Issuu

COVER.indd 21

17/9/2026 2:00:49 μμ

ADDS.indd 1

16/4/2026 3:08:56 μμ

Περιεχόμενα ΜΗΝΙΑΙΟ ΕΝΤΥΠΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ TEYXOΣ 61 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

Ιός του Δυτικού Νείλου Μόνη άμυνα η πρόληψη................................................................................... 2

InterMed: Δύο διεθνείς διακρίσεις FOOH Awards 2026..............................................................................................3

IΔIOKTHΣIA «ONLINE-TECHPRESS MΕΠΕ» info@online-techpress.gr ΑΡΧΙΣΥΝΤΑΚΤΡΙΑ Ηλέκτρα T. Αλευρίτη ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΥΛΗΣ Μαριάνα Ιωάννου ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΥΛΗΣ Κωνσταντίνα Κόντα

Έναρξη της σχολικής χρονιάς Το άγχος της επιστροφής..................................................................................4

Επιστροφή στα θρανία Ο

Σεπτέμβριος σηματοδοτεί την αρχή του φθινοπώρου και την επιστροφή στην κα-

θημερινότητα. Στο τεύχος του μήνα θα βρείτε ένα εμπεριστατωμένο, πολυσέλιδο αφιέρωμα

Γονείς και εκπαιδευτικοί

για την επιστροφή στα σχολικά θρανία, καθώς

Μια συμμαχία εμπιστοσύνης...........................................................................6

λη προσαρμογή, χωρίς άγχος. Παράλληλα, ο δρ

Εμβολιασμός των παιδιών Ασπίδα προστασίας για την τάξη...................................................................7

Παχυσαρκία: Ανάγκη για ολιστικότερη προσέγγιση Ρ. Γυφτάκη, ενδοκρινολόγος-διαβητολόγος..............................................9

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Edito

και χρήσιμα καθημερινά tips για μια πιο εύκοΜηνάς Αρτόπουλος, αναλύει τη σημασία του προληπτικού ΩΡΛ ελέγχου πριν από την έναρξη της σχολικής χρονιάς. Αυτόν τον μήνα συναντηθήκαμε με τον μαιευτήρα-γυναικολόγο αναπαραγωγής και ιδρυτή του Prolific, Βασίλη Κελλάρη, ο οποίος μας παραχώρησε μία εφ΄όλης της ύλης συνέντευξη σχετικά

ELPEN ilonClassic & ilon WOUNDCARE

με τα νέα του εγχειρήματα, την πορεία του μέχρι

από συντάκτες Υγείας

Για φλεγμονές, μικροτραυματισμούς και εγκαύματα........................... 11

στιγμής, αλλά και το όραμά του στον χώρο της

ΝΟΜΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ

Φθινοπωρινές αλλεργίες και άσθμα

Παναγιώτα Α. Αλευρίτη

Πώς να προστατέψετε το παιδιά σας........................................................... 13

Απαρτίζεται αποκλειστικά

ΕΔΡΑ Αργοστολίου 108 Τ.Κ. 183 45 Μοσχάτο Tηλ.: 210 7474890 Φαξ: 210 7470108 ΙΔΡΥΤΗΣ

γυναικολογίας. Ταυτόχρονα, η δρ Ρεβέκκα Γυ-

ΩΡΛ έλεγχος πριν την αρχή του σχολείου Μ. Αρτόπουλος, χειρουργός-ωτορινολαρυγγολόγος............... 14

Συνέντευξη

ραίτητα με αυτές του περιοδικού. Υλικό που αποστέλλεται προς δημοσίευση δεν επιστρέφεται, ανεξαρτήτως με το αν δημοσιεύθηκε. Απαγορεύεται η ολική ή μερική αναδημοσίευση οποιουδήποτε κειμένου, διαγράμματος ή φωτογραφίας,

αυξηθούν σημαντικά έως το 2050. Επιπλέον, θα γνωρίσετε τη σειρά ilon, που φέρνει η ELPEN στην ελληνική αγορά, με προϊόντα που συνδυάζουν τη σύγχρονη επιστήμη με τις θεραπευτιαποτελεσματική αντιμετώπιση συγκεκριμένων δερματικών παθήσεων.

Νέες εξελίξεις για τον καρκίνο του προστάτη

Φυσικά, από το τεύχος δεν θα μπορούσαν να

Ελληνική Ουρολογική Εταιρεία..................................................................... 18

απουσιάζουν οι δύο σημαντικές διακρίσεις που κατέκτησε η InterMed στην κατηγορία

Παγκόσμια αύξηση του καρκίνου Θ. Δημόπουλος, καθηγητής Ιατρικής ΕΚΠΑ............................................. 20

Εμμηνόπαυση και γήρανση Κ. Αντωνοπούλου, γενική γραμματέας ΕΛΕΤΕΜ..................................... 22

Απότομη επιστροφή στο γραφείο & πόνος στη μέση

ποτε γλώσσα, χωρίς τη γραπτή άδεια του

Ι. Πολυθοδωράκης, νευροχειρουργός σπονδυλικής στήλης............ 24

εκδότη. Νόμοι 238/1970, 4301/1979, Ν.

και κανόνες του Διεθνούς Δικαίου.

ους τα νέα περιστατικά καρκίνου αναμένεται να

& ιδρυτής του Prolific........................................................................................ 16

με οποιονδήποτε τρόπο και σε οποιαδή-

100/1975, ΝΔ 3565/1956 και 4254, 1962

Δημόπουλος αναλύει τους λόγους για τους οποί-

κές ιδιότητες φυτικών συστατικών, με στόχο την

Οι απόψεις που εκφράζονται σε ενυπόγραφα άρθρα δεν συμπίπτουν απα-

προσέγγιση της παχυσαρκίας, ενώ ο δρ Θάνος

Β. Κελλάρης, μαιευτήρας-γυναικολόγος αναπαραγωγής

Τρύφων Αλευρίτης (t.alevritis@gmail.com)

φτάκη τονίζει την ανάγκη για μια ολιστικότερη

Εθνικό σχέδιο δράσης για αιφνίδιο καρδιακό θάνατο Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία.................................................................. 27

«Health & Beauty» των διεθνών FOOH Awards 2026, για τις καινοτόμες ψηφιακές καμπάνιες των brands της. Τέλος, θα ενημερωθείτε για τις τελευταίες εξελίξεις στις θεραπείες για τον καρκίνο του προστάτη, καθώς και για τα μέτρα προστασίας που μπορείτε να λάβετε απέναντι στον ιό του Δυτικού Νείλου.

Καλή σας ανάγνωση Από τη σύνταξη

| περί υγείας |

EDITO_PY61_R.indd 1

17/9/2026 2:01:44 μμ

Ιός του Δυτικού Νείλου

Μοναδική άμυνα η πρόληψη

Προστατεύστε τον εαυτό σας από τα κουνούπια και περιορίστε τις εστίες αναπαραγωγής τους.

φετινή έξαρση του ιού του Δυτικού Νείλου εξελίσσεται σε μία από τις δυσκολότερες των τελευταίων ετών, με τα επιδημιολογικά δεδομένα να καταγράφουν ραγδαία αύξηση των κρουσμάτων και των θανάτων. Μέχρι τις αρχές Σεπτεμβρίου οι θάνατοι είχαν φτάσει τους 24, όλοι σε άτομα ηλικίας άνω των 65 ετών. Η γεωγραφική διασπορά του ιού είναι πλέον εκτεταμένη. Η Αττική βρίσκεται στο επίκεντρο της έξαρσης, με τον ΕΟΔΥ να κάνει λόγο για «ιδιαίτερα έντονη κυκλοφορία». Δεν υπάρχει ειδική θεραπεία ή αντίδοτο για τον ιό, ενώ ούτε εμβόλιο ούτε αντιική αγωγή είναι διαθέσιμα. Φέτος, η έξαρση είναι έντονη για τρεις βασικούς λόγους. Πρώτον, οι κλιματικές συνθήκες: Ο ήπιος χειμώνας του 2025-2026, σε συνδυασμό με τις αυξημένες βροχοπτώσεις, δημιούργησαν ιδανικές συνθήκες για την ανάπτυξη και τον πολλαπλασιασμό των κουνουπιών. Όπως έχει επισημάνει ο καθηγητής Γκίκας Μαγιορκίνης, κάθε καλοκαίρι από το 2010 έχουμε έξαρση του ιού, ωστόσο φέτος η δραστηριότητα είναι ιδιαίτερα αυξημένη. Δεύτερον, ο ρόλος των πτηνών: Σύμφωνα με τον κ. Μαγιορκίνη, η έξαρση του ιού δεν οφείλεται αποκλειστικά στα κουνούπια. «Δεν αρκεί να κοιτάμε τα κουνούπια», ανέφερε. Τα μεταναστευτικά πουλιά αποτελούν τη φυσική δεξαμενή του ιού και η αυξημένη παρουσία τους σε συνδυασμό με τις ευνοϊκές συνθήκες οδήγησε σε μεγαλύτερη μόλυνση των κουνουπιών. Τρίτον, η απρόβλεπτη φύση του ιού: Η φετινή χρονιά θυμίζει το 2018, όταν είχαν καταγραφεί 317 κρούσματα και 51 θάνατοι. Ο καθηγητής Λοιμωξιολογίας, Νικόλαος Σύψας, χαρακτήρισε τη φετινή επιδημιολογική εικόνα «μάλλον

ΖΨ νειλος_L.indd 2

κακή» και τόνισε ότι πρόκαι κόπωση –συμπτώματα κειται για τη μεγαλύτερη που συχνά αποδίδονται συρροή κρουσμάτων από σε μια κοινή καλοκαιρινή το 2018. Όπως εξήγησε, ο ίωση. Λιγότερο από 1% ιός δεν μεταδίδεται από των μολυσμένων αναπτύσάνθρωπο σε άνθρωπο σει σοβαρή νευροδιεισδυαλλά μέσω κουνουπιών, τική νόσο, με εκδηλώσεις γι’ αυτό και δεν πρόκειται από το κεντρικό νευρικό Γράφει ο για επιδημία με την κλασύστημα, όπως εγκεφαλίΖήσης Ψάλλας σική έννοια. «Πολύ φοβάτιδα, μηνιγγίτιδα ή οξεία μαι ότι θα έχουμε συρροή χαλαρή παράλυση. κρουσμάτων και τον ΣεΟι ομάδες υψηλού κινδύπτέμβριο», προειδοποίησε. Ιδιαίτερη νου περιλαμβάνουν άτομα ηλικίας 60 έμφαση έδωσε στην ανάγκη εντατι- ετών και άνω, καθώς και ανθρώπους με κοποίησης των μέτρων πρόληψης, υποκείμενα νοσήματα (καρδιοπάθειες, με έμφαση στους ψεκασμούς, την διαβήτη, νεφροπάθεια) ή ανοσοκατααπομάκρυνση των στάσιμων υδάτων στολή. Όπως τόνισε ο καθηγητής Σύκαι την εντομολογική επιτήρηση, ενώ ψας, ωστόσο, «κανείς δεν είναι εντελώς τάχθηκε υπέρ της ανάπτυξης διαγνω- άνοσος». Έφερε ως παράδειγμα ασθεστικών rapid test για τον ιό. Σημείω- νή ηλικίας 50 ετών, υγιή, που νοσηλεύσε, επίσης, ότι «κανείς δεν είναι άνο- εται στο Λαϊκό Νοσοκομείο. «Αν κολλήσος, αν κολλήσει τον ιό του Δυτικού σει τον ιό του Δυτικού Νείλου, μπορεί Νείλου, μπορεί να κινδυνέψει». Ο κ. να κινδυνέψει», προειδοποίησε. Μαγιορκίνης εκτίμησε ότι η χώρα Όταν ο ιός προσβάλλει το κεντρικό βρίσκεται κοντά στην κορύφωση του νευρικό σύστημα, οι επιπλοκές μπορεί φαινομένου: «Με βάση τις καμπύ- να είναι σοβαρές και απειλητικές για τη λες είμαστε ή στην κορύφωση ή την ζωή. Η εγκεφαλίτιδα προκαλεί φλεγμοέχουμε περάσει». Υπογράμμισε ότι νή του ίδιου του εγκεφαλικού ιστού, η «η συντριπτική πλειοψηφία περνάει μηνιγγίτιδα φλεγμονή των μηνίγγων, τον ιό του Δυτικού Νείλου στο «πόδι», ενώ η οξεία χαλαρή παράλυση μοιάζει μόνο ένας στους 140-150 χρειάζεται με την πολιομυελίτιδα και προκαλεί νοσηλεία». Η καθηγήτρια Επιδημι- ξαφνική αδυναμία στα άκρα. Σύμφωνα ολογίας, Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, με τον καθηγητή Σύψα, «η νευροδιεισυπενθύμισε ότι ο ιός έχει καταστεί δυτική μορφή είναι εξαιρετικά επικίνενδημικός στη χώρα μας από το 2010 δυνη. Μπορεί να οδηγήσει σε μόνιμες και ότι η περίοδος δραστηριότητας νευρολογικές βλάβες, παρατεταμένη των κουνουπιών αναμένεται να συνε- νοσηλεία σε Μονάδες Εντατικής Θεχιστεί έως το τέλος Οκτωβρίου. ραπείας, ακόμα και στον θάνατο». Ο ίδιος υπογράμμισε ότι η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων είναι καΠοια είναι τα συμπτώματα Ο ιός του Δυτικού Νείλου παρουσιάζει θοριστική, καθώς δεν υπάρχει ειδική ένα ευρύ φάσμα κλινικών εκδηλώσε- αντιική θεραπεία και η αντιμετώπιση ων. Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, περίπου είναι υποστηρικτική. το 80% των ατόμων που μολύνονται παραμένουν ασυμπτωματικοί. Το 20% εμφανίζει ήπια συμπτώματα, όπως πυρετό, πονοκέφαλο, μυϊκούς πόνους

ών είναι καθοριστική για τον περιορισμό του πληθυσμού τους. n Μην αφήνετε στάσιμα νερά πουθενά. Ελέγχετε τακτικά και προσεκτικά αυλές, κήπους, βεράντες, ταράτσες, μπαλκόνια, χωράφια και οικόπεδα. n Αναποδογυρίστε ή καλύψτε όλα τα αντικείμενα που μαζεύουν νερό, όπως πιατάκια γλαστρών, κουβάδες, δοχεία και παιχνίδια. n Ανανεώνετε το νερό σε ποτίστρες ζώων και άλλα δοχεία τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα. n Καθαρίζετε υδρορροές, φρεάτια και λούκια για να αποτρέψετε τη συσσώρευση νερού. n Καλύψτε με σίτα τους αγωγούς εξαερισμού των βόθρων. n Χρησιμοποιείτε εγκεκριμένα εντομοαπωθητικά στο ακάλυπτο δέρμα αλλά και επάνω από τα ρούχα, σύμφωνα πάντα με τις οδηγίες χρήσης. n Φοράτε κατάλληλα ρούχα που καλύπτουν όσο το δυνατόν μεγαλύτερη επιφάνεια του σώματος, ιδιαίτερα τις ώρες αυξημένης δραστηριότητας των κουνουπιών (αυγή και σούρουπο). n Τοποθετήστε αντικουνουπικά πλέγματα (σίτες) σε πόρτες και παράθυρα και φροντίστε για τη σωστή συντήρησή τους. n Χρησιμοποιήστε κουνουπιέρες, ειδικά για βρέφη και άτομα που ανήκουν σε ομάδες αυξημένου κινδύνου. n Λειτουργείτε ανεμιστήρες ή κλιματιστικά στους εσωτερικούς χώρους, καθώς το ρεύμα αέρα δυσκολεύει τα κουνούπια να πετάξουν. Η πρόληψη παραμένει το ισχυρότερο όπλο. Οι δήμοι έχουν εντείνει τις παρεμβάσεις τους, ωστόσο η συμβολή των πολιτών στην απομάκρυνση των εστιών αναπαραγωγής και η σχολαστική τήρηση των ατομικών μέτρων προστασίας αποτελούν τους κρίσιΑτομικά μέτρα πρόληψης Τα κουνούπια αναπαράγονται σε στά- μους κρίκους για τον περιορισμό της σιμα νερά. Η εξάλειψη αυτών των εστι- εξάπλωσης του ιού. u

| περί υγείας |

17/9/2026 2:02:09 μμ

Δύο διεθνείς διακρίσεις για τις καμπάνιες της InterMed Η φαρμακοβιομηχανία κατέκτησε την κορυφή της κατηγορίας «Health & Beauty», στα διεθνή FOOH Awards 2026.

InterMed κατέκτησε την κορυφή της κατηγορίας «Health & Beauty» στα διεθνή FOOH Awards 2026, αποσπώντας δύο σημαντικές διακρίσεις για τις καινοτόμες ψηφιακές καμπάνιες των brand της. Οι βραβευμένες καμπάνιες υλοποιήθηκαν σε συνεργασία με την CGWORKS, η οποία συνέβαλε καθοριστικά στη δημιουργική σύλληψη και τεχνική υλοποίηση των έργων. Συγκεκριμένα, τα δημιουργικά concept για προϊόντα της InterMed διακρίθηκαν με: n Χρυσό βραβείο για την καμπάνια «Luxurious SunCare Sun Protection Drops SPF50+». n Χάλκινο βραβείο για την καμπάνια «The Skin Pharmacist Caffeine Eye Serum». Τα FOOH Awards αποτελούν διεθνή θεσμό αφιερωμένο αποκλειστικά στις Fake Out Of Home (FOOH) διαφημιστικές καμπάνιες, μια νέα μορφή δημιουργικής επικοινωνίας που συνδυάζει πραγματικά πλάνα με τεχνολογίες CGI (ComputerGenerated Imagery), τρισδιάστατης απεικόνισης και mixed reality, δημιουργώντας εντυπωσιακές digital-first εμπειρίες με υψηλή απήχηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Σε αντίθεση με τα παραδοσιακά βραβεία διαφήμισης, τα FOOH Awards εστιάζουν αποκλειστι-

Intermed FOOH - ADV unifarma_R.indd 25

κά στην ταχέως αναπτυσσόμενη κατηγορία του «CGI-enhanced marketing content». Στον διαγωνισμό συμμετέχουν brand, διαφημιστικές εταιρείες, studio παραγωγής και ανεξάρτητοι δημιουργοί από όλο τον κόσμο, ενώ οι νικητές αναδεικνύονται μέσα από συνδυασμό δημόσιας ψηφοφορίας και αξιολόγησης από εξαμελή διεθνή κριτική επιτροπή, αποτελούμενη από διακεκριμένους επαγγελματίες του χώρου της δημιουργικότητας, του branding και των visual effect.

Οι δύο αυτές διεθνείς διακρίσεις επιβεβαιώνουν τη στρατηγική επένδυση της InterMed στην καινοτόμο ψηφιακή επικοινωνία και στην αξιοποίηση σύγχρονων τεχνολογιών που αναδεικνύουν τα προϊόντα της μέσα από δημιουργικό περιεχόμενο υψηλής αισθητικής και διεθνών προδιαγραφών. Οι σύγχρονες αυτές μορφές επικοινωνίας δημιουργούν ουσιαστική σύνδεση με το κοινό, αξιοποιώντας τη δύναμη της τεχνολογίας, της δημιουργικότητας και του ψηφιακού storytelling. u

17/9/2026 2:03:03 μμ

Το άγχος της επιστροφής στα σχολικά θρανία

Πώς να ακούσετε και να καθησυχάσετε τις ανησυχίες του παιδιού σας.

Σεπτέμβρης δεν είναι απλώς το τέλος του καλοκαιριού –είναι η αφετηρία μιας νέας διαδρομής, γεμάτης νέες εμπειρίες, προκλήσεις και ευκαιρίες εξέλιξης. Για πολλά παιδιά, όμως, η επιστροφή στα σχολικά θρανία συνοδεύεται από ένα έντονο και συχνά σιωπηλό αίσθημα άγχους. Η αβεβαιότητα για τους νέους δασκάλους, η αγωνία για την προσαρμογή στις απαιτήσεις των μαθημάτων, η αλλαγή της καθημερινής ρουτίνας, αλλά και ο φόβος για το αν θα τα πάνε καλά με τους συμμαθητές τους συνθέτουν ένα συναισθηματικό φορτίο που δεν είναι πάντα εύκολο να διαχειριστούν μόνα τους. Το πρώτο και ουσιαστικότερο βήμα για τους γονείς είναι να κατανοήσουν τη βαθύτερη αιτία αυτής της ανησυχίας: Για ποια συγκεκριμένα πράγματα αγωνιά το παιδί;

Ανοίγοντας κανάλια επικοινωνίας Στην προσπάθειά μας να μάθουμε τι προβληματίζει το παιδί, το μεγαλύτερο λάθος είναι να στήσουμε μια επίσημη, σοβαρή «συζήτηση» στο τραπέζι. Τέτοιου τύπου ανακρίσεις, συχνά, προκαλούν αμυντική στάση και κλείσιμο στον εαυτό του. Συχνά, οι αυθόρμητες, περιστασιακές κουβέντες προσφέρουν πιο ειλικρινείς πληροφορίες. Αξιοποιήστε τις στιγμές που βρίσκεστε σε κίνηση -κατά τη διάρκεια μιας απογευματινής βόλτας, ενώ ψωνίζετε τα σχολικά είδη ή κατά τη διάρκεια μιας διαδρομής με το αυτοκίνητο. Σε ένα ανέμελο πλαίσιο, χωρίς την πίεση της άμεσης οπτικής επαφής, τα παιδιά νιώθουν πιο ελεύθερα να αποκαλύψουν τις σκέψεις τους. Ξεκινήστε την κουβέντα ρωτώντας απλά: «Τι είναι αυτό που περιμένεις περισσότερο ή τι σε προβληματίζει για τη νέα χρονιά;». Όταν το παιδί ανοιχτεί και μοιραστεί τους φόβους του, η ενστικτώδης αντίδραση κάθε γονιού είναι να σπεύσει να το καθησυχάσει με εκφράσεις, όπως «Μην ανησυχείς, όλα θα πάνε καλά» ή «Όλοι οι δάσκαλοι είναι καλοί». Παρόλο που γίνονται με καλή πρόθεση, οι δηλώσεις αυτές εισπράττονται από το παιδί ως ακύρωση του συναισθήματός του. Αντί για γενικόλογες διαβεβαιώσεις, επικυρώστε την ανησυχία του και μοιραστείτε μια προσωπική σας εμπειρία νευρικότητας. Πείτε κάτι όπως: «Καταλαβαίνω πώς νιώθεις. Όταν ήμουν κι εγώ στην έκτη τάξη, φοβόμουν μια νέα δασκάλα γιατί άκουγα διάφορα. Της έδωσα όμως μια ευκαιρία και, τελικά, έγινε η αγαπημένη μου». Αυτή η μικρή προσωπική αφήγηση προσφέρει τεράστια ανακούφιση. Κάνει το παιδί να συνειδητοποιήσει ότι το συναίσθημά του είναι απολύτως φυσιολογικό, ότι και οι ενήλικες έχουν βιώσει ανάλογες φοβίες, και –το σημαντικότερο– ότι υπάρχει διέξοδος, χωρίς να νιώθει ότι οι γονείς του προσπερνούν ή αγνοούν αυτό που περνάει.

ΖΨ αγχος_L.indd 4

Δημιουργώντας «αγκυροβόλια» αισιοδοξίας Χωρίς να παραβλέπετε ή να υποτιμάτε τους φόβους του, βοηθήστε το παιδί να στρέψει την προσοχή του και στις θετικές πτυχές της επιστροφής. Υπενθυμίστε του ότι θα ξαναδεί τους φίλους του, θα παίξει στο διάλειμμα και θα συνεχίσει τις εξωσχολικές δραστηριότητες που τόσο αγαπά. Μια πολύ αποτελεσματική τεχνική είναι να βοηθήσετε το παιδί να εντοπίσει κάτι που περιμένει με ανυπομονησία μετά το σχολείο: n Ένα αγαπημένο παιχνίδι στο σπίτι n Μια σύντομη βόλτα στο πάρκο n Μια συνάντηση με έναν φίλο το απόγευμα Αυτό το μικρό σημείο αναφοράς δεν λειτουργεί ως ανταμοιβή ή δωροδοκία, αλλά ως ένα «αγκυροβόλιο» αισιοδοξίας μέσα στη μέρα, δίνοντάς του την ώθηση να ξεπεράσει τις δύσκολες, πρωινές ώρες.

Ρουτίνες, σταθερότητα και άγχος αποχωρισμού

αν συνοδεύονται από επίμονα σωματικά συμπτώματα, όπως πρωινούς πονοκεφάλους, στομαχόπονους, ναυτία ή σοβαρές διαταραχές ύπνου, αξίζει να κάνετε μια συζήτηση με τον παιδίατρο ή έναν παιδοψυχολόγο. Έτσι, θα αποκλειστεί κάποιος βαθύτερος παράγοντας (όπως ο σχολικός εκφοβισμός ή κάποια μαθησιακή δυσκολία) και θα δοθεί στοχευμένη στήριξη. Τέλος, μην ξεχνάτε ότι τα παιδιά διαβάζουν και επηρεάζονται από τη δική σας στάση και γλώσσα του σώματος πολύ περισσότερο από όσο ακούνε τα ίδια τα λόγια σας. Εάν εσείς οι ίδιοι μιλάτε με άγχος, πίεση ή εκνευρισμό για το νέο σχολικό έτος και τις υποχρεώσεις που έρχονται, το παιδί θα απορροφήσει αμέσως αυτή την ένταση. Αντίθετα, μια ήρεμη, ψύχραιμη και σταθερή στάση από την πλευρά του γονιού λειτουργεί σαν συναισθηματικό «καταφύγιο». Μεταφέρει στο παιδί την ασφάλεια, τη βεβαιότητα και την εμπιστοσύνη που χρειάζεται για να κάνει το επόμενο βήμα Ζ. Ψ. του με σιγουριά. u

Για τα μικρότερα παιδιά, το άγχος αποχωρισμού από τους γονείς αποτελεί μια από τις συχνότερες προκλήσεις των πρώτων ημερών. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η προσαρμογή επιτυγχάνεται και το άγχος υποχωρεί μέσα σε δύο με τρεις εβδομάδες σταθερής εφαρμογής του προγράμματος. Για να διευκολύνετε αυτή τη μετάβαση: 1. Προετοιμάστε το βιολογικό ρολόι: Ξεκινήστε τις ρουτίνες ύπνου και πρωινού ξυπνήματος, τουλάχιστον, μία με δύο εβδομάδες πριν από την έναρξη των μαθημάτων. 2. Αποσυμφορήστε το πρόγραμμα: Μειώστε τις μη επείγουσες εξωσχολικές δραστηριότητες κατά τις πρώτες εβδομάδες, ώστε το παιδί να έχει επαρκή χρόνο ξεκούρασης και προσαρμογής, χωρίς να νιώθει κατακλυσμένο. Η σταθερότητα στο σπίτι λειτουργεί ως το απόλυτο αντίβαρο στην αβεβαιότητα του σχολικού περιβάλλοντος: Όσο πιο προβλέψιμη και ήρεμη είναι η καθημερινότητα εκτός τάξης, τόσο πιο εύκολα και με ασφάλεια διαχειρίζεται το παιδί τις αλλαγές μέσα στην τάξη.

Πότε χρειάζεται επιπλέον προσοχή; Αν και το άγχος είναι αναμενόμενο στην αρχή, οφείλουμε να είμαστε σε ετοιμότητα. Αν η έντονη ανησυχία και η άρνηση για το σχολείο επιμένουν πέρα από το διάστημα των δύο-τριών εβδομάδων ή

| περί υγείας |

17/9/2026 2:04:10 μμ

ADDS.indd 7

17/9/2026 2:04:28 μμ

Γονείς και εκπαιδευτικοί Μια συμμαχία εμπιστοσύνης

Όταν οικογένεια και σχολείο συντονίζουν τα βήματά τους, κάθε παιδί μπορεί να ανθίσει συναισθηματικά και ακαδημαϊκά.

είσοδος στη νέα σχολική χρονιά δεν αποτελεί πρόκληση μόνο για τους μαθητές, αλλά και για τους ενήλικους που πλαισιώνουν τη ζωή τους. Συχνά, η σχέση ανάμεσα στην οικογένεια και το σχολείο αντιμετωπίζεται ως τυπική υποχρέωση ή, στη χειρότερη περίπτωση, ως πεδίο αντιπαράθεσης. Ωστόσο, η σύγχρονη εκπαιδευτική ψυχολογία αποδεικνύει ότι η ομαλή προσαρμογή, η συναισθηματική ισορροπία και η ακαδημαϊκή εξέλιξη του παιδιού εξαρτώνται άμεσα από την ποιότητα της συνεργασίας ανάμεσα στους γονείς και τους εκπαιδευτικούς. Όταν το παιδί βλέπει τους γονείς του και τους δασκάλους του να επικοινωνούν με σεβασμό και να λειτουργούν ως ομάδα, νιώθει ένα ισχυρό αίσθημα ασφάλειας. Αντίθετα, όταν εισπράττει ένταση, καχυποψία ή αμφισβήτηση, βρίσκεται εγκλωβισμένο ανάμεσα σε δύο αντιμαχόμενους κόσμους, γεγονός που επιβαρύνει το άγχος του.

Οι 4 χρυσοί κανόνες για μια αποτελεσματική επικοινωνία

Για να μετατραπεί η τυπική επαφή σε ουσιαστική συμμαχία, είναι σημαντικό να υιοθετηθούν ορισμένες βασικές αρχές επικοινωνίας: 1. Αρχίστε με πρόθεση εμπιστοσύνης Ο πρώτος στόχος είναι η καλόπιστη στάση. Οι εκπαιδευτικοί δεν είναι «αντίπαλοι» που κρίνουν την ανατροφή που προσφέρετε, ούτε οι γονείς είναι «ενοχλητικοί» όταν ενδιαφέρονται για το παιδί τους. Ξεκινήστε τη χρονιά, συστήνοντας τον εαυτό σας και εκφράζοντας την διάθεσή σας να είστε αρωγοί στο έργο του δασκάλου.

2. Μοιραστείτε κρίσιμες πληροφορίες εγκαίρως Εάν το παιδί βιώνει μια σημαντική αλλαγή στη ζωή του, όπως μια μετακόμιση, ένα διαζύγιο, την απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου, ένα πρόβλημα υγείας ή τη διάγνωση μιας μαθησιακής δυσκολίας, ενημερώστε ιδιωτικά τον εκπαιδευτικό. Όταν ο δάσκαλος γνωρίζει το υπόβαθρο, μπορεί να ερμηνεύΓιατί η συνεργασία είναι σει σωστά μια ξαφνική αλλαγή στη συμπεριφορά (π.χ. απροσεξία, εκνευρισμό) και να προσφέρει τη απαραίτητη από την πρώτη μέρα; Ο γονιός και ο εκπαιδευτικός βλέπουν δύο δια- συναισθηματική στήριξη που απαιτείται. φορετικές, αλλά εξίσου πολύτιμες, πλευρές του 3. Ακούστε χωρίς αμυντικότητα ίδιου παιδιού: n Ο γονιός γνωρίζει την ιστορία του παιδιού, τις Όταν ο εκπαιδευτικός μεταφέρει μια δυσκολία του ιδιαίτερες ευαισθησίες του, τις συνήθειές του παιδιού που παρατηρεί στην τάξη, η συνήθης πρώστο σπίτι και τον τρόπο που αντιδρά στη ματαί- τη αντίδραση του γονέα είναι η άμυνα ή η άρνηση. Προσπαθήστε να μην το εκλάβετε ως προσωπική ωση ή την κούραση. n Ο εκπαιδευτικός παρατηρεί το παιδί μέσα στην επίθεση. Αντί να αναρωτηθείτε «Ποιος φταίει;», θέκοινωνική ομάδα της τάξης, βλέπει πώς αλλη- στε το σωστό ερώτημα: «Τι χρειάζεται το παιδί αυτή λεπιδρά με τους συμμαθητές του, πώς διαχειρί- τη στιγμή για να ξεπεράσει τη δυσκολία;». ζεται τους κανόνες και πώς ανταποκρίνεται στις 4. Διατηρήστε σεβασμό στα όρια και τους ρόλους μαθησιακές προκλήσεις. Η ένωση αυτών των δύο οπτικών δημιουργεί μια Ο σεβασμός του χρόνου και των ορίων του εκπαιολοκληρωμένη εικόνα. Η συνεργασία δεν πρέπει δευτικού είναι θεμελιώδης. Χρησιμοποιήστε τα να ξεκινά μόνο όταν εμφανιστεί ένα πρόβλημα επίσημα κανάλια επικοινωνίας του σχολείου (ώρες (π.χ. χαμηλοί βαθμοί, επιθετική συμπεριφορά συναντήσεων, σχολικές πλατφόρμες ή email) και ή έντονο άγχος). Αντίθετα, χτίζεται προληπτικά αποφύγετε τις απροειδοποίητες παρεμβάσεις την από την αρχή του Σεπτεμβρίου, διαμορφώνο- ώρα της παράδοσης ή στην πόρτα του σχολείου, κατά τη διάρκεια του διαλείμματος. ντας ένα σταθερό δίκτυο προστασίας.

Πώς να διαχειριστείτε τις διαφωνίες μπροστά στο παιδί

Είναι βέβαιο ότι κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς μπορεί να προκύψουν στιγμές διαφωνίας. Ίσως θεωρήσετε μια ποινή άδικη, έναν βαθμό υπερβολικά αυστηρό ή τη διαχείριση ενός περιστατικού ανεπαρκή. Ο τρόπος που θα διαχειριστείτε αυτή τη διαφωνία είναι καθοριστικός: n Ποτέ μην επικρίνετε τον εκπαιδευτικό μπροστά στο παιδί: Εκφράσεις, όπως «Ο δάσκαλός σου δεν ξέρει τι του γίνεται», αποδομούν το κύρος του σχολείου. Αν το παιδί χάσει τον σεβασμό προς τον εκπαιδευτικό, χάνει ταυτόχρονα το πλαίσιο ασφάλειας και πειθαρχίας που απαιτεί η εκπαιδευτική διαδικασία για κυλήσει ομαλά. n Ακούστε το παιδί, αλλά διασταυρώστε τα γεγονότα: Δείξτε ενσυναίσθηση στο παράπονο του παιδιού («Βλέπω ότι στεναχωρήθηκες πολύ με αυτό που έγινε»), αλλά εξηγήστε του ότι θα επικοινωνήσετε με τον δάσκαλο για να καταλάβετε τι συνέβη από όλες τις πλευρές. n Επικοινωνήστε ιδιωτικά: Κανονίστε μια συνάντηση με τον εκπαιδευτικό για να συζητήσετε το θέμα ψύχραιμα, εστιάζοντας στην εύρεση λύσης και όχι στην απόδοση ευθυνών.

Όταν υπάρχουν ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες

Στην περίπτωση παιδιών με ΔΕΠΥ, αυτισμό υψηλής λειτουργικότητας, ειδικές μαθησιακές δυσκολίες (δυσλεξία) ή έντονο άγχος, η συνεργασία απαιτεί πιο συστηματική δομή. Ορίστε τακτικές, σύντομες συναντήσεις ανατροφοδότησης, θέστε ρεαλιστικούς, μικρούς στόχους και διατηρήστε μια κοινή στρατηγική στο σπίτι και στην τάξη. Η συνέπεια μεταξύ των δύο περιβαλλόντων μειώνει τη σύγχυση. Το σχολείο και η οικογένεια δεν είναι δύο απομονωμένες νησίδες, αλλά οι δύο βασικοί πυλώνες στους οποίους στηρίζεται η ανάπτυξη του παιδιού. Όταν γονείς και εκπαιδευτικοί συντονίζουν τα βήματά τους, χτίζουν μια γέφυρα εμπιστοσύνης και αμοιβαίας υποστήριξης. Πάνω σε αυτή τη γέφυρα, κάθε παιδί μπορεί να περπατήσει με σιγουριά, να ξεπεράσει τους φόβους του και να ανθίσει συναισθηματικά και ακαδημαϊκά. u H. A.

| περί υγείας |

ΖΨ εμπιστοσυνη_L.indd 6

17/9/2026 2:04:56 μμ

Εμβολιασμοί

Η ασπίδα προστασίας για όλη την τάξη Μία από τις πιο ουσιαστικές «προπαρασκευαστικές» κινήσεις, πριν χτυπήσει το κουδούνι του Σεπτεμβρίου.

ε την επιστροφή στα σχολικά έδρανα, τα παιδιά περνούν καθημερινά πολλές ώρες σε κλειστές αίθουσες, παίζουν στο προαύλιο, ανταλλάσσουν αντικείμενα και έρχονται σε άμεση σωματική επαφή. Αυτές οι συνθήκες αποτελούν το τέλειο περιβάλλον για την ταχεία διασπορά ιών και μικροβίων. Για τον λόγο αυτό, μία από τις πιο ουσιαστικές «προπαρασκευαστικές» κινήσεις, πριν χτυπήσει το κουδούνι του Σεπτεμβρίου είναι ο ενδελεχής έλεγχος του βιβλιαρίου υγείας και η επικαιροποίηση των εμβολιασμών του παιδιού. Παρά τη μεγάλη σημασία των βρεφικών εμβολίων, οι αναμνηστικές δόσεις που απαιτούνται στην προσχολική και πρώτη σχολική ηλικία, συχνά, παραλείπονται ή καθυστερούν. Βεβαιωθείτε ότι το εμβολιαστικό πρόγραμμα του παιδιού σας είναι πλήρως ενημερωμένο και συμβουλευτείτε τον παιδίατρό σας για τυχόν δόσεις που εκκρεμούν.

Οι κρίσιμες αναμνηστικές δόσεις της σχολικής ηλικίας

Το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Παιδιών και Εφήβων στην Ελλάδα είναι ειδικά σχεδιασμένο, ώστε να παρέχει τη μέγιστη δυνατή προστασία στις ηλικίες που τα παιδιά εκτίθενται για πρώτη φορά σε μεγάλες κοινωνικές ομάδες. Ωστόσο, επειδή οι εμβολιασμοί αυτών των ηλικιών δεν συνδέονται με τα συχνά τακτικά ραντεβού της βρεφικής ηλικίας, είναι πολύ εύκολο

για τους γονείς να τους ξεχάσουν. Ιδιαίτερα γύρω στην ηλικία των 4 έως 6 ετών (κατά την είσοδο στο νηπιαγωγείο και το δημοτικό), το πρόγραμμα προβλέπει βασικές αναμνηστικές δόσεις: n Εμβόλιο MMR (ιλαράς, παρωτίτιδας, ερυθράς): Η δεύτερη δόση του εμβολίου είναι απαραίτητη για την εδραίωση μακροχρόνιας και πλήρους ανοσίας. n Εμβόλιο dTaP-IPV (διφθερίτιδας, τετάνου, κοκκύτη, πολιομυελίτιδας): Η αναμνηστική αυτή δόση ανανεώνει την προστασία του οργανισμού έναντι επικίνδυνων βακτηριακών λοιμώξεων, με ιδιαίτερη έμφαση στον κοκκύτη. n Εμβόλιο ανεμοβλογιάς (VAR): Η ολοκλήρωση των δύο δόσεων προστατεύει από μια ιδιαίτερα μεταδοτική νόσο, που προκαλεί σημαντική αναστάτωση στη σχολική ζωή. Αν το παιδί έχει αλλάξει παιδίατρο, αν μεσολαβήσουν διακοπές ή αν κάποιο προγραμματισμένο ραντεβού αναβλήθηκε λόγω μιας εποχικής ίωσης, η αρχή της σχολικής χρονιάς αποτελεί τη χρυσή ευκαιρία για να «ξεσκονίσετε» το βιβλιάριο υγείας και να καλύψετε τα όποια κενά.

Πώς λειτουργεί ο εμβολιασμός: Μια πρόβα «τζενεράλε» για το ανοσοποιητικό

Τα εμβόλια λειτουργούν ουσιαστικά ως ένα ασφαλές «σύστημα εκπαίδευσης» του ανοσοποιητικού συστήματος. Εισάγουν στον οργανισμό εξασθενημένους ή αδρανοποιημένους παράγοντες του παθογόνου (ή τμήματα αυτού), οι οποίοι δεν είναι σε θέση

να προκαλέσουν την ίδια τη νόσο. Το ανοσοποιητικό σύστημα αναγνωρίζει αυτά τα στοιχεία ως «ξένα» και ξεκινά την παραγωγή εξειδικευμένων αντισωμάτων, δημιουργώντας ανοσολογική μνήμη. Έτσι, εάν το παιδί έρθει μελλοντικά σε επαφή με το πραγματικό παθογόνο μέσα στη σχολική αίθουσα, ο οργανισμός του δεν αναζητά «στα τυφλά» τρόπο αντίδρασης. Είναι, ήδη, έτοιμος να αναγνωρίσει τον εισβολέα και να τον εξουδετερώσει ταχύτατα, προτού αυτός προκαλέσει σοβαρή νόσηση ή επιπλοκές.

Συλλογική ανοσία: Μια πράξη αλληλεγγύης για όλη την τάξη

Ο εμβολιασμός δεν είναι, απλώς, μια ατομική απόφαση υγείας, είναι μια πράξη κοινωνικής ευθύνης. Όταν το παιδί σας εμβολιάζεται, δεν προστατεύεται μόνο το ίδιο, αλλά υψώνεται ένα τείχος προστασίας για ολόκληρη τη σχολική κοινότητα, μέσω του μηχανισμού της συλλογικής ανοσίας (ή ανοσίας αγέλης). Όταν ένα πολύ υψηλό ποσοστό των μαθητών σε μια τάξη είναι εμβολιασμένο, το παθογόνο δυσκολεύεται εξαιρετικά να βρει νέους ξενιστές για να μεταδοθεί. Αυτό είναι ζωτικής σημασίας για μια ευάλωτη ομάδα παιδιών που συχνά ξεχνάμε: τα παιδιά που για σοβαρούς ιατρικούς λόγους (όπως συγγενείς ανοσοανεπάρκειες, αυτοάνοσα νοσήματα ή ογκολογικές θεραπείες) δεν επιτρέπεται να εμβολιαστούν. Αυτά τα παιδιά βασίζονται, αποκλειστικά, στην ανοσία των συμμαθητών τους για να παραμείνουν ασφαλή στο σχολικό περιβάλλον. Χαρακτηριστικό

παράδειγμα αποτελεί η ιλαρά. Πρόκειται για έναν από τους πιο μεταδοτικούς ιούς που γνωρίζει η επιστήμη –ένα μόνο κρούσμα μπορεί να κολλήσει έως και 18 ανεμβολίαστα άτομα. Για να διατηρηθεί η συλλογική ανοσία έναντι της ιλαράς, απαιτείται εμβολιαστική κάλυψη, τουλάχιστον, του 95% του πληθυσμού. Ακόμα και μικρές πτώσεις στα ποσοστά εμβολιασμού μπορούν να προκαλέσουν τοπικές εξάρσεις σε σχολεία, θέτοντας σε κίνδυνο ανεμβολίαστα βρέφη, εγκύους εκπαιδευτικούς και ευάλωτους μαθητές.

Εμπιστευτείτε την επιστήμη, όχι τις φήμες...

Στην εποχή της πληροφορίας, οι γονείς συχνά κατακλύζονται από αντικρουόμενες ή παραπλανητικές θεωρίες σχετικά με την ασφάλεια των εμβολίων. Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι τα εμβόλια που κυκλοφορούν υπόκεινται στους αυστηρότερους δυνατούς ελέγχους ασφαλείας και αποτελεσματικότητας παγκοσμίως. Μην αφήνετε τον εμβολιασμό για αργότερα και μην βασίζεστε σε ανεπίσημες πηγές. Ο παιδίατρός σας είναι ο πλέον αρμόδιος για να λύσει κάθε απορία σας, να αξιολογήσει το ιστορικό του παιδιού σας και να σας καθοδηγήσει υπεύθυνα. Η αρχή της σχολικής χρονιάς είναι η ιδανική στιγμή για να χαρίσετε στο παιδί σας το πολυτιμότερο εφόδιο: την προστασία της υγείας του. Πριν ξεκινήσει το μοίρασμα των βιβλίων, των μολυβιών και των εποχικών κρυολογημάτων, βεβαιωθείτε ότι η εμβολιαστική του ασπίδα είναι στη θέση της! u H. A.

| περί υγείας |

ΖΨ εμβολιασμοι_R.indd 7

17/9/2026 2:05:09 μμ

Βαθμοί, προσδοκίες και πίεση

Όταν επαινούμε την προσπάθεια, μέρος της οποίας είναι και τα λάθη, καλλιεργούμε τη χαρά της μάθησης.

ε την έναρξη κάθε νέας σχολικής χρονιάς, το ενδιαφέρον των γονέων εύλογα εστιάζεται στην ακαδημαϊκή πορεία των παιδιών τους. Ωστόσο, στην προσπάθειά μας να τα βοηθήσουμε να πετύχουν, συχνά πέφτουμε στην παγίδα να ταυτίζουμε την αξία τους με τους βαθμούς, τους επαίνους και τις επιδόσεις. Η υπερβολική πίεση για αριστεία και η συνεχής εστίαση στο αποτέλεσμα αποτελούν έναν από τους κυριότερους παράγοντες εμφάνισης παιδικού άγχους, χαμηλής αυτοεκτίμησης και σχολικής εξουθένωσης. Το στοίχημα για κάθε γονέα δεν είναι να μεγαλώσει έναν «μαθητή του είκοσι», αλλά να διαμορφώσει έναν ανεξάρτητο, περίεργο και ανθεκτικό άνθρωπο, που αγαπά τη διαδικασία της μάθησης και δεν φοβάται να δοκιμάσει, να λάβει πρωτοβουλίες και να μάθει από τα λάθη του.

Η παγίδα των υψηλών προσδοκιών: Πότε η ενθάρρυνση γίνεται πίεση;

Οι προσδοκίες των γονιών λειτουργούν ως πυξίδα για τα παιδιά. Όταν είναι ρεαλιστικές και προσαρμοσμένες στις δυνατότητες και την προσωπικότητα του κάθε παιδιού, προσφέρουν ώθηση. Όταν όμως μετατρέπονται σε άκαμπτες απαιτήσεις, δημιουργούν ένα μόνιμο συναίσθημα ανεπάρκειας. Τα σημάδια που δείχνουν ότι το παιδί βιώνει υπερβολική πίεση περιλαμβάνουν: n Έντονη τελειομανία: Φόβος να κάνει λάθος στο τετράδιο, εμμονή με την καθαρότητα των γραμμάτων ή ακύρωση όλης της προσπάθειας αν δεν πάρει τον άριστο βαθμό. n Άγχος επιδόσεων: Σωματικά συμπτώματα (πονόκοιλος, τρέμουλο, εφίδρωση) πριν από ένα διαγώνισμα ή μια εξέταση. n Αποσύνδεση από τα ενδιαφέροντά του: Εγκατάλειψη του παιχνιδιού ή των αθλητικών δραστηριοτήτων λόγω του φόβου ότι «δεν θα προλάβει να διαβάσει». n Χαμηλή ανοχή στη ματαίωση: Ξεσπάσματα θυμού ή κλάματα με την πρώτη δυσκολία στην κατανόηση ενός μαθήματος.

ΖΨ βαθμοι_L.indd 8

Από τη νοοτροπία «σταθερότητας» στη νοοτροπία «ανάπτυξης»

θυμό ή απογοήτευση. Θυμηθείτε ότι η αντίδρασή σας καθορίζει αν το παιδί θα σας εμπιστεύεται στο μέλλον. 2. Διαχωρίστε το παιδί από τον βαθμό: Τονίστε ότι «Ο βαθμός δείχνει τι κατάλαβες σε ένα συγκεκριμένο τεστ τη δεδομένη στιγμή, δεν δείχνει ποιος είσαι ούτε πόσο άξιος είσαι». 3. Κάντε αναστοχασμό μαζί: Ρωτήστε το: «Τι νομίζεις ότι σε δυσκόλεψε περισσότερο;», «Πώς μπορούμε να οργανώσουμε διαφορετικά τη μελέτη μας την επόμενη φορά;».

Σύμφωνα με τη διάσημη ψυχολόγο του Πανεπιστημίου Stanford, Carol Dweck, ο τρόπος που αντιλαμβανόμαστε τις ικανότητές μας χωρίζεται σε δύο κατηγορίες: 1. Νοοτροπία σταθερότητας (Fixed Mindset): Η πεποίθηση ότι η εξυπνάδα και τα ταλέντα είναι έμφυτα και αμετάβλητα. Τα παιδιά θεωρούν τα λάθη ως απόδειξη ανεπάρκειας και αποφεύγουν τις προκλήσεις για να μην αποτύχουν. 2. Νοοτροπία ανάπτυξης (Growth Mindset): Η Πρακτικές στρατηγικές για πεποίθηση ότι οι ικανότητες καλλιεργούνται μέσα ένα υγιές περιβάλλον μελέτης από την προσπάθεια, την εξάσκηση και τη σωστή Για να μειωθεί η καθημερινή τριβή γύρω από το διάκαθοδήγηση. Τα παιδιά αυτά βλέπουν τις δυσκολί- βασμα και να ενισχυθεί η αυτονομία του μαθητή: ες ως ευκαιρίες μάθησης. n Θεσπίστε «χρόνο αποσυμπίεσης»: Μην πιέζετε Η μετάβαση στη νοοτροπία ανάπτυξης εξαρτάται το παιδί να καθίσει για διάβασμα αμέσως μόλις σε μεγάλο βαθμό από τον τρόπο που επαινούμε και επιστρέψει από το σχολείο. Χρειάζεται χρόνο για ανατροφοδοτούμε το παιδί στο σπίτι. φαγητό, ξεκούραση και ελεύθερο παιχνίδι ώστε να Πώς να επαινείτε αποτελεσματικά: αποφορτιστεί ο εγκέφαλός του. n Αποφύγετε τους επαίνους ταυτότητας: Φράσεις, n Ενισχύστε την αυτονομία: Βοηθήστε το να φτιάόπως «Είσαι ιδιοφυΐα!» ή «Είσαι γεννημένος μαθηξει ένα εβδομαδιαίο πρόγραμμα μελέτης, αλλά ματικός», δημιουργούν το άγχος να διατηρηθεί η αφήστε το να αναλάβει την ευθύνη των καθηκό«ετικέτα» της εξυπνάδας. ντων του. Μην γίνεστε «αστυνόμος» ή «ιδιωτικός n Επαινέστε τη διαδικασία και την προσπάθεια: δάσκαλος» που λύνει τις ασκήσεις αντί για εκείνο. Πείτε αντίθετα: «Βλέπω πόσο πολύ προσπάθησες n Προστατεύστε τον ελεύθερο χρόνο: Το παιχνίδι, για αυτό το διαγώνισμα», «Μου αρέσει ο τρόπος η άθληση, οι τέχνες και η επαφή με τη φύση δεν που σκέφτηκες για να λύσεις αυτό το πρόβλημα», είναι «χάσιμο χρόνου», αλλά θεμελιώδεις ανάγκες «Δεν τα παράτησες όταν δυσκολεύτηκες και αυτό για τη συναισθηματική και νοητική ανάπτυξη του είναι το πιο σημαντικό». παιδιού. Ένα επιβαρυμένο πρόγραμμα με αλλεπάλληλες εξωσχολικές δραστηριότητες μειώνει τη Το λάθος ως το πολυτιμότερο δημιουργικότητα και αυξάνει το στρες. Η αληθινή επιτυχία στη σχολική ζωή δεν μετριέται εργαλείο μάθησης Στην τυπική εκπαίδευση, το λάθος συχνά τιμω- με την απόλυτη βαθμολογία, αλλά με την εσωτεριρείται ή αντιμετωπίζεται με ντροπή. Στο οικο- κή κινητοποίηση, την περιέργεια και την αυτοπεγενειακό περιβάλλον, όμως, οφείλει να επανα- ποίθηση του μαθητή. Προσφέροντας στα παιδιά προσδιοριστεί. Το λάθος δεν είναι αποτυχία, ένα περιβάλλον άνευ όρων αποδοχής –όπου η είναι η απόδειξη ότι το παιδί προσπαθεί να μάθει αγάπη μας δεν εξαρτάται από τις ακαδημαϊκές τους κάτι καινούργιο. Όταν το παιδί φέρει έναν χαμηλό επιδόσεις– τους δίνουμε τα φτερά να ρισκάρουν, να μάθουν, να εξελιχθούν και να ανακαλύψουν τις βαθμό ή κάνει ένα σοβαρό λάθος: 1. Διατηρήστε την ψυχραιμία σας: Μην αντιδράτε με πραγματικές τους δυνατότητες. u H. A.

| περί υγείας |

17/9/2026 2:05:35 μμ

Ανάγκη ολιστικότερης προσέγγισης της νόσου της παχυσαρκίας Η παχυσαρκία αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις υγείας του 21ου αιώνα, με συνεχώς αυξανόμενη επίπτωση παγκοσμίως. Παρ’ όλα αυτά, συχνά, εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται με απλοϊκό τρόπο, ως ζήτημα ατομικών επιλογών που σχετίζονται αποκλειστικά με τη διατροφή και τη σωματική δραστηριότητα.

Η παχυσαρκία δεν είναι μονοδιάστατη Η αύξηση και η διατήρηση του σωματικού βάρους επηρεάζονται από ένα σύνθετο δίκτυο παραγόντων, στο οποίο συνυπάρχουν: n βιολογικοί και γενετικοί Ρεβέκκα Γυφτάκη μηχανισμοί, Ενδοκρινολόγοςn ορμονικές και μεταβολικές διαβητολόγος, διαταραχές, διδάκτωρ Ιατρικής n νευρολογικοί μηχανισμοί Σχολής Αθηνών που ρυθμίζουν την πείνα, τον κορεσμό και την ανταμοιβή της τροφής, n ψυχολογικοί παράγοντες, όπως το χρόνιο άγχος, η κατάθλιψη και η συναισθηματική υπερφαγία, n κοινωνικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες, όπως το σύγχρονο διατροφικό περιβάλλον και ο καθιστικός τρόπος ζωής. Η εστίαση αποκλειστικά στο «τι και πόσο τρώμε» αγνοεί το γεγονός ότι ο ανθρώπινος οργανισμός διαθέτει ισχυρούς μηχανισμούς επιβίωσης, οι οποίοι συχνά αντιστέκονται ενεργά στην απώλεια βάρους, ιδιαίτερα μετά από επαναλαμβανόμενες προσπάθειες δίαιτας.

Γιατί η παραδοσιακή προσέγγιση αποτυγχάνει Η πλειονότητα των προσπαθειών αντιμετώπισης της παχυσαρκίας βασίζεται σε βραχυπρόθεσμες παρεμβάσεις, κυρίως υποθερμιδικές δίαιτες. Το μοτίβο είναι γνωστό: n αρχική απώλεια βάρους, n έντονη πείνα και κόπωση,

επιβράδυνση του βασικού μεταβολικού ρυθμού, σταδιακή ή πλήρη επαναπρόσληψη βάρους. Αυτός ο φαύλος κύκλος δεν αποτελεί προσωπική αποτυχία του ατόμου, αλλά αναμενόμενη εξέλιξη μιας χρόνιας νόσου που δεν αντιμετωπίστηκε συνολικά. Όπως και σε άλλες χρόνιες παθήσεις, έτσι και στην παχυσαρκία, οι αποσπασματικές παρεμβάσεις σπάνια οδηγούν σε διατηρήσιμα αποτελέσματα. n n

Τι σημαίνει ολιστική προσέγγιση Η ολιστική αντιμετώπιση της παχυσαρκίας μετατοπίζει το επίκεντρο από τη ζυγαριά στον άνθρωπο συνολικά. Περιλαμβάνει: n Ιατρική αξιολόγηση, με διερεύνηση μεταβολικών, ορμονικών και άλλων συνοδών παραγόντων. n Διατροφική εκπαίδευση, με στόχο ρεαλιστικές και βιώσιμες αλλαγές και όχι στερητικές δίαιτες. n Σωματική δραστηριότητα, προσαρμοσμένη στις δυνατότητες, τις προτιμήσεις και τους περιορισμούς κάθε ατόμου. n Ψυχολογική υποστήριξη, όταν συνυπάρχουν συναισθηματική υπερφαγία, διαταραχές πρόσληψης τροφής ή χαμηλή αυτοεκτίμηση. n Φαρμακευτική αγωγή, όταν υπάρχουν ενδείξεις, ως μέρος ενός συνολικού θεραπευτικού πλάνου. n Μακροχρόνια παρακολούθηση, καθώς η παχυσαρκία δεν «θεραπεύεται» σε λίγους μήνες.

Η σημασία της εξατομίκευσης Δεν υπάρχουν λύσεις ίδιες για όλους. Η εξατομίκευση της θεραπείας δεν αποτελεί πολυτέλεια, αλλά βασική προϋπό-

θεση επιτυχίας. Ο στόχος δεν είναι απαραίτητα ένα «ιδανικό» βάρος, αλλά ένα βάρος που: n βελτιώνει τη μεταβολική υγεία, n μειώνει τον κίνδυνο επιπλοκών, n μπορεί να διατηρηθεί μακροπρόθεσμα χωρίς συνεχή σωματική και ψυχική εξάντληση.

Περισσότερο από κιλά: Ποιότητα ζωής Η επιτυχία της θεραπευτικής προσέγγισης της παχυσαρκίας δεν μετριέται αποκλειστικά σε κιλά ή αριθμούς στη ζυγαριά. Μετριέται πρωτίστως στη βελτίωση της συνολικής υγείας και της καθημερινής λειτουργικότητας. Η μείωση του σωματικού βάρους μπορεί να συνοδεύεται από καλύτερο γλυκαιμικό έλεγχο, ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης και βελτίωση των λιπιδίων, αλλά τα οφέλη εκτείνονται πολύ πέρα από τους βιοχημικούς δείκτες. Οι ασθενείς συχνά αναφέρουν καλύτερη κινητικότητα, λιγότερη δύσπνοια και κόπωση, ποιοτικότερο και πιο ξεκούραστο ύπνο, καθώς και βελτίωση της διάθεσης και της αυτοεκτίμησης. Τελικά, η ουσιαστική επιτυχία αντικατοπτρίζεται στην αίσθηση ελέγχου, αυτονομίας και ευεξίας στην καθημερινή ζωή, στοιχεία που καθιστούν τις αλλαγές βιώσιμες και ουσιαστικές μακροπρόθεσμα.

Αλλάζοντας τον τρόπο που αντιμετωπίζουμε την παχυσαρκία Η υιοθέτηση μιας ολιστικής προσέγγισης στην αντιμετώπιση της παχυσαρκίας συμβάλλει ουσιαστικά στη μείωση του στιγματισμού και των κοινωνικών προκαταλήψεων που τη συνοδεύουν. Μετατοπίζει το επίκεντρο από την ενοχή και την αυτομομφή, στη φροντίδα, την κατανόηση και την υποστήριξη, και αντικαθιστά την κριτική με τη συνεργασία μεταξύ ιατρού και ασθενούς. Όταν η παχυσαρκία αντιμετωπίζεται ως αυτό που πραγματικά είναι – μια χρόνια νόσος με βιολογικές και ψυχοκοινωνικές διαστάσεις – δημιουργείται ένα θεραπευτικό πλαίσιο εμπιστοσύνης, ρεαλιστικών στόχων και ουσιαστικής συμμετοχής του ασθενούς στη διαδικασία. Η παχυσαρκία είναι νόσος, και όπως κάθε νόσος, απαιτεί συνολική, επιστημονικά τεκμηριωμένη αλλά και βαθιά ανθρώπινη αντιμετώπιση, απαλλαγμένη από στερεότυπα και απλουστεύσεις. u

| περί υγείας |

Lilly_R.indd 9

advertorial

υτή η προσέγγιση, αν και καλοπροαίρετη, είναι ανεπαρκής και συχνά αναποτελεσματική. Η σύγχρονη ιατρική γνώση καθιστά σαφές ότι η παχυσαρκία είναι χρόνια, πολύπλοκη και υποτροπιάζουσα νόσος, η οποία απαιτεί ολιστική, πολυεπίπεδη και μακροχρόνια αντιμετώπιση.

17/9/2026 2:05:54 μμ

Ύπνος: Το κρυφό «όπλο» για καλή διάθεση και υψηλές επιδόσεις Η διαμόρφωση μιας ρουτίνας ύπνου συνιστά θεμελιώδη πυλώνα για τη συναισθηματική ισορροπία, τη σωματική υγεία και την ακαδημαϊκή επιτυχία των παιδιών.

ε την επιστροφή στα σχολικά θρανία, οι περισσότερες οικογένειες βρίσκονται αντιμέτωπες με μια γνώριμη πρόκληση: τη δύσκολη μετάβαση από την καλοκαιρινή ραστώνη στην αυστηρή πρωινή ρουτίνα. Κατά τη διάρκεια των διακοπών, τα ωράρια χαλαρώνουν, τα παιδιά κοιμούνται αργά και το πρωινό ξύπνημα παύει να είναι πιεστικό. Ωστόσο, όταν χτυπήσει το πρώτο κουδούνι, αυτή η απότομη αλλαγή μπορεί να προκαλέσει σοβαρές ανατροπές. Ο επαρκής και ποιοτικός ύπνος δεν είναι απλώς μια πολυτέλεια ή μια ανάγκη ξεκούρασης, αλλά αποτελεί θεμελιώδη πυλώνα για τη συναισθηματική ισορροπία, τη σωματική υγεία και την ακαδημαϊκή επιτυχία των παιδιών. Η έλλειψη ύπνου δεν εκδηλώνεται στα παιδιά όπως στους ενηλίκους. Αντί για νωθρότητα, ένα κουρασμένο παιδί συχνά παρουσιάζει υπερκινητικότητα, εκνευρισμό, απότομες αλλαγές στη διάθεση και δυσκολία ελέγχου των συναισθημάτων του. Παράλληλα, σε μακροπρόθεσμο επίπεδο, η χρόνια στέρηση ύπνου διαταράσσει τις ορμόνες που ρυθμίζουν την όρεξη (γκρελίνη και λεπτίνη), οδηγώντας σε αυξημένη επιθυμία για επεξεργασμένους υδατάνθρακες και μειωμένη σωματική δραστηριότητα, παράγοντες που συμβάλλουν στην παιδική παχυσαρκία.

Τι λέει η επιστήμη: Ύπνος, μνήμη και σχολική επίδοση

Η σημασία του ύπνου είναι ιδιαίτερα καθοριστική για τα παιδιά του δημοτικού, μια περίοδο κατά την οποία ο εγκέφαλος υφίσταται ραγδαία ανάπτυξη. Ερευνητές στον τομέα της εκπαιδευτικής ψυχολογίας, όπως η ομάδα του καθηγητή, Ραμόν Κλαντέγιας από το Αυτόνομο Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης, έχουν μελετήσει εκτενώς τη σχέση ανάμεσα στις συνήθειες ύπνου και τη μαθησιακή ικανότητα. Τα ευρήματα των μελετών τους επιβεβαιώνουν ότι τα παιδιά με ασταθές ωράριο ή μειωμένη διάρκεια ύπνου παρουσιάζουν συστηματικά χαμηλότερες επιδόσεις στο σχολείο, καθώς και σημαντικές δυσκολίες στην επεξεργασία πληροφοριών και τη διατήρηση της προσοχής. Αυτό συμβαίνει διότι κατά τη διάρκεια των σταδίων του βαθύ ύπνου και του ύπνου REM, ο εγκέφαλος δεν «ξεκουράζεται» απλώς, αλλά εργάζεται εντατικά. Ταξινομεί, επεξεργάζεται και εδραιώνει τις αναμνήσεις και τις γνώσεις που αποκτήθηκαν κατά τη διάρκεια της ημέρας. Όταν ένα παιδί μαθαίνει νέους γραμματικούς κανόνες, μαθηματικές έννοιες ή νέο λεξιλόγιο, οι πληροφορίες αυτές μεταφέρονται από τη βραχυπρόθεσμη στη μακροπρόθεσμη μνήμη κυρίως την ώρα που κοιμάται. Αν ο ύπνος περικοπεί, η διαδικασία της μάθησης μένει ημιτελής.

Το χρόνιο «έλλειμμα» ύπνου της σύγχρονης εποχής

Σύμφωνα με τις γενικές κατευθυντήριες οδηγίες των παιδιατρικών φορέων, τα παιδιά ηλικίας 6 έως 12 ετών χρειάζονται 9 έως 12 ώρες ποιοτικού ύπνου κάθε νύχτα. Δυστυχώς, ο σύγχρονος τρόπος ζωής δυσκολεύει την επίτευξη αυτού του στόχου. Οι καθυστερημένες επιστροφές στο σπίτι λόγω φορτωμένου προγράμματος εξωσχολικών δραστηριοτήτων, το βραδινό διάβασμα, η παρακολούθηση τηλεόρασης και η χρήση έξυπνων συσκευών (smartphone, tablet) οδηγούν, συχνά, τα παιδιά στο κρεβάτι μετά τις 11 το βράδυ. Αυτό δημιουργεί ένα συσσωρευμένο, χρόνιο έλλειμμα ύπνου. Πολλοί γονείς πιστεύουν εσφαλμένα ότι το έλλειμμα αυτό μπορεί να αναπληρωθεί με το να κοιμηθεί το παιδί παραπάνω ώρες το Σαββατοκύριακο. Ωστόσο, η νευροβιολογία αποδεικνύει ότι ο χαμένος ύπνος δεν αναπληρώνεται εύκολα. Η απότομη αλλαγή του ωραρίου τα Σαββατοκύριακα προκαλεί ένα είδος «κοινωνικού jet lag», μπερδεύοντας το κιρκάδιο ρολόι του παιδιού και κάνοντας το ξύπνημα της Δευτέρας, ακόμα πιο ανυπόφορο.

Πρακτικά βήματα για τη διαμόρφωση μιας υγιούς ρουτίνας

Οι γονείς οφείλουν να αντιμετωπίζουν τον ύπνο με την ίδια σοβαρότητα που αντιμετωπίζουν τη διατροφή ή τη σχο-

λική μελέτη. Για να βοηθήσετε το παιδί σας να προσαρμοστεί ομαλά στη σχολική χρονιά, μπορείτε να εφαρμόσετε τις εξής στρατηγικές: 1. Σταδιακή προσαρμογή πριν την έναρξη των μαθημάτων. Μην περιμένετε την παραμονή του αγιασμού για να βάλετε το παιδί νωρίς για ύπνο. Ξεκινήστε 7-10 ημέρες νωρίτερα, μετακινώντας την ώρα κατάκλισης και το πρωινό ξύπνημα κατά 15-30 λεπτά νωρίτερα κάθε δύο μέρες, μέχρι να φτάσετε στο επιθυμητό ωράριο. 2. Αυστηρός αποκλεισμός των οθονών. Το μπλε φως που εκπέμπουν οι οθόνες (κινητά, tablet, τηλεόραση, υπολογιστές) καταστέλλει την έκκριση της μελατονίνης –της ορμόνης που ειδοποιεί τον εγκέφαλο ότι είναι ώρα για ύπνο. Απομακρύνετε όλες τις ηλεκτρονικές συσκευές από το παιδικό δωμάτιο τουλάχιστον μία ώρα πριν την κατάκλιση. 3. Δημιουργία χαλαρωτικής ρουτίνας. Ο εγκέφαλος χρειάζεται ένα σήμα μετάβασης από την ένταση της ημέρας στην ηρεμία της νύχτας. Καθιερώστε μια σταθερή αλληλουχία δραστηριοτήτων: ένα χλιαρό μπάνιο, το βούρτσισμα των δοντιών, το φόρεμα των πυτζαμών και η ανάγνωση ενός εξωσχολικού βιβλίου ή μια ήρεμη συζήτηση για τα νέα της ημέρας. 4. Κατάλληλο περιβάλλον ύπνου. Βεβαιωθείτε ότι το δωμάτιο του παιδιού είναι σκοτεινό, ήσυχο και διατηρείται σε μια δροσερή, ευχάριστη θερμοκρασία. u H. A.

10 | περί υγείας |

ΖΨ υπνος_L.indd 10

17/9/2026 2:06:27 μμ

ADDS.indd 1

17/9/2026 2:07:42 μμ

Αντιμετωπίζοντας τις «συνέπειες» του καλοκαιριού

Μια προληπτική επίσκεψη στον παιδοδοντίατρο και στον οφθαλμίατρο μπορεί να γλιτώσει το παιδί σας από μήνες... αδικαιολόγητης ταλαιπωρίας.

ε την επιστροφή στα σχολικά έδρανα, οι υποχρεώσεις των γονιών συσσωρεύονται επικίνδυνα: σχολικά είδη, καινούργια ρούχα, εξωσχολικές δραστηριότητες, προσαρμογή στο νέο πρόγραμμα. Μέσα σε αυτόν τον πανικό, υπάρχει ένας παράγοντας που συχνά παραλείπεται από τη λίστα των προετοιμασιών, παρόλο που είναι καθοριστικός για την απόδοση και την ευεξία του παιδιού: ο προληπτικός οδοντιατρικός και οφθαλμολογικός έλεγχος. Κι όμως, πριν χτυπήσει το πρώτο κουδούνι, είναι κρίσιμο να βεβαιωθείτε ότι τα δόντια και η όραση του παιδιού σας βρίσκονται στην καλύτερη δυνατή κατάσταση. Μετά από μια μεγάλη περίοδο χαλάρωσης, οι συνήθειες της καθημερινότητας συχνά ατονούν. Η στοματική υγιεινή δεν αποτελεί εξαίρεση. Η αυξημένη κατανάλωση γλυκών, παγωτών, χυμών και αναψυκτικών, σε συνδυασμό με το ακανόνιστο βούρτσισμα κατά τις διακοπές, δημιουργεί το ιδανικό περιβάλλον για την ανάπτυξη μικροβιακής πλάκας. Το αποτέλεσμα; Η εμφάνιση τερηδόνας και κοιλοτήτων στα παιδικά δόντια. Η έναρξη της σχολικής χρονιάς είναι η ιδανική στιγμή για έναν επαγγελματικό καθαρισμό. Ο οδοντίατρος όχι μόνο θα απομακρύνει την πλάκα και την τρυγία (πέτρα), αλλά θα δοκιμάσει και την ευκαιρία να υπενθυμίσει στο παιδί τη σημασία των σωστών συνηθειών. Η εκ νέου εκπαίδευση στο σωστό βούρτσισμα για τουλάχιστον δύο λεπτά, δύο φορές την ημέρα, η εισαγωγή του οδοντικού νήματος και ο περιορισμός των ενδιάμεσων ζαχαρούχων σνακ είναι θεμέλια που πρέπει να επανατοποθετηθούν. Παράλληλα, ο παιδοδοντίατρος μπορεί να αξιολογήσει αν το παιδί χρειάζεται προστατευτικές προληπτικές καλύψεις (σφραγιστικές ρητίνες / sealant). Πρόκειται για μια εντελώς ανώδυνη, γρήγορη και εξαιρετικά αποτελεσματική διαδικασία, κατά την οποία τοποθετείται ένα ειδικό λεπτό στρώμα ρητίνης στις βαθιές αυλακώσεις των πίσω δοντιών (γομφίων). Αυτές οι αυλακώσεις είναι

συχνά τόσο στενές που οι τρίχες της οδοντόβουρτσας δεν μπορούν να τις καθαρίσουν επαρκώς. Η εφαρμογή τους είναι ιδιαίτερα χρήσιμη γύρω στην ηλικία των 6 και 12 ετών, όταν ανατέλλουν οι πρώτοι και οι δεύτεροι μόνιμοι γομφίοι αντίστοιχα. Δεδομένου ότι η γενική ιατρική σύσταση επιτάσσει οδοντιατρικό έλεγχο κάθε έξι μήνες, ο Σεπτέμβριος λειτουργεί ως το πλέον φυσικό «ορόσημο» στο ημερολόγιο της οικογένειας.

Οφθαλμολογικός έλεγχος: Η αόρατη «πόρτα» στη μάθηση

Την ίδια στιγμή, ο προληπτικός έλεγχος των ματιών είναι, εξίσου, ζωτικής σημασίας. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία της Αμερικανικής Οπτομετρικής Ένωσης, περίπου 1 στα 4 παιδιά σχολικής ηλικίας αντιμετωπίζει κάποιο πρόβλημα όρασης αρκετά σοβαρό, ώστε να επηρεάζει άμεσα τη μαθησιακή του εξέλιξη. Το ανησυχητικό είναι ότι στην πλειονότητα των περιπτώσεων, το πρόβλημα αυτό παραμένει αδιάγνωστο για μεγάλο χρονικό διάστημα. Γιατί συμβαίνει αυτό; Διότι τα παιδιά σπάνια θα παραπονεθούν ότι «δεν βλέπουν καλά». Δεν έχουν κάποιο μέτρο σύγκρισης. Αν ένα παιδί έβλεπε πάντα θολά ή με δυσκολία, θεωρεί εντελώς φυσιολογικό ότι έτσι βλέπει όλος ο κόσμος. Οι πιο συχνές διαθλαστικές ανωμαλίες σε αυτές τις ηλικίες είναι: n Η μυωπία: Δυσκολία στην καθαρή όραση των αντικειμένων που βρίσκονται μακριά (π.χ. στον πίνακα). n Η υπερμετρωπία: Εντονότερη καταπόνηση των ματιών κατά την εστίαση σε κοντινές αποστάσεις (π.χ. στο βιβλίο). n Ο αστιγματισμός: Παραμόρφωση ή θόλωση της εικόνας σε όλες τις αποστάσεις. Συμπτώματα που πρέπει να κινητοποιήσουν τους γονείς: n Συχνό τρίψιμο των ματιών ή ακατάπαυστο ανοιγοκλείσιμο των βλεφάρων.

Παράπονα για πονοκεφάλους ή ζάλη, ειδικά μετά το διάβασμα. n Στραβισμός ή κλίση του κεφαλιού προς μία πλευρά κατά την παρατήρηση ενός αντικειμένου. n Κράτημα του βιβλίου ή της οθόνης σε πολύ κοντινή απόσταση από το πρόσωπο. n Απώλεια της σειράς κατά την ανάγνωση ή χρήση του δαχτύλου ως οδηγού. n Μειωμένη συγκέντρωση και γρήγορη κόπωση κατά τις σχολικές εργασίες. n

Η πρόληψη ως κλειδί για τη σχολική επιτυχία

Και οι δύο αυτές εξετάσεις μοιράζονται έναν κοινό παρανομαστή: τη δύναμη της έγκαιρης διάγνωσης. Όσο πιο νωρίς εντοπιστεί μια διαταραχή, τόσο πιο ανώδυνα, γρήγορα και αποτελεσματικά διορθώνεται. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι προλαμβάνονται οι αρνητικές επιπτώσεις στην ψυχολογία και την ακαδημαϊκή πορεία του παιδιού. Δεν είναι λίγες οι φορές που παιδιά με αδιάγνωστη μυωπία ή οπτική κόπωση χαρακτηρίζονται εσφαλμένα ως «απρόσεκτα» ή ακόμα και ως μαθητές με «μαθησιακές δυσκολίες» ή ΔΕΠΥ. Στην πραγματικότητα, το παιδί απλώς κουράζεται επειδή δεν βλέπει καθαρά τον πίνακα ή δυσκολεύεται να διαβάσει το βιβλίο του. Αντίστοιχα, ένας κρυφός πονόδοντος από τερηδόνα μπορεί να προκαλέσει εκνευρισμό, αϋπνία και αδυναμία συγκέντρωσης στην τάξη. Μια απλή, προληπτική επίσκεψη στον παιδοδοντίατρο και τον οφθαλμίατρο, πριν χτυπήσει το πρώτο κουδούνι, μπορεί να γλιτώσει το παιδί σας από μήνες αδικαιολόγητης ταλαιπωρίας. Φέτος τον Σεπτέμβριο, παράλληλα με την αγορά των τετραδίων, των μολυβιών και της σχολικής τσάντας, φροντίστε να βάλετε στην κορυφή της λίστας σας την υγεία των ματιών και του χαμόγελου των παιδιών σας. Εξασφαλίστε το καλύτερο δυνατό ξεκίνημα για μια δημιουργική και ανέμελη σχολική χρονιά! u H. A.

12 | περί υγείας |

ΖΨ συνπειες_L.indd 12

17/9/2026 3:30:36 μμ

Φθινοπωρινές αλλεργίες και άσθμα Ποιοι παράγοντες πυροδοτούν την έξαρση στο σχολικό περιβάλλον και πώς μπορεί να επιτευχθεί η πρόληψη;

ια τα περισσότερα παιδιά, ο Σεπτέμβριος για την αναπαραγωγή τους σε υφασμάτινα αντικείείναι ο μήνας μια νέας εκκίνησης, των φρέμενα ή παλιά έπιπλα της τάξης. σκων τετραδίων και της ανυπομονησίας να n Σκόνη κιμωλίας: Αν και σε πολλά σχολεία χρησισυναντήσουν ξανά τους φίλους τους. Για μοποιούνται, πλέον, μαρκαδόροι, η παραδοσιακή ορισμένα παιδιά, όμως, η έναρξη της σχολικιμωλία εξακολουθεί να παράγει αιωρούμενα σωκής χρονιάς φέρνει μαζί της έναν λιγότερο ευχάριστο ματίδια που ερεθίζουν το αναπνευστικό σύστημα. συνοδοιπόρο: την έξαρση των φθινοπωρινών αλλερ- n Χημικά καθαριστικά: Τα απολυμαντικά και τα γιών και του άσθματος. Η μετάβαση από το ανοιχτό καθαριστικά με έντονα αρώματα που χρησιμοποιπεριβάλλον του καλοκαιριού στις κλειστές σχολικές αίούνται για την υγιεινή των αιθουσών μπορούν να θουσες μπορεί να πυροδοτήσει έντονα συμπτώματα. προκαλέσουν βρογχόσπασμο. Οι γονείς δικαιολογημένα ανησυχούν και επικεντρώνο- n Τρίχωμα κατοικίδιων: Μεταφέρεται ακούσια στα ρούνται στο πώς θα προστατεύσουν τα παιδιά τους, καθώς χα των συμμαθητών που έχουν κατοικίδια στο σπίτι. οι αλλεργίες και το άσθμα δεν προκαλούν απλώς σωματική δυσφορία. Μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά Άσθμα προκαλούμενο από άσκηση: την ποιότητα του ύπνου, τη συγκέντρωση, τη μαθησιακή απόδοση, αλλά και τη συμμετοχή του παιδιού στο Όταν η γυμναστική γίνεται πρόκληση Το άσθμα που πυροδοτείται από τη σωματική άσκηπαιχνίδι και τις αθλητικές δραστηριότητες. ση (Exercise-Induced Bronchospasm) αξίζει ξεχωριστή αναφορά, καθώς είναι ιδιαίτερα συχνό στην παιδική Αναγνωρίζοντας τους «αόρατους» ηλικία και, συχνά, παραμένει αδιάγνωστο. Πολλοί γοεχθρούς μέσα και έξω από την τάξη νείς πιστεύουν εσφαλμένα ότι το παιδί τους απλώς Το πρώτο βήμα για αποτελεσματική προστασία είναι η «δεν έχει καλή φυσική κατάσταση». Εάν παρατηρήσεεπίγνωση των παραγόντων που ενεργοποιούν το ανο- τε ότι το παιδί βήχει επίμονα, λαχανιάζει δυσανάλογα, σοποιητικό σύστημα του παιδιού. Ενώ οι εαρινές αλ- παραπονιέται για σφίξιμο στο στήθος ή ζητά συνεχώς λεργίες είναι ευρέως γνωστές, το φθινόπωρο κρύβει διαλείμματα κατά τη διάρκεια του τρεξίματος και του τους δικούς του πυροδοτικούς μηχανισμούς. Στους παιχνιδιού, είναι απαραίτητο να συμβουλευτείτε τον εξωτερικούς χώρους, η γύρη των φυτών και τα σπόρια παιδίατρο ή τον αλλεργιολόγο. Με τη σωστή προληπτιτης μούχλας που αναπτύσσονται στα πεσμένα, υγρά κή αγωγή, όπως η χρήση ενός ανακουφιστικού εισπνεφύλλα αποτελούν συχνούς ενόχους. όμενου φαρμάκου 10-15 λεπτά πριν από το μάθημα της Στην Ελλάδα, ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γίνει στο περ- Φυσικής Αγωγής, το παιδί μπορεί να συμμετέχει ισότιμα δικάκι (Parietaria Judaica). Πρόκειται για ένα εξαιρε- και με ασφάλεια σε όλες τις αθλητικές δραστηριότητες. τικά κοινό αλλεργιογόνο φυτό, το οποίο ευδοκιμεί σε σχισμές παλιών τοίχων, ερείπια και πεζοδρόμια. Στρατηγική συνεργασίας: Αν και η κύρια ανθοφορία του παρατηρείται από τα μέσα της άνοιξης έως το καλοκαίρι, το περδικάκι Γονείς, σχολείο και παιδί ανθίζει πρακτικά σχεδόν καθ’ όλη τη διάρκεια του Η αποτελεσματική διαχείριση των αλλεργιών και έτους. Έτσι, τα ευαίσθητα σε αυτό παιδιά συνεχίζουν του άσθματος βασίζεται στην ανοιχτή επικοινωνα εκδηλώνουν συμπτώματα, όπως φτερνίσματα, νία και τον σωστό προγραμματισμό πριν χτυπήρινική καταρροή και αλλεργική επιπεφυκίτιδα κατά σει το πρώτο κουδούνι. τις πρώτες εβδομάδες του Σεπτεμβρίου, ειδικά αν 1. Ενημέρωση του σχολικού προσωπικού. Μην υποθέτετε ότι το σχολείο γνωρίζει την κατάσταση το σχολείο βρίσκεται κοντά σε παλιά κτίσματα. Παράλληλα, μέσα στη σχολική αίθουσα υπάρχουν της υγείας του παιδιού σας. Κανονίστε μια σύντομη συνάντηση με τον δάσκαλο της τάξης. Εξηγήστε παράγοντες που συχνά διαφεύγουν την προσοχή: n Ακάρεα οικιακής σκόνης: Η αύξηση της υγρασίας ποιες είναι οι συγκεκριμένες αλλεργίες του παιδιού το φθινόπωρο δημιουργεί το ιδανικό περιβάλλον και ποια συμπτώματα εκδηλώνει συνήθως.

2. Σύνταξη και κατάθεση γραπτού σχεδίου δράσης. Ζητήστε από τον θεράποντα ιατρό σας ένα επικαιροποιημένο, γραπτό σχέδιο δράσης για το άσθμα και τις αλλεργίες. Το έγγραφο αυτό πρέπει να περιλαμβάνει: n Τα στοιχεία επικοινωνίας των γονέων και του ιατρού. n Τη λίστα με τα αλλεργιογόνα του παιδιού. n Την καθημερινή προληπτική αγωγή (αν υπάρχει). n Σαφείς, βήμα προς βήμα οδηγίες για την αντιμετώπιση μιας οξείας κρίσης (ποιο φάρμακο χορηγείται, σε τι δόση και πότε πρέπει να κληθεί ασθενοφόρο). n Τη συγκατάθεσή σας για τη διατήρηση των φαρμάκων στους χώρους του σχολείου. 3. Εκπαίδευση του ίδιου του παιδιού. Η ενδυνάμωση του παιδιού είναι, εξίσου, κρίσιμη. Εκπαιδεύστε το (ανάλογα με την ηλικία του): n Να αναγνωρίζει τα πρώτα ύποπτα συμπτώματα (π.χ. βάρος στο στήθος, φαγούρα στον λαιμό, «συριγμό» στην αναπνοή). n Να μην ντρέπεται να ζητήσει αμέσως βοήθεια από τον εκπαιδευτικό. n Να μην μοιράζεται φαγητά ή σνακ με συμμαθητές του, αν αντιμετωπίζει τροφικές αλλεργίες. n Να πλένει καλά τα χέρια και το πρόσωπό του μετά το διάλειμμα στο προαύλιο.

Η πρόληψη είναι η καλύτερη θεραπεία

Μια καλά ρυθμισμένη αλλεργία ή ένα ελεγχόμενο άσθμα δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να περιορίζει τη ζωή, τη μάθηση και την κοινωνικοποίηση του παιδιού. Η διαφορά ανάμεσα σε μια χρονιά γεμάτη αγωνία, απουσίες και επισκέψεις στο ιατρείο, και σε μια ήσυχη, δημιουργική σχολική χρονιά έγκειται στην προετοιμασία. Πριν ξεκινήσουν τα μαθήματα, προγραμματίστε μια επίσκεψη στον παιδίατρο ή τον αλλεργιολόγο σας. Ανανεώστε τις συνταγές των φαρμάκων, ελέγξτε τις ημερομηνίες λήξης των εισπνεόμενων και των αντιισταμινικών (καθώς και της αυτόματης ένεσης αδρεναλίνης, αν απαιτείται) και βεβαιωθείτε ότι το παιδί γνωρίζει τη σωστή τεχνική χρήσης των συσκευών. Με τη σωστή πρόληψη, το παιδί σας θα μπορέσει να απολαύσει το φθινόπωρο και τη σχολική ζωή με ασφάλεια και ελευθερία! u Ζ. Ψ.

| περί υγείας | 13

ΖΨ αλλεργιες_R.indd 13

17/9/2026 2:08:56 μμ

Απαραίτητος ο προληπτικός ΩΡΛ έλεγχος πριν την αρχή της σχολικής χρονιάς Κρίσιμος παράγοντας για τη μαθησιακή εξέλιξη, τη συγκέντρωση και την ομαλή προσαρμογή του παιδιού στο σχολείο.

παραίτητος για τους μαθητές και ιδιαίτερα για τα πρωτάκια, είναι ο προληπτικός ΩΡΛ έλεγχος πριν από το πρώτο σχολικό κουδούνι! Κι αυτό γιατί, σύμφωνα με τους ΩΡΛ, η εξασφάλιση της καλής υγείας του αφτιού, της μύτης και του λαιμού αποτελεί έναν εξίσου κρίσιμο παράγοντα για τη μαθησιακή εξέλιξη, τη συγκέντρωση και την ομαλή προσαρμογή του παιδιού στο σχολικό περιβάλλον. «Δυστυχώς το ενδιαφέρον των γονιών πριν από την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς, εστιάζεται παραδοσιακά στην αγορά σχολικών ειδών και στον καθιερωμένο παιδιατρικό έλεγχο», αναφέρει ο διακεκριμένος Έλληνας χειρουργός ωτορινολαρυγγολόγος, Μηνάς Ν. Αρτόπουλος. «Ωστόσο, συνήθεις παθήσεις της παιδικής ηλικίας, που τυχόν παραμείνουν αδιάγνωστες, μπορούν να επηρεάσουν άμεσα τη συμπεριφορά και

τις επιδόσεις του μαθητή στήσεων («κρεατάκια») στην τάξη», προσθέτει ο ή των αμυγδαλών εμποκ. Αρτόπουλος. δίζει τη σωστή ρινική Οι βασικοί άξονες του αναπνοή. Τα παιδιά που προληπτικού ΩΡΛ ελέγαναπνέουν από το στόμα χου, πριν το πρώτο κουή ροχαλίζουν δεν κοιμούδούνι, αφορούν: νται βαθιά, με συνέπεια n Ακοή και μαθησιακή να ξυπνούν κουρασμένα, να παρουσιάζουν εκνευαπόδοση: Η εκκριτική ρισμό και μειωμένη ενερωτίτιδα (συγκέντρωση Μηνάς Ν. γητικότητα στο σχολείο. υγρού πίσω από το τύΑρτόπουλος Επίσης, οι γονείς θα πρέμπανο), η οποία συχνά Χειρουργός ωτοριπει να γνωρίζουν ότι την αναπτύσσεται μετά από νολαρυγγολόγος, περίοδο του φθινοπώκαλοκαιρινές βουτιές διευθυντής της ρου εμφανίζονται λοιμώή αδιάγνωστες ιώσεις, Α’ ΩΡΛ κλινικής ξεις και αλλεργίες: προκαλεί ήπια βαρηκοτου «ΜΗΤΕΡΑ» Συγκεκριμένα, η αλλαγή ΐα. Το παιδί δεν ακούει του καιρού και ο συνωκαθαρά τον δάσκαλο, με αποτέλεσμα να διασπάται η προ- στισμός στις σχολικές αίθουσες αυσοχή του, κατάσταση που συχνά ερ- ξάνουν την έκθεση σε ιούς και αλμηνεύεται λανθασμένα ως μαθησια- λεργιογόνα. Ο έγκαιρος εντοπισμός κή δυσκολία ή διάσπαση προσοχής. αλλεργικής ρινίτιδας επιτρέπει τη n Αναπνοή και ποιότητα ύπνου: Η σωστή διαχείριση πριν την έξαρση υπερτροφία των αδενοειδών εκβλα- των συμπτωμάτων.

« Η καλή ακοή και η ελεύθερη αναπνοή είναι θεμελιώδεις προϋποθέσεις για να μπορέσει ένα παιδί να αποδώσει και να χαρεί τη σχολική του καθημερινότητα. Ένας ανώδυνος, προληπτικός έλεγχος στις αρχές Σεπτεμβρίου προλαμβάνει ταλαιπωρίες μηνών και εξασφαλίζει ότι ο μαθητής ξεκινά τη χρονιά με τις καλύτερες δυνατές βάσεις», καταλήγει ο κ. Αρτόπουλος. Τέλος οι ΩΡΛ εφιστούν την προσοχή των γονιών και ζητούν από αυτούς να δίνουν ιδιαίτερη σημασία όταν το παιδί: n Δυναμώνει υπερβολικά την ένταση στην τηλεόραση ή ζητά συχνά να του επαναλάβουν οδηγίες. n Κοιμάται με το στόμα ανοιχτό ή ροχαλίζει. n Παραπονιέται για αίσθημα «μπουκώματος» στα αφτιά ή τη μύτη, χωρίς να είναι άρρωστο. n Δείχνει ασυνήθιστα αφηρημένο ή κουρασμένο κατά τη διάρκεια της ημέρας. u

BAT Hellas: «Καπνός και νικοτίνη κάτω των 18; Με την καμία!» Νέα εκστρατεία πρόληψης και ενημέρωσης για την προστασία των ανηλίκων, σε συνεργασία με το Υπουργείο Υγείας.

BAT Hellas, συνεχίζοντας τη στήριξή της στις πρωτοβουλίες του Υπουργείου Υγείας, ανακοίνωσε το τρίτο κύμα της μεγάλης ενημερωτικής εκστρατείας «Καπνός και Νικοτίνη κάτω των 18; Με την καμία!». Στόχος είναι η περαιτέρω ενίσχυση της πρόληψης και της αποτροπής πρόσβασης των ανηλίκων σε προϊόντα καπνού και νικοτίνης. Η εκστρατεία αποτελεί το επόμενο βήμα μιας ευρύτερης πρωτοβουλίας που ξεκίνησε το 2025, σε συνέχεια της νομοθετικής πρωτοβουλίας του Υπουργείου Υγείας για την προστασία των ανηλίκων από προϊόντα καπνού, νικοτίνης και αλκοόλ. Από τότε έως σήμερα, η BAT Hellas έχει θέσει σε εφαρμογή μια ολοκληρωμένη στρατηγική που πλαισιώνεται από σειρά δράσεων ενημέρωσης, πρόληψης και ευαισθητοποίησης, με στόχο την καλλιέργεια μιας νέας κουλτούρας υπευθυνότητας γύρω

από την προστασία των ανηλίκων και την αποτροπή πρόσβασής τους στα συγκεκριμένα προϊόντα. Στο πλαίσιο αυτό, η BAT Hellas παρουσίασε το 2025 μια πρωτοποριακή λύση τεχνητής νοημοσύνης για την επαλήθευση της ηλικίας των καταναλωτών, ενώ στη συνέχεια προ-

χώρησε στην πιλοτική εφαρμογή της τεχνολογίας σε 100 σημεία πώλησης, πραγματοποιώντας μια ολοκληρωμένη αξιολόγηση της χρήσης ψηφιακών εργαλείων για τον έλεγχο της ανηλικότητας. Η διευθύντρια Εταιρικών Υποθέσεων και Επικοινωνίας της BAT Hellas

και αντιπρόεδρος του Δ.Σ., Κατερίνα Σιπητάνου, δήλωσε: «Η προστασία των ανηλίκων αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα για την BAT. Για τον λόγο αυτό, στηρίζουμε σταθερά τις προσπάθειες του Υπουργείου Υγείας και επενδύουμε διαχρονικά σε πρωτοβουλίες που ενισχύουν την πρόληψη, την ενημέρωση και την υπεύθυνη συμπεριφορά. Η νέα φάση της εκστρατείας μας διευρύνει αυτήν την προσπάθεια, αναδεικνύοντας τον καθοριστικό ρόλο της εκπαίδευσης στη διαμόρφωση μιας νέας κουλτούρας πρόληψης για τη νέα γενιά». Η επίσημη παρουσίαση του τρίτου κύματος της εκστρατείας και των νέων εκπαιδευτικών πρωτοβουλιών πραγματοποιήθηκε στις 5 Σεπτεμβρίου, στο πλαίσιο της 90ής Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης, στο περίπτερο του Υπουργείου Υγείας (Κτήριο 14), όπου η BAT Hellas συμμετείχε για δεύτερη συνεχή χρονιά. u

14 | περί υγείας |

Αρτοπουλος ΩΡΛ έλεγχος - BAT εκστρατεια_L.indd 14

17/9/2026 2:12:17 μμ

Τροφές για ενέργεια και επιδόσεις

Μια ισορροπημένη, θρεπτική διατροφή βελτιώνει αισθητά τη συγκέντρωση, τη μνήμη, τη γνωστική λειτουργία, ακόμα και τη συμπεριφορά ή τη διάθεση του παιδιού.

διατροφή παίζει καθοριστικό ρόλο σε κάθε στάδιο της ζωής μας, όμως στην παιδική και εφηβική ηλικία, όπου ο οργανισμός και ο εγκέφαλος αναπτύσσονται με ραγδαίους ρυθμούς, παίζει καταλυτικό ρόλο. Πλήθος επιστημονικών μελετών αποδεικνύει τη στενή, αμφίδρομη σχέση ανάμεσα στη διατροφή και τη μαθησιακή ικανότητα. Μια ισορροπημένη, θρεπτική διατροφή δεν θωρακίζει μόνο τη σωματική υγεία, αλλά βελτιώνει αισθητά τη συγκέντρωση, τη μνήμη, τη γνωστική λειτουργία, ακόμα και τη συμπεριφορά ή τη διάθεση μέσα στη σχολική αίθουσα. Κατά τη διάρκεια της σχολικής ημέρας, ο εγκέφαλος καταναλώνει περίπου το 20% της συνολικής ενέργειας του σώματος, με κύριο «καύσιμο» τη γλυκόζη. Το πώς, όμως, προσλαμβάνεται αυτή η γλυκόζη καθορίζει το αν το παιδί θα έχει διαρκή διαύγεια ή αν θα καταληφθεί από πνευματική κόπωση και νευρικότητα.

Το πρωινό γεύμα: Η «κινητήρια δύναμη» της ημέρας

Μετά από μια ολονύχτια νηστεία 8 έως 10 ωρών, τα αποθέματα γλυκογόνου στο ήπαρ είναι σχεδόν άδεια. Το σώμα και ο εγκέφαλος χρειάζονται άμεσα «καύσιμο» πριν το παιδί μπει στην τάξη για να παρακολουθήσει τα πρώτα απαιτητικά μαθήματα. Ένα ποιοτικό πρωινό δεν πρέπει να βασίζεται στη ζάχαρη (όπως επεξεργασμένα δημητριακά, συσκευασμένα κέικ ή χυμούς με προσθήκη ζάχαρης). Τέτοιες τροφές προκαλούν απότομη αύξηση της γλυκόζης στο αίμα (και αιχμή ινσουλίνης), η οποία ακολουθείται από εξίσου απότομη πτώση (αντιδραστική υπογλυκαιμία). Το αποτέλεσμα είναι το παιδί, μία μόλις ώρα μετά, να νιώθει υπνηλία, εκνευρισμό και αδυναμία συγκέντρωσης. Αντίθετα, ένα ιδανικό πρωινό συνδυάζει: 1) Σύνθετους υδατάνθρακες (βρώμη, ψωμί ολικής άλεσης), που απελευθερώνουν ενέργεια αργά και σταθερά. 2) Πρωτεΐνη υψηλής βιολογικής αξίας (αυγό, γιαούρτι, γάλα, τυρί), που προσφέρει παρατεταμένο αίσθημα κορεσμού.

3) Καλά λιπαρά (ξηροί καρποί, ελαιόλαδο, αβοκάντο), που προάγουν τη νευρική λειτουργία. Παράδειγμα: Ένα μπολ γιαούρτι με βρώμη, φρούτο, ή μια φέτα ψωμί ολικής άλεσης, βραστό αυγό και ελιές.

Οι ιδιαίτερες απαιτήσεις σε πρωτεΐνες και μικροθρεπτικά συστατικά

Τα παιδιά χρειάζονται αναλογικά περισσότερες πρωτεΐνες από τους ενήλικες, καθώς βρίσκονται σε συνεχή δομική ανάπτυξη μυών, ιστών και οστών. Σύμφωνα με τις επίσημες συστάσεις πρόσληψης, οι ημερήσιες ανάγκες σε πρωτεΐνη διαμορφώνονται ως εξής: Βρέφη έως 6 μηνών: ~1,5g ανά κιλό σωματικού βάρους. Παιδιά 1 έως 3 ετών: ~1,05g/kg. Παιδιά 4 έως 13 ετών: ~0,95g/kg. Ενήλικες: ~0,8g/kg. Αν και ορισμένοι ερευνητές που χρησιμοποιούν νεότερες μεθόδους μέτρησης (όπως η μέθοδος δείκτη οξειδώσεως αμινοξέων - IAAO) υποστηρίζουν ότι οι πραγματικές ανάγκες μπορεί να είναι υψηλότερες –ιδιαίτερα για παιδιά με έντονη σωματική και αθλητική δραστηριότητα– στην πράξη, τα περισσότερα παιδιά στις δυτικές κοινωνίες καλύπτουν και με το παραπάνω τις ανάγκες αυτές από τη συνήθη διατροφή τους. Η ποιότητα, ωστόσο, έχει σημασία. Προτιμήστε άπαχο κρέας, πουλερικά, αυγά και ψάρια, μαγειρεμένα με υγιεινό τρόπο (ψητά στο φούρνο ή στον ατμό) αντί για τηγανητά. Μην παραλείπετε τις φυτικές πρωτεΐνες: τα όσπρια (φακές, φασόλια, ρεβίθια) και οι ξηροί καρποί είναι πλούσια σε φυτικές ίνες, οι οποίες κρατούν το παιδί χορτάτο για περισσότερη ώρα, αποτρέποντας το αλόγιστο τσιμπολόγημα ανθυγιεινών σνακ –ένα πανίσχυρο «όπλο» στην πρόληψη της παιδικής παχυσαρκίας.

σληψή τους από λιπαρά ψάρια (σολομός, σαρδέλα, σκουμπρί) και καρύδια συνδέεται με βελτιωμένη μνήμη, ταχύτερη επεξεργασία πληροφοριών και καλύτερη προσαρμογή στις μαθησιακές απαιτήσεις. Μια πολύ συχνή, αλλά παραμελημένη αιτία μειωμένης απόδοσης στο σχολείο είναι η ήπια αφυδάτωση. Ακόμα και μια απώλεια υγρών της τάξεως του 1-2% του σωματικού βάρους μπορεί να προκαλέσει πονοκέφαλο, ζάλη, νωθρότητα και δυσκολία εστίασης. Πολλά παιδιά ξεχνούν να πιουν νερό κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού στο διάλειμμα, ή συγχέουν το αίσθημα της δίψας με αυτό της πείνας, καταφεύγοντας σε ακατάλληλα σνακ. Τοποθετήστε πάντα στην τσάντα του παιδιού ένα επαναχρησιμοποιούμενο παγούρι με νερό και ενθαρρύνετέ το να πίνει τακτικά γουλιές, καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας.

Σχολικό κολατσιό: Τι βάζουμε στο ταπεράκι;

Το σνακ του διαλείμματος είναι η «γέφυρα» ενέργειας ανάμεσα στο πρωινό και το μεσημεριανό γεύμα. Για να αποφύγετε τους πειρασμούς του κυλικείου (σφολιάτες, τσιπς, συσκευασμένα γλυκίσματα), η καλύτερη λύση είναι το προετοιμασμένο σνακ από το σπίτι: 1) Φρέσκα ή αποξηραμένα φρούτα χωρίς προσθήκη ζάχαρης. 2) Μικρή χούφτα από ανάλατους ξηρούς καρπούς (για παιδιά άνω των 5 ετών, προς αποφυγή πνιγμονής). 3) Σπιτικό σάντουιτς με ψωμί ολικής άλεσης, τυρί, γαλοπούλα και λαχανικά (αγγούρι, ντομάτα). 4) Σπιτικά μπισκότα βρώμης με μπανάνα και ταχίνι. Η σωστή διατροφή δεν χρειάζεται να είναι περίπλοκη, ούτε να επιβάλλεται με αυστηρότητα που προκαλεί αντιδράσεις. Με ένα ισορροπημένο πιάτο στο τραπέζι, σταθερές ώρες γευμάτων και έξυπνες επιλογές για το σχολικό ταπεράκι, προσφέρεΩ-3 λιπαρά και ενυδάτωση Τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα (και ιδιαίτερα το DHA) απο- τε στο παιδί σας τα απαραίτητα δομικά υλικά για να τελούν δομικό συστατικό των κυτταρικών μεμβρα- αναπτυχθεί σωστά, να παίξει με ψυχή και να κατανών των νευρώνων του εγκεφάλου. Η επαρκής πρό- κτήσει τη γνώση με ευκολία! u Ζ. Ψ.

| περί υγείας | 15

ΖΨ φαγητο_R.indd 15

17/9/2026 2:12:42 μμ

Βασίλης Κελλάρης (Prolific)

«Δημογραφικό: Χρειάζεται έγκαιρη ενημέρωση, πρόληψη, καλύτερη στήριξη των νέων ζευγαριών και ουσιαστικές πολιτικές» Συναντήσαμε τον κ. Βασίλη Κελλάρη, μαιευτήρα-γυναικολόγο αναπαραγωγής και ιδρυτή του Prolific, όπως επίσης και συνιδρυτή του μη κερδοσκοπικού σωματείου για την αντιμετώπιση της υπογονιμότητας και της υπογεννητικότητας, Be-Live, και μας μίλησε για τα νέα εγχειρήματά του, την πορεία του μέχρι στιγμής, αλλά και το όραμά του στον χώρο της γυναικολογίας. Παράλληλα, μας ανακοίνωσε την αποχώρησή του από τον όμιλο Υγεία-Μητέρα και την ένταξή του στον όμιλο ΙΑΣΩ. Συνέντευξη στην Ηλέκτρα Αλευρίτη – Εγκαινιάσατε το καλοκαίρι το Κέντρο Γυναικολογίας-Γονιμότητας Prolific στο Κολωνάκι, παρουσία σημαντικών καλεσμένων και γυναικών, που βρήκαν στα μάτια σας την ελπίδα για να καταφέρουν να φέρουν στον κόσμο το παιδί τους. Πείτε μας λίγα λόγια για τη συγκεκριμένη βραδιά, για το όραμά σας σχετικά με το Prolific, αλλά και την εκτίμησή σας για τη μέχρι τώρα εικόνα του κέντρου; Το Prolific δημιουργήθηκε ακριβώς με αυτή τη φιλοσοφία: να είναι ένας σύγχρονος χώρος γυναικολογίας και γονιμότητας, όπου η επιστημονική γνώση και η τεχνολογία συναντούν την προσωπική φροντίδα και την ανθρώπινη προσέγγιση. Θέλουμε κάθε γυναίκα και κάθε ζευγάρι που περνά την πόρτα μας να αισθάνεται ότι βρίσκεται σε ένα περιβάλλον ασφάλειας και εμπιστοσύνης και ότι έχει δίπλα του μια ομάδα που πραγματικά ακούει και κατανοεί τις ανάγκες του. Η μέχρι τώρα πορεία του κέντρου μάς γεμίζει ιδιαίτερη χαρά και αισιοδοξία. Βλέπουμε καθημερινά ανθρώπους να μας εμπιστεύονται ένα πολύ προσωπικό κομμάτι της ζωής τους και αυτό, από μόνο του, αποτελεί για εμάς μεγάλη ευθύνη, αλλά και μεγάλη τιμή. Φυσικά, ένα νέο κέντρο χρειάζεται χρόνο για να εξελιχθεί και να αποκτήσει τη θέση που του αναλογεί. Αυτό που έχει όμως, ήδη, ξεχωρίσει είναι η σχέση εμπιστοσύνης που δημιουργείται με τους ανθρώπους που μας επισκέπτονται. Θέλουμε το Prolific να μεγαλώσει, όχι μόνο ως δομή, αλλά κυρίως ως ομάδα, ως επιστημονική προσέγγιση και ως φιλοσοφία φροντίδας. Και πάνω απ’ όλα, θέλουμε κάθε άνθρωπος που μας εμπιστεύεται να αισθάνεται ότι σε αυτή τη διαδρομή δεν είναι μόνος του. – Εκτός από το Prolific, είστε συνιδρυτής του μη κερδοσκοπικού σωματείου για την αντιμετώπιση της υπογονιμότητας και της υπογεννητικότητας, Be-Live, μιας προσπάθειας που τα τελευταία χρόνια έχει χαρίσει τη χαρά της

τεκνοποίησης σε πολλά ζευγάρια. Πώς αισθάνεστε για αυτό το εγχείρημα και ποια είναι η εκτίμησή σας για το ζήτημα του δημογραφικού στη χώρα μας; Γιατί τα ζευγάρια, πια, δυσκολεύονται να κάνουν παιδί;

Το Be-Live είναι ένα εγχείρημα που με αγγίζει ιδιαίτερα, γιατί βασίζεται σε μια πολύ απλή, αλλά ουσιαστική αρχή: το δικαίωμα στο όνειρο της γονεϊκότητας ανεξάρτητα από το εισόδημα ή τον τόπο στον οποίο ζει ένας άνθρωπος. Προσπαθούμε λοιπόν να δώσου-

16 | περί υγείας |

συνεντευξη PROLIFIC_x2.indd 16

17/9/2026 2:13:09 μμ

– Εκτός από τις ιδιωτικές πρωτοβουλίες, ωστόσο, δουλειά πρέπει να κάνει και το κράτος, όσον αφορά τον σχεδιασμό μιας πολιτικής που βοηθά μια νέα οικογένεια να αποκτήσει παιδιά. Ποια άλλα μέτρα θεωρείτε ότι χρειάζεται να λάβει η Πολιτεία για την υπογεννητικότητα; Χρειάζονται ουσιαστικά κίνητρα για τους νέους γονείς, στήριξη της εργαζόμενης μητέρας και του πατέρα, περισσότερες και οικονομικά προσβάσιμες δομές βρεφονηπιακής φροντίδας, αλλά και πολιτικές που θα διευκολύνουν την ισορροπία ανάμεσα στην οικογένεια και την εργασία. Παράλληλα, θεωρώ πολύ σημαντική την ενημέρωση των νέων ανθρώπων για τη γονιμότητα και τους παράγοντες που την επηρεάζουν, ώστε να μπορούν να κάνουν έγκαιρα και συνειδητά τις επιλογές τους. Βεβαίως, χρειάζεται μεγαλύτερη πρόσβαση στις θεραπείες υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, ιδιαίτερα για τα ζευγάρια που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες. Το δημογραφικό είναι ένα σύνθετο πρόβλημα και απαιτεί συνέργεια Πολιτείας, επιστημονικής κοινότητας και κοινωνίας. Το σημαντικότερο όμως είναι να δημιουργήσουμε ένα περιβάλλον στο οποίο η απόφαση να γίνει κάποιος γονιός θα είναι μια επιλογή που μπορεί να πραγματοποιήσει και όχι ένα όνειρο που αναγκάζεται να αναβάλει. – Τους τελευταίους μήνες, διαβάσαμε, δυστυχώς, απανωτές ειδήσεις με νέες εγκύους, χωρίς υποκείμενα νοσήματα, που έχασαν τη ζωή τους λίγο μετά τον τοκετό. Πώς κρίνετε τα εν λόγω περιστατικά; Τι θα συμβουλεύατε τις μέλλουσες μητέρες που διανύουν την περίοδο της εγκυμοσύνης; Πράγματι, πρόκειται για περιστατικά που προκαλούν εύλογη ανησυχία. Ωστόσο, δεν θα πρέπει με

Η αρχισυντάκτρια της εφημερίδας «Περί Υγείας», Ηλέκτρα Αλευρίτη, με τον μαιευτήρα-γυναικολόγο αναπαραγωγής και ιδρυτή του Prolific, Βασίλη Κελλάρη.

αφορμή μεμονωμένα περιστατικά να δημιουργείται η εντύπωση ότι η εγκυμοσύνη και ο τοκετός αποτελούν μια επικίνδυνη διαδικασία. Η εγκυμοσύνη είναι μια φυσιολογική κατάσταση και στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων εξελίσσεται ομαλά και με ασφάλεια.

“

Έχω ήδη ανακοινώσει την ένταξή μου στην επιστημονική ομάδα του Institute of Life - ΙΑΣΩ, ένα συνειδητό, επόμενο βήμα. Ένα σημαντικό κεφάλαιο ολοκληρώθηκε, αλλά η φιλοσοφία μου παραμένει η ίδια.

“

με, σε ζευγάρια που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες, αλλά και σε ανθρώπους που ζουν σε απομακρυσμένες περιοχές της χώρας, την ίδια ευκαιρία να διεκδικήσουν το όνειρό τους να αποκτήσουν παιδί. Μέσα από αυτήν την προσπάθεια έχουμε δει στην πράξη πόσο σημαντικό είναι να υπάρχουν ίσες ευκαιρίες πρόσβασης στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγή και να μην αποτελεί η οικονομική ή γεωγραφική θέση ένα επιπλέον εμπόδιο. Το γεγονός ότι μέχρι σήμερα έχουμε συμβάλει στη γέννηση περισσότερων από 130 παιδιών αποτελεί για όλους εμάς μεγάλη χαρά, αλλά κυρίως μια επιβεβαίωση ότι αξίζει να συνεχίσουμε αυτήν την προσπάθεια. Το δημογραφικό είναι, κατά τη γνώμη μου, ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που αντιμετωπίζει η χώρα μας. Οι άνθρωποι σήμερα καθυστερούν περισσότερο να δημιουργήσουν οικογένεια κυρίως λόγω των σπουδών, της επαγγελματικής αποκατάστασης, της οικονομικής ανασφάλειας και των γενικότερων συνθηκών ζωής. Όταν όμως η τεκνοποίηση μετατίθεται σε μεγαλύτερες ηλικίες, η βιολογία αρχίζει να λειτουργεί εις βάρος της γονιμότητας, ιδιαίτερα στις γυναίκες. Γι’ αυτό θεωρώ ότι χρειάζεται έγκαιρη ενημέρωση και πρόληψη, καλύτερη στήριξη των νέων ζευγαριών και ουσιαστικές πολιτικές που θα τους επιτρέπουν να δημιουργούν οικογένεια χωρίς να αισθάνονται ότι πρέπει να επιλέξουν ανάμεσα στην προσωπική τους ζωή και την επαγγελματική τους πορεία. Η υποβοηθούμενη αναπαραγωγή μπορεί να βοηθήσει σημαντικά, αλλά δεν μπορεί από μόνη της να λύσει το δημογραφικό. Χρειάζεται μια συνολική, μακροπρόθεσμη προσπάθεια από την πολιτεία και την κοινωνία.

Κάθε εγκυμοσύνη χρειάζεται, βέβαια, σωστή και συστηματική παρακολούθηση από τον θεράποντα ιατρό, ώστε οποιαδήποτε πιθανή επιπλοκή να εντοπίζεται έγκαιρα και να αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά. Θα συμβούλευα, λοιπόν, τις μέλλουσες μητέρες να εμπιστεύονται τον γιατρό τους, να πραγματοποιούν κανονικά τον προγεννητικό τους έλεγχο και να μη διστάζουν να επικοινωνούν μαζί του όταν κάτι τις ανησυχήσει. Πάνω από όλα να μη φοβούνται. Η σύγχρονη μαιευτική έχει κάνει τεράστια βήματα και διαθέτουμε σήμερα εξαιρετικά αποτελεσματικά μέσα για την παρακολούθηση και την προστασία, τόσο της μητέρας όσο και του μωρού. Η ενημέρωση, η πρόληψη και η καλή συνεργασία με τον γιατρό είναι οι καλύτεροι σύμμαχοι σε αυτή την τόσο σημαντική περίοδο της ζωής μιας γυναίκας.

– Πρόσφατα, πήρατε την απόφαση να αποχωρήσετε από το «Μητέρα», έναν όμιλο που ήταν συνυφασμένος με το όνομά σας. Πώς οδηγηθήκατε σε αυτήν την απόφαση και ποιοι είναι οι στόχοι σας για το επερχόμενο διάστημα; Υπάρχουν στιγμές στην επαγγελματική μας διαδρομή που σηματοδοτούν κάτι περισσότερο από μια αλλαγή. Είναι στιγμές επιλογής, εξέλιξης και νέων προοπτικών. Ήρθε και για μένα μία από αυτές τις στιγμές. Μετά από μια μακρά και ιδιαίτερα σημαντική πορεία στον όμιλο Μητέρα και το ΥΓΕΙΑ IVF Εμβρυογένεσις, ολοκληρώνω έναν κύκλο για τον οποίο αισθάνομαι πραγματικά υπερήφανος και κάνω το επόμενο βήμα στην πορεία μου στην Ιατρική της Αναπαραγωγής. Φυσικά, κρατώ με βαθιά εκτίμηση και ευγνωμοσύνη τους ανθρώπους με τους οποίους συνεργάστηκα όλα αυτά τα χρόνια, τις εμπειρίες και τις προκλήσεις που μοιραστήκαμε και, πάνω απ’ όλα, τις οικογένειες που μας εμπιστεύθηκαν το όνειρό τους. Έχω, ήδη, ανακοινώσει την ένταξή μου στην επιστημονική ομάδα του Institute of Life - ΙΑΣΩ, ένα συνειδητό επόμενο βήμα. Ένα σημαντικό κεφάλαιο ολοκληρώθηκε, αλλά η φιλοσοφία μου παραμένει η ίδια. Στη νέα αυτή διαδρομή έχει ιδιαίτερη σημασία για μένα ότι συνεχίζω να έχω δίπλα μου ανθρώπους με τους οποίους μοιραζόμαστε εδώ και χρόνια την ίδια φιλοσοφία φροντίδας –μαίες, γιατρούς και επιστημονικούς συνεργάτες. Παράλληλα, η ένταξή μας στο Institute of Life - ΙΑΣΩ ανοίγει έναν νέο κύκλο συνεργασίας με μια ευρύτερη, καταξιωμένη και διεπιστημονική ομάδα στον χώρο της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής. Αυτό είναι, λοιπόν, για μένα το επόμενο βήμα. Να ενώσω την εμπειρία και τη φιλοσοφία που έχω διαμορφώσει όλα αυτά τα χρόνια με τις δυνατότητες, τους ανθρώπους και την επιστημονική δυναμική στο νέο μου περιβάλλον. Να ανακαλύψω περισσότερες δυνατότητες και επιστημονικά εργαλεία, να διευρύνω τις συνεργασίες και τις προοπτικές μου, πάντα, με γνώμονα την αφοσίωση και την προσήλωση στην προσφορά για τη δημιουργία οικογένειας σε κάθε άνθρωπο, κάθε ζευγάρι που μας εμπιστεύεται. u

| περί υγείας | 17

συνεντευξη PROLIFIC_x2.indd 17

17/9/2026 2:13:19 μμ

15 Σεπτεμβρίου Ευρωπαϊκή Ημέρα κατά του Καρκίνου του Προστάτη Σχεδόν 1 στους 4 νέους καρκίνους που διαγιγνώσκονται στους άνδρες στην ΕΕ αφορά τον προστάτη.

ε αφορμή την Ευρωπαϊκή Ημέρα κατά του Καρκίνου του Προστάτη (European Prostate Cancer Day), η Ελληνική Ουρολογική Εταιρεία (EOE), επισημαίνει τη σημαντική επιβάρυνση που εξακολουθεί να προκαλεί η νόσος στην υγεία των ανδρών και αναδεικνύει τις νεότερες εξελίξεις στην Ευρώπη για την έγκαιρη ανίχνευση και διάγνωσή της. Σύμφωνα με τις νεότερες εκτιμήσεις του European Cancer Information System (ECIS) για το 2024, ο καρκίνος του προστάτη είναι ο συχνότερα διαγνωσμένος καρκίνος στους άνδρες στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Από το σύνολο των νέων περιστατικών καρκίνου που διαγιγνώσκονται στους άνδρες, το 22,3% αφορά τον καρκίνο του προστάτη, δηλαδή σχεδόν 1 στα 4 περιστατικά. Στην Ελλάδα, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Global Cancer Observatory (GLOBOCAN 2022) του International Agency for Research on Cancer (IARC), εκτιμήθηκαν 7.036 νέες περιπτώσεις καρκίνου του προστάτη, οι οποίες αντιστοιχούν στο 19,2% του συνόλου των νέων περιστατικών καρκίνου στους άνδρες, στη χώρα. Πρόκειται, κατά μέσο όρο, για περισσότερες από 19 νέες διαγνώσεις κάθε ημέρα. Οι αριθμοί αυτοί αποκτούν ακόμα μεγαλύτερη σημασία, καθώς η Ευρώπη προχωρά σε μια νέα, πιο συστηματική προσέγγιση για την έγκαιρη ανίχνευση και διάγνωση της νόσου. Πρόσφατα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε ότι έχουν ξεκινήσει οι εργασίες της European Commission Initiative on Prostate Cancer (EC-PrC). Στόχος της πρωτοβουλίας είναι να διαμορφωθούν, με βάση τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα, ευρωπαϊκές συστάσεις για τον προσυμπτωματικό

έλεγχο και τη διάγνωση, καθώς και ένα κοινό πλαίσιο ποιότητας για τις υπηρεσίες φροντίδας των ασθενών με καρκίνο του προστάτη.

Η πρόκληση των επόμενων δεκαετιών Η επιβάρυνση από τον καρκίνο του προστάτη αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά τις επόμενες δεκαετίες. Σύμφωνα με τη Lancet Commission on Prostate Cancer, τα νέα περιστατικά παγκοσμίως προβλέπεται να αυξηθούν από περίπου 1,4 εκατομμύρια το 2020 σε 2,9 εκατομμύρια ετησίως έως το 2040, ενώ οι ετήσιοι θάνατοι εκτιμάται ότι θα αυξηθούν κατά περίπου 85%, από 375.000 σε σχεδόν 700.000. Η αναμενόμενη αυτή αύξηση συνδέεται κυρίως με τη γήρανση και την αύξηση του παγκόσμιου πληθυσμού και καθιστά ακόμα πιο σημαντική την ανάπτυξη αποτελεσματικών στρατηγικών για την έγκαιρη ανίχνευση της νόσου.

Ο προληπτικός έλεγχος γίνεται πιο στοχευμένος Τα τελευταία επιστημονικά δεδομένα αλλάζουν σταδιακά και τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζεται ο έλεγχος για τον καρκίνο του προστάτη. Οι κατευθυντήριες οδηγίες της European Association of Urology (EAU) για το 2026 υποστηρίζουν έναν πιο εξατομικευμένο έλεγχο, ο οποίος προσαρμόζεται στα δεδομένα κάθε άνδρα. Η εξέταση του PSA παραμένει βασικό εργαλείο, όμως η αξιολόγηση δεν σταματά σε μία μεμονωμένη τιμή. Ο ουρολόγος μπορεί να συνεκτιμήσει παράγοντες, όπως η ηλικία, το οικογενειακό ιστορικό και τη γενικότερη κατάσταση της υγείας του άνδρα και, όταν χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση, να αξιοποιήσει πρόσθετα

εργαλεία, όπως η μαγνητική τομογραφία του προστάτη και ειδικά μοντέλα υπολογισμού του κινδύνου. Οι ίδιες οδηγίες συστήνουν τη διενέργεια μαγνητικής τομογραφίας πριν από τη βιοψία, όταν υπάρχει υποψία εντοπισμένου καρκίνου του προστάτη. Τα αποτελέσματα της μαγνητικής τομογραφίας, σε συνδυασμό με άλλα κλινικά δεδομένα, μπορούν να βοηθήσουν τον ουρολόγο να εκτιμήσει καλύτερα ποιοι άνδρες χρειάζεται να υποβληθούν σε βιοψία. Οι κατευθυντήριες οδηγίες της EAU για το 2026 ενσωματώνουν, επίσης, νεότερα επιστημονικά δεδομένα για τη χρήση της μαγνητικής τομογραφίας, τα μοντέλα υπολογισμού του κινδύνου και νεότερες απεικονιστικές τεχνικές, όπως η micro-ultrasonography (micro-US). Η κατεύθυνση της σύγχρονης ουρολογίας είναι επομένως σαφής: ο στόχος δεν είναι να γίνονται περισσότερες εξετάσεις σε όλους τους άνδρες, αλλά να εντοπίζονται έγκαιρα εκείνοι που έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να εμφανίσουν μια κλινικά σημαντική μορφή της νόσου, αποφεύγοντας παράλληλα, όπου αυτό είναι ασφαλές, περιττές βιοψίες και θεραπείες.

Η Ευρώπη οργανώνει διαφορετικά την έγκαιρη ανίχνευση Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και η ευρωπαϊκή πολιτική για τον καρκίνο του προστάτη. Το πρόγραμμα PRAISEU – PRostate cancer Awareness and Initiative for Screening in the European Union σχεδιάστηκε με στόχο να διερευνηθεί πώς μπορούν να εφαρμοστούν στην Ευρώπη οργανωμένα προγράμματα έγκαιρης ανίχνευσης, στα οποία ο έλεγχος προσαρμόζεται στον κίνδυνο κάθε άνδρα και στις δυνατότητες των διαφορετικών εθνικών συστη-

μάτων υγείας. Το επόμενο βήμα είναι η European Commission Initiative on Prostate Cancer (EC-PrC). Πρόσφατα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε ότι οι εργασίες της πρωτοβουλίας έχουν, ήδη, ξεκινήσει. Στόχος είναι η ανάπτυξη των πρώτων ευρωπαϊκών, επιστημονικά τεκμηριωμένων κατευθυντήριων οδηγιών και απαιτήσεων ποιότητας για τον προσυμπτωματικό έλεγχο και τη διάγνωση του καρκίνου του προστάτη. Όπως σημείωσε ο πρόεδρος της Ελληνικής Ουρολογικής Εταιρείας, Ανδρέας Σκολαρίκος: «Όταν σχεδόν 1 στους 4 καρκίνους, που διαγιγνώσκονται στους άνδρες στην Ευρωπαϊκή Ένωση αφορά τον προστάτη, γίνεται σαφές πόσο σημαντική είναι η έγκαιρη ανίχνευση της νόσου. Σήμερα, όμως, γνωρίζουμε ότι η απάντηση δεν είναι απλώς να υποβάλλονται όλοι οι άνδρες στις ίδιες εξετάσεις με την ίδια συχνότητα. Η σύγχρονη ουρολογία στρέφεται σε έναν πιο εξατομικευμένο έλεγχο, ανάλογα με τον κίνδυνο που εκτιμάται σε κάθε άνδρα, αξιοποιώντας το PSA σε συνδυασμό με νεότερα διαγνωστικά εργαλεία. Η νέα ευρωπαϊκή πρωτοβουλία αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς τη δημιουργία μιας πιο συστηματικής και επιστημονικά τεκμηριωμένης προσέγγισης στην έγκαιρη ανίχνευση του καρκίνου του προστάτη»». Με αφορμή την Ευρωπαϊκή Ημέρα κατά του Καρκίνου του Προστάτη, η Ελληνική Ουρολογική Εταιρεία υπενθυμίζει ότι ο καρκίνος του προστάτη στα αρχικά του στάδια, συνήθως, δεν προκαλεί συμπτώματα. Για τον λόγο αυτό, οι άνδρες είναι σημαντικό να συζητούν με τον ουρολόγο τους για την εξατομικευμένη εκτίμηση κινδύνου και να συναποφασίζουν πότε είναι ο κατάλληλος χρόνος να ξεκινήσει ο έλεγχος και πόσο συχνά χρειάζεται να επαναλαμβάνεται. u

18 | περί υγείας |

ΕΟΕ προστατης_L.indd 18

17/9/2026 2:14:01 μμ

Νέο όπλο κατά του καρκίνου του προστάτη Η ακτινοθεραπεία θα χορηγείται σε μεγαλύτερες δόσεις, εξαιρετικής ακρίβειας, περιορίζοντας τις συνεδρίες σε, μόλις, 5.

ια δεκαετίες, η λέξη «ακτινοθεραπεία» σήμαινε για τους άνδρες με καρκίνο του προστάτη ένα μαραθώνιο: 20 ή περισσότερες καθημερινές επισκέψεις στο νοσοκομείο, από Δευτέρα έως Παρασκευή, για έναν μήνα ή και περισσότερο. Τώρα έρχεται μια νέα εποχή όπου επιλέξιμοι ασθενείς, με μια εξαιρετικά εστιασμένη μορφή ακτινοθεραπείας, θα χρειάζονται μόλις πέντε συνεδρίες. Ακούγεται σχεδόν πολύ καλό για να είναι αληθινό, καθώς επιτυγχάνεται εξίσου αποτελεσματικός έλεγχος της νόσου, με πολύ λιγότερες επισκέψεις και αισθητά μικρότερη αναστάτωση στην εργασιακή και οικογενειακή ζωή. Ωστόσο, η θεραπεία των πέντε συνεδριών εξακολουθεί να ενέχει βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες παρενέργειες. Τι ακριβώς αλλάζει λοιπόν και τι πρέπει να γνωρίζουν οι άνδρες;

εμφυτευμένους δείκτες ως σημεία αναφοράς. Το μηχάνημα εκπέμπει πολλαπλές δέσμες που συγκλίνουν στον προστάτη, ενώ ο περιβάλλον υγιής ιστός δέχεται πολύ λιγότερη ακτινοβολία. Αυτή η ακρίβεια επιτρέπει τη συμπίεση του προγράμματος από τουλάχιστον 20 ημερήσιες συνεδρίες σε πέντε δόσεις εντός δύο εβδομάδων. Τα ραντεβού δεν πραγματοποιούνται απαραίτητα σε πέντε συνεχόμενες ημέρες. Ο καρκίνος του προστάτη είναι ο συχνότερος καρκίνος στους άνδρες –στο Ηνωμένο Βασίλειο, με περισσότερες από 55.000 διαγνώσεις ετησίως και στην Ελλάδα περίπου 7.000. Για τους άνδρες των οποίων ο καρκίνος περιορίζεται στον προστάτη, η χειρουργική επέμβαση ή η ακτινοθεραπεία μπορεί να προσφέρουν καλές πιθανότητες ίασης. Η εφαρμογή του SABR αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη αλλαγή στον τρόπο παροχής ακτινοθεραπείας. Την τελευταία δεκαετία, στοιχεία από μεγάλες κλινιΜια πιο στοχευμένη κές δοκιμές έχουν δείξει ότι η χορήγηση λιγότερων, προσέγγιση στην ακτινοβολία μεγαλύτερων δόσεων ακτινοβολίας μπορεί να ελέγΗ μέθοδος ονομάζεται «στερεοτακτική απαγωγιξει τον καρκίνο του προστάτη εξίσου αποτελεσμακή ακτινοθεραπεία», γνωστή διεθνώς ως «SABR» τικά με τις μεγαλύτερες θεραπείες σε ασθενείς για (Stereotactic Ablative Radiotherapy) ή SBRT τους οποίους η θεραπεία είναι κατάλληλη. (Stereotactic Body Radiotherapy). Αντί να χορηγούνται μικρότερες δόσεις σε πολλές συνεδρίες, οι γιατροί δίνουν υψηλότερη δόση σε κάθε ραντεβού, Παρενέργειες και ασφάλεια στοχεύοντας τον προστάτη με εξαιρετική ακρίβεια. Η ακτινοθεραπεία στον προστάτη, είτε χορηγείται σε Φανταστείτε αρκετούς φακούς που φωτίζουν από πέντε είτε σε 20 συνεδρίες, ενέχει κινδύνους. Ο προδιαφορετικές γωνίες. Κάθε δέσμη είναι σχετικά στάτης βρίσκεται σε μια «πολυσύχναστη γειτονιά»: η ασθενής, αλλά το φως γίνεται έντονα λαμπερό εκεί ουροδόχος κύστη βρίσκεται ακριβώς από πάνω του, όπου συναντώνται. Το SABR λειτουργεί με παρόμοιο το ορθό πίσω του και η ουρήθρα –ο σωλήνας που μετρόπο. Προηγμένη απεικόνιση και υπολογιστική ταφέρει τα ούρα έξω από το σώμα– διέρχεται από το χαρτογράφηση προσδιορίζουν την περιοχή-στόχο, μέσο του. Οι άνδρες μπορεί να εμφανίσουν συχνουμερικές φορές χρησιμοποιώντας μικροσκοπικούς ρία ή επείγουσα ανάγκη για ούρηση, αίσθημα καύ-

σου κατά την ούρηση, χαλαρά κόπρανα και κόπωση. Αυτά τα συμπτώματα συνήθως υποχωρούν μέσα σε εβδομάδες ή μήνες. Ορισμένοι αναπτύσσουν μακροπρόθεσμα προβλήματα, όπως αλλαγές στην ούρηση, ακράτεια, δυσκολία στην στύση ή εντερικά συμπτώματα, όπως επείγουσα ανάγκη ή αιμορραγία. Το SABR έχει σχεδιαστεί για να περιορίζει την ακτινοβολία στον περιβάλλοντα ιστό, αλλά χορηγεί υψηλότερη δόση σε κάθε ραντεβού. Στοιχεία από κλινικές δοκιμές υποδεικνύουν ότι οι παρενέργειες είναι γενικά συγκρίσιμες με εκείνες των τυπικών πρωτοκόλλων ακτινοθεραπείας. Μια πορεία πέντε συνεδριών δεν εξαλείφει τον κίνδυνο μόνιμων επιπλοκών. Στη δοκιμή PACE-B, στην οποία συμμετείχαν 874 άνδρες με καρκίνο του προστάτη μέσου κινδύνου, περισσότεροι από 95 στους 100 άνδρες, τόσο στην ομάδα των πέντε συνεδριών όσο και στην ομάδα της τυπικής θεραπείας, παρέμειναν ελεύθεροι υποτροπής πέντε χρόνια μετά τη θεραπεία. Η μακροπρόθεσμη παρακολούθηση παραμένει σημαντική.

Ποιοι είναι υποψήφιοι

Το SABR δεν είναι κατάλληλο για κάθε άνδρα. Η εφαρμογή του –έχει αρχίσει στο NHS England– απευθύνεται σε επιλέξιμους άνδρες με εντοπισμένη νόσο χαμηλού ή ενδιάμεσου κινδύνου. Το προφίλ κινδύνου του ασθενούς, η γενική του υγεία και η ανάγκη για πρόσθετη θεραπεία, συμπεριλαμβανομένης της ορμονικής θεραπείας για την επιβράδυνση της ανάπτυξης του καρκίνου, θα διαμορφώσουν τις επιλογές που θα προσφέρει η κλινική ομάδα. Άνδρες με νόσο υψηλότερου κινδύνου ή καρκίνο που έχει εξαπλωθεί μπορεί να χρειαστούν διαφορετικό σχέδιο. Για ορισμένους άνδρες με καρκίνο του προστάτη χαμηλού κινδύνου, η πρώτη απόφαση δεν είναι «SABR έναντι τυπικής ακτινοθεραπείας», αλλά «θεραπεία τώρα έναντι προσεκτικής παρακολούθησης». Πολλοί καρκίνοι του προστάτη αναπτύσσονται τόσο αργά που μπορεί να μην προκαλέσουν ποτέ προβλήματα κατά τη διάρκεια της ζωής ενός άνδρα. Οι γιατροί ανησυχούν, επομένως, για την υπερθεραπεία: την επέμβαση ή ακτινοβόληση καρκίνων που δεν θα έβλαπταν ποτέ τον ασθενή. Η ενεργητική επιτήρηση, μια μορφή προσεκτικής παρακολούθησης, περιλαμβάνει συνήθως τακτικές εξετάσεις αίματος PSA, σαρώσεις και μερικές φορές βιοψίες. Η θεραπεία επιφυλάσσεται για καρκίνους που γίνονται πιο επιθετικοί. Το SABR δεν αλλάζει αυτόν τον υπολογισμό. Για ορισμένους άνδρες, η επιτήρηση μπορεί να παραμείνει η πλέον κατάλληλη επιλογή. Για άλλους, προσφέρει έναν συντομότερο τρόπο για την παροχή αποτελεσματικής θεραπείας. Το κλειδί είναι μια εξατομικευμένη συζήτηση για τις σχετικές επιλογές, συμπεριλαμβανομένων της επιτήρησης, της χειρουργικής επέμβασης, της τυπικής ακτινοθεραπείας και του SABR. Για ορισμένους άνδρες, η συμπίεση της θεραπείας σε πέντε επισκέψεις στο νοσοκομείο θα είναι εξαιρετικά ελκυστική. Αυτό που σηματοδοτεί η αλλαγή είναι μια πιο ήσυχη επανάσταση στην ακτινοθεραπεία: περισσότερος χρόνος στο σπίτι, λιγότερες επισκέψεις στο νοσοκομείο και μια θεραπεία που προσπαθεί να «χτυπήσει» τον καρκίνο πιο δυνατά. u Ζ. Ψ.

| περί υγείας | 19

ΖΨ προστατης_R.indd 19

17/9/2026 2:18:07 μμ

Παγκόσμια αύξηση του καρκίνου

Τα νέα περιστατικά αναμένεται να φτάσουν τα 34 εκατομμύρια έως το 2050.

καρκίνος εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τη δημόσια υγεία παγκοσμίως. Νέα στοιχεία της Αμερικανικής Αντικαρκινικής Εταιρείας (American Cancer Society – ACS) και του Διεθνούς Οργανισμού Έρευνας για τον Καρκίνο (International Agency for Research on Cancer – IARC) αποκαλύπτουν ότι η επιβάρυνση από τη νόσο αυξάνεται με ανησυχητικό ρυθμό (Πηγή: American Cancer Society και International Agency for Research on Cancer, «Global Cancer Statistics, 2026», με εκτιμήσεις του GLOBOCAN για το 2024). Η καθηγήτρια Θεραπευτικής - Επιδημιολογίας - Προληπτικής Ιατρικής, παθολόγος, (Θεραπευτική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, η βιολόγος, Αλεξάνδρα Σταυροπούλου, και ο καθηγητής Θεραπευτικής - Ογκολογίας - Αιματολογίας, διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, τ. πρύτανης ΕΚΠΑ, Θάνος Δημόπουλος, αναφέρουν ότι σύμφωνα με την έκθεση «Global Cancer Statistics, 2026», περίπου 21 εκατομμύρια άνθρωποι διαγνώστηκαν με καρκίνο σε ολόκληρο τον κόσμο το 2024, ενώ 9,8 εκατομμύρια έχασαν τη ζωή τους από τη νόσο. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι σχεδόν ένας στους πέντε ανθρώπους θα εμφανίσει κάποια μορφή καρκίνου κατά τη διάρκεια της ζωής του. Παράλληλα, περίπου ένας στους εννέα άνδρες και μία στις δεκατρείς γυναίκες αναμένεται να πεθάνουν από καρκίνο. Τα στοιχεία αυτά καταδεικνύουν, όχι μόνο τη μεγάλη έκταση του προβλήματος, αλλά και την ανάγκη για αποτελεσματικότερη πρόληψη, έγκαιρη διάγνωση και ισότιμη πρόσβαση στις σύγχρονες θεραπείες. Ιδιαίτερα ανησυχητικές είναι οι προβλέψεις για τις επόμενες δεκαετίες. Ο αριθμός των νέων περιστατικών καρκίνου αναμένεται να φτάσει τα 34 εκατομμύρια έως το 2050, παρουσιάζοντας αύξηση κατά 67% σε σχέση με το 2024. Η πρόβλεψη αυτή βασίζεται αποκλειστικά στη γήρανση και στην αύξηση του παγκόσμιου πληθυσμού. Επομένως, η πραγματική επιβάρυνση θα μπορούσε να είναι ακόμα μεγαλύτερη, ιδιαίτερα εάν δεν περιοριστούν σημαντικοί παράγοντες κινδύνου, όπως το κάπνισμα, η κατανάλωση αλκοόλ, η παχυσαρκία,

η έλλειψη σωματικής από καρκίνο στον γυναιδραστηριότητας και ορικείο πληθυσμό. Η πιθασμένες λοιμώξεις που νότητα επιβίωσης από συνδέονται με την εμφάτον καρκίνο δεν εξαρτάνιση καρκίνου. Η έκθεση ται μόνο από τη μορφή βασίζεται στα δεδομένα ή το στάδιο της νόσου. του GLOBOCAN, της διΕπηρεάζεται σε μεγάλο εθνούς βάσης του IARC βαθμό και από τη χώρα που καταγράφει την επίστην οποία ζει ένας άνπτωση και τη θνησιμότηθρωπος, καθώς και από Θάνος τα 34 μορφών καρκίνου, την πρόσβασή του σε Δημόπουλος σε 186 χώρες. προγράμματα πρόληψης, (Καθηγητής Ο καρκίνος του πνεύδιαγνωστικές εξετάσεις Ιατρικής ΕΚΠΑ) μονα βρίσκεται στην και κατάλληλη θεραπεία. πρώτη θέση παγκοσμίΈνα χαρακτηριστικό παως τόσο ως προς τα νέα περιστατι- ράδειγμα αφορά τον καρκίνο του μακά, όσο και ως προς τους θανάτους. στού. Οι γυναίκες στη Δυτική Αφρική Το 2024 καταγράφηκαν περίπου 2,6 έχουν περίπου διπλάσια πιθανότητα εκατομμύρια νέες διαγνώσεις, οι να πεθάνουν από τη νόσο σε σύγκριοποίες αντιστοιχούν στο 13% όλων ση με τις γυναίκες στην Αυστραλία και των περιστατικών καρκίνου. Την τη Νέα Ζηλανδία, παρότι τα ποσοστά ίδια χρονιά, περίπου 1,9 εκατομμύ- εμφάνισης καρκίνου του μαστού στη ρια άνθρωποι πέθαναν από καρκίνο Δυτική Αφρική είναι περίπου τα μισά. του πνεύμονα, αριθμός που αντιπρο- Η διαφορά αυτή αποδίδεται κυρίως σωπεύει σχεδόν το 19% όλων των στην καθυστερημένη διάγνωση και θανάτων από καρκίνο. Το κάπνισμα στην περιορισμένη πρόσβαση σε παραμένει ο κυριότερος παράγοντας εξειδικευμένες θεραπείες. Παρόμοιες που συνδέεται με τη νόσο, γεγονός ανισότητες παρατηρούνται και σε άλπου αναδεικνύει τη σημασία των λες μορφές καρκίνου, ιδιαίτερα στις προγραμμάτων διακοπής του καπνί- χώρες με χαμηλότερο επίπεδο οικοσματος και της προστασίας από το νομικής και κοινωνικής ανάπτυξης. παθητικό κάπνισμα. Ο καρκίνος του παχέος εντέρου ήταν Ο καρκίνος του μαστού ήταν ο δεύτε- ο τρίτος συχνότερα διαγνωσμένος ρος συχνότερος καρκίνος παγκοσμί- καρκίνος και η δεύτερη σημαντιως, με περίπου 2,4 εκατομμύρια νέα κότερη αιτία θανάτου από καρκίνο περιστατικά και 694.000 θανάτους. παγκοσμίως. Καταγράφηκαν περισΑποτελεί τη συχνότερα διαγνωσότερα από δύο εκατομμύρια σμένη μορφή καρκίνου νέα περιστατικά και περίπου στις γυναίκες και την κύ918.000 θάνατοι. ρια αιτία θανάτου Ο καρκίνος του ήπατος

προκάλεσε περίπου 732.000 θανάτους, ενώ ο καρκίνος του στομάχου συνδέθηκε με περίπου 980.000 νέες διαγνώσεις και 642.000 θανάτους. Τα υψηλότερα ποσοστά καρκίνου του στομάχου παρατηρήθηκαν στην Ανατολική Ασία. Ο καρκίνος του προστάτη ήταν ο δεύτερος συχνότερος καρκίνος στους άνδρες, με περίπου 1,5 εκατομμύριο νέες διαγνώσεις και 420.000 θανάτους. Η θνησιμότητα ήταν δυσανάλογα υψηλή στην Καραϊβική και στην υποσαχάρια Αφρική. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και ο καρκίνος του παγκρέατος. Παρότι βρίσκεται μόλις στην ενδέκατη θέση ως προς τον αριθμό των νέων περιστατικών, αποτελεί την έκτη συχνότερη αιτία θανάτου από καρκίνο, προκαλώντας περίπου 491.000 θανάτους. Η έκθεση επισημαίνει ότι σχεδόν οι μισοί θάνατοι από καρκίνο ενδέχεται να συνδέονται με παράγοντες κινδύνου που μπορούν δυνητικά να τροποποιηθούν. Επιπλέον, ένα σημαντικό ποσοστό θανάτων θα μπορούσε να αποτραπεί με την έγκαιρη διάγνωση και την κατάλληλη θεραπεία. Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικότερα παραδείγματα. Η νόσος μπορεί σε μεγάλο βαθμό να προληφθεί μέσω του εμβολιασμού κατά του ιού των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV) και του τακτικού προληπτικού ελέγχου. Παρ’ όλα αυτά, εξακολουθεί να αποτελεί την κύρια αιτία θανάτου από καρκίνο στις γυναίκες 26 χωρών, κυρίως στην υποσαχάρια Αφρική και σε περιοχές της Νότιας και Κεντρικής Αμερικής. Κάθε χώρα αντιμετωπίζει διαφορετικές προκλήσεις και χρειάζεται ένα σχέδιο προσαρμοσμένο στις ανάγκες του πληθυσμού της. Ωστόσο, η πρόληψη πρέπει να βρίσκεται στο επίκεντρο κάθε εθνικής στρατηγικής κατά του καρκίνου. Η αποφυγή του καπνίσματος, ο περιορισμός ή η αποχή από το αλκοόλ, η διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους, η συστηματική άσκηση και η προστασία από λοιμώξεις που συνδέονται με τον καρκίνο μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου. Εξίσου σημαντική είναι η συμμετοχή στα κατάλληλα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου, ανάλογα με την ηλικία, το φύλο, το οικογενειακό ιστορικό και τις συστάσεις των επαγγελματιών υγείας. u

20 | περί υγείας |

Δημοπουλος αυξηση καρκινου_L.indd 20

17/9/2026 2:19:47 μμ

Μυοδιηθητικό ουροθηλιακό καρκίνωμα και θεραπεία Ο συνδυασμός enfortumab vedotin και pembrolizumab υπερέχει της καθιερωμένης χημειοθεραπείας.

ία από τις σημαντικότερες εξελίξεις των τελευταίων ετών στη θεραπεία του μυοδιηθητικού καρκίνου της ουροδόχου κύστης (Muscle-Invasive Bladder Cancer, MIBC) παρουσιάστηκε στο έγκριτο περιοδικό «New England Journal of Medicine», όπου τα αποτελέσματα της διεθνούς μελέτης φάσης ΙΙΙ KEYNOTE-B15/EV-304 καταδεικνύουν ότι ο περιεγχειρητικός συνδυασμός του συζευγμένου αντίσωματος με κυτταροτοξικό φάρμακο (antibodydrug conjugate, ADC) Μαρία Καπαρέλου enfortumab vedotin με Παθολόγος τον αναστολέα του PD-1 ογκολόγος pembrolizumab προσφέρει σαφές θεραπευτικό πλεονέκτημα έναντι της καθιερωμένης νεοεπικουρικής χημειοθεραπείας με σισπλατίνη και γεμσιταβίνη σε ασθενείς κατάλληλους για θεραπεία με σισπλατίνη. Οι ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής (Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ δρ Μαρία Καπαρέλου (παθολόγος – ογκολόγος) και Θάνος Δημόπουλος (καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα», τ. πρύτανης ΕΚΠΑ) αναφέρουν ότι ο μυοδιηθητικός καρκίνος της ουροδόχου κύστης χαρακτηρίζεται από υψηλό κίνδυνο συστηματικής υποτροπής, ακόμα και μετά από ριζική κυστεκτομή. Παρά το γεγονός ότι η νεοεπικουρική χημειοθεραπεία με βάση τη σισπλατίνη αποτελεί για περισσότερες από δύο δεκαετίες το θεραπευτικό πρότυπο, σημαντικό ποσοστό ασθενών εμφανίζει υποτροπή, γεγονός που καθιστά αναγκαία την ανάπτυξη αποτελεσματικότερων περιεγχειρητικών θεραπευτικών στρατηγικών.

Η KEYNOTE-B15/EV-304 ήταν μία πολυκεντρική, τυχαιοποιημένη μελέτη φάσης ΙΙΙ, στην οποία συμμετείχαν 808 ασθενείς με εντοπισμένο μυοδιηθητικό ουροθηλιακό καρκίνωμα, κατάλληλοι τόσο για χημειοθεραπεία με σισπλατίνη, όσο και για ριζική κυστεκτομή. Οι ασθενείς τυχαιοποιήθηκαν είτε σε τέσσερις κύκλους νεοεπικουρικής θεραπείας με enfortumab vedotin σε συνδυασμό με pembrolizumab, ακολουθούμενους από κυστεκτομή και επικουρική συνέχιση της ίδιας θεραπείας, είτε στη συμβατική νεοεπικουρική χημειοθεραπεία με σισπλατίνη και γεμσιταβίνη, πριν από τη χειρουργική αντιμετώπιση. Τα αποτελέσματα ήταν ιδιαίτερα εντυπωσιακά. Στα δύο έτη παρακολούθησης, η επιβίωση χωρίς συμβάματα (Event-Free Survival, EFS) ανήλθε στο 79,4% στην ομάδα του enfortumab vedotin–pembrolizumab έναντι 66,2% στην ομάδα της χημειοθεραπείας, επιτυγχάνοντας 47% μείωση του κινδύνου υποτροπής, εξέλιξης ή θανάτου. Παράλληλα, καταγράφηκε σημαντικό όφελος και στη συνολική επιβίωση (Overall Survival, OS), με διετή ποσοστά 86,9% έναντι 81,3%, αντίστοιχα, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι το θεραπευτικό όφελος μεταφράζεται και σε παράταση της επιβίωσης των ασθενών. Εξίσου σημαντική ήταν η επίδραση στην παθολογοανατομική ανταπόκριση. Η παθολογοανατομική πλήρης ανταπόκριση (pathological complete response, pCR) επιτεύχθηκε στο 55,8% των ασθενών που έλαβαν τον νέο συνδυασμό, έναντι μόλις 32,5% με τη συμβατική χημειοθεραπεία. Το enfortumab vedotin αποτελεί ένα συζευγμένο αντίσωμα με κυτταροτοξικό φάρμακο που στοχεύει τη Nectin-4, μία διαμεμβρανική πρωτεΐνη η οποία υπερεκφράζεται στα περισσότερα ουροθηλιακά καρκινώματα. Μέσω της εκλεκτικής σύνδεσης με το νεοπλασματικό κύτταρο, απελευθερώνει το κυτταροτοξικό φορτίο, προκαλώντας απόπτωση των καρκινικών κυττάρων. Ο συνδυασμός του με την ανοσοθεραπεία

pembrolizumab φαίνεται ότι ενισχύει την αντικαρκινική ανοσολογική απάντηση, προσφέροντας συνεργική αντικαρκινική δράση. Όπως ήταν αναμενόμενο από έναν ιδιαίτερα δραστικό θεραπευτικό συνδυασμό, η αποτελεσματικότητα συνοδεύτηκε από αυξημένη τοξικότητα. Ανεπιθύμητες ενέργειες βαθμού 3 ή υψηλότερου καταγράφηκαν στο 75,7% των ασθενών έναντι 67,2% στην ομάδα της χημειοθεραπείας. Οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες περιλάμβαναν δερματικές αντιδράσεις, κνησμό, περιφερική νευροπάθεια, διάρροια και ανοσολογικής αιτιολογίας τοξικότητες, γεγονός που υπογραμμίζει τη σημασία της στενής παρακολούθησης και της έγκαιρης διαχείρισης των ασθενών κατά τη διάρκεια της θεραπείας. Παρά ταύτα, τα ποσοστά πραγματοποίησης της ριζικής κυστεκτομής παρέμειναν συγκρίσιμα μεταξύ των δύο θεραπευτικών ομάδων, υποδηλώνοντας ότι η εντατικοποίηση της συστηματικής θεραπείας δεν επηρέασε ουσιαστικά τη δυνατότητα ολοκλήρωσης της χειρουργικής αντιμετώπισης. Τα αποτελέσματα της KEYNOTE-B15/EV-304, σε συνδυασμό με τα αντίστοιχα ευρήματα της μελέτης KEYNOTE-905 σε ασθενείς μη κατάλληλους για σισπλατίνη, αναδιαμορφώνουν το θεραπευτικό τοπίο του εντοπισμένου μυοδιηθητικού καρκίνου της ουροδόχου κύστης. Η περιεγχειρητική χορήγηση enfortumab vedotin και pembrolizumab αναδεικνύεται ως μία νέα θεραπευτική στρατηγική που όχι μόνο αυξάνει τα ποσοστά πλήρους παθολογοανατομικής ανταπόκρισης, αλλά και μεταφράζεται σε σημαντική βελτίωση της επιβίωσης χωρίς υποτροπή και της συνολικής επιβίωσης. Πρόκειται για μια εξέλιξη που σηματοδοτεί τη μετάβαση από τη μονοδιάστατη χημειοθεραπεία σε μία νέα εποχή εξατομικευμένης θεραπείας, βασισμένης στον συνδυασμό ανοσοθεραπείας και ADC, με προοπτική να αποτελέσει το νέο θεραπευτικό πρότυπο για τους ασθενείς με χειρουργήσιμο μυοδιηθητικό ουροθηλιακό καρκίνωμα. u

| περί υγείας | 21

καπαρελου ουροδοχος_R.indd 21

17/9/2026 2:20:08 μμ

Στα 50 δεν τελειώνει τίποτα Η εμμηνόπαυση μπορεί να συνοδεύεται από υγεία και ενεργητικότητα, χωρίς να συγχέεται με τη γήρανση.

ια πολλές γυναίκες, η λέξη «εμμηνόπαυση» εξακολουθεί να συνοδεύεται από φόβο και αβεβαιότητα. Συχνά, συνδέεται λανθασμένα με τη γήρανση, την απώλεια της θηλυκότητας, της ενέργειας ή της ποιότητας ζωής. Πρόκειται όμως για έναν από τους πιο επίμονους μύθους γύρω από τη γυναικεία υγεία. Η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Η εμμηνόπαυση δεν είναι ασθένεια, ούτε σηματοδοτεί το τέλος της νεότητας ή της δραστήριας ζωής. Είναι μια φυσιολογική βιολογική μετάβαση που σηματοδοτεί το τέλος της αναπαραγωγικής περιόδου και την αρχή μιας νέας φάσης, η οποία μπορεί να είναι εξίσου δημιουργική, παραγωγική και ουσιαστική. Η εμμηνόπαυση ορίζεται ως η οριστική διακοπή της εμμήνου ρύσεως για δώδεκα συνεχόμενους μήνες και συνήθως εμφανίζεται μεταξύ 45 και 55 ετών, με μέση ηλικία εμφάνισης τα 51 έτη. Η σταδιακή μείωση των οιστρογόνων και της προγεστερόνης μπορεί να οδηγήσει σε συμπτώματα, όπως εξάψεις, νυχτερινές εφιδρώσεις, διαταραχές ύπνου, μεταβολές στη διάθεση, δυσκολία συγκέντρωσης ή κολπική ξηρότητα. Ωστόσο, κάθε γυναίκα βιώνει την εμμηνόπαυση διαφορετικά και η ένταση των συμπτωμάτων διαφέρει σημαντικά από άτομο σε άτομο. Η γήρανση, από την άλλη πλευρά, αποτελεί μια φυσική διαδικασία που εξελίσσεται σε όλη τη διάρκεια της ζωής μας. Περιλαμβάνει σταδιακές αλλαγές στον οργανισμό, οι οποίες επηρεάζονται από πολλούς παράγοντες, όπως η κληρονομικότητα, η διατροφή, η φυσική δραστηριότητα, ο ύπνος, το κάπνισμα και η συνολική κατάσταση της υγείας. Η σύγχυση μεταξύ εμμηνόπαυσης και γήρανσης οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι οι δύο αυτές διαδικασίες συμπίπτουν χρονικά. Επειδή η εμμηνόπαυση εμφανίζεται σε μια περίοδο όπου αρχίζουν να γίνονται πιο αισθητές ορισμένες αλλαγές

του οργανισμού, συχνά από τη μείωση της φυθεωρείται λανθασμένα σικής δραστηριότηότι ευθύνεται για όλες τας και τις μεταβολές τις μεταβολές που πατου μεταβολισμού που ρατηρούνται. συμβαίνουν με την ηλιΈνα χαρακτηριστικό κία. Παρόμοια είναι η παράδειγμα είναι η εικόνα και για την καρυγεία των οστών. Η μείδιαγγειακή υγεία. Τα Καίτη ωση των οιστρογόνων οιστρογόνα φαίνεται Αντωνοπούλου μετά την εμμηνόπαυση να ασκούν προστατευΓενική γραμματέας, μπορεί να επιταχύνει τική δράση στο καρΕλληνική Εταιρεία την απώλεια οστικής διαγγειακό σύστημα Εμμηνόπαυσης μάζας. Ωστόσο, η μείκατά τη διάρκεια της ωση της οστικής πυαναπαραγωγικής ζωής κνότητας αποτελεί και της γυναίκας. Μετά την μέρος της φυσιολογικής διαδικα- εμμηνόπαυση, ο κίνδυνος καρδισίας της γήρανσης. Αντίστοιχα, η αγγειακών νοσημάτων αυξάνεται αύξηση του σωματικού βάρους ή σταδιακά, χωρίς όμως αυτό να σητου κοιλιακού λίπους δεν οφείλε- μαίνει ότι ευθύνεται αποκλειστικά ται αποκλειστικά στις ορμονικές η εμμηνόπαυση. Η ηλικία, η αρτηαλλαγές, αλλά επηρεάζεται επίσης ριακή πίεση, ο σακχαρώδης διαβή-

της, η παχυσαρκία και το κάπνισμα παίζουν, εξίσου, σημαντικό ρόλο. Η εμμηνόπαυση μπορεί, επίσης, να συνοδεύεται από συναισθηματικές μεταβολές, όπως αυξημένο άγχος, ευερεθιστότητα ή μεταβολές στη διάθεση. Ωστόσο, σε αυτή τη φάση της ζωής πολλές γυναίκες διαχειρίζονται παράλληλα επαγγελματικές υποχρεώσεις, οικογενειακές ευθύνες, τη φροντίδα ηλικιωμένων γονέων ή σημαντικές αλλαγές στις προσωπικές τους σχέσεις. Όλοι αυτοί οι παράγοντες επηρεάζουν τη συνολική ψυχική ευεξία και δεν πρέπει να αποδίδονται αποκλειστικά στις ορμονικές αλλαγές. Σήμερα, γνωρίζουμε ότι η ποιότητα ζωής μετά την εμμηνόπαυση εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις επιλογές που κάνουμε για την υγεία μας. Η τακτική άσκηση, η ισορροπημένη διατροφή, η διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους, η αποφυγή του καπνίσματος, η επαρκής πρόσληψη ασβεστίου και βιταμίνης D και οι τακτικοί προληπτικοί έλεγχοι αποτελούν σημαντικά εργαλεία για τη διατήρηση της υγείας και της λειτουργικότητας. Άλλωστε, σήμερα, οι γυναίκες περνούν σχεδόν το ένα τρίτο της ζωής τους ακόμα πιο παραγωγικά μετά την εμμηνόπαυση. Πρόκειται για μια περίοδο που μπορεί να περιλαμβάνει επαγγελματική καταξίωση, προσωπική ανάπτυξη, ταξίδια, νέες εμπειρίες, κοινωνική συμμετοχή και περισσότερο χρόνο για τον εαυτό τους. Η εμμηνόπαυση δεν είναι το τέλος της διαδρομής. Είναι μια φυσιολογική μετάβαση σε ένα νέο στάδιο, το οποίο μπορεί να συνοδεύεται από υγεία, ενεργητικότητα και ποιότητα ζωής. Όσο καλύτερα ενημερωμένες είμαστε, τόσο πιο εύκολα μπορούμε να αφήσουμε πίσω τους μύθους και να αντιμετωπίσουμε αυτήν τη φάση με αυτοπεποίθηση και αισιοδοξία. u

22 | περί υγείας |

Αντωνοπουλου εμμηνοπαυση γηρανση_L.indd 22

17/9/2026 2:20:55 μμ

Μπορούν τα φάρμακα απώλειας βάρους να μειώσουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου;

Τα διαθέσιμα ευρήματα ενισχύουν το ενδιαφέρον για τον ρόλο της μεταβολικής υγείας στην πρόληψη της καρκινογένεσης.

παχυσαρκία αποτελεί σήμερα έναν από τους σημαντικότερους τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη κακοήθειας, δεύτερο μετά το κάπνισμα. Η συσσώρευση υπερβάλλοντος λιπώδους ιστού έχει συσχετισθεί με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης τουλάχιστον 13 διαφορετικών νεοπλασιών, μεταξύ των οποίων το αδενοκαρκίνωμα οισοφάγου, ο καρκίνος μαστού, ο καρκίνος παχέος εντέρου, ενδομητρίου, στομάχου, χοληδόχου κύστης, νεφρού, ωοθηκών, παγκρέατος και ήπατος, καθώς και το πολλαπλό μυέλωμα. Υπολογίζεται ότι περίπου 4-8% Θεοδώρα των καρκίνων παγκοσμίως Ψαλτοπούλου μπορούν να αποδοθούν στο Παθολόγος, υπερβάλλον σωματικό λίπος. καθηγήτρια Η καθηγήτρια Θεραπευτικής ΘεραπευτικήςΕπιδημιολογίας- Επιδημιολογίας - ΠροληπτιΠροληπτικής Ιατρικής κής Ιατρικής, παθολόγος (Θεραπευτική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, η δρ Μαρία Καπαρέλου (παθολόγος - ογκολόγος) και ο δρ Θάνος Δημόπουλος (καθηγητής Θεραπευτικής - Ογκολογίας - Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα», τ. πρύτανης ΕΚΠΑ) αναφέρουν ότι η συσχέτιση παχυσαρκίας και καρκινογένεσης έχει ισχυρή βιολογική βάση. Η παχυσαρκία συνοδεύεται από υπερινσουλιναιμία και ενεργοποίηση του άξονα insulin-like growth factor-1 (IGF-1), μηχανισμούς που ευνοούν τον κυτταρικό πολλαπλασιασμό και αναστέλλουν την απόπτωση. Παράλληλα,

η αυξημένη δραστηριότητα της αρωματάσης στον λιπώδη ιστό αυξάνει την έκθεση σε οιστρογόνα, ενώ οι μεταβολές στις αδιποκίνες –με αύξηση της λεπτίνης και μείωση της αδιπονεκτίνης– και η χρόνια χαμηλού βαθμού φλεγμονή δημιουργούν ένα μικροπεριβάλλον που μπορεί να ευνοήσει την καρκινογένεση. Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερο επιστημονικό ενδιαφέρον παρουσιάζει το ερώτημα: «Κατά πόσο η φαρμακευτική αντιμετώπιση της παχυσαρκίας με αγωνιστές του υποδοχέα GLP-1 (GLP-1 receptor agonists) θα μπορούσε, πέρα από την απώλεια βάρους και τη βελτίωση του μεταβολικού προφίλ, να επηρεάσει και τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου;». Μεγάλη αναδρομική ανάλυση 1,65 εκατομμυρίων ασθενών με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, με παρακολούθηση έως και 15 έτη, συνέκρινε τους GLP-1 αγωνιστές τόσο με την ινσουλίνη όσο και με τη μετφορμίνη. Σε σύγκριση με την ινσουλίνη, η χρήση GLP-1 αγωνιστών συσχετίστηκε με σημαντικά χαμηλότερη επίπτωση σε 10 από τους 13 καρκίνους που σχετίζονται με την παχυσαρκία. Μεταξύ άλλων, παρατηρήθηκε κατά 59% χαμηλότερος κίνδυνος καρκίνου παγκρέατος και κατά 53% χαμηλότερος κίνδυνος ηπατοκυτταρικού καρκινώματος, καθώς και μειωμένος κίνδυνος για καρκίνο παχέος εντέρου, ενδομητρίου, νεφρού, ωοθηκών, πολλαπλού μυελώματος και χοληδόχου κύστης. Ωστόσο, η ερμηνεία αυτών των αποτελεσμάτων απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή. Όταν οι GLP-1 αγωνιστές συγκρίθηκαν με τη μετφορμίνη, δεν καταγράφηκε στατιστικά σημαντική μείωση της επίπτωσης των ίδιων κακοηθειών. Μάλιστα, για τον καρκίνο του νεφρού παρατηρήθηκε αυξημένος σχετικός κίνδυνος έναντι της μετφορμίνης. Η χρόνια υπερινσουλιναιμία συμμετέχει στους μηχανισμούς μέσω των οποίων η παχυσαρκία και η ινσουλινοαντίσταση συνδέονται με την καρκινογένεση. Επομένως, η χαμηλότερη επίπτωση καρκίνου

στους ασθενείς που λαμβάνουν GLP-1 αγωνιστές έναντι ινσουλίνης δεν αποδεικνύει απαραίτητα άμεση αντικαρκινική δράση των GLP-1 φαρμάκων. Παράλληλα, η ερμηνεία των διαθέσιμων ευρημάτων απαιτεί προσοχή, καθώς τα περισσότερα προέρχονται από αναδρομικές μελέτες παρατήρησης και, ως εκ τούτου, δεν μπορούν να τεκμηριώσουν αιτιώδη σχέση. Παράγοντες, όπως οι διαφορές στα χαρακτηριστικά των ασθενών, στη συχνότητα του προληπτικού ογκολογικού ελέγχου και στην πραγματική έκθεση στη θεραπεία ενδέχεται να επηρεάζουν τις παρατηρούμενες συσχετίσεις και πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων. Σημαντικό είναι ότι μεγάλο μέρος των δεδομένων προηγείται της ευρείας χρήσης της σεμαγλουτίδης και της τιρζεπατίδης σε άτομα με παχυσαρκία χωρίς σακχαρώδη διαβήτη, για τα οποία τα μακροχρόνια ογκολογικά δεδομένα παραμένουν περιορισμένα. Συνεπώς, οι GLP-1 αγωνιστές δεν μπορούν σήμερα να θεωρηθούν φάρμακα πρόληψης του καρκίνου ούτε να χορηγούνται με αποκλειστικό στόχο τη μείωση του ογκολογικού κινδύνου. Τα δεδομένα, ωστόσο, ενισχύουν μια ευρύτερη και εξαιρετικά σημαντική έννοια: η μεταβολική υγεία και η πρόληψη του καρκίνου είναι στενά συνδεδεμένες. Η αποτελεσματική αντιμετώπιση της παχυσαρκίας, μέσω αλλαγών στον τρόπο ζωής, μεταβολικής παρέμβασης και, όπου ενδείκνυται, φαρμακοθεραπείας, ενδέχεται μακροπρόθεσμα να αποτελέσει ένα ακόμα σημαντικό εργαλείο πρωτογενούς πρόληψης του καρκίνου. Το εάν οι GLP-1 αγωνιστές προσφέρουν πρόσθετη, ανεξάρτητη αντικαρκινική προστασία πέρα από την απώλεια βάρους και τη βελτίωση της ινσουλινοευαισθησίας αποτελεί πλέον ένα σημαντικό ερευνητικό ερώτημα που απαιτεί μακροχρόνιες, προοπτικές μελέτες. u

| περί υγείας | 23

Ψαλτοπουλου απώλεια βάρους_R.indd 23

17/9/2026 2:21:09 μμ

Το «σοκ» του Σεπτεμβρίου

Η βιαστική επιστροφή στη νέα καθημερινότητα Η απότομη επαναφορά στους ρυθμούς του γραφείου και του γυμναστηρίου επηρεάζει τη μέση και τον αυχένα.

άθε φθινόπωρο, μετά από εβδομάδες χαλάρωσης, θάλασσας και άτακτου ωραρίου, η επιστροφή στην καθημερινότητα φέρνει μαζί της τον πόνο στη μέση και στον αυχένα. Τα γυμναστήρια ξαναγεμίζουν κόσμο και, μαζί, αυξάνονται τα περιστατικά που ξεκινούν από μια φαινομενικά αθώα κίνηση, μια απότομη άρση βάρους ή μια πολύωρη μέρα μπροστά στην οθόνη. Το φαινόμενο δεν είναι τυχαίο. Σύμφωνα με τον κ. Ιωάννη Πολυθοδωράκη, επιστημονικό διευθυντή του Athens Brain & Spine Surgery, διευθυντή του Δ’ Νευροχειρουργικού Τμήματος του Νοσοκομείου Ερρίκος Ντυνάν και πρώην πρόεδρο της Παγκόσμιας Εταιρείας Σπονδυλικής Στήλης, ο Σεπτέμβριος είναι παραδοσιακά ένας από τους μήνες με τη μεγαλύτερη προσέλευση ασθεΙωάννης νών με πόνο στη σπονδυλική Πολυθοδωράκης στήλη. Ο λόγος είναι ότι το Επιστημονικός σώμα καλείται μέσα σε λίγες διευθυντής του ημέρες να απορροφήσει δύο Athens Brain & αντίθετες, αλλά εξίσου επιβαSpine Surgery και ρυντικές πιέσεις, την ακινησία διευθυντής του Δ’ του γραφείου και την υπερβοΝευροχειρουργικού λή του γυμναστηρίου. Τμήματος, του Είναι ενδιαφέρον ότι στις ΗνωΝοσοκομείου μένες Πολιτείες ο Σεπτέμβριος Ερρίκος Ντυνάν έχει καθιερωθεί ως εθνικός μήνας ευαισθητοποίησης για την κάκωση νωτιαίου μυελού. Παρότι πρόκειται για αμερικανικό θεσμό χωρίς αντίστοιχη επίσημη καθιέρωση στην Ελλάδα ή παγκοσμίως, η σύμπτωση αυτή με την ελληνική «αιχμή» προσέλευσης ασθενών τον ίδιο μήνα δείχνει πόσο διαδεδομένο είναι το φαινόμενο, διεθνώς.

δα, σπονδυλική στένωση ή εκφυλιστική νόσο δίσκων. Πιο ευάλωτοι σε αυτές τις μεταβολές είναι όσοι έχουν ιστορικό αρθρίτιδας ή εκφυλιστικών παθήσεων, δισκοκήλη, πρόσφατο χειρουργείο σπονδυλικής στήλης, μειωμένη οστική πυκνότητα, ή προϋπάρχοντα χρόνιο πόνο. Σε αυτούς τους ασθενείς, ακόμα και μια ήπια μεταβολή του καιρού μπορεί να πυροδοτήσει ένα επεισόδιο που, σε συνδυασμό με την επιστροφή στο γραφείο ή στο γυμναστήριο, γίνεται πιο έντονο. Το αποτέλεσμα είναι ένας φαύλος κύκλος: η μειωμένη δραστηριότητα του καλοκαιριού αποδυναμώνει τον κορμό, οι πρώτες καιρικές μεταβολές του Σεπτεμβρίου επιβαρύνουν επιπλέον ευαίσθητες αρθρώσεις, και ο συνδυασμός αυτός, μαζί με την ξαφνική επιστροφή στο γραφείο ή στο γυμναστήριο, δημιουργεί το ιδανικό έδαφος για οξέα επεισόδια πόνου.

Συμπτώματα που πρέπει να προσέξουμε το φθινόπωρο

Δυσκαμψία στη μέση ή στον αυχένα, ιδιαίτερα έντονη τις πρώτες πρωινές ώρες μετά το ξύπνημα. n Πόνος, οξύς ή αμβλύς, που επιδεινώνεται μετά από παρατεταμένη καθιστική εργασία. n Αντανακλαστικός πόνος, με μούδιασμα, μυρμήγκιασμα ή αίσθημα «ηλεκτρισμού» που κατεβαίνει προς τα πόδια ή τα χέρια. n Περιορισμένη κινητικότητα, με δυσκολία στην κάμψη, στην περιστροφή ή σε απλές καθημερινές κινήσεις. Ο παράγοντας των καιρικών μεταβολών Η επιστροφή στην καθιστική εργασία, συχνά με λανΠέρα από την αδράνεια του καλοκαιριού και τη βιασύνη θασμένη στάση και πολύωρη προσήλωση στην οθότης επιστροφής, υπάρχει κι ένας τρίτος παράγοντας νη, φορτίζει τους μεσοσπονδύλιους δίσκους και κουπου συχνά υποτιμάται: οι μεταβολές του καιρού. Σε ράζει τους μυς που στηρίζουν τη σπονδυλική στήλη. χώρες με πιο απότομο πέρασμα στο ψύχος, η πτώση Έτσι εξηγείται γιατί τις πρώτες εβδομάδες του φθινοτης θερμοκρασίας θεωρείται βασική αιτία επιδείνωσης πώρου αυξάνονται τα περιστατικά οσφυαλγίας και αυτου πόνου στη σπονδυλική στήλη. Στην Ελλάδα, όμως, ο χεναλγίας. Ο κορμός, αποδυναμωμένος από την αδράΣεπτέμβριος παραμένει σε μεγάλο βαθμό καλοκαιρινός νεια του καλοκαιριού, χάνει τη λειτουργία του φυσικού μήνας, οπότε ο πρωταγωνιστικός ρόλος δεν ανήκει τόσο «κορσέ» που προστατεύει τους δίσκους και ο πόνος στο κρύο, όσο σε δύο άλλες μεταβλητές: τις διακυμάνβρίσκει εύκολα δρόμο. σεις της ατμοσφαιρικής (βαρομετρικής) πίεσης και την Η δεύτερη παγίδα είναι η βιασύνη για αναπλήρωση υγρασία. Οι απότομες πτώσεις της βαρομετρικής πίεσης, του χαμένου χρόνου. Ο πειρασμός να ξεκινήσει κανείς που συνήθως προηγούνται μιας μετεωρολογικής εκεί που σταμάτησε τον Ιούλιο, με τα ίδια βάρη και αλλαγής ή μιας πρώτης φθινοπωρινής βροχής, μπορούν την ίδια ένταση, αγνοεί μια βασική βιολογική αλήθεια: να προκαλέσουν ελαφρά διόγκωση στους μαλακούς μετά από ένα διάστημα αποχής, οι μύες, οι τένοντες, ιστούς γύρω από τις αρθρώσεις, ασκώντας πρόσθετη αλλά και το ίδιο το νευρικό σύστημα έχουν χάσει μέρος πίεση σε νεύρα και ήδη ευαίσθητα σημεία της σπονδυτης προσαρμογής τους. Μια απότομη άρση βάρους ή λικής στήλης. Παράλληλα, η υγρασία που συνοδεύει τις μια λανθασμένη τεχνική σε μηχάνημα αρκεί για να πρώτες φθινοπωρινές καταιγίδες τείνει να επιδεινώνει τη προκαλέσει μυϊκή θλάση ή ακόμα και να επιταχύνει μια φλεγμονή σε αρθρώσεις και μαλακούς ιστούς, κάτι που δισκοκήλη που ως τότε παρέμενε σιωπηλή. γίνεται πιο αισθητό σε όσους έχουν ήδη οστεοαρθρίτιΤο προειδοποιητικό σήμα δεν είναι πάντοτε ο τοπικός n

πόνος. Όταν η ενόχληση «κατεβαίνει» από τη μέση προς το πόδι, συνοδευόμενη από μούδιασμα ή αδυναμία, μιλάμε πλέον για ισχιαλγία, ένδειξη ότι πιέζεται μια νευρική ρίζα. Αντίστοιχα, όταν ο πόνος του αυχένα αντανακλά στο χέρι, πρόκειται για βραχιαλγία. Αυτά τα αντανακλαστικά συμπτώματα χρήζουν εκτίμησης.

Πρόληψη

Η καλή είδηση είναι ότι η πλειονότητα αυτών των περιστατικών προλαμβάνεται. Το κλειδί βρίσκεται στη σταδιακή επανένταξη. Οι πρώτες προπονήσεις μετά τις διακοπές θα πρέπει να έχουν χαμηλότερη ένταση και μεγαλύτερη διάρκεια προθέρμανσης, ώστε οι μύες να ανακτήσουν την ελαστικότητά τους. Η ενδυνάμωση του κορμού μέσω ήπιων δραστηριοτήτων, όπως περπάτημα, κολύμβηση, ή pilates, λειτουργεί ως το καλύτερο ανάχωμα, επειδή μοιράζει σωστά τα φορτία στη σπονδυλική στήλη αντί να τα συγκεντρώνει στους δίσκους. Στο πλαίσιο αυτό βοηθούν και μερικές απλές συνήθειες: η καλή ενυδάτωση, που συμβάλλει στη διατήρηση της ελαστικότητας των μεσοσπονδύλιων δίσκων και στη σωστή λειτουργία αρθρώσεων και μυών, ένα υποστηρικτικό στρώμα και μαξιλάρι που διατηρούν τη σωστή στάση κατά τον ύπνο, καθώς και η διαχείριση του άγχους της επιστροφής στη ρουτίνα, μέσω επαρκούς ύπνου, χαλάρωσης ή ήπιας άσκησης, όπως η γιόγκα, αφού η ένταση συχνά μεταφράζεται σε μυϊκή σύσπαση στη μέση και τον αυχένα. Εξίσου καθοριστικός είναι ο εργονομικός παράγοντας στο γραφείο. Η ρύθμιση του ύψους της οθόνης στο επίπεδο των ματιών, η στήριξη της οσφυϊκής μοίρας και τα τακτικά, σύντομα διαλείμματα κίνησης κάθε μία ώρα μειώνουν δραστικά τη στατική επιβάρυνση. Πρόκειται για μικρές συνήθειες που, σε βάθος χρόνου, αποδεικνύονται πιο αποτελεσματικές από οποιαδήποτε θεραπεία. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται όσοι έχουν ήδη ιστορικό με παθήσεις της σπονδυλικής στήλης. Για αυτούς, η επιστροφή στη δραστηριότητα ιδανικά σχεδιάζεται σε συνεννόηση με τον θεράποντα ιατρό. Όταν ο πόνος επιμένει πέραν των λίγων ημερών, εντείνεται τη νύχτα ή συνοδεύεται από νευρολογικά συμπτώματα, η έγκαιρη αξιολόγηση και η σύγχρονη διαχείριση του πόνου μπορούν να αποτρέψουν τη χρονιότητα. Το συμπέρασμα των ειδικών είναι απλό. Η επιστροφή στην καθημερινότητα δεν είναι αγώνας ταχύτητας. Η σπονδυλική στήλη ανταμείβει τη σταθερότητα και τιμωρεί τη βιασύνη, και ο Σεπτέμβριος, με τις πρώτες καιρικές μεταβολές, τη μειωμένη κίνηση του καλοκαιριού και τη βιαστική επιστροφή στη ρουτίνα, είναι η καλύτερη περίοδος για να το θυμηθούμε. u

24 | περί υγείας |

Πολυθοδωρακης επιστροφη_L.indd 24

17/9/2026 2:21:46 μμ

Τιμητική διάκριση στον δρα Γεώργιο Β. Αποστολόπουλο για την προσφορά του στο Βόρειο Αιγαίο Η βράβευση πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του 5ου «The Chios Festival», αναδεικνύοντας τη διαχρονική συμβολή του στα ακριτικά νησιά.

την εναρκτήρια εκδήλωση του 5 ου «The Chios Festival», στο Castelli της Χίου, ο περιφερειάρχης Βορείου Αιγαίου, Κωνσταντίνος Μουτζούρης, τίμησε τον δρα Γεώργιο Β. Αποστολόπουλο, ιδρυτή και επίτιμο πρόεδρο του Ομίλου Ιατρικού Αθηνών, για τη διαχρονική προσφορά του στα ακριτικά νησιά του Βορείου Αιγαίου. Η διάκριση ανέδειξε μια μακρά πορεία που συνδυάζει την επιχειρηματική και ιατρική πρωτοπορία με την κοινωνική ευθύνη και τη σταθερή στήριξη των τοπικών κοινωνιών. Αυτή ακριβώς τη διαδρομή φώτισε το οπτικοακουστικό αφιέρωμα που ακολούθησε.

Από αριστερά: Ο κ. Κωνσταντίνος Μουτζούρης, ο δρ Γεώργιος Β. Αποστολόπουλος, η κα Δήμητρα Μουτζούρη και ο δρ Βασίλης Γ. Αποστολόπουλος.

Κατά τη διάρκεια της βραδιάς προβλήθηκε απόσπασμα από ντοκιμαντέρ, αφιερωμένο στη ζωή και το

έργο του δρος Γεωργίου Β. Αποστολόπουλου, με στιγμιότυπα από ιστορικές συναντήσεις του με προσωπι-

κότητες από όλο τον κόσμο, μεταξύ των οποίων, ο Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, ο Γιάσερ Αραφάτ και ο Νέλσον Μαντέλα. Με αφετηρία την παρακαταθήκη αυτή, η εκδήλωση πέρασε από την αναδρομή στο παρελθόν στις σύγχρονες προκλήσεις και τις προοπτικές της υγείας. Σε αυτό το πλαίσιο, ο πρόεδρος του Ομίλου Ιατρικού Αθηνών, δρ Βασίλης Γ. Αποστολόπουλος, πραγματοποίησε ομιλία με θέμα «Η Υγεία ως κοινό αγαθό». Στην τοποθέτησή του, παρουσίασε την υγεία ως πράξη ευθύνης και παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές, ενώ παράλληλα ανέλυσε τις σημαντικές αλλαγές που μετασχηματίζουν διεθνώς το μέλλον της φροντίδας. u

Το Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών (PCOS) αλλάζει Γιατί η επιστημονική κοινότητα προτείνει τον όρο «Πολυενδοκρινικό Μεταβολικό Ωοθηκικό Σύνδρομο» (PMOS);

Σεπτέμβριος, μήνας ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για το Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών, αποτελεί μια σημαντική ευκαιρία να αναδειχθεί μια νέα επιστημονική πρόταση που μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε και προσεγγίζουμε το σύνδρομο. Η διεθνής επιστημονική κοινότητα προτείνει τη μετάβαση από τον όρο «PCOS – Polycystic Ovary Syndrome» στον όρο «PMOS – Polyendocrine Metabolic Ovarian Syndrome», δηλαδή «Πολυενδοκρινικό Μεταβολικό Ωοθηκικό Σύνδρομο». Η πρόταση αυτή δεν αφορά μια απλή αλλαγή ονομασίας. Ο όρος «Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών» στρέφει την προσοχή κυρίως στις ωοθήκες, ενώ η σύγχρονη επιστημονική γνώση δείχνει ότι πρόκειται για ένα σύνθετο σύνδρομο με πολυενδοκρινικό και μεταβολικό χαρακτήρα. Η πάθηση μπορεί να επηρεάζει διαφορετικά συστήματα και λειτουργίες του οργανισμού και να εκδηλώνεται με διαφορετικό τρόπο σε κάθε γυναίκα. Ο όρος PMOS επιχειρεί, επομένως, να αποτυπώσει πληρέστερα αυτή την ευρύτερη εικόνα, χωρίς να παραγνωρίζει τη συμμετοχή των ωοθηκών. Η νέα αυτή αντίληψη ενισχύει την ανάγκη για μια περισσότερο ολοκληρωμένη και εξατομι-

κευμένη προσέγγιση στη διαχείριση της πάθησης. Στο πλαίσιο της υιοθέτησης υγιεινού τρόπου ζωής μέσα από διατροφή και σωματική δραστηριότητα, η σειρά Inofert HP Line περιλαμβάνει εξειδικευμένα συμπληρώματα διατροφής με ινοσιτόλη, α-λακταλβουμίνη, φυλλικό οξύ και άλλα επιλεγμένα συστατικά, ώστε να ανταποκρίνεται στις διαφορετικές ανάγκες των γυναικών με το σύνδρομο, ανεξάρτητα από την ονομασία που χρησιμοποιείται. Το Inofert Combi HP είναι ένα συμπλήρωμα διατροφής με μυοϊνοσιτόλη, D-chiro-ινοσιτόλη, α-λακταλβουμίνη και φυλλικό οξύ. Η μυοϊνοσιτόλη και η D-chiro-ινοσιτόλη συμβάλλουν στην αποκατάσταση ενός τακτικού έμμηνου κύκλου με ωορρηξία. Η συνεργική δράση των δύο συστατικών στην επίτευξη της φυσιολογικής αναλογίας 40:1 είναι χρήσιμη στη διόρθωση αλλοιώσεων του αναπαραγωγικού συστήματος που συνδέονται με το Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών, ενώ η α-λακταλβουμίνη ενισχύει την απορρόφησή τους. Το Inofert HP εντάσσεται στην ολοκληρωμένη σειρά Inofert HP Line, η οποία έχει σχεδιαστεί με γνώμονα τις διαφορετικές ανάγκες των γυναικών και την εξατομικευμένη προσέγγιση της διατροφικής τους υπο-

στήριξης, πάντοτε σύμφωνα με την αξιολόγηση και την καθοδήγηση του επαγγελματία υγείας. Το Inofert Plus είναι ένα συμπλήρωμα διατροφής που περιέχει μυοϊνοσιτόλη, μελατονίνη και φυλλικό οξύ, ειδικά σχεδιασμένο για γυναίκες που επιθυμούν εγκυμοσύνη. Συμβάλλει στην αποκατάσταση της ορμονικής ισορροπίας και της ωορρηξίας και στην υποστήριξη της γονιμότητας. Η ετερογένεια του συνδρόμου καθιστά αναγκαία την εξατομικευμένη αντιμετώπισή της. Τα συμπτώματα και η έντασή τους διαφέρουν από γυναίκα σε γυναίκα και μπορεί να περιλαμβάνουν ακανόνιστη ή αραιή έμμηνο ρύση, διαταραχές της ωορρηξίας, ακμή, αυξημένη τριχοφυΐα, αραίωση των μαλλιών, αντίσταση στην ινσουλίνη, δυσκολία στη διαχείριση του σωματικού βάρους ή στην επίτευξη εγκυμοσύνης. Παράλληλα, το σύνδρομο μπορεί να επηρεάζει την ψυχολογική ευεξία και την ποιότητα ζωής. Ο Σεπτέμβριος, ως μήνας ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης, αποτελεί μια σημαντική ευκαιρία να ενισχυθεί η γνώση γύρω από το σύνδρομο και να αναδειχθεί η σημασία της έγκαιρης διάγνωσης και της εξατομικευμένης φροντίδας, με στόχο την προστασία της υγείας και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των γυναικών. u

| περί υγείας | 25

ιατρικο βραβευση - PMOS_R.indd 25

17/9/2026 2:21:59 μμ

Το φαρμακείο της γειτονιάς Καθώς υποδεχόμαστε το φθινόπωρο, επιλέγουμε προϊόντα που μας βοηθούν να αντιμετωπίσουμε τις εποχικές ενοχλήσεις, να διατηρήσουμε την ενυδάτωση και να φροντίσουμε ολιστικά τον οργανισμό μας. Επιμέλεια: Μαριάνα Ιωάννου

Intermed Eva Intima Deodorant Spray Σχεδιασμένο για την ευαίσθητη περιοχή, θα σας προσφέρει άμεση αίσθηση φρεσκάδας, καθαριότητας και άνεσης μέσα στην ημέρα. Η σύνθεσή του περιέχει εκχύλισμα λωτού, που συμβάλλει στην εξουδετέρωση των δυσάρεστων οσμών και χαρίζει φυσική αποσμητική δράση με διάρκεια έως και 24 ώρες. Παράλληλα, τα εκχυλίσματα ευκαλύπτου και αζαντιράχτας προσφέρουν ήπια αντιμικροβιακή προστασία, ενώ η αλόη, το χαμομήλι και το υαλουρονικό νάτριο συμβάλλουν στην ενυδάτωση και ανακούφιση της επιδερμίδας. Με ισορροπημένο pH, ελαφρύ άρωμα από άνθη εσπεριδοειδών και σύνθεση φιλική προς το μικροβίωμα, αποτελεί πρακτική επιλογή για καθημερινή χρήση.

Lamberts Multi-Guard Hair, Skin & Nails Gummies ELPEN almora Plus sachet Eνυδάτωση & αναπλήρωση ηλεκτρολυτών Πρόκειται για ένα συμπλήρωμα διατροφής με ηλεκτρολύτες (νάτριο, κάλιο, χλώριο) και γλυκόζη, που θα συμβάλλει στην ενυδάτωση του οργανισμού σας και την αναπλήρωση υγρών και ηλεκτρολυτών που έχετε χάσει. Η σύνθεσή του ακολουθεί την πιο πρόσφατη σύσταση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και είναι κατάλληλη για βρέφη άνω των 2 μηνών, παιδιά και ενήλικες. Με ευχάριστη γεύση φράουλα, μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε περιπτώσεις διάρροιας, γαστρεντερικών διαταραχών με έμετο ή διάρροια, έντονης απώλειας υγρών και ηλεκτρολυτών, καθώς και κατά την άθληση, την έντονη εργασία και τις περιόδους υψηλών θερμοκρασιών.

Τα Multi-Guard Hair, Skin & Nails Gummies συνδυάζουν 12 μικροθρεπτικά συστατικά σε ζελεδάκια με φυσική γεύση σμέουρο και χωρίς ζάχαρη. Η σύνθεσή τους περιλαμβάνει βιοτίνη και ψευδάργυρο, που συμβάλλουν στη διατήρηση της υγείας των μαλλιών, του δέρματος και των νυχιών, ενώ η βιταμίνη C υποστηρίζει τον φυσιολογικό σχηματισμό κολλαγόνου και τη φυσιολογική λειτουργία του δέρματος. Ξεχωρίζουν για την υψηλή περιεκτικότητά τους σε βιοτίνη, με 450μg ανά ζελεδάκι, προσφέροντας έναν εύκολο και ευχάριστο τρόπο καθημερινής πρόσληψης σημαντικών μικροθρεπτικών συστατικών.

FarmaSyn Nisita Ρινική αλοιφή Η συγκεκριμένη ρινική αλοιφή θα σας βοηθήσει να αντιμετωπίσετε την ξηρότητα του ρινικού βλεννογόνου, υποστηρίζοντας παράλληλα την αποσυμφόρηση της μύτης. Συμβάλλει στην ενυδάτωση και τον καθαρισμό της μύτης, ενώ βοηθά στην απομάκρυνση ξηρών εκκρίσεων και εφελκίδων. Η εφαρμογή της είναι ιδιαίτερα ωφέλιμη όταν ο ρινικός βλεννογόνος επιβαρύνεται από παράγοντες, όπως το κρύωμα ή ο ξηρός αέρας. Με αυτόν τον τρόπο υποστηρίζεται η φυσιολογική λειτουργία του ρινικού βλεννογόνου, που συμβάλλει στην ύγρανση του εισπνεόμενου αέρα και στην παγίδευση σκόνης κι άλλων ανεπιθύμητων σωματιδίων.

26 | περί υγείας |

FARMAKEIO GEITONIAS_PROIONTIKO_x2.indd 26

21/9/2026 11:40:10 πμ

Αιφνίδιος καρδιακός θάνατος Ανάγκη για εθνικό σχέδιο δράσης

Η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία ζητά συντονισμένες πρωτοβουλίες με έμφαση στην έγκαιρη πρόληψη και αποτελεσματική αντιμετώπιση.

ε αφορμή τα περιστατικά αιφνίδιου καρδιακού θανάτου, η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία (ΕΚΕ) αναδεικνύει την ανάγκη διαμόρφωσης μιας ολοκληρωμένης εθνικής στρατηγικής πρόληψης και αντιμετώπισης του αιφνίδιου καρδιακού θανάτου, με τη συμμετοχή της Πολιτείας, της επιστημονικής κοινότητας, των εξειδικευμένων κέντρων, των συλλόγων ασθενών και οικογενειών και της κοινωνίας των πολιτών. Η πρόληψη, η έγκαιρη διάγνωση, η εκπαίδευση των πολιτών στην Καρδιοπνευμονική Αναζωογόνηση (ΚΑΡΠΑ) και η πρόσβαση όλων στη σύγχρονη καρδιολογική γνώση μπορούν να σώσουν ζωές. Η επιστήμη έχει κάνει σημαντικά βήματα και, όπως επισημαίνει η ΕΚΕ, το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι η γνώση αυτή να φτάσει σε κάθε πολίτη που τη χρειάζεται. Στην καρδιακή ανακοπή, τα πρώτα λεπτά είναι καθοριστικά. Η άμεση έναρξη ΚΑΡΠΑ από έναν εκπαιδευμένο πολίτη μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην έκβαση του περιστατικού. Τα περιστατικά καρδιακής ανακοπής συμβαίνουν καθημερινά, τόσο στα αστικά κέντρα όσο και σε απομακρυσμένους και τουριστικούς προορισμούς. Η πιθανότητα να βρίσκεται γιατρός δίπλα στον ασθενή κατά τα πρώτα κρίσιμα λεπτά είναι περιορισμένη. Ο εκπαιδευμένος πολίτης μπορεί να αποτελέσει τον κρίσιμο κρίκο που θα κρατήσει τον ασθενή στη ζωή μέχρι να φτάσει η εξειδικευμένη βοήθεια. Για τον λόγο αυτό, η ΕΚΕ θέτει ως σαφή προτεραιότητα την εκπαίδευση όσο το δυνατόν περισσότερων πολιτών στην ΚΑΡΠΑ. Η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία, σε συνεργασία με το European Resuscitation Council, εκπαιδεύει και πιστοποιεί εδώ και 20 χρόνια υγειονομικούς και πολίτες στην ΚΑΡΠΑ. Η εκπαίδευση αυτή δεν μπορεί να αποτελεί γνώση μόνο των επαγγελματιών υγείας. Ήδη έχουν γίνει σημαντικά βήματα από την Πολιτεία, όπως η υποχρεωτική εκπαίδευση των προπονητών στην ΚΑΡΠΑ, σύμφωνα με τον Ν. 4809/2021, η εκπαίδευση του προσωπικού εταιρειών με περισσότερους από 50 εργαζομένους, σύμφωνα με τον Ν. 5239/2025, καθώς και ο υποχρεωτικός προαγωνιστικός έλεγχος με ΗΚΓ και η Κάρτα Αθλητή από το 2017.

Η ΕΚΕ τονίζει ότι οι δράσεις πρόληψης και αντιμετώπισης του αιφνίδιου καρδιακού θανάτου πρέπει να ενισχυθούν περαιτέρω και η εκπαίδευση στην ΚΑΡΠΑ να γίνει μέρος της καθημερινής κουλτούρας της κοινωνίας. Η εθνική στρατηγική θα πρέπει να βασίζεται σε έξι αλληλένδετους άξονες:

4. Αξιοποίηση της σύγχρονης επιστήμης Καλύτερη αξιοποίηση του οικογενειακού ιστορικού και, όπου υπάρχει ιατρική ένδειξη, πρόσβαση σε γενετικό έλεγχο και συμβουλευτική, σε συνεργασία με εξειδικευμένα κέντρα.

5. Διασύνδεση των υπηρεσιών υγείας 1. Πρόληψη σε όλες τις ηλικίες Ενίσχυση της πρωτοβάθμιας καρδιολογικής φροντίδας και του προληπτικού και, όπου ενδείκνυται, προαγωνιστικού ελέγχου.

2. Εκπαίδευση στην ΚΑΡΠΑ Συστηματική εκπαίδευση των πολιτών στην Καρδιοπνευμονική Αναζωογόνηση και στην έγκαιρη χρήση Αυτόματων Εξωτερικών Απινιδωτών.

3. Έγκαιρη αναγνώριση των ομάδων υψηλού κινδύνου Ιδιαίτερη μέριμνα για οικογένειες με ιστορικό αιφνίδιου θανάτου ή κληρονομικών καρδιοπαθειών, καθώς και για ασθενείς με στεφανιαία νόσο, μυοκαρδίτιδα και άλλες παθήσεις που απαιτούν εξειδικευμένη αξιολόγηση.

Στενή συνεργασία της πρωτοβάθμιας καρδιολογίας με τα εξειδικευμένα τριτοβάθμια κέντρα, με συνεχιζόμενη εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας.

6. Συμμαχία με την κοινωνία Σταθερός συντονισμός της ΕΚΕ με συλλόγους ασθενών, οικογένειες, αθλητικούς και εκπαιδευτικούς φορείς, καθώς και όλους τους κοινωνικούς και θεσμικούς φορείς. Η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία καλεί την Πολιτεία και όλους τους αρμόδιους φορείς σε άμεσο και ουσιαστικό διάλογο για τη δημιουργία μιας εθνικής στρατηγικής πρόληψης του αιφνίδιου καρδιακού θανάτου, αξιοποιώντας στο μέγιστο δυνατό βαθμό τα δεδομένα και τις δυνατότητες της σύγχρονης επιστήμης. Όπως επισημαίνει η ΕΚΕ, κανένας φορέας δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνος του το πρόβλημα. Απαιτείται μια οργανωμένη αλυσίδα πρόληψης και φροντίδας, από την ενημέρωση και την εκπαίδευση του πολίτη και την πρωτοβάθμια πρόληψη έως τα εξειδικευμένα κέντρα και τις σύγχρονες δυνατότητες διάγνωσης και θεραπείας. u

| περί υγείας | 27

ΕΚΕ αιφνιδιος θανατος_R.indd 27

17/9/2026 2:22:54 μμ

Αλτσχάιμερ Νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις Ποιο είναι το κλινικό όφελος των νεότερων φαρμάκων για την εξέλιξη της νόσου;

ι περισσότεροι άνθρωποι αντιλαμβάνονται τη νόσο Αλτσχάιμερ ως μια ασθένεια του γήρατος. Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι πολύ διαφορετική: οι εγκεφαλικές αλλαγές που τη χαρακτηρίζουν ξεκινούν πολύ νωρίτερα από την τρίτη δεκαετία της ζωής. Στην αρχή αυτών των αλλαγών, μια μπερδεμένη μορφή της πρωτεΐνης tau αρχίζει να συσσωρεύεται σε μια μικροσκοπική περιοχή βαθιά μέσα στον εγκέφαλο, τη locus coeruleus (υπομέλας τόπος) που εμπλέκεται στον ύπνο, την προσοχή και την εγρήγορση. Αργότερα, η tau εξαπλώνεται στον υπόλοιπο εγκέφαλο. Η ανάπτυξη αυτών των συσσωματωμάτων δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάποιος θα εμφανίσει Αλτσχάιμερ στην πραγματικότητα, συμβαίνει σχεδόν σε όλους, σε διάφορους βαθμούς. Η έρευνα εξετάζει πλέον αν η διακοπή ή η επιβράδυνση αυτών των συσσωματωμάτων tau στην περιοχή αυτή, ή η διατήρηση της υγείας της, μπορεί να αποτελέσει έναν τρόπο παρέμβασης στην εξέλιξη της νόσου.

Μια νέα εποχή στη θεραπεία του Αλτσχάιμερ Για περισσότερες από δύο δεκαετίες, η θεραπευτική αντιμετώπιση της νόσου Αλτσχάιμερ περιοριζόταν σε φάρμακα, που απλώς ανακουφίζουν τα συμπτώματα χωρίς να επηρεάζουν την πορεία της νόσου. Αυτό άλλαξε ριζικά την τελευταία διετία, με την έγκριση των πρώτων φαρμάκων που τροποποιούν την ίδια τη νόσο. Δύο φάρμακα, η λεκανεμάμπη (lecanemab, εμπορική ονομασία Leqembi) και η δονανεμάμπη (donanemab, Kisunla), έχουν λάβει έγκριση από ρυθμιστικές αρχές σε πολλές χώρες, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ και της Ευρώπης. Πρόκειται για μονοκλωνικά αντισώματα που στοχεύουν την πρωτεΐνη αμυλοειδές-βήτα (Aβ), η οποία συσσωρεύεται στον εγκέφαλο των ασθενών με Αλτσχάιμερ σχηματίζοντας πλάκες. Η λεκανεμάμπη εγκρίθηκε από τον FDA το 2023, ενώ η δονανεμάμπη ακολούθησε το 2024. Τα φάρμακα αυτά χορηγούνται ενδοφλεβίως (η λεκανεμάμπη κάθε δύο εβδομάδες, η δονανεμάμπη κάθε τέσσερις εβδομάδες) και προορίζονται για ασθενείς σε πρώιμο στάδιο της νόσου –με ήπια γνωστική διαταραχή ή ήπια άνοια– και με βιολογική επιβεβαίωση της διάγνωσης.

Ποιο είναι το όφελος; Οι κλινικές δοκιμές έδειξαν ότι και τα δύο φάρμακα επιβραδύνουν την εξέλιξη της νόσου. Σύμφωνα με τα δεδομένα των φάσεων 3, η λεκανεμάμπη μείωσε

τον ρυθμό εξέλιξης κατά περίπου 27%, ενώ η δονανεμάμπη κατά 29%. Σε πρακτικούς όρους, μια μείωση 30% στον ρυθμό εξέλιξης μεταφράζεται σε καθυστέρηση της κλινικής επιδείνωσης κατά περίπου 5 μήνες. Σύμφωνα με την πρόεδρο του Εθνικού Παρατηρητηρίου για την Άνοια, δρα Παρασκευή Σακκά, το φάρμακο σταθεροποιεί έως και για δύο χρόνια το 80% των ασθενών με ήπια γνωστική διαταραχή ή πρώιμη άνοια, ενώ το 7-8% παρουσιάζει βελτίωση. Το βασικό μειονέκτημα των φαρμάκων αυτών είναι οι παρενέργειες, ιδιαίτερα οι απεικονιστικές ανωμαλίες σχετιζόμενες με το αμυλοειδές (ARIA – Amyloid-Related Imaging Abnormalities). Πρόκειται για εγκεφαλικό οίδημα ή μικροαιμορραγίες που ανιχνεύονται σε μαγνητικές τομογραφίες. Οι συχνότητες εμφάνισης ARIA στις κλινικές δοκιμές με λεκανεμάμπη περιλάμβαναν 21,5% των ασθενών (έναντι 9,5% στην ομάδα εικονικού φαρμάκου), ενώ για τη δονανεμάμπη 36,8% των ασθενών (έναντι 14,9% στην ομάδα εικονικού φαρμάκου). Ο κίνδυνος είναι υψηλότερος σε φορείς του γονιδίου APOE4, οι οποίοι αποτελούν και την ομάδα με τη μεγαλύτερη πιθανότητα εμφάνισης της νόσου. Πιο πρόσφατα δεδομένα, ωστόσο, δείχνουν ότι η χρήση μιας τροποποιημένης δόσης έναρξης για τη δονανεμάμπη μπορεί να μειώσει σημαντικά τα ARIA. Παρά την έγκρισή τους, η χρησιμότητα των φαρμάκων αμφισβητείται έντονα. Ο ολλανδικός οργανισμός αξιολόγησης φαρμάκων (Ge-Bu) κατέληξε στο συμπέρασμα ότι «η αποτελεσματικότητά τους δεν υπερτερεί των ανεπιθύμητων ενεργειών, και η επιβάρυνση των ασθενών και το κόστος είναι υψηλά». Μια εκτενής ανασκόπηση 17 μελετών που δημοσιεύθηκε το 2025 έδειξε ότι τα οφέλη των φαρμάκων είναι «ελάχιστα έως μηδαμινά». Επιπλέον, στη Βρετανία, όπου τα φάρμακα έχουν λάβει άδεια κυκλο-

φορίας, το Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας και Φροντίδας (NICE) αποφάσισε να μην τα εντάξει στο σύστημα δημόσιας υγείας, κρίνοντας ότι το κόστος τους (υπολογιζόμενο σε δεκάδες χιλιάδες λίρες ετησίως) δεν δικαιολογεί το περιορισμένο κλινικό όφελος.

Μια εναλλακτική προσέγγιση: Η διέγερση του πνευμονογαστρικού Παράλληλα με τα φάρμακα, η έρευνα διερευνά μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις. Η διέγερση του πνευμονογαστρικού νεύρου (VNS) αποτελεί μια πολλά υποσχόμενη οδό. Το πνευμονογαστρικό νεύρο συνδέει τον εγκέφαλο με τα όργανα του θώρακα και της κοιλίας, και η διέγερσή του χρησιμοποιείται για την επιληψία, την κατάθλιψη και την αποκατάσταση μετά από εγκεφαλικό. Η θεωρία πίσω από τη VNS για το Αλτσχάιμερ είναι ότι αυξάνει τα επίπεδα της νορεπινεφρίνης στον εγκέφαλο, χημικής ουσίας της οποίας τα επίπεδα είναι μειωμένα στους ασθενείς με Αλτσχάιμερ, και ρυθμίζει τη δραστηριότητα του μέλανα τόπου. Σε μια δοκιμή με 52 άτομα ηλικίας 55-75 ετών με ήπια γνωστική διαταραχή, η VNS για μία ώρα την ημέρα, πέντε ημέρες την εβδομάδα, για περίπου έξι μήνες, οδήγησε σε σημαντικές βελτιώσεις στη μνήμη και τη συνολική γνωστική λειτουργία. Ακόμα και σε υγιείς ενήλικες, μία και μόνο συνεδρία VNS φάνηκε να βελτιώνει πτυχές της μνήμης. Τα νέα φάρμακα για τη νόσο Αλτσχάιμερ σηματοδοτούν μια ιστορική στροφή: για πρώτη φορά, διαθέτουμε θεραπείες που επιβραδύνουν την ίδια τη νόσο, όχι απλώς τα συμπτώματά της. Ωστόσο, τα οφέλη τους είναι μέτρια, οι κίνδυνοι σημαντικοί, το κόστος εξαιρετικά υψηλό και η πρόσβαση περιορισμένη σε ένα μικρό υποσύνολο ασθενών. Η επιστήμη προχωρά, αλλά η κλινική πραγματικότητα παραμένει περίπλοκη. Όπως επισημαίνουν πολλοί ειδικοί, η πιο αποτελεσματική στρατηγική για την πρόληψη της άνοιας παραμένει η αντιμετώπιση των τροποποιήσιμων παραγόντων κινδύνου, όπως η υπέρταση, ο H. A. διαβήτης, η παχυσαρκία και το κάπνισμα. u

28 | περί υγείας |

ΖΨ Αλτσχαιμερ_L.indd 28

17/9/2026 2:23:15 μμ

ADDS.indd 4

17/9/2026 2:23:30 μμ

ADDS.indd 8

17/9/2026 2:24:02 μμ