Περί Υγείας 22

Page 1

COVER.indd 21

9/16/22 10:55 AM


ADDS.indd 1

9/15/22 4:33 PM


Περιεχόµενα ΜΗΝΙΑΙΟ ΕΝΤΥΠΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ TEYXOΣ 22 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2022 ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Αφροδίτη Ντάικου afroditi.daikou@allabouthealth.gr ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΤΕΥΧΟΥΣ Αλέξανδρος Κοταχέας alexandros@allabouthealth.gr ART DIRECTOR Φοίβος Ντάσης ΣΥΝΤΑΚΤΕΣ Λήδα Κοντογιαννοπούλου Γιάννης Παλαιολόγος Aννα Σταυράκη Ζήσης Ψάλλας ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΙ ΣYNEPΓΑTEΣ ΑΥΤΟΥ ΤΟΥ ΤΕΥΧΟΥΣ Ιωάννης Γ. Γριβέας Θάνος Δημόπουλος Μαρτίνα Νικολάου Γιάννης Ντάνασης Νότης Παρασκευόπουλος Παρασκευή Σακκά Ροδάνθη Συρίγου Ευάγγελος Τσιάμπας Θεοδώρα Ψαλτοπούλου ΕΔΡΑ Αργοστολίου 108 Τ.Κ. 183 45 Μοσχάτο Tηλ.: 210 7474890 Φαξ: 210 7470108 IΔIOKTHΣIA «ONLINE-TECHPRESS MΕΠΕ» info@online-techpress.gr

Covid-19

Το 7ο κύμα της πανδημίας

Επικαιροποιημένα εμβόλια

Τ

Σε τι διαφέρουν τα νέα «διδύναμα» εμβόλια..........................................2

Ερωτήσεις και απαντήσεις για τις νέες δόσεις .......................................3

Εμβόλιο γρίπης

Σας προστατεύει και από βακτηριακές λοιμώξεις ................................4

Συνέντευξη

Θεόδωρος Φυτηλάς ........................................................................................5 Διευθύνων Σύμβουλος Therapis General Hospital

Οι απόψεις που εκφράζονται σε ενυπόγραφα άρθρα δεν συμπίπτουν απαραίτητα με αυτές του περιοδικού. Υλικό που αποστέλλεται προς δημοσίευση δεν επιστρέφεται, ανεξαρτήτως με το αν δημοσιεύθηκε. Απαγορεύεται η ολική ή μερική αναδημοσίευση οποιουδήποτε κειμένου, διαγράμματος ή φωτογραφίας, με οποιονδήποτε τρόπο και σε οποιαδήποτε γλώσσα, χωρίς τη γραπτή άδεια του εκδότη. Νόμοι 238/1970, 4301/1979, Ν. 100/1975, ΝΔ 3565/1956 και 4254, 1962 και κανόνες του Διεθνούς Δικαίου.

ο πανδημικό κύμα στη χώρα μας βρίσκεται σε ύφεση. Η Ομικρον 5, σύμφωνα με το εθνικό δίκτυο γονιδιωματικής επιτήρη-

σης του κορωνοϊού, επικρατεί αυτήν τη στιγμή συντριπτικά δείχνοντας πως τα αρχικά στελέχη της Ομικρον δεν κυκλοφορούν πια στην κοινότητα. Τελειώσαμε λοιπόν με τον κορωνοϊό; Οι ειδικοί κάνουν λόγο για το 7ο πανδημικό κύμα, καθώς αναμένεται αύξηση των κρουσμάτων

Επιστροφή στο σχολείο

Στρατηγικές για την ψυχική υγεία του παιδιού σας .............................6

Οικογενειακός γιατρός

Ολα όσα πρέπει να ξέρετε.............................................................................9

στα τέλη Οκτωβρίου με αρχές Νοεμβρίου. Οπως ανέφερε ο κ. Γκίκας Μαγιορκίνης, μπορεί η κατάσταση να παραμείνει και ήπια, είναι όμως πολύ πιθανό το 7ο κύμα να έρθει αργότερα μέσα στον χειμώνα, καθώς έχουμε μπει σε μια φάση που

Αλτσχάιμερ

Ανησυχίες για παραπλανητική έρευνα σχετικά με τη νόσο ............ 12

Καρδιά και ανοσοποιητικό σύστημα

Τα αυξημένα επίπεδα των κυτοκινών έχουν συνδεθεί με τη στεφανιαία νόσο ................................................. 14

Καρκίνος του προστάτη

Εχει αξία για όλους τους άνδρες η εξέταση PSA; ................................ 15

η πανδημία θα χαρακτηρίζεται εφεξής από ένα θερινό κι ένα χειμερινό κύμα. Μπορούν άραγε τα νέα εμβόλια να αποτρέψουν τη νοσηρότητα; Τα επικαιροποιημένα εμβόλια μπορούν να βοηθήσουν, δεδομένου ότι απευθύνονται σε συγκεκριμένες ηλικιακές ομάδες, ευπαθείς ομάδες, που δεν αποτελούν την πλειοψηφία και το πιο ενεργό κομμάτι του πληθυ-

Long Covid-19

To 20% των ατόμων έχει συμπτώματα για δύο χρόνια. .................... 17

Χρόνια Νεφρική Νόσος (ΧΝΝ) Oλα όσα πρέπει να ξέρετε........................................................................... 20

σμού. Η ανησυχία της επιστημονικής κοινότητας είναι ότι πολλοί αναμένοντας τα επικαιροποιημένα εμβόλια θα παραλείψουν να κάνουν την τρέχουσα δόση εμβολιασμού, ενόψει του χειμώνα. Θα πρέπει να γίνει αντιληπτό πως σημασία

Τραυματισμός Τι πρέπει να βάλετε στο σημείο του πόνου; ......................................... 22

ΙΔΡΥΤΗΣ Τρύφων Αλευρίτης (t.alevritis@gmail.com)

Edito

PAP TEST Πώς αντιμετωπίζονται οι αδυναμίες της μεθόδου ............................. 23

έχει κανείς να ενισχύει την ανοσία του καθώς έχει αποδειχτεί ότι αυτή φθίνει με την πάροδο του χρόνου. Ευχής έργον, λοιπόν, να εστιάσουμε επιτέλους στην ηθική και στο αίσθημα συλλογικής ευθύνης για τους εμβολιασμούς.

Συνέντευξη

Στα δικά μας τώρα, στο παρόν τεύχος θα ενημε-

Παναγιώτης Α. Κατσίβελας.......................................................................... 24 Πρόεδρος του Εθνικού Κέντρου Αιμοδοσίας

ρωθείτε όπως πάντα για τα επίκαιρα ζητήματα στον χώρο της υγείας, με έμφαση την επιστροφή

Διαγνωστικά εργαστήρια

των παιδιών στο σχολείο.

Συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας .................................................................... 26

Ημικρανία Γιατί οι βιταμίνες Β μπορεί να σας είναι χρήσιμες ............................... 28

Καλή ανάγνωση και καλή σχολική χρονιά! Αφροδίτη Ντάικου

| περί υγείας |

EDITO_PY22_R.indd 1

1

9/16/22 11:47 AM


Σε τι διαφέρουν τα νέα «διδύναμα» εμβόλια κατά της Covid; Οι υγιειονομικές αρχές των διαφόρων χωρών έχουν αρχίσει να εγκρίνουν εμβόλια ειδικά για την παραλλαγή Ομικρον. Τι νέο υπάρχει σ’ αυτά τα εμβόλια;

T

Οι συνεχιζόμενες ιικές μεταλλάξεις είναι ο α τρέχοντα εμβόλια κατά της νόλόγος για τον οποίο τα αντισώματα που σου Covid-19 θα μείνουν στην παράγονται ως απόκριση στα στελέχη του ιστορία ως ένα από τα μεγαλύτερα αρχικού εμβολίου έχουν γίνει με την πάροδο επιτεύγματα της ιατρικής επιστήτου χρόνου λιγότερο αποτελεσματικά στην μης. Αναπτύχθηκαν σε χρόνο ρεκόρ και αποτροπή λοιμώξεων από νέες παραλλαμείωσαν σημαντικά τον κίνδυνο σοβαρής γές. Η ιδέα των διδύναμων εμβολίων που ασθένειας και θανάτου. Αλλά αυτήν τη στιγστοχεύουν στην προστασία από δύο διαφομή δεν είναι αρκετά αποτελεσματικά στη ρετικά στελέχη ενός ιού δεν είναι νέα. Για παμείωση της μετάδοσης της μόλυνσης. ΑπαιΓράφει ο ράδειγμα, το Cervarix είναι ένα εγκεκριμένο τήθηκαν συχνές ενισχυτικές δόσεις του Ζήσης Ψάλλας από τον FDA διδύναμο εμβόλιο που παρέχει ανοσοποιητικού για την προστασία από προστασία έναντι δύο διαφορετικών τύπων τις κατά καιρούς νέες παραλλαγές επειδή η πρωτεΐνη-ακίδα του ιού, την οποία στοχεύουν τα εμβό- ιών ανθρώπινων θηλωμάτων που προκαλούν καρκίνο. λια, έχει αλλάξει και επίσης, με την πάροδο του χρόνου η προστασία μειώνεται λόγω φθίνουσας ανοσίας. Πόσο προστατευτικά είναι τα νέα Τα νέα εμβόλια κατά της Oμικρον –λέγονται διδύ- εμβόλια έναντι της μόλυνσης; ναμα– συνδυάζουν δύο διαφορετικούς στόχους. Δεν υπάρχουν ακόμη μελέτες σε ανθρώπους σχετικά Παρέχουν ευρύτερη διασταυρούμενη προστασία με την αποτελεσματικότητα ενός διδύναμου εμβολίου έναντι των παραλλαγών που κυκλοφορούν αυτήν στην πρόληψη των επαναμολύνσεων και στην παροχή τη στιγμή, αλλά πιθανώς και έναντι των μελλοντι- μακροπρόθεσμης ανοσολογικής προστασίας. Ωστόσο, κών παραλλαγών. Ο πρώτος από αυτούς τους ενι- σε ανθρώπινες κλινικές δοκιμές και εργαστηριακές μεσχυτές, που κατασκευάζεται από τη Moderna, στο- λέτες, τόσο η Pfizer-BioNTech όσο και η Moderna διαπίχεύει την υποπαραλλαγή BA.1 Oμικρον εκτός από στωσαν ότι η αρχική έκδοση του διδύναμου εμβολίου, το αρχικό στέλεχος ή το στέλεχος Wuhan. Παρέ- που κατευθυνόταν κατά του αρχικού ιού SARS-CoV-2 χει, επίσης, κάποια προστασία έναντι των BA.4 και και ενός προγενέστερου στελέχους Oμικρον, του BA.1, BA.5. Αυτό έχει πλέον εγκριθεί στο Ηνωμένο Βασί- προκάλεσε ισχυρή ανοσολογική απόκριση και μεγαλύλειο, την Αυστραλία και τις ΗΠΑ. Οι ΗΠΑ επιπλέ- τερη προστασία τόσο από το αρχικό στέλεχος όσο και ον έχουν εγκρίνει τον διδύναμο ενισχυτή Pfizer, ο από την παραλλαγή BA.1. Επιπλέον, οι εταιρείες ανέοποίος στοχεύει την ακίδα του BA.4/BA.5, καθώς φεραν ότι ο ίδιος συνδυασμός δημιούργησε μια σηκαι το αρχικό στέλεχος. Τα νέα εμβόλια χρησιμο- μαντική απόκριση αντισώματος έναντι των νεότερων ποιούν την ίδια τεχνολογία mRNA με τα αρχικά υποπαραλλαγών Oμικρον, BA.4 και BA.5, αν και αυτή εμβόλια. Η βασική διαφορά μεταξύ των αρχικών η απόκριση ήταν χαμηλότερη από εκείνη που παρατηεμβολίων και της νέας «διδύναμης» έκδοσης είναι ρήθηκε έναντι της υπομεταβλητής BA.1. ότι η τελευταία αποτελείται από ένα μείγμα mRNA Με βάση αυτά τα αποτελέσματα, την άνοιξη του 2022 που κωδικοποιεί την πρωτεΐνη-ακίδα τόσο του αρ- ο FDA απέρριψε τους διδύναμους ενισχυτές BA.1, χικού ιού SARS-CoV-2 όσο και των πιο πρόσφατων επειδή ο οργανισμός θεώρησε ότι οι ενισχυτές ενδέχεται να μην παρέχουν επαρκή προστασία έναντι των υποπαραλλαγών της Oμικρον.

2

νεότερων στελεχών, BA.4 και BA.5, τα οποία τότε εξαπλώθηκαν γρήγορα στις ΗΠΑ και τον υπόλοιπο κόσμο. Eτσι, η FDA ζήτησε από την Pfizer-BioNTech και τη Moderna να αναπτύξουν διδύναμα εμβόλια που στοχεύουν ειδικά τα BA.4 και BA.5 αντί για το BA.1. Επειδή οι κλινικές δοκιμές είναι χρονοβόρες, ο FDA ήταν πρόθυμος να εξετάσει μελέτες σε ζώα και άλλα εργαστηριακά ευρήματα, όπως η ικανότητα των αντισωμάτων να εξουδετερώνουν τον ιό, προκειμένου να αποφασίσει αν θα εγκρίνει τους δισθενείς ενισχυτές. Αυτή η απόφαση πυροδότησε διαμάχες σχετικά με το εάν είναι σκόπιμο για τον FDA να εγκρίνει ένα εμβόλιο χωρίς άμεσα ανθρώπινα δεδομένα. Ωστόσο, ο FDA έχει δηλώσει ότι εκατομμύρια άνθρωποι έχουν λάβει με ασφάλεια τα εμβόλια mRNA και ότι οι αλλαγές στις αλληλουχίες mRNA στα εμβόλια δεν επηρεάζουν την ασφάλεια των εμβολίων. Ετσι, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα διδύναμα εμβόλια είναι ασφαλή και ότι δεν χρειάζεται να περιμένουμε κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους. Είναι επίσης αξιοσημείωτο ότι τα εμβόλια κατά της γρίπης εισάγονται κάθε χρόνο με βάση την πρόβλεψη του στελέχους που είναι πιθανό να είναι κυρίαρχο και δεν υποβάλλονται σε νέες κλινικές δοκιμές. Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία από τα προηγούμενα εμβόλια κατά της Covid-19, είναι πολύ πιθανό οι νέες ενισχυτικές δόσεις να συνεχίσουν να προσφέρουν ισχυρή προστασία από τη σοβαρό νόσηση που οδηγεί σε νοσηλεία και θάνατο. Αλλά το αν θα προστατεύσουν από επαναμόλυνση μένει να φανεί. Τα διδύναμα εμβόλια μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόνο ως αναμνηστικό εμβόλιο τουλάχιστον δύο μήνες μετά την ολοκλήρωση της αρχικής δόσης –ή των αρχικών απαιτούμενων εμβολίων– ή μετά από προηγούμενη αναμνηστική δόση. Το διδύναμο εμβόλιο Moderna έχει εγκριθεί για χρήση σε άτομα ηλικίας άνω των 18 ετών, ενώ το διδύναμο εμβόλιο Pfizer για άτομα ηλικίας άνω των 12 ετών. u

| περί υγείας |

epikerotita emvolia_L.indd 2

9/15/22 4:34 PM


Ολα όσα πρέπει να ξέρετε για τα επικαιροποιημένα εμβόλια Ερωτήσεις και απαντήσεις για τις νέες αναμνηστικές δόσεις έναντι του SARS-CoV-2.

Ο

ι ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, Γιάννης Ντάνασης, Ροδάνθη Συρίγου και Θάνος Δημόπουλος (Πρύτανης ΕΚΠΑ) συνοψίζουν συχνά ερωτήματα και απαντήσεις για τις επικαιροποιημένες αναμνηστικές δόσεις εμβολίων σύμφωνα με τις οδηγίες των Κέντρων Ελέγχων Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC) και τους επιδημιολόγους Keri Althoff και Andrew Pekosz από το Πανεπιστήμιο Johns Hopkins.

l

l

Ποιοι είναι κατάλληλοι για τα νέα δισθενή εμβόλια; Τα CDC ενέκριναν τη χορήγηση των νέων δισθενών εμβολίων Pfizer/BioNTech για τους Αμερικανούς 12 ετών και άνω και Moderna για τα άτομα άνω των 18 ετών, εφόσον έχουν λάβει μια πλήρη σειρά εμβολίων ή ενισχυτικών εμβολίων τουλάχιστον 2 μήνες πριν. Τα νέα εμβόλια έχουν σχεδιαστεί, ώστε να προστατεύουν έναντι των στελεχών ΒΑ.4 και ΒΑ.5. Τα νέα δισθενή εμβόλια δεν έχουν εγκριθεί προς το παρόν για τα παιδιά κάτω των 12 ετών. Ωστόσο, ισχύει η σύσταση για εμβολιασμό των παιδιών άνω των 5 ετών με τη βασική σειρά των εμβολίων και με μία αναμνηστική δόση. Σε τι διαφέρουν τα νέα δισθενή εμβόλια από τα προηγούμενα; Τα νέα εμβόλια χρησιμοποιούν την ίδια τεχνολογία mRNA με τα προηγούμενα εμβόλια Moderna και Pfizer/BioNTech και οι ενισχυτικές δόσεις έχουν αναβαθμιστεί για να στοχεύουν τα νεότερα στελέχη Oμικρον. Τα νέα εμβόλια εμπεριέχουν την πρωτεΐνη – ακίδα S τόσο του αρχικού (προγονικού) στελέχους του ιού όσο και των πιο μεταδοτικών στελεχών Oμι-

μάδες πριν λάβετε το δισθενές ενισχυτικό εμβόλιο για να επιτρέψετε στο ανοσοποιητικό σας σύστημα να αποκομίσει μεγαλύτερο όφελος από το εμβόλιο. Σημειώνεται επίσης ότι το δισθενές εμβόλιο έχει εγκριθεί για χρήση ως αναμνηστική δόση και όχι ως δόση πρωτογενούς σειράς εμβολίων.

κρον (BA.4, BA.5). Είναι επίσης πιθανό –αλλά δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί– ότι τα νέα εμβόλια θα προσφέρουν προστασία από νεότερα αλλά λιγότερο κοινά στελέχη όπως τα BA.4.6 και BA.2.75. l

Πρέπει να εμβολιαστώ εάν έχω κάνει προηγουμένως αναμνηστική δόση ή αν έχω νοσήσει; Η απάντηση είναι ναι. Ακόμα κι αν έχετε νοσήσει με Covid-19 τον περασμένο χρόνο ή/και έχετε λάβει την πλήρη σειρά πρωτογενών και αναμνηστικών εμβολίων, θα πρέπει να λάβετε το νέο δισθενές εμβόλιο Oμικρον. Αυτό θα οδηγήσει σε ευρύτερη ανοσία έναντι του SARS-CoV-2 και θα συμβάλει στον περιορισμό της εμφάνισης νέων παραλλαγών. Τα ενισχυτικά εμβόλια είναι πιο αποτελεσματικά όταν χορηγούνται αφού περάσει ένα χρονικό διάστημα από την τελευταία δόση. Μια περίοδος αναμονής από 2 έως 3 μήνες είναι η ελάχιστη, αλλά ορισμένα στοιχεία δείχνουν ότι η παράτασή της σε 4 έως 6 μήνες μπορεί να είναι κατάλληλος χρόνος. Δεν υπάρχουν συγκεκριμένες οδηγίες σχετικά με την περίοδο αναμονής μετά τη μόλυνση από SARS-CoV-2. Αλλά εάν έχετε μολυνθεί από τον ιό τις τελευταίες 8 εβδομάδες, μπορεί να περιμένετε να περάσουν 8 εβδο-

l

l

Εάν είμαι ανεμβολίαστος μπορώ να κάνω μόνο το αναμνηστικό εμβόλιο; Τα ενισχυτικά εμβόλια περιέχουν χαμηλότερη δόση mRΝΑ συγκριτικά με τα εμβόλια που χρησιμοποιούνται στην πρωτογενή σειρά εμβολίων. Οι νέες ενισχυτικές δόσεις, που στοχεύουν το αρχικό στέλεχος και τις υποπαραλλαγές Oμικρον, είναι πλέον οι μοναδικές διαθέσιμες αναμνηστικές δόσεις για άτομα ηλικίας 12 ετών και άνω. Οι αναμνηστικές δόσεις μπορούν να χορηγηθούν ανεξάρτητα από τον τύπο του εμβολίου που έχει χρησιμοποιηθεί κατά τον πρωταρχικό εμβολιασμό. Μπορώ να εμβολιαστώ παράλληλα με το αντιγριπικό εμβόλιο και την αναμνηστική δόση Covid-19; Η απάντηση είναι ναι. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να εμβολιαστούμε κατά της γρίπης φέτος, επειδή ορισμένοι ειδικοί πιστεύουν ότι θα μπορούσαμε να δούμε παράλληλη έξαρση της γρίπης και της Covid-19 αυτό το φθινόπωρο –ένα φαινόμενο που κάποιοι ονομάζουν «διδημία». Η λήψη εμβολίου κατά της γρίπης και αναμνηστικού εμβολίου έναντι του SARS-CoV-2 –ταυτόχρονα, αν είναι δυνατό– είναι ιδιαίτερα σημαντική εάν ανήκετε σε ομάδα υψηλού κινδύνου. Τα άτομα που είναι επιρρεπή σε σοβαρές επιπλοκές Covid-19 –όπως οι ηλικιωμένοι, τα άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα και χρόνιες παθήσεις– είναι επίσης ιδιαίτερα ευάλωτα σε σοβαρές επιπλοκές της γρίπης. u

| περί υγείας |

erwtiseis kai apanthseis - epikairopoihmena emvolia_R.indd 3

3

9/15/22 4:35 PM


Γιατί το εμβόλιο της γρίπης μπορεί να σας προστατέψει και από βακτηριακές λοιμώξεις Εν μέσω Covid είναι καλή ιδέα να κάνετε το εμβόλιο της γρίπης αυτόν τον χειμώνα, γιατί έτσι μπορείτε να προστατευτείτε και από άλλες λοιμώξεις.

Κ

αθώς μια ακόμη εποχή γρίπης πλησιάζει γρήγορα εν μέσω της συνεχιζόμενης πανδημίας Covid-19, η μείωση της βλάβης που προκαλούν οι ιοί της γρίπης είναι σημαντική για την πρόληψη θανάτων και τη μείωση των λοιμώξεων. Πολλοί θάνατοι που σχετίζονται με τη γρίπη και την Covid-19 δεν συμβαίνουν μόνο από αυτούς τους ιούς. Αιτία μπορεί να είναι μια δευτερογενής βακτηριακή λοίμωξη που συχνά βρίσκεται στη ρίζα των καταστροφικών συνεπειών που αποδίδονται σε μια αρχική ιογενή λοίμωξη. Η πανδημία της γρίπης του 1918 είχε ως αποτέλεσμα την απώλεια πάνω από το 3% του παγκόσμιου πληθυσμού –τουλάχιστον 50 εκατομμύρια ανθρώπους. Αλλά δεν ήταν ο ιός της γρίπης που προκάλεσε την πλειοψηφία αυτών των θανάτων. Μια ανάλυση δειγμάτων πνευμόνων που συλλέχθηκαν κατά τη διάρκεια αυτής της πανδημίας γρίπης έδειξε ότι οι περισσότεροι θάνατοι πιθανό να οφείλονταν σε βακτηριακή πνευμονία, η οποία ήταν αχαλίνωτη τότε που δεν υπήρχαν αντιβιοτικά. Ακόμη και στην πιο πρόσφατη ιστορία, όπως οι πανδημίες γρίπης H2N2 του 1957 και H1N1 του 2009, σχεδόν το 18% των ασθενών με ιογενή πνευμονία είχαν επιπλέον βακτηριακές λοιμώξεις που αύξησαν τον κίνδυνο θανάτου. Και η πανδημία Covid-19 δεν είναι διαφορετική. Η κατανόηση της συνέργειας μεταξύ των μικροβίων είναι κρίσιμη όχι μόνο για την αποτελεσματική διάγνωση και θεραπεία αλλά και για τη διαχείριση των τρεχουσών πανδημιών και την πρόληψη των μελλοντικών.

Ιοί και βακτήρια ενωμένα

Πολλά παθογόνα μπορούν να προκαλέσουν πολλαπλές λοιμώξεις με διαφορετικούς τρόπους. Οι επιστήμονες διακρίνουν κάθε τύπο με βάση τον χρόνο εμφάνισης κάθε μόλυνσης. Η συνλοίμωξη αναφέρεται σε δύο ή περισσότερα διαφορετικά παθογόνα που προκαλούν λοιμώξεις ταυτόχρονα. Οι δευτερογενείς ή υπερλοιμώξεις, από την άλλη πλευρά, αναφέρονται σε διαδοχικές λοιμώξεις που συμβαίνουν μετά από μια αρχική μόλυνση. Συχνά προκαλούνται από παθογόνα που είναι ανθεκτικά στα αντιβιοτικά. Ο τρόπος με τον οποίο αλληλεπιδρούν οι ιογενείς και βακτηριακές λοιμώξεις αυξάνει την πιθανή βλάβη που μπορούν να προκαλέσουν. Οι ιογενείς λοιμώξεις του αναπνευστικού μπορούν να αυξήσουν την πιθανότητα βακτηριακών λοιμώξεων και να οδηγήσουν σε χειρότερη ασθένεια. Ο λόγος για τον οποίο συμβαίνει αυτό είναι συχνά πολύπλευρος. Μέσα στην αναπνευστική οδό, τα επιθηλιακά κύτταρα που επενδύουν τους αεραγωγούς και τους πνεύμονες χρησιμεύουν ως πρώτη γραμμή άμυνας ενάντια στα εισπνεόμενα παθογόνα. Ωστόσο, οι ιοί μπορούν να σκοτώσουν αυτά τα κύτταρα και να διαταράξουν το προστατευτικό

4

griph_L.indd 4

φράγμα, επιτρέποντας στα εισπνεόμενα βακτήρια να εισβάλουν. Μπορούν επίσης να αλλάξουν την επιφάνεια των επιθηλιακών κυττάρων για να διευκολύνουν την προσκόλληση των βακτηρίων. Οι ιοί μπορούν επίσης να αλλάξουν τον αριθμό των υποδοχέων που βοηθούν τα κύτταρα του ανοσοποιητικού να αναγνωρίσουν και να ανταποκριθούν στα παθογόνα. Αυτό μπορεί να σημαίνει ότι λιγότερα ανοσοκύτταρα φτάνουν στο σημείο της ιογενούς λοίμωξης, δίνοντας έτσι την ευκαιρία στα βακτήρια να εκτοξεύσουν μια άλλη μόλυνση.

Γρίπη, Covid-19 και βακτηριακές λοιμώξεις

Οι ασθενείς που έχουν βακτηριακή λοίμωξη την ίδια στιγμή που μάχονται με την εποχική γρίπη είναι πιο πιθανό να καταλήξουν στο νοσοκομείο. Σχεδόν το ένα τέταρτο των ασθενών που εισάγονται στη ΜΕΘ με σοβαρή γρίπη έχουν επίσης βακτηριακή λοίμωξη. Μια μελέτη για τις περιόδους γρίπης 2010 έως 2018 διαπίστωσε ότι σχεδόν το 20% των ασθενών που εισήχθησαν στο νοσοκομείο με πνευμονία που σχετίζεται με τη γρίπη είχαν αποκτήσει βακτηριακές λοιμώξεις. Μια άλλη μελέτη ασθενών που νοσηλεύτηκαν με ιογενείς ή βακτηριακές λοιμώξεις διαπίστωσε ότι σχεδόν οι μισοί είχαν συνλοίμωξη με άλλο παθογόνο. Αυτοί οι ασθενείς είχαν επίσης σχεδόν διπλάσιο κίνδυνο να πεθάνουν μέσα σε 30 ημέρες σε σύγκριση με εκείνους με μόνο μία μόλυνση. Είναι ενδιαφέρον ότι τα δύο είδη βακτηρίων που εμπλέκονται πιο συχνά σε συνλοιμώξεις με τον ιό της γρίπης είναι ο Streptococcus pneumoniae και ο Staphylococcus aureus, τα οποία συνήθως υπάρχουν στην αναπνευστική οδό χωρίς να προκαλούν ασθένεια. Ωστόσο, ο ιός της γρίπης μπορεί να βλάψει τον κυτταρικό φραγμό των πνευμόνων και να διαταράξει αρκετά την ανοσοποιητική λειτουργία ώστε να καταστήσει τους ασθενείς ευάλωτους σε μόλυνση από αυτά τα κατά τα άλλα καλοήθη βακτήρια. Οι δευτερογενείς βακτηρι-

ακές λοιμώξεις επιδεινώνουν επίσης την πανδημία Covid-19. Μια ανασκόπηση του 2021 υπολόγισε ότι το 16% έως το 28% των ενηλίκων που νοσηλεύτηκαν για Covid-19 είχαν συγχρόνως και βακτηριακή λοίμωξη. Αυτοί οι ασθενείς παρέμειναν στο νοσοκομείο για διπλάσιο χρόνο, είχαν τέσσερις φορές περισσότερες πιθανότητες να χρειαστούν μηχανικό αερισμό και είχαν τρεις φορές μεγαλύτερες πιθανότητες θανάτου σε σύγκριση με ασθενείς μόνο με Covid-19. Το ανοσοποιητικό σύστημα αποκρίνεται διαφορετικά σε ιούς και βακτήρια. Τα αντιιικά δεν δρουν στα βακτήρια και τα αντιβιοτικά δεν δρουν στους ιούς. Η καλύτερη κατανόηση των οδών που χρησιμοποιεί το σώμα για τη ρύθμιση τόσο των αντιιικών όσο και των αντιβακτηριακών λοιμώξεων είναι κρίσιμη για την αντιμετώπιση των δευτερογενών και των συνλοιμώξεων. Η έρευνα γύρω από τις ιογενείς και βακτηριακές λοιμώξεις είναι πολύ σημαντική και στο μέλλον θα αποκαλυφθούν πολλοί μηχανισμοί. Για την ώρα, το εμβόλιο της γρίπης μπορεί να σας προσφέρει προστασία και από άλλες λοιμώξεις. u Ζ. Ψ.

| περί υγείας |

9/15/22 4:38 PM


Θεόδωρος Φυτηλάς

Διευθύνων Σύμβουλος Therapis General Hospital

«Το Therapis General Hospital διαμορφώνει μια νέα αντίληψη για τη δευτεροβάθμια υγεία» Μπορεί να μην έχει κλείσει καλά καλά ούτε 2 χρόνια λειτουργίας ακόμα, ωστόσο το Therapis General Hospital έχει ήδη καταφέρει να αφήσει το στίγμα του στον ιατρικό χώρο. Παρέχοντας υψηλές υπηρεσίες και έχοντας εξυπηρετήσει, σε σύντομο χρονικό διάστημα, πάνω από 15.000 ασθενείς είναι λογικό να στοχεύει συνεχώς όλο και υψηλότερα. Ο διευθύνων σύμβουλός του, ο Θεόδωρος Φυτηλάς, αποκαλύπτει στο «Περί Υγείας» το… μυστικό της επιτυχίας του νοσοκομείου, καθώς και το όραμά του για το μέλλον. - Ποιο είναι το όραμά σας, η στόχευσή σας, η προσπάθειά σας για το Therapis General Hospital. Εχετε κάποιο πρότυπο; Το όραμά μας, που έγινε πραγματικότητα δημιουργώντας το Therapis General Hospital, ήταν να δημιουργήσουμε ένα πρότυπο νοσοκομείο, στο κέντρο της πόλης, με ιατροκεντρική φιλοσοφία, σύγχρονη αντίληψη για τις ανάγκες των ασθενών, υψηλή τεχνολογία και ESG πολιτικές διαχείρισης. Το Therapis, θα έλεγα, διαμορφώνει μια νέα αντίληψη για τη δευτεροβάθμια υγεία, ενισχύοντας παράλληλα τις επιλογές των πολιτών για υπηρεσίες πρωτοβάθμιας φροντίδας στην ευρύτερη περιοχή της Αθήνας. Στο Therapis επενδύσαμε σημαντικά στην τεχνολογία αιχμής για τα τμήματα και εργαστήριά του και διασφαλίσαμε τη συνεργασία κορυφαίων ιατρών σε κάθε ειδικότητα, οι οποίοι υποστηρίζονται από υψηλά ειδικευμένο προσωπικό, καθώς και από ένα πρότυπο σύστημα οργάνωσης και διοίκησης. Oλα αυτά σε ένα κτήριο και με υποδομές που ακολουθούν όλες τις νέες περιβαλλοντικές απαιτήσεις, με αποτέλεσμα να πετυχαίνουμε χαμηλή ενεργειακή κατανάλωση, ενώ για την ανακατασκευή του κτηρίου έχουν χρησιμοποιηθεί φιλικά προς το περιβάλλον και ανακυκλώσιμα υλικά. Στο σύνολο όσων παρέχουμε, έχουμε βάλει ιδιαίτερη φροντίδα, τόσο στους ασθενείς μας όσο και στους γιατρούς και στο ανθρώπινο δυναμικό μας. Γι ‘αυτό και όλες οι υπηρεσίες που παρέχουμε είναι κορυφαίες. Γιατί όλα είναι δομημένα με υψηλά πρότυπα, από τις εγκαταστάσεις μέχρι τη διοίκησή μας. - Σε λιγότερο από 2 χρόνια λειτουργίας το Therapis General Hospital εξυπηρέτησε περισσότερα από 15.000 άτομα. Ποιες υπηρεσίες και σε τι επίπεδο προσφέρει το νοσοκομείο σας, ώστε να έχετε αυτήν την επίδοση; Είμαστε περήφανοι για το ιατρικό προσωπικό και όλες τις εγκαταστάσεις του Therapis General Hospital. Διαθέτουμε 15 εξειδικευμένα τμήματα, 7 εξειδικευμένα εργαστήρια και 3 Μονάδες ειδικής φροντίδας. Ολοι οι επικεφαλής των τμημάτων είναι καταξιωμένοι στον τομέα τους, όλες οι μονάδες και τα εργαστήρια είναι εξοπλισμένα με την πλέον σύγχρονη τεχνολογία. Οι χειρουργικές μας αίθουσες είναι 5G, οι οποίες προσφέρουν στους γιατρούς ιδιαίτερες δυνατότητες κατά τη διάρκεια των χειρουργείων. Απλοποιούμε επίσης όλες τις διαδικασί-

Με τη χαλάρωση των μέτρων και τη σταθερή πορεία της πανδημίας, μπορούμε να κάνουμε πιο γνωστές τις υπηρεσίες μας και εμάς συνολικά. Είναι για εμάς σημαντικό να προσφέρουμε τις υπηρεσίες του Therapis General Hospital και να γνωρίσει και άλλος κόσμος τους εξειδικευμένους γιατρούς μας, τα σύγχρονα εργαστήρια και τον εξοπλισμό μας, αλλά και τις υπηρεσίες μας. Γι’ αυτό και σχεδιάζουμε και υλοποιούμε νέες επενδύσεις σε ιατρικό εξοπλισμό, γινόμαστε πιο εξωστρεφείς και είμαστε έτοιμοι να υποδεχθούμε και άλλους πολίτες.

ες εισαγωγής και νοσηλείας με τα πλέον σύγχρονα συστήματα διαχείρισης. Oπως ανέφερα και πριν, στόχος μας είναι να αλλάξουμε την αντίληψη στη δευτεροβάθμια υγεία, να έχουμε ως επίκεντρο τις ανάγκες των ασθενών μας, προσφέροντας κορυφαίες ιατρικές υπηρεσίες αλλά και υπηρεσίες διαμονής. Oμως φροντίζουμε και τις ανάγκες και των γιατρών μας, ώστε με τη σειρά τους να παρέχουν άριστες υπηρεσίες. Οι ανάγκες αυτές είναι ο εξοπλισμός, ο οποίος είναι πλέον σύγχρονος, σωστή και προνοητική οργάνωση, αλλά και το ειδικευμένο ιατρικό και παραϊατρικό μας ανθρώπινο δυναμικό. - Σας επηρέασε η πανδημία αυτά τα δύο πρώτα χρόνια της λειτουργίας; Ξεκινώντας τη λειτουργία μας εν μέσω μιας –απρόβλεπτης για όλους– εξέλιξης, όπως η πανδημία, σίγουρα δεν ευνόησε το να μας γνωρίσει το γενικό κοινό, λόγω περιορισμών κυκλοφορίας, lockdown και γενικού αισθήματος ανασφάλειας που δικαιολογημένα υπήρχε και μερικώς συνεχίζεται. Ωστόσο, ανοίξαμε τις πόρτες μας στο κοινό σε μια περίοδο που ανέδειξε την ανάγκη για ύπαρξη περισσότερων κλινών για θεραπεία, τόσο στο δημόσιο όσο και στο ιδιωτικό σύστημα υγείας. Και προσπαθήσαμε να σταθούμε στο ύψος των περιστάσεων, παρέχοντας υψηλού επιπέδου υπηρεσίες σε μια δύσκολη για όλους περίοδο. Και αυτό έγινε πραγματικότητα. Από τους ανθρώπους που έλαβαν τις υπηρεσίες μας υπήρξε ιδιαίτερα θετική αποδοχή. Δημιουργήσαμε φίλους, όλους τους ανθρώπους που στηρίχθηκαν σε εμάς σε δύσκολες ώρες και τελικώς αυτοί αποτελούν τους «διαφημιστές μας».

- Eχετε αναπτύξει συνεργασία με ασφαλιστικές. Πόσο σας ενδιαφέρει αυτή η κατεύθυνση; Μας ενδιαφέρει να κάνουμε κάθε απαραίτητη συνεργασία, ώστε περισσότεροι άνθρωποι να έχουν πρόσβαση σε υψηλού επιπέδου υπηρεσίες υγείας, με το πιο προσιτό κόστος. Επομένως, προσπαθούμε να αναπτύξουμε το δίκτυο των συνεργαζόμενων ασφαλιστικών εταιρειών, με μοναδικό γνώμονα να εξυπηρετήσουμε και το δυνατόν περισσότερους ανθρώπους. - Πρόσφατα, προσφέρατε δύο πακέτα προσφορών που εστίαζαν στον προληπτικό έλεγχο των ανδρών. Σκοπεύετε να βγάλετε και άλλες παρόμοιες προσφορές στο μέλλον; Οι συγκεκριμένες προσφορές ήταν μια ευκαιρία ευαισθητοποίησης του κοινού για ένα θέμα ιδιαίτερα σημαντικό που όμως δεν έχει την ίδια προβολή με άλλα, εξίσου σημαντικά, θέματα πρόληψης. Δεδομένου ότι το Therapis διαθέτει ένα από τα πλέον σύγχρονα ουρολογικά τμήματα στην Ελλάδα όπου εφαρμόζονται οι πλέον εξελιγμένες τεχνικές και επεμβάσεις, είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε τις επιπτώσεις που η έλλειψη προληπτικού ελέγχου, κυρίως στον αντρικό πληθυσμό, μπορεί να επιφέρει στην υγεία του. Στο πλαίσιο αυτό κρίναμε χρήσιμο να συμβάλουμε στην παρακίνηση αλλά και στη διευκόλυνση των πολιτών, ώστε να αφιερώσουν λίγο χρόνο και να ασχοληθούν εγκαίρως με την ανδρολογική τους υγεία, προωθώντας την έννοια του προληπτικού ελέγχου. Επειδή όμως η πρόληψη είναι ιδιαίτερα σημαντική, ανεξαρτήτως φύλου και ηλικίας, στο μέλλον θα υπάρξουν και άλλες αντίστοιχες ενέργειες, που στοχεύουν στην πρόληψη και την υγεία όλων. u Αλ. Κοταχέας

| περί υγείας |

Synenteuksi-fytilas_R.indd 5

5

9/15/22 4:39 PM


Επιστροφή στο σχολείο: Ωρα να επανεξετάσετε τις στρατηγικές για την ψυχική υγεία του παιδιού σας

T

Δεν ξέρουμε τι μπορεί να φέρει η πανδημία φέτος, αλλά μια προτεραιότητα των γονιών πρέπει να είναι η υποστήριξη της ψυχικής υγείας των παιδιών τους.

α τελευταία δύο χρόνια ήταν κάθε άλλο παρά φυσιολογικά για τα παιδιά και τις οικογένειες. Και επί του παρόντος υπάρχει ανησυχία για το τι θα φέρει η φετινή σχολική χρονιά. Μια έρευνα έχει δείξει ότι τα παιδιά, οι έφηβοι και οι γονείς βρέθηκαν σε πίεση όσον αφορά την ψυχική υγεία κατά τη διάρκεια της πανδημίας, όπου τα υψηλότερα επίπεδα άγχους έφεραν δυσκολίες στις οικογένειες. Παρόλο που υπάρχουν πολλές πτυχές της πανδημίας Covid-19 που δεν είναι υπό τον έλεγχό μας, είναι σημαντικό να εστιάσουμε σε αυτές που είναι. Τα αρνητικά αποτελέσματα της ψυχικής υγείας ενόψει του στρες δεν είναι αναπόφευκτα. Υπάρχουν σημαντικές στρατηγικές που μπορούν να χρησιμοποιήσουν οι οικογένειες για να βοηθήσουν στην προαγωγή της ψυχικής υγείας. Οι οικογενειακές ρουτίνες μπορούν να παρέχουν σταθερότητα σε περιόδους στρες και είναι σημαντικές για την ψυχική υγεία των παιδιών. Παρακάτω είναι μερικές στρατηγικές που συνιστούν οι παιδοψυχολόγοι παγκοσμίως κατά του άγχους και των οικογενειακών προκλήσεων.

Κοινωνικές και συναισθηματικές συνδέσεις

Για τα παιδιά και τους εφήβους, οι οικογενειακές κοινωνικές και συναισθηματικές συνδέσεις είναι εξίσου, αν όχι περισσότερο, σημαντικές με τις φιλίες, για να βοηθήσουν τα παιδιά να προστατεύσουν την ψυχική τους υγεία. Οι άνθρωποι είναι κοινωνικά όντα και τα τελευταία δύο χρόνια βιώσαμε περιορισμούς στην ικανότητά μας να διατηρήσουμε και να αναπτύξουμε τις κοινωνικές συνδέσεις. Η έρευνα κατά τη διάρκεια της πανδημίας έδειξε ότι οι νέοι που ένιωθαν κοινωνικά συνδεδεμένοι προστατεύονταν από την κακή ψυχική υγεία. Ως εκ τούτου, η δημιουργία ευκαιριών για τα παιδιά να αισθάνονται συνδεδεμένα με τις οι-

6

κογένειές τους και με τους συνομηλίκους τους είναι κρίσιμης σημασίας για την προώθηση της ευημερίας. Στο σπίτι, η ενθάρρυνση της κοινωνικής σύνδεσης και της κατανόησης μπορεί να επιτευχθεί με το να περνάμε χρόνο μαζί σε αμοιβαία ευχάριστες δραστηριότητες. Είναι σημαντικό να διασφαλίσετε ότι υπάρχει χρόνος για να ακούσετε το παιδί σας να μιλά για την ημέρα του, να επεξεργαστείτε γεγονότα και συναισθήματα από το σχολείο και να συμμετάσχετε στην υποστηρικτική επίλυση προβλημάτων. Οταν ακούτε το παιδί ή τον έφηβό σας να μιλάει για την ημέρα του, είναι σημαντικό να καταλαβαίνετε πρώτα πριν ασχοληθείτε με την επίλυση προβλημάτων. Συχνά τα παιδιά μπορούν να αισθάνονται καλύτερα αφού συζητήσουν τα συναισθήματά τους χωρίς να χρειάζεται να λύσουν τα προβλήματα. Οι ευκαιρίες γι’ αυτούς τους χρόνους σύνδεσης περιλαμβάνουν τη διάρκεια του γεύματος, τις βόλτες με το αυτοκίνητο και πριν τον ύπνο.

Καθοδήγηση για να αντιμετωπίσετε μεγάλες και μικρές ανησυχίες

Η ανησυχία μπορεί να είναι μια φυσική απάντηση στην αβεβαιότητα, η οποία έχει γίνει διαδεδομένη κατά τη διάρκεια της πανδημίας Covid-19. Μια συνήθεια που μπορεί να βοηθήσει να μετριάσει τις ανησυχίες των παιδιών για να αναπτυχθούν περαιτέρω είναι να τους μάθετε να αντιμετωπίζουν τις μεγάλες και μικρές ανησυχίες καθώς προκύπτουν. Η συζήτηση, η επισήμανση και η επικύρωση των ανησυχιών τους είναι ένα σημαντικό πρώτο βήμα. Στη συνέχεια, βοηθήστε τα να σκεφτούν πώς θα μπορούσαν να αντιδράσουν αν η ανησυχία τους γίνει πραγματικότητα, πόσο πιθανό είναι να συμβεί αυτό και τα στοιχεία που διαψεύδουν την ανησυχία τους. Η μοντελοποίηση του τρόπου με τον

οποίο αναγνωρίζετε και αντιμετωπίζετε τις δικές σας ανησυχίες μπορεί να χρησιμεύσει ως παράδειγμα για το παιδί σας.

Προγραμματίστε χρόνο για σωματική δραστηριότητα κάθε μέρα

Η σωματική δραστηριότητα είναι ένας καθοριστικός παράγοντας για την ψυχική υγεία και ευεξία τόσο για τα παιδιά όσο και για τους ενήλικες. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας Covid-19, σημειώθηκε μείωση 20% στα επίπεδα σωματικής δραστηριότητας των παιδιών, ιδιαίτερα μεταξύ των ατόμων που ζουν σε χώρες με ψυχρότερα κλίματα. Ξεκινήστε με έναν μικρό στόχο, όπως να πάτε μια βόλτα μετά το δείπνο. Η επιτυχία σε έναν μικρό στόχο βοηθά στην αύξηση του κινήτρου στο μέλλον. Πραγματοποίηση αλλαγών στον τρόπο με τον οποίο το παιδί σας πάει στο σχολείο ή σε εξωσχολικές δραστηριότητες (για παράδειγμα, περπάτημα ή ποδήλατο) μπορεί επίσης να είναι ένας εύκολος τρόπος, για να αυξήσετε τη φυσική δραστηριότητά του. Οι υπαίθριες δραστηριότητες όλο τον χρόνο παρέχουν μια ευκαιρία για ασφαλή σωματική δραστηριότητα και κοινωνική δέσμευση παρά τους εξελισσόμενους κινδύνους με την πανδημία Covid-19.

Προστατέψτε τον ποιοτικό ύπνο για τα παιδιά σας

Ο ύπνος είναι θεμελιώδης για την ψυχική υγεία και ευεξία. Σχεδόν οι μισοί γονείς ανέφεραν ότι ο ύπνος του παιδιού τους επιδεινώθηκε κατά τη διάρκεια της πανδημίας Covid-19, εν μέρει λόγω της μειωμένης σωματικής δραστηριότητας, του αυξημένου χρόνου επάνω στις οθόνες και του αυξημένου άγχους. Οι κατευθυντήριες οδηγίες συνιστούν τα παιδιά να κοιμούνται οκτώ έως 11 ώρες τη νύχτα και οι ενήλικες να κοιμούνται τουλάχιστον 7 ώρες. u

| περί υγείας |

epistrofh paidiwn sto sxoleio_L.indd 6

9/16/22 10:59 AM


Συμβουλές για μια σχολική χρονιά… υγιεινή Πώς τα παιδιά μας θα προστατέψουν την υγεία τους επιστρέφοντας στο σχολείο.

E

πιστροφή στα σχολεία, λοιπόν, για τους μαθητές όλων των ηλικιών και μετά την τρίμηνη ξεκούραση του καλοκαιριού τα κεφάλια και πάλι… μέσα για τους μικρούς μας φίλους. H επανένταξη, όμως, στο σχολικό περιβάλλον χρειάζεται και μια προσοχή τόσο από τα παιδιά όσο και από τους γονείς τους προκειμένου να προφυλαχθεί η υγεία τους.

Covid-19: Επιστροφή στην προ κορωνοϊού εποχή

Χωρίς μάσκες και self τεστ επέστρεψαν οι μαθητές στις τάξεις τους για την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς. Πρόκειται για ένα σημαντικό βήμα επιστροφής στην... κανονικότητα της προ covid εποχής, με την κυβέρνηση να υλοποιεί, σε πρώτη φάση τουλάχιστον, αυτό που έλεγε το καλοκαίρι. Oτι δεν επιθυμεί τη λήψη «σκληρών» μέτρων, αν δεν καταστεί απόλυτα αναγκαίο. Πλέον η χρήση μάσκας είναι προαιρετική και απλά μέτρο που συστήνεται σε όποιον επιθυμεί να το ακολουθήσει. Φυσικά, παραμένει η σύσταση για τον σχολαστικό καθαρισμό των χεριών και τον συνεχή αερισμό των σχολικών αιθουσών. Σε περίπτωση που κάποιος/-α μαθητής/-τρια εμφανίσει συμπτώματα Covid-19 αποχωρεί από τη σχολική μονάδα, αφού ειδοποιηθούν οι γονείς του και υποβάλλεται σε διαγνωστικό έλεγχο μέσω rapid τεστ ή PCR. Αν το αποτέλεσμα του τεστ είναι θετικό, ο ασθενής εισέρχεται σε πενθήμερη καραντίνα και επιστρέφει στο σχολικό περιβάλλον με το πέρας αυτής και αφού ο πυρετός έχει υποχωρήσει για τουλάχιστον ένα 24ωρο. Αυτονόητο είναι ότι κατά τη διάρκεια της καραντίνας ο ασθενής απέχει και από οποιαδήποτε εξωσχολική δραστηριότητα όπως φροντιστήριο, ξένες γλώσσες, αθλητισμός κ.λπ. Αν το αποτέλεσμα του τεστ είναι αρνητικό, τότε ο/η μαθητής/-τρια επιστρέφει στο σχολείο, αφού ο πυρετός έχει περάσει για τουλάχι-

Γράφει ο Αλέξανδρος Κοταχέας στον ένα 24ωρο και όλα τα υπόλοιπα συμπτώματα έχουν υποχωρήσει ή εξασθενούν. Και στις δύο περιπτώσεις δεν χρειάζεται η προσκόμιση ιατρικής βεβαίωσης ή αρνητικού τεστ Covid-19 για την επιστροφή του παιδιού στο σχολείο.

Σκολίωση: Μύθος ή αλήθεια ο κίνδυνος της σχολικής τσάντας;

Εδώ και πολλά χρόνια υπάρχει η εντύπωση ότι η βαριά σχολική τσάντα προκαλεί σκολίωση, δηλαδή την παραμόρφωση της σπονδυλικής στήλης. Ωστόσο, κάτι τέτοιο σύμφωνα με τις τελευταίες ιατρικές έρευνες δεν φαίνεται να ισχύει. Oπως έχει αποδειχτεί δεν υπάρχει συσχέτιση μεταξύ της εμφάνισης σκολίωσης και της χρήσης μιας βαριάς σχολικής τσάντας. Μάλιστα, η τελευταία δεν φαίνεται ικανή να αλλάξει δομικά την αναπτυσσόμενη σπονδυλική στήλη ενός παιδιού. Βέβαια, η λανθασμένη χρήση μιας βαριάς σχολικής τσάντας για παρατεταμένο χρονικό διάστημα μπορεί να προκαλέσει άλλου είδους προβλήματα στη σπονδυλική στήλη ενός παιδιού, όπως πόνο στην πλάτη, κακή στάση σώματος και κόπωση. Μάλιστα, τα συγκεκριμένα προβλήματα είναι πιθανό ένα παιδί ή ένας έφηβος να τα «μεταφέρει» και αφού ενηλικιωθεί. Γι’ αυτόν τον λόγο είναι πολύ σημαντικό κάθε μαθητής να μεταφέρει σωστά τη σχολική του τσάντα. Χρήσιμο είναι να φοράει την τσάντα στην πλάτη και από τους 2 ώμους ομοιόμορφα, ενώ το βάρος που σηκώνει δεν πρέπει να ξεπερνά το 1/6 του σωματικού τους βάρους. Παράλληλα, σε περίπτωση μεγάλου βάρους, βοηθά πολύ και η τσάντα με τα ροδάκια.

Σωστή διατροφή

Φυσικά, κατά τη διάρκεια μιας απαιτητικής χρονιάς είναι απαραίτητο τα παιδιά να τρέφονται σωστά, προκειμένου να καταφέρουν να αντεπεξέλθουν στις υποχρεώσεις τους. Η υψηλή περιεκτικότητα σε

φρούτα και λαχανικά σε συνδυασμό με ένα υγιεινό πρωινό ωφελούν τον οργανισμό, αλλά προάγουν και την καλή ψυχική υγεία, όπως αναφέρουν και τα αποτελέσματα έρευνας που δημοσιεύτηκε στο BMJ Nutrition Prevention & Health. Eρευνα που διεξήχθη σε 10.853 παιδιά από 50 σχολεία του Norfolk έδωσε σημαντικές πληροφορίες για τη διατροφή και την ψυχική τους υγεία. Σύμφωνα με αυτή, μόνο το 25% των παιδιών της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και το 28,5% αυτών της πρωτοβάθμιας καταναλώνει τις ενδεδειγμένες πέντε μερίδες φρούτων και λαχανικών ημερησίως. Αντίθετα, το 10% και το 9% αντίστοιχα δεν έτρωγε καθόλου φρούτα και λαχανικά. Τα παιδιά απάντησαν συγκεκριμένα ότι το 22,3% στο Γυμνάσιο και Λύκειο και το 10,2% στο Δημοτικό είτε έπιναν μόνο ένα ρόφημα (πχ γάλα ή χυμό) για πρωινό είτε δεν έτρωγαν ούτε έπιναν τίποτα. Η μέση βαθμολογία ψυχικής υγείας ήταν 46,6/70 για τους μαθητές δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και 46/60 για τους μαθητές της πρωτοβάθμιας. Από την άλλη πλευρά, οι μαθητές του Δημοτικού που κατανάλωναν πέντε ή περισσότερες μερίδες φρούτων και λαχανικών ημερησίως είχαν κατά μέσο όρο 3,73 μονάδες υψηλότερη βαθμολογία από όσους δεν έτρωγαν καθόλου, ενώ εκείνοι που έτρωγαν μόνο ένα σνακ ή μια μπάρα δημητριακών για πρωινό είχαν βαθμολογία χαμηλότερη κατά 1,15 μονάδες, συγκριτικά με όσους έτρωγαν ένα τοστ, δημητριακά με γάλα ή γιαούρτι, φρούτα κ.λπ. Οι ερευνητές του Πανεπιστημίου «East Anglia» υπερτονίζουν ότι η κακή διατροφή είναι καταστροφική για την ευεξία των παιδιών και τη συγκρίνουν με τη βία και τις επιθετικές συμπεριφορές στο σπίτι. Περιγράφουν, επίσης, την ποιότητα των γευμάτων και των σνακ κάποιων παιδιών ως «ανησυχητική» και καλούν σε επείγουσα δράση για τη βελτίωσή της, έτσι ώστε να αποφευχθεί μια ενδεχομένως αρνητική επιρροή στην ανάπτυξη και στη μόρφωσή τους. u

| περί υγείας |

ygiini sxoliki xronia_R.indd 7

7

9/15/22 4:40 PM


Επιστροφή στο σχολείο: Πώς θα γίνει πιο ομαλά η προσαρμογή μικρών και μεγάλων; Το παν για ένα δυνατό ανοσοποιητικό σύστημα είναι η σωστή διατροφή. Γράφει η Μαρτίνα Νικολάου - Καθηγήτρια Φυσικής Αγωγής

Ο

ι διακοπές έφτασαν στο τέλος τους, οι εκδρομείς επέστρεψαν από τους τόπους απόδρασής τους και οι μαθητές γύρισαν στα θρανία. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα, γονείς και παιδιά να προσπαθούν να προσαρμοστούν για ακόμη μια χρονιά στην καθημερινότητα. Διάφορα ερωτήματα και σκέψεις κατακλύζουν τα μυαλά των γονιών: «Πρέπει να τον γράψω τρίτη γλώσσα;», «Θα τη δοκιμάσω και στο πιάνο φέτος.», «Μήπως να πάει και ένα δεύτερο άθλημα;», «Κάποιος μου είπε για ρομποτική, ενδιαφέρον ακούγεται.». Αραγε τις σκέψεις των παιδιών τις αφουγκράζεται κανείς; Ολοι οι ενσυνείδητοι γονείς θέλουν αναμφίβολα το καλύτερο για το παιδί τους. Μήπως όμως πρέπει να δώσουμε στο παιδί την επιλογή να διαλέξει εκείνο τη δραστηριότητα που του αρέσει περισσότερο; Μήπως να βοηθήσουμε το παιδί να δει την έναρξη της σχολικής περιόδου πιο θετικά και να μην το υπερφορτώνουμε με παραπάνω δραστηριότητες απ’ όσες πρέπει; Οφείλουμε να σκεφτούμε ποια καθημερινότητα θα κάνει το παιδί μας ευτυχισμένο, αλλά και πώς θα το βοηθήσουμε να αντεπεξέλθει στο δύσκολο πρόγραμμα που θα έχει πάλι φέτος. Πώς θα καταφέρουμε, λοιπόν, να χτίσουμε ένα γερό ανοσοποιητικό που θα προστατεύει το παιδί καθ’ όλη τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς; Το Α και το Ω για ένα δυνατό ανοσοποιητικό σύστημα είναι φυσικά μια σωστή και ισορροπημένη διατροφή που θα προσφέρει στον οργανισμό όλα εκείνα τα στοιχεία που χρειάζεται για να αντιμετωπίσει τα μικρόβια των ιώσεων αλλά και το απαιτητικό πρόγραμμα ενός παιδιού. Ενας λόγος παραπάνω λοιπόν για τα παιδιά, τα οποία εκτίθενται συνεχώς σε περιβάλλον ιδιαίτερα φιλικό προς τις ιώσεις και τα κρυολογήματα και μάλιστα για αρκετές ώρες κατά τη διάρκεια της ημέρας. Βιταμίνες όπως οι C, B, A, D και E φαίνεται να βοηθούν στην καταπολέμηση ιών και λοιμώξεων και θα τις βρούμε σε τροφές

8

όπως είναι τα πορτοκάλια, τα ακτινίδια, το μπρόκολο, το ψάρι, το αβγό, τα γαλακτοκομικά, το συκώτι, τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, όπως είναι το σπανάκι, τα αβοκάντο και οι ξηροί καρποί. Οι χυμοί επίσης θα πρέπει να είναι μέρος της καθημερινότητάς τους. Ακόμα και αν δυσκολεύονται καμιά φορά να τους καταναλώσουν, υπάρχουν λύσεις που μπορούν να βοηθήσουν. Γι’ αυτές τις περιπτώσεις λοιπόν υπάρχουν διάφορες επιλογές συμπληρωμάτων διατροφής που μπορείτε να προμηθευτείτε από τα φαρμακεία, πάντα όμως αφού συμβουλευτείτε τον παιδίατρό σας. Μια όμως πιο ευχάριστη και ακίνδυνη επιλογή είναι και τα βιταμινούχα ροφήματα. Τα ροφήματα αυτά είναι μια πλούσια πηγή στοιχείων και μπορείτε να τα

βρείτε ακόμη και στο περίπτερο της γειτονιάς σας. Είναι διαθέσιμα σε απολαυστικές για τα παιδιά γεύσεις και είναι σίγουρο ότι θα γίνουν το αγαπημένο τους ρόφημα. Μ’ αυτόν τον τρόπο τα παιδιά ενισχύουν τον οργανισμό τους με τα απαραίτητα στοιχεία, όπως είναι το μαγνήσιο και το ασβέστιο, αλλά και με πολλές χρήσιμες βιταμίνες που βοηθούν στην θωράκιση του ανοσοποιητικού τους, όπως αναφέραμε και παραπάνω για τις βιταμίνες Α, C, Ε, Β12 και Β6. Προτεραιότητά μας, λοιπόν, είναι να μυήσουμε τα παιδιά μας από μικρή ηλικία σε έναν υγιεινό τρόπο ζωής, με τη σωστή διατροφή, την άσκηση και την απαραίτητη πρόσληψη βιταμινών. Μην ξεχνάμε όμως ότι πάνω απ’ όλα είναι παιδιά. Ας τους δώσουμε τον χρόνο και τον χώρο που χρειάζονται για να είναι υγιή σωματικά και ψυχικά, γεμάτα αγάπη και ευτυχία και όχι πίεση και στρες. Το παρόν άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα. Για τη λήψη οποιουδήποτε συμπληρώματος διατροφής απευθυνθείτε πρώτα στον παιδίατρό σας. u

| περί υγείας |

epistrofh sto sxoleio - prosarmogh_L.indd 8

9/15/22 4:43 PM


Εγγραφείτε στον οικογενειακό γιατρό Οι πληροφορίες για τον οικογενειακό γιατρό δικαίως έχουν μονοπωλήσει το ενδιαφέρον, καθώς αλλάζει ο τρόπος πρόσβασης στην περίθαλψη. Γράφει η Αφροδίτη Ντάικου

Τι είναι ο οικογενειακός γιατρός Ο οικογενειακός γιατρός είναι αυτός που έχει στη διάθεσή του τον φάκελο υγείας του πολίτη και του ανοίγει την πρόσβαση, εφόσον θεωρηθεί απαραίτητο, στις άλλες δομές του συστήματος υγείας, κυρίως στα νοσοκομεία, αλλά και δύναται να δρομολογεί με τα παραπεμπτικά του τις επισκέψεις των ασφαλισμένων για γιατρούς άλλων ειδικοτήτων. Ωστόσο, ειδικές κατηγορίες ασθενών, για παράδειγμα όσοι πάσχουν από καρδιοπάθειες, θα μπορούν να παρακολουθούνται από τον ειδικευμένο γιατρό τους, σε αυτήν την περίπτωση τον καρδιολόγο τους, ο οποίος θα λειτουργεί ως οικογενειακός γιατρός. Η εγγραφή των πολιτών σε ιδιώτες καρδιολόγους και πνευμονολόγους αναμένεται να ανοίξει σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες την 1η Οκτωβρίου. Στις αρμοδιότητες του οικογενειακού γιατρού θα είναι, όπως ανέφερε ο γενικός γραμματέας Πρωτοβάθμιας Φροντίδας του υπουργείου Υγείας Μάριος Θεμιστοκλέους, να συμβουλεύει προσωπικά τον πολίτη. Εκείνον για παράδειγμα που καπνίζει για τη σημασία της διακοπής καπνίσματος, τον πολίτη που είναι παχύσαρκος για την υιοθέτηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής αλλά και μία γυναίκα άνω των 60 ετών θα τη συμβουλεύσει και θα της συστήσει την προληπτική εξέταση της μαστογραφίας. Αναγκαίο για την αποτελεσματικότητα του νέου τρόπου παροχής Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας στους πολίτες είναι να εγγραφούν στους οικογενειακούς γιατρούς, που θα δηλώσουν ότι επιθυμούν να ενταχθούν στο σύστημα. Εξαίρεση στη νέα Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας αποτελούν μόνο τα επείγοντα θέματα υγείας, για τα οποία θα είναι ελεύθερη η πρόσβαση στα εφημερεύοντα νοσοκομεία για τους πολίτες.

Ποια τα προτερήματα του οικογενειακού γιατρού Ο οικογενειακός γιατρός: l αναλαμβάνει την ευθύνη της διατήρησης της υγείας των ασθενών της λίστας του και την αντιμετώπιση όλων σχεδόν των αναγκών του. l προάγει την ολιστική φροντίδα του ασθενή. Ο ρόλος του είναι να αποτελεί τον πλοηγό του και να συντονίζει τη φροντίδα όταν αυτή πρέπει να αναζητηθεί σε διαφορετικά επίπεδα και δομές. Διασυνδέει τη φροντίδα για οξέα και χρόνια νοσήματα, ψυχική υγεία και πρόληψη. l αναπτύσσει μακροχρόνιες σχέσεις εμπιστοσύνης και συνεργασίας με τους ασθενείς του, στο πλαίσιο της οικογένειας και της κοινότητας που αυτοί διαβιούν. Με τον Ν.4931/2022 επιχειρείται όλοι οι ενήλικες να αποκτήσουν τον γιατρό τους –αυτόν που ο νόμος ορίζει ως προσωπικό γιατρό και παγκοσμίως αναφέρεται ως οικογενειακός γιατρός.

Η εγγραφή στον οικογενειακό γιατρό Η εγγραφή γίνεται με 3 διαφορετικούς τρόπους: 1) μέσω της πλατφόρμας εγγραφής σε προσωπικό ιατρό (https://ehealth.gov.gr/p-rv/p), όπου η είσοδος γίνεται με τους κωδικούς taxisnet και τον ΑΜΚΑ του πολίτη. 2) αυτοπροσώπως σε δομή υγείας Π.Φ.Υ. ή σε προσωπικό ιατρό, φέροντας μαζί του, τον ΑΜΚΑ του και προς απλή επίδειξη, έγγραφο ταυτοποίησης (π.χ. Δελτίο Ταυτότητας) ή φωτοαντίγραφο. 3) στο φαρμακείο της γειτονιάς του, φέροντας μαζί του τον ΑΜΚΑ του και προς απλή επίδειξη έγγραφο ταυτοποίησης (π.χ. Δελτίο Ταυτότητας) ή φωτοαντίγραφο.

Ο θεσμός του προσωπικού γιατρού είναι μία δωρεάν παροχή σε όλους τους πολίτες, που για πρώτη φορά θα έχουν σύμβουλο υγείας για θέματα αγωγής υγείας, πρόληψης, διάγνωσης, θεραπείας και καθοδήγησής τους σε σοβαρά προβλήματα υγείας. Ο Πανελλήνιος Φαρμακευτικός Σύλλογος απέστειλε προς τους φαρμακοποιούς οδηγίες διασύνδεσης και επεξήγησης της λειτουργίας της πλατφόρμας εγγραφών στον οικογενειακό γιατρό. O φαρμακοποιός επιλέγει προσωπικό γιατρό με βάση την επιθυμία του πολίτη και ολοκληρώνει την εγγραφή του σε αυτόν. Με την ολοκλήρωση της εγγραφής ο πολίτης λαμβάνει ενημερωτικό SMS ή/και email για την ολοκλήρωση της εγγραφής του στον συγκεκριμένο γιατρό, καθώς και τους προσωπικούς κωδικούς του για την ηλεκτρονική πρόσβαση στον Ατομικό Ηλεκτρονικό Φάκελο Υγείας. Oσοι δεν έχουν κινητό θα τα λαμβάνουν αποκλειστικά με εκτυπώσιμη μορφή. Τα ανήλικα μέλη που δεν έχουν συμπληρώσει το 16ο έτος της ηλικίας τους δεν μπορούν ακόμη να εγγραφούν. Η πληρωμή φαρμακοποιών είναι άπαξ ανά ΑΜΚΑ σε όλες τις περιπτώσεις, με αποζημίωση η οποία έχει οριστεί σε 3 ευρώ προ ΦΠΑ 24%. Η πληρωμή θα γίνεται για κάθε μήνα με τιμολόγιο παροχής υπηρεσιών, το οποίο θα εκδίδεται στις αρχές κάθε επόμενου μήνα, για αναρτημένες πράξεις οι οποίες θα αντλούνται από την ΗΔΙΚΑ για συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα. Μέχρι αυτήν τη στιγμή έχουν γραφτεί σε προσωπικό γιατρό περισσότεροι από 2.506.000 πολίτες, δηλαδή το 28,3% των δικαιούχων πολιτών. Οι περιφέρειες με την υψηλότερη συμμετοχή είναι η Κρήτη και η Δυτική Μακεδονία με 41,8%, η Θεσσαλία με 36,2%, η Ηπειρος με 34,1%, η Ανατολική Μακεδονία & Θράκη με 33,6% και η Κεντρική Μακεδονία με 33,2%. Πρωταθλήτριες περιφερειακές ενότητες είναι η Κοζάνη με ποσοστό συμμετοχής 52,1%, τα Χανιά και η Πιερία με 46,8%, το Ηράκλειο με 47,3%, η Μαγνησία με 45,1%, η Φλώρινα με 44,5% και τα Ιωάννινα με 43,6%. u

| περί υγείας |

proswpikos giatros_R.indd 9

9

9/15/22 4:43 PM


Η άνοια στην Ελλάδα σήμερα Ολα όσα γνωρίζουμε για τη νόσο και το έργο της Εταιρείας Alzheimer Αθηνών.

Σ

ύµφωνα µε πρόσφατα στατισίας κ.λπ.). Πρέπει δε να είναι τέτοιας στικά στοιχεία στη χώρα μας, βαρύτητας, ώστε να διαταράσ160.000 άτομα πάσχουν από σει τη λειτουργικότητα του άνοια και 280.000 από ήπια ασθενούς στην κοινωνινοητική διαταραχή, που είναι το προκή και επαγγελματιστάδιο της άνοιας. Συνολικά, ο πληκή του ζωή. Επίσης, θυσμός των ανθρώπων με νοητικά υπάρχουν αλλαγές προβλήματα πλησιάζει το μισό εκαστην προσωπικότομμύριο και αν συνυπολογίσουμε τητα, συχνά σωότι για κάθε ασθενή με άνοια επηρεματικά ενοχλήμαάζεται σημαντικά η ζωή 2-3 φροντιτα και ψυχιατρικά Γράφει η στών-μελών της οικογένειας, η πάσυμπτώματα όπως Παρασκευή Σακκά θηση αφορά άμεσα σε περισσότερο απάθεια, κατάθλιψη, νευρολόγος – ψυχίατρος, από 1 εκατομμύριο Ελληνες πολίτες. επιθετικότητα, ευερεθιπρόεδρος Εταιρείας Τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας στότητα, αρνητισμός, παραλήρημα Alzheimer Αθηνών έχουν γίνει σημαντικά βήματα σχετικά και ψευδαισθήσεις. πρόεδρος του Εθνικού με την αντιμετώπιση της άνοιας. Το Η συχνότερη μορφή άνοιας είναι η νόΠαρατηρητηρίου για Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την άνοια σος Αλτσχάιμερ (60-70% του συνόλου την Ανοια και τη νόσο έχει εγκριθεί από την Επιτροπή Κοιτων περιστατικών), κατάσταση μη αναAlzheimer νωνικών Υποθέσεων της Βουλής. To στρέψιμη που εξελίσσεται με αργούς Εθνικό Παρατηρητήριο για την Ανοια ρυθμούς σε βάθος χρόνου. Από την και οι οργανώσεις Αλτσχάιμερ σε όλη έναρξη των συμπτωμάτων μέχρι τα τετην Ελλάδα συνεχίζουν με επιτυχία τον αγώνα να γί- λικά στάδια μεσολαβούν κατά μέσο όρο 10 χρόνια. νει η άνοια προτεραιότητα για τη δημόσια υγεία. Κέ- Οι αιτίες όλων των μορφών άνοιας αλλά και της ντρα Ημέρας για άτομα με άνοια λειτουργούν πλέον νόσου Αλτσχάιμερ δεν είναι συνολικά γνωστές. Οι στις μεγάλες πόλεις της Ελλάδος, υπάρχουν αρκετά σημαντικότεροι παράγοντες κινδύνου που έχουν Ιατρεία Μνήμης σε δημόσια και ιδιωτικά νοσοκομεία. διαπιστωθεί είναι η γενετική προδιάθεση και η αύΗ Εταιρεία Alzheimer Αθηνών κλείνει φέτος 20 χρόνια ξηση της ηλικίας, παράγοντες μη τροποποιήσιμοι. έμπρακτης προσφοράς στα άτομα με άνοια, τις οικο- Στη νόσο Ατσχάιμερ συγκεκριμένα η αυστηρά κληγένειες και τους φροντιστές τους. Οι δραστηριότητες ρονομική μορφή είναι σπάνια, αφορά σε 1-2% του της Εταιρείας περιλαμβάνουν 5 Κέντρα Ημέρας για συνόλου των πασχόντων και εμφανίζεται σε ηλικίες άτομα με άνοια σε περιοχές της Αττικής και 94 Συμ- κάτω των 65 ετών. Η σποραδική μορφή της νόσου βουλευτικούς Σταθμούς για την άνοια σε όλη την Ελ- Αλτσχάιμερ που εμφανίζεται μετά τα 65 έτη έχει μιλάδα σε συνεργασία με το ΕΔΔΥΠΠΥ, το πρόγραμμα κρότερη κληρονομική επιβάρυνση. Φροντίδα στο Σπίτι για Ατομα με Ανοια, τη Γραμμή Μελέτες πληθυσμών στην Ευρώπη και στην Αμερική Βοήθειας για την Ανοια 1102, δράσεις ψυχολογικής τα τελευταία χρόνια αποδεικνύουν ότι η επίπτωση υποστήριξης και εκπαίδευσης φροντιστών, διαδικτυ- της άνοιας μειώνεται ως αποτέλεσμα της αλλαγής ακές υπηρεσίες για άτομα με άνοια και τους φροντι- του τρόπου ζωής και του ελέγχου των καρδιαγγειαστές τους, εκστρατείες ενημέρωσης του κοινού γύρω κών παραγόντων κινδύνου. Οι πολιτικές για τη δημόαπό θέματα έγκαιρης διάγνωσης και πρόληψης, εκ- σια υγεία θα πρέπει να ενθαρρύνουν τους μεσήλικες στρατείες υπεράσπισης των δικαιωμάτων ασθενών να διακόπτουν το κάπνισμα, να ασκούνται σωματικά, και φροντιστών και υλοποίηση ευρωπαϊκών προ- να ακολουθούν διατροφή πλούσια σε φρούτα, λαχαγραμμάτων. Μιλώντας με αριθμούς, περισσότερα από νικά και ψάρια (μεσογειακή δίαιτα), να ελέγχουν την 110.000 άτομα με άνοια και οι φροντιστές τους έχουν παχυσαρκία, τον διαβήτη και την υπέρταση και να λάβει υπηρεσίες της Εταιρείας Alzheimer Αθηνών, αποφεύγουν την υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ. 11.000 οικογένειες έχουν συμμετάσχει στο πρόγραμ- Επιπρόσθετα άνθρωποι με πολλά χρόνια εκπαίμα της κατ’ οίκον φροντίδας, ενώ 55.000 άτομα έχουν δευσης, απαιτητικά επαγγέλματα και περισσότερες εξεταστεί στα Ιατρεία Μνήμης της Εταιρείας όλα αυτά δραστηριότητες ελεύθερου χρόνου (συμπεριλαμτα χρόνια. Ολες οι υπηρεσίες της Εταιρείας Alzheimer βανομένων πνευματικών, κοινωνικών αλλά και φυσιΑθηνών παρέχονται δωρεάν. κών-σωματικών δραστηριοτήτων) έχουν μικρότερες πιθανότητες ανάπτυξης νόσου Alzheimer. Τι γνωρίζουμε για την άνοια σήμερα! Οι εγκεκριμένοι θεραπευτικοί παράγοντες που χρηΩς άνοια θεωρείται η σοβαρή έκπτωση των νοητι- σιμοποιούνται σήμερα για τη θεραπεία της νόσου κών λειτουργιών που προκαλείται από βλάβη του Alzheimer είναι συμπτωματικές και όχι αιτιολογιεγκεφάλου από διάφορα αίτια. Η έκπτωση αυτή κές θεραπείες και ελέγχουν μερικώς τα νοητικά και των νοητικών λειτουργιών μπορεί να περιλαμβάνει συμπεριφορικά συμπτώματα της νόσου χωρίς να πολλαπλές νοητικές λειτουργίες (μνήμης, λόγου, επηρεάζουν τη νευροεκφυλιστική διεργασία στον μετωπιαίων-επιτελικών λειτουργιών, πραξίας, γνω- εγκέφαλο των πασχόντων.

Τα νευροπαθολογικά χαρακτηριστικά της νόσου Alzheimer είναι η ενδοκυττάρια εναπόθεση πρωτεΐνης τ που σχηματίζει τα νευροϊνιδιακά συμπλέγματα και η εξωκυττάρια εναπόθεση β-αμυλοειδούς που σχηματίζει τις αμυλοειδικές πλάκες καταστρέφοντας έτσι τους φυσιολογικούς εγκεφαλικούς νευρώνες των ασθενών με νόσο Alzheimer. Νέα επιστημονικά δεδομένα μας επιτρέπουν να είμαστε αισιόδοξοι ότι στα επόμενα χρόνια οι πρόοδοι της επιστήμης θα έχουν και πρακτική εφαρμογή στη φροντίδα των ασθενών με άνοια. Αν ανησυχείτε για τη μνήμη σας ή κάποιος δικός σας έχει παρατηρήσει το γεγονός ότι ξεχνάτε, απευθυνθείτε άμεσα σε ένα Ιατρείο Μνήμης και εξεταστείτε! Συζητήστε τις ανησυχίες σας με τον γιατρό σας, γιατί υπάρχουν και θεραπεύσιμες καταστάσεις που προκαλούν προβλήματα μνήμης όπως η κατάθλιψη, χρόνιες λοιμώξεις, ανεπάρκειες βιταμινών, προβλήματα θυρεοειδούς, όγκοι του εγκεφάλου! Η άνοια δεν είναι φυσιολογικό κομμάτι των γηρατειών. Τα οφέλη της πρώιμης διάγνωσης είναι πολλά. Η έγκαιρη και έγκυρη διάγνωση μας βοηθά να: l επωφεληθούμε από τις διαθέσιμες φαρμακευτικές και μη φαρμακευτικές θεραπείες. l ενημερωθούμε σωστά για την εξέλιξη της νόσου και τις διαθέσιμες πηγές βοήθειας. l προγραμματίσουμε τη ζωή μας και να πάρουμε αποφάσεις για το μέλλον μας. l διατηρήσουμε την ποιότητα της ζωής μας μαζί με τους αγαπημένους μας. Η Εταιρεία Alzheimer Αθηνών με την υποστήριξη του Υπουργείου Υγείας και της Περιφέρειας Αττικής λειτουργεί τη Γραμμή Βοήθειας για την Ανοια 1102, η οποία πλαισιώνεται από εξειδικευμένους συμβούλους/επαγγελματίες υγείας, γιατρούς νευρολόγους και ψυχιάτρους, ψυχολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς, που παρέχουν άμεσα ενημέρωση, καθοδήγηση, συμβουλές και διασύνδεση. u

10 | περί υγείας |

altshaimer saka_L.indd 10

9/16/22 10:59 AM


Eκθεση ζωγραφικής για τη στήριξη ανθρώπων με Αλτσχάιμερ

H

Θα διαρκέσει από 1 έως και 16 Οκτωβρίου στον Κεραμεικό για την ενίσχυση του έργου της Εταιρείας Alzheimer Αθηνών.

τέχνη εμπνέει, θεραπεύει και ευαισθητοποιεί! Στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Μήνα Αλτσχάιμερ, για τέταρτη χρονιά καλλιτέχνες ευαισθητοποιημένοι από τις απαιτήσεις της φροντίδας ατόμων με άνοια ενώνουν τις δυνάμεις τους και συμβάλλουν έμπρακτα, με τον δικό τους μοναδικό τρόπο, στον αγώνα στήριξης των ατόμων με άνοια και των οικογενειών τους, θέτοντας την τέχνη στην υπηρεσία των συνανθρώπων μας με προβλήματα μνήμης, προσφέροντας αφιλοκερδώς τα έργα τους. Τα εγκαίνια της έκθεσης, που θα φιλοξενηθεί στον χώρο του ART16, Αρτεμισίου 16, στον Κεραμεικό είναι την 1η Οκτωβρίου 2022 στις 18:00 και η έκθεση θα διαρκέσει από 1 έως και 16 Οκτωβρίου 2022, με ελεύθερη είσοδο. Οι ώρες λειτουργίας της έκθεσης είναι καθημερινά 17:00-22:00 και Σάββατο και Κυριακή από τις 10:00-22:00. Ολα τα έργα θα κληρωθούν με λαχειοφόρο αγορά για την ενίσχυση του έργου της Εταιρείας Alzheimer Αθηνών. Η διάθεση λαχνών θα γίνεται στα Κέντρα Ημέρας της Εταιρείας Alzheimer Αθηνών, στον χώρο της έκθεσης, καθώς και online (www.alzheimerathens.gr/laxnoi/). Η κλήρωση θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 16/10/22 στις 19:00, στον εκθεσιακό χώρο. Κατά τη διάρκεια της έκθεσης θα πραγματοποιηθούν οι παρακάτω ομιλίες. ● Κυριακή 2/10 και ώρα 11:00 «Η άνοια στην Ελλάδα σήμερα» Ομιλήτρια: δρ Παρασκευή Σακκά, πρόεδρος της Εταιρείας Alzheimer Αθηνών και πρόεδρος του Εθνικού Παρατηρητηρίου για την άνοια

Σάββατο 8/10 και ώρα 11:00 «Πρακτικά θέματα φροντίδας και συμπεριφοράς σε άτομα με άνοια» Ομιλητής: Κωστής Προύσκας, ψυχολόγος - δρ Γεροντολογίας, διευθύνων σύμβουλος των Μονάδων Φροντίδας Ηλικιωμένων «Aκτιος» και του Κέντρου Αποθεραπείας και Αποκατάστασης «Ακτιος Αποκατάσταση»

«Η τεχνολογία στην υπηρεσία των φροντιστών: Δωρεάν εφαρμογές για να φροντίζουμε τους ανθρώπους μας καλύτερα» Ομιλητής: Βασίλης Γιαννακόπουλος, SciFY Marketing and Social Impact Manager Κυριακή 9/10 και ώρα 12.00 «Το καταφύγιο της μνήμης – Η δύναμη της λήθης», εργαστήρι ζωγραφικής για παιδιά Εμψυχωτές εργαστηρίου: Γιώτα Βόνη, εκπαιδευτικός – εικονογράφος, ΜEd με ειδίκευση στα artists’ books και στη θεραπεία μέσω τέχνης με έμφαση στα εικαστικά & Ηλιάνα Σκουλάξινου, ζωγράφος – εικαστικός *Το εργαστήρι απευθύνεται σε παιδιά ηλικίας 9-12 ετών

Σάββατο 15/10 και ώρα 11.00 «Το Ανοιχτό Εργαστήριο του ΕΚΠΑ και της Συμμαχίας CIVIS ως πλαίσιο για τη δημιουργία πολιτιστικών δράσεων για άτομα με άνοια και τους φροντιστές τους» Ομιλήτρια: Μάρλεν Μούλιου, επίκουρη καθηγήτρια Μουσειολογίας & συντονίστρια του CIVIS Open Lab, ΕΚΠΑ «Παρουσίαση του Οδηγού για Μουσεία και Χώρους Πολιτισμού φιλικούς προς την Ανοια» Ομιλήτριες: Σοφία Ε. Πελοποννησίου – μουσειολόγος, επιμελήτρια της Οικίας Κατακουζηνού και μέλος του Δ.Σ. του Ιδρύματος Κατακουζηνού & Μαρία Οικονομοπούλου, ιστορικός – μουσειολόγος Η εκδήλωση τελεί υπό την αιγίδα της Εταιρείας Alzheimer Αθηνών. Περισσότερες πληροφορίες στην ιστοσελίδα www.alzheimerathens.gr. ◆

Διατροφή και άνοια Οι διατροφικές μας συνήθειες μπορεί να επηρεάσουν την υγεία του εγκεφάλου μας.

O

ι δίαιτες πλούσιες σε τροφές που σχετίζονται με φλεγμονή μπορεί να επιταχύνουν τη γήρανση του εγκεφάλου, οδηγώντας σε άνοια, σύμφωνα με μια μελέτη που δημοσιεύτηκε διαδικτυακά στις 6 Μαΐου 2022, από το Alzheimer’s & Dementia. Οι ερευνητές μελέτησαν σχεδόν 2.000 υγιείς ανθρώπους (μέση ηλικία 62 ετών), οι οποίοι συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια τροφίμων και υποβλήθηκαν σε μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου. Τα δεδομένα από τα ερωτηματολόγια συλλέχθηκαν σε διάστημα 10 ετών και στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκαν για τον υπολογισμό των βαθμολογιών του Διαιτητικού Φλεγμονώ-

Γράφει η Αφροδίτη Ντάικου δους Δείκτη (DII) των συμμετεχόντων. Το DII βαθμολογεί τις διατροφικές συνήθειες ενός ατόμου με βάση έναν μακρύ κατάλογο ουσιών και τύπων τροφίμων. Μια χαμηλότερη βαθμολογία DII υποδηλώνει μια πιο αντιφλεγμονώδη δίαιτα, ενώ μια υψηλότερη βαθμολογία υποδηλώνει μια προφλεγμονώδη δίαιτα. Οι δίαιτες που ταξινομούνται ως προφλεγμονώδεις περιλαμβάνουν συνήθως μεγαλύτερες ποσότητες απλών σακχάρων, χοληστερόλης, κορεσμένων λιπαρών και τηγανητών τροφών. Σε σύγκριση με τους ανθρώπους που είχαν χαμηλές βαθμολογίες DII, εκείνοι με υψηλές βαθμολογίες DII είχαν μικρότερο εγκέφαλο και λιγότερη φαιά ουσία, που

αποτελούν πρώιμους δείκτες για την άνοια. Οι άνδρες με υψηλές βαθμολογίες DII ήταν επίσης πιο πιθανό να εμφανίσουν ενδείξεις εγκεφαλικού επεισοδίου που συχνά δεν προκαλούν άμεσα αναγνωρίσιμα συμπτώματα. Η μελέτη έδειξε μόνο μια συσχέτιση, αλλά τα ευρήματα υποστηρίζουν ότι αυτό που τρώτε μπορεί να επηρεάσει την υγεία του εγκεφάλου καθώς μεγαλώνετε. Προστατέψτε τον εαυτό σας από τη βλάβη της χρόνιας φλεγμονής. Η επιστήμη έχει αποδείξει ότι η χρόνια, χαμηλού βαθμού φλεγμονή μπορεί να μετατραπεί σε σιωπηλό δολοφόνο που συμβάλλει σε καρδιαγγειακές παθήσεις, καρκίνο, διαβήτη τύπου 2 και άλλες καταστάσεις. ◆

| περί υγείας | 11

altzhaimer deltio tipou_R.indd 11

9/15/22 4:47 PM


Ανησυχίες για παραπλανητική έρευνα σχετικά με τη νόσο Αλτσχάιμερ Η έρευνα του Matthew Schrag και οι ισχυρισμοί για λανθασμένα δεδομένα.

H

νόσος Αλτσχάιμερ είναι η πιο διαδεδομένη μορφή άνοιας και, με έναν ταχέως γηρασμένο παγκόσμιο πληθυσμό, τροφοδοτεί μια άνευ προηγουμένου ζήτηση για δαπανηρή περίθαλψη ασθενών. Υπήρξαν περίπου 400 κλινικές μελέτες από την πρώτη δοκιμή φαρμάκων για το Αλτσχάιμερ το 1987. Ωστόσο, υπήρξαν πρόσφατοι ισχυρισμοί ότι η έρευνα που στηρίζει τις ευρέως διαδεδομένες αντιλήψεις για το τι προκαλεί τη νόσο Αλτσχάιμερ μπορεί να είναι δόλια. Ο αντίκτυπος αυτού στις κλινικές δοκιμές είναι ένα δυνητικά τεράστιο πλήγμα για τα άτομα που ζουν με Αλτσχάιμερ και τους φροντιστές τους. Οι ανησυχίες για πιθανή απάτη της έρευνας για το Αλτσχάιμερ ακολουθούν τα ευρήματα του νευρολόγου Matthew Schrag, που περιγράφονται λεπτομερώς στο περιοδικό Science. Ο Schrag έγραψε ότι μια συνεχιζόμενη δοκιμή Αλτσχάιμερ που διερευνά το πειραματικό φάρμακο simufilam βασίστηκε σε παραποιημένες εικόνες που δημοσιεύτηκαν από επιστήμονες χρόνια νωρίτερα. Εάν ισχύει, τότε οι εθελοντές ασθενείς σε δοκιμές φαρμάκων, συμπεριλαμβανομένων των μελετών simufilam, μπορεί να αντιμετωπίζουν περιττούς κινδύνους για την υγεία που σχετίζονται με την πειραματική θεραπεία –πιθανότατα χωρίς ελπίδα κλινικού οφέλους. Επιπλέον, χρόνια ανάπτυξης φαρμάκων που κοστίζουν δεκάδες εκατομμύρια δολάρια μπορεί να έχουν χαθεί. Η θεμελιώδης προϋπόθεση για το τι προκαλεί τον θάνατο των εγκεφαλικών κυττάρων στη νόσο Αλτσχάιμερ και κατ’ επέκταση, το είδος των φαρμάκων που χρειάζονται για να αναπτυχθούν για θεραπεία, μπορεί τώρα να χρειάζεται επανεξέταση. Ορισμένες σύγχρονες κλινικές δοκιμές για τη νόσο Αλτσχάιμερ βασίζονται σε μια δυνητικά εσφαλμένη πλέον υπόθεση: ότι ο θάνατος των εγκεφαλικών κυττάρων προκαλείται από τον πρώιμο σχηματισμό στο υγρό που περιβάλλει τον εγκέφαλο, μικρών συστάδων πρωτεΐνης που ονομάζονται ολιγομερή αμυλοειδών.

Μια μελέτη με μεγάλη επιρροή και υψηλή αναφορά βρίσκεται στο επίκεντρο της τρέχουσας διαμάχης. Οι συγγραφείς ισχυρίστηκαν ότι τα μοντέλα ποντικών με Αλτσχάιμερ έδειξαν ότι η εξασθένηση της μνήμης σχετίζεται με τη συσσώρευση ολιγομερών αμυλοειδών. Ο Schrag βρήκε στοιχεία ότι η εικόνα που παρουσιάζεται στο έγγραφο του 2006 μπορεί να έχει τροποποιηθεί. Η αρχική ερευνητική μελέτη που τέθηκε υπό έλεγχο δημοσιεύτηκε το 2006 στο περιοδικό Nature. Από τη δημοσίευσή του, έχει αναφερθεί πάνω από 2.000 φορές από άλλους επιστήμονες. Το περιοδικό διερευνά τώρα αυτές τις ανησυχίες και συνέστησε προσοχή στην ερμηνεία των δεδομένων. Εκτός από αυτήν την εργασία του 2006, άλλες μελέτες που δημοσιεύθηκαν από τον ίδιο συγγραφέα έχουν τεθεί υπό έλεγχο από επιστήμονες στο PubPeer –έναν ιστότοπο που επιτρέπει στους επιστήμονες να συζητούν την επιστημονική έρευνα. Τι γίνεται όμως με την αξιολόγηση από ομοτίμους; Το διεθνώς υιοθετημένο σύστημα αξιολόγησης από ομοτίμους, όπου εμπειρογνώμονες εξετάζουν ανώνυμα τα επιστημονικά δεδομένα που υποβάλλονται για δημοσίευση, συνήθως εξασφαλίζει ισχυρά αποτελέσματα. Αυτό θα πρέπει να καθησυχάσει το κοινό σχετικά με τους επιστημονικούς ισχυρισμούς μιας μελέτης. Ωστόσο, ενώ η επιστήμη δεν λέει ψέματα, οι άνθρωποι μπορούν. Σε αυτήν την περίπτωση, ο Schrag εξέτασε δεκάδες εικόνες σε επιστημονικές εργασίες που συντάχθηκαν από τον νευροεπιστήμονα Sylvain Lesné και πρότεινε ότι σημειώνονταν συνεχώς σημαντικές παραβιάσεις εικόνας. Κορυφαίοι ανεξάρτητοι αναλυτές εικόνας και διεθνώς αναγνωρισμένοι ερευνητές της νόσου Αλτσχάιμερ υποστήριξαν τους ισχυρισμούς του Schrag. Οι νευροεπιστήμονες μπορεί δικαίως να είναι απογοητευμένοι διότι δημοσιεύσεις που άλλαξαν όσα γνωρίζουμε για το Αλτσχάιμερ ή άλλες ασθένειες εμφανίζονται τώρα να

έχουν παραποιημένα δεδομένα. Ενδεχομένως φέρνει τους νευροεπιστήμονες σε ανυποληψία και υπονομεύει την εμπιστοσύνη του κοινού. Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι το simufilam δεν έχει εγκριθεί από κανένα ρυθμιστικό φορέα. Ωστόσο, μια πρόσφατη έγκριση του φαρμάκου aducanumab από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων των Ηνωμένων Πολιτειών (FDA) –ενάντια στις συμβουλές των ειδικών που προειδοποιούσαν ότι δεν υπήρχαν αρκετά στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι λειτουργεί– έκανε τους γιατρούς που θεραπεύουν άτομα που πάσχουν από Αλτσχάιμερ ιδιαίτερα ευαίσθητους.

Αλλοι δρόμοι έρευνας Μήπως λοιπόν τα νέα αυτής της πιθανής απάτης σημαίνουν ότι το πεδίο της έρευνας για το Αλτσχάιμερ είναι αλλοιωμένο; Μπορούμε να είμαστε σίγουροι ότι αυτό που συνταγογραφείται στους ασθενείς είναι ασφαλές και λειτουργεί; Θα πρέπει να έχουμε κατά νου το ευρύτερο πλαίσιο ότι η δημοσίευση εσφαλμένων δεδομένων είναι σπάνια και η κακή συμπεριφορά της έρευνας είναι ακόμη πιο σπάνια. Εάν εντοπιστούν λανθασμένα δεδομένα, οι πρακτικές αποκατάστασης είναι συνήθως γρήγορες και περιεκτικές, συμπεριλαμβανομένης της δημοσίευσης διορθώσεων «σφαλμάτων» ή, ενδεχομένως, της ανάκλησης των ευρημάτων από επιστημονικά περιοδικά. Επιβάλλονται σημαντικές ποινές για εσκεμμένο ερευνητικό παράπτωμα. Επίσης, υπάρχουν κλινικές δοκιμές που εξετάζουν πολλαπλές πτυχές του πολύπλοκου καταρράκτη της νόσου Αλτσχάιμερ, από το τι προκαλεί τη νόσο μέχρι το πώς επηρεάζει τη μνήμη και τη σκέψη. Αυτά βασίζονται σε αξιόπιστα επιστημονικά ευρήματα. Η κάθαρση του αμυλοειδούς, η οποία τώρα αμφισβητείται, είναι μόνο μια οδός που έχουν ακολουθήσει οι επιστήμονες. u Ζ. Ψάλλας

12 | περί υγείας |

altzhaimer - paraplanhtikh ereuna_L.indd 12

9/15/22 4:47 PM


Η άνοια προχωρά, ο άνθρωπος παραμένει

H

Ποιες είναι οι δραστηριότητες που προτείνονται για άτομα με προχωρημένη άνοια και άνοια τελικού σταδίου.

φιλοσοφία της φροντίOταν η άνοια βρίσκεται σε προχωδας ατόμων με προχωρηρημένο στάδιο, ο περίγυρος γίνεμένη άνοια και άνοια τελιται αντιληπτός κυρίως μέσω των κού σταδίου βασίζεται στη αισθήσεων. Εστιάζοντας σε αυδιατήρηση της ποιότητας ζωής και τές, μπορούμε να μεταφέρουμε της αξιοπρέπειας των ασθενών, στην στον ασθενή θετικά συναισθήμαανακούφισή τους, καθώς και στην τα ανακούφισης και ικανοποίηυποστήριξη των συγγενών. σης. Ενδεικτικά: l Οσφρηση: λουλούδια, φαγητό Oταν η άνοια προχωράει στο τελικό κατά την παρασκευή του, αρωματης στάδιο, είναι χρήσιμο να γνωρίτικά έλαια, αγαπημένη λοσιόν μετά ζουμε πως αυτό μπορεί να διαρκέΓράφει ο το ξύρισμα. σει από μερικές εβδομάδες έως μεριΝότης l Ακοή: αγαπημένη μουσική, τρακά χρόνια. Σε κάθε περίπτωση, όμως, Παρασκευόπουλος γούδι από το προσωπικό, όργανο καθώς η άνοια εξελίσσεται, η αδιάMSc in Dementia, μουσικής, ήχος γέλιου, κελάηδηλειπτη φροντίδα γίνεται αναγκαία. Phd Candidate μα πουλιών, ανάγνωση αποσπαΕίναι εύκολο να υποθέσουμε πως, in Informatics σμάτων από βιβλία, περιοδικά ή όταν ένα άτομο με άνοια έχει απολέεφημερίδες. σει τον λόγο και δεν διαφαίνεται άλl Αφή: απλό κράτημα ή/και χάιδελος δίαυλος επικοινωνίας ή όταν περμα του χεριού, απαλό χάιδεμα του προσώπου, νάει το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας κλινήρης, η μία αγκαλιά, περιποίηση των μαλλιών. έμφαση πρέπει να δίδεται στη φυσική κατάσταση και ανακούφιση και λιγότερο στις δραστηριότητες. l Γεύση: αίσθηση του γλυκού, κάποιο κρύο ρόφημα. Παρόλα αυτά, ακόμη και σε προχωρημένο στάδιο, l Οραση: παρουσία έντονων και καθαρών χρωμάτων στο οπτικό πεδίο, περιοδικές αλλαγές θέσεις ένα άτομο με άνοια μπορεί να αισθάνεται μοναξιά, (κρεβάτι, αμαξίδιο, πολυθρόνα) για μεταβολή ειανία ή ακόμη και δυσαρέσκεια. κόνων, χαμογελαστό προσωπικό, παλιές εικόνες Δραστηριότητες - Σχεδιασμός και στόχος και φωτογραφίες. Στο τελικό στάδιο της άνοιας –αν και εστιάζουμε Θα πρέπει να έχουμε κατά νου πως σκοπός δεν είκυρίως σε θέματα κατάποσης, έγκαιρης αντιμετώ- ναι ένα ερέθισμα να δυσκολέψει τον ωφελούμενο, πισης λοιμώξεων και διαχείρισης πόνου– έρευνες αλλά να αποτελέσει αφορμή για αντίδραση και επιέχουν δείξει πως μέρος της ατομικής ταυτότητας κοινωνία. Η επιλογή των δραστηριοτήτων προτείτου ατόμου παραμένει. Αυτό σημαίνει πως μπο- νεται να είναι συστηματική και περιοδική, ενώ η ρούμε να συνεχίσουμε να προσπαθούμε να επι- εφαρμογή τους να υλοποιείται με ενσυναίσθηση, κοινωνήσουμε με το άτομο ακόμη και σε αυτό το υπομονή, ευαισθησία και σεβασμό. Προσοχή πρέστάδιο της νόσου. πει να δίδεται στον ρεαλισμό των προσδοκιών, ενώ

είναι αναγκαία η συγκέντρωση και παρατήρηση οποιασδήποτε αλλαγής σε κίνηση, μορφασμό, ήχο. Oσο η άνοια εξελίσσεται η επικοινωνία δεν σταματά, μα περιορίζεται στη βλεμματική επαφή, στην κίνηση των χεριών και στην αίσθηση της αφής. Παραθέτουμε, ενδεικτικά, κάποιες δραστηριότητες που ανακουφίζουν, μειώνουν τη σύγχυση και αναπτύσσουν μία αίσθηση ευεξίας. l Ελαφρύ μασάζ στις παλάμες με κάποια κρέμα με ήπιο άρωμα. l Προσφορά βοηθημάτων, όπως αισθητηριακά μαξιλάρια. l Επαφή με ζώα συντροφιάς.

Ο σημαντικός ρόλος του φροντιστή και η καθημερινότητα του επαγγελματία υγείας

Αν και το βάρος της φροντίδας –δικαιολογημένα– καθοδηγείται προς τους ωφελούμενους, είναι αναγκαία η παράλληλη υποστήριξη των φροντιστών και των επαγγελματιών υγείας, με τρόπο που να δίνεται χρόνος για αποφόρτιση και να παρέχεται πρόσβαση σε κατάλληλη ενημέρωση και εκπαίδευση για διαχείριση της συναισθηματικής φόρτισης και του στρες που αναπτύσσεται από την επαφή με τους ανθρώπους. Ιδιαίτερα για τους επαγγελματίες υγείας, είναι σημαντικό να δίνονται σαφείς κατευθυντήριες οδηγίες για τους διαφορετικούς τρόπους προσέγγισης των ανθρώπων με προχωρημένη άνοια και άνοια τελικού σταδίου. Κλείνοντας, είναι σημαντικό να γνωρίζουμε και να πιστεύουμε βαθιά μέσα μας πως οτιδήποτε βοηθά το άτομο με άνοια να αισθανθεί πως το αγαπούν και νοιάζονται γι’ αυτό αποτελεί ένα ασφαλές και –κάποιες φορές– μοναδικό μονοπάτι φροντίδας. u

| περί υγείας | 13

anoia_R.indd 13

9/15/22 4:49 PM


Πώς το ανοσοποιητικό σύστημα μπορεί να προκαλέσει καρδιακές προσβολές Τα αυξημένα επίπεδα ορισμένων μορίων του ανοσοποιητικού που ονομάζονται κυτοκίνες έχουν συνδεθεί με τη στεφανιαία νόσο. Γράφει ο Ζήσης Ψάλλας

Ο

ι καρδιακές παθήσεις συγκαταλέγονται στις κύριες αιτίες θανάτου παγκοσμίως και επιβάλλουν σημαντική επιβάρυνση στο σύστημα υγειονομικής περίθαλψης. Γνωρίζουμε μερικές από τις αιτίες των καρδιακών παθήσεων: κάπνισμα, ανθυγιεινή διατροφή, παχυσαρκία, υψηλή αρτηριακή πίεση, διαβήτης και γονίδια. Αλλά υπάρχουν επίσης πολλοί άνθρωποι που πεθαίνουν από καρδιακές παθήσεις και δεν έχουν κανέναν από αυτούς τους παράγοντες κινδύνου. Οι γιατροί προσπαθούν να μάθουν το γιατί και φαίνεται ότι το ανοσοποιητικό σύστημα και η φλεγμονή στο σώμα μπορεί να ευθύνονται. Ο πιο κοινός τύπος καρδιακής νόσου είναι η στεφανιαία νόσος, η οποία επηρεάζει τα αιμοφόρα αγγεία της καρδιάς. Η στεφανιαία νόσος προκαλείται κυρίως από μπλοκαρίσματα που επηρεάζουν τη ροή του αίματος στον καρδιακό μυ, γεγονός που διακόπτει την παροχή οξυγόνου και άλλων σημαντικών θρεπτικών συστατικών. Η πιο κοινή αιτία αυτής της απόφραξης είναι η συσσώρευση λιπιδίων (τα οποία αποτελούνται σε μεγάλο βαθμό από χοληστερόλη) που οδηγεί σε σχηματισμό πλάκας μέσα στα αγγεία και πρήξιμο (φλεγμονή) μέσα στα τοιχώματα των αιμοφόρων αγγείων. Αυτή η διαδικασία ονομάζεται αθηροσκλήρωση. Αυτές οι πλάκες συνήθως δεν προκαλούν κανένα σύμπτωμα τις πρώτες δεκαετίες καθώς αναπτύσσονται μέχρι να υπάρξει σημαντική στένωση των αρτηριών ή να υπάρξει διάρρηξη της πλάκας (ένα κομμάτι της πλάκας σπάει, προκαλώντας θρόμβο αίματος) που οδηγεί σε μια καρδιακή προσβολή.

κας, οδηγώντας σε καρδιακές προσβολές, εγκεφαλικά επεισόδια και θάνατο. Τα κύτταρα του ανοσοποιητικού έχουν υποδοχείς που αισθάνονται τα διάφορα δυνητικά επιβλαβή μόρια (όπως ξένες πρωτεΐνες, κυτταρικά υπολείμματα ή κατεστραμμένο DNA). Στη συνέχεια στέλνουν μόρια που λειτουργούν σαν στρατιώτες και απομακρύνουν αυτές τις «απειλές». Η ισχύς αυτής της απόκρισης μπορεί να αυξηθεί ως αποτέλεσμα των γονιδίων ενός ατόμου, όπως συμβαίνει σε ορισμένες αυτοάνοσες ασθένειες. Τα αυξημένα επίπεδα αυτών των μορίωνστρατιωτών ή «κυτοκινών», έχουν συνδεθεί με στεφανιαία νόσο. Oμως, οι κυτοκίνες μπορούν πραγματικά να μας βλάψουν, διεγείροντας υπερβολικά το ανοσοποιητικό σύστημα στην προσπάθειά του να αφαιρέσει τους κρυστάλλους χοληστερόλης μέσα στα τοιχώματα των αρτηριών. Αυτή η υπερδιέγερση προκαλεί φλεγμονή στα στρώματα του τοιχώματος των αιμοφόρων αγγείων. Η μείωση αυτών των κυτοκινών με φάρμακα για τη χοληστερόλη (στατίνες) έχει αποδειχθεί ότι μειώνει την εξέλιξη της αθηροσκλήρωσης, καθώς και τον αριθμό των καρδιακών συμβαμάτων. Αυτό σημαίνει ότι τώρα έχουμε έναν δείκτη για να μας πει ποιος διατρέχει μεγαλύτερο κίνδυνο καρδιακής προσβολής και εγκεφαλικού, ακόμα κι αν έχει υγιεινό τρόπο ζωής. Οι γιατροί μπορούν να κάνουν μια απλή εξέταση αίματος για να μετρήσουν την παρουσία αυτού του δείκτη φλεγμονής (ένας από τους οποίους είναι η C-αντιδρώσα πρωτεΐνη ή CRP), η οποία μπορεί να μας πει ποιος είναι πιθανό να διατρέχει κίνδυνο.

Πώς το ανοσοποιητικό σύστημα επηρεάζει την καρδιά

Θεραπευτική αγωγή

Οι κρύσταλλοι χοληστερόλης στην πλάκα που συσσωρεύεται κατά τη διαδικασία της αθηροσκλήρωσης πυροδοτούν την απελευθέρωση μορίων από το ανοσοποιητικό σύστημα. Αυτά τα μόρια προάγουν τη φλεγμονή και τον τραυματισμό των αιμοφόρων αγγείων καθώς και την αστάθεια της πλά-

Τα θύματα της καρδιακής προσβολής είναι ιδιαίτερα ευάλωτα την περίοδο αμέσως μετά την προσβολή τους, επειδή η φλεγμονή στις αρτηρίες μπορεί να οδηγήσει σε πιο ασταθή πλάκα και αποκοπή. Αυτή η αστάθεια και η επακόλουθη ρήξη της πλάκας είναι το συμβάν πυροδότησης που οδηγεί στα περισσότερα καρδιακά επεισόδια.

Ακόμη και με τη βέλτιστη ιατρική θεραπεία, η συχνότητα εμφάνισης περαιτέρω ανεπιθύμητων ενεργειών σε ασθενείς μετά την αρχική καρδιακή προσβολή φτάνει το 20%. Αυτό είναι πιθανόν επειδή οι τρέχουσες θεραπευτικές επιλογές δεν στοχεύουν αρκετά καλά αυτές τις κυτοκίνες που εμπλέκονται στη φλεγμονή. Οι στατίνες και η ασπιρίνη ασκούν έμμεσα αντιφλεγμονώδη αποτελέσματα και αποτελούν θεραπευτικές επιλογές πρώτης γραμμής σε ασθενείς με στεφανιαία νόσο. Η κολχικίνη, το παλαιότερο αντιφλεγμονώδες φάρμακο μετά την ασπιρίνη που εξακολουθεί να χρησιμοποιείται στη κλινική ρουτίνα, έχει αποδειχθεί σε μια αυστραλιανή μελέτη ότι μειώνει τα καρδιακά επεισόδια σε ασθενείς με σταθερή στεφανιαία νόσο. Η κολχικίνη χρησιμοποιείται επί του παρόντος στη θεραπεία της ουρικής αρθρίτιδας που είναι επίσης μια φλεγμονώδης διαταραχή. Υπάρχουν επίσης αναδυόμενες ενδείξεις ότι ένα άλλο φάρμακο, το Canakinumab, μπλοκάρει έναν συγκεκριμένο τύπο κυτοκίνης, μειώνοντας τον κίνδυνο καρδιακών προσβολών στη συνέχεια. Μια μελέτη που δημοσιεύτηκε στο British Medical Journal έδειξε αυξημένο κίνδυνο εμφράγματος σε ασθενείς που έπαιρναν μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα, τα οποία είναι κοινώς χρησιμοποιούμενα παυσίπονα. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι αυτή η μελέτη ήταν παρατηρητική και καταδεικνύει απλώς μια συσχέτιση, όχι την αιτία και το αποτέλεσμα. Συνιστάται προσοχή κατά τη συνταγογράφηση ή τη λήψη αυτών των παυσίπονων, έως ότου διεξαχθούν πιο οριστικές μελέτες. Χρειάζεται να γίνει περισσότερη έρευνα για να κατανοήσουμε καλύτερα τις ακριβείς διαδικασίες του ανοσοποιητικού συστήματος στις καρδιακές παθήσεις, ώστε να μπορούμε να μάθουμε ποιοι ακριβώς είναι οι κίνδυνοι. Η στόχευση παραγόντων κινδύνου για την αθηροσκλήρωση έχει μειώσει το ποσοστό θνησιμότητας, αλλά χρειάζονται νέες θεραπείες για τη σταθεροποίηση των αθηροσκληρωτικών πλακών και τη θεραπεία της φλεγμονής των αιμοφόρων αγγείων της καρδιάς. u

14 | περί υγείας |

anosopoihtiko - kardia_L.indd 14

9/16/22 10:58 AM


Eχει αξία για όλους τους άνδρες η εξέταση PSA για τον καρκίνο του προστάτη; Από τη δεκαετία του 1980 τα τεστ PSA χρησιμοποιούνται για τη διάγνωση και την παρακολούθηση του καρκίνου του προστάτη, ωστόσο η χρήση τους παραμένει αμφιλεγόμενη.

Μ

ια σημαντική μελέτη στο Ηνωμένο Βασίλειο δεν έχει δείξει διαφορά στην επιβίωση μεταξύ των ανδρών που έκαναν ένα μόνο τεστ ειδικού προστατικού αντιγόνου (PSA) –μια εξέταση αίματος που χρησιμοποιείται για την ανίχνευση του καρκίνου του προστάτη– και εκείνων που δεν το έκαναν, μετά από περίπου 10 χρόνια παρακολούθησης. Αυτό συνέβη παρά το γεγονός ότι το τεστ κάνει τη διάγνωση των περισσότερων καρκίνων του προστάτη. Hταν η μεγαλύτερη τυχαιοποιημένη δοκιμή που έγινε ποτέ, στην οποία συμμετείχαν 400.000 άνδρες ηλικίας 50-69 ετών χωρίς συμπτώματα προστάτη. Τα ευρήματα ήταν σύμφωνα με προηγούμενες δημοσιευμένες δοκιμές προσυμπτωματικού ελέγχου PSA, οι οποίες, εκτός από μία εξαίρεση, δεν έδειξαν βελτίωση στην επιβίωση. Το ειδικό για τον προστάτη αντιγόνο είναι μια πρωτεΐνη που παράγεται από τον αδένα του προστάτη και εκκρίνεται στο σπέρμα. Μπορεί να μετρηθεί στο αίμα ως δείκτης ασθενειών που επηρεάζουν τον προστάτη αδένα.

Ποια είναι η διαμάχη

Ο έλεγχος PSA οδηγεί στη διάγνωση ορισμένων καρκίνων που μπορεί να μην προκαλούσαν ποτέ προβλήματα και επομένως δεν θα είχαν διαγνωστεί με βάση τα συμπτώματα. Αυτό αναφέρεται ως «υπερδιάγνωση». Tο φαινόμενο απασχολεί οποιοδήποτε πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου, όπως η μαστογραφία για τον καρκίνο του μαστού. Η υπερδιάγνωση πρέπει να σταθμίζεται σε σχέση με τα οφέλη του προσυμπτωματικού ελέγχου για την εύρεση πιο σοβαρών καρκίνων σε πρώιμο και πιο ιάσιμο στάδιο. O καρκίνος του προστάτη εμφανίζεται συνήθως σε ηλικιωμένους άνδρες. Και μερικές φορές μπορεί να υπάρχει μια περίοδος πολλών ετών από τη διάγνωση του καρκίνου έως τη στιγμή που εξαπλώνεται πέρα από τον προστάτη ή γίνεται απειλητικός για τη ζωή. Αυτός είναι ο λόγος που λέγεται συχνά «οι άνδρες πεθαίνουν με καρκίνο του

προστάτη παρά από καρκίνο του προστάτη». Η θεραπεία αυτών των καρκίνων δεν είναι πιθανό να ωφελήσει τους άνδρες και αναφέρεται ως «υπερθεραπεία».

Βελτίωση στο τεστ PSA

Οι ερευνητές αναζητούν ένα τεστ με το οποίο μπορούν να ανιχνεύσουν τον επιθετικό καρκίνο του προστάτη καλύτερα από το τεστ PSA. Μια χούφτα από τους πολυάριθμους δείκτες που δοκιμάστηκαν έχουν εισέλθει σε κλινική (ανθρώπινη) χρήση, αλλά κανένας δεν έχει αποδειχθεί ότι έχει καλύτερη απόδοση από το PSA ως τεστ προσυμπτωματικού ελέγχου. Για περαιτέρω βελτιστοποίηση των πλεονεκτημάτων του τεστ PSA, πρέπει να στοχεύει στην κατάλληλη ηλικιακή ομάδα, συγκεκριμένα σε άνδρες ηλικίας 50 έως 69 ετών. Οι πιο ηλικιωμένοι άνδρες (ή εκείνοι με μειωμένο προσδόκιμο ζωής λόγω ιατρικής ασθένειας) είναι απίθανο να ωφεληθούν από τη θεραπεία του καρκίνου του προστάτη και δεν πρέπει να υποβάλλονται σε τεστ PSA. Από την άλλη πλευρά, οι άνδρες στα 40 τους (ή νεότεροι) έχουν συνήθως πολύ χαμηλό κίνδυνο να αναπτύξουν καρκίνο του προστάτη. Θα πρέπει να υποβάλλονται σε εξέταση PSA μόνο εάν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό (το οποίο προσδίδει αυξημένο κίνδυνο). Αυτές οι συστάσεις αποτελούν το κεντρικό σημείο των κατευθυντήριων γραμμών κλινικής πρακτικής που αναπτύχθηκαν πιο πρόσφατα. Παραμένει αβέβαιο ακριβώς πόσο συχνά πρέπει να επαναλαμβάνονται τα τεστ PSA για να είναι πιο αποτελεσματικά. Σύμφωνα με μια εξέχουσα ευρωπαϊκή μελέτη που έδειξε τη μεγαλύτερη μείωση των θανάτων από καρκίνο του προστάτη, συνιστάται τεστ PSA κάθε δύο χρόνια.

Εάν έχετε μη φυσιολογικό τεστ PSA

Μπορούν να ληφθούν περαιτέρω βήματα μετά από μια δοκιμή PSA για τη μείωση των πιθανών βλαβών από την υπερδιάγνωση και την υπερβολική θεραπεία. Πρώτον, είναι σημαντικό να έχε-

τε επιβεβαίωση για μια υψηλή τιμή και να ελέγξετε εάν υπάρχει άλλη αιτία εκτός από τον καρκίνο, όπως λοίμωξη του ουροποιητικού συστήματος, απόφραξη ή τραύμα (ακόμη και από μια βόλτα με ποδήλατο). Εάν επιβεβαιωθεί μια μη φυσιολογική τιμή PSA, πραγματοποιείται βιοψία προστάτη ως η οριστική διαγνωστική εξέταση για τον καρκίνο του προστάτη. Οι λοιμώξεις είναι κίνδυνοι της βιοψίας προστάτη και μπορούν να μετριαστούν με εναλλακτικές τεχνικές, όπως η διαπερινεϊκή προσέγγιση όπου η βελόνα βιοψίας περνά από το δέρμα και όχι από το ορθό όπως συνήθως. Πολλά κέντρα χρησιμοποιούν πλέον διαπερινεϊκή βιοψία. Οι σαρώσεις απεικόνισης ce (MRI) μπορεί να βοηθήσουν στην περαιτέρω βελτίωση της ακρίβειας της βιοψίας. Η χρήση της μαγνητικής τομογραφίας ως συμπλήρωμα της βιοψίας προστάτη φαίνεται να ενισχύει την ανίχνευση επιθετικού καρκίνου του προστάτη και να μειώνει την ανίχνευση του μη επιθετικού.

Μετά τη διάγνωση

Εάν ένας άνδρας διαγνωστεί με καρκίνο του προστάτη, είναι σημαντικό οι αποφάσεις θεραπείας να προσαρμόζονται εξατομικευμένα. Το πιο σημαντικό είναι ότι οι καρκίνοι του προστάτη χαμηλού κινδύνου θα πρέπει να τηρούνται ολοένα και περισσότερο υπό ενεργή παρακολούθηση, καθυστερώντας ή ίσως ακόμη και αποφεύγοντας τις θεραπείες και τις σχετικές παρενέργειες. Αντίθετα, ο καρκίνος του προστάτη υψηλού κινδύνου χρειάζεται έγκαιρη και επιθετική θεραπεία, για να επιτευχθούν τα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα. Οι επί του παρόντος διαθέσιμες μέθοδοι για τον προσδιορισμό του τρόπου συμπεριφοράς του καρκίνου του προστάτη βασίζονται σε πληροφορίες από τα τεστ PSA, φυσική εξέταση, σαρώσεις και βιοψία. Οι αναδυόμενες τεχνολογίες, όπως οι γονιδιωματικές δοκιμές, μπορούν να βοηθήσουν στην περαιτέρω βελτίωση της ακρίβειας αυτής της προγνωστικής διαδικασίας. u Ζ. Ψ.

| περί υγείας | 15

karkinos prostath - exetash psa_R.indd 15

9/16/22 10:58 AM


Φθινόπωρο και εποχιακές ιώσεις

H

Θωρακίστε τον οργανισμό σας και ενισχύστε το ανοσοποιητικό σας σύστημα!

έλευση του φθινοπώρου σηματοδοτεί την εμφάνιση των εποχιακών ιώσεων του αναπνευστικού συστήματος όπως είναι η γρίπη και το κοινό κρυολόγημα. Ο συνωστισμός σε κλειστούς χώρους, οι εναλλαγές της θερμοκρασίας και η αυξημένη υγρασία δημιουργούν σταδιακά τις ιδανικές συνθήκες εξάπλωσης των ιών με τα πρώτα συμπτώματα να κάνουν αισθητή την παρουσία τους. Τα περισσότερα συμπτώματα των εποχιακών ιώσεων άτυπα ή τυπικά, όπως πονόλαιμος, βήχας (ξηρός ή παραγωγικός), ρινική συμφόρηση, καταρροή, βράγχος φωνής (βραχνάδα), στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων υποχωρούν σε λίγες ημέρες. Ο πονόλαιμος ξεκινά με ελαφριά αίσθηση «γρατσουνίσματος» του λαιμού και μπορεί να εξελιχθεί σε δυσκολία στην κατάποση φαγητού και ενόχληση κατά την ομιλία. Τι είναι όμως αυτό που τον προκαλεί και πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί; Ο πονόλαιμος προκαλείται κυρίως από φλεγμονή στον λαιμό. Η φλεγμονή είναι η φυσική αντίδραση του οργανισμού για την αντιμετώπιση ιογενών ή βακτηριακών λοιμώξεων. Ενεργοποιεί τα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος και βοηθά στην καταπολέμηση των παθογόνων μικροοργανι-

σμών. Οι λεμφαδένες στον λαιμό κατέχουν βασικό ρόλο στην άμυνα του ανοσοποιητικού συστήματος. Συμβάλλουν στο φιλτράρισμα των υγρών, παγιδεύοντας και καταστρέφοντας τους παθογόνους μικροοργανισμούς μέσω των λεμφοκυττάρων. Λόγω της φλεγμονής οι λεμφαδένες διογκώνονται με αποτέλεσμα να αυξάνεται η πίεση γύρω από τον λαιμό, συνεπώς και το αίσθημα του πόνου. Αλλες αιτίες που επιδεινώνουν τον πονόλαιμο είναι η καταπόνηση της φωνής, οι μικροτραυματισμοί στον λάρυγγα που μπορεί να προκληθούν από τη γρήγορη κατάποση της τροφής, οι αλλεργίες και οι περιβαλλοντικοί ρύποι. Σε ορισμένες περιπτώσεις ο πονόλαιμος μπορεί να προκληθεί από ξηρότητα, η οποία τείνει να εμφανίζεται σε περιπτώσεις ρινικής συμφόρησης όπου αναπνέουμε περισσότερο από το στόμα. Ο πονόλαιμος είναι δυνατό να εξελιχθεί σε βήχα στα τελευταία στάδια του κρυολογήματος λόγω της ξηρότητας και του ερεθισμού του λαιμού που έχει προηγηθεί. Ο βήχας αποτελεί φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού στην προσπάθειά του να αποβάλει τις εκκρίσεις των πνευμόνων που προκαλούνται από κρυολόγημα και ιώσεις. Συνήθως συνοδεύεται με πονόλαιμο, ρινική συμφόρηση ή καταρροή.

Αντιμετωπίστε τα συμπτώματα των εποχιακών ιώσεων με φυσικό τρόπο

Η A.Vogel προτείνει

Echinaforce® Junior Μασώμενες ταμπλέτες για παιδιά από φρέσκια εχινάκεια (Echinacea purpurea) με υπέροχη γεύση πορτοκάλι

Bronchosan® Βάμμα με βάση τα φρέσκα βότανα κισσού, θυμαριού και γλυκύρριζας για την αντιμετώπιση του επίμονου βήχα Ο κισσός χρησιμοποιείται παραδοσιακά στην αντιμετώπιση καταρροϊκών καταστάσεων. Συμβάλλει στην ανακούφιση του βήχα διευκολύνοντας τη ρευστοποίηση των εκκρίσεων. Το θερμαντικό θυμάρι έχει αποχρεμπτικές και χαλαρωτικές ιδιότητες και είναι ευεργετικό για την υγεία των πνευμόνων, καθώς συμβάλλει στην εύρυθμη λειτουργία του αναπνευστικού συστήματος. Η γλυκύρριζα έχει αποχρεμπτικές, καταπραϋντικές, αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες και είναι αποτελεσματική στην καταπολέμηση του κρυολογήματος, του πονόλαιμου και του βήχα. *Κατάλληλο για διαβητικούς

Echinaforce® Sore Troat Spray, Echinaforce® Forte tabs, Echinaforce® drops, Echinaforce® Junior για τη θωράκιση του οργανισμού σε περιόδους έξαρσης ιώσεων και γρίπης, την ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος και την εύρυθμη λειτουργία του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος. Τα προϊόντα Echinaforce® παράγονται στην Ελβετία από το 1961 από 100% φρέσκια βιολογικής καλλιέργειας Echinacea purpurea εντός 24 ωρών από τη συλλογή του βοτάνου, μεγιστοποιώντας με τον τρόπο αυτόν τα οφέλη για τον οργανισμό. Η Echinacea purpurea έχει αποδεχθεί ότι διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη ρύθμιση του ανοσοποιητικού συστήματος και τη μείωση των συμπτωμάτων κρυολογήματος και γρίπης. Πολυάριθμες κλινικές μελέτες επιβεβαιώνουν τις ευεργετικές ιδιότητες των προϊόντων Echinaforce® για περισσότερα από 60 χρόνια. Echinaforce® Spray Σπρέι από φρέσκια εχινάκεια (Echinacea purpurea) και φασκόμηλο για άμεση ανακούφιση από τον πονόλαιμο και τη βραχνάδα από τους πρώτους κιόλας ψεκασμούς

Echinaforce® Forte tabs Ταμπλέτες από εκχύλισμα φρέσκιας εχινάκειας (Echinacea purpurea)

Echinaforce® drops Βάμμα από φρέσκια εχινάκεια (Echinacea purpurea)

Santasapina® Φυτικό σιρόπι και καραμέλες για ερεθιστικό βήχα από φρέσκους βλαστούς άγριου ελάτου Το άγριο έλατο χρησιμοποιείται σε περιπτώσεις βρογχίτιδας, ιγμορίτιδας, καταρροής, βραχνάδας, ερεθισμένου λαιμού και βήχα. Περιέχει ρητίνη και αιθέριο έλαιο άγριας ελάτης, μέλι, τερπένια και ταννίνη, τα οποία δρουν ευεργετικά, καταπραΰνοντας με φυσικό τρόπο το ερεθισμένο ανώτερο αναπνευστικό σύστημα. Drosinula® Φυτικό σιρόπι για έντονο παραγωγικό και επίμονο βήχα από φρέσκους βλαστούς δροσέρας, κισσού και άγριου ελάτου Η δροσέρα επιδρά ανακουφιστικά στον λαιμό, στους πνεύμονες και στους αναπνευστικούς αγωγούς, με ευεργετικά αποτελέσματα στην εύρυθμη λειτουργία του αναπνευστικού συστήματος και στον επίμονο βήχα. Ο κισσός συμβάλλει στην ανακούφιση των συμπτωμάτων της καταρροής και βοηθά στην αντιμετώπιση του βήχα, διευκολύνοντας τη ρευστοποίηση των εκκρίσεων. Το άγριο έλατο περιέχει ρητίνη, τερπένια και ταννίνη, τα οποία δρουν ευεργετικά, καταπραΰνοντας με φυσικό τρόπο το ερεθισμένο ανώτερο αναπνευστικό σύστημα.

Θωρακίστε τον οργανισμό σας και ενισχύστε το ανοσοποιητικό σας σύστημα με φυτικά συμπληρώματα διατροφής από φρέσκια εχινάκεια (Echinacea pururea). ● Καταναλώστε αφεψήματα από βότανα με μέλι και λεμόνι, που είναι καταπραϋντικά και πλούσια σε φυσικά αντιβακτηριακά και αντιιικά συστατικά τα οποία μπορούν να συμβάλουν στην αντιμετώπιση και ανακούφιση του πονόλαιμου και του έντονου βήχα. Το μέλι επίσης δημιουργεί ένα προστατευτικό στρώμα στον λαιμό, με αποτέλεσμα να περιορίζεται ο ερεθισμός και η ξηρότητά του. ● Κάντε γαργάρες με ζεστό αλατόνερο. Καταπραΰνουν τον κνησμό και ανακουφίζουν τη δυσφορία και τον ερεθισμό που προκαλείται από ξηρό βήχα. Το αλατόνερο έχει αντισηπτική δράση που συμβάλλει στην αντιμετώπιση ιών και βακτηρίων. ● Απαλλαγείτε από τη ρινική συμφόρηση με τακτικές ρινικές πλύσεις με φυσιολογικό ορό ή με υπέρτονο θαλασσινό νερό. ●

Spray Nasal (Sinuforce) Φυτικό ρινικό spray με αιθέρια έλαια ευκαλύπτου, χαμομηλιού και μέντας για την ανακούφιση της ρινικής συμφόρησης. Το Spray Nasal της A.Vogel δρα γρήγορα και αποτελεσματικά στην αποσυμφόρηση της μύτης και την αντιμετώπιση της ρινικής καταρροής. Περιέχει 100% φυσικά δραστικά συστατικά (αιθέρια έλαια ευκαλύπτου, χαμομηλιού και μέντας) και δεν ξηραίνει τον ρινικό βλεννογόνο. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα, καθώς είναι ασφαλές και μη εθιστικό. Χάρη στο μοναδικό σύστημα ψεκασμού (πατενταρισμένο σύστημα ψεκασμού 3Κ) δεν είναι απαραίτητη η παρουσία συντηρητικών.

16 | περί υγείας |

HEALTHCODE_ANTAPODOTIKO_L.indd 16

9/15/22 4:51 PM


Eνας στους οκτώ πάσχει από long Covid-19 To 20% των ατόμων που πάσχουν από μακροχρόνια COVID έχει συμπτώματα για δύο χρόνια.

Τ

ις εβδομάδες και τους μήνες μετά τη μόλυνση με Covid-19, μερικοί άνθρωποι αναπτύσσουν μια ποικιλία συμπτωμάτων, που συνήθως αναφέρονται ως long (μακρά) Covid. Η κόπωση είναι το πιο κοινό από τα συμπτώματα, επηρεάζοντας περίπου τους μισούς ανθρώπους με long Covid. Αλλα συμπτώματα εκτός από την κόπωση περιλαμβάνουν δύσπνοια, απώλεια όσφρησης, μυϊκό πόνο και ομίχλη εγκεφάλου. Η κατανόησή μας για το γιατί μερικοί άνθρωποι αντιμετωπίζουν συνεχή συμπτώματα μετά από Covid-19 εξακολουθεί να είναι κακή. Oπως και η διαφορετική φύση των συμπτωμάτων long Covid, έτσι η διάρκεια και η ένταση των συμπτωμάτων διαφέρουν από άτομο σε άτομο.

Συνεχιζόμενη συμπτωματική Covid και σύνδρομο Covid Είναι δύσκολο να εντοπιστεί η ακριβής συχνότητα της μακροχρόνιας Covid (αυτό ονομάζεται επιπολασμός και αναφέρεται στο ποσοστό των ανθρώπων που επηρεάζει). Ωστόσο, πρόσφατα, μια μελέτη που δημοσιεύτηκε στο The Lancet θεωρείται ότι παρέχει τις πιο αξιόπιστες εκτιμήσεις μέχρι σήμερα για τον επιπολασμό της μακροχρόνιας Covid. Οι εκτιμήσεις για το πόσο συχνά εμφανίζεται κυμαίνονται από 5% έως 50% των περιπτώσεων Covid, ανάλογα με τη μελέτη. Οι ασθενείς που χρειάζονται εισαγωγή στο νοσοκομείο έχουν την τάση να έχουν το υψηλότερο ποσοστό. Πολλές από τις διακυμάνσεις στις εκτιμήσεις του επιπολασμού νωρίτερα στην πανδημία σχετίζονταν με ασυνεπείς ορισμούς της μακροχρόνιας Covid. Για να διευκρινιστεί αυτό και για να διευκολυνθεί η διάγνωση, οι διάφορες αρχές δημόσιας υγείας έχουν εισαγάγει τυποποιημένους ορισμούς για τη μακροχρόνια Covid. Σύμφωνα με το βρετανικό NICE, ο όρος long Covid μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να περιγράψει σημεία και συμπτώματα που συνεχίζονται ή αναπτύσσονται πέρα από τις τέσσερις εβδομάδες. Αυτό χωρίζεται περαιτέρω σε «συνεχιζόμενη συμπτωματική Covid-19», όταν τα συμπτώματα διαρκούν περισσότερο από τέσσερις εβδομάδες αλλά λιγότερο από 12 εβδομάδες, και «σύνδρομο Covid-19», όταν τα συμπτώματα συνεχίζονται πέραν των 12 εβδομάδων από τη μόλυνση. Oμως, παρά τις προσπάθειες αυτές, υπάρχει μια σημαντική διαφοροποίηση στις εκτιμήσεις επικράτησης.

Eνας στους οκτώ Αρκετοί παράγοντες είναι πιθανό να επηρεάζουν τα αναφερόμενα στοιχεία επιπολασμού σε διαφορετικές μελέτες. Για παράδειγμα, τα αποτελέσματα μπορεί να επηρεαστούν από την έλλειψη συνεπών μέσων ή ερωτηματολογίων για τον έλεγχο της μακροχρόνιας Covid. Επιπλέον, η έλλειψη ομάδας ελέγχου (ομάδα σύγκρισης που δεν είχε Covid) ή πληροφορίες σχετικά με τα συμπτώματα των ασθενών πριν από την Covid, μπορεί να είναι περιοριστική. Εντωμεταξύ, η κατάσταση εμβολιασμού, οι θεραπείες που μειώνουν τον κίνδυνο σοβαρής νόσου σε ασθενείς (όπως τα αντιιικά φάρμακα) και η παραλλαγή του ιού που προκάλεσε την αρχική μόλυνση μπορεί όλα να επηρεάσουν τον κίνδυνο ενός ατόμου για μακροχρόνια Covid. Πρόσφατα δεδομένα του Ηνωμένου Βασιλείου υποδεικνύουν ότι ενώ τέσσερις στους πέντε ασθενείς με μακρά Covid-19 έχουν συμπτώματα που διαρκούν τουλάχιστον 12 εβδομάδες, ένας στους πέντε συνεχίζει να είναι συμπτωματικός στα δύο χρόνια. Τα συμπτώμα-

τα μακροχρόνιας Covid μπορεί να είναι διαφορετικά για διαφορετικούς ανθρώπους. Η μελέτη που δημοσιεύτηκε στο The Lancet περιλαμβάνει δεδομένα από περισσότερους από 76.000 ανθρώπους στην Ολλανδία. Οι συγγραφείς έχουν κάνει μία από τις πρώτες προσπάθειες να μετριάσουν τις διάφορες προκαταλήψεις που έχουν ταλαιπωρήσει προηγούμενες προσπάθειες για την ποσοτικοποίηση της μακροχρόνιας επικράτησης Covid. Χρησιμοποίησαν ερωτηματολόγια που ρωτούσαν για μια σειρά συμπτωμάτων και τα έδωσαν στους συμμετέχοντες σε διάφορα χρονικά σημεία πριν, κατά τη διάρκεια και μετά τη μόλυνση από Covid. Συνέκριναν, επίσης, τους συμμετέχοντες με μια ομάδα ελέγχου που δεν είχε διαγνωστεί με Covid και ήταν παρόμοια σε ηλικία και φύλο. Από τους συμμετέχοντες που είχαν Covid-19, το 21,4% εμφάνισε τουλάχιστον ένα νέο σύμπτωμα ή ένα σύμπτωμα που είχε επιδεινωθεί σημαντικά μετά από Covid-19, τρεις έως πέντε μήνες μετά τη μόλυνση. Περίπου το 8,7% των ατόμων που παρακολουθήθηκαν την ίδια χρονική περίοδο ανέφεραν συμπτώματα χωρίς να έχουν μολυνθεί. Οι συγγραφείς έκαναν αφαίρεση των δύο ποσοστών και προτείνουν ότι το 12,7% των ατόμων που μολύνονται με Covid, ή ένας στους οκτώ, αναπτύσσουν μακροχρόνια Covid. Διαπίστωσαν, επίσης, μια λίστα βασικών συμπτωμάτων που σχετίζονται με τη μακρά Covid-19, όπως δυσκολία στην αναπνοή, πόνο στο στήθος, βαριά χέρια και πόδια, απώλεια όσφρησης, αίσθηση ζεστού και κρύου, μυρμήγκιασμα στα άκρα, μυϊκό πόνο και κόπωση. Ενώ αυτή η μελέτη έχει βελτιώσει την κατανόησή μας για τον επιπολασμό της μακροχρόνιας Covid-19, υπάρχουν ορισμένοι σημαντικοί περιορισμοί. Η πλειονότητα των ασθενών δεν εμβολιάστηκε επειδή τα περισσότερα από τα δεδομένα συλλέχθηκαν πριν από την κυκλοφορία εμβολίου στην Ολλανδία. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα, η μακροχρόνια Covid φαίνεται να είναι λιγότερο συχνή μεταξύ των ατόμων που έχουν εμβολιαστεί. Εντωμεταξύ, οι περισσότεροι συμμετέχοντες μολύνθηκαν με την παραλλαγή άλφα. Μελέτες έχουν αναφέρει χαμηλότερο επιπολασμό μακράς διάρκειας Covid μεταξύ των ατόμων που αναρρώνουν από λοίμωξη που προκαλείται από τη σημερινή κυρίαρχη παραλλαγή όμικρον σε σύγκριση με τις παραλλαγές άλφα και δέλτα. Eτσι, στο τρέχον πλαίσιο, ο επιπολασμός της long Covid-19 στον γενικό πληθυσμό μπορεί να είναι μικρότερος από έναν στους οκτώ σήμερα. Η κατανόησή μας για τους μηχανισμούς που προκαλούν τα επίμονα συμπτώματα και τι κάνει τους ανθρώπους ευάλωτους παραμένει αρκετά περιορισμένη. Μόνο πρόσθετη έρευνα, αποκλειστική χρηματοδότηση και μεγαλύτερη αναγνώριση της πάθησης θα βελτιώσουν τις προοπτικές για τα εκατομμύρια των ανθρώπων που πλήττονται από long Covid σε όλο τον κόσμο. u

| περί υγείας | 17

long covid_R.indd 17

9/16/22 10:58 AM


Πώς η κατανάλωση γλουτένης μπορεί να προκαλέσει πονοκεφάλους Ορισμένοι διατροφολόγοι που ειδικεύονται στη διαχείριση του πονοκεφάλου βάζουν τους ασθενείς τους να δοκιμάσουν μια δίαιτα ελεύθερη γλουτένης.

Ε

να συστατικό στα τρόφιμα που έχει λάβει μεγάλη προσοχή τα τελευταία χρόνια είναι η γλουτένη –μια πρωτεΐνη που βρίσκεται στο σιτάρι, στη σίκαλη και στο κριθάρι. Oταν κάποιος πάσχει από κοιλιοκάκη –μια πεπτική διαταραχή που προκαλείται από μια αυτοάνοση απόκριση στη γλουτένη– μπορεί να έχει πονοκεφάλους τύπου ημικρανίας. Η γλουτένη ενεργοποιεί τα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος να απελευθερώσουν αντισώματα για να επιτεθούν σε ουσίες που το σώμα βλέπει ως ξένες. Οταν κάποιος χωρίς κοιλιοκάκη τρώει γλουτένη, αυτή πηγαίνει στο γαστρεντερικό σωλήνα όπου διασπάται η τροφή και απορροφώνται τα θρεπτικά συστατικά, αλλά θεωρείται ότι σε πολλούς ανθρώπους αυτή η διάσπαση δεν είναι ικανοποιητική. Στην περίπτωση της κοιλιοκάκης, το ανοσοποιητικό σύστημα αυτού του ατόμου βλέπει τη γλουτένη ως ξένη ουσία (όπως έναν ιό ή βακτήριο) και της επιτίθεται με ένα συγκεκριμένο αντίσωμα –αυτοαντισώματα ορού τρανσγλουταμινάσης (TG) 2– για να καταστρέψει τη γλουτένη. Το πρόβλημα είναι ότι οι υγιείς ιστοί του ίδιου του ατόμου καταστρέφονται σε αυτή τη διαδικασία. Με άλλα λόγια, όταν τα άτομα που είναι ευαίσθητα στη γλουτένη την καταναλώνουν, το ανοσοποιητικό σύστημα βλέπει αυτήν την πρωτεΐνη ως εισβολέα και δημιουργεί αντισώματα για να συλλάβει και να καταστρέψει την πρωτεΐνη. Εάν η πρωτεΐνη βρίσκεται στο γαστρεντερικό σωλήνα ή έχει απορροφηθεί από άλλα όργανα, τα αντισώματα αναζητούν την πρωτεΐνη και επιτίθενται σε οποιονδήποτε ιστό φιλοξενεί τη γλουτένη. Αυτό πυροδοτεί μια φλεγμονώδη αντίδραση που θέτει το σώμα σε εγρήγορση τραυματίζοντας διάφορα υγιή όργανα. Στη συνέχεια, τα όργανα απελευθερώνουν μόρια που προκαλούν διαρροή στα αιμοφόρα αγγεία και απελευθερώνουν νερό, ηλεκτρολύτες και πρωτεΐνες στους ιστούς και προκαλούν πρήξιμο. Αυτή είναι μια φλεγμονώδης απόκριση που επηρεάζει ολόκληρο το σώμα, όχι μόνο τον εγκέφαλο. Εκτός από πονοκεφάλους, μπορεί να προκαλέσει

ευρύτερα συμπτώματα, όπως γαστρεντερικά προβλήματα, κόπωση και μαθησιακές δυσκολίες, για να αναφέρουμε μόνο μερικά.

Βήμα-βήμα: Πώς η γλουτένη οδηγεί σε πονοκεφάλους Μόνο η εξέταση της φλεγμονώδους αντίδρασης ενός ατόμου με δυσανεξία στη γλουτένη δεν παρέχει την πλήρη εικόνα για τη σχέση της γλουτένης με την ημικρανία. Τα τελευταία χρόνια οι επιστήμονες έχουν κατανοήσει καλύτερα πώς και γιατί εμφανίζονται οι ημικρανίες. Η ημικρανία θεωρείται πλέον μια γενετική πάθηση που απαντάται εντός των οικογενειών. Οι πρώτες θεωρίες πρότειναν ότι οι ημικρανίες εμφανίστηκαν λόγω της διεύρυνσης ή της διαστολής των αιμοφόρων αγγείων. Αλλά τώρα οι νευρολόγοι συνειδητοποιούν ότι αυτό δεν είναι όλη η ιστορία. Τώρα γνωρίζουμε ότι ο καταρράκτης που οδηγεί σε ημικρανία περιλαμβάνει τα νεύρα της τριδυμαγγειακής οδού (TVP) –τη συλλογή των νεύρων που ελέγχουν την αίσθηση στο πρόσωπο, καθώς και το δάγκωμα και το μάσημα. Oταν τα νεύρα της τριδυμαγγειακής οδού ενεργοποιούνται, από την παρουσία της γλουτένης για παράδειγμα, προκαλείται απελευθέρωση πολλών χημικών ουσιών συμπεριλαμβανομένης της ισταμίνης, μιας ουσίας που παράγουν τα κύτταρα του ανοσοποιητικού όταν ανταποκρίνονται σε τραυματισμούς, αλλεργιογόνα και φλεγμονώδη συμβάντα. Τα νεύρα της τριδυμαγγειακής οδού παράγουν επίσης ένα έναυσμα που ανακαλύφθηκε πρόσφατα για τις ημικρανίες, ένα πεπτίδιο που σχετίζεται με το γονίδιο της καλσιτονίνης και ονομάζεται CGRP. Oταν απελευθερώνεται το CGRP προκαλεί τη διαστολή των αιμοφόρων αγγείων στις μήνιγγες –στρώμα του ιστού που προστατεύει τον εγκέφαλο. Καθώς τα αιμοφόρα αγγεία διαστέλλονται, διαρρέουν νερό και πρωτεΐνες στις μήνιγγες, γεγονός που προκαλεί πρήξιμο και ερεθισμό. Το πρήξιμο ενεργοποιεί τα νεύρα που μεταδίδουν μηνύματα σε άλλες περιοχές του εγκεφάλου, συμπεριλαμβανομένου του θαλάμου που

δημιουργεί την αντίληψη του πόνου και σχετίζεται με την ημικρανία. Μια νέα κατηγορία φαρμάκων έχει λάβει έγκριση από τον FDA για την πρόληψη της ημικρανίας. Αυτά τα φάρμακα ονομάζονται μονοκλωνικά αντισώματα CGRP και έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικά στην προληπτική θεραπεία. Σταματούν την είσοδο της πρωτεΐνης CGRP στον υποδοχέα της.

Τι να κάνετε για τα φαγητά που έχουν γλουτένη Τόσο στην ευαισθησία στη γλουτένη ή στην κοιλιοκάκη όσο και στην ημικρανία, υπάρχει μια φλεγμονώδης διαδικασία που εμφανίζεται στο σώμα. Η φλεγμονώδης απόκριση στη γλουτένη διευκολύνει την ενεργοποίηση της τριδυμαγγειακής οδού, πυροδοτώντας έτσι ένα επεισόδιο ημικρανίας. Δεν υπήρξε ποτέ μεγάλη μελέτη για το πώς ακριβώς η γλουτένη προκαλεί ημικρανίες και αυτό είναι κάτι που μπορεί να γίνει στο μέλλον. Τυπικά, η κατανάλωση μιας τροφής θα προκαλέσει την έναρξη της ημικρανίας εντός 15 λεπτών από την έκθεση σε αυτήν την ουσία. Εάν κάποιος βρεθεί θετικός σε κοιλιοκάκη ή αλλεργία στο σιτάρι, τότε η απάντηση είναι απλή: Αφαιρέστε τη γλουτένη από τη διατροφή. Οπότε τίθεται το ερώτημα: Οταν κάποιος βγει αρνητικός στον έλεγχο, πρέπει να εξαλείψει τη γλουτένη; Συχνά αξίζει να το δοκιμάσετε, γιατί υπάρχει μια κατάσταση που ονομάζεται ευαισθησία στη γλουτένη και δεν είναι κοιλιοκάκη. Εάν κάποιος δεν έχει κοιλιοκάκη, αλλά υποφέρει από συμπτώματα ευαισθησίας στη γλουτένη, μια δοκιμή μη κατανάλωσης προϊόντων με γλουτένη είναι συχνά χρήσιμη για τη μείωση της συχνότητας ή της σοβαρότητας της ημικρανίας. Ο λόγος είναι ότι μπορεί η αφαίρεση της γλουτένης να μειώσει τις πιθανότητες μιας φλεγμονώδους απόκρισης που θα ενεργοποιήσει τα νεύρα του τριδύμου και θα προκαλέσει πόνο. Υπάρχουν πολλά προϊόντα χωρίς γλουτένη αυτή τη στιγμή στην αγορά και αυτό διευκολύνει την αφαίρεση της γλουτένης από τη διατροφή. u Ζ. Ψάλλας

18 | περί υγείας |

ponokefalos_L.indd 18

9/15/22 4:53 PM


ΙΑΣΩ: Πακέτα εξετάσεων για ΣΜΝ (σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα) Επιστρέφοντας από τις διακοπές δεν ξεχνάμε τον έλεγχο για ΣΜΝ. Η μέθοδος ανίχνευσης PCR εγγυάται τη μεγαλύτερη δυνατή διαγνωστική ακρίβεια.

Τ

ο ΙΑΣΩ, για ακόμα μία χρονιά, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Σεξουαλικής Υγείας στις 4 Σεπτεμβρίου, τονίζει τη σπουδαιότητα της προστασίας και της πρόληψης για τη διατήρηση της σεξουαλικής υγείας, η οποία αποτελεί και εγγύηση διατήρησης της γονιμότητας. Η πλέον σύγχρονη παγκοσμίως μέθοδος ανίχνευσης ΣΜΝ είναι η PCR, με ασύγκριτα μεγαλύτερη διαγνωστική ακρίβεια από τις κλασικές παραδοσιακές καλλιέργειες. Το ΙΑΣΩ προσφέρει τα παρακάτω πακέτα εξετάσεων για Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενα Νοσήματα (ΣΜΝ) σε προνομιακές τιμές. l Μοριακός έλεγχος (PCR) για ΣΜΝ στην προνομιακή τιμή των 35€: Περιλαμβάνει έλεγχο για χλαμύδια, ουρεόπλασμα και μυκόπλασμα. l Πλήρης μοριακός έλεγχος (PCR) για ΣΜΝ Plus στην προνομιακή τιμή των 90€: Περιλαμβάνει έλεγχο για χλαμύδια, ουρεόπλασμα, μυκόπλασμα, γονόρροια, αιμόφιλο, έρπη, σύφιλη, τριχομονάδες. Επίσης, στο ΙΑΣΩ πραγματοποιείται ο πλέον σύγχρονος έλεγχος όσον αφορά την HPV λοίμωξη. Συγκεκριμένα: l Μοριακός έλεγχος μόλυνσης από τον HPV με ανίχνευση και τυποποίηση ιικού DNA στην προνομιακή τιμή των 83€. l Μοριακός έλεγχος μόλυνσης από τον HPV με ανίχνευση και τυποποίηση 18 τύπων υψηλού κινδύνου και 18 τύπων χαμηλού κινδύνου του ιού με μέθοδο PCR και υβριδισμό στην προνομιακή τιμή των 85€. l Μοριακός έλεγχος ενεργού χρόνιας λοίμωξης από τον HPV με ανίχνευση mRNA ογκοπρωτεϊνών υψηλού κινδύνου του ιού στην προνομιακή τιμή των 83€. Οι εξετάσεις πραγματοποιούνται στον 2ο όροφο του ΙΑΣΩ, Δευτέρα–Παρασκευή 09:00–17:00 και Σάββατο 08:00–14:00 χωρίς ραντεβού και η προσφορά ισχύει έως 31/10/2022. Η HPV μόλυνση είναι πολύ συνηθισμένη, μεταδίδεται με τη σεξουαλική επαφή και υπολογίζεται ότι το 80% των γυναικών θα έρθει σε επαφή με τον ιό κατά τη διάρκεια της ζωής της. Οι περισσότερες λοιμώξεις είναι παροδικές και δεν προκαλούν βλάβη. Η ανίχνευση της HPV μόλυνσης επιτυγχάνεται με τεχνικές που εντοπίζουν είτε το DNA ιών υψηλού κινδύνου μόνο είτε το DNA ιών τόσο χαμηλού όσο και υψηλού κινδύνου. Σε περίπτωση επίμονης λοίμωξης, μπορεί να δημιουργηθεί δυσπλασία ή και καρκίνος. Η δι-

άγνωση μίας επίμονης – ενσωματωμένης λοίμωξης γίνεται με τη χρήση ειδικής τεχνικής που ανιχνεύει το mRNA των ογκοπρωτεϊνών Ε6 και Ε7 του ιού HPV. Η πρόληψη της τραχηλικής καρκινογένεσης ή των επιπτώσεων των ΣΜΝ επιτυγχάνεται κατά κύριο λόγο με τον εμβολιασμό στην εφηβική ηλικία. Η συστηματική χρήση προφυλακτικού και ο πλήρης

έλεγχος με pap test, HPV test και εξετάσεις για ΣΜΝ αποτελεί την απαραίτητη δευτερογενή πρόληψη για τον ιό HPV αλλά και τα υπόλοιπα ΣΜΝ. Ο σύγχρονος τρόπος ελέγχου με τη χρήση τεχνικής PCR επιτυγχάνει την ανίχνευση τόσο του HPV όσο και των περισσότερων ΣΜΝ. Ο έλεγχος με PCR πραγματοποιείται στο ΙΑΣΩ με εξαιρετική διαγνωστική ακρίβεια που φθάνει το 97%. u

| περί υγείας | 19

IASO_R.indd 19

9/15/22 4:54 PM


Τι είναι η Χρόνια Νεφρική Νόσος (ΧΝΝ); Oλα όσα πρέπει να ξέρετε για τη νόσο που προκαλεί προοδευτική απώλεια της νεφρικής λειτουργίας με την πάροδο του χρόνου.

Γράφει ο: ΙΩΑΝΝΗΣ Γ. ΓΡΙΒΕΑΣ - Νεφρολόγος, M.D., PhD

Η

Χρόνια Νεφρική Νόσος (ΧΝΝ) είναι μια κατάσταση που χαρακτηρίζεται από προοδευτική απώλεια της νεφρικής λειτουργίας με την πάροδο του χρόνου.

Γενικές πληροφορίες

Η ΧΝΝ περιγράφει μία κλινική οντότητα που προκαλεί βλάβη στα νεφρά και επηρεάζει τη γενικότερη κατάσταση του οργανισμού. Εάν η ασθένεια των νεφρών επιδεινώνεται, τα απόβλητα συγκεντρώνονται σε υψηλά επίπεδα στο αίμα και κάνουν το άτομο να αισθάνεται άρρωστο προκαλώντας επιπλοκές, όπως υψηλή αρτηριακή πίεση, αναιμία (χαμηλός αριθμός ερυθρών αιμοσφαιρίων), αδύναμα οστά, κακή διατροφική υγεία και νευρική βλάβη. Επίσης, η νεφρική νόσος αυξάνει τον κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου. Αυτά τα προβλήματα μπορούν να παρουσιάζονται βραδέως και επί μακρό χρονικό διάστημα. Η χρόνια νεφρική νόσος μπορεί να προκαλείται από διαβήτη, υψηλή πίεση αίματος και άλλες διαταραχές. Η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία μπορεί να κρατήσει συχνά τη ΧΝΝ σταθερή για μεγάλο χρονικό διάστημα. Oταν η νεφρική νόσος εξελίσσεται, μπορεί τελικά να οδηγήσει σε νεφρική ανεπάρκεια τελικού σταδίου, η οποία απαιτεί θεραπεία υποκατάστασης (αιμοκάθαρση ή περιτοναϊκή κάθαρση) ή μεταμόσχευση νεφρού.

Αλήθειες σχετικά με τη ΧΝΝ

Η έγκαιρη ανίχνευση μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη της εξέλιξης της νεφρικής νόσου σε νεφρική ανεπάρκεια τελικού σταδίου. Οι καρδιακές παθήσεις είναι η κύρια αιτία θανάτου για όλους τους ανθρώπους με ΧΝΝ. Ο ρυθμός σπειραματικής διήθησης (GFR) είναι η καλύτερη εκτίμηση της νεφρικής λειτουργίας. Η υπέρταση προκαλεί ΧΝΝ και η ΧΝΝ υπέρταση. Επίμονη πρωτεϊνουρία (πρωτεΐνη στα ούρα) σημαίνει ότι η ΧΝΝ είναι παρούσα. Στις ομάδες υψηλού κινδύνου περιλαμβάνονται τα άτομα με ιστορικό διαβήτη, υπέρτασης και οικογενειακό ιστορικό νεφρικής νόσου. Τρεις απλές εξετάσεις μπορούν να ανιχνεύσουν την ΧΝΝ: ● Μέτρηση αρτηριακής πίεσης. ● Λεύκωμα στα ούρα. ● Κρεατινίνη ορού.

Τι προκαλεί ΧΝΝ;

Οι δύο κύριες αιτίες της χρόνιας νεφρικής νόσου είναι ο διαβήτης και η υψηλή αρτηριακή πίεση, τα οποία είναι υπεύθυνα για μέχρι τα δύο τρίτα των περιπτώσεων. Ο διαβήτης συμβαίνει όταν τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα είναι πολύ υψηλά, προκαλώντας ζημιές σε πολλά όργανα του σώματος, συμπεριλαμβανομένων των νεφρών και της καρδιάς, καθώς και των αιμοφόρων αγγείων, των νεύρων και των μα-

τιών. Υψηλή αρτηριακή πίεση αίματος ή υπέρταση συμβαίνει όταν η πίεση του αίματος στα τοιχώματα των αιμοφόρων αγγείων αυξάνει. Αν μείνει ανεξέλεγκτη ή ανεπαρκώς ελεγχόμενη, η υψηλή αρτηριακή πίεση μπορεί να είναι η κύρια αιτία των καρδιακών προσβολών, εγκεφαλικών επεισοδίων και χρόνιας νεφρικής νόσου. Επίσης, η χρόνια νεφρική νόσος μπορεί να προκαλέσει υψηλή αρτηριακή πίεση.

Aλλες καταστάσεις που επηρεάζουν τα νεφρά είναι οι εξής

Σπειραματονεφρίτιδες, μια ομάδα ασθενειών που προκαλούν φλεγμονή στην ανατομική και λειτουργική μονάδα του νεφρού (μονάδες φιλτραρίσματος του νεφρού). Αυτές οι διαταραχές είναι η τρίτη πιο συχνή αιτία της ΧΝΝ. Κληρονομικές ασθένειες, όπως η πολυκυστική νόσος των νεφρών, η οποία προκαλεί μεγάλες κύστεις στα νεφρά που αλλοιώνουν την αρχιτεκτονική τους. Δυσπλασίες που εμφανίζονται όταν ένα έμβρυο αναπτύσσεται στη μήτρα της μητέρας του. Για παράδειγμα, μία στένωση μπορεί να συμβεί ότι εμποδίζει τη φυσιολογική εκροή των ούρων και προκαλεί στα ούρα να ρέουν πίσω μέχρι την νεφρό. Αυτό προκαλεί λοιμώξεις και μπορεί να βλάψει τα νεφρά. Λύκος και άλλες ασθένειες που επηρεάζουν το ανοσοποιητικό σύστημα του σώματος.

20 | περί υγείας |

nefra_x2.indd 20

9/15/22 4:55 PM


Πότε πρέπει κάποιος να ξεκινήσει αιμοκάθαρση;

Aποφρακτικά θέματα που προκαλούνται από προβλήματα όπως οι πέτρες στα νεφρά, οι όγκοι ή ένας υπερτροφικός προστατικός αδένας στους άνδρες. Επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις του ουροποιητικού.

Ποια είναι τα συμπτώματα της ΧΝΝ;

Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν μπορούν να έχουν οποιαδήποτε σοβαρά συμπτώματα νεφρικής νόσου. Ωστόσο, μπορείτε να παρατηρήσετε ότι: ● αισθάνονται πιο κουρασμένοι και έχουν λιγότερη ενέργεια. ● έχουν πρόβλημα συγκέντρωσης. ● έχουν μειωμένη όρεξη. ● έχουν προβλήματα στον ύπνο. ● έχουν μυϊκές κράμπες τη νύχτα. ● έχουν πρησμένα πόδια και αστραγάλους. ● έχουν πρήξιμο γύρω από τα μάτια, ειδικά τις πρωινές ώρες. ● έχουν ξηρό δέρμα με φαγούρα. ● πρέπει να ουρούν συχνά, ιδιαίτερα τη νύχτα. ● ο καθένας μπορεί να έχει χρόνια νεφρική νόσο σε οποιαδήποτε ηλικία. Ωστόσο, μερικοί άνθρωποι είναι πιο πιθανό από άλλους να αναπτύξουν νεφρική νόσο. Μπορεί να έχουν αυξημένο κίνδυνο για νεφρική νόσο, αν: ● πάσχουν από διαβήτη. ● έχουν υψηλή αρτηριακή πίεση. ● έχουν ιστορικό χρόνιας νεφρικής νόσου στην οικογένεια. ● είναι μεγάλοι σε ηλικία. ● ανήκουν σε μια ομάδα πληθυσμού υψηλού.

Μάθετε περισσότερα σχετικά με τον ρυθμό σπειραματικής διήθησης (GFR)

GFR-ρυθμός σπειραματικής διήθησης είναι το καλύτερο τεστ για τη μέτρηση του επιπέδου της λειτουργίας των νεφρών, το οποίο μπορεί να καθορίσει τη νεφρική νόσο. Ο νεφρολόγος μπορεί να τον υπολογίσει από τα αποτελέσματα της κρεατινίνης στο αίμα, την ηλικία, τη φυλή, το φύλο και άλλους παράγοντες. Οσο νωρίτερα ανιχνεύεται η νεφρική νόσος τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα επιβράδυνσης ή διακοπής της εξέλιξης.

Τι θα συμβεί αν τα αποτελέσματα των δοκιμών δείχνουν ότι μπορεί κάποιο άτομο να έχει χρόνια νεφρική νόσο;

Ο νεφρολόγος θα θέλει να επιβεβαιώσει τη διάγνωση και να διαπιστώσει τη λειτουργία των νεφρών σας για να σχεδιάσει τη θεραπεία. Συγκεκριμένα: Υπολογισμός του ρυθμού σπειραματικής διήθησης (GFR), ο οποίος είναι ο καλύτερος τρόπος υπολογισμού της λειτουργίας των νεφρών. Προγραμματισμός για υπερηχογράφημα, το οποίο δίνει μία εικόνα από τα νεφρά και το ουροποιητικό σύστημα. Περιγράφει αν τα νεφρά είναι πάρα πολύ μεγάλα ή πολύ μικρά, αν υπάρχει πέτρα ή όγκος και εάν υπάρχουν προβλήματα στη δομή των νεφρών και του ουροποιητικού συστήματος. Μετά από έναν πιο λεπτομερή εργαστηριακό έλεγχο η διαδερμική νεφρική βιοψία γίνεται σε ορισμένες περιπτώσεις, για να διαπιστωθεί ο συγκεκριμένος τύπος της νόσου των νεφρών, πόσο μεγάλη ζημιά έχει προκαλέσει στα νεφρά και τέλος, να βοηθήσει στον θεραπευτικό σχεδιασμό.

Με τη νεφρική βιοψία, ο γιατρός αφαιρεί μικρά κομμάτια του ιστού των νεφρών και τα κοιτάζει κάτω από ένα μικροσκόπιο.

Μπορεί η ΧΝΝ να αντιμετωπιστεί επιτυχώς;

Πολλές ασθένειες των νεφρών μπορούν να αντιμετωπιστούν με επιτυχία. Ο προσεκτικός έλεγχος ασθενειών όπως ο σακχαρώδης διαβήτης και η υψηλή αρτηριακή πίεση μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη της ΧΝΝ ή να εμποδίσει την εξέλιξή της. Πέτρες στα νεφρά και λοιμώξεις του ουροποιητικού συστήματος συνήθως μπορούν να θεραπευτούν με επιτυχία. Δυστυχώς, τα ακριβή αίτια ορισμένων ασθενειών των νεφρών είναι ακόμη άγνωστα και ειδικές θεραπείες δεν είναι ακόμα διαθέσιμες. Μερικές φορές η χρόνια νεφρική νόσος μπορεί να εξελιχθεί σε νεφρική ανεπάρκεια, που απαιτεί αιμοκάθαρση ή μεταμόσχευση νεφρού. Θεραπεία της υψηλής πίεσης του αίματος με ειδικά φάρμακα που ονομάζονται αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτασίνης (αΜΕΑ) βοηθά συχνά να επιβραδύνει την εξέλιξη της χρόνιας νεφρικής νόσου. Ενα μεγάλο μέρος της έρευνας έχει γίνει για να βρεθεί πιο αποτελεσματική θεραπεία για όλες τις συνθήκες που μπορούν να προκαλέσουν χρόνια νεφρική νόσο.

Γενικά μέτρα αντιμετώπισης της ΧΝΝ

Επιβράδυνση της εξέλιξης της νεφρικής νόσου Διατήρηση του υπόλοιπου της νεφρικής λειτουργίας ● Ελεγχος της υψηλής αρτηριακής πίεσης ● Διατροφή σύμφωνα με τις διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες και παράλληλα κατάλληλη φυσική δραστηριότητα ● Διαχείριση της αναιμίας ● Αντιμετώπιση της οστικής νόσου που σχετίζεται με τη ΧΝΝ ● Αντιμετώπιση της οξέωσης ● Ενθάρρυνση της τακτικής νεφρολογικής παρακολούθησης ● Αξιολόγηση της φαρμακευτικής αγωγής ● Προετοιμασία για θεραπεία υποκατάστασης της νεφρικής λειτουργίας (αιμοκάθαρση ή/και μεταμόσχευση), όταν καθίσταται αναγκαίο ● ●

Οποιος έχει Χρόνια Νεφρική Νόσο (ΧΝΝ) θα χρειαστεί αιμοκάθαρση;

Στα αρχικά στάδια της ΧΝΝ δεν χρειάζεται αιμοκάθαρση. Τα στάδια της χρόνιας νεφρικής νόσου μπορούν να διαρκέσουν για πολλά χρόνια. Σε κάποιους ασθενείς οι εφεδρείες της νεφρικής λειτουργίας κάποια στιγμή τελειώνουν και τότε απαιτείται αιμοκάθαρση ή μεταμόσχευση νεφρού.

Οι διεθνείς οδηγίες προτείνουν την έναρξη της αιμοκάθαρσης όταν η νεφρική λειτουργία πέσει κάτω από το 15% ή λιγότερο ή εάν συνυπάρχουν σοβαρά συμπτώματα που προκαλούνται από τη νεφρική νόσο, όπως δύσπνοια, κόπωση, μυϊκές κράμπες, ναυτία ή έμετος. Ο νεφρολόγος βοηθάει και κατευθύνει τον ασθενή να αποφασίσει πότε θα ξεκινήσει την αιμοκάθαρση, με βάση τα αποτελέσματα εργαστηριακών εξετάσεων που εκτιμούν την υπολειπόμενη νεφρική λειτουργία που υπάρχει και τα συνοδά συμπτώματα. Κρίσιμο σημείο είναι το υποκείμενο αίσθημα του ασθενούς, οπότε ο θεράπων νεφρολόγος οφείλει να ανιχνεύσει αντικειμενικά την κλινική κατάστασή του. Υπάρχει και η άποψη στην ιατρική κοινότητα ότι μπορεί να χρειαστεί πολύς χρόνος για να ανακάμψει ένας οργανισμός, εάν αφεθεί η νεφρική νόσος να εξελιχθεί. Δεδομένου ότι η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια συμβαίνει συχνά αργά, μερικές φορές οι άνθρωποι δεν γνωρίζουν καν πόσο άσχημα αισθάνονται, έως ότου αρχίσουν την αιμοκάθαρση και αρχίσουν να αισθάνονται πολύ καλύτερα. Σε κάθε περίπτωση κάθε ασθενής είναι μοναδικός και εξετάζονται από τον θεράποντα ιατρό όλες οι παράμετροι πριν παρθούν αποφάσεις. Είναι σημαντικό να ξεκινήσετε να ετοιμάζεστε για αιμοκάθαρση ή μεταμόσχευση πολύ νωρίτερα –όταν η νεφρική σας νόσος φτάσει στο Στάδιο 4 (σοβαρή, με ρυθμό σπειραματικής διήθησης ή GFR, λιγότερο από 30mL/λεπτό). Η εκμάθηση σχετικά με τους τύπους αιμοκάθαρσης και τις επιλογές μεταμόσχευσης θα σας βοηθήσει να κάνετε μια καλύτερη επιλογή για εσάς. Οποιοσδήποτε τύπος αιμοκάθαρσης θα χρειαστεί χειρουργική επέμβαση –συνήθως ως εξωτερικός ασθενής– για να επιτρέψει τη δημιουργία αγγειακής προσπέλασης και αυτό πρέπει να γίνει πολύ νωρίτερα για να δοθεί χρόνος για την έναρξη της θεραπείας.

Ποιο είναι το κόστος για την αιμοκάθαρση;

Η αιμοκάθαρση καλύπτεται από τον ασφαλιστικό σας φορέα, όπως και η φαρμακευτική σας αγωγή.

Μόλις κάνω αιμοκάθαρση, θα βελτιωθούν τα νεφρά μου;

Οι πιθανότητες να βελτιωθούν τα νεφρά σας εξαρτώνται από το τι προκάλεσε τη νεφρική σας ανεπάρκεια. Η νεφρική ανεπάρκεια χωρίζεται σε δύο γενικές κατηγορίες, οξεία και χρόνια. Η οξεία νεφρική ανεπάρκεια είναι συχνά προσωρινή. Σε χρόνια νεφρική ανεπάρκεια, η νεφρική λειτουργία κανονικά δεν αποκαθίσταται. Σε οξεία νεφρική ανεπάρκεια, όταν τα νεφρά σταματούν να λειτουργούν λόγω ξαφνικού προβλήματος, η νεφρική λειτουργία μπορεί να ανακάμψει. Αλλά όταν η βλάβη στα νεφρά σας είναι συνεχής και προοδευτική για αρκετά χρόνια, όπως συμβαίνει στη χρόνια νεφρική νόσο (ΧΝΝ), τότε τα νεφρά συνήθως δεν γίνονται καλύτερα. Οταν η ΧΝΝ έχει εξελιχθεί σε νεφρική νόσο τελικού σταδίου θεωρείται μη αναστρέψιμη. ◆

| περί υγείας | 21

nefra_x2.indd 21

9/15/22 4:55 PM


Τραυματιστήκατε, αλλά τι πρέπει να βάλετε στο σημείο του πόνου; Κάτι κρύο ή κάτι ζεστό; Μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τον τραυματισμό ή τον πόνο των ιστών με ένα ζεστό ή κρύο αντικείμενο ή μερικές φορές να εναλλάσσουμε αυτά τα δύο. Γράφει ο Γιάννης Παλαιολόγος

Ο

ταν τραυματιστείτε, μπορεί να βάλετε επάνω στο σημείο κάτι ζεστό ή κρύο; Το ποια επιλογή είναι καλύτερη εξαρτάται από τη φύση του πόνου σας, από τι τον προκάλεσε και πόσο καιρό τον είχατε. Η ζεστή θεραπεία, ή θερμοθεραπεία, περιλαμβάνει την εφαρμογή θερμότητας στο τραυματισμένο σημείο ή στην επώδυνη περιοχή του σώματος. Συνήθως χρησιμοποιούνται μπουκάλια ζεστού νερού ή τακάκια που μπορούν να θερμανθούν σε φούρνο μικροκυμάτων. Η κρύα θεραπεία, ή κρυοθεραπεία, μπορεί να έρθει με τη μορφή μπουκαλιών νερού που ψύχονται σε καταψύκτη. Η τοποθέτηση κάτι κρύου στο σημείο του τραυματισμού προκαλεί στένωση των αιμοφόρων αγγείων, των αρτηριών και των φλεβών. Αυτό μειώνει τη ροή του αίματος μέσω της περιοχής και βοηθά στη μείωση της φλεγμονής και του οιδήματος. Η προσθήκη θερμότητας στην περιοχή έχει το αντίθετο αποτέλεσμα: άνοιγμα των αιμοφόρων αγγείων και αύξηση της ροής του αίματος μέσω του τραυματισμένου ιστού. Αυτά τα αντίθετα αποτελέσματα είναι χρήσιμα σε διαφορετικές καταστάσεις.

Ψύξη για την πρόληψη της φλεγμονής

Η κρύα θεραπεία θα πρέπει να χρησιμοποιείται για τραυματισμούς που έχουν ως αποτέλεσμα οίδημα και φλεγμονή, όπως διαστρέμματα αρθρώσεων, μυϊκές καταπονήσεις ή μώλωπες. Ο στόχος είναι η επιβράδυνση της ροής του αίματος στην περιοχή και η πρόληψη των επιπτώσεων του τραυματισμού. Οι συσκευασίες τζελ που μπορούν να διατηρηθούν στην κατάψυξη, τα σπρέι ψύξης ή ακόμα και μια σακούλα με κατεψυγμένα λαχανικά θα κάνουν αυτήν τη δουλειά. Είναι σημαντικό να αποφεύγετε να διατηρείτε τον πάγο σε άμεση επαφή με το δέρμα για μεγάλες περιόδους, καθώς αυτό μπορεί να προκαλέσει βλάβη

στο δέρμα. Είναι καλύτερα να τυλίξετε τον πάγο σε ένα πανί και μετά να τον εφαρμόσετε. Η κρύα θεραπεία είναι πιο αποτελεσματική στην άμεση ή οξεία φάση του πόνου όταν το οίδημα και η φλεγμονή ξεκινούν. Συνήθως, η θεραπεία πρέπει να εφαρμόζεται για περίπου 20 λεπτά και μπορεί να επαναλαμβάνεται κάθε δύο ώρες για μερικές ημέρες. Μετά από αυτό, ο τραυματισμός θα πρέπει να είναι στη φάση της επούλωσης και το πρήξιμο και η φλεγμονή θα υποχωρήσουν. Ο πάγος μπορεί να είναι χρήσιμος όταν θέλουμε να περιορίσουμε το αρχικό πρήξιμο και τον πόνο, καθώς το υπερβολικό ή παρατεταμένο πρήξιμο μπορεί να εμποδίσει τη διαδικασία επούλωσης. Αλλά με λιγότερο σοβαρούς τραυματισμούς, όπως μικρά διαστρέμματα και τεντώματα, η φλεγμονή είναι μέρος της διαδικασίας επούλωσης του σώματος και η συνέχιση της θεραπείας με κρύο μπορεί να αποτελέσει εμπόδιο για την ανάρρωση.

Πότε να ζεσταθείτε

Η θερμοθεραπεία μπορεί, γενικά, να είναι ξηρή ή υγρή. Η θεραπεία ξηρής θερμότητας περιλαμβάνει μπουκάλια ζεστού νερού ή θερμαινόμενα επιθέματα. Αυτά εφαρμόζονται εύκολα και είναι αποτελεσματικά για τη μείωση του πόνου. Η θεραπεία με υγρή θερμότητα περιλαμβάνει ζεστό μπάνιο και ζεστή υγρή πετσέτα. Η θεραπεία με θερμότητα δεν συνιστάται για την οξεία αντιμετώπιση σε διαστρέμματα, στρεβλώσεις ή μώλωπες, καθώς αυτό προάγει τη ροή του αίματος και μπορεί να αυξήσει το πρήξιμο και τον πόνο. Μπορεί όμως να βοηθήσει χρόνιες παθήσεις όπως επαναλαμβανόμενοι πόνοι στις αρθρώσεις, πόνο στον αυχένα ή στην πλάτη. Εάν ο πόνος οφείλεται σε διάστρεμμα, η θεραπεία με κρύο θα πρέπει να εφαρμοστεί αμέσως, αλλά η θεραπεία με θερμότητα μπορεί να βοηθήσει στην

ανακούφιση του πόνου 72 ώρες μετά τον τραυματισμό. Θερμοθεραπεία δεν σημαίνει ότι εφαρμόζετε κάτι πολύ ζεστό, αλλά θα πρέπει να είναι ζεστό, ευχάριστο και εύκολα ανεκτό για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Η θερμική θεραπεία μπορεί να είναι πολύ αποτελεσματική για την ένταση των μυών ή τη δυσκαμψία των αρθρώσεων –αυξανόμενη ροή αίματος και θέρμανση των μυών ή των αρθρώσεων για περίπου 15 λεπτά πριν από τη σωματική δραστηριότητα ως ένα είδος προθέρμανσης. Αυτή η προσέγγιση μπορεί επίσης να σας βοηθήσει να συμμετέχετε σε δραστηριότητες που μπορεί να επιδεινώσουν έναν χρόνιο τραυματισμό χαλαρώνοντας τους τραυματισμένους μύες. Η θερμότητα χρησιμοποιείται και για τσιμπήματα τσούχτρας. Αυτά αντιμετωπίζονται καλύτερα από έναν επαγγελματία γιατρό σε ένα τμήμα επειγόντων περιστατικών. Ως παρέμβαση πρώτων βοηθειών, ο πόνος μπορεί να μειωθεί με την εφαρμογή ζεστού νερού (42–45°C) στην περιοχή για 30–90 λεπτά. Η εναλλαγή ζεστού και κρύου σε μια περιοχή πόνου χρησιμοποιείται εδώ και δεκαετίες, αλλά δεν έχει υπάρξει μεγάλη έρευνα για την αξιολόγηση της πρακτικής. Μια μελέτη αξιολόγησε νοσοκομειακούς ασθενείς με πόνο στη φτέρνα και βρήκε μεγαλύτερη βελτίωση στη λειτουργία του ποδιού μετά από θεραπεία ζεστού/κρύου σε σύγκριση με μια ομάδα που υποβλήθηκε σε τυπική θεραπεία. Aρα, πρώτα κρύο και ίσως ζέστη αργότερα. Το μήνυμα είναι ότι οι κρύες συσκευασίες λειτουργούν καλά για τη μείωση του πόνου και της φλεγμονής στην οξεία φάση ενός διαστρέμματος ή ενός μώλωπα. Τα πακέτα θερμότητας είναι χρήσιμα για τη μείωση της μυϊκής έντασης και της ακαμψίας και του πόνου στις αρθρώσεις, αλλά ποτέ στην αρχική φάση ενός τραυματισμού. ◆

22 | περί υγείας |

traumatismos_L.indd 22

9/16/22 10:57 AM


PAP TEST: Ανάπτυξη καινοτόμου πλέγματος μικροσκόπησης από Ελληνες ερευνητές

Η

Πώς αντιμετωπίζονται οι αδυναμίες της μεθόδου PAP TEST.

ανάπτυξη της τεχνολογίας πλέγματος αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς μια διεπιστημονική συνεργασία τεχνολογίας και ιατρικής επιστήμης μπορεί να επιτρέψει τη μετουσίωση μιας απλής ιδέας σε ένα ισχυρό διαγνωστικό εργαλείο με σημαντικό αντίκτυπο στην καθημερινή ιατρική πράξη. Η ερευνητική ομάδα ανάπτυξης της εν λόγω εφεύρεσης φιλοδοξεί αυτή να εξελιχθεί σε ένα προϊόν μαζικής βιομηχανικής παραγωγής με σημαντική αξία στην κυτταρολογική πρακτική παγκοσμίως. Το 2022 συμπληρώνονται 60 έτη (1883-1962) από τον θάνατο του Γεωργίου Παπανικολάου, μιας εμβληματικής, παγκόσμιου και διαχρονικού κύρους φυσιογνωμίας που επηρέασε καταλυτικά την ιατρική επιστήμη. Σύμφωνα με τις διαρκώς αναβαθμιζόμενες οδηγίες της Αμερικανικής Αντικαρκινικής Εταιρείας, της Αμερικανικής Εταιρείας Κολποσκόπησης και Παθολογικής Ανατομικής του τραχήλου της μήτρας, καθώς και της Αμερικανικής Εταιρείας Κλινικής Παθολογικής Ανατομικής (ACS/ASCCP/ASCP Guidelines. Am J Clin Pathol 2012;137:516542), προτείνεται η λήψη του πρώτου PAP TEST να πραγματοποιείται στην ηλικία των 21 ετών, με δεδομένη την πρωθύστερη έναρξη της σεξουαλικής δραστηριότητας με ετήσια παρακολούθηση στα πλαίσια του ετήσιου γυναικολογικού ελέγχου, πλαισιωμένη από ειδικά μοριακά τεστ επί ανευρέσεως εστιακής παθολογίας (Κολποσκόπηση - PAP TEST - Μοριακός έλεγχος με εφαρμογή HPV DNA TEST, επιλεγμένα HPV mRNA TEST - HPV DNA methylation TEST). Το PAP TEST αποτελεί διαχρονικά μια κομβική εξέταση στα πλαίσια του προληπτικού ελέγχου στο γενικό γυναικείο πληθυσμό για την έγκαιρη εντόπιση νεοπλασματικών-προδιηθητικών αλλά και εγκατεστημένων καρκινικών αλλοιώσεων σε παραμελημένες περιπτώσεις του κολ-

Του Δρ Ευάγγελου Τσιάμπα (Στρατιωτικός Ιατρός Κυτταρολόγος, MD, MSc, PhD, στο 417 ΝΙΜΤΣ. Τελεί ως επιστημονικός συνεργάτης Κυτταρολογίας Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, μεταδιδακτορικός ερευνητής στην Ιατρική Σχολή Ιωαννίνων, Harvard Medical School, Dept of CME affiliate -EACR/IASCL member.)

ποτραχηλικού επιθηλίου. Η ανίχνευση των κυτταρομορφολογικών χαρακτηριστικών που συνδέονται με την έκθεση του επιθηλίου στον ιό του ανθρώπινου θηλώματος (HPV) και ιδιαίτερα των υψηλού κινδύνου για καρκινογένεση στελεχών του (HighRisk types) αποτελεί το ουσιαστικό στοιχείο στη διαγνωστική του PAP TEST. Παρά την καταλυτική του συμβολή στη συστηματική εξέταση του γυναικολογικού γεννητικού συστήματος, κατά τις τελευταίες δεκαετίες αναδείχθηκαν αδυναμίες της μεθόδου που αφορούν σε παραμέτρους τεχνικής φύσεως όπως η διαδικασία της λήψης (ποσότητα και ποιότητα λαμβανόμενου δείγματος με διάφορη αντιπροσώπευση του κολποτραχηλικού επιθηλίου), η διαδικασία μονιμοποίησης–χρώσης του δείγματος, η διαγνωστική μικροσκόπηση για την κατάδειξη παθολογικών κυττάρων και εν τέλει η ερμηνεία των κυτταρομορφολογικών ευρημάτων επί του πλακιδίου. Η τελευταία πολλές φορές επιδέχεται διαφορετικές διαγνωστικές αποχρώσεις, καθώς δεν υπάρχει διαθέσιμη η ολότητα και ασφάλεια του ιστού παρά μόνο μεμονωμένα ή μικρές ομάδες κυττάρων άτακτα διαστρωματοποιημένων επί του πλακιδίου, απότοκος της κυτταρολογικής λήψης. Κατά συνέπεια, υπάρχει υποκειμενικότητα στην εκτίμηση των ερμηνειών και «γκρίζες» ζώνες λόγω της σχετικής αβεβαιότητας, στοιχεία όμως αποδεκτά σύμφωνα με τα διεθνή δεδομένα. Η πρωτογενής ιδέα αντιμετώπισης του προβλήματος της μη ελεγχόμενης και αποδοτικής σάρωσης στη μικροσκοπική κυτταρολογική διάγνωση εστιάστηκε στην ανάπτυξη ενός ορατού τετραγωνικού πλέγματος (grid) επί της καλυπτρίδας

του πλακιδίου (Εικόνα 1) το οποίο θα καθοδηγεί τη μικροσκοπική παρατήρηση του κυτταρολόγου, ώστε να καλύπτεται διαγνωστικά η ολότητα του χρωσμένου δείγματος σε σύντομο χρονικό διάστημα αφαιρώντας την επιβεβαιωμένη πιθανότητα της μη οπτικής ολοκληρωτικής του σάρωσης. Το καινοτόμο πλέγμα που αναπτύχθηκε δρα ως προσανατολιστικός μηχανισμός κατά τη διαδικασία της μικροσκόπησης και δύναται να εντοπίσει με μεγαλύτερη ακρίβεια στην περιορισμένη επιφάνεια του κυτταρολογικού πλακιδίου σε πραγματικό χρόνο (real-time) το σύνολο των κυτταρικών αλλοιώσεων οδηγώντας σε αναβαθμισμένη ερμηνεία τους σε σχέση με την απλή συμβατική μικροσκόπηση. Παράλληλα, δίνει τη δυνατότητα στον κυτταρολόγο να επανέλθει με ακρίβεια και ασφάλεια σε σημεία ενδιαφέροντος που απαιτούν ταχεία δεύτερη μικροσκόπηση και να τα χαρτογραφήσει. Δεν απαιτούνται πολύπλοκα και ακριβά συστήματα ψηφιακής καταγραφής ή σάρωσης καθώς το πλέγμα «αλληλεπιδρά» άμεσα με τον κυτταρολόγο οξύνοντας την παρατηρητικότητά του και προσαρμόζοντας τη διαγνωστική του εμπειρία κατά τη διαδικασία της μικροσκόπησης. Στο Εθνικό Ιδρυμα Ερευνών η συνεργασία αυτή υλοποιήθηκε στo πλαίσιo της δραστηριότητας «Εφαρμοσμένη Φωτονική - Υλικά και Διατάξεις» (υπεύθυνος ερευνητής Δρ Χρ. Ριζιώτης) του Προγράμματος «Φωτονική για Νανοεφαρμογές» του Ινστιτούτου Θεωρητικής και Φυσικής Χημείας (ΙΘΦΧ). Στο διαγνωστικό σκέλος η υλοποίηση της συνεργασίας υποστηρίχθηκε σημαντικά σε επίπεδο εξοπλισμού και αναλωσίμων από την Εταιρεία Διαγνωστικών Αντιδραστηρίων και Ιατρικών μηχανημάτων MENARINI DIAGNOSTICS GREECE. H σχετική τεχνολογία πλέγματος έχει συμπεριληφθεί σε Δίπλωμα Ευρεσιτεχνίας στον Οργανισμό Βιομηχανικής Ιδιοκτησίας (ΟΒΙ). Τα σχετικά ερευνητικά αποτελέσματα από την πιλοτική χρήση της νέας αυτής διαγνωστικής πλατφόρμας έχουν παρουσιαστεί στο διεθνές συνέδριο Φωτονικής: SPIE Photonics Asia 2016, Πεκίνο, Κίνα. Παράλληλα, έχουν δημοσιευτεί 5 κορυφαίες εργασίες στο PubMed (Tsiambas E, Riziotis C), παρουσίαση της καινοτομίας στη ΔΕΘ και βραβεύσεις σε ιατρικά συνέδρια. u

Εικόνα 1. Σχηματική παράσταση του πλέγματος και της εφαρμογής του επί του πλακιδίου Pap Test

| περί υγείας | 23

pap test_R.indd 23

9/15/22 4:58 PM


Παναγιώτης Α. Κατσίβελας

Πρόεδρος του Δ.Σ. του Εθνικού Κέντρου Αιμοδοσίας - Παθολόγος

«Η εξασφάλιση επάρκειας αίματος είναι ιερή υποχρέωση όλων μας» Σε μια αποκαλυπτική συνέντευξή του ο πρόεδρος του Εθνικού Κέντρου Αιμοδοσίας, Π. Κατσίβελας, αναφέρεται στην τεράστια προσπάθεια του Κέντρου να ρυθμιστεί η κεντρική διαχείριση του αίματος έτσι ώστε το τελικό προϊόν να είναι επαρκές και ασφαλές για κάθε ασθενή. Συνέντευξη στην Αφροδίτη Ντάικου - Ποια είναι η δράση και ποιο το όραμα του Εθνικού Κέντρου Αιμοδοσίας; Το ΕΚΕΑ έχει δύο βασικές υποχρεώσεις. Αρχικά να εξασφαλίσει την επάρκεια του αίματος στη χώρα μας, χαράζοντας τη στρατηγική για την επίτευξη αυτού το στόχου. Να κάνει την κεντρική διαχείριση του αίματος ως προς την κατανομή και τη διάθεση και τέλος τον κεντρικό εργαστηριακό έλεγχο και την παραγοντοποίησή του, δηλ. τον διαχωρισμό του στα βασικά συστατικά του, τα ερυθρά, τα αιμοπετάλια και το πλάσμα, ώστε να μπορεί να χορηγηθεί πιο στοχευμένα στους ασθενείς μας. Υποχρέωση του συστήματος αιμοδοσίας είναι το τελικό προϊόν να είναι ασφαλές. - Κατά την έξαρση της πανδημίας του κορωνοϊού στη χώρα μας τα αποθέματα αίματος ήταν οριακά. Αυτή τη στιγμή σε τι κατάσταση βρισκόμαστε και πώς πιστεύετε ότι θα εξελιχθούν τα πράγματα προσεχώς; Να αρχίσουμε από ένα δεδομένο που είναι προαπαιτούμενο για το ερώτημά σας. Η δυνατότητα συντήρησης του αίματος είναι περιορισμένη. Τα μεν ερυθρά αιμοσφαίρια μπορούμε να τα διατηρήσουμε 42 ημέρες, τα δε αιμοπετάλια μόνο 5 ημέρες, το πλάσμα πολύ περισσότερο. Αυτό σημαίνει ότι το αίμα που συγκεντρώνουμε τώρα σε 1½ μήνα δεν υπάρχει. Δεν πρέπει ούτε να υπερσυγκεντρώνουμε ούτε και να υστερούμε, γιατί αν συμβεί το πρώτο θα καταστρέψουμε το αίμα άσκοπα και αν συμβεί το δεύτερο θα έχουμε έλλειμμα. Αν η εισροή του αίματος δεν είναι συνεχής και επαρκής, τότε εμφανίζεται το πρόβλημα. Αυτό συμβαίνει ιδιαίτερα την περίοδο του καλοκαιριού, όπου το περιβάλλον διακοπών επηρεάζει πολύ αρνητικά τη συγκέντρωση του αίματος στη χώρα μας. Φέτος δώσαμε ιδιαίτερη σημασία στην αντιμετώπιση αυτής της ιδιαιτερότητας και σε λίγες ημέρες θα κάνουμε την αξιολόγηση των δεδομένων μας. Σήμερα η συγκέντρωση του αίματος έχει επανέλθει στην προ της επιδημίας εποχή και αυτό είναι πολύ ενθαρρυντικό και ελπιδοφόρο. Η περίοδος της πανδημίας, ιδιαίτερα το 2020 αλλά και το 2021, ήταν πολύ δύσκολα χρόνια. - Σε ποιες ενέργειες οφείλει να προβεί άμεσα η πολιτεία για να βελτιώσει παθογένειες του Εθνικού Συστήματος Αιμοδοσίας; Αναμφίβολα προέχει και επείγει να στηριχθούν τα Τμήματα Αιμοδοσίας των νοσοκομείων με προσωπικό, που σήμερα λείπει και οι λειτουργίες των αιμοδοσιών γίνονται οριακά και περιοριστικά.

Επίσης, χρειάζεται να γίνει αναθεώρηση στη στρατηγική των μεταγγίσεων, ώστε να μη γίνονται υπερβολές στη χρήση του αίματος.

Ενα μεγάλο πρόβλημα είναι η απουσία ενός ενιαίου πληροφοριακού συστήματος που να διασυνδέει τις αιμοδοσίες της χώρας με το ΕΚΕΑ, με αποτέλεσμα να μην μπορούμε να έχουμε επαρκή εικόνα σε πραγματικό χρόνο των πραγματικών αποθεμάτων αίματος. Το πολύ σημαντικό είναι ότι το πρόγραμμα αυτό ήδη υλοποιείται και τον Σεπτέμβρη του 2023 θα έχει ολοκληρωθεί και τότε οι δυνατότητες και οι προοπτικές θα είναι διαφορετικές. - Πώς μπορούμε να βελτιστοποιήσουμε τη διαχείριση αίματος στην Ελλάδα; Αρχικά πρέπει να εντατικοποιήσουμε την ενημέρωση και την προσέλκυση νέων εθελοντών αιμοδοτών και να δημιουργήσουμε μια νέα συνείδηση και συνήθεια, ώστε οι εθελοντές αιμοδότες μας να συμμετέχουν συνεχώς, με συνέπεια και διάρκεια στην όλη προσπάθεια. Σήμερα έχουμε περισσότερο αιμοδότες της μιας φοράς και είναι κάτι που πρέπει να αλλάξει. Γι’ αυτό και λέμε ότι μια φορά δεν είναι αρκετή για να καλύψουμε τις ανάγκες των συνανθρώπων μας. Το 2021 προσήλθαν στην αιμοδοσία πάνω από 63.000 νέοι εθελοντές και αυτό είναι πολύ ελπιδοφόρο. Οι ανάγκες της χώρας μας ανέρχονται στις 580.000 μονάδες αίματος τον χρόνο εκ των οποίων οι 120.000 συγκεντρώνονται αποκλειστικά για τους συνανθρώπους που πάσχουν από μεσογειακή αναιμία και άλλες θαλασσαιμίες. Σήμερα έχουμε 259.000 ενεργούς εθελοντές αιμοδότες. Αν καταφέρουμε να γίνουν πάνω από 300.000 που θα δίνουν δύο φορές τουλάχιστον τον χρόνο, θα έχουμε λύσει ένα άλυτο χρόνιο πρόβλημα για τη χώρα μας. Σήμερα το 63% του αίματος προέρχεται από την εθελοντική αιμοδοσία και το υπόλοιπο από το οικογενειακό και φιλικό περιβάλλον και αυτό πρέπει να αλλάξει.

- Ποιο είναι το προφίλ του Ελληνα εθελοντή αιμοδότη; Είναι ο άνθρωπος που η δωρεά του, η προσφορά του, η ανιδιοτέλειά του, η έμπρακτη αλληλεγγύη του, ο κοινωνικός του προσανατολισμός και η ανθρωπιστική προσέγγιση των πραγμάτων τον καθιστούν μοναδικό αλλά διαφορετικό. Κυρίως και πρωτίστως όμως τον καθιστούν άνθρωπο ωφέλιμο. Δεν είναι μοναχικός και δεν αισθάνεται μόνος, είναι άξιος και δεν χρειάζεται επιβεβαίωση, είναι ταπεινός δεν είναι θορυβώδης, δεν αυτοπροβάλλεται, αναδεικνύει τη δράση του και το πρέπον. Δεν ζητά, χαρίζεται. Δεν εξαναγκάζεται, αλλά αυτοβούλως προσέρχεται. Δεν φοβάται, δεν αδιαφορεί, δεν αδρανεί, δεν δικαιολογείται, δεν προφασίζεται, δεν αναβάλλει, συμμετέχει. Απλά προσφέρεται, χαρίζεται και μέσα από τη δωρεά απολαμβάνει τη χαρά και την ευτυχία που γι’ αυτόν έχει αξία. Δεν περιμένει ανταμοιβή, ήδη έχει βρει την ολοκλήρωση στον κόσμο των συναισθημάτων και των ιδεών. - Γιατί να γίνει κάποιος συστηματικός εθελοντής αιμοδότης; Ο Δημιουργός μας χάρισε στον άνθρωπο ένα όργανο – ιστό – τον μυελό των οστών που έχει τη δυνατότητα να παράγει αίμα όχι μόνο για τον ίδιο τον οργανισμό αλλά και για άλλους ανθρώπους που δεν μπορούν. Και η δημιουργία δεν έχει τυχαιότητα. Επίσης, ο Δημιουργός έδωσε τη δυνατότητα στον άνθρωπο να συλλογίζεται, να σκέπτεται, να καταλαβαίνει, να κατανοεί, να αποφασίζει. Το αίμα είναι απαραίτητο για τη ζωή και συνάνθρωποί μας πολλές φορές το έχουν ανάγκη για να ζήσουν. Και το αίμα δεν μπορεί να παραχθεί σε κανένα εργαστήριο, η μόνη πηγή είναι ο άνθρωπος. Αυτό πλέον καθιστά νομοτέλεια την αιμοδοσία. - Ποιο είναι το μήνυμα του ΕΚΕΑ αυτήν την περίοδο; Οτι η εξασφάλιση επάρκειας αίματος για τη χώρα μας είναι ιερή υποχρέωση όλων μας. Η αιμοδοσία είναι μια καλή συνήθεια που πρέπει αν αποκτήσουμε όλοι μας. Δεν υπάρχει μεγαλύτερη χαρά που να αντέχει στον χρόνο από αυτήν που νιώθουμε όταν δίνουμε ζωή, όταν προστατεύομε τη ζωή. Και μια μονάδα αίματος μπορεί να σώσει μέχρι και 3 ανθρώπους. u

24 | περί υγείας |

Synenteuksi-katsivela_L.indd 24

9/15/22 4:59 PM


ADDS.indd 2

9/15/22 5:00 PM


Διαγνωστικά εργαστήρια

Συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας… Την ημέρα που έκλεινε η ύλη τού «Περί Υγείας» και όδευε προς εκτύπωση στις εγκαταστάσεις της «Καθημερινής» μάς ήρθε η είδηση για την κινητοποίηση των διαγνωστικών εργαστηρίων.

Α

ρχής γενομένης από την Παρασκευή 16 Σεπτεμβρίου τα θεσμικά όργανα εκπροσώπησης των κλινικοεργαστηριακών, εργαστηριακών ιατρών και πολυϊατρείων προβαίνουν σε συγκέντρωση διαμαρτυρίας έξω από το υπουργείο Υγείας. Σε σχετική ανακοίνωση που εξέδωσαν η Πανελλήνια Ομοσπονδία Σωματείων Κλινικοεργαστηριακών Ειδικοτήτων (ΠΟΣΚΕ), η Πανελλήνια Ομοσπονδία Σωματείων Ιδιωτικής Πρωτοβάθμιας Υγείας (ΠΟΣΙΠΥ), η Πανελλήνιος Σύνδεσμος Ιατρικών Διαγνωστικών Κέντρων (ΠΑΣΙΔΙΚ), η Πανελλήνια Ενωση Ιδιωτικών Ιατρικών Εταιρειών και Πολυϊατρείων (ΠΑΝΙΔΙ) και η Ενωση Ιατρών Ε.Ο.Π.Υ.Υ. (ΕΝ.Ι.-Ε.Ο.Π.Υ.Υ.) αναφέρεται ότι: «Οι δυσβάσταχτες κρατήσεις και τα κουρέματα οδηγούν στο λουκέτο κλινικοεργαστηριακούς, εργαστηριακούς ιατρούς και πολυϊατρεία της γειτονιάς, προς όφελος μεγάλων επιχειρηματικών συμφερόντων». Αναλυτικότερα αναφέρουν: «Οι ελλειμματικοί προϋπολογισμοί του ΕΟΠΥΥ εδώ και δέκα χρόνια έχουν δημιουργήσει μία μαύρη τρύπα, όπου ο ασφαλισμένος ενώ πληρώνει ακριβά την ασφάλισή του, τα χρήματα αυτά δεν καταλήγουν στους αποδέκτες των διαγνωστικών υπηρεσιών υγείας, που είναι οι κλινικοεργαστηριακοί και εργαστηριακοί ιατροί, τα διαγνωστικά εργαστήρια και πολυϊατρεία. Αντιθέτως, για όσα αρνείται να πληρώσει ο ΕΟΠΥΥ, καταλογίζονται οι δαπάνες για τη διενέργεια εξετάσεων/πράξεων των ασφαλισμένων στους ιατρούς, σε δυσθεώρητα ποσά που αγγίζουν το 50-70% των αιτούμενων αποζημιώσεων. Ετσι λοιπόν για μια εξέταση που υποχρεωνόμαστε να κάνουμε αντί του αναγραφόμενου ποσού, ο ΕΟΠΥΥ τελικά πληρώνει το 30-40%. Η δωρεάν υγεία είναι λοιπόν παροχή των ιδιωτικών φορέων Π.Φ.Υ. και όχι του ΕΟΠΥΥ. Η αναδρομική είσπραξη του claw back που δεν είχε εισπραχθεί σε συνδυασμό με το claw back του τρέχοντος έτους πλησιάζει το 1,02 δισ. απειλώντας ευθέως τη βιωσι-

της υποχρεωτικής και αυτόματης επιστροφής χρημάτων για την υπέρβαση του κλειστού προϋπολογισμού των δαπανών υγείας.

Τι προσφέρουν τα διαγνωστικά κέντρα

μότητα ιατρείων, εργαστηρίων και πολυϊατρείων. Ο ιδιωτικός διαγνωστικός τομέας ζει έναν ατέλειωτο εφιάλτη με εξαφάνιση των εισοδημάτων τους σε μία αέναη μαύρη τρύπα του ΕΟΠΥΥ που εξαφανίζει όλη τη ρευστότητα των διαγνωστικών δομών, η οποία είναι άκρως απαραίτητη για την εύρυθμη λειτουργία τους. Τα ιατρεία αυτά λειτουργούν με αυξανόμενα έξοδα (κόστος ενέργειας, υγειονομικού πρωτοκόλλου, αναλώσιμου υλικού, μισθολογικής αποζημίωσης, κ.λπ.) και άγνωστα έσοδα από τον ΕΟΠΥΥ λόγω των μόνιμων «ισοπεδωτικών» περικοπών. Αυτό μοιραία θα επιφέρει κατάρρευση των ιδιωτικών εργαστηρίων και πολυϊατρείων, με μαζικές χρεοκοπίες επιστημόνων που επέλεξαν να μείνουν Ελλάδα, με απολύσεις εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού που θα αυξήσει την ανεργία και εξαφάνιση του ιατρείου/εργαστηρίου της γειτονιάς. Η Ελλάδα από χώρα που παράγει ιατρούς θα γίνει χώρα με έλλειψη ιατρών που θα μεταναστεύσουν στο εξωτερικό και θα τους εκμεταλλευτούν άλλοι, ενώ οι φόροι του ελληνικού λαού τους έχουν σπουδάσει. Ηδη διαπιστώνεται τεράστιο έλλειμμα σε ειδικευόμενους στα νοσοκομεία στους κλάδους της εργαστηριακής διάγνωσης από αυτήν

την απαράδεκτη πολιτική αφανισμού του επιστημονικού προσωπικού της χώρας. Οι ιατροί του ιδιωτικού διαγνωστικού τομέα της χώρας τελούν σε καθεστώς χρεοκοπίας. Δεν έχουν δικαίωμα στη σύνταξη ούτε στον θάνατο, ενώ ο μόνιμος εφιάλτης τους είναι οι καταλογισμοί του ΕΟΠΥΥ και οι κατασχέσεις! Καλούμε τους πολίτες να αντιληφθούν τις καταστρεπτικές συνέπειες αυτής της πολιτικής για τη δημόσια υγεία και τις παροχές υγείας! Το ιατρείο και το εργαστήριο της γειτονιάς είναι καταδικασμένο σε αιφνίδιο θάνατο από ένα αόρατο χέρι. Ο ΕΟΠΥΥ δεν μας πληρώνει, μας χρεώνει! Δεν ζητάμε να πληρώνουν οι ασθενείς αλλά να μας πληρώνει το κράτος. Κάθε εξέταση που εκτελείται να πληρώνεται όσο αναγράφει το παραπεμπτικό. Κύριε υπουργέ της Υγείας, μας οδηγείτε στο λουκέτο. Ακούστε τη φωνή απόγνωσής μας και πριν είναι αργά! Ολοι μαζί στη συγκέντρωση διαμαρτυρίας των κλινικοεργαστηριακών, εργαστηριακών ιατρών και πολυϊατρείων έξω από το Υπουργείο Υγείας, την Παρασκευή 16 Σεπτεμβρίου, στις 11 το πρωί για την επιβίωση μας και την κατάργηση του claw back». Παράλληλα, ο Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών ανακοίνωσε ότι θα προσφύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ), για την κατάργηση του μέτρου

Τα διαγνωστικά κέντρα αποτελούν ένα μεγάλο κομμάτι στον ιδιωτικό τομέα της Υγείας. Με μια πρώτη ματιά μπορούμε να αντιληφθούμε πως τα πλεονεκτήματα των ιδιωτικών διαγνωστικών κέντρων ποικίλλουν και έχουν να κάνουν τόσο με την εύκολη πρόσβαση και εξυπηρέτηση του ασθενή, χωρίς να περιμένει στην αναμονή ατελείωτες ώρες να έρθει η σειρά του, προφανώς ταλαιπωρημένος από κάποια ασθένεια, αφού τα περισσότερα από αυτά λειτουργούν κατόπιν ραντεβού, όσο και με τις προσφερόμενες παροχές τους. Αρχικά, αξίζει να αναφέρουμε πως στην πλειονότητά τους τα διαγνωστικά κέντρα είναι ολοκληρωμένες μονάδες υγείας, αφού απαρτίζονται από διαγνωστικά εργαστήρια, ιδιωτικές κλινικές, κέντρα αποκατάστασης, ακόμα και μονάδες υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, παρέχοντας μια ολοκληρωμένη εικόνα κλινικής κατάστασης στον εκάστοτε ασθενή. Τα κέντρα αυτά λοιπόν, διαχειρίζονται τα μεγαλύτερα δίκτυα πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας περίθαλψης. Η πρωτοβάθμια περίθαλψη αφορά το σύνολο των υπηρεσιών υγείας που παρέχονται εκτός των νοσοκομείων, όπως: l εξωνοσοκομειακές διαγνωστικές εξετάσεις, l ιατρικές εξετάσεις, l ιατρικές πράξεις, l τακτικούς προληπτικούς ελέγχους, όπως το ετήσιο αιματολογικό ή καρδιολογικό check up, l άλλες παροχές όπως o προγεννητικός έλεγχος, οι συνεδρίες με το φυσικοθεραπευτή, οι επισκέψεις σε οφθαλμίατρο ή οδοντίατρο κ.λπ. Και η δευτεροβάθμια περίθαλψη περιλαμβάνει και αφορά: l τη νοσηλεία (με παροχές όπως δωμάτιο και τροφή, φάρμακα, υλικά, προσθετικές συσκευές κ.ά.), l τα χειρουργεία,

26 | περί υγείας |

DIAGNWSTIKA KENTRA_x2.indd 26

9/16/22 10:56 AM


ΜΕΡΙΚΑ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ

διαγνωστικές και εργαστηριακές εξετάσεις, ● ημερήσιες επεμβάσεις, ● θεραπεία (π.χ. μικρές χειρουργικές επεμβάσεις, ενδοσκοπήσεις, χημειοθεραπείες, ακτινοθεραπείες κ.λπ.) Πιο συγκεκριμένα, τα περισσότερα ιδιωτικά διαγνωστικά κέντρα είναι σύγχρονα, εξοπλισμένα με μηχανήματα τελευταίας τεχνολογίας, προσφέροντας παροχές υψηλής ποιότητας υπηρεσιών Υγείας, διασφαλίζοντας ότι οι ασθενείς λαμβάνουν την κατάλληλη και εξατομικευμένη φροντίδα από εξειδικευμένο και έμπειρο ιατρικό προσωπικό, το οποίο απαρτίζεται από καταξιωμένους ιατρούς. Επιπλέον, τα διαγνωστικά κέντρα λειτουργούν σύμφωνα με διαδεδομένα παγκοσμίως πρότυπα διαχείρισης της ποιότητας, τα οποία θέτουν τις απαιτήσεις για την ανάπτυξη και εφαρμογή ενός αποτελεσματικού Συστήματος Διαχείρισης της Ποιότητας. Αξίζει να αναφέρουμε επίσης μερικούς από τους τομείς τους οποίους τα διαγνωστικά κέντρα καλύπτουν και παρέχουν υπηρεσίες Υγείας. Σχετικά με τον απεικονιστικό τομέα, εξετάσεις όπως: ● μαγνητική τομογραφία, με την οποία υπάρχει η δυνατότητα απεικόνισης σε νευρολογικές, ορθοπεδικές, αγγειολογικές, ογκολογικές, ουρολογικές και καρδιολογικές εξετάσεις, ● αξονική τομογραφία, πρόκειται για μια τεχνική σάρωσης που χρησιμοποιεί ακτίνες Χ και μας δίνει εξαιρετικά ευκρινείς εικόνες του σώματος. Μια αξονική τομογραφία μπορεί να δώσει λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με πολλά μέρη του σώματος, συμπεριλαμβανομένων των πνευμόνων, των οστών, των μαλακών ιστών, της καρδιάς και των αιμοφόρων αγγείων, ● υπερηχογραφήματα ήπατος, θυρεοειδούς, μαστών κ.ά., ● ψηφιακές ακτινογραφίες και μαστογραφίες, ● μέτρηση οστικής πυκνότητας, κατά ●

την οποία γίνεται χρήση των ακτίνων Χ για τον προσδιορισμό της οστικής μάζας, ● πανοραμικές, ● γαστροσκόπηση, Κολονοσκόπηση, ● παρακέντηση, ● βιοψίες μαστών, ● λιπομετρήσεις Σχετικά με τον εργαστηριακό τομέα, εξετάσεις όπως: ● τη συλλογή αιματολογικών δειγμάτων, τον άμεσο εργαστηριακό έλεγχο των δειγμάτων. Και να σημειώσουμε πως τα διαγνωστικά κέντρα στην πλειονότητά τους δίνουν τη δυνατότητα για αιμοληψία κατ’οίκον για άτομα που δεν είναι σε θέση να μεταφερθούν και να πραγματοποιήσουν την εξέταση δια ζώσης ● βιοχημικές, ● μικροβιολογικές, ● παθολογοανατομικές, ● ορμονικές, ● –και φυσικά τώρα που στη ζωή μας έχει μπει ο ιός Covid-19– εξετάσεις ανίχνευσης του γονιδιώματος του SARS, τεστ αντισωμάτων, έλεγχος κυτταρικής ανοσίας κ.λπ. Παράλληλα, εκτός από τις μεμονωμένες εξετάσεις που μπορεί να πραγματοποιήσει κάποιος, κάθε διαγνωστικό κέντρο διαθέτει και ιατρεία όπως γαστρεντερολογικό, γυναικολογικό, ενδοκρινολογικό, δερματολογικό, καρδιολογικό, νευρολογικό, ογκολογικό, ορθοπεδικό, οφθαλμολογικό, παθολογικό, παιδιατρικό, πνευμονολογικό κ.ά. Σε διάφορα διαγνωστικά κέντρα πολλές φορές συναντάμε και ορισμένα ολοκληρωμένα πακέτα εξετάσεων τα οποία διενεργούνται χωρίς να απαιτείται παραπεμπτικό γιατρού. Πρόκειται δηλαδή για μια σειρά στοχευμένων εξετάσεων προσαρμοσμένες ανάλογα με τις ανάγκες του κάθε ασθενή, όπως είναι ο γυναικολογικός έλεγχος, ο έλεγχος οστεοπόρωσης, ο έλεγχος θυρεοειδούς, εξετάσεις σπέρματος κ.ο.κ. Ετσι, για παράδειγμα, αν κάποιος ανησυχεί για την υγεία του για έναν συγκεκριμένο λόγο ή θελήσει να κάνει τις ετήσιες εξετάσεις του για να βεβαιωθεί ότι όλα βαίνουν καλώς, αυτά τα πακέτα εξετάσεων διευκολύνουν τη ζωή του, αφού γίνονται άμεσα και παρακάμπτονται διαδικασίες που σίγουρα στον δημόσιο τομέα της υγείας μάς παίρνουν παραπάνω χρόνο. Επιλέγοντας, λοιπόν, κάποιο διαγνωστικό κέντρο διασφαλίζουμε με κάποιον τρόπο την ποιότητα εξυπηρέτησης και αποτελέσματος, γλιτώνουμε σημαντικό χρόνο και ταλαιπωρία, σε περιόδους που η έλλειψη χρόνου είναι κάτι παραπάνω από σίγουρη. Επιπλέον, παρατηρούμε πως στα διαγνωστικά εργαστήρια, υπάρχουν περίοδοι, κατά τις οποίες υπάρχουν προσφορές αρκετά συμφέρουσες για τον Ελληνα ασθενή. Και μια υπενθύμιση για τις ετήσιες εξετάσεις (check up), που όλοι θα πρέπει να πραγματοποιούμε για προληπτικούς λόγους. ◆

| περί υγείας | 27

DIAGNWSTIKA KENTRA_x2.indd 27

9/15/22 5:00 PM


Γιατί οι βιταμίνες Β μπορεί να σας είναι χρήσιμες αν έχετε ημικρανία Oλα όσα πρέπει να ξέρετε για τη διαταραχή που επηρεάζει ακόμη και όραση και ομιλία.

Ε

άν πάσχετε από ημικρανία, θα ξέρετε ότι είναι κάτι πολύ περισσότερο από τον μέσο πονοκέφαλο –η ημικρανία είναι μια εξουθενωτική διαταραχή που μπορεί να επηρεάσει ακόμη και την όραση ή την ομιλία σας. Οι ημικρανίες είναι ελάχιστα κατανοητές. Πολλοί άνθρωποι αυτοδιαγιγνώσκουν τις «ημικρανίες» λανθασμένα. Αλλά ένας άσχημος πονοκέφαλος δεν είναι το ίδιο πράγμα με μια κρίση ημικρανίας και μερικές κρίσεις ημικρανίας δεν περιλαμβάνουν καν πονοκέφαλο! Η ημικρανία χωρίς αύρα είναι ο πιο κοινός τύπος ημικρανίας, που αντιπροσωπεύει περίπου το 70% όλων των περιπτώσεων. Αυτή συχνά χαρακτηρίζεται από επαναλαμβανόμενους πονοκεφάλους, ναυτία, έμετο και ευαισθησία στο φως και στον θόρυβο. Η ημικρανία με αύρα είναι λιγότερο συχνή, επηρεάζοντας περίπου το ένα τρίτο των πασχόντων. Αυτός ο τύπος ημικρανίας συνοδεύεται από νευρολογικές διαταραχές, όπως διαταραχή της όρασης και της ομιλίας και μυϊκές αλλαγές που συχνά παρουσιάζονται λίγο πριν ή κατά τα πρώτα στάδια της ημικρανίας. Οι οπτικές αύρες μπορεί να εμφανίζονται ως αστραφτερά φώτα γύρω από αντικείμενα ή στις άκρες του οπτικού πεδίου ενός ατόμου. Μπορεί να δώσουν την εμφάνιση κυματιστών εικόνων ή ακόμη και να προκαλέσουν προσωρινή απώλεια όρασης. Οι μη οπτικές επιδράσεις μπορεί να περιλαμβάνουν αδυναμία, ανωμαλίες ομιλίας ή γλώσσας, ζάλη, ίλιγγο και μυρμήγκιασμα ή μούδιασμα του προσώπου, της γλώσσας, των χεριών ή των ποδιών. Η ημικρανία επηρεάζει περίπου το 12% του δυτικού πληθυσμού, με το 18% των γυναικών, το 6% των ανδρών και το 4% των παιδιών να πάσχουν από την πάθηση. Υπάρχουν σημαντικές διαφορές στον επιπολασμό της ημικρανίας πολιτισμικά, με τους Καυκάσιους πληθυσμούς να έχουν τα υψηλότερα ποσοστά παγκοσμίως.

Αιτίες Η ευαισθησία σε συγκεκριμένα τρόφιμα και μυρωδιές, τα κυμαινόμενα ορμονικά επίπεδα, το στρες και η κούραση μπορούν να προκαλέσουν ημικρανίες σε άτομα που πάσχουν, αλλά οι υποκείμενες αιτίες πιστεύεται ότι είναι γενετικές και δεν είναι καλά κατανοητές. Eχουν εντοπιστεί πολλά γονίδια (συμπεριλαμβανομένων των γονιδίων MTHFR, υποδοχέα οιστρογόνων, Notch 3 και TRESK) που αυξάνουν την ευαισθησία ενός ατόμου να υποφέρει από ημικρανία. Οι περισσότεροι πάσχοντες από ημικρανία (περίπου το 90%) έχουν έναν στενό συγγενή –γονέα ή παππού και γιαγιά– που επίσης πάσχει από την πάθηση. Είναι σημαντικό οι χρόνιοι και επαναλαμβανόμενοι πονοκέφαλοι να διαγνωστούν σωστά από τον γιατρό. Ο γιατρός σας μπορεί να σας στείλει σε

Του Ειδικού Συνεργάτη άλλο ειδικό (όπως νευρολόγο ή χειρουργό ωτός, μύτης και λαιμού) ανάλογα με το πόσο περίπλοκη εμφανίζεται η κατάστασή σας. Οι πονοκέφαλοι σπάνια χρειάζονται διαγνωστικές έρευνες, αλλά εάν ο γιατρός ανησυχεί μπορεί να σας πει να κάνετε αξονική τομογραφία, μαγνητική τομογραφία ή οσφυϊκή παρακέντηση. Μπορεί να μη βρεθεί μια συγκεκριμένη αιτία. Εάν συμβαίνει αυτό, ο στόχος του γιατρού σας θα είναι να σας βοηθήσει να διαχειριστείτε τους πονοκεφάλους σας και να μειώσετε τον αντίκτυπό τους στη ζωή σας.

Τρέχουσες θεραπείες Υπάρχουν επί του παρόντος μια σειρά από εξαιρετικά φαρμακευτικά προϊόντα που είναι διαθέσιμα για τη θεραπεία των συμπτωμάτων της ημικρανίας, αλλά δεν είναι αποτελεσματικά για όλους τους πάσχοντες. Μία από τις πιο κοινές κατηγορίες φαρμάκων που χρησιμοποιούνται για την ανακούφιση των συμπτωμάτων της ημικρανίας είναι οι τριπτάνες, οι οποίες δρουν επηρεάζοντας το σύστημα νευροδιαβιβαστών σεροτονίνης ή 5HT1 στον εγκέφαλο. Ανακουφίζουν από πονοκεφάλους στο 30% έως 50% των πασχόντων, όμως ο πονοκέφαλος μπορεί να επανεμφανιστεί, απαιτώντας δεύτερη δόση. Αλλά οι τριπτάνες μπορεί να έχουν δυσάρεστες παρενέργειες, όπως αισθήσεις μυρμηκίασης, ζέστης, βάρους ή σφίξιμο στο στήθος και στον λαιμό, καθώς και έξαψη, ζάλη, υπνηλία, ξηροστομία και παροδική αύξηση της αρτηριακής πίεσης. Επίσης, η υπερβολική χρήση τριπτάνης μπορεί μερικές φορές να οδηγήσει σε εξάρτηση και επακόλουθα στερητικά σύνδρομα. Αλλα φάρμακα που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία των συμπτωμάτων της ημικρανίας περιλαμβάνουν τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα (ΜΣΑΦ), τα φάρμακα κατά της ναυτίας και του εμέτου και τα φάρμακα για τον πόνο. Το πρόβλημα με αυτά τα φάρμακα είναι ότι αντιμετωπίζουν τα συμπτώματα και όχι την αιτία της ημικρανίας, πράγμα που σημαίνει, γενικά, ότι είναι λιγότερο αποτελεσματικά. Πολλοί πάσχοντες ανησυχούν για τις παρενέργειες αυτών των φαρμάκων και αναζητούν ασφαλείς και αποτελεσματικές εναλλακτικές λύσεις για τη θεραπεία ή την πρόληψη της πάθησής τους.

Μια απλή λύση Η έρευνα έδειξε (σε εργασίες που δημοσιεύθηκαν το 2009 και το 2012) ότι το φυλλικό οξύ και τα αυξημένα επίπεδα βιταμινών του συμπλέγματος Β μπορούν να μειώσουν τη συχνότητα και τη σοβαρότητα της ημικρανίας. Eχει εντοπιστεί ένα συγκεκριμένο γονίδιο που παίζει ρόλο στην πρόκληση της ημικρανίας, ειδικότερα, της ημικρανίας με αύρα. Το γονίδιο έχει μια μετάλλαξη που οδηγεί σε μειωμένα επίπεδα ενός ενζύμου. Σε δύο κλινικές δοκιμές, τα αποτελέσματα έδειξαν ότι μπορεί να ξεπεραστεί η γονιδιακή μετάλλαξη προσθέτοντας αυξημένα επίπεδα των «συμπαραγόντων» του ενζύμου μέσω της διατροφής. Οι συμπαράγοντες είναι βιταμίνες της ομάδας Β και επιτρέπουν στο ένζυμο να λειτουργεί καλύτερα παρά την ύπαρξη της μετάλλαξης. Τα συμπληρώματα βιταμινών Β μειώνουν τα συμπτώματα της ημικρανίας σε διάστημα έξι μηνών. Η συχνότητα του πονοκεφάλου και η σοβαρότητα του πόνου μειώνονται σημαντικά. Αυτά τα αποτελέσματα είναι πολλά υποσχόμενα και παρέχουν τη δυνατότητα μιας απλής αλλά αποτελεσματικής στοχευμένης θεραπείας για τους πάσχοντες από ημικρανία. Αυτή η σχετικά φθηνή, μη τοξική θεραπεία βιταμινών μπορεί να έχει τεράστιες δυνατότητες βελτίωσης της υγείας και της ποιότητας ζωής για πολλούς ασθενείς. u

28 | περί υγείας |

hmikrania_L.indd 28

9/16/22 10:56 AM


ADDS.indd 3

9/15/22 5:02 PM


ADDS.indd 4

9/15/22 5:02 PM