ΣΗ ΣΗΘΔΣΑΗ Ω΢ ΚΑΣΖΟΓΡΖΜΑΣΗΚΟ΢ ΠΡΟ΢ΓΗΟΡΗ΢ΜΟ΢:  Δπίζεην: Κῦξνο ςηιήλ ἔρσλ ηὴλ θεθαιήλ εἰο ηὴλ κάρελ θαζίζηαην.  Αλησλπκία: ἐθείλνπο παχζσ ηνηαχηελ ἔρνληαο ηὴλ γλψκελ. ΣΗ ΣΗΘΔΣΑΗ ΔΗΓΗΚΟΣΔΡΑ Ω΢ ΚΑΣΖΓΟΡΖΜΑΣΗΚΟ΢ ΠΡΟ΢ΓΗΟΡΗ΢ΜΟ΢: Σα επίζεηα: Πᾶο Ἅπαο ΢χκπαο 33 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

Ὅινο Μφλνο Αὐηφο Ἕθαζηνο ἕθάηεξνο Ἄθξνο Μέζνο Ἔζραηνο ρσξίο άξζξν. Όηαλ είλαη έλαξζξεο νη παξαπάλσ ιέμεηο ιακβάλνληαη σο επηζεηηθνί πξνζδηνξηζκνί. 2. ΔΣΔΡΟΠΣΩΣΟΗ ΟΝΟΜΑΣΗΚΟΗ ΚΑΗ ΔΠΗΡΡΖΜΑΣΗΚΟΗ ΠΡΟ΢ΓΗΟΡΗ΢ΜΟΗ Α. Ζ ΓΔΝΗΚΖ 1. Ζ ΓΔΝΗΚΖ Ω΢ ΔΣΔΡΟΠΣΩΣΟ΢ ΠΡΟ΢ΓΗΟΡΗ΢ΜΟ΢  Γεληθή θηεηηθή: δειψλεη ηνλ θηήηνξα ηνπ πξνζδηνξηδφκελνπ νλφκαηνο.

΢πλήζε επίζεηα πνπ ζπληάζζνληαη κε γεληθή θηεηηθή είλαη: 1. νἰθεῖνο (δηθόο κνπ) 2. ἷδηνο (δηθόο κνπ) 3. θνηλόο (πνπ αλήθεη ζε πνιινύο) 4. ἀιιόηξηνο (μέλνο) 5. ἱεξόο (ηεξόο, αγηεξσκέλνο) 6. ζπγγελήο 7. ἐηαῖξνο 8. θίινο 9. ἐρζξόο 10. μέλνο Μέλσλ ἦλ θίινο θαὶ μέλνο Ἀξηαίνπ. Πάληεο εἰζί ζπγγελεῖο ηῶλ ε὎ηπρνύλησλ Αμίδεη λα ζεκεησζεί φηη ε γεληθή θηεηηθή κπαίλεη θαη κε νπδέηεξν δεηθηηθήο ή αλαθνξηθήο αλησλπκίαο. Ταῦηα Πεινπνλλεζίσλ εἶρνλ Ἀζελαῖνη.  Γεληθή δηαηξεηηθή: δειψλεη έλα δηαηξεκέλν ζχλνιν ηνπ νπνίνπ κέξνο είλαη ην πξνζδηνξηδφκελν φλνκα. ΢πλήζσο απαληάηαη κε ιέμεηο πνπ δειψλνπλ αξηζκφ ή πνζφ. ἖μήθνληα ηῶλ λεῶλ. Πνιινί ηῶλ ἀλζξώπσλ. Αμίδεη λα ζεκεησζεί φηη γεληθή δηαηξεηηθή ζπλάπηεηαη θαη κε νπδέηεξα αλησλπκηώλ θαη επηζέησλ. Τὸ πιεῖζηνλ ηνῦ ρξόλνπ. Εἰο ηνῦην ζξάζνπο θαὶ ἀλαηδείαο ἀθίθεην. 34 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

Αμίδεη λα ζεκεησζεί φηη γεληθή δηαηξεηηθή ζπλάπηεηαη κε επηξξήκαηα ηνπηθά, ρξνληθά, πνζνηηθά. Ο὎δακνῦ ηῆο ρῶξαο Πνιιάθηο ηνῦ ἕηνπο Αμίδεη λα ζεκεησζεί φηη γεληθή δηαηξεηηθή ζπλάπηεηαη κε ηα ππεξζεηηθά. Ἀλδξεηόηαηνο ηῶλ ἗ιιήλσλ.  Γεληθή ηνπ δεκηνπξγνύ: δειψλεη ην δεκηνπξγφ ηνπ πξνζδηνξηδφκελνπ πξάγκαηνο. Νόκνο Σόισλνο. ἆζινο Θεζέσο  Γεληθή ηεο ύιεο: δειψλεη ην πιηθφ απφ ην νπνίν είλαη θαηαζθεπαζκέλν ην πξνζδηνξηδφκελν φλνκα. Κώπε ἐιέθαληνο Νόκηζκα ἀξγύξνπ.  Γεληθή ηνπ πεξηερνκέλνπ: δειψλεη ην πεξηερφκελν ηνπ πξνζδηνξηδφκελνπ πξάγκαηνο, απφ ηη δειαδή απνηειείηαη. Πινῖα ζίηνπ  Γεληθή ηεο ηδηόηεηαο ή ηνπ κέηξνπ: δειψλεη ηελ ηδηφηεηα ηνπ πξνζδηνξηδφκελνπ νλφκαηνο. Τεῖρνο ὀθηώ ζηαδίσλ ὁδόο ηξηῶλ ἡκεξῶλ.  Γεληθή ηεο αμίαο: δειψλεη ηελ αμία ηνπ πξνζδηνξηδφκελνπ νλφκαηνο. ΢πλήζε επίζεηα πνπ ζπληάζζνληαη κε γεληθή ηεο αμίαο είλαη: 1. ἄμηνο 2. ἀληάμηνο 3. ἀλάμηνο 4. ηίκηνο 5. ὤληνο (πξνο πώιεζε) 6. ὠλεηόο (πνπ κπνξεί λα αγνξαζηεί) 7. ἀμηόρξεσο (ηθαλόο, αξθεηόο) ν὎θ ἐζηί ἀληάμηνο ἀξεηῆο  γεληθή ηεο αηηίαο: δειψλεη ηελ αηηία ηεο έλλνηαο ηνπ πξνζδηνξηδφκελνπ. ΢πλήζε επίζεηα κε γεληθή ηεο αηηίαο είλαη: 1. αἴηηνο 2. Ὑπαίηηνο 3. ἀλαίηηνο 4. ἔλνρνο 5. ὑπεύζπλνο 6. Ὑπόινγνο Αἴηηνη πνιιῶλ ἀγαζῶλ ηνῖο Ἕιιεζη θεηέζηεζαλ.  Γεληθή ζπγθξηηηθή: δειψλεη ην πξφζσπν ή ην πξάγκα κε ην νπνίν ζπγθξίλεηαη έλα άιιν φκνην ηνπ. ΢πλάπηεηαη: 1. κε επίζεηα ή επηξξήκα ζπγθξηηηθνύ θαη ππεξζεηηθνύ βαζκνύ 35 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

2. κε επίζεηα ή επηξξήκαηα πνπ ελέρνπλ ζπγθξηηηθή έλλνηα. (δηάθνξνο, ἖λαληίνο, πξνηεξαῖνο, ὑζηεξαῖνο θ.ι.π.) ὁ Ὅιπκπνο ὏ςειόηεξνο ηῆο Ὄζζεο ἐζηί. Τέρλε δηάθνξνο ηῆο ἐπηζηήκεο.  Γεληθή ππνθεηκεληθή: δειψλεη ην ππνθείκελν ηεο ελέξγεηαο ηνπ πξνζδηνξηδφκελνπ «ξεκαηηθνχ» νλφκαηνο. Φόβνο ηῶλ βαξβάξσλ (θνβνύληαη νη βάξβαξνη)  Γεληθή αληηθεηκεληθή: δειψλεη ην αληηθείκελν ηεο ελέξγεηαο ηνπ πξνζδηνξηδφκελνπ «ξεκαηηθνχ» νλφκαηνο. ΢πλήζε επίζεηα κε γεληθή αληηθεηκεληθή είλαη απηά πνπ δειψλνπλ: 1. επηκέιεηα/ ακέιεηα: ἐπηκειήο, πξφζπκνο, ἀκειήο, ὁιίγσξνο: ἐπηκειήο η῵λ θίισλ 2. κλήκε/ ιήζε: κλήκσλ, ἀκλήκσλ, ἐπηιήζκσλ: ἀκλήκσλ η῵λ θηλδχλσλ. 3. εκπεηξία/ απεηξία: ἔκπεηξνο, ἐπηζηήκσλ, ἄπεηξνο: ἔκπεηξνο πνιέκνπ 4. κεηνρή/ πιεζκνλή: κέηνρνο, θνηλσλφο, κεζηφο, πιήξεο: θνηλσλφο ζνθίαο. 5. ρσξηζκό, απαιιαγή/ ζηέξεζε: κφλνο, ἔξεκνο, ἐιέπζεξνο, ἐλδεήο, ἄκνηξνο, ἄθιεξνο, ἀζέαηνο, ἀπαίδεπηνο, ἀκέηνρνο: ἔξεκνο θίισλ ἀγαζ῵λ. 6. θεηδώ/ αθεηδία: θεηδσιφο, ἀθεηδήο 7. θπξηόηεηα θαη ηα αληίζεηα: θχξηνο, ἐγξαηήο, ἐθξαηήο: ἟ ηχρε πάλησλ θχξηα ἐζηί. 8. ηα ζε –ηθόο ελεξγεηηθά: παξαθηηθφο, πνηεηηθφο. Β. Ζ ΓΔΝΗΚΖ Ω΢ ΔΠΗΡΡΖΜΑΣΗΚΟ΢ ΠΡΟ΢ΓΗΟΡΗ΢ΜΟ΢  Γεληθή ηνπ ρξόλνπ: δειψλεη δηάζηεκα ρξφλνπ εληφο ηνπ νπνίνπ γίλεηαη απηφ πνπ αεκαίλεη ην πξνζδηνξηδφκελν ξήκα: ἦιζνλ λπθηόο α὎ηόλ ἀπνθηελεῖλ  Γεληθή ηνπ ηόπνπ: δειψλεη ηνλ ηφπν εληφο ηνπ νπνίνπ πξαγκαηνπνηείηαη απηφ πνπ δειψλεη ην ξήκα. Α὎ηνῦ ἀπνζλήζθεη Πνιύηξνπνο.  Γεληθή ηεο αηηίαο: ζπληάζζεηαη θπξίσο κε ξήκαηα ςπρηθνχ πάζνπο ή κε δηθαζηηθά ξήκαηα. Ζ γεληθή πνπ ζπληάζζεηαη κε δηθαζηηθά ξήκαηα δειψλεη ην έγθιεκα γηα ην νπνίν θαηαδηθάδεηαη θάπνηνο γηα απηφ θαη ιέγεγαη γεληθή ηνπ εγθιήκαηνο. Ζειῶ ζε ηνῦ πινύηνπ. Κξίλνκαη ζαλάηνπ.  Γεληθή ηνπ ζθνπνύ: δειψλεη ην ζθνπφ ηεο ελέξγεηαο ηνπ πξνζδηνξηδφκελνπ ξήκαηνο.  Γεληθή ηνπ πνζνύ ή ηεο αμίαο  Γεληθή ηεο αλαθνξάο. 36 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

Β. Ζ ΓΟΣΗΚΖ 1. Ζ ΓΟΣΗΚΖ Ω΢ ΔΣΔΡΟΠΣΩΣΟ΢ ΠΡΟ΢ΓΗΟΡΗ΢ΜΟ΢  Γνηηθή αληηθεηκεληθή: δειψλεη ην αληηθείκελν ηεο ελέξγεηαο ηνπ

πξνζδηνξηδφκελνπ νπζηαζηηθνχ ή επηζέηνπ. Με δνηηθή αληηθεηκεληθή ζπληάζζνληαη: Δπίζεηα ηα νπνία ζεκαίλνπλ: o Φηιία ή έρζξα: θίινο, ἐρζξφο, πνιέκηνο, ἐλάληηνο, δηάθνξνο, εὐκελήο, εὔλνπο, νἱθεῖνο, θαθφλνπο, δχζλνπο, δπζκελήο, ἀιιφηξηνο. π.ρ. ηχξαλλνο ἐρζξφο ἐιεπζεξίᾳ θαὶ λφκνηο ἐλάληηνο. o Ωθέιεηα, βιάβε: ὡθέιηκνο, βιαβεξφο, ἐπηδήκηνο π.ρ. ὡθέιηκνο ηῆ παηξίδη. o Δππείζεηα ή ππνηαγή: εὐπεηζήο, ὑπήθννο π.ρ. Ἵππνο εὐπεηζήο ηῶ ἞ληφρῳ. o Σν αξκόδνλ ή ην πξέπνλ: ἀξκφδηνο, ἀλάξκνζηνο, πξεπψδεο, ἀπξεπήο π.ρ. ἀλάξκνζηνλ ηὸ αἰζρξφλ ηῶ ζείῳ. o Σαπηόηεηα ή νκνηόηεηα: αὐηφο, ὅκνηνο, ἀλφκνηνο, παξαπιήζηνο π.ρ. νἱ πνλεξνί ἀιιήινηο ὅκνηνη. o Ηζόηεηα ή ζπκθσλία: ἵζνο, ἄληζνο, ἱζφξξνπνο, ἱζφπαινο, ζχκθσλνο, ὁκφγισζζνο π.ρ. ιφγνη ἵζνη ηῶ κεγέζεη η῵λ ἔξγσλ o Αθνινπζία ή δηαδνρή: ἀθφινπζνο, δηάδνρνο, ἐπφκελνο π.ρ. Ἀξίζηαξρνο δηάδνρνο Κιεάλδξῳ o Πξνζέγγηζε ή κείμε: πιείζηνο, γείησλ, ὅκνξνο, π.ρ. ρ῵ξα ὅκνξνο ηῆ Λαθεδαίκνλη o ΢ύλζεηα κε ηηο πξνζέζεηο ελ θαη ζπλ: ἔκθπηνο, ζχκκαρνο π.ρ. θφβνο ἔκθπηνο ηνῖο ἀλζξψπνηο 2. Ζ ΓΟΣΗΚΖ Ω΢ ΔΠΗΡΡΖΜΑΣΗΚΟ΢ ΠΡΟ΢ΓΗΟΡΗ΢ΜΟ΢  Γνηηθή ηνπ ηόπνπ: δειψλεη ηνλ ηφπν φπνπ γίλεηαη απηφ πνπ δειψλεη

ην ξήκα. Π.ρ. ἔθεηην γῆ. Εεῦ, αἰζέξη λαίσλ  Γνηηθή ηνπ ρξόλνπ: δειψλεη νξηζκέλν ρξφλν θαηά ηνλ νπνίν γίλεηαη φ,

ηη ζεκαίλεη ην πξνζδηνξηδφκελν ξήκα Π.ρ. Πέκπηῃ ἟κέξᾳ ἐμέπιεπζαλ  Γνηηθή ηεο αηηίαο: δειψλεη ηελ αηηία ηεο έλλνηαο ηνπ πξνζδηνξηδφκελνπ

ξήκαηνο. Σίζεηαη κε ξήκαηα ησλ νπνίσλ ε έλλνηα έρεη αλάγθε απφ αηηηνιφγεζε θαη θπξίσο κε ξήκαηα ςπρηθνχ πάζνπο ζεκαληηθά. Π.ρ. ἀπέζαλνλ ιηκῶ.

37 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ  Γνηηθή ηνπ κέζνπ ή ηνπ νξγάλνπ: δειψλεη ην φξγαλν ην νπνίν

έρνληαο ην θάπνηνο πξαγκαηνπνηεί απηφ πνπ δειψλεη ην ξήκα ή ην κέζν κε ηελ βνήζεηα ηνπ νπνίνπ επηηπγράλεηαη φηη δειψλεη ην ξήκα. Π.ρ. ηὴλ ζχξαλ ἔθξνπελ ηῆ βαθηεξίᾳ. Σνῖο ὀθζαικνῖο ὁξ῵κελ.  Γνηηθή ηεο ζπλνδείαο: δειψλεη ην πξφζσπν ή ην πξάγκα ην νπνίν

ζπλνδεχεη ην ππνθείκελν θαηά ηελ πξάμε ηνπ ξήκαηνο. Σίζεηαη κε ξήκαηα θηλήζεσο ζεκαληηθά. Π.ρ. ἐπνξεχνλην ηξηζρηιίνηο κελ ὁπιίηαηο.  Γνηηθή ηνπ πνζνύ/κέηξνπ/δηαθνξάο: δειψλεη πνζφ ή κέηξν ή

δηαθνξά. Σίζεηαη κε επίζεηα ή επηξξήκαηα ή ξήκαηα πνπ έρνπλ παξαζεηηθή ζεκαζία. ΢πλήζσο ηέηνηεο δνηηθέο είλαη: ὀιίγῳ, πνιιῶ, κηθξῶ, ὅζῳ, ηνζνχηῳ, ηφζῳ.  Γνηηθή ηνπ ηξόπνπ: δειψλεη ηνλ ηξφπν κε ηνλ νπνίν γίλεηαη φηη

δειψλεη ην ξήκα. Ηζνδπλακεί θαη κεηαθξάδεηαη κε ηξνπηθά επηξξήκαηα ή κε εκπξφζεην πξνζδηνξηζκφ ή κε ηξνπηθή κεηνρή. Γνηηθνθαλή επηξξήκαηα ηνπ ηξφπνπ είλαη ηα εμήο: Σῇδε= θαηά απηόλ ηνλ ηξόπν Σαύηῃ= « Λόγῳ= κε ηελ πξόθαζε Έξγῳ= ζηελ πξαγκαηηθόηεηα, κε έξγα ὀλόκαηη= κε ην πξόζρεκα ἱδίᾳ= πξνζσπηθά, ηδηαηηέξσο Γεκνζίᾳ= δεκνζίσο Κνηλῇ= από θνηλνύ Γίθῃ= δίθαηα Πεδῇ= κε ηα πόδηα Βίᾳ= κε ηε βία ΢ηγῇ= ζησπειά ΢ησπῇ= « Ζζπρῇ= ήζπρα Κξαπγῇ= κε θξαπγέο Γξόκῳ= ηξνράδελ ΢πνπδῇ= γξήγνξα Δἰθῇ= απεξίζθεπηα Κνκηδῇ= κε πεξίζθεςε Φύζεη= θπζηθά  Γνηηθή ηεο αλαθνξάο ή ηνπ θαηά ηη: δειψλεη αλαθνξά.

Π.ρ. ὑπεξθέξσ πινχηῳ

38 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ  Γνηηθή πξνζσπηθή: δείρλεη έλα πξφζσπν πνπ κπνξεί λα βξεζεί

o

o

o

o

θνληά ζε φια ηα ξήκαηα θαη αλαθέξεηαη ζε νιφθιεξε ηελ πξφηαζε. Τπάξρνπλ ηα εμήο είδε δνηηθήο πξνζσπηθήο: Γνηηθή πξνζσπηθή θηεηηθή: βξίζθεηαη θνληά ζε ξήκαηα εἰκί, γίγλνκαη, ὑπάξρσ, πέθπθα φηαλ απηά έρνπλ ηελ ζεκαζία ηνπ έρσ θαη δείρλεη ην πξφζσπν ζην νπνίν αλήθεη θάηη. ΢ηελ κεηάθξαζε ην ξήκα απνδίδεηαη κε έλα ηχπν ηνπ έρσ, ε δνηηθή πξνζσπηθή γίλεηαη ππνθείκελν θαη ην ππνθείκελν αληηθείκελν. Π.ρ. ἤζαλ ηῶ Κξνίζῳ δχν παηδεο. = ν Κξνίζνο είρε δπν παηδηά. Γνηηθή πξνζσπηθή ραξηζηηθή ή αληηραξηζηηθή: δείρλεη ην πξφζσπν γηα ράξε ηνπ νπνίνπ γίλεηαη θάηη ή ην πξφζσπν πνπ σθειείηαη ή βιάπηεηαη, επραξηζηείηαη ή δπζαξεζηείηαη απφ ηελ ελέξγεηα πνπ δειψλεη νιφθιεξε ε πξφηαζε. Π.ρ. ὅδε ἟ ἟κέξα ἄξμεη κεγάισλ θαθ῵λ ηνῖο Ἕιιεζηλ. Γνηηθή πξνζσπηθή εζηθή: σο δνηηθή πξνζσπηθή κπαίλεη θπξίσο κφλν ην πξφζσπν α΄ θαη β΄ ηεο πξνζσπηθήο αλησλπκίαο θαη δείρλεη ην πξφζσπν πνπ ελδηαθέξεηαη γηα φ ηη δειψλεηαη κε ηελ πξφηαζε. Σν ελδηαθέξνλ απηνχ ηνπ πξνζψπνπ μεθηλά απφ θάπνηα ραξά ή ιχπε, απφ θάπνηα ηθαλνπνίεζε ή δπζθνξία πνπ ληψζεη κε αθνξκή ην λφεκα ηεο πξφηαζεο. Π.ρ. κε κνη ζνξπβήζεηε = κε κνπ θάλεηε ζφξπβν. Σίλαο πνζ’ ἔδξαο ηάζδε κνη ζνάδεηε; = γηα πνην ιφγν κνπ θάζεζηε εδψ; Γνηηθή πξνζσπηθή ηνπ ελεξγνύληνο πξνζώπνπ: δείρλεη ην πξφζσπν πνπ νπζηαζηηθά είλαη ην ππνθείκελν ηνπ ξήκαηνο. Σελ δνηηθή απηή ηελ βξίζθνπκε κε α) ξεκαηηθά επίζεηα πνπ ιήγνπλ ζε –ηένο ή –ηνο π.ρ. Ὁ πνηακφο ἐζηίλ ἟κῖλ δηαβαηένο β) κε ξήκαηα παζεηηθά ζε ρξφλν ζπληειηθφ. Π.ρ. ηαῦηα Θεκηζηνγέλεη γέγξαπηαη= απηά έρεη γξάςεη ν Θεκηζηνγέλεο γ) κε ηα απξφζσπα ξήκαηα. Σέηνηα ξήκαηα είλαη ην κέιεη, κεηακέιεη, δεῖ, ιέγεηαη, ἀγγέιιεηαη θ.ι.π. π.ρ. νὐ κεηακέιεη κνη= δελ κεηαληψλσ εγψ.

Γ. Ζ ΑΗΣΗΑΣΗΚΖ 1. Ζ ΑΗΣΗΑΣΗΚΖ Ω΢ ΔΣΔΡΟΠΣΩΣΟ΢ ΠΡΟ΢ΓΗΟΡΗ΢ΜΟ΢  ΑΗΣΗΑΣΗΚΖ ΣΖ΢ ΑΝΑΦΟΡΑ΢: δειψλεη ηελ αλαθνξά. ΢πλεζηζκέλεο

o o o o o o o o o

αηηηαηηθέο ηεο αλαθνξάο είλαη: Δὖξνο ὕςνο ἀξηζκφλ Πι῅ζνο ὄλνκα Μ῅θνο Βάζνο Μέγεζνο Γέλνο Π.ρ. ζαπκάζηνο ηὸ κέγεζνο. ἐμαθφζηνη ηὸλ ἀξηζκφλ. 39 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

2. Ζ ΑΗΣΗΑΣΗΚΖ Ω΢ ΔΠΗΡΡΖΜΑΣΗΚΟ΢ ΠΡΟ΢ΓΗΟΡΗ΢ΜΟ΢  ΑΗΣΗΑΣΗΚΖ ΣΟΤ ΣΟΠΟΤ: ζπληάζζεηαη κε ξήκαηα θαη δειψλεη α) ηελ

δηεχζπλζε ή ην ηέξκα ηεο θίλεζεο β) ηνπηθή απφζηαζε. Π.ρ. πέκςνκελ αὐηφλ ἗ιιάδα. Πάξηο ἐιζψλ Λαθεδαίκνλα.  ΑΗΣΗΑΣΗΚΖ ΣΟΤ ΥΡΟΝΟΤ: ζπληάζζεηαη κε ξήκαηα θαη δειψλεη

ρξνληθή δηάξθεηα. Π.ρ. ἐληαῦηα ἔκεηλαλ ἟κέξαο ηξεῖο.  ΑΗΣΗΑΣΗΚΖ ΣΖ΢ ΑΗΣΗΑ΢ Ή ΣΟΤ ΢ΚΟΠΟΤ: ζπληάζζεηαη κε ξήκαηα θαη

δειψλεη ηελ αηηία ή ηνλ ζθνπφ ηνπ πξνζδηνξηδφκελνπ ξήκαηνο. Ωο ηέηνηα αηηηαηηθή ηίζεηαη ζπλήζσο νπδέηεξν γέλνο αλησλπκίαο α) εξσηεκαηηθήο β) δεηθηηθήο θαη γ) αλαθνξηθήο. Π.ρ. ηη ηεληθάδε ἀθῖμαη, ὦ Κξίησλ; Ση ηαῡηα ιέγεηο ἟κῖλ;  ΑΗΣΗΑΣΗΚΖ ΣΟΤ ΣΡΟΠΟΤ: ζπληάζζεηαη κε ξήκαηα θαη δειψλεη ηνλ

ηξφπν κε ηνλ νπνίν γίλεηαη απηφ πνπ ζεκαίλεη ην πξνζδηνξηδφκελν ξήκα. Π.ρ. ηίλα ηξφπνλ θφςσ ηὴλ ζχξαλ;

40 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

ΚΔΦΑΛΑΗΟ 3Ο 1. ΟΗ ΚΤΡΗΔ΢ ΠΡΟΣΑ΢ΔΗ΢ ΚΡΗ΢ΔΩ΢

Οξηζηηθή : δειψλεη ην παξαγκαηηθφ. Κῦξνο πνιεκεῖ. Κῦξνο πνιεκήζεη. Κῦξνο ἐπνιέκεζελ.

Γπλεηηθή νξηζηηθή: δειψλεη ην κε πξαγκαηηθφ. 1. παξαηαηηθνχ (κε πξαγκαηηθφ ζην παξφλ ζπλήζσο): Κῦξνο ἐπνιέκεη ἄλ. 2. ανξίζηνπ (κε πξαγκαηηθφ ζην παξειζφλ): Κῦξνο ἐπνιέκεζελ ἄλ. Γπλεηηθή επθηηθή: δειψλεη ην δπλαηφ λα πξαγκαηνπνηεζεί ζην παξφλ θαη ην κέιινλ. Κῦξνο πνιεκήζαη ἄλ.

ΔΠΗΘΤΜΗΑ΢

ΔΤΘΔΗΔ΢ ΔΡΩΣΖ΢ΔΗ΢

ΔΠΗΦΩΝΖΜΑΣΗΚΔ΢ ΠΡΟΣΑ΢ΔΗ΢

Πξνζηαθηηθή: 1. πξνζηαγή: ἐιζέ ηάρηζηα 2. παξάθιεζε: Κχξηε, ἐιέεζνλ ἟κᾶο 3. παξαίλεζε: Σίκα ηὸλ παηέξα ζνπ. 4. επρή: ὦ ἄλδξεο, ραίξεηε. 5. παξαρψξεζε: ἔζησ (= αο είλαη) Τπνηαθηηθή: 1. πξνηξεπηηθή: ἐπηζθεςήκεζα (= αο εμεηάζνπκε) 2. απνηξεπηηθή 3. απνξεκαηηθή: βξίζθεηαη ζε επζείεο εξσηήζεηο επηζπκίαο: ηη εἴπσ;

Με εγθιίζεηο θξίζεσο: 1. νξηζηηθή 2. δπλεηηθή νξηζηηθή 3. δπλεηηθή επθηηθή

Απνηειείηαη απιψο απφ έλα επηθψλεκα. Οἴκνη ηάιαο= αιίκνλν ν δχζηπρνο

Με εγθιίζεηο πξνηάζεσλ επηζπκίαο: Απνξξεκαηηθή ππνηαθηηθή

Μπνξεί λα είλαη νιφθιεξε πξφηαζε: Οἷα ἔπαζνλ πξνο γπλαηθφο θαθ῅ο; (= ηη έπαζα απφ κηα θαθηά γπλαίθα)

Δπρεηηθή επθηηθή: δειψλεη επρή πνπ κπνξεί λα πξαγκαηνπνηεζεί. Δἴζε νἱ ζενί δηδνίελ κνη (= καθάξη λα κε αμηψζνπλ νη ζενί) Δπρεηηθή νξηζηηθή: δειψλεη επρή πνπ δελ κπνξεί λα πξαγκαηνπνηεζεί.

Γειώλνπλ νιηθή άγλνηα: Όηαλ εηζάγνληαη κε εξσηεκαηηθά κφξηα ή θαη ρσξίο απηά. (ἄξα γε, ἀξ’ νὖλ θ.ι.π) Γειώλνπλ κεξηθή άγλνηα: Όηαλ εηζάγνληαη κε εξσηεκαηηθέο αλησλπκίεο ή επηξξήκαηα

41 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

2. ΓΔΤΣΔΡΔΤΟΤ΢Δ΢ ΟΝΟΜΑΣΗΚΔ΢ ΠΡΟΣΑ΢ΔΗ΢ Α. ΔΗΓΗΚΔ΢ Δηζάγνληαη:  Με ηνπο εηδηθνχο ζπλδέζκνπο ὅηη θαη ὡο  ΢πάληα κε ην ὅπσο  ΢ηνλ Όκεξν κε ην ὅ.  ΢ηνπο πνηεηέο γεληθά κε ην νὔλεθα  ΢ηνπο ηξαγηθνχο πνηεηέο θαη κε ην νὐζνύλεθα  ΢ηνλ Ζξφδνην θαη κε ην δηόηη. Δμαξηώληαη:  Απφ ξήκαηα ιεθηηθά, γλσζηηθά, αηζζεηηθά (π.ρ. ἀγγέιισ, δηδάζθσ, καξηπξ῵, αἰζζάλνκαη, ὁξ῵, ἀθνχσ, γηγλψζθσ, νἶδα, καλζάλσ θ.ι.π.) σο αληηθείκελν ηνπο.  Απφ απξόζσπα ξήκαηα ή απξόζσπεο εθθάζεηο κε παξφκνηα ζεκαζία (π.ρ. ιέγεηαη, ἀγγέιιεηαη, δ῅ινλ ἐζηί θ.ι.π.) σο ππνθείκελν ηνπο.  Όηαλ πξνεγείηαη (ζηελ θχξηα πξφηαζε) νπδέηεξν δεηθηηθήο αλησλπκίαο ε εηδηθή πνπ αθνινπζεί είλαη επεμήγεζε. Δθθέξνληαη:  Με ηηο εγθιίζεηο ησλ πξνηάζεσλ θξίζεσο 1. νξηζηηθή 2. δπλεηηθή νξηζηηθή 3. δπλεηηθή επθηηθή  Με επθηηθή ηνπ πιαγίνπ ιόγνπ φηαλ ε εηδηθή πξφηαζε εμαξηάηαη απφ ξήκα ηζηνξηθνχ ρξφλνπ. Παξαηεξήζεηο:  Όηαλ ε εηδηθή πξφηαζε εηζάγεηαη κε ηνλ ζχλδεζκν ὅηη ε γλώκε πνπ εθθέξεηαη ζεσξείηαη πξαγκαηηθή.  Όηαλ ε εηδηθή πξφηαζε εηζάγεηαη κε ηνλ ζχλδεζκν ὡο ε γλώκε πνπ εθθέξεηαη ζεσξείηαη ππνθεηκεληθή.  Δίλαη δπλαηφλ κεηά απφ ηζηνξηθφ ρξφλν λα δηαηεξεζεί ε νξηζηηθή (θαη λα κε ηεζεί ην ξήκα ζε επθηηθή πιαγίνπ ιφγνπ). ΢ε κηα ηέηνηα πεξίπησζε δειψλεηαη ε βεβαηφηεηα ηεο άπνςεο ηνπ ζπγγξαθέα.  Σα ιεθηηθά ξήκαηα ζπληάζζνληαη θαη κε εηδηθφ απαξέκθαην σο αληηθείκελν. Σν ξήκα θεκί ζρεδφλ πάληα κε εηδηθφ απαξέκθαην θαη ζπάληα κε εηδηθή πξφηαζε. Σα αηζζεηηθά θαη γλσζηηθά ζπληάζζνληαη θαη κε θαηεγνξεκαηηθή κεηνρή. 42 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

Β. ΠΛΑΓΗΔ΢ ΔΡΩΣΖΜΑΣΗΚΔ΢ Δηζάγνληαη:  Οη νιηθήο άγλνηαο: 1. φηαλ είλαη απιέο κε ην εξσηεκαηηθφ εἰ (ζπάληα κε ην ἐάλ ή ἄλ) 2. φηαλ είλαη δηκειείο κε ηα εἰ- ἤ, εἴηε- εἴηε, πόηεξνλ- ἤ  Οη κεξηθήο άγλνηαο: 1. κε εξσηεκαηηθέο αλησλπκίεο θαη επηξξήκαηα 2. κε αλαθνξηθέο αλησλπκίεο θαη επηξξήκαηα πνπ κεηαθξάδνληαη σο εξσηεκαηηθά. Δξσηεκαηηθέο αλησλπκίεοεπηξξήκαηα Σὶο Πνῖνο Πφζνο Πφηεξνο Πειίθνο Πνδαπφο Πνῦ-πνῖ Πῆ-π῵ο Πφζελ Πφηε Πελίθα Πνζάθηο

Αλαθνξηθέο αλησλπκίεοεπηξξήκαηα ὅο, ὅζηηο Οἷνο, ὁπνῖνο ὅζνο, ὁπφζνο ὁπφηεξνο ἟ιίθνο, ὁπειίθνο ὁπνδαπφο Οὗ, ὅπνπ ᾗ ὅζελ, ὁπφζελ ὅηε, ὅπφηε ὅπήληθα ὅζάθηο

Δμαξηώληαη:  απφ ξήκαηα: ἐξση῵, ἀπνξ῵, ζαπκάδσ, ζθνπ῵, δείθλπκη, κεινῦκαη θ.ι.π. σο αληηθείκελφ ηνπο.  Απφ απξφζσπα ξήκαηα θαη απξφζσπεο εθθξάζεηο κε ηελ παξαπάλσ ζεκαζία σο ππνθείκελφ ηνπο.  Όηαλ πξνεγείηαη (ζηελ θχξηα πξφηαζε) νπδέηεξν δεηθηηθήο αλησλπκίαο ε πιάγηα εξψηεζε πνπ αθνινπζεί είλαη επεμήγεζε. Δθθέξνληαη:  Με ηηο ίδηεο εγθιίζεηο φπσο θαη νη αληίζηνηρεο επζείεο εξσηήζεηο.  Με επθηηθή πιαγίνπ ιφγνπ φηαλ πξνεγείηαη ξήκα ηζηνξηθνχ ρξφλνπ.

43 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

Γ. ΔΝΓΟΗΑ΢ΣΗΚΔ΢ ΠΡΟΣΑ΢ΔΗ΢ Δηζάγνληαη:  Με ηνλ ελδνηαζηηθφ ζχλδεζκν κε φηαλ εθθξάδεηαη θφβνο κήπσο γίλεη θάηη ην αλεπηζχκεην.  Με ηνλ ελδνηαζηηθφ ζχλδεζκν κε νὐ φηαλ εθθξάδεηαη θφβνο κήπσο δελ γίλεη θάηη ην επηζπκεηφ. Δμαξηώληαη:  Απφ ξήκαηα θφβνπ ζεκαληηθά (θνβνῦκαη, δέδνηθα/ δέδηα, εὐιαβνῦκαη, ὀθλ῵ θ.ι.π.) σο αληηθείκελν ηνπο.  Απφ απξφζσπα ξήκαηα θαη απξφζσπεο εθθξάζεηο κε ηελ παξαπάλσ ζεκαζία (δένο ἐζηί, θφβνο ἐζηί) σο ππνθείκελν ηνπο.  Όηαλ πξνεγείηαη (ζηελ θχξηα πξφηαζε) νπδέηεξν δεηθηηθήο αλησλπκίαο ε ελδνηαζηηθή πνπ αθνινπζεί είλαη επεμήγεζε. Δθθέξνληαη:  Με ππνηαθηηθή θαη δειψλεη ηνλ πξνζδνθψκελν θφβν (ζηελ θχξηα πξφηαζε ππάξρεη ξήκα αξθηηθνχ ρξφλνπ)  Με επθηηθή πιαγίνπ ιφγνπ, φηαλ εμαξηάηαη απφ ξήκα ηζηνξηθνχ ρξφλνπ.  Με νξηζηηθή θαη δειψλεη θφβν πξαγκαηηθφ.  Με δπλεηηθή επθηηθή, φηαλ ν θφβνο παξίζηαηαη σο ελδερφκελνο ππφ νξηζκέλεο πξνυπνζέζεηο.  Με δπλεηηθή νξηζηηθή, φηαλ ν θφβνο ήηαλ δπλαηφλ λα πξαγκαηνπνηεζεί ππν νξηζκέλεο πξνυπνζέζεηο, αιιά δελ πξαγκαηνπνηήζεθε. 3. ΓΔΤΣΔΡΔΤΟΤ΢Δ΢ ΔΠΗΡΡΖΜΑΣΗΚΔ΢ ΠΡΟΣΑ΢ΔΗ΢ Α. ΑΗΣΗΟΛΟΓΗΚΔ΢ ΠΡΟΣΑ΢ΔΗ΢ Δηζάγνληαη:  Με ηνπο αηηηνινγηθνχο ζπλδέζκνπο ὡο, ὅηη, δηόηη  ἐπεί, ἐπεηδή  ΢πάληα κε ηνπο: ὅηε, ὁπόηε, ὅηαλ  Μεηά απφ ξήκα ςπρηθνχ πάζνπο κε ην εἰ Δθθέξνληαη:  Με ηηο εγθιίζεηο ησλ πξνηάζεσλ θξίζεσο 1. νξηζηηθή 2. δπλεηηθή νξηζηηθή 3. δπλεηηθή επθηηθή  Με επθηηθή πιαγίνπ ιφγνπ φηαλ εμαξηψληαη απφ ξήκα ηζηνξηθνχ ρξφλνπ. 44 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

Παξαηεξήζεηο:  Όηαλ ε αηηηνινγηθή πξφηαζε εηζάγεηαη κε ηνλ ζχλδεζκν ὡο δειψλεη ππνθεηκεληθή αηηηνινγία.  Οη ζχλδεζκνη ὅηε, ὁπφηε, φηαλ ρξεζηκνπνηνχληαη κφλν φηαλ ε αηηηνινγία είλαη δεδνκέλε θαη γλσζηή.  Όηαλ ε αηηηνινγηθή πξφηαζε εηζάγεηαη κε ηνλ ζχλδεζκν ὅηη δειψλεη αληηθεηκεληθή αηηηνινγία.  Όηαλ ε αηηηνινγηθή πξφηαζε εηζάγεηαη κε ηνλ ζχλδεζκν εἰ ηφηε ε αηηηνινγία είλαη ακθηζβεηήζηκε, ππνηηζέκελε ή πηζαλή.  Καη χζηεξα απφ ξήκαηα ηζηνξηθνχ ρξφλνπ ππάξρεη πεξίπησζε λα δηαηεξείηαη ε απιή νξηζηηθή. Β. ΣΔΛΗΚΔ΢ ΠΡΟΣΑ΢ΔΗ΢ Δηζάγνληαη:  Με ηνπο ηειηθνχο ζπλδέζκνπο: ἵλα, ὅπσο, ὡο  Γέρνληαη άξλεζε κε. Έηζη έρνπκε ἵλα κε, ὅπσο κε, ὡο κε ή θαη κφλν κε. Δθθέξνληαη:  Με ππνηαθηηθή θαη δειψλνπλ πξνζδνθψκελν ζθνπφ.  Με επθηηθή πιαγίνπ ιόγνπ φηαλ ζηελ θχξηα πξφηαζε πξνεγείηαη ξήκα ηζηνξηθνχ ρξφλνπ.  ΢πάληα κε νξηζηηθή ηζηνξηθνύ ρξόλνπ φηαλ δειψλνπλ ζθνπφ αλεθπιήξσην.  Με επθηηθή ρσξίο λα πξνεγείηαη ηζηνξηθφο ρξφλνο είηε ιφγσ έιμεο απφ πξνεγνχκελε επθηηθή είηε γηα λα δεισζεί φηη ν ζθνπφο είλαη γλψκε ή επηζπκία ππνθεηκεληθή.  Με ππνηαθηηθή ζπλνδεπόκελε από ην ανξηζηνινγηθό αλ γηα λα δεισζεί φηη ε πξαγκαηνπνίεζε ηνπ ζθνπνχ εμαξηάηαη απφ θάπνηα πξνυπφζεζε.  Με δπλεηηθή επθηηθή φηαλ δειψλεηαη φηη ν ζθνπφο είλαη δπλαηφλ λα πξαγκαηνπνηεζεί ζην παξφλ θαη κέιινλ ππφ νξηζκέλε πξνυπφζεζε.  Με δπλεηηθή νξηζηηθή φηαλ δειψλεηαη φηη ν ζθνπφο ήηαλ δπλαηφλ λα πξαγκαηνπνηεζεί ζην παξειζφλ.

Γ. ΢ΤΜΠΔΡΑ΢ΜΑΣΗΚΔ΢ ΠΡΟΣΑ΢ΔΗ΢ Δηζάγνληαη:  Με ηνπο ζπκπεξαζκαηηθνχο ζπλδέζκνπο ὡο, ὥζηε, ἐθ’ ᾧ, ἐθ’ ᾧ ηε Δθθέξνληαη:  Με ηηο εγθιίζεηο ησλ πξνηάζεσλ θξίζεσο: 45 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

νξηζηηθή, φηαλ ην απνηέιεζκα παξίζηαηαη σο πξαγκαηηθφ. 2. δπλεηηθή νξηζηηθή, φηαλ ην απνηέιεζκα ήηαλ δπλαηφλ λα πξαγκαηνπνηεζεί ζην παξειζφλ ππν νξηζκέλε πξνυπφζεζε. 3. δπλεηηθή επθηηθή, φηαλ ην απνηέιεζκα είλαη δπλαηφλ λα πξαγκαηνπνηεζεί ζην παξφλ θαη ην κέιινλ ππν νξηζκέλε πξνυπφζεζε. κε απαξέκθαην, φηαλ ην απνηέιεζκα παξίζηαηαη σε ινγηθφ επάθνινπζν ηνπ λνήκαηνο ηεο πξνζδηνξηδφκελεο πξφηαζεο. 1.

Παξαηεξήζεηο:  Με ὥζηε+ απαξέκθαην δειψλεηαη ζπλήζσο επηδησθφκελνο ζθνπφο.  Με ἐθ’ ᾧ, ἐθ’ ᾧ ηε + απαξέκθαην ή νξηζκέλεο θνξέο νξηζηηθή κέιινληα δειψλεηαη φξνο ή ζπκθσλία.  Μεηά απφ ζπγθξηηηθά ηίζεηαη ζπρλά δεπηεξεχνπζα ζπκπεξαζκαηηθή πξφηαζε σο β΄ φξνο ζχγθξηζεο.

Γ. ΤΠΟΘΔΣΗΚΟΗ ΛΟΓΟΗ Δίδε ππνζεηθώλ ιόγσλ 1. Σν πξαγκαηηθό Τπφζεζε: εἰ+ νξηζηηθή νπνηνπδήπνηε ρξφλνπ Απφδνζε: νπνηαδήπνηε έγθιηζε (ησλ πξνηάζεσλ θξίζεσο ή επηζπκίαο) 2. Σν κε πξαγκαηηθό Τπφζεζε: εἰ+ νξηζηηθή ηζηνξηθνχ ρξφλνπ Απφδνζε: δπλεηηθή νξηζηηθή ( ηζηνξηθνχ ρξφλνπ ) 3. Απιή ζθέςε ηνπ ιέγνληνο Τπφζεζε: εἰ+ επθηηθή Απφδνζε: δπλεηηθή επθηηθή (ή ζπάληα απιή νξηζηηθή αξθηηθνχ ρξφλνπ) 4. Πξνζδνθώκελν Τπφζεζε: ἐάλ, ἄλ, ἞λ+ ππνηαθηηθή Απφδνζε: νξηζηηθή κέιινληα ή κειινληηθή έθθξαζε: 1. πξνζηαθηηθή 2. δπλεηηθή επθηηθή 3. επρεηηθή επθηηθή 4. απξφζσπν ξήκα+ ηειηθφ απαξέκθαην

46 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

5. Αόξηζηε επαλάιεςε ζην παξόλ θαη κέιινλ Τπφζεζε: ἐάλ, ἄλ, ἞λ+ ππνηαθηηθή Απφδνζε: νξηζηηθή ελεζηψηα ή ελεζησηηθή έθθξαζε 1. γλσκηθφο αφξηζηνο 2. γλσκηθφο κέιινληαο 3. επαλαιεπηηθφο παξαθείκελνο 6. Αόξηζηε επαλάιεςε ζην παξειζόλ Τπφζεζε: εἰ+ επαλαιεπηηθή επθηηθή Απφδνζε: νξηζηηθή παξαηαηηθνχ (ζπάληα κε ην αλ) Οξηζηηθή ανξίζηνπ (ζπλήζσο κε ην αλ)

Δ. ΥΡΟΝΗΚΔ΢ ΠΡΟΣΑ΢ΔΗ΢ Δηζάγνληαη: ΥΡΟΝΗΚΟΤ΢ ΢ΤΝΓΔ΢ΜΟΤ΢ ὡο ὅηε- ὁπφηε ἐπεί- ἐπεηδή ἑψο- ἔζηε ἄρξη- κέρξη ἣληθα- ὁπελίθα πξηλ

ΔΜΠΡΟΘΔΣΔ΢ ΥΡΟΝΗΚΑ ΑΝΑΦΟΡΗΚΔ΢ ΔΠΗΡΡΖΜΑΣΑ ΔΚΦΡΑ΢ΔΗ΢ ἐμ νὗ- ἐμ ὅηνπ ὅζάθηο ἀθ νὗ- ἀθ ὅηνπ ὁπνζάθηο ἐλ ᾧ Μέρξη νὗ- κέρξη ὅηνπ ἄρξη νὗ ἐψο νὗ Δἰο ὅηε- εἰο ὅζνλ Καζ ὅζνλ ἐλ ὅζῳ

ΥΡΟΝΗΚΔ΢ ΔΚΦΡΑ΢ΔΗ΢ ἐπεί πξ῵ηνλ ἐπεηδή πξ῵ηνλ ἐπεί ηάρηζηα ἐπεηδή ηάρηζηα Οχ πξφηεξνλ… πξηλ Πξφηεξνλ… ἢ ὕζηεξνλ… ἢ

Δθθέξνληαη:  Με νξηζηηθή (άξλεζε νὐ), φηαλ δειψλνπλ έλα νξηζκέλν θαη πξαγκαηηθφ γεγνλφο.  Με ππνηαθηηθή (άξλεζε κε), νπφηε κεηά ηνλ ρξνληθφ ζχλδεζκν αθνινπζεί ζπλήζσο ην ανξηζηνινγηθφ ἀλ, φηαλ δειψλνπλ: 47 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

ην πξνζδνθψκελν(ζηελ θχξηα πξφηαζε έρνπκε νξηζηηθή κέιινληα ή κειινληηθή έθθξαζε) 2. αφξηζηε επαλάιεςε ζην παξφλ θαη ην κέιινλ ( ζηελ θχξηα πξφηαζε έρνπκε ελζηψηα) νη παξαπάλσ πξνηάζεηο εθθεξφκελεο κε ππνηαθηηθή νλνκάδνληαη ζπλήζσο ρξνληθνυπνζεηηθέο. 1.

Παξαηήξεζε: ν ανξηζηνινγηθφο αλ είηε αθνινπζεί κεηά απφ θάπνηνπο ρξνληθνχο ζπλδέζκνπο, είηε ελψλεηαη κε άιινπο θαη έρνπκε ην εμήο απνηέιεζκα: ὅηε+ ἀλ: ὅηαλ Ὁπφηε+ ἀλ: ὁπφηαλ ἐπεί+ ἀλ: ἐπάλ ἐπεηδή+ ἀλ: ἐπεηδάλ Με επθηηθή (άξλεζε κε) φηαλ δειψλνπλ: 1. αφξηζηε επαλάιεςε ζην παξειζφλ, νπφηε ζηελ θχξηα πξφηαζε έρνπκε παξαηαηηθφ. 2. απιή ζθέςε ηνπ ιέγνληνο, νπφηε ζηελ θχξηα πξφηαζε έρνπκε δπλεηηθή επθηηθή ή ζπάληα νξηζηηθή. νη παξαπάλσ πξνηάζεηο εθθεξφκελεο κε επθηηθή νλνκάδνληαη θαη απηέο ζπλήζσο ρξνληθνυπνζεηηθέο.  Με επθηηθή πιαγίνπ ιόγνπ, κεηά απφ ηζηνξηθφ ρξφλν. 

Ζ ζύληαμε ηνπ ρξνληθνύ ζπλδέζκνπ πξίλ 

Μεηά απφ αξλεηηθή πξφηαζε: φηαλ ε θχξηα πξφηαζε είλαη αξλεηηθή, ε ρξνληθή πξφηαζε πνπ εηζάγεηαη κε ην πξίλ θαη δειψλεη ην πξνηεξφρξνλν εθθέξεηαη: 1. κε νξηζηηθή ηζηνξηθνύ ρξόλνπ θαη αλαθέξεηαη ζε έλα νξηζκέλν θαη πξαγκαηηθφ γεγνλφο. Ο὎ πξόηεξνλ ἐπαύζαλην ελ ὀξγῇ ἔρνληεο α὎ηόλ, πξίλ ἐδεκίσζαλ ρξήκαζηλ. 2. κε ππνηαθηηθή 3. ζπάληα κε επθηηθή

Μεηά απφ θαηαθαηηθή πξφηαζε: φηαλ ε θχξηα πξφηαζε είλαη θαηαθαηηθή, ε ρξνληθή πξφηαζε πνπ εηζάγεηαη κε ην πξίλ θαη δειψλεη ην πζηεξφρξνλν εθθέξεηαη: 1. θαηά θαλφλα κε απαξέκθαην: ιέμαη ζέισ ζνη ηαῦηα, πξίλ ζαλεῖλ

Παξαηήξεζε: νξηζκέλεο θνξέο ην πξηλ ζπληάζζεηαη θαη κε απαξέκθαην φηαλ ε θχξηα πξφηαζε είλαη αξλεηηθή θαη άιινηε πάιη ζπληάζζεηαη κε νξηζηηθή φηαλ ε θχξηα πξφηαζε είλαη θαηαθαηηθή. 48 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

Οη ρξνληθέο βαζκίδεο ησλ ρξνληθώλ πξνηάζεσλ: ΢ΤΓΥΡΟΝΟ ΠΡΟΣΔΡΟΥΡΟΝΟ Τ΢ΣΔΡΟΥΡΟΝΟ ὅηε- Ὁπφηε ὡο ἑψο- ἔζηε ἣληθα- ὁπελίθα ἐπεί- ἐπεηδή ἄρξη- κέρξη ἑψο- ἔζηε ἐπεί πξ῵ηνλ Μέρξη νὗ- κέρξη ὅηνπ ἄρξη- κέρξη ἐπεηδή πξ῵ηνλ ἄρξη νὗ ἐλ ῶ ἐπεί ηάρηζηα πξίλ ὁπνζάθηο ἐπεηδή ηάρηζηα Πξφηεξνλ… ἢ ὁζάθηο ἐμ νὗ- ἐμ ὅηνπ ἀθ νὗ- ἀθ ὅηνπ ὕζηεξνλ… ἢ Πξφηεξνλ… ἢ Οὐ πξφηεξνλ… πξηλ

΢η. ΔΝΑΝΣΗΩΜΑΣΗΚΔ΢/ ΠΑΡΑΥΩΡΖΣΗΚΔ΢ ΠΡΟΣΑ΢ΔΗ΢ Δηζάγνληαη:  κε ηνπο παξαρσξεηηθνχο ζπλδέζκνπο: θαὶ εἰ, θαὶ ἄλ, θαὶ ἐάλ  κε ηνπο ελαληησκαηηθνχο ζπλδέζκνπο: εἰ θαὶ, ἄλ θαὶ, ἐάλ θαὶ  φηαλ ε πξνζδηνξηδφκελε πξφηαζε είλαη αξλεηηθή ηίζεηαη ζπλήζσο: νὐδ’ εἰ, νὐδ’ ἐάλ, κεδ’ εἰ, κεδ’ ἐάλ. Δθθέξνληαη: Με ηηο ίδηεο εγθιίζεηο κε ηηο νπνίεο εθθέξνληαη θαη νη ππνζεηηθέο πξνηάζεηο, αθνχ θαη’ νπζίαλ αλήθνπλ ζηηο ππνζεηηθέο θαη πξνέξρνληαη απφ απηέο. 1. Σν πξαγκαηηθό Τπφζεζε: εἰ θαὶ/ θαὶ εἰ+ νξηζηηθή νπνηνπδήπνηε ρξφλνπ Απφδνζε: νπνηαδήπνηε έγθιηζε (ησλ πξνηάζεσλ θξίζεσο ή επηζπκίαο) 2. Σν κε πξαγκαηηθό Τπφζεζε: εἰ θαὶ/ θαὶ εἰ+ νξηζηηθή ηζηνξηθνχ ρξφλνπ Απφδνζε: δπλεηηθή νξηζηηθή ( ηζηνξηθνχ ρξφλνπ ) 3. Απιή ζθέςε ηνπ ιέγνληνο Τπφζεζε: εἰ θαὶ/ θαὶ εἰ + επθηηθή Απφδνζε: δπλεηηθή επθηηθή (ή ζπάληα απιή νξηζηηθή αξθηηθνχ ρξφλνπ) 49 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

4. Πξνζδνθώκελν Τπφζεζε: ἐάλ θαὶ, ἄλ θαὶ/ θαὶ ἐάλ, θαὶ ἄλ+ ππνηαθηηθή Απφδνζε: νξηζηηθή κέιινληα ή κειινληηθή έθθξαζε: 5. πξνζηαθηηθή 6. δπλεηηθή επθηηθή 7. επρεηηθή επθηηθή 8. απξφζσπν ξήκα+ ηειηθφ απαξέκθαην 5. Αόξηζηε επαλάιεςε ζην παξόλ θαη κέιινλ Τπφζεζε: ἐάλ θαὶ, ἄλ θαὶ / θαὶ ἐάλ, θαὶ ἄλ + ππνηαθηηθή Απφδνζε: νξηζηηθή ελεζηψηα ή ελεζησηηθή έθθξαζε 4. γλσκηθφο αφξηζηνο 5. γλσκηθφο κέιινληαο 6. επαλαιεπηηθφο παξαθείκελνο

6. Αόξηζηε επαλάιεςε ζην παξειζόλ Τπφζεζε: εἰ θαὶ/ θαὶ εἰ + επαλαιεπηηθή επθηηθή Απφδνζε: νξηζηηθή παξαηαηηθνχ (ζπάληα κε ην αλ) Οξηζηηθή ανξίζηνπ (ζπλήζσο κε ην αλ) Παξαηήξεζε: Ο ζύλδεζκνο «θαὶ» Δπηδνηηθφο: δειψλεη επίδνζε κηαο έλλνηαο, δειαδή έμαξζε. Μεηάθξαζε: αθφκα θαη, έζησ θαη. Μεηαβαηηθφο: δειψλεη Μεηάθξαζε: θαη

κεηάβαζε

απφ

ηα

πξνεγνχκελα

ζηα

επφκελα.

΢πκπιεθηηθφο: ζπλδέεη φκνηεο πξνηάζεηο ή φκνηνπο φξνπο κηαο πξφηαζεο κεηαμχ ηνπο. Μεηάθξαζε: θαη Πξνζζεηηθφο: ζπλδέεη φκνηεο πξνηάζεηο, αιιά ην α΄ κέινο ηεο ζχλδεζεο παξαιείπεηαη. Μεηάθξαζε: αθφκα, επίζεο.

50 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

Ε. ΓΔΤΣΔΡΔΤΟΤ΢Δ΢ ΑΝΑΦΟΡΗΚΔ΢ ΠΡΟΣΑ΢ΔΗ΢ Οη αλαθνξηθέο πξνηάζεηο δηαθξίλνληαη ζε: Α. Ολνκαηηθέο ΔΗ΢ΑΓΟΝΣΑΗ

ΔΚΦΔΡΟΝΣΑΗ

Με ηηο αλαθνξηθέο αλησλπκίεο: Ὅο, ἣ, ὅ, ὅζπεξ, ἣπεξ, Ὅπεξ, ὅζηηο, ἣηηο, ὅ, ηη, ὁπφηεξνο, ὁπνηέξα, Ὁπφηεξνλ, ὅζνο, ὅζε, Ὅζνλ, ὁπφζνο, Ὁπφζε, ὁπφζνλ, νἷνο, νἵα, νἷνλ, ὁπνῖνο, ὁπνία, ὁπνῖνλ, ἟ιίθνο, ἧιίθε, ἧιίθνλ, ὁπειίθνο, ὁπειίθε, ὁπειίθνλ, ὁπνδαπφο, ὁπνδαπή, ὁπνδαπφλ

Οξηζηηθή: δειψλνπλ ην Τπνθείκελν πξαγκαηηθφ Γπλεηηθή νξηζηηθή: δειψλνπλ ην κε πξαγκαηηθφ Γπλεηηθή επθηηθή: δειψλνπλ ην δπλαηφ λα πξαγκαηνπνηεζεί ζην παξφλ θαη ην κέιινλ Δπθηηθή πιαγίνπ ιφγνπ: φηαλ έρνπκε εμάξηεζε απφ ηζηνξηθφ ρξφλν

ΥΡΖ΢ΗΜΟΠΟΗΟΤΝΣΑΗ Ω΢:

Αληηθείκελν

Καηεγνξνχκελν

Ολνκαηηθφο πξνζδηνξηζκφο (παξάζεζε ή επεμήγεζε)

Τπνηαθηηθή

Δπηζεηηθφο ή θαηεγνξεκαηηθφο πξνζδηνξηζκφο

Πξνζηαθηηθή

Δηεξφπησηνο νλνκαηηθφο πξνζδηνξηζκφο (γεληθή αληηθεηκεληθή, θηεηηθή, δηαηξεηηθή θ.ι.π.)

Δπρεηηθή επθηηθή

ΠΑΡΑΓΔΗΓΜΑΣΑ o Ὅζηηο θηιεῖ ἑαπηόλ, κεη΄ἐκνῦ καρέζζσ. o Τηκσξνῦληαη θαὶ θνιάδνληαη νὕο ἄλ νἴσληαη ἀδηθεῖλ. o Οὗηνο ἐζηί ὅο ἀπέθηεηλε ηνὺο ζηξαηεγνύο o ἦλ δε ηηο Ἀπνιινθάλεο Κπδηθελόο, ὅο Φαξλαβάδῳ ἐηύργαλε μέλνο ὤλ. o Οἶκαη ἄλ ἡκᾶο παζεῖλ ηνηαῦηα, νἷα ηνὺο ἐρζξνύο ν὏ ζενί πνηήζεηαλ. o ἔηπρε ἡ πξύκλα ἐζηεκκέλε ηνῦ πινίνπ, ὅ εἰο Δῆινλ Ἀζελαῖνη πέκπνπζηλ.

51 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

Β. Δπηξξεκαηηθέο ΔΗ΢ΑΓΟΝΣΑΗ Με αλαθνξηθά επηξξήκαηα: ὅπνπ, ἔλζα, ὅζη, ὅπνη, ὅζελ, ὁπφζελ, ἔλζελ, ὅπε θ.ι.π.

ΔΚΦΔΡΟΝΣΑΗ Οξηζηηθή: δειψλνπλ ην πξαγκαηηθφ Γπλεηηθή νξηζηηθή: δειψλνπλ ην κε πξαγκαηηθφ Γπλεηηθή επθηηθή: δειψλνπλ ην δπλαηφ λα πξαγκαηνπνηεζεί ζην παξφλ θαη ην κέιινλ Δπθηηθή πιαγίνπ ιφγνπ: φηαλ έρνπκε εμάξηεζε απφ ηζηνξηθφ ρξφλν

ΥΡΖ΢ΗΜΟΠΟΗΟΤΝΣΑΗ Ω΢ Δπηξξεκαηηθνί πξνζδηνξηζκνί: Σξφπνπ Σφπνπ Κ.ι.π.

Τπνηαθηηθή

Πξνζηαθηηθή Δπρεηηθή επθηηθή

ΠΑΡΑΓΔΗΓΜΑΣΑ o Σπκβνπιεύσ ἡκῖλ ζώδεζζαη ὅπε δπλαηόλ ἐζηί. o Οἱ Τξαπεδνύληηνη ν὎θ ἦγνλ ὁπόζελ ηὰ ἐπηηήδεηα ῥάδηνλ ἦλ ιαβεῖλ. Γ. Μεηθηέο o Αηηηνινγηθέο o Σειηθέο o ΢πκπεξαζκαηηθέο o Τπνζεηηθέο

52 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

Αλαθνξηθναηηηνινγηθέο Δηζάγνληαη: κε αλαθνξηθέο αλησλπκίεο Δθθέξνληαη: φπσο θαη νη αηηηνινγηθέο (νξηζηηθή, δπλεηηθή νξηζηηθή, δπλεηηθή επθηηθή, επθηηθή πιαγίνπ ιφγνπ) Δμαξηώληαη: απφ ξήκαηα ή εθθξάζεηο ςπρηθνχ πάζνπο. Υξεζηκνπνηνύληαη σο: επηξξεκαηηθνί πξνζδηνξηζκνί ηεο αηηίαο. Παξαδείγκαηα: o Θαπκαζηφλ πνηεῖο, ὅο ἟κῖλ νὐδέλ δίδσο. o ἀπήεη θαηνηθηίξσλ ηὴλ γπλαῖθα νἵνπ ἀλδξφο ζηεξνίην. Αλαθνξηθνηειηθέο: Δηζάγνληαη: κε αλαθνξηθέο αλησλπκίεο Δθθέξνληαη: κε νξηζηηθή κέιινληα ή επθηηθή πιαγίνπ ιφγνπ αλ εμαξηψληαη απφ ξήκα ηζηνξηθνχ ρξφλνπ. Δμαξηώληαη: απφ ξήκαηα πνπ δειψλνπλ θίλεζε ή ελέξγεηα Υξεζηκνπνηνύληαη σο: επηξξεκαηηθνί πξνζδηνξηζκνί ηνπ ζθνπνχ Παξαδείγκαηα: o Πξεζβείαλ ἔπεκςαλ ἣηηο ηαῦηα ἐξεῖ. o Ναπηηθφλ παξεζθεχαδνλ ὅ, ηη πέκςνπζη Αλαθνξηθνζπκπεξαζκαηηθέο: Δηζάγνληαη: κε αλαθνξηθέο αλησλπκίεο: ὅο, ὅζηηο, νἷνο, ὅζνο. Δθθέξνληαη: κε νξηζηηθή, δπλεηηθή νξηζηηθή, δπλεηηθή επθηηθή, απαξέκθαην. Αθνινπζνύλ: χζηεξα απφ δεηθηηθέο αλησλπκίεο θαη επηξξήκαηα ή απφ αξλεηηθέο πξνηάζεηο. Υξεζηκνπνηνύληαη σο: επηξξεκαηηθνί πξνζδηνξηζκνί ηνπ απνηειέζκαηνο. Παξαδείγκαηα: o Οὐδείο νὕησ ἀλφεηνο ἐζηί, ὅζηηο πφιεκνλ πξὸ εἰξήλεο αἱξεῖηαη. o Οὐθ ἔζηηλ ηνζαῦηα ρξήκαηα, ἅ ἟κᾶο ἀπνηξέςεη ηὰ δίθαηα πνηεῖλ. Αλαθνξηθνππνζεηηθέο: Δηζάγνληαη: κε αλαθνξηθέο αλησλπκίεο Δθθέξνληαη: o Οξηζηηθή (γηα ην πξαγκαηηθφ ή ην κε πξαγκαηηθφ αλάινγα κε ηελ απφδνζε) o Τπνηαθηηθή + ἄλ (γηα ην πξνζδνθψκελν ή ηελ αφξηζηε επαλάιεςε ζην παξφλ θαη ην κέιινλ) o Δπθηηθή (γηα απιή ζθέςε ηνπ ιέγνληνο ή αφξηζηε επαλάιεςε ζην παξειζφλ) 53 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

Παξαδείγκαηα: o ἅ κε νἶδα, νὐδέ νἴνκαη εἰδέλαη. Γ. Παξαβνιηθέο ΔΗ΢ΑΓΟΝΣΑΗ ΔΚΦΔΡΟΝΣΑΗ Με ηηο αλαθνξηθέο Οξηζηηθή αλησλπκίεο: νἷνο, Γπλεηηθή νξηζηηθή ὁπνῖνο, ὅζνο, ὁπφζνο, Γπλεηηθή επθηηθή ἟ιίθνο Δπθηηθή πιαγίνπ ιφγνπ Με ηα αλαθνξηθά επηξξήκαηα: ὡο, ὅπσο, Δπρεηηθή επθηηθή ὥζπεξ. Παξάδεηγκα: ὅπσο γηγλώζθεηε, νὕησ θαὶ πνηεῖηε. Α΢ΚΖ΢ΔΗ΢

ΓΖΛΩΝΟΤΝ Παξνκνίσζε ή ζχγθξηζε (ηαπηφηεηα, ηζφηεηα, νκνηφηεηα, δηαθνξά)

΢ηα παξαθάησ παξαδείγκαηα λα βξεζνχλ νη αλαθνξηθέο πξνηάζεηο θαη λα ραξαθηεξηζηνχλ αλαιπηηθά. 1. δίθαηνο ἀλήξ ἐζηί ὅζηηο δπλάκελνο ἀδηθεῖλ κε βνχιεηαη. 2. νἱ ζενί ζπλαγσλίδνληαη νἷο ἄλ βνπιεζ῵ζη. 3. βνχινκαη θαὶ ἐθεῖλν δηεγήζαζζαη ὑκῖλ, ὅ θαζί πνη’ εἰπεῖλ ΢φισλα. 4. ἀζθεηένλ ἐζηί ἀξεηήλ ὅπῃ ἄλ ηηο ᾖ. 5. ἄμηνλ ἐζηί ἐπαηλεῖλ ηνχηνπο ηνὺο ἄλδξαο, νἵ ὑπέξ η῅ο παηξίδνο ἀπέζαλνλ. 6. νἱ Λαθεδαηκφληνη πξέζβεηο ἔπεκςαλ, νἵ Ἀιθηβηάδνπ θαηεγνξήζνπζη. 7. νὐδείο ἄλ γέλνηην νὕησο ἀδακάληηλνο, ὅο ἄλ κέλεηελ ἐλ δηθαηνζχλῃ. 8. δεῖ ηνὺο ἀγαζνχο ἄλδξαο γελλαίσο θέξεηλ ἅ ἄλ ὁ ζεφο δηδῶ. 9. ὅζηηο ἀληηιέγνη ὑπφ η῵λ ηξηάθνληα ηφηε ἀπέζλεζθε. 10. η῵λ βαξβάξσλ νὕο βνπιεζείεο, ζᾶηηνλ ἄλ θαηαζηξέςαην.

54 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

ΑΝΑΦΟΡΗΚΑ ΔΠΗΡΡΖΜΑΣΑ Σα πην ζπλήζε είλαη ηα εμήο:  ἥ= ζε θάπνην κέξνο, φπνπ  ὅπε= φπνπ, φπσο  ὅπνη= φπνπ, φπσο  ἔλζα= φπνπ  ἔλζελ= φπνπ, απ΄φπνπ  νἷ= φπνπ  ὅζελ= απ΄ φπνπ  ὁπφζελ= απ΄ φπνπ  νἷα= φπσο  ὡο= φπσο  ὥζπεξ= φπσο αθξηβψο  ὅπσο= φπσο  νὗ= φπνπ  ὅζνλ= φζν  ὅζσ= φζν Ζ ΔΛΞΖ ΣΟΤ ΑΝΑΦΟΡΗΚΟΤ Έιμε ηνπ αλαθνξηθνχ έρνπκε, φηαλ ε αλαθνξηθή αλησλπκία ὅο, ἥ, ὅ δε βξίζθεηαη ζε πηψζε αηηηαηηθή φπσο απαηηεί ε ζχληαμε, αιιά ζε γεληθή ή δνηηθή, επεηδή έιθεηαη απφ ηε γεληθή ή δνηηθή ηνπ νλφκαηνο ζηελ νπνία αλαθέξεηαη. Παξάδεηγκα: ὠκνινγήζακελ ἐκκέλεηλ ηαῖο δίθαηο, αἷο ἤλ ἟ πφιηο δηθάδεη. Ζ αλαθνξηθή αλησλπκία αἷο δελ βξίζθεηαη ζε πηψζε αηηηαηηθή, φπσο απαηηεί ε ζχληαμε, αιιά ζε δνηηθή επεηδή έιθεηαη απφ ηελ δνηηθή ηαηο δίθαηο. Καλνληθά ζα έπξεπε λα είλαη: αο ἄλ ἟ πφιηο δηθάδεη. Άζθεζε: ζηα παξαθάησ παξαδείγκαηα λα βξείηε πνπ ππάξρεη ε έιμε ηνπ αλαθνξηθνχ θαη λα γξαθεί πσο ζα ήηαλ ην αλαθνξηθφ ρσξίο έιμε. o Οὐδέλ ηα῵λ δψσλ δηαθέξνκελ ηνῖο ἄιινηο, νἷο ἔρνκελ. o Υξή κεκλ῅ζζαη η῅ο ἀξεη῅ο ἥο θαηαιεινίπαζη. o Σνχηνπο ἄξρνληαο ἐπνίεη ἥο θαηεζηξέθεην ρψξαο. o Λαθεδαηκνλίνπο ἐηηκσξήζαλην πάλησλ ὧλ ἐπεπνηήθεζαλ.

55 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

Καηά ηελ έιμε, αλ ε αλαθνξηθή αλησλπκία αλαθέξεηαη ζε δεηθηηθή αλησλπκία, ηφηε ε δεηθηηθή αλησλπκία θαλνληθά παξαιείπεηαη θαη παίξλεη ηε ζέζε ηεο ε αλαθνξηθή. Παξάδεηγκα: ἐθ η῵λ παξφλησλ ὧλ ὁξᾶηε. Ζ αλαθνξηθή αλησλπκία σλ αλαθέξεηαη ζε δεηθηηθή αλησλπκία (ηνχησλ). Ζ δεηθηηθή αλησλπκία παξαιείπεηαη θαη ηελ ζέζε ηεο παίξλεη ε αλαθνξηθή. Καλνληθά ζα έπξεπε λα είλαη: ἐθ η῵λ παξφλησλ ηνχησλ, ἅ ὁξᾶηε. Άζθεζε: ζηα παξαθάησ παξαδείγκαηα λα βξεζεί πνπ παξαιείπεηαη ε δεηθηηθή αλησλπκία θαη λα γξαθεί μαλά κε ηελ δεηθηηθή. o Με ζνξπβεῖηε ἐθ’ νἷο ἄλ ιέγσ. o ἐβνχινλην ἀληηιέγεηλ νἷο νὗηνο ἔιεγελ. o Καθ῵ο ἢξρεο ὧλ ἐθηήζσ. o ἀκει῵ ὧλ κε δεῖ πξάηηεηλ. ΢πάληα ε αλαθνξηθή αλησλπκία έιθεη ην φλνκα ζην νπνίν αλαθέξεηαη. Σν έρνπκε αληίζηξνθε έιμε ή αλζέιμε. Παξάδεηγκα: Θ῅θαη ὅζαη ἤζαλ η῵λ ηεζλεψησλ ἐλ Γήιῳ, πάζαο ἀλεῖινλ. Ζ αλαθνξηθή αλησλπκία φζαη έιθεη ην φλνκα ζην νπνίν αλαθέξεηαη, δειαδή ην ζεθαη. Έηζη κπαίλεη θαη ην ζεθαη ζε νλνκαζηηθή, ελψ ζα έπξεπε λα είλαη ζε αηηηαηηθή σο αληηθείκελν ηνπ αλεηινλ, δειαδή, ζήθαο. Άζθεζε: Να βξείηε ζε πνηα παξαδείγκαηα έρνπκε αληίζηξνθε έιμε θαη λα γξαθεί μαλά ρσξίο απηή. o Σὴλ νὐζίαλ, ἣλ θαηέιηπε ηῶ πἱεῖ, ἀμία ἐζηί δέθα ηαιάλησλ.

56 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

ΚΔΦΑΛΑΗΟ 4Ο ΣΟ ΑΠΑΡΔΜΦΑΣΟ Α. Σν ππνθείκελν ηνπ απαξεκθάηνπ Όηαλ ην ππνθείκελν ηνπ απαξεκθάηνπ είλαη ην ίδην κε ην ππνθείκελν ηνπ ξήκαηνο απφ ην νπνίν εμαξηάηαη, ε ζχληαμε ιέγεηαη ηαπηνπξνζσπία. Σν ππνθείκελν ηνπ απαξεκθάηνπ ζηελ ηαπηνπξνζσπία κπαίλεη ζε νλνκαζηηθή. Όηαλ ην ππνθείκελν ηνπ απαξεκθάηνπ δελ είλαη ην ίδην κε ην ππνθείκελν ηνπ ξήκαηνο, ε ζχληαμε ιέγεηαη εηεξνπξνζσπία. Σν ππνθείκελν ηνπ απαξεκθάηνπ ζηελ εηεξνπξνζσπία κπαίλεη ζε αηηηαηηθή. 1. ΢ηα παξαθάησ παξαδείγκαηα λα βξείηε ηα ππνθείκελα ησλ απξόζσπσλ ξεκάησλ θαη εθθξάζεσλ.  Ἔμεζηηλ ὑκῖλ πνξεχεζζαη νἵθαδε.  Οὐ πξέπνλ ζνη ἐζηί κε ιέγεηλ ηὰ δίθαηα.  Βέιηηνλ ἐζηί ηνῖο Ἕιιεζη ζλήζθεηλ ἢ ἀεί ηῶ ηπξάλλῳ δνπιεχεηλ.  ἔδνμε αὐηῶ ἐπηζηνιήλ πέκπεηλ ηνῖο Ἀζελαῖνηο.  Οὐ δπλαηφλ ἐζηί ὑκῖλ θπιάηηεηλ ηὴλ πφιηλ.  Πξνζήθεη ὑκῖλ ἅπαζη θνιάδεηλ ηνὺο πξνδφηαο.  ἔδνμε Ἀζελαῖνηο ηὸλ ιηκέλα ηεηρῖζαη. 2. Να βξείηε ηη είδνο ζύληαμεο έρνπκε ζηα παξαθάησ παξαδείγκαηα (εηεξνπξνζσπία ή ηαπηνπξνζσπία) θαη λα δηθαηνινγήζεηε γηαηί.  Ἀληηζζέλεο ἔιεγελ νὐδέλα ἄλζξσπνλ ἀζάλαηνλ εἶλαη.  Υξή πάληαο ἟κᾶο ζέβεηλ ηνὺο ζενχο  ἐβνχιεην κφλνο αὐηφο ηνῖο ἄξρνπζηλ ἀγγέιεηλ ηὴλ λίθελ.  Κξίλσ ζε ζπκβνπιεχεηλ ηνχηνηο θαι῵ο.  ὀκνινγνῦκελ ἄδηθνη εἶλαη θαὶ πιενλέθηαη.  ΢σθξάηελ θαζίλ εἶλαη πάλησλ ζνθψηαηνλ. Β. Σν εηδηθφ απαξέκθαην Με εηδηθφ απαξέκθαην : Α. σο αληηθείκελν, ζπληάζζνληαη: — ηα ιεθηηθά ξήκαηα (ιέγσ, θεκί, ὀκνινγῶ θ.η.φ.) — ηα δνμαζηηθά ξήκαηα (λνκίδσ, δνθῶ, νἴνκαη θ.η.φ.). Β. σο ππνθείκελν, ζπληάζζνληαη: ηα απξφζσπα ξήκαηα πνπ έρνπλ ηελ ίδηα ή παξφκνηα ζεκαζία κε ηα πξνεγνχκελα πξνζσπηθά ξήκαηα, φπσο: ιέγεηαη, ὀκνινγεῖηαη, λνκίδεηαη, δνθεῖ(=θαίλεηαη) θ.η.φ. ΢ην εηδηθφ απαξέκθαην ε άξλεζε είλαη ν὎ θαη ζπαληφηεξα κε 57 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

Γ. Σν ηειηθφ απαξέκθαην Με ηειηθφ απαξέκθαην Α. σο αληηθείκελν, ζπληάζζνληαη: ηα βνπιεηηθά ξήκαηα (βνύινκαη, ἐπηζπκῶ, ζέισ θηι.), ηα πξνηξεπηηθά (πξνηξέπσ, θειεύσ, πείζσ, ζπκβνπιεύσ θηι,), ηα απαγνξεπηηθά (ἀπαγνξεύσ, θσιύσ θηι.), ηα δπλεηηθά (δύλακαη, νἷνο η'εἰκί, ἔρσ κε απαξέκθαην θηι.) ηα ξ. πέθπθα(=είκαη απφ ηε θχζε κνπ θαηάιιεινο γηα λα), ἐπίζηακαη( = γλσξίδσ θαιά λα) θαη άιια κε παξφκνηα ζεκαζία. Β. σο ππνθείκελν, ζπληάζζνληαη: ηα απξφζσπα ξήκαηα: δεῖ( = είλαη αλάγθε, πξέπεη), ρξή( = πξέπεη), πξνζήθεη(=ηαηξηάδεη), πξέπεη, ἐγρσξεῖ( = επηηξέπεηαη), ἐζηί( = είλαη δπλαηφ), ἔμεζηη( = επηηξέπεηαη, είλαη δπλαηφ), ἔλεζηη( = είλαη δπλαηφ), πάξεζηη(= είλαη δπλαηφ, είλαη εχθνιν), δνθεῖ( = θαίλεηαη θαιφ), κέιιεη( = πξφθεηηαη) θηι., θαη νη απξφζσπεο εθθξάζεηο: ἀλάγθε ἐζηί, ζέκηο ἐζηί( = επηηξέπεηαη), θαηξόο ἐζηί, ὥξα ἐζηί, νἷνλ ηέ ἐζηη( = είλαη δπλαηφ), ἄμηνλ ἐζηί Γ. Σειηθφ απαξέκθαην ηεο αλαθνξάο Σν απαξέκθαην απηφ απνηειεί έλα είδνο επηξξεκαηηθνχ πξνζδηνξηζκνχ ηεο αλαθνξάο . Άιινη πξνζδηνξηζκνί ηεο αλαθνξάο είλαη νη εκπξφζεηνη ηεο αλαθνξάο ή αηηηαηηθή, θαη δνηηθή ηεο αλαθνξάο . Σν ηειηθφ απαξέκθαην ηεο αλαθνξάο βξίζθεηαη δίπια ζε ππεξζεηηθά επηζέησλ ή ζε επίζεηα πνπ εκπεξηέρνπλ ζχγθξηζε ή δειψλνπλ αχμεζε ή κείσζε. Σέηνηα επίζεηα είλαη: ἱθαλφο, δεηλφο ἐπηηήδεηνο , ραιεπφο, ἱζρπξφο, ἄμηνο, εὔεζεο θιπ. πρ. Οὗηνο ἐζηίλ δεηλφο ιέγεηλ Ο ηφπνο νὗηνο ἐπηηήδεηνο ἐζηίλ ζηξαηνπεδεῦζαη Δ. Σειηθφ απαξέκθαην ηνπ ζθνπνχ ή ηνπ απνηειέζκαηνο Σν απαξέκθαην απηφ είλαη κηα κνξθή ηνπ επηξξεκαηηθνχ πξνζδηνξηζκνχ πνπ ηνπ ζθνπνχ(άιιεο κνξθέο ηνπ ζθνπνχ είλαη ε ηειηθή πξφηαζε, ν εκπξφζεηνο ηνπ ζθνπνχ, ε ηειηθή κεηνρή ρξφλνπ Μέιινληα, ην επηξξεκαηηθφ θαηεγνξνχκελν ηνπ ζθνπνχ). Ρήκαηα πνπ έρνπλ αλάγθε απφ πξνζδηνξηζκφ ηνπ ζθνπνχ θαη επνκέλσο απφ ηειηθφ απαξ. ηνπ ζθνπνχ είλαη : Κίλεζεο, επηδίσμεο, πξνζπάζεηαο, εθινγήο θαη φζα ζεκαίλνπλ πξνζθέξσ, παξέρσ. Π.ρ. πνξεχνληαη ιῦζαη ηὰο ζπνλδάο .

58 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

΢η. Άλαξζξν απαξέκθαην απφιπηα Όηαλ ην άλαξζξν απαξέκθαην ρξεζηκνπνηείηαη απφιπηα είλαη πξνζδηνξηζκφο ηεο αλαθνξάο ή ηνπ ζθνπνχ: εθθξάζεηο ζθνπνχ: ὡο εἰπεῖλ= γηα λα πσ ὡο ἔπνο εἰπεῖλ= γηα λα πσ έηζη ζπλειφληη εἰπεῖλ= γηα λα κηιήζσ ζχληνκα εθθξάζεηο αλαθνξάο: ηὸ θαη΄ἐκέ εἶλαη= φζνλ αθνξά εκέλα ηὸ λῦλ εἶλαη= φζν γηα ηψξα ὀιίγνπ ἢ κηθξνῦ δεῖλ= ζρεδφλ ἐθψλ εἶλαη= φζν εμαξηάηαη απφ ηε ζέιεζε κνπ

59 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

ΚΔΦΑΛΑΗΟ 5Ο Ζ ΜΔΣΟΥΖ Ζ κεηνρή ρξεζηκνπνηείηαη: o Ωο επηζεηηθφο πξνζδηνξηζκφο, φπσο θάζε επίζεην, θαη ιέγεηαη επηζεηηθή ή αλαθνξηθή κεηνρή, γηαηί κπνξεί λα αλαιπζεί ζε αλαθνξηθή πξφηαζε: Ὁ θεχγσλ πφλνπο θεχγεη ηηκάο. o Ωο θαηεγνξεκαηηθφο πξνζδηνξηζκφο ή σο θαηεγνξνχκελν θαη ιέγεηαη θαηεγνξεκαηηθή κεηνρή: νὐθ αἰζζάλεζζε ἐμαπαηψκελνη; o Ωο επηξξεκαηηθφο πξνζδηνξηζκφο (ηνπ ρξφλνπ, ηεο αηηίαο, ηνπ ζθνπνχ θ.ι.π.) θαη ιέγεηαη επηξξεκαηηθή κεηνρή: ηαῦηα εἰπψλ ἐθαζέδεην. Σα είδε ησλ κεηνρψλ Ζ επηζεηηθή κεηνρή Ζ επηζεηηθή κεηνρή ζπλήζσο εθθέξεηαη κε άξζξν θαη κεηαθξάδεηαη κε αλαθνξηθή πξφηαζε. Πείζνπ ηνῖο λφκνηο ηνῖο θεηκέλνηο ὑπὸ η῵λ βαζηιέσλ. Ζ έλαξζξε κεηνρή κπνξεί λα ιακβάλεηαη αληί γηα νπζηαζηηθφ: Οἱ ιέγνληεο= νη ξήηνξεο ὁ ληθ῵λ= ν ληθεηήο ὁ θεχγσλ= ν θαηεγνξνχκελνο, ν εμφξηζηνο Οἱ πξνζήθνληεο= νη ζπγγελείο Ζ επηζεηηθή κεηνρή ρξεζηκνπνηείηαη: o Ωο επηζεηηθφο πξνζδηνξηζκφο o Ωο νηηδήπνηε κπνξεί λα πάξεη ηε ζέζε ελφο νλφκαηνο. (ππνθείκελν, αληηθείκελν, παξάζεζε, επεμήγεζε, θ.ι.π.) Ζ θαηεγνξεκαηηθή κεηνρή Ζ θαηεγνξεκαηηθή κεηνρή κεηαθξάδεηαη κε ην λα, όηη, πνπ. Με θαηεγνξεκαηηθή κεηνρή ζπληάζζνληαη: o Σν εἰκί θαη φζα έρνπλ ζπγγεληθή ζεκαζία: ηπγράλσ (ζπκβαίλεη λα είκαη), ιαλζάλσ (κέλσ απαξαηήξεηνο), νἴρνκαη (έρσ θχγεη), θζάλσ (πξνθηαίλσ), δηαηει῵ (είκαη δηαξθψο), θαίλνκαη, θαλεξφο εἰκί. ΢εκείσζε: κε ηα ξήκαηα νἴρνκαη, ιαλζάλσ, δηαηει῵ ε κεηνρή κεηαθξάδεηαη κε ξήκα θαη ην ξήκα κε επίξξεκα: Οἴρνκαη= γξήγνξα π.ρ. ᾢρεην ἀπηψλ= έθπγε γξήγνξα. Λαλζάλσ= θξπθά π.ρ. ἐιάλζαλε ηξεθφκελνλ ην ζηξάηεπκα. Γηαηει῵= ζπλερσο π.ρ. δηεηέιεζαλ καρφκελνη. 60 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

o Σα ξήκαηα πνπ ζεκαίλνπλ έλαξμε, ιήμε π.ρ. ἄξρσ, ἄξρνκαη, παχσ, παχνκαη, ιήγσ θ.ι.π. o Σα ξήκαηα πνπ ζεκαίλνπλ αλνρή, θαξηεξία, θάκαην π.ρ. ἀλέρνκαη, θαξηεξ῵, ὑπνκέλσ, θάκλσ θ.ι.π. o Σα ξήκαηα ςπρηθνχ πάζνπο π.ρ. ἀγαλαθη῵, ἣδνκαη, ὀξγίδνκαη, νἰθηείξσ, ζαπκάδσ, αἰζρχλνκαη θ.ι.π. o Σα ξήκαηα δείμεσο, αγγειίαο, ειέγρνπ π.ρ. δείθλπκη, ἀγγέιισ, δει῵, ἀπνθαίλσ, ἐιέγρσ θ.ι.π. o Σα ξήκαηα αίζζεζεο, γλψζεο, κάζεζεο, κλήκεο π.ρ. αἰζζάλνκαη, ὁξ῵, ἀθνχσ, εὐξίζθσ, ἀγλν῵, καλζάλσ, κέκλεκαη θ.ι.π. o Σα ξήκαηα εὖ πνη῵, θαθ῵ο πνη῵, ἀδηθ῵, ραξίδνκαη, ληθ῵, ἟ηη῵καη, ιείπνκαη. ΢εκείσζε: νξηζκέλα απφ ηα παξαπάλσ ξήκαηα άιινηε ζπληάζζνληαη κε θαηεγνξεκαηηθή κεηνρή θαη άιινηε κε απαξέκθαην. Δπηξξεκαηηθέο κεηνρέο 1. ΑΗΣΗΟΛΟΓΗΚΖ ΜΔΣΟΥΖ Πξνζδηνξίδεη (αηηηνινγεί) ην ξήκα ηεο θχξηαο πξφηαζεο. Παίδεη ηνλ ίδην ξφιν κε ηελ αηηηνινγηθή πξφηαζε, ηνλ εκπξφζεην πξνζδηνξηζκφ ηεο αηηίαο θαη ηελ πιάγηα πηψζε ηεο αηηίαο. Πξνζδηνξίδεη ζπλήζσο ξήκαηα ςπρηθνχ πάζνπο. Πσο αλαγλσξίδεηαη: o Κάζε κεηνρή δνμαζηηθνχ ξήκαηνο είλαη αηηηνινγηθή (λνκίδσ, νἴνκαη, δνθ῵, ἟γνῦκαη, ὑπνιακβάλσ). o Ζ κεηνρή ξεκάησλ ςπρηθνχ πάζνπο είλαη αηηηνινγηθή (ἀρζφκελνο, ιππνχκελνο, ἟δφκελνο) o Οη κεηνρέο ξεκάησλ πνπ δειψλνπλ εζσηεξηθή ελέξγεηα (βνχινκαη, ἐζέισ, ινγίδνκαη, ζθνπνῦκαη). o Κάζε κεηνρή κε ηελ άξλεζε νὐθ, εθφζνλ δελ είλαη θαηεγνξεκαηηθή. o Κάζε κεηνρή κε ην ὡο κπξνζηά είλαη αηηηνινγηθή θαη δειψλεη ππνθεηκεληθή αηηηνινγία. o Κάζε κεηνρή πνπ έρεη ην νἷνο δε, ἅηε δε κπξνζηά ηεο είλαη αηηηνινγηθή θαη δειψλεη αληηθεηκεληθή αηηηνινγία. o Κάζε κεηνρή κε ην ὤζπεξ κπξνζηά ηεο θαη δειψλεη ςεπδή αηηηνινγία. o Μεηνρέο ζπλνδεπφκελεο κε ην ἄιισο ηε θαὶ είλαη αηηηνινγηθέο. Οη αηηηνινγηθέο κεηνρέο αλαιχνληαη ζε αηηηνινγηθέο πξνηάζεηο κε ηνπο γλσζηνχο ζπλδέζκνπο. Παξαδείγκαηα: 1. Ἀζελαῖνη ἟γνχκελνη ηαῦηα εἶλαη ἀιεζ῅ νὐ πξνο῅ιζνλ εἰο ιφγνπο. 2. Κῦξνο ἅηε δε πξάμαο ηαῦηα νὐθ ἐθνβεῖην.

61 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

62 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

2. ΥΡΟΝΗΚΖ ΜΔΣΟΥΖ Ζ κεηνρή απηή πξνζδηνξίδεη ηνλ ρξφλν ηεο ελέξγεηαο ηνπ ξήκαηνο. Γειψλεη άιινηε ην ζχγρξνλν, άιινηε ην πζηεξφρξνλν θαη άιινηε ην πξνηεξφρξνλν. Ζ ρξνληθή κεηνρή έρεη άξλεζε νὐ ή κε. o Ζ κεηνρή ηνπ Δλεζηψηα φηαλ κε ην λφεκα ηεο δελ δειψλεη κε πνηνλ ηξφπν γίλεηαη ε ελέξγεηα ηνπ ξήκαηνο ηεο πξφηαζεο, είλαη ρξνληθή θαη δειψλεη ην ζχγρξνλν. Παξάδεηγκα: νἱ Κνξίλζηνη πεξηπιένληεο ἐμεπφξζνπλ ηὰο πφιεηο. (νη Κνξίλζηνη ελψ πεξηέπιεαλ θπξίεπαλ ηηο πφιεηο) o Μηα κεηνρή ρξφλνπ ανξίζηνπ ξεκάησλ εμσηεξηθήο ελέξγεηαο είλαη θαηά θαλφλα ρξνληθή θαη δειψλεη α) ην πζηεξφρξνλν: φηαλ ε ελέξγεηα ηνπ ξήκαηνο παξνπζηάδεηαη χζηεξα απφ ηελ πξάμε πνπ δειψλεη ε κεηνρή. Παξάδεηγκα: ηαῦηα πξάμαληεο ἔπεκπνλ ἄγγεινλ. β) ην πξνηεξφρξνλν: φηαλ ε πξάμε πνπ εθθξάδεη ην ξήκα ηεο πξφηαζεο γίλεηαη πξηλ απφ ηελ πξάμε πνπ εθθξάδεη ε κεηνρή. Παξάδεηγκα: πξὸ ἟ιίνπ δχληνο ἐθάλε ὁ ἐρζξφο. o Κάζε κεηνρή κε ρξνληθά επηξξήκαηα κπξνζηά ηεο είλαη θαηά θαλφλα ρξνληθή (εὐζχο, αὐηίθα, ἔηη, ἅκα, κεηαμχ, ἄξηη) o Οη κεηνρέο ἀξρφκελνο, ηειεπη῵λ, δηαιηπψλ είλαη ρξνληθέο θαη έρνπλ έληνλε επηξξεκαηηθή ζεκαζία. Γηα απηφ θαη κεηαθξάδνληαη κε επηξξεκαηηθέο θξάζεηο: ζηελ αξρή, ζην ηέινο, χζηεξα απφ θαηξφ. Οη ρξνληθέο κεηνρέο αλαιχνληαη ζε ρξνληθέο πξνηάζεηο. 3. ΣΔΛΗΚΖ ΜΔΣΟΥΖ Ζ ηειηθή κεηνρή αληηζηνηρεί κε ηηο ηειηθέο πξνηάζεηο θαη πξνζδηνξίδεη ην ξήκα ηεο πξφηαζεο απφ άπνςε ζθνπνχ. Βξίζθεηαη θαηά θαλφλα ζε ρξφλν Μέιινληα. Ρήκαηα πνπ έρνπλ αλάγθε απφ πξνζδηνξηζκφ ηνπ ζθνπνχ είλαη: θίλεζεο, επηδίσμεο, πξνζπάζεηαο, εθινγήο θαη φζα ζεκαίλνπλ παξέρσ θαη πξνζθέξσ. Μηα ηειηθή κεηνρή ζπλνδεπφκελε απφ ην σο δειψλεη ππνθεηκεληθφ ζθνπφ. Υσξίο απηφ δειψλεη αληηθεηκεληθφ ζθνπφ θαη αλαιχεηαη ζε ηειηθή πξφηαζε. Παξαδείγκαηα: 1. νἱ Ἀζελαῖνη ἐπνξεχνλην ιχζνληεο ηὰο ζπνλδάο. 2. πξνζεῖρνλ ηὸλ λνῦλ ὡο νὐ πεξηνςφκελνη ηὰ ἄιια. 4. ΣΡΟΠΗΚΖ ΜΔΣΟΥΖ Απηή ε κεηνρή δειψλεη ηνλ ηξφπν κε ηνλ νπνίν γίλεηαη ε ελέξγεηα ηνπ ξήκαηνο ηεο πξφηαζεο. Δίλαη θαηά θαλφλα ρξφλνπ Δλεζηψηα ή Παξαθεηκέλνπ. Οξηζκέλεο θνξέο ε κεηνρή απηή έρεη κπξνζηά ηεο επηξξήκαηα: εὖ, θαι῵ο, θαθ῵ο. Οη κεηνρέο ἄγσλ, ἔρσλ, θέξσλ , ρξψκελνο είλαη ζπλήζσο ηξνπηθέο, κπνξνχλ λα κεηαθξάδνληαη κε έλα απιφ κε: ἤιζε ἔρσλ ὀιίγα πινῖα (ήξζε κε ιίγα πινία), 63 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

παξαθειεχνλην ρξψκελνη νὐθ ὀιίγῃ θξαπγῆ (ελζάξξπλαλ ν έλαε ηνλ άιιν κε δπλαηέο θξαπγέο). Ζ ηξνπηθή κεηνρή δελ αλαιχεηαη ζε πξφηαζε. Παξαδείγκαηα: 1. ἐπερείξνπλ κε δηαβάιιεηλ ιέγνληεο ηαῦηα. 5. ΔΝΑΝΣΗΩΜΑΣΗΚΖ ΜΔΣΟΥΖ Ζ κεηνρή απηή παξνπζηάδεη θάπνηα λνεκαηηθή αληίζεζε κε ην ξήκα ηεο πξφηαζεο. Μπνξνχκε λα ηελ αλαγλσξίζνπκε απφ ηα: θαη, θαίπεξ, πάλπ, θαη ηαπηα πνπ πνιιέο θνξέο είλαη δπλαηφλ λα βξίζθνληαη πξηλ απφ ηελ κεηνρή. Παξάδεηγκα: 1. Κῦξνο θαὶ ἐιζψλ νὐθ ἐςεχζαην. Ζ αηηηαηηθή απφιπηε ησλ απξφζσπσλ ξεκάησλ είλαη ελαληησκαηηθή: ἐμφλ, δένλ, πξέπνλ, πξνο῅θνλ. Ζ ελαληησκαηηθή κεηνρή αλαιχεηαη ζε ελαληησκαηηθή πξφηαζε. 6. ΤΠΟΘΔΣΗΚΖ ΜΔΣΟΥΖ Ζ κεηνρή απηή απνηειεί νπζηαζηηθά κηα ζπλνπηηθή ππνζεηηθή πξφηαζε. Πσο αλαγλσξίδεηαη: o κηα κεηνρή είλαη ππνζεηηθή φηαλ ην ξήκα ηεο θχξηαο πξφηαζεο είλαη ζε δπλεηηθή έγθιηζε (δπλεηηθή νξηζηηθή, δπλεηηθή επθηηθή) Παξάδεηγκα: 1. φηαλ ην ξήκα ηεο πξφηαζεο είλαη δπλεηηθή επθηηθή ε κεηνρή πνπ ππάξρεη δίπια είλαη ππνζεηηθή θαη αλαιχεηαη ζε εἰ+ επθηηθή. Φίιηππνο ιέμαο ηαῦηα, πείζεηελ ἄλ ἟κᾶο.: εἰ ιέμαη… (απιή ζθέςε) 2. φηαλ ην ξήκα ηεο πξφηαζεο είλαη δπλεηηθή νξηζηηθή ε κεηνρή πνπ ππαξρεη δίπια είλαη ππνζεηηθή θαη αλαιχεηαη ζε εἰ+ νξηζηηθή ηζηνξηθνχ ρξφλνπ. Φίιηππνο ιέμαο ηαῦηα ἔπεηζε ἄλ ἟κᾶο.: εἰ ἔιεμε…(κε πξαγκαηηθφ) o κηα κεηνρή είλαη ππνζεηηθή φηαλ ην ξήκα ηεο θχξηαο πξφηαζεο βξίζθεηαη ζε νξηζηηθή κέιινληα ή αλ ππάξρεη κειινληηθή έθθξαζε (π.ρ. ηειηθφ απαξέκθαην σο αληηθείκελν, ηειηθή κεηνρή ζε ρξφλν κέιινληα θ.ι.π). Φίιηππνο ηαῦηα ιέμαο πνηήζεη ηὴλ αὐηνῦ ρψξαλ κεγάιελ.: ἐάλ ιέμῃ ….(πξνζδνθψκελν) o κηα κεηνρή είλαη ππνζεηηθή φηαλ ην ξήκα ηεο πξφηαζεο βξίζθεηαη ζε νξηζηηθή παξαηαηηθνχ ή ανξίζηνπ+ ἄλ. Σφηε έρνπκε ηνλ ππνζεηηθφ ιφγν ηεο αφξηζηεο επαλάιεςεο ζην παξειζφλ. o Μηα κεηνρή είλαη ππνζεηηθή πνπ δειψλεη ηελ αφξηζηε επαλάιεςε ζην παξφλ θαη κέιινλ φηαλ ην λφεκα ηεο κεηνρήο καδί κε ην ξήκα ηεο πξφηαζεο πνπ πξέπεη λα είλαη απνθιεηζηηθά ζε νξηζηηθή Δλεζηψηα ή γλσκηθφ Αφξηζην καο δίλεη έλα λφεκα πνπ έρεη δηαρξνληθή ηζρχ. ἀπνινκέλεο η῅ο παηξίδνο, πᾶο ἀλήξ μπλαπφιιπηαη.: ἄλ ἀπνιήηαη ἟ παηξίο… 64 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

Αλάιπζε κεηνρήο ζε δεπηεξεχνπζα πξφηαζε ΓΔΝΗΚΑ: 1. Γηαπηζηψλνπκε ην είδνο ηεο κεηνρήο (επηζεηηθή, επηξξεκαηηθή…). Απφ απηφ εμαξηάηαη ν ζχλδεζκνο πνπ ζα ρξεζηκνπνηήζνπκε. (π.ρ. αλ ε κεηνρή καο είλαη επηζεηηθή ζα ρξεζηκνπνηήζνπκε αλαθνξηθή αλησλπκία, αλ ε κεηνρή καο είλαη αηηηνινγηθή ζα ρξεζηκνπνηήζνπκε αηηηνινγηθφ ζχλδεζκν θ.ι.π.) 2. Σν ππνθείκελν ηεο κεηνρήο δίλεη ην πξφζσπν θαη ηνλ αξηζκφ ηνπ ξήκαηνο. Φπζηθά, φηαλ ε κεηνρή γίλεηαη πξφηαζε ην ππνθείκελν κπαίλεη πάληα ζε νλνκαζηηθή. 3. Απφ ηνλ ρξφλν πνπ εμαξηάηαη ε κεηνρή (αξθηηθφ ή ηζηνξηθφ) επεξεάδεηαη ε κεηαηξνπή ηεο Οξηζηηθήο ή Τπνηαθηηθήο ζε επθηηθή πιαγίνπ ιφγνπ. 4. Ζ κεηνρή Δλεζηψηα απφ ηζηνξηθφ ρξφλν ηζνδπλακεί κε Παξαηαηηθφ θαη ε κεηνρή Παξαθεηκέλνπ απφ ηζηνξηθφ ρξφλν ηζνδπλακεί κε Τπεξζπληέιηθν. 5. Αλ ε κεηνρή αλαιπζεί ζε δεπηεξεχνπζα πξφηαζε κε Τπνηαθηηθή ή Δπθηηθή, δηαηεξεί ηνλ ρξφλν ηεο. 6. Οη κεηνρέο κέιινληα θαη ανξίζηνπ δηαηεξνχλ ηνλ ρξφλν ηνπο ζε νπνηαδήπνηε έγθιηζε θαη αλ αλαιπζνχλ. 7. Αλ αλαιχζνπκε κηα ηειηθή κεηνρή, ηφηε ν ρξφλνο ηεο ζα πξέπεη λα αιιάμεη θαη λα ρξεζηκνπνηεζεί ε ππνηαθηηθή ανξίζηνπ. 8. Ζ θαηεγνξεκαηηθή κεηνρή κπνξεί λα αλαιπζεί ζε εηδηθή πξφηαζε κφλν φηαλ έρνπκε εμάξηεζε απφ ξήκαηα ιεθηηθά, γλσζηηθά, αηζζεηηθά. ΔΗΓΗΚΟΣΔΡΑ: ΑΗΣΗΟΛΟΓΗΚΖ ΜΔΣΟΥΖ: o Δπηιέγνπκε ηνλ αηηηνινγηθφ ζχλδεζκν (ὅηη, δηφηη, ἐπεί, ἐπεηδή). Αλ ε κεηνρή καο είλαη ππνθεηκεληθήο αηηηνινγίαο ρξεζηκνπνηνχκε ηνλ ζχλδεζκν ὡο. o Αλ έρνπκε κεηνρή Δλεζηψηα θαη εμάξηεζε απφ αξθηηθφ ρξφλν, ζα δηαηεξήζνπκε ηνλ Δλεζηψηα. Παξάδεηγκα: Λακβάλσ Ἰζκελίαλ ὡο πνιεκνπνηνῦληα. Λακβάλσ Ἰζκελίαλ ὡο πνιεκνπνηεῖ. o Αλ έρνπκε κεηνρή Δλεζηψηα θαη εμάξηεζε απφ ηζηνξηθφ ρξφλν, ηφηε ζα βάινπκε ζηελ δεπηεξεχνπζα Παξαηαηηθφ. Παξάδεηγκα: ἖ιάκβαλνλ Ἰζκελίαλ ὡο πνιεκνπνηνῦληα. ἖ιάκβαλνλ Ἰζκελίαλ ὡο ἐπνιεκνπνίεη. o Αλ έρνπκε κεηνρή Παξαθεηκέλνπ θαη εμάξηεζε απφ αξθηηθφ ρξφλν ζα δηαηεξήζνπκε ηνλ Παξαθείκελν. Αλ φκσο έρνπκε εμάξηεζε απφ ηζηνξηθφ ρξφλν ηφηε ζα βάινπκε Τπεξζπληέιηθν. 65 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

o Όηαλ ε κεηνρή καο εθθξάδεη πξαγκαηηθή αηηηνινγία βάδνπκε πάληα νξηζηηθή αλεμάξηεηα απφ ην ξήκα εμάξηεζεο. o Όηαλ ε κεηνρή καο είλαη ππνθεηκεληθήο αηηηνινγίαο βάδνπκε νξηζηηθή θαη ζπάληα επθηηθή πιαγίνπ ιφγνπ κεηά απφ ηζηνξηθφ ρξφλν. ΥΡΟΝΗΚΖ ΜΔΣΟΥΖ: o Αλάινγα κε ην ηη δειψλεη ε κεηνρή καο έρνπκε θαη ηνπο αληίζηνηρνπο ζπλδέζκνπο: ΢ΤΓΥΡΟΝΟ ΠΡΟΣΔΡΟΥΡΟΝΟ Τ΢ΣΔΡΟΥΡΟΝΟ Ὅηε

ὡο

ἐψο

ὁπφηε

ἐπεί

ἔζηε

ἣληθα

ἐπεηδή

ἄρξη

ὁπήληθα

Μέρξη Πξηλ

Παξαδείγκαηα: o Οἱ Κνξίλζηνη πεξηπιένληεο ἐμεπφξζνπλ ηὰο πφιεηο. Ὅηε νἱ Κνξίλζηνη πεξηέπιενλ, ἐμεπφξζνπλ ηὰο πφιεηο. o Σαῦηα πξάμαληεο ἔπεκπνλ ἄγγεινλ. ἖πεί ἔπξαμαλ ηαῦηα, ἔπεκπνλ ἄγγεινλ. o Οη ρξνληθνυπνζεηηθέο κεηνρέο αλαιχνληαη ζηηο αληίζηνηρεο πξνηάζεηο αλάινγα κε ηελ απφδνζε (ξήκα θχξηαο πξφηαζεο) θαη ην λφεκα. Γειαδή: Αλ ζηελ απφδνζε έρνπκε: Σφηε ε ρξνληθνυπνζεηηθή καο ζα έρεη έγθιηζε: Παξαηαηηθφ ή αφξηζην + ἄλ

Δπθηηθή

Γπλεηηθή επθηηθή

Δπθηηθή

Δλεζηψηα

Τπνηαθηηθή

Οξηζηηθή έθθξαζε

κέιινληα/

κειινληηθή Τπνηαθηηθή

Γπλεηηθή νξηζηηθή 66 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ

Οξηζηηθή ηζηνξηθνχ ρξφλνπ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

Σεκείσζε: ν ανξηζηνινγηθόο ἄλ ή ελώλεηαη κε έλαλ από ηνπο ζπλδέζκνπο Ὅηε, ὁπόηε, ἐπεί, ἐπεηδή θαη έρνπκε ηνπο ὅηαλ, Ὁπόηαλ, ἐπάλ, ἐπεηδάλ ή αθνινπζεί ακέζσο κεηά από ηνπο άιινπο ρξνληθνύο ζπλδέζκνπο: ἐσο ἀλ, κέρξη ἄλ θ.ι.π. Παξάδεηγκα: Ἀξεηήλ ἀζθήζαληεο ηφηε ἐπηζεζφκεζα ηνῖο πνιηηηθνῖο. ΢ηελ απφδνζή καο έρνπκε νξηζηηθή κέιινληα. Άξα, ε ρξνληθνυπνζεηηθή πξφηαζε ζα έρεη ππνηαθηηθή. ἖πεηδάλ ἀξεηήλ ἀζθήζσκελ ηφηε ἐπηζεζφκεζα ηνῖο πνιηηηθνῖο. ΣΔΛΗΚΖ ΜΔΣΟΥΖ: o Ζ ηειηθή κεηνρή αλαιχεηαη ζε ηειηθή πξφηαζε κε ηνπο ζπλδέζκνπο ἵλα, ὅπσο, ὡο. o Αλ έρνπκε εμάξηεζε απφ αξθηηθφ ρξφλν, ηφηε ζηελ ηειηθή καο πξφηαζε ζα βάινπκε ππνηαθηηθή ανξίζηνπ. o Αλ έρνπκε εμάξηεζε απφ ηζηνξηθφ ρξφλν, ζα βάινπκε επθηηθή πιαγίνπ ιφγνπ ρξφλνπ ανξίζηνπ. Παξάδεηγκα: Ἀξηαμέξμεο ζπιιακβάλεη Κῦξνλ ὡο ἀπνθηελ῵λ. Ἀξηαμέξμεο ζπιιακβάλεη Κῦξνλ ὡο ἀπνθηείλῃ ηνῦηνλ. ΤΠΟΘΔΣΗΚΖ ΜΔΣΟΥΖ: o Μηα ππνζεηηθή κεηνρή, αλάινγα κε ηελ απφδνζή ηεο αλαιχεηαη ζηελ αληίζηνηρε ππνζεηηθή πξφηαζε. Έηζη έρνπκε ηα εμήο: Αλ ην ξήκα ηεο θχξηαο πξφηαζεο είλαη ζε: Γπλεηηθή νξηζηηθή Γπλεηηθή επθηηθή Οξηζηηθή κέιινληα ή κειινληηθή έθθξαζε Οξηζηηθή ελεζηψηα Παξαηαηηθφο ή Αφξηζηνο +αλ

Σφηε ε κεηνρή καο αλαιχεηαη σο εμήο: Δἰ+ νξηζηηθή ηζηνξηθνχ ρξφλνπ Δἰ+ επθηηθή ἐάλ+ ππνηαθηηθή ἐάλ+ ππνηαθηηθή Δἰ+ επθηηθή

Σεκείσζε: αζθαιώο ζα πξέπεη λα ειέγρνπκε θαη ην λόεκα ηεο πξόηαζεο γηα λα επηιέμνπκε ην θαηάιιειν είδνο ππνζεηηθνύ ιόγνπ. Παξαδείγκαηα: o Με ἔρνληεο θ῵ο, ὅκνηνη ηνῖο ηπθινῖο ἄλ ἤκελ. Δἰ κε εἴρνκελ θ῵ο, ὅκνηνη ηνῖο ηπθινῖο ἄλ ἤκελ o Οὐθ ἄλ ηηο δψῃ κε ηξεθφκελνο. Οὐθ ἄλ ηηο δψῃ, εἰ κε ηξέθνηην. o ἀπνθηείλαληεο ἐκέ, βιάςεηε ὑκᾶο αὐηνχο. ἐάλ ἀπνθηείλεηε ἐκέ, βιάςεηε ὑκᾶο αὐηνχο. o ἐγγχο ἐιζψλ ζάλαηνο, νὐδείο βνχιεηαη ζλήζθεηλ. 67 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

ἐάλ ἐγγχο ἔιζῃ ζάλαηνο, νὐδείο βνχιεηαη ζλήζθεηλ. o Λαβφληεο ηηλά η῵λ ἐρζξ῵λ, ἀπέθηεηλνλ Δἰ ιάβνηελ ηηλά η῵λ ἐρζξ῵λ, ἀπέθηεηλνλ. ΔΝΑΝΣΗΩΜΑΣΗΚΖ ΜΔΣΟΥΖ: o Καη γηα απηή ηελ κεηνρή ηζρχνπλ ηα ίδηα πξάγκαηα κε ηελ ππνζεηηθή. o Ζ πξφηαζε πνπ πξνθχπηεη απφ ηελ αλάιπζε ηεο ελαληησκαηηθήο, παξαρσξεηηθήο κεηνρήο εηζάγεηαη: α) εἰ θαὶ ή θαὶ εἰ γηα ην πξαγκαηηθφ, ην κε πξαγκαηηθφ, ηελ απιή ζθέςε θαη ηελ αφξηζηε επαλάιεςε ζην παξειζφλ. Β) ἄλ θαὶ ή θαὶ ἀλ γηα ην πξνζδνθψκελν θαη ηελ αφξηζηε επαλάιεςε ζε παξφλ θαη κέιινλ. Ζ κεηνρή θαη ην ππνθείκελφ ηεο Πξέπεη λα ζπκάκαη: ην ππνθείκελν ηεο κεηνρήο κπαίλεη πάληα ζηνλ ίδην αξηζκφ, γέλνο θαη πηψζε κε ηελ κεηνρή. ΢πλεκκέλε είλαη ε κεηνρή ηεο νπνίαο ην ππνθείκελν είλαη ζπληαθηηθφο φξνο ηεο πξφηαζεο ζηελ νπνία αλήθεη (ππνθείκελν, αληηθείκελν, δνη.πξνζ. θ.ι.π) Παξάδεηγκα: ὑκεῖο ὀιεῖζζε ἞δηθεθφηεο ηὸλ ἄλδξα ηφλδε. ἔπεκςε ηηλά ἐξνῦληα. Απόιπηε είλαη ε κεηνρή ηεο νπνίαο ην ππνθείκελν δελ έρεη άιιε ζπληαθηηθή ζέζε ζηελ πξφηαζε. Ζ απφιπηε κεηνρή βξίζθεηαη ζηηο εμήο πηψζεηο: o Γεληθή, φηαλ ην ξήκα είλαη πξνζσπηθφ o Αηηηαηηθή, φηαλ ην ξήκα είλαη απξφζσπν. ΢πλήζσο εθθέξεηαη ζε αηηηαηηθή, εληθνχ αξηζκνχ. Π.ρ. : δένλ, παξφλ, ἐμφλ, κέινλ. Σπρφλ θ.ι.π. ΢πλήζσο ε αηηηαηηθή απφιπηε είλαη ελαληησκαηηθή κεηνρή. Παξαδείγκαηα: o Λέγνληνο Ξελνθ῵ληνο ηηο πηάξλπηαη. o Πνιιάθηο πιενλεθη῅ζαη ὑκῖλ ἐμφλ νὐθ ἞ζειήζαηε.

68 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

ΚΔΦΑΛΑΗΟ 6Ο ΣΑ ΡΖΜΑΣΗΚΑ ΔΠΗΘΔΣΑ Α. Σα ξεκαηηθά επίζεηα ζε –ηνο: Σα ξεκαηηθά επίζεηα ζε –ηνο ζεκαίλνπλ: o φ,ηη θαη ε κεηνρή ηνπ Παξαθεηκέλνπ ή ηνπ Δλεζηψηα ή ηνπ ανξίζηνπ: ιπηφο (= ιειπκέλνο), γξαπηφο (= γεγξακκέλνο), δπλαηφο (= δπλάκελνο), ἄπξαθηνο (=ὁ κε πξάμαο). o Απηφ πνπ κπνξεί λα πάζεη φ,ηη δειψλεη ην ξήκα: ὁξαηφο (=ν δπλάκελνο ὁξαζζαη), βαηφο (=ν δπλάκελνο βαίλεζζαη). o Απηφ πνπ αμίδεη λα πάζεη φ,ηη δειψλεη ην ξήκα: ζαπκαζηφο (= αμηνζαχκαζηνο), ἐπαηλεηφο (= άμηνο επαηλεηζζαη). Ζ ζχληαμε ησλ ξεκαηηθψλ επηζέησλ ζε –ηνο: o Πξνζσπηθή ζχληαμε: Ολνκαζηηθή ξεκαηηθνχ επηζέηνπ+ εζηί+ δνηηθή πξνζσπηθή+ ππνθείκελν ὁ ἀλεμέηαζηνο βίνο νὐ βησηφο ἐζηί ἀλζξψπῳ. ὁ ἀλεμέηαζηνο βίνο νὐθ ἄμηνο ἐζηί βησζ῅λαη ὑπφ ἀλζξψπῳ. o Απξφζσπε ζχληαμε Οπδέηεξν ξεκαηηθνχ επηζέηνπ+ εζηί+ δνηηθή πξνζσπηθή

Αλαιχεηαη σο εμήο: ἄμηνλ ή δπλαηφλ ἐζηί+ απαξέκθαην ηνπ νηθείνπ ξήκαηνο. Οὐ βησηφλ κνη ἐζηί. Οὐ ἄμηνλ ἐζηί κνη δ῅λ. Β. Σα ξεκαηηθά επίζεηα ζε –ηενο: Σα ξεκαηηθά επίζεηα ζε –ηένο δειψλνπλ: o φηη πξέπεη ή είλαη αλάγθε λα γίλεη φηη ζεκαίλεη ην ξήκα απφ ην νπνίν πξνέξρνληαη. Ζ ζχληαμε ησλ ξεκαηηθψλ επηζέησλ ζε –ηένο: o πξνζσπηθή ζχληαμε: Ολνκαζηηθή ξεκαηηθνχ επηζέηνπ+ εζηί+ δνηηθή πξνζσπηθή+ ππνθείκελν

69 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

Ζ πξνζσπηθή ζχληαμε έρεη παζεηηθή ζεκαζία. Ηζνδπλακεί κε δεῖ+ απαξέκθαην (παζεηηθήο δηάζεζεο). ΢ηελ πξνζσπηθή ζχληαμε εμαίξεηαη ην ππνθείκελν πνπ πξέπεηλα πάζεη θάηη. 1. Γηαβαηένο ἐζηί ἟κῖλ ὁ πνηακφο. Γεῖ δηαβαζ῅λαη ὑθ’ ἟κ῵λ ηὸλ πνηακφλ. 2. ὠθειεηέα έζηί ζνί ἟ πφιηο. Γεῖ ὠθειεζ῅λαη ηὴλ πφιηλ ὑπφ ζνῦ. 3. Οὐθ ἀκειεηέα ἐζηί ἟ ἀξεηή. Οὐ δεῖ ἀκειεῖζζαη ηὴλ ἀξεηήλ. o Απξφζσπε ζχληαμε: Οπδέηεξν ξεκαηηθνχ επηζέηνπ+ εζηί+ δνηηθή πξνζσπηθή+ αληηθείκελν Ζ απξφζσπε ζχληαμε έρεη ελεξγεηηθή ζεκαζία. Ηζνδπλακεί κε δεῖ+ απαξέκθαην ελεξγεηηθήο ή κέζεο θσλήο. ΢ηελ απξφζσπε ζχληαμε εμαίξεηαη ην ξεκαηηθφ επίζεην, δειαδή ε πξάμε πνπ πξέπεη λα γίλεη. 1. δηαβαηένλ ἐζηί ἟κῖλ ηὸλ πνηακφλ. Γεῖ δηαβαίλεηλ ἟κᾶο ηὸλ πνηακφλ. 2. ζεξαπεπηεφλ ἐζηί ἟κῖλ ηνὺο ζενχο. Γεῖ ζεξαπεχεηλ ἟κᾶο ηνὺο ζενχο. Σεκείσζε: ζηελ απξόζσπε ζύληαμε όηαλ παξαιείπεηαη ην ἐζηί ην ελεξγόλ πξόζσπν ηίζεηαη πνιιέο θνξέο ζε αηηηαηηθή (αληί ηεο δνηηθήο πξνζσπηθήο). Απηό ζπκβαίλεη ιόγσ ζύκθπξζεο κε ηελ ηζνδύλακε ζύληαμε δεῖ+ αηηηαηηθή+ απαξέκθαην. Τὸλ βνπιόκελνλ ε὎δαίκνλα εἶλαη ζσθξνζύλελ δησθηένλ. Τῷ βνπινκέλῳ ε὎δαίκνλη εἶλαη … Δεῖ δηώθεηλ ζσθξνζύλελ ηὸλ βνπιόκελνλ ε὎δαίκνλα εἶλαη.

70 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

ΚΔΦΑΛΑΗΟ 7Ο ΠΛΑΓΗΟ΢ ΛΟΓΟ΢ 1. ΟΗ ΚΤΡΗΔ΢ ΠΡΟΣΑ΢ΔΗ΢ ΚΡΗ΢ΔΩ΢ ΢ΣΟΝ ΠΛΑΓΗΟ ΛΟΓΟ Μηα θχξηα πξφηαζε θξίζεσο ηνπ επζένο ιφγνπ ζηνλ πιάγην ιφγν κπνξεί λα κεηαηξαπεί: o Δηδηθή πξόηαζε, εμαξηεκέλε απφ ξήκαηα ιεθηηθά, γλσζηηθά, αηζζεηηθά. Οη φξνη ηεο θχξηαο πξφηαζεο γίλνληαη φξνη ηεο εηδηθήο πξφηαζεο. o ΔΤΘΤ΢ ΛΟΓΟ΢ ΠΛΑΓΗΟ΢ ΛΟΓΟ΢ ὘βξηζηήο εἰκί. Λέγεη ὅηη ὑβξηζηήο ἐζηί. Οἱ βάξβαξνη θεχγνπζη ἀλά θξάηνο. Ἀπαγγέιιεη ὅηη νἱ βάξβαξνη θεχγνπζη ἀλά θξάηνο. Ἔηνηκνο εἰκί. Ἔιεγελ ὅηη ἔηνηκνο εἴε. Βνχινκαη κέλεηλ. Κῦξνο εἶπελ ὅηη βνχινηην κέλεηλ. Οὐδελί ἄλ ἀπηζηήζαηκη. ΢εχζεο εἶπε ὅηη νὐδελί ἄλ ἀπηζηήζαη. Κελφο ὁ θφβνο ἐζηί.

Ἔγλσζαλ νἱ ζηξαηη῵ηαη ὅηη θελφο ὁ θφβνο εἴε. Βαζηιεχο ζπλ ηῶ ζηξαηεχκαηη ἐλ ηνῖο ᾕζζνλην νἱ Ἕιιελεο ὅηη βαζηιεχο ζπλ ζθεπνθφξνηο ἐζηίλ. ηῶ ζηξαηεχκαηη ἐλ ηνῖο ζθεπνθφξνηο εἴε. Παξαηεξήζεηο: ΢ηνλ πιάγην ιφγν φηαλ έρνπκε εμάξηεζε απφ αξθηηθφ ρξφλν ε νξηζηηθή έγθιηζε ηεο πξφηαζεο ηνπ επζένο ιφγνπ δηαηεξείηαη. Όηαλ φκσο έρνπκε ζηνλ πιάγην ιφγν εμάξηεζε απφ ηζηνξηθφ ρξφλν ηφηε ε νξηζηηθή κεηαηξέπεηαη ζε επθηηθή πιαγίνπ ιφγνπ. Οη δπλεηηθέο εγθιίζεηο δελ κεηαβάιινληαη.

71 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

o Δηδηθό απαξέκθαην, εμαξηεκέλν απφ ξήκαηα ιεθηηθά ή δνμαζηηθά. Οη φξνη ηνπ ξήκαηνο ηεο θχξηαο πξφηαζεο γίλνληαη φξνη ηνπ απαξεκθάηνπ. Αλ ζηνλ επζχ ιφγν έρνπκε δπλεηηθή έγθιηζε ηφηε θαη ην απαξέκθαην ζα ζπλνδεχεηαη απφ ην δπλεηηθφ ἄλ. ΔΤΘΤ΢ ΛΟΓΟ΢ Δἰκί Γηφο πἱφο.

ΠΛΑΓΗΟ΢ ΛΟΓΟ΢ Ἀιέμαλδξνο ἔθαζθε εἶλαη πἱφο Γηφο.

Οὐθ ἐπὶ ηνῦην ἐκηζζψζεκελ.

Ἔθαζαλ νὐθ ἐπὶ ηνῦην κηζζσζ῅λαη.

Οὐθ ἄλ πνηέ πνηήζαηκη ηαῦηα.

Αὐηφο δε ἔθε νὐθ ἄλ πνηέ πνη῅ζαη ηαῦηα. Υαιεπφλ ἔζηαη. Λαθεδαηκφληνη ἟γνῦλην ραιεπφλ ἔζεζζαη. Οὐδείο ἄλ η῵λ ἄιισλ δπλεζείε Ὠκνιφγεη κεδέλα ἄλ η῵λ ἄιισλ δηαιιᾶμαη ηὰο πφιεηο ηαχηαο. δπλεζ῅λαη δηαιιᾶμαη ηὰο πφιεηο ηαχηαο. Οὐθ εἰκί θχξηνο ἐγψ. Ἔιεγε νὐθ εἶλαη θχξηνο αὐηφο. Παξαηεξήζεηο: ΢ε πεξίπησζε ηαπηνπξνζσπίαο ην ππνθείκελν ηνπ απαξεκθάηνπ κπαίλεη ζε πηψζε νλνκαζηηθή. ΢ε πεξίπησζε εηεξνπξνζσπίαο ην ππνθείκελν ηνπ απαξεκθάηνπ κπαίλεη ζε πηψζε αηηηαηηθή. Αλ ζηνλ επζχ ιφγν έρνπκε Παξαηαηηθφ, ζηνλ πιάγην ιφγν ζα έρνπκε απαξέκθαην Δλεζηψηα. Αλ ζηνλ επζχ ιφγν έρνπκε Τπεξζπληέιηθν, ζηνλ πιάγην ιφγν ζα έρνπκε απαξέκθαην Παξαθεηκέλνπ.

72 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

o Καηεγνξεκαηηθή κεηνρή, εμαξηεκέλε απφ ξήκαηα γλσζηηθά ή αηζζεηηθά. Οη φξνη ηνπ ξήκαηνο ηεο θχξηαο πξφηαζεο γίλνληαη φξνη ηεο κεηνρήο. Αλ ππάξρεη δπλεηηθή έγθιηζε ζηνλ επζχ ιφγν, ηφηε ε κεηνρή καο ζπλνδεχεηαη απφ ην δπλεηηθφ ἄλ. ΔΤΘΤ΢ ΛΟΓΟ΢ Κῦξνο ἐλ Κηιηθίᾳ ἐζηί. ἧ πφιηο θαηειήθζε. Γενῦηαη ἟ ρψξα. Θλεηνί ἐζηέ. Οἱ Θεβαῖνη νὐθ εἰζί πνιινί. Οὐθ ἄλ ὁκνίσο δπλεζείεκελ. Σὸ πεξηηείρηζκα ῥαδίσο ἄλ ιεθζείε.

ΠΛΑΓΗΟ΢ ΛΟΓΟ΢ Ἀκβξαθφκαο ἢθνπε Κῦξνλ ἐλ Κηιηθίᾳ ὄληα. ᾒζζνλην ηὴλ πφιηλ θαηαιεθζεῖζαλ. Ἤθνπλ ηὴλ ρψξαλ δενπκέλελ. Οὐθ ἐπίζηαληαη ζλεηνί ὄληεο. Καηελφεζαλ νὐ πνιινχο ηνὺο Θεβαίνπο ὄληαο. Δἶδνλ νὐθ ἄλ ὁκνίσο δπλεζέληεο. ἗ψξα ηὸ πεξηηείρηζκα ῥαδίσο ἄλ ιεθζέλ.

2. ΟΗ ΚΤΡΗΔ΢ ΠΡΟΣΑ΢ΔΗ΢ ΔΠΗΘΤΜΗΑ΢ ΢ΣΟΝ ΠΛΑΓΗΟ ΛΟΓΟ Μηα θχξηα πξφηαζε επηζπκίαο ηνπ επζένο ιφγνπ ζηνλ πιάγην ιφγν γίλεηαη ηειηθό απαξέκθαην εμαξηεκέλν απφ βνπιεηηθά ξήκαηα (ξήκαηα πνπ ζεκαίλνπλ επηζπκία, βνχιεζε, απαίηεζε, αμίσζε, δηαηαγή, πξνηξνπή, απνηξνπή, απαγφξεπζε, επρή.) Oη φξνη ηνπ ξήκαηνο ηεο θχξηαο πξφηαζεο γίλνληαη φξνη ηνπ απαξεκθάηνπ. ΔΤΘΤ΢ ΛΟΓΟ΢ Ἀλνίμαηε ηὰο πχιαο.

ΠΛΑΓΗΟ΢ ΛΟΓΟ΢ Μεηδίαο ἐθέιεπζε ἀλνῖμαη ηὰο πχιαο.

Μεδείο βαιιέησ. Δὐηπρήζεηε Κῦξνο.

Ἀπεγφξεπε κεδέλα βάιιεηλ. Οἱ ζηξαηη῵ηαη εὔρνλην Κῦξνλ εὐηπρ῅ζαη. Πξνΐσκελ εἰο ηὰ πξφζσ. Ἔδνμελ αὐηνῖο πξντέλαη εἰο ηὰ πξφζσ. Μή θηείλεηε. ἖θέιεπνλ αὐηνχο κή θηείλεηλ. Μή κάρνπ, ὦ Κῦξε, ἀιιά ὄπηζζελ Παξαθειεχνλην Κχξῳ κή κάρεζζαη, ἟κ῵λ ηάηηνπ. ἀιιά ὄπηζζελ αὐη῵λ ηάηηεζζαη. Ἵηε εἰο Λαθεδαίκνλα.

73 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ

἖θέιεπελ αὐηνχο Λαθεδαίκνλα.

ἱέλαη

εἰο


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

3. ΟΗ ΚΤΡΗΔ΢ ΔΡΩΣΖΜΑΣΗΚΔ΢ ΠΡΟΣΑ΢ΔΗ΢ ΢ΣΟΝ ΠΛΑΓΗΟ ΛΟΓΟ Μηα θχξηα εξσηεκαηηθή πξφηαζε ηνπ επζένο ιφγνπ ζηνλ πιάγην ιφγν γίλεηαη πιάγηα εξσηεκαηηθή πξφηαζε νιηθήο ή κεξηθήο άγλνηαο εμαξηεκέλε απφ εξσηεκαηηθά ξήκαηα. Οη φξνη ηεο επζείαο εξψηεζεο γίλνληαη φξνη ηεο πιάγηαο. Ζ πιάγηα εξψηεζε εηζάγεηαη θαη εθθέξεηαη θαηά ηνλ ηξφπν πνπ εηζάγνληαη θαη εθθέξνληαη νη πιάγηεο εξσηήζεηο. ΔΤΘΤ΢ ΛΟΓΟ΢ Π῵ο ἔρεη παηδείαο βαζηιεχο; Πνῦ ἄλ ἴδνηκη πξφμελνλ; ἖πί ηίζη ἄλ ζχκκαρνο γελνίκελ;

ΠΛΑΓΗΟ΢ ΛΟΓΟ΢ Οὐθ νἶδελ π῵ο ἔρεη παηδείαο βαζηιεχο. ἦξψηεζε ηηο πνῦ ἄλ ἴδνη πξφμελνλ.

Σίο ἐζηί ὁ ζφξπβνο;

ἦξψηα Μεδίαο ἐπί ηίζη ἄλ ζχκκαρνο γέλνηην. Ὁ Κῦξνο ἞ξψηα ηίο ὁ ζφξπβνο εἴε.

Ση βνχιεζζε; Πνηέξαλ ηα῵λ ὁδ῵λ ηξάπσκαη;

Ο Κπξνο εξψηα ηη βνχινηλην. Ήπφξεη πνηέξαλ η῵λ ὁδ῵λ ηξάπεηαη.

Παξαδ῵κελ Κνξηλζίνηο ηὴλ πφιηλ;

Σὸλ ζεφλ ἐπεξφλην εἰ παξαδνῖελ Κνξηλζίνηο ηὴλ πφιηλ.

Παξαηεξήζεηο: ΔΤΘΤ΢ ΛΟΓΟ΢ Οξηζηηθή Γπλεηηθή νξηζηηθή Γπλεηηθή επθηηθή Απνξξεκαηηθή ππνηαθηηθή

74 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ

ΠΛΑΓΗΟ΢ ΛΟΓΟ΢ Απφ αξθηηθφ ρξφλν κέλεη νξηζηηθή. Απφ ηζηνξηθφ ρξφλν γίλεηαη επθηηθή πιαγίνπ ιφγνπ. Παξακέλεη δπλεηηθή νξηζηηθή. Παξακέλεη δπλεηηθή επθηηθή. Παξακέλεη απνξξεκαηηθή ππνηαθηηθή φηαλ εμαξηάηαη απφ ξήκα απνξίαο. Μεηαηξέπεηαη ζε επθηηθή φηαλ εμαξηάηαη απφ νπνηνδήπνηε άιιν ξήκα εξψηεζεο ηζηνξηθνχ ρξφλνπ.


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

4. ΟΗ ΓΔΤΣΔΡΔΤΟΤ΢Δ΢ ΠΡΟΣΑ΢ΔΗ΢ ΢ΣΟΝ ΠΛΑΓΗΟ ΛΟΓΟ ΢ηηο εγθιίζεηο ησλ δεπηεξεπνπζψλ πξνηάζεσλ (αηηηνινγηθέο, ηειηθέο, ππνζεηηθέο, ελαληησκαηηθέο, ρξνληθέο, ζπκπεξαζκαηηθέο, ελδνηαζηηθέο, αλαθνξηθέο) θαηά ηε κεηαθνξά ηνπο ζηνλ πιάγην ιφγν ζπληεινχληαη νη εμήο κεηαβνιέο: ΔΤΘΤ΢ ΛΟΓΟ΢ Οξηζηηθή Γπλεηηθή νξηζηηθή Τπνηαθηηθή Γπλεηηθή επθηηθή

ΠΛΑΓΗΟ΢ ΛΟΓΟ΢ Οξηζηηθή (απφ αξθηηθφ ρξφλν) Δπθηηθή πιαγίνπ ιφγνπ (απφ ηζηνξηθφ ρξφλν) Γπλεηηθή νξηζηηθή (πάληα) Τπνηαθηηθή (απφ αξθηηθφ ρξφλν) Δπθηηθή πιαγίνπ ιφγνπ (απφ ηζηνξηθφ ρξφλν) Γπλεηηθή επθηηθή (πάληα)

5. ΟΗ ΔΞΑΡΣΖΜΔΝΟΗ ΤΠΟΘΔΣΗΚΟΗ ΛΟΓΟΗ Ση πξέπεη λα ζπκάκαη: Λέκε φηη έρνπκε εμαξηεκέλν ππνζεηηθφ ιφγν φηαλ ε απφδνζε είλαη: o Δηδηθή πξφηαζε o Πιάγηα εξσηεκαηηθή πξφηαζε o Οπνηαδήπνηε άιιε δεπηεξεχνπζα o Δηδηθφ απαξέκθαην o Σειηθφ απαξέκθαην o Καηεγνξεκαηηθή κεηνρή

Ζ ππφζεζε κέλεη αλεπεξέαζηε θαη εηζάγεηαη θαη εθθέξεηαη φπσο αθξηβψο θαη ζηνλ επζχ ιφγν φηαλ έρνπκε εμάξηεζε απφ αξθηηθφ ρξφλν. Ζ ππφζεζε επεξεάδεηαη νπφηε εηζάγεηαη πάληα κε ην εη θαη εθθέξεηαη κε επθηηθή πιαγίνπ ιόγνπ φηαλ έρνπκε εμάξηεζε απφ ηζηνξηθφ ρξφλν. Μνλαδηθή εμαίξεζε ην είδνο ηνπ κε πξαγκαηηθνχ, φπνπ δηαηεξείηαη θαη κεηά απφ ηζηνξηθφ ρξφλν ε αξρηθή έγθιηζε. Οη δπλεηηθέο εγθιίζεηο δελ κεηαβάιινληαη

75 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

ΜΔΣΑΣΡΟΠΖ ΣΟΤ ΠΛΑΓΗΟΤ ΛΟΓΟΤ ΢Δ ΔΤΘΤ Καηά ηε κεηαηξνπή ηνπ πιάγηνπ ιφγνπ ζε επζχ ε εμαξηεκέλε πξφηαζε ή ν εμαξηεκέλνο φξνο κεηαηξέπνληαη ζε θύξηα πξόηαζε. Ζ κεηαηξνπή ηνπ πιάγηνπ ιφγνπ ζε επζχ πξαγκαηνπνηείηαη ζχκθσλα κε ηνλ παξαθάησ πίλαθα:

ΠΛΑΓΗΟ΢ ΛΟΓΟ΢

(ΜΔΣΑΣΡΔΠΔΣΑΗ ΢Δ)

ΔΤΘΤ΢ ΛΟΓΟ΢

Δηδηθή Πξόηαζε. π.ρ. Λέγεη ὡο ὑβξηζηήο εἰκη.

→ →

Κύξηα πξόηαζε θξίζεσο. ὘βξηζηὴο εἶ.

Δηδηθό Απαξέκθαην. π.ρ. Ἀζηπάγεο ἢθνπε ηὸλ παῖδα θαιὸλ θἀγαζὸλ εἶλαη.

→ →

Κύξηα πξόηαζε θξίζεσο. Ὁ παῖο θαιὸο θἀγαζφο ἐζηη.

Καηεγνξεκαηηθή κεηνρή. π.ρ. Ἔδεημαλ ἑηνῖκνη ὄληεο.

→ →

Κύξηα πξόηαζε θξίζεσο. ἗ηνῖκνη ἐζκέλ.

Σειηθό απαξέκθαην. π.ρ. Ὁ ζνθηζηὴο ἞λάγθαζελ ἟κᾶο ὁκνινγεῖλ.

→ →

Κύξηα πξόηαζε επηζπκίαο. Ὁκνινγεῖηε.

Πιάγηα εξσηεκαηηθή πξόηαζε. π.ρ. ἦξψηεζε ὅζηηο ἀθίθνηην.

→ →

Δπζεία εξσηεκαηηθή πξόηαζε. Σίο ἀθίθεην;

Παξαηεξήζεηο: Καηά ηελ κεηαηξνπή ηνπ πιάγηνπ ιφγνπ ζε επζχ: Παξαιείπνληαη: α. Σν ξήκα εμάξηεζεο (θαζψο θαη ην ππνθείκελφ ηνπ, αλ δίδεηαη).

76 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

β. Οη εηδηθνί ζύλδεζκνη «ὅηη», «ὡο»(φηαλ πξφθεηηαη γηα εηδηθή πξφηαζε). γ. Σν εξσηεκαηηθό «εἰ» (φηαλ εηζάγεη πιάγηα εξσηεκαηηθή πξφηαζε). Mεηαηξέπνληαη: 

ην πξόζσπν ηνπ ξήκαηνο: π.ρ. Λέγεη ὡο ὏βξηζηήο εἰμι. → ὘βξηζηὴο εἶ.

νη πξνζσπηθέο, επαλαιεπηηθέο, απηνπαζείο θαη θηεηηθέο αλησλπκίεο: π.ρ. Φεζὶ γὰξ ὁ θαηήγνξνο ν὎ δηθαίσο με ιακβάλεηλ ηὸ παξὰ ηῆο πόιεσο ἀξγύξηνλ → Οὐ δηθαίσο νὗηνο ιακβάλεη ηὸ παξὰ η῅ο πφιεσο ἀξγχξηνλ. Δἶπε δὲ ὅηη ε὎ζὺο ἀπνπέκςεη αὐηόν.

→ Δὐζὺο ἀπνπέκςσ ζε.

΢εύζεο δέ θεζηλ͵ ἂλ πξὸο ἐθεῖλνλ ἴεηε͵ εὖ πνηήζεηλ ὏κᾶο. → Ἂλ πξὸο ἐκὲ ἴεηε͵ εὖ πνηήζσ ὑκαο 

νη αλαθνξηθέο αλησλπκίεο θαη επηξξήκαηα ζε εξσηεκαηηθέο αλησλπκίεο

θαη

επηξξήκαηα:

π.ρ. Οὐθ ἔρσ ὅ, ηι ζνη ἀπνθξίλσκαη. → Σί ζνη ἀπνθξίλσκαη; Ἀπνξνῦζη δ᾽ ὅπσο πνηήζνπζηλ. → Πῶο πνηήζνκελ;

77 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

Ζ έγθιηζε ηνπ ξήκαηνο ή ν ξεκαηηθφο ηχπνο: Γηαηεξείηαη θαη ζηνλ επζύ ιόγν:

Παξαδείγκαηα:

Ζ νξηζηηθή

Λέγεη ὡο ὑβξηζηήο εἰκη. → ὘βξηζηὴο εἶ.

Ζ δπλεηηθή επθηηθή

Ἔιεγελ ὅηη θξεῖηηνλ ἂλ ἦλ αὐηῶ ἀπνζαλεῖλ. → Κξεῖηηνλ ἂλ ἦλ κνη ἀπνζαλεῖλ.

Ζ δπλεηηθή νξηζηηθή

἖βνπιεύνλην π῵ο ἂλ ηὴλ κάρελ πνηήζαηλην. → Π῵ο ἂλ ηὴλ κάρελ πνηήζαηκελ;

Ζ απνξεκαηηθή ππνηαθηηθή

ἦπφξεη ὅ, ηη εἴπῃ. → Σί εἴπσ;

78 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

Μεηαηξέπεηαη ζηνλ επζύ ιόγν:

ζε νξηζηηθή (πξφηαζε θξίζεσο)

Πιάγηνο ιόγνο: Ἔιεγνλ ὅηη βαζηιεὺο ζθίζη θίινο ἔζνηην. → Δπζύο ιόγνο: Βαζηιεὺο ὑκῖλ θίινο ἔζηαη.

ή ππνηαθηηθή (πξφηαζε επηζπκίαο)

Πιάγηνο ιόγνο: ἦξψησλ ηίλνο ἕλεθα πνιεκήζνηελ. → Δπζύο ιόγνο: Σίλνο ἕλεθα πνιεκήζσκελ;

ζε νξηζηηθή

Πιάγηνο ιόγνο: Αἰγηλ῅ηαη ἔιεγνλ νὐθ εἶλαη αὐηφλνκνη θαηὰ ηὰο ζπνλδάο. → Δπζύο ιόγνο: Οὐθ ἐζκὲλ αὐηφλνκνη θαηὰ ηὰο ζπνλδάο.

ζε πξνζηαθηηθή ή ππνηαθηηθή

Πιάγηνο ιόγνο: Οὗηνη ἐθέιεπζαλ παξαδνῦλαη πόιηλ θαὶ νἰθίαο ηνῖο Λαθεδαηκνλίνηο. → Δπζύο ιόγνο: Πόιηλ θαὶ νἰθίαο παξάδνηε ηνῖο Λαθεδαηκνλίνηο. → Δπζύο ιόγνο: Πόιηλ θαὶ νἰθίαο παξαδῶηε ηνῖο Λαθεδαηκνλίνηο.

ζε νξηζηηθή

Πιάγηνο ιόγνο: ἧκεῖο ἀδχλαηνη ὁξ῵κελ ὄληεο. → Δπζύο ιόγνο: ἧκεῖο ἀδχλαηνη ἐζκέλ.

ζε δπλεηηθή νξηζηηθή

Πιάγηνο ιόγνο: ἖γίγλσζθε Φίιηππνλ ἀδηθνῦληα ἂλ ηὴλ πφιηλ. → Δπζύο ιόγνο: Φίιηππνο ἠδίθεη ἂλ ηὴλ πφιηλ.

ή δπλεηηθή επθηηθή

Πιάγηνο ιόγνο: ἖πὶ ηὴλ ἗ιιάδα Ἕιιελ’ νὐδέλ’ ἂλ ἐιζεῖλ ἟γνῦκαη. → Δπζύο ιόγνο: ἖πὶ ηὴλ ἗ιιάδα Ἕιιελ νὐδεὶο ἂλ ἔιζνη.

Ζ επθηηθή ηνπ πιαγίνπ ιόγνπ →

Σν εηδηθό απαξέκθαην →

Σν ηειηθό απαξέκθαην →

Ζ θαηεγνξεκαηηθή κεηνρή →

Παξαδείγκαηα:

Σν δπλεηηθό απαξέκθαην (απαξέκθαην + ἂλ) θαη ε δπλεηηθή θαηεγνξεκαηηθή κεηνρή (κεηνρή + ἂλ) →

79 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

Οη δεπηεξεχνπζεο πξνηάζεηο (εθηφο απφ ηηο εηδηθέο θαη ηηο πιάγηεο εξσηεκαηηθέο) ηνπ πιαγίνπ ιφγνπ παξακέλνπλ δεπηεξεχνπζεο πξνηάζεηο ζηνλ επζχ ιφγν. Γηαηεξνύληαη θαη ζηνλ επζύ ιόγν:

Οη δεπηεξεχνπζεο πξνηάζεηο ηνπ πιαγίνπ ιφγνπ (εθηφο απφ ηηο εηδηθέο θαη ηηο πιάγηεο εξσηεκαηηθέο).

Μεηαηξέπεηαη ζηνλ επζύ ιόγν: Σν ππνζεηηθφ «εἰ» κεηαηξέπεηαη ζε «ἐάλ», φηαλ ν ππνζεηηθφο ιφγνο είλαη: α) πξνζδνθψκελν θαη β) αφξηζηε επαλάιεςε ζην παξφλκέιινλ.

Παξαδείγκαηα: Θεξακέλεο ἀληέθνπηε, ιέγσλ ὅηη νὐθ εἰθὸο εἴε ζαλαηνῦλ, εἴ ηηο ἐηηκᾶην ὑπὸ ηνῦ δήκνπ. → Οὐθ εἰθφο ἐζηη ζαλαηνῦλ, εἴ ηηο ηηκᾶηαη ὑπὸ ηνῦ δήκνπ.

Παξαδείγκαηα: Κῦξνο ἐδήισζελ ὅηη ἕηνηκνη εἰζὶ κάρεζζαη, εἴ ηηο ἐμέξρνηην. → Ἕηνηκνί ἐζκελ κάρεζζαη, ἐάλ ηηο ἐμέξρεηαη.

Να κεηαηξέςεηε ηηο αθφινπζεο πξνηάζεηο απφ ηνλ πιάγην ζηνλ επζχ ιφγν. 1. ΢σθξάηεο ἔιεγελ ὅηη, εἰ ἀλαγθαῖνλ εἴε ἀδηθεῖλ ἠ ἀδηθεῖζζαη, ἕινηη’ ἂλ ἀδηθεῖζζαη. 2. ἧγεῖηαη ηὸ λφκηκνλ εἶλαη δίθαηνλ. 3. ᾜζζνλην ὅηη ἟ πφιηο ἂλ θαηαιεθζείε. 4. Καὶ ηνχηνπο ὁξᾶηε πξνζχκσο ζῴδνληαο ηνὺο θίινπο. 5. Οἱ Μπηηιελαῖνη ἐβνχινλην ἀπνπέκςαζζαη ηὰο λαῦο η῵λ Ἀζελαίσλ. 6. Καὶ ηνὺο θπγάδαο ἐθέιεπζε ζὺλ αὐηῶ ζηξαηεχεζζαη. 7. Ὁ Ἀγεζίιανο ἔιεγελ ὅηη, εἰ βιαβεξὰ ηῆ Λαθεδαίκνλη πεπξαρὼο εἴε, δίθαηνο εἴε δεκηνῦζζαη. 8. Πξσηαγφξαο ἐξσηᾷ, εἰ νὐθ αἰζρχλνκαη ηἀγαζὰ δεηλὰ θαι῵λ. 9. Μάζε πξ῵ηνλ ηίλεο εἰζίλ. 10. Παξεθειεχνλην Κχξῳ, κὴ κάρεζζαη, ἀιι’ ὄπηζζελ ἑαπη῵λ ηάηηεζζαη. 11. Λέγνπζηλ ὡο, ἐπεηδάλ ηηο ἀγαζὸο ὢλ ηειεπηήζῃ, κεγάιελ ηηκὴλ ἔρεη. 80 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

1. Θεκηζηνθι῅ο εἶπελ ὅηη ἟ πφιηο ζθ῵λ ηεηείρηζηαη. 2. Πάληεο ἂλ ὁκνινγήζαηελ ὁκφλνηαλ κέγηζηνλ ἀγαζὸλ εἶλαη. 3. Κιέαξρνο ἐθέιεπζελ ηνὺο θήξπθαο πεξηκέλεηλ. 4. Ξελνθ῵λ ἐππλζάλεην ὅπσο θάιιηζηα πνξεπζείε. 5. Οἱ Μάθξσλεο ἞ξψησλ εἰ δνῖελ ἂλ ηνχησλ ηὰ πηζηά. 6. Πάληεο ἐςεθίζαλην βνεζεῖλ κεη’ Ἀγεζηιάνπ ηῆ Λαθεδαίκνλη. 7. Οὐδελί θαζηλ Λαθεδαηκφληνη πνιέκηνη ἣθεηλ. 1. Ἔιεγελ ὅηη ἕηνηκνο εἴε ἟γεῖζζαη αὐηνῖο, ἔλζα πνιιὰ θαὶ ἀγαζὰ ιήςνηλην. 2. Σνὺο θπγάδαο ἐθέιεπζε ζὺλ αὐηῶ ζηξαηεχεζζαη ὑπνζρφκελνο αὐηνῖο, εἰ θαι῵ο θαηαπξάμεηελ, ἐθ’ ἃ ἐζηξαηεχεην, κὴ πξφηεξνλ παχζεζζαη, πξὶλ αὐηνὺο θαηαγάγνη. 3. Καὶ παξήγγεηιαλ, ἐπεηδὴ δεηπλήζεηαλ, πάληαο ἀλαπαχεζζαη θαὶ ἕπεζζαη, ἟λίθα ηηο παξαγγέιινη. 4. Ἀιθηβηάδεο νὐθ ἐλ θαιῶ ἔθε ηνὺο Ἀζελαίνπο ὁξκεῖλ, ἀιιὰ κεζνξκίζαη παξῄλεη εἰο ΢εζηφλ, νὗ ὄληεο λαπκαρήζεηε, ἔθε. 5. Ἀπνξίᾳ νὖλ ζρφκελνο ὁ Πξνκεζεχο, ἣληηλα ζσηεξίαλ ηῶ ἀλζξψπῳ εὕξνη, θιέπηεη ἧθαίζηνπ θαὶ Ἀζελᾶο ηὴλ ἔληερλνλ ζνθίαλ ζὺλ ππξί. 6. ἖δένλην νἱ Μαληηλεῖο η῵λ Ἀζελαίσλ ἱππέσλ βνεζ῅ζαη, εἴ ηη δχλαηλην. 7. ΢εχζεο ἔιεγελ ὅηη, εἰ κὴ θαηαβήζνληαη νἰθήζνληεο, θαηαθαχζεη ηὰο θψκαο. 8. Σηζζαθέξλεο ὤκνζελ Ἀγεζηιάῳ, εἰ ζπείζαηην, ἕσο ἔιζνηελ, νὓο πέκςεηελ πξὸο βαζηιέα ἀγγέινπο, δηαπξάμεζζαη αὐηῶ ἀθεζ῅λαη αὐηνλφκνπο ηὰο πφιεηο

81 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

ΑΡΥΗΚΟΗ ΥΡΟΝΟΗ ΡΖΜΑΣΩΝ ΔΝΔ΢ΣΩΣΑ΢

ΠΑΡΑΣΑΣΗΚ.

ΜΔΛΛΟΝΣΑ΢

ΑΟΡΗ΢ΣΟ΢

ΠΑΡΑΚ.

ΤΠΔΡ΢ΤΝΣΔΛΗΚΟ΢

ἀγγέιισ ἀγγέιινκαη

ἢγγειινλ ἞γγειιφκελ

ἢγγεηια ἞γγεηιάκελ ἞γγέιζελ(παζ.)

ἢγγειθα ἢγγεικαη

἞γγέιθεηλ ἞γγέικελ

ἄγσ

ἤγνλ

ἀγγει῵ ἀγγεινῦκαη ἀγγειζήζνκαη(π αζ.) ἄμσ

ἢγαγνλ (β΄)

ἄγνκαη

἞γφκελ

἞γαγφκελ(β΄) ἢρζελ(παζ.)

ἢρεηλ ἀγεφρεηλ ἢγκελ

αἱξῶ αἱξνῦκαη ἁιίζθνκαη αἴξσ αἴξνκαη

ᾕξνπλ ᾑξνχκελ ἟ιηζθφκελ ᾖξνλ ᾐξφκελ

ῃξήθεηλ ῃξήκελ ἑαιψθεηλ ᾔξθεηλ ᾔξκελ

ᾐζζαλφκελ ἟κάξηαλνλ ἀλέῳγνλ ἀλεῳγφκελ

εἷινλ(β΄) εἷιφκελ(β΄) ἑάισλ(β΄) ᾖξα ᾐξάκελ ᾔξζελ(παζ.) ᾐζζφκελ(β΄) ἣκαξηνλ(β΄) ἀλέῳμα ἀλεῴρζελ(παζ.)

ᾕξεθα ᾕξεκαη ἑάισθα ᾖξθα ᾖξκαη

αἰζζάλνκαη ἁκαξηάλσ ἀλνίγσ ἀλνίγνκαη

ᾒζζεκαη ἟κάξηεθα ἀλέῳρα ἀλέῳγκαη

ᾐζζήκελ ἟καξηήθεηλ ἀλεῴρεηλ ἀλεῴγκελ

ἀθνύσ ἀθνχνκαη

ἢθνπνλ ἞θνπφκελ

ἀθεθφεηλ ἞θνχζκελ

ἀπνζαλνῦκαη ἀπνι῵

ἀπέζαλνλ(β΄) ἀπψιεζα

ἀπφιιπκαη ἀθηθλνῦκαη βαίλσ βάιισ βάιινκαη

ἀπσιιχκελ ἀθηθλνχκελ ἔβαηλνλ ἔβαιινλ ἐβαιιφκελ

ἀπσιφκελ(β΄) ἀθηθφκελ(β΄) ἔβελ(β΄) ἔβαινλ(β΄) ἐβαιφκελ(β΄) ἐβιήζελ(παζ.)

γίγλνκαη

ἐγηγλφκελ

ἐγελφκελ(β΄) ἐγελήζελ(παζ.)

γεγέλεκαη γέγνλα

ἐγεγελήκελ ἐγεγφλεηλ

γηγλώζθσ γηγλψζθνκαη

ἐγίγλσζθνλ ἐγηγλσζθφκελ

ἔγλσλ(β΄) ἐγλψζζελ(παζ.)

ἔγλσθα ἔγλσζκαη

ἐγλψθεηλ ἐγλψζκελ

δείθλπκη δείθλπκαη

ἐδείθλπλ ἐδεηθλχκελ

ἔδεημα ἐδεημάκελ ἐδείρζελ(παζ.)

δέδεηρα δέδεηγκαη

ἐδεδείρεηλ ἐδεδείγκελ

δέσ δένκαη δέσ-δῶ δνῦκαη

ἔδενλ ἐδεφκελ ἔδνπλ ἐδνχκελ

ἀπνινῦκαη ἀθίμνκαη βήζνκαη βαι῵ βαινῦκαη βιεζήζνκαη(παζ. ) γελήζνκαη γελεζήζνκαη(πα ζ.) γλψζνκαη γλσζζήζνκαη(πα ζ.) δείμσ δείμνκαη δεηρζήζνκαη(παζ .) δεήζσ δεήζνκαη δήζσ δήζνκαη δεζήζνκαη(παζ.)

ἀπνδέδξα θα ηέζλεθα ἀπνιψιεθ α ἀπφισια ἀθῖγκαη βέβεθα βέβιεθα βέβιεκαη

ἀπεδεδξάθεηλ

ἀπνζλήζθσ ἀπόιιπκη

ἀπεδίδξαζθν λ ἀπέζλεζθνλ ἀπψιιπλ

ἢθνπζα ἞θνπζάκελ ἞θνχζζελ(παζ.) ἀπέδξαλ(β΄)

ἀθήθνα ἢθνπζκαη

ἀπνδηδξάζθσ

ἄμνκαη ἀρζήζνκαη (παζ.) αἱξήζσ αἱξήζνκαη ἁιψζνκαη ἀξ῵ ἀξνῦκαη ἀξζήζνκαη(παζ.) αἰζζήζνκαη ἁκαξηήζνκαη ἀλνίμσ ἀλνηρζήζνκαη(πα ζ.) ἀθνχζνκαη ἀθνπζζήζνκαη(π αζ.) ἀπνδξάζνκαη

ἤρα ἀγήνρα ἤγκαη

ἐδέεζα ἐδεήζελ(παζ.) ἔδεζα ἐδεζάκελ ἐδέζελ(παζ.)

δεδέεθα δεδέεκαη δέδεθα δέδεκαη

ἐδεδεήθεηλ ἐδεδεήκελ ἐδεδέθεηλ ἐδεδέκελ

82 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ

ἐηεζλήθεηλ ἀπσισιέθεηλ ἀπσιψιεηλ ἀθίγκελ ἐβεβήθεηλ ἐβεβιήθεηλ ἐβεβιήκελ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ δίδσκη δίδνκαη

ἐδίδνπλ ἐδηδφκελ

δνθῶ

ἐδφθνπλ

δνθεῖ(απξ.) δύλακαη ἐάσ-ῶ ἐγείξσ ἐγείξνκαη

ἐδφθεη ἐδπλάκελ εἴσλ ἢγεηξνλ ἞γεηξφκελ

εἴξγλπκη εἴξγλπκαη εἴξγσ εἴξγνκαη ἐιαύλσ ἐιαχλνκαη

εἴξγλπλ εἰξγλχκελ εἶξγνλ εἰξγφκελ ἢιαπλνλ ἞ιαπλφκελ

ἐπηιαλζάλνκαη

ἐπίζηακαη ἕπνκαη

ἐπειαλζαλφκ ελ ἞πηζηάκελ εἱπφκελ

ἐξγάδνκαη

εἰξγαδφκελ

ἔξρνκαη ἐξσηῶ

ᾖα, ᾒεηλ ἞ξψησλ

ἐζζίσ εὐξίζθσ εὐξίζθνκαη

ἢζζηνλ εὔξηζθνλ εὐξηζθφκελ

εὔρνκαη ἔρσ

εὐρφκελ εἶρνλ

ἔρνκαη

εἰρφκελ

δεκηόσ-ῶ δεκηνῦκαη

ἐδεκίνπλ ἐδεκηνχκελ

δεηέσ-ῶ δεηνῦκαη

ἐδήηνπλ ἐδεηνχκελ

δῶ

ἔδσλ

ἡγνῦκαη

δψζσ δψζνκαη δνζήζνκαη δφμσ δνθήζσ δφμεη δπλήζνκαη ἐάζσ ἐγεξ῵ ἐγεξνῦκαη ἐγεξζήζνκαη(πα ζ.) εἴξμσ εἴξμσ εἴξμνκαη ἐι῵ ἐιάζνκαη ἐιαζήζνκαη(παζ. ) ἐπηιήζνκαη

ἔδσθα(β΄) ἐδφκελ(β΄) ἐδφζελ(παζ.) ἔδνμα ἐδφθεζα ἔδνμε ἐδπλήζελ(παζ.) εἴαζα ἢγεηξα ἞γξφκελ(β΄) ἞γέξζελ(παζ.)

δέδσθα δέδνκαη

ἐδεδψθεηλ ἐδεδφκελ

δεδφθεθα

ἐδεδνθήθεηλ

δέδνθηαη δεδχλεκαη εἴαθα ἐγήγεξκαη

ἐδέδνθην ἐδεδπλήκελ εἰάθεηλ ἐγεγέξκελ

εἶξμα εἴξρζελ(παζ.) εἶξμα εἴξρζελ(παζ.) ἢιαζα ἞ιαζάκελ ἞ιάζελ(παζ.)

εἶξγκαη εἶξγκαη ἐιήιαθα ἐιήιακαη

εἴξγκελ εἴξγκελ ἐιειάθεηλ ἐιειάκελ

ἐπειαζφκελ(β΄)

ἐπειειήζκελ

ἐπηζηήζνκαη ἕςνκαη

἞πηζηήζελ(παζ.) ἑζπφκελ(β΄) εἰξγαζάκελ εἰξγάζζελ(παζ.) ἤιζνλ ἞ξψηεζα ἞ξφκελ(β΄) ἔθαγνλ(β΄) εὖξνλ(β΄) εὐξφκελ(β΄) εὐξέζελ(παζ.)

ἐιήιπζα ἞ξψηεθα

ἐιειχζεηλ ἞ξσηήθεηλ

ἐδήδνθα εὔξεθα εὔξεκαη

ἐδεδφθεηλ εὐξήθεηλ εὐξήκελ

εὔμάκελ ἔζρνλ(β΄)

εὖγκαη ἔζρεθα

εὔγκελ ἐζρήθεηλ

ἐζρφκελ(β΄)

ἔζρεκαη

ἐζρήκελ

ἐδεκίσζα ἐδεκηψζελ(παζ.)

ἐδεκίσθα ἐδεκίσκαη

ἐδεκηψθεηλ ἐδεκηψκελ

ἐδήηεζα ἐδεηήζελ(παζ.)

ἐδήηεθα ἐδήηεκαη

ἐδεηήθεηλ ἐδεηήκελ

ἐβίσλ(β΄)

βεβίσθα

ἐβεβηψθεηλ

἟γνχκελ

ἐξγάζνκαη ἐξγαζζήζνκαη(π αζ.) εἶκη ἐξήζνκαη ἐξσηήζσ ἔδνκαη εὐξήζσ εὐξήζνκαη εὐξεζήζνκαη(πα ζ.) εὔμνκαη ἕμσ ζρήζσ ἕμνκαη ζρήζνκαη δεκηψζσ δεκηψζνκαη δεκησζήζνκαη(π αζ.) δεηήζσ δεηεζήζνκαη(πα ζ.) δήζσ βηψζνκαη ἟γήζνκαη

ἐπηιέιεζκ αη ἞θνινχζε θα εἴξγαζκαη

ἣγεκαη

἟γήκελ

ζέσ

ἔζενλ

ζεχζνκαη

἟γεζάκελ ἟γήζελ(παζ.) ἔδξακνλ(β΄)

ἐδεδξακήθεηλ

ἵεκη

ἵελ

ἣζσ

ἥθα(β΄)

δεδξάκεθ α εἷθα

83 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ

἞θνινπζήθεηλ εἴξγάζκελ

εἵθεηλ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ ἵεκαη

ἱέκελ

ἵζηεκη

ἵζηελ

ἵζηακαη

ἱζηάκελ

θαιῶ θαινῦκαη

ἐθάινπλ ἐθαινχκελ

θάκλσ θιέπησ

ἔθακλνλ ἔθιεπηνλ

θιέπηνκαη

ἐθιεπηφκελ

θνκίδσ θνκίδνκαη

ἐθφκηδνλ ἐθνκηδφκελ

θξίλσ θξίλνκαη

ἔθξηλνλ ἐθξηλφκελ

θηῶκαη

ἐθηψκελ

θηείλσ

ἀπέθηεηλνλ

ιαγράλσ ιακβάλσ ιακβάλνκαη

ἐιάγραλνλ ἐιάκβαλνλ ἐιακβαλφκελ

ιαλζάλσ ιέγσ

ἐιάλζαλνλ ἔιεγνλ

ιέγνκαη

ἐιεγφκελ

ιείπσ ιείπνκαη

ἔιεηπνλ ἐιεηπφκελ

καλζάλσ κείγλπκη κείγλπκαη

ἐκάλζαλνλ ἐκείγλπλ ἐκεηγλχκελ

κέιεη(απξ.) κέλσ λέκσ λέκνκαη

ἔκειε ἔκελνλ ἔλεκνλ ἐλεκφκελ

ἣζνκαη ἑζήζνκαη(παζ.) ζηήζσ

εἵκελ(β΄) εἵζελ(παζ.) ἔζηεζα

ζηήζνκαη ζηαζήζνκαη(παζ. ) θαι῵ θαινῦκαη θιεζήζνκαη(παζ. ) θακνῦκαη θιέςσ θιέςνκαη θιεθζήζνκαη(πα ζ.α΄) θιαπήζνκαη(παζ .β΄) θνκη῵ θνκηνῦκαη θνκηζζήζνκαη(πα ζ.) θξηλ῵ θξηλνῦκαη θξηζήζνκαη(παζ.) θηήζνκαη θηεζήζνκαη(παζ. ) ἀπνθηελ῵

ἐζηεζάκελ ἔζηελ(β΄) ἐζηάζελ(παζ.) ἐθάιεζα ἐθαιεζάκελ ἐθιήζελ(παζ.)

ιήμνκαη ιήςνκαη ιεθζήζνκαη(παζ .) ιήζσ ιέμσ ἐξ῵ ῥεζήζνκαη(παζ.) ιερζήζνκαη(παζ. ) ιείςσ ιείςνκαη ιεηθζήζνκαη(παζ .) καζήζνκαη κείμσ κείμνκαη κεηρζήζνκαη(παζ .α΄) κηγήζνκαη(παζ.β΄ ) κειήζεη κελ῵ λεκ῵ λεκνῦκαη

84 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ

εἷκαη

εἵκελ

ζηήζαο ἔρσ ἔζηεθα

ζηήζαο εἶρνλ

θέθιεθα θέθιεκαη

ἐθεθιήθεηλ ἐθεθιήκελ

ἔθακνλ(β΄) ἔθιεςα

θέθκεθα θέθινθα

ἐθεθκήθεηλ ἐθεθιφθεηλ

ἐθιέθζελ(παζ.α΄) ἐθιάπελ(παζ.β΄)

θέθιεκκαη

ἐθεθιέκκελ

ἐθφκηζα ἐθνκηζάκελ ἐθνκίζζελ(παζ.)

θεθφκηθα ἐθεθνκίθεηλ θεθφκηζκαη ἐθεθνκίζκελ

ἔθξηλα ἐθξηλάκελ ἐθξίζελ(παζ.) ἐθηεζάκελ ἐθηήζελ(παζ.)

θέθξηθα θέθξηκαη

ἐθεθξίθεηλ ἐθεθξίκελ

θέθηεκαη

ἐθεθηήκελ

ἀπέθηαλνλ(β΄) ἀπέθηεηλα ἔιαρνλ(β΄) ἔιαβνλ(β΄) ἐιαβφκελ(β΄) ἐιήθζελ(παζ.) ἔιαζνλ(β΄) εἶπνλ(β΄)

ἀπέθηνλα

ἀπεθηφλεηλ

εἴιερα εἴιεθα εἴιεκκαη

εἰιήρεηλ εἰιήθεηλ εἰιήκκελ

ιέιεζα εἴξεθα

ἐιειήζεηλ εἰξήθεηλ

ἐξξήζελ(παζ.) ἐιέρζελ(παζ.)

εἴξεκαη ιέιεγκαη

εἰξήκελ ἐιειέγκελ

ἔιηπνλ(β΄) ἐιηπφκελ(β΄) ἐιείθζελ(παζ.)

ιέινηπα ιέιεηκκαη

ἐιεινίπεηλ ἐιειείκκελ

ἔκαζνλ(β΄) ἔκεημα ἐκεημάκελ ἐκείρζελ(παζ.α΄) ἐκίγελ(παζ.β΄)

κεκάζεθα κέκεηγκαη

ἐκεκαζήθεηλ ἐκεκείγκελ

ἐκέιεζε ἔκεηλα ἔλεηκα ἐλεηκάκελ

κεκέιεθε κεκέλεθα λελέκεθα λελέκεκαη

ἐκεκειήθεη ἐκεκελήθεηλ ἐλελεκήθεηλ ἐλελεκήκεηλ

ἐζηήθεηλ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ νἶδα

ᾒδεηλ/ᾒδε

νἴνκαη/νἶκαη ὄκλπκη ὄκλπκαη

ᾠφκελ/ᾢκελ ὤκλπλ ὠκλχκελ

ὀλίλεκη ὀλίλακαη ὁξῶ

ὠθέινπλ ὠληλάκελ ἑψξσλ

λεκεζήζνκαη(πα ζ.) εἰδήζσ εἴζνκαη νἰήζνκαη ὀκνῦκαη ὀκνζζήζνκαη(πα ζ.) ὀλήζσ ὀλήζνκαη ὄςνκαη

ὁξ῵καη

ἑσξψκελ

ὀθζήζνκαη(παζ.)

ὀθιηζθάλσ πάζρσ πείζσ πείζνκαη

ὠθιίζθαλνλ ἔπαζρνλ ἔπεηζνλ ἐπεηζφκελ

πέκπσ πέκπνκαη

ἔπεκπνλ ἐπεκπφκελ

πίκπιεκη πίκπιακαη

ἐπίκπιελ ἐπηκπιάκελ

ὀθιήζσ πείζνκαη πείζσ πείζνκαη πεηζζήζνκαη(πα ζ.) πέκςσ πέκςνκαη πεκθζήζνκαη(πα ζ.) πιήζσ πιεζζήζνκαη(πα ζ.)

(ἐκ)πίκπξεκη

ἐλεπίκπξελ

ἐκπξήζσ

ἐκπίκπξακαη

πίπησ πιέσ

ἐλεπηκπξάκε λ ἔπηλνλ ἐπηπξαζθφκε λ ἔπηπηνλ ἔπιενλ

πξάηησ πξάηηνκαη

ἔπξαηηνλ ἐπξαηηφκελ

ππλζάλνκαη

ἐππλζαλφκελ

ῥέσ ῥίπησ ῥίπηνκαη

ἔξξενλ ἔξξηπηνλ ἐξξηπηφκελ

ζθνπῶ ζθνπνῦκαη ζπέλδσ ζπέλδνκαη ζηέιισ ζηέιινκαη

ἐζθφπνπλ ἐζθνπνχκελ ἔζπελδνλ ἐζπελδφκελ ἔζηειινλ ἐζηειιφκελ

ἐκπξεζζήζνκαη( παζ.) πίνκαη/πηνῦκαη πξαζήζνκαη(παζ .) πεζνῦκαη πιεχζνκαη/πιεπ ζνῦκαη πξάμσ πξάμνκαη πξαρζήζνκαη(πα ζ.) πεχζνκαη πεπζνῦκαη ῥπήζνκαη ῥίςσ ῥηθζήζνκαη(παζ. ) ζθνπήζσ ζθέςνκαη ζπείζσ ζπείζνκαη ζηει῵ ζηαιήζνκαη(παζ.

πίλσ πηπξάζθσ πηπξάζθνκαη

85 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ

ἐλεκήζελ(παζ.)

εἰδφκελ(β΄) ὤθζελ(παζ.) ὦθινλ(β΄) ἔπαζνλ(β΄) ἔπηζνλ(β΄) ἐπηζφκελ(β΄) ἐπείζζελ(παζ.)

ἔγλσλ(β΄)

ἔγλσθα

ἐγλψθεηλ

ᾠήζελ(παζ.) ὤκνζα ὠκνζάκελ ὠκφζζελ(παζ.) ὤλεζα ὠλήζελ(παζ.) εἶδνλ(β΄)

λελφκηθα ὀκψκνθα ὀκψκνηαη

ἐλελνκίθεηλ ὠκσκφθεηλ -

ὠθέιεθα ἑψξαθα ὄπσπα ἑψξακαη ὦκκαη ὤθιεθα πέπνλζα πέπεηθα πέπεηζκαη πέπνηζα

ὠθειήθεηλ ἑσξάθεηλ ὠπψπεηλ ἑσξάκελ ὤκκελ ὠθιήθεηλ ἐπεπφλζεηλ ἐπεπείθεηλ ἐπεπείζκελ ἐπεπνίζεηλ

ἔπεκςα ἐπεκςάκελ ἐπέκθζελ(παζ.)

πέπνκθα πέπεκκαη

ἐπεπφκθεηλ ἐπεπέκκελ

ἔπιεζα ἐπιεζάκελ ἐπιήζζελ(παζ.α΄) ἐπιήκελ(παζ.β΄) ἐλέπξεζα

πέπιεθα πέπιεζκα η

ἐπεπιήθεηλ ἐπεπιήζκελ

ἔπηνλ(β΄) ἐπξάζελ(παζ.)

ἐκπέπξεθ α ἐκπέπξεζ καη πέπσθα πέπξαθα πέπξακαη

ἔπεζνλ(β΄) ἔπιεπζα

πέπησθα πέπιεπθα

ἐπεπηψθεηλ ἐπεπιεχθεηλ

ἔπξαμα ἐπξαμάκελ ἐπξάρζελ(παζ.)

πέπξαρα πέπξαγκα η

ἐπεπξάρεηλ ἐπεπξάγκελ

ἐππζφκελ(β΄)

πέππζκαη

ἐπεπχζκελ

ἐξξχελ(β΄) ἔξξηςα ἐξξίθζελ(παζ.)

ἐξξχεθα ἔξξηθα ἔξξηκαη

ἐξξπήθεηλ ἐξξίθεηλ ἐξξίκελ

ἐζθφπεζα ἐζθεςάκελ ἔζπεηζα ἐζπεηζάκελ ἔζηεηια ἐζηεηιάκελ

ἔζθεκκαη ἔζπεηζκαη ἔζηαιθα ἔζηαικαη

ἐζθέκκελ ἐζπείζκελ ἐζηάιθεηλ ἐζηάικελ

ἐλεπξήζζελ(παζ.)

ἐλεπεπξήζκελ ἐπεπψθεηλ ἐπεπξάθεηλ ἐπεπξάκελ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ β΄) ζηξέθσ ζηξέθνκαη

έζηξεθνλ εζηξεθφκελ

ζθάιισ ζθάιινκαη

ἔζθαιινλ ἐζθαιιφκελ

ηάηησ ηάηηνκαη

ἔηαηηνλ ἐηαηηφκελ

ηείλσ ηείλνκαη

ἔηεηλνλ ἐηεηλφκελ

ηέκλσ ηέκλνκαη

ἔηεκλνλ ἐηεκλφκελ

ηίζεκη ηίζεκαη

ἐηίζελ ἐηηζέκελ

ηξέπσ

ἔηξεπνλ

ηξέπνκαη

ἐηξεπφκελ

ηξέθσ ηξέθνκαη

ἔηξεθνλ ἐηξεθφκελ

ηξέρσ

ἔηξερνλ

ηπγράλσ θαίλσ θαίλνκαη

ἐηχγραλνλ ἔθαηλνλ ἐθαηλφκελ

ηεχμνκαη θαλ῵ θαλνῦκαη θαλήζνκαη

θέξσ θέξνκαη

ἔθεξνλ ἐθεξφκελ

θεύγσ

ἔθεπγνλ

θεκί

ἔθελ

νἴζσ νἴζνκαη νἰζζήζνκαη(παζ. ) ἐλερζήζνκαη(παζ .) θέπμνκαη θεπμνῦκαη θήζσ

θζείξσ θζείξνκαη

ἔθζεηξνλ ἐθζεηξφκελ

ζηξέςσ ζηξέςνκαη ζηξαθήζνκαη(πα ζ.β΄) ζθαι῵ ζθαινῦκαη ζθαιήζνκαη(παζ .β΄) ηάμσ ηάμνκαη ηαρζήζνκαη(παζ. ) ηελ῵ ηελνῦκαη ηαζήζνκαη(παζ.) ηεκ῵ ηεκνῦκαη ηκεζήζνκαη(παζ. ) ζήζσ ζήζνκαη ηεζήζνκαη(παζ.) ηξέςσ ηξέςνκαη ηξεθζήζνκαη(πα ζ.α΄) ηξαπήζνκαη(παζ .β΄) ζξέςσ ζξέςνκαη ηξαθήζνκαη(παζ. β) δξακνῦκαη

θζεξ῵ θζαξνῦκαη θζαξήζνκαη(παζ .β΄)

86 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ

ἐζηάιζελ(παζ.α΄) ἐζηάιελ(παζ.β΄) έζηξεςα εζηξεςάκελ εζηξέθζελ(παζ.α΄) εζηξάθελ(παζ.β΄) ἔζθεια ἐζθάιελ(παζ.β΄)

έζηξνθα έζηακκαη

εζηξφθεηλ εζηξάκκελ

ἔζθαιθα ἔζθαικαη

ἐζθάιθεηλ ἐζθάικελ

ἔηαμα ἐηαμάκελ ἐηάρζελ(παζ.)

ηέηαρα ηέηαγκαη

ἐηεηάρεηλ ἐηεηάγκελ

ἔηεηλα ἐηεηλάκελ ἐηάζελ(παζ.) ἔηεκνλ(β΄) ἐηεκφκελ ἐηκήζελ(παζ.)

ηέηαθα ηέηακαη

ἐηεηάθεηλ ἐηεηάκελ

ηέηκεθα ηέηκεκαη

ἐηεηκήθεηλ ἐηεηκήκελ

ἔζεθα(β΄) ἐζέκελ(β΄) ἐηέζελ(παζ.) ἔηξεςα ἔηξαπνλ(β) ἐηξεςάκελ ἐηξαπφκελ(β΄) ἐηξέθζελ(παζ.α΄) ἐηξάθελ(παζ.β΄)

ηέζεθα ηέζεκαη

ἐηεζήθεηλ ἐηεζήκελ

ηέηξνθα

ἐηεηξφθεηλ

ηέηξακκαη

ἐηεηξάκκελ

ἔζξεςα ἐζξεςάκελ ἐηξέθζελ(παζ.α΄) ἐηξάθελ(παζ.β΄) ἔδξακνλ(β΄)

ηέηξνθα ηέζξακκαη

ἐηεηξφθεηλ ἐηεζξάκκελ

δεδξάκεθ α ηεηχρεθα πέθαγθα πέθαζκαη

ἐδεδξακήθεηλ

ἐλήλνρα ἐλήλεγκαη

ἐλελφρεηλ ἐλελέγκελ

ἔθπγνλ(β΄)

πέθεπγα

ἐπεθεχγεηλ

ἔθεζα ἔθελ ἔθζεηξα ἐθζάξελ(παζ.β΄)

εἴξεθα

εἰξήθεηλ

ἔθζαξθα ἔθζαξκαη

ἐθζάξθεηλ ἐθζάξκελ

ἔηπρνλ(β΄) ἔθελα ἐθελάκελ ἐθάλζελ(παζ.α΄) ἐθάλελ(παζ.β΄) ἢλεγθνλ(β΄) ἞λεγθφκελ(β΄) ἞λέρζελ(παζ.)

ἐηεηπρήθεηλ ἐπεθάγθεηλ ἐπεθάζκελ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ θύσ θχνκαη ρξῶκαη

ἔθπνλ ἐθπφκελ ἐρξψκελ

θχζσ θχζνκαη ρξήζνκαη

ὠζῶ ὠζνῦκαη

ἐψζνπλ ἐσζνχκελ

ὠλνῦκαη

ἐσλνχκελ

ὠθειῶ ὠθεινῦκαη

ὠθέινπλ ὠθεινχκελ

ὤζσ ὤζνκαη ὠζζήζνκαη(παζ. ) ὠλήζνκαη ὠλεζήζνκαη(παζ .) ὠθειήζσ ὠθειήζνκαη ὠθειεζήζνκαη(π αζ.)

87 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ

ἔθπζα ἔθπλ ἐρξεζάκελ ἐρξήζζελ(παζ.) ἔσζα ἐσζάκελ ἐψζζελ(παζ.)

πέθπθα θέρξεκαη

ἐπεθχθεηλ ἐθερξήκελ

ἔσθα ἔσζκαη

ἐψθεηλ ἐψζκελ

ἐπξηάκελ(β΄) ἐσλήζελ(παζ.)

ἐψλεκαη

ἐσλήκελ

ὠθέιεζα ὠθειήζελ(παζ.)

ὠθέιεθα ὠθέιεκαη

ὠθειήθεηλ ὠθειήκελ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

Περιεχόμενα Κείκελν 1ν .................................................................................................................................................. 1 Κείκελν 2ν .................................................................................................................................................. 2 Κείκελν 3ν .................................................................................................................................................. 3 Κείκελν 4ν .................................................................................................................................................. 4 Κείκελν 5ν .................................................................................................................................................. 5 Κείκελν 6ν .................................................................................................................................................. 6 Κείκελν 7ν .................................................................................................................................................. 7 Κείκελν 8ν .................................................................................................................................................. 8 Κείκελν 9ν .................................................................................................................................................. 9 Κείκελν 10ν .............................................................................................................................................. 10 Κείκελν 11ν .............................................................................................................................................. 11 Κείκελν 12ν .............................................................................................................................................. 12 Κείκελν 13ν .............................................................................................................................................. 13 Κείκελν 14ν .............................................................................................................................................. 14 Κείκελν 15ν .............................................................................................................................................. 15 Κείκελν 16ν .............................................................................................................................................. 16 Κείκελν 17ν .............................................................................................................................................. 17 Κείκελν 18ν .............................................................................................................................................. 18 Κείκελν 19ν .............................................................................................................................................. 19 Κείκελν 20ν .............................................................................................................................................. 20 ΚΔΦΑΛΑΗΟ 1Ο ........................................................................................................................................ 21 1. ΒΑ΢ΗΚΖ ΓΟΜΖ ΣΖ΢ ΠΡΟΣΑ΢Ζ΢ ............................................................................................... 21 2. ΣΟ ΤΠΟΚΔΗΜΔΝΟ ΔΝΟ΢ ΡΖΜΑΣΟ΢ ...................................................................................... 21 3. ΣΟ ΢ΤΝΓΔΣΗΚΟ ΡΖΜΑ ................................................................................................................ 23 4. ΚΑΣΖΓΟΡΟΤΜΔΝΟ ...................................................................................................................... 23 Α. Καηεγνξνχκελν :........................................................................................................................ 23 Β. Γεληθή θαηεγνξεκαηηθή: ............................................................................................................ 24 Γ. Δπηξξεκαηηθφ θαηεγνξνχκελν: ................................................................................................ 25 Γ. Πξνιεπηηθφ θαηεγνξνχκελν: ................................................................................................... 26 5. ΣΟ ΑΝΣΗΚΔΗΜΔΝΟ ........................................................................................................................ 26 ΚΔΦΑΛΑΗΟ 2Ο ........................................................................................................................................ 31 1. ΟΝΟΜΑΣΗΚΟΗ ΟΜΟΗΟΠΣΩΣΟΗ ΠΡΟ΢ΓΗΟΡΗ΢ΜΟΗ .................................................................. 31 Α. ΠΑΡΑΘΔ΢Ζ ................................................................................................................................ 31 Β. ΔΠΔΞΖΓΖ΢Ζ.................................................................................................................................. 32 Γ. ΔΠΗΘΔΣΗΚΟ΢ ΠΡΟ΢ΓΗΟΡΗ΢ΜΟ΢ ............................................................................................ 33 88 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ Γ. ΚΑΣΖΓΟΡΖΜΑΣΗΚΟ΢ ΠΡΟ΢ΓΗΟΡΗ΢ΜΟ΢ ............................................................................ 33 2. ΔΣΔΡΟΠΣΩΣΟΗ ΟΝΟΜΑΣΗΚΟΗ ΚΑΗ ΔΠΗΡΡΖΜΑΣΗΚΟΗ ΠΡΟ΢ΓΗΟΡΗ΢ΜΟΗ .......................... 34 ΚΔΦΑΛΑΗΟ 3Ο ........................................................................................................................................ 41 1. ΟΗ ΚΤΡΗΔ΢ ΠΡΟΣΑ΢ΔΗ΢ ............................................................................................................... 41 2. ΓΔΤΣΔΡΔΤΟΤ΢Δ΢ ΟΝΟΜΑΣΗΚΔ΢ ΠΡΟΣΑ΢ΔΗ΢ .................................................................... 42 Α. ΔΗΓΗΚΔ΢ ...................................................................................................................................... 42 Β. ΠΛΑΓΗΔ΢ ΔΡΩΣΖΜΑΣΗΚΔ΢ ..................................................................................................... 43 Γ. ΔΝΓΟΗΑ΢ΣΗΚΔ΢ ΠΡΟΣΑ΢ΔΗ΢ .................................................................................................. 44 3. ΓΔΤΣΔΡΔΤΟΤ΢Δ΢ ΔΠΗΡΡΖΜΑΣΗΚΔ΢ ΠΡΟΣΑ΢ΔΗ΢ ............................................................... 44 Α. ΑΗΣΗΟΛΟΓΗΚΔ΢ ΠΡΟΣΑ΢ΔΗ΢ ................................................................................................... 44 Β. ΣΔΛΗΚΔ΢ ΠΡΟΣΑ΢ΔΗ΢ ............................................................................................................. 45 Γ. ΢ΤΜΠΔΡΑ΢ΜΑΣΗΚΔ΢ ΠΡΟΣΑ΢ΔΗ΢ ....................................................................................... 45 Γ. ΤΠΟΘΔΣΗΚΟΗ ΛΟΓΟΗ................................................................................................................ 46 Δ. ΥΡΟΝΗΚΔ΢ ΠΡΟΣΑ΢ΔΗ΢ .......................................................................................................... 47 ΢η. ΔΝΑΝΣΗΩΜΑΣΗΚΔ΢/ ΠΑΡΑΥΩΡΖΣΗΚΔ΢ ΠΡΟΣΑ΢ΔΗ΢ ...................................................... 49 Ε. ΓΔΤΣΔΡΔΤΟΤ΢Δ΢ ΑΝΑΦΟΡΗΚΔ΢ ΠΡΟΣΑ΢ΔΗ΢ ................................................................. 51 ΣΟ ΑΠΑΡΔΜΦΑΣΟ ............................................................................................................................ 57 Α. Σν ππνθείκελν ηνπ απαξεκθάηνπ .......................................................................................... 57 Β. Σν εηδηθφ απαξέκθαην .............................................................................................................. 57 Γ. Σν ηειηθφ απαξέκθαην .............................................................................................................. 58 Γ. Σειηθφ απαξέκθαην ηεο αλαθνξάο...................................................................................... 58 Δ. Σειηθφ απαξέκθαην ηνπ ζθνπνχ ή ηνπ απνηειέζκαηνο ............................................. 58 ΢η. Άλαξζξν απαξέκθαην απφιπηα ........................................................................................... 59 ΚΔΦΑΛΑΗΟ 5Ο ........................................................................................................................................ 60 Ζ ΜΔΣΟΥΖ.......................................................................................................................................... 60 Σα είδε ησλ κεηνρψλ.......................................................................................................................... 60 Αλάιπζε κεηνρήο ζε δεπηεξεχνπζα πξφηαζε ............................................................................... 65 Ζ κεηνρή θαη ην ππνθείκελφ ηεο ....................................................................................................... 68 ΚΔΦΑΛΑΗΟ 6Ο .................................................................................................................................... 69 ΣΑ ΡΖΜΑΣΗΚΑ ΔΠΗΘΔΣΑ ................................................................................................................. 69 ΚΔΦΑΛΑΗΟ 7Ο ........................................................................................................................................ 71 ΠΛΑΓΗΟ΢ ΛΟΓΟ΢ ............................................................................................................................... 71 1. ΟΗ ΚΤΡΗΔ΢ ΠΡΟΣΑ΢ΔΗ΢ ΚΡΗ΢ΔΩ΢ ΢ΣΟΝ ΠΛΑΓΗΟ ΛΟΓΟ ................................................. 71 2. ΟΗ ΚΤΡΗΔ΢ ΠΡΟΣΑ΢ΔΗ΢ ΔΠΗΘΤΜΗΑ΢ ΢ΣΟΝ ΠΛΑΓΗΟ ΛΟΓΟ ............................................ 73 3. ΟΗ ΚΤΡΗΔ΢ ΔΡΩΣΖΜΑΣΗΚΔ΢ ΠΡΟΣΑ΢ΔΗ΢ ΢ΣΟΝ ΠΛΑΓΗΟ ΛΟΓΟ ................................... 74 4. ΟΗ ΓΔΤΣΔΡΔΤΟΤ΢Δ΢ ΠΡΟΣΑ΢ΔΗ΢ ΢ΣΟΝ ΠΛΑΓΗΟ ΛΟΓΟ ............................................... 75 ΜΔΣΑΣΡΟΠΖ ΣΟΤ ΠΛΑΓΗΟΤ ΛΟΓΟΤ ΢Δ ΔΤΘΤ ........................................................................ 76 ΑΡΥΗΚΟΗ ΥΡΟΝΟΗ ΡΖΜΑΣΩΝ ............................................................................................................. 82 89 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ


ΑΡΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ- ΡΗΜΑΤΑ

90 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΢ΙΑΣΡΑ ΑΝΝΑ

Ancient Greek  

bla bla bla

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you