Περί Υγείας 58

COVER.indd 21

15/5/2026 3:51:56 μμ

ADDS.indd 1

15/5/2026 4:01:13 μμ

Περιεχόμενα ΜΗΝΙΑΙΟ ΕΝΤΥΠΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ TEYXOΣ 58 MAΪΟΣ 2026 IΔIOKTHΣIA «ONLINE-TECHPRESS MΕΠΕ» info@online-techpress.gr

Αρτηριακή υπέρταση Μια σιωπηλή απειλή........................................................................................... 2

Ισορροπία νατρίου - καλίου Οι ρυθμιστές της αρτηριακής πίεσης...........................................................6

Άσκηση Ένα ισχυρό φάρμακο για την υπέρταση......................................................8

ΑΡΧΙΣΥΝΤΑΚΤΡΙΑ Ηλέκτρα T. Αλευρίτη ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΥΛΗΣ Μαριάνα Ιωάννου ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΥΛΗΣ

Εμμηνόπαυση και απαραίτητες βιταμίνες Ε. Αναγνώστου, μαιευτήρας-χειρουργός γυναικολόγος.......................9

Εναλλακτικά προϊόντα νικοτίνης Ρεαλιστική στρατηγική δημόσιας υγείας.................................................. 11

Κωνσταντίνα Κόντα ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Απαρτίζεται αποκλειστικά

Παθητικό κάπνισμα Σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία................................................................... 13

από συντάκτες Υγείας

Συνέντευξη ΝΟΜΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Παναγιώτα Α. Αλευρίτη

Σ. Οικονόμου, Country Manager Abbott Diabetes Care Ελλάδας και Κύπρου.............................................................. 15

ΕΔΡΑ Αργοστολίου 108 Τ.Κ. 183 45 Μοσχάτο Tηλ.: 210 7474890 Φαξ: 210 7470108 ΙΔΡΥΤΗΣ

Ο εμβολιασμός στην ενήλικη ζωή Θ. Δημόπουλος, καθηγητής Ιατρικής ΕΚΠΑ............................................. 16

Άνοια και πρόληψη Θ. Ψαλτοπούλου, παθολόγος................................................................... 17

Τρύφων Αλευρίτης (t.alevritis@gmail.com) Οι απόψεις που εκφράζονται σε ενυ-

Αλκοόλ & καρκίνος του παγκρέατος στους νέους Μ. Καπαρέλου, παθολόγος-ογκολόγος...................................................... 18

πόγραφα άρθρα δεν συμπίπτουν απαραίτητα με αυτές του περιοδικού. Υλικό που αποστέλλεται προς δημοσίευση δεν επιστρέφεται, ανεξαρτήτως με το αν δημοσιεύθηκε. Απαγορεύεται η ολική ή

Συνέντευξη Σ. Γκίκας, γενικός διευθυντής GE HealthCare για την Ελλάδα, την Κύπρο και τα Βαλκάνια ........................................... 20

μερική αναδημοσίευση οποιουδήποτε κειμένου, διαγράμματος ή φωτογραφίας,

2ο ΣΦΕΕ Patient Think Tank Summit

με οποιονδήποτε τρόπο και σε οποιαδήποτε γλώσσα, χωρίς τη γραπτή άδεια του

Στο επίκεντρο ο ασθενής........................................................................... 22

Edito

Για την υπέρταση O

Μάιος, ως μήνας ευαισθητοποίησης για την αρτηριακή υπέρταση, μας δίνει μια καλή ευκαιρία να ενημερωθούμε εις βάθος για αυτή τη σιωπηλή απειλή, η οποία εξελίσσεται χωρίς συμπτώματα, αλλά αυξάνει σημαντικά τους κινδύνους για την υγεία μας. Μέσα από το πολυσέλιδο αφιέρωμά μας θα μάθετε ποιες καθημερινές διατροφικές συνήθειες επηρεάζουν θετικά ή αρνητικά την πίεση, καθώς και για τα οφέλη της άσκησης στη ρύθμισή της. Παράλληλα, θα διαβάσετε για τα εναλλακτικά προϊόντα νικοτίνης, αλλά και για τις επιπτώσεις του παθητικού καπνίσματος στην υγεία. Αυτόν τον μήνα συναντήσαμε τον Country Manager Ελλάδας και Κύπρου της Abbott Diabetes Care, Σταύρο Οικονόμου, ο οποίος μας μίλησε για τον διαβήτη, καθώς και για τις καινοτόμες προσεγγίσεις και τις προτεραιότητες της εταιρείας. Επιπρόσθετα, μια εφ’ όλης της ύλης συνέντευξη μάς παραχώρησε ο γενικός διευθυντής της GE HealthCare για την Ελλάδα, την Κύπρο και τα Βαλκάνια, Σπυρίδων Γκίκας, ο οποίος ανέλυσε τη σημασία της τεχνολογίας στην καθημερινότητα του γιατρού, τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, τις προτεραιότητες της εταιρείας στην ελληνική αγορά και πολλά ακόμα ζητήματα. Ταυτόχρονα, η δρ Θεοδώρα Ψαλτοπούλου παρουσιάζει μικρές καθημερινές επιλογές που συμβάλλουν στη μείωση της πιθανότητας εμφάνισης άνοιας, ενώ η δρ Μαρία Καπαρέλου αναλύει τη σύνδεση της βαριάς κατανάλωσης αλκοόλ με τον καρκίνο του παγκρέατος σε νεαρές ηλικίες. Επιπλέον, ο δρ Θάνος Δημόπουλος ενημερώνει για τη σημασία των εμβολίων στους ενήλικες. Φυσικά, θα διαβάσετε περισσότερα για την ενημερωτική εκδήλωση της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας, με τίτλο «Σύγχρονες Παρεμβάσεις για την Ισότιμη Πρόσβαση των Ασθενών με ΧΑΠ στην Υγεία», καθώς και για τη συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε η Ελληνική Ουρολογική Εταιρεία, με στόχο την πληρέστερη ενημέρωση γύρω από τις ουρολογικές παθήσεις. Ακόμα, δεν θα μπορούσε να λείπει από το τεύχος το 2ο ΣΦΕΕ Patient Think Tank Summit, κατά τη διάρκεια του οποίου αναδείχθηκε η επιτακτική ανάγκη εκσυγχρονισμού του συστήματος υγείας με επίκεντρο τον ασθενή, διασφαλίζοντας ισότιμη πρόσβαση σε καινοτόμες θεραπείες. Τέλος, θα διαβάσετε για τη συμμετοχή του Ομίλου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Τσέτη (ΟΦΕΤ) στη Vitafoods Europe 2026, όπου παρουσιάστηκε το ευρύ χαρτοφυλάκιό του σε στοχευμένα συμπληρώματα διατροφής, αναδεικνύοντας παράλληλα τη στρατηγική του εστίαση στη σύγχρονη πρόκληση της μακροζωίας.

εκδότη. Νόμοι 238/1970, 4301/1979, Ν.

100/1975, ΝΔ 3565/1956 και 4254, 1962 και κανόνες του Διεθνούς Δικαίου.

Ο ΟΦΕΤ στη Vitafoods Europe 2026 Εστίαση στη σύγχρονη πρόκληση της μακροζωίας............................. 25

Καλή σας ανάγνωση Από τη σύνταξη

| περί υγείας |

EDITO_PY58_R.indd 1

1

15/5/2026 4:01:41 μμ

Αρτηριακή υπέρταση, ένα παγκόσμιο «φορτίο» Η σιωπηλή απειλή που εξελίσσεται χωρίς συμπτώματα, αυξάνει δραματικά τον καρδιαγγειακό κίνδυνο και απαιτεί έγκαιρη διάγνωση, συνεχή παρακολούθηση και αποτελεσματική πρόληψη.

H

αρτηριακή υπέρταση είναι η κατάσταση κατά την οποία η πίεση του αίματος στα τοιχώματα των αρτηριών παραμένει χρόνια αυξημένη. Το κατώφλι πέρα από το οποίο τα όρια της πίεσης χαρακτηρίζονται ως «υπέρταση» έχει μεταβληθεί σημαντικά με την πάροδο των ετών, αντανακλώντας την εξέλιξη της κλινικής έρευνας. Σύμφωνα με τις τρέχουσες ευρωπαϊκές κατευθυντήριες οδηγίες της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας (ESC 2023), υπέρταση ορίζεται η συστολική πίεση ≥140mmHg και/ή διαστολική ≥90mmHg, μετά από επανειλημμένες μεΓράφει ο τρήσεις. Ωστόσο, οι αμερικαΖήσης Ψάλλας νικές οδηγίες (ACC/AHA, 2017) υιοθέτησαν αυστηρότερο όριο, θέτοντας ως υπέρταση σταδίου 1 τα επίπεδα ≥130/80mmHg, μια αλλαγή που αύξησε τον αριθμό των ατόμων που εμπίπτουν στη διάγνωση –πάνω από 100 εκατ. Αμερικανοί πληρούν πια τα κριτήρια.

Ταξινόμηση αρτηριακής πίεσης (ESC 2023) Βέλτιστη: <120/<80mmHg Φυσιολογική: 120–129 / 80–84mmHg Υψηλή-φυσιολογική: 130–139 / 85–89mmHg Υπέρταση Σταδίου 1: 140–159 / 90–99mmHg Υπέρταση Σταδίου 2: 160–179 / 100–109mmHg Υπέρταση Σταδίου 3: ≥180 / ≥110mmHg Μεμονωμένη συστολική υπέρταση: ≥140 / <90mmHg Η αναγνώριση της υπέρτασης ως νοσολογικής οντότητας ξεκίνησε από τις αρχές του 20ού αιώνα, όταν η δυνατότητα μέτρησης της αρτηριακής πίεσης με σφυγμομανόμετρο έγινε κλινικά διαθέσιμη -ο Riva Rocci είχε εφεύρει το πρώτο πνευματικό σφυγμομανόμετρο, ήδη, από το 1896. Στη δεκαετία του 1950, η υπέρταση άνω των 210/100mmHg θεωρούνταν «ήπια» και συχνά αντιμετωπιζόταν με ξεκούραση και δίαιτα. Τη δεκαετία του 1970 το όριο είχε, ήδη, κατέβει στα 160/95mmHg, ενώ η κλινική μελέτη «VA Cooperative Study» (1967-1970) ήταν η πρώτη τυχαιοποιημένη μελέτη που έδειξε ότι η θεραπεία της υπέρτασης μειώνει σημαντικά τα εγκεφαλικά επεισόδια και την καρδιακή ανεπάρκεια. Η σταδιακή μείωση των φυσιολογικών ορίων αντανακλά τη συσσωρευμένη γνώση ότι ακόμα και μέτριες αυξήσεις της αρτηριακής πίεσης αυξάνουν σημαντικά τον καρδιαγγειακό κίνδυνο. Μεγάλες

2

μετα-αναλύσεις έχουν δείξει ότι για κάθε αύξηση 20mmHg στη συστολική ή 10mmHg στη διαστολική, ο κίνδυνος θανάτου από καρδιαγγειακά νοσήματα διπλασιάζεται. Αυτή η σχέση αρχίζει να ισχύει από συστολικές τιμές τόσο χαμηλές όσο τα 115mmHg. Η αρτηριακή υπέρταση είναι το συχνότερο χρόνιο νόσημα παγκοσμίως, επηρεάζοντας περίπου 1,28 δισεκατομμύρια ανθρώπους σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα δεδομένα του Π.Ο.Υ. Ο αριθμός αυτός αναμένεται να αυξηθεί κυρίως λόγω της γήρανσης του πληθυσμού και της επιδημίας παχυσαρκίας. Η επίπτωση αυξάνεται δραματικά με την ηλικία –το 60% των ατόμων ηλικίας 60 ετών και άνω πάσχουν από υπέρταση, ενώ μετά τα 75 το ποσοστό ξεπερνά το 75%. Στην Ελλάδα, εκτιμάται ότι το 25-30% του ενήλικου πληθυσμού –περίπου 2,5 εκατομμύρια άνθρωποι– είναι υπερτασικοί. Ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι από αυτούς, σχεδόν οι μισοί αγνοούν την πάθησή τους. Η χώρα μας βρίσκεται στη δεύτερη θέση στην Ευρώπη σε επίπεδο επιστημονικής έρευνας για την υπέρταση, με σημαντικές συμβολές στη διεθνή βιβλιογραφία.

Επιπτώσεις

Η υπέρταση ευθύνεται για το 67% των εμφραγμάτων, το 77% των εγκεφαλικών επεισοδίων, το 74% των περιπτώσεων καρδιακής ανεπάρκειας, ενώ αποτελεί τη δεύτερη συχνότερη αιτία νεφρικής ανεπάρκειας τελικού σταδίου (μετά τον σακχαρώδη διαβήτη). Οι βλάβες δεν περιορίζονται όμως στην καρδιά και τους νεφρούς.

Καρδιαγγειακές επιπλοκές

Η χρόνια πίεση των αγγείων οδηγεί σε υπερτροφία του αριστερού κόλπου και κοιλίας, διαστολική δυσλειτουργία, κολπική μαρμαρυγή (ο κίνδυνος διπλασιάζεται), στεφανιαία νόσο και αορτικό ανεύρυσμα. Η υπέρταση επιταχύνει σημαντικά την αθηροσκλήρωση, αφου η ροή αίματος υπό αυξημένη πίεση προκαλεί χρόνιο μηχανικό τραυματισμό στο ενδοθήλιο, ο οποίος σε συνδυασμό με τη φλεγμονή ευνοεί την εναπόθεση λιπωδών πλακών.

Νεφρολογικές επιπλοκές

Η υπερτασική νεφροπάθεια είναι αποτέλεσμα βλάβης των μικρών αγγείων του νεφρού (υαλώδης αρτηριολοσκλήρωση). Αρχικά, εμφανίζεται μικροαλβουμινουρία, η οποία αποτελεί και ανεξάρτητο καρδιαγγειακό παράγοντα κινδύνου. Χωρίς θεραπεία, η νεφρική λειτουργία επιδεινώνεται σταδιακά, μέχρι να καταλήξει σε νεφρική ανεπάρκεια. Αντίθετα, η νεφρική βλάβη μπορεί με τη σειρά της να επιδεινώσει την υπέρταση –ένας «φαύλος κύκλος» που απαιτεί συντονισμένη αντιμετώπιση.

Νευρολογικές επιπλοκές

Πέρα από τα εγκεφαλικά επεισόδια, τόσο ισχαιμικά (η υπέρταση τριπλασιάζει τον κίνδυνο) όσο και αιμορραγικά, η χρόνια υπέρταση επιδεινώνει τη νευροαγγειακή λειτουργία και σχετίζεται με αγγειακή άνοια και νόσο Alzheimer. Μελέτες απεικόνισης δείχνουν ότι ασθενείς με μη ρυθμισμένη υπέρταση εμφανίζουν ταχύτερη συρρίκνωση του ιπποκάμπου και μείωση της γνωστικής λειτουργίας.

Οφθαλμολογικές επιπλοκές

Η υπερτασική αμφιβληστροειδοπάθεια –βλάβη των αγγείων του αμφιβληστροειδούς– μπορεί να οδηγήσει σε οπτική απώλεια. Η βυθοσκόπηση παρέχει ένα «παράθυρο» για την εκτίμηση της αγγειακής βλάβης συνολικά, αφού οι αλλαγές στα αγγεία του αμφιβληστροειδούς αντικατοπτρίζουν εκείνες σε ολόκληρο τον οργανισμό.

Διάγνωση

Η διάγνωση δεν τίθεται ποτέ από μία και μόνο μέτρηση. Απαιτούνται, τουλάχιστον, δύο μετρήσεις σε τουλάχιστον δύο χωριστές επισκέψεις, ή εναλλακτικά επιβεβαίωση με 24ωρη καταγραφή ή αυτομέτρηση στο σπίτι. Η υπέρταση της άσπρης μπλούζας –αύξηση της πίεσης αποκλειστικά στο ιατρείο– ανευρίσκεται στο 15-30% των ασθενών και ενδέχεται να μην απαιτεί φαρμακευτική αγωγή, ενώ η «κρυφή υπέρταση» (φυσιολογικές τιμές στο ιατρείο και παθολογικές στο σπίτι) έχει εξίσου δυσμενή καρδιαγγειακή πρόγνωση με την «κλασική» υπέρταση. Οι περισσότεροι άνθρωποι αποδίδουν λανθασμένα ορισμένα συμπτώματα, όπως ζαλάδα, ρινορραγία και «βαρύ κεφάλι» στην υπέρταση. Στην πραγματικότητα, η υπέρταση είναι σχεδόν πάντα ασυμπτωματική, εξού και το προσωνύμιο «σιωπηλός δολοφόνος». Η ζάλη ή ο πονοκέφαλος που συνοδεύονται από παροδική αύξηση της πίεσης μπορεί να οφείλονται στο στρες ή στον πόνο, χωρίς ο ίδιος ο πόνος να προκαλείται από την υπέρταση, εκτός από την υπερτασική κρίση (>180/120mmHg με οργανική βλάβη). Άλλος συχνός μύθος είναι η πεποίθηση ότι «αν αισθάνομαι καλά, η πίεσή μου είναι καλή». Η συντριπτική πλειονότητα των υπερτασικών δεν έχουν κανένα σύμπτωμα μέχρι να εμφανιστεί ένα καρδιαγγειακό συμβάν. Εξίσου λανθασμένη είναι η αντίληψη ότι η υπέρταση είναι «φυσιολογική» μετά τα 60 –δεν είναι φυσιολογική, είναι απλώς συχνή. Οικονομικά, το κόστος της υπέρτασης είναι τεράστιο. Μόνο στις ΗΠΑ, το ετήσιο κόστος των επιπλοκών της ξεπερνά τα 131 δισ. δολάρια, ενώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση εκτιμάται ότι αντιστοιχεί στο 3-4% του συνολικού προϋπολογισμού υγείας. u

| περί υγείας |

ΖΨ αρτηριακη_L.indd 2

15/5/2026 4:02:06 μμ

BehinD

Πίσω από την Ηπατίτιδα Β μπορεί να κρύβεται η Ηπατίτιδα D Η πρώτη ολοκληρωμένη εκστρατεία για την Ηπατίτιδα D καθώς, εκτός από την ενημέρωση, συνδέεται με το πρόγραμμα ΓΕΦΥΡΑ για δωρεάν εξετάσεις σε όλη την Ελλάδα, έως 30 Ιουλίου.

Π

ίσω από τη διάγνωση της Ηπατίτιδας Β μπορεί να

Στο πλαίσιο της καμπάνιας, υλοποιείται το πρόγραμμα ΓΕΦΥΡΑ 2026,

κρύβεται η σοβαρότερη μορφή ιογενούς ηπατίτι-

μια στοχευμένη πρωτοβουλία της Ε.Ε.Μ.Η. σε συνεργασία με τη Gilead

δας: η Ηπατίτιδα D (HDV). Παρά τη βαρύτητά της,

Sciences Ελλάδος, που αποσκοπεί στην έγκαιρη διάγνωση της Ηπατί-

συχνά παραμένει αδιάγνωστη, καθώς εξελίσσεται σι-

τιδας D. Εως 30/7/2026, άτομα με Ηπατίτιδα Β μπορούν, κατόπιν πα-

ωπηλά, επιβαρύνοντας σημαντικά την υγεία του ήπα-

ραπομπής από τον θεράποντα ιατρό τους, να υποβληθούν δωρεάν σε

τος. Με στόχο να αναδείξει αυτή την «αόρατη» απει-

ειδικό εργαστηριακό έλεγχο στα εξειδικευμένα διαγνωστικά κέντρα, μέσω μιας απλουστευμένης διαδικασίας πανελλαδικής κάλυψης.

Μελέτης Ήπατος (Ε.Ε.Μ.Η.), υλοποιεί την καμπάνια ενημέρωσης BehinD:

«Η Ηπατίτιδα D είναι η σοβαρότερη μορφή ιογενούς ηπατίτιδας

– Πίσω από την Ηπατίτιδα Β μπορεί να κρύβεται η Ηπατίτιδα D.

και μπορεί να εξελιχθεί γρήγορα χωρίς εμφανή συμπτώματα. Με το

Η καμπάνια υλοποιείται σε τέσσερις γλώσσες – ελληνικά, αλβανικά,

πρόγραμμα ΓΕΦΥΡΑ 2026, δίνουμε τη δυνατότητα σε ασθενείς με

ρουμανικά και βουλγαρικά – με στόχο την ισότιμη ενημέρωση και την

Ηπατίτιδα Β σε όλη τη χώρα να αποκτήσουν πρόσβαση σε έγκαιρη

ενίσχυση της πρόσβασης σε αξιόπιστη πληροφόρηση για όλους.

και αξιόπιστη διάγνωση, κάτι που μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά την

Η Ηπατίτιδα D δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς την παρουσία του ιού της

πορεία της νόσου», δήλωσε ο Ιωάννης Βλαχογιαννάκος, Καθηγητής

Ηπατίτιδας Β. Όταν όμως συνυπάρχουν, η νόσος εξελίσσεται ταχύτε-

Παθολογίας-Γαστρεντερολογίας Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Πρόεδρος

ρα και πιο επιθετικά, οδηγώντας συχνότερα σε προχωρημένη ηπα-

Διοικητικού Συμβουλίου της Ελληνικής Εταιρείας Μελέτης Ήπατος.

τική βλάβη, κίρρωση και αυξημένη ηπατική θνητότητα. Η λοίμωξη

«Η Ηπατίτιδα D αποτελεί μια σιωπηλή αλλά εξαιρετικά επιθετική απειλή

μπορεί να εμφανιστεί είτε ως συλλοίμωξη, είτε –και συχνότερα– ως

για τους ασθενείς με Ηπατίτιδα Β. Μέσα από την καμπάνια BehinD και το

επιλοίμωξη σε άτομα με χρόνια Ηπατίτιδα Β.

πρόγραμμα ΓΕΦΥΡΑ 2026, δεν περιοριζόμαστε μόνο στην ενημέρωση —

Παρότι πρόκειται για τη σοβαρότερη μορφή ιογενούς ηπατίτιδας, η

δημιουργούμε τις προϋποθέσεις για ουσιαστική πρόσβαση στη διάγνωση.

διάγνωση της Ηπατίτιδας D είναι απλή και πραγματοποιείται με εξετά-

Η συνεργασία μας με την Ελληνική Εταιρεία Μελέτης Ήπατος αποδεικνύει

σεις αίματος. Ωστόσο, μεγάλος αριθμός φορέων του ιού της Ηπατίτι-

ότι όταν η επιστημονική κοινότητα και η φαρμακοβιομηχανία λειτουργούν

δας Β δεν έχει ελεγχθεί ποτέ για HDV, καθώς συχνά δεν εμφανίζονται

με κοινό όραμα, μπορούμε να φέρουμε πραγματική αλλαγή στη φροντίδα

συμπτώματα. Το μήνυμα της καμπάνιας BehinD είναι σαφές: ο έλεγ-

των ασθενών και να αναδείξουμε τη σοβαρότητα της HDV λοίμωξης που

χος για Ηπατίτιδα D πρέπει να αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της

συχνά παραμένει στο περιθώριο», ανέφερε ο Σάββας Χαραλαμπίδης,

παρακολούθησης όλων των ασθενών με Ηπατίτιδα Β.

Γενικός Διευθυντής της Gilead Sciences Ελλάδος, Κύπρου & EDM. u

publi

λή, η Gilead Sciences Ελλάδος, σε συνεργασία με την Ελληνική Εταιρεία

GILEAD publi_R.indd 13

15/5/2026 4:02:26 μμ

Πόσο καφέ επιτρέπεται να καταναλώνουμε; Η καφεΐνη μπορεί να αυξήσει βραχυπρόθεσμα την αρτηριακή πίεση, όμως η επίδρασή της διαφέρει ανά άτομο και απαιτεί εξατομικευμένη προσέγγιση για ασφαλή κατανάλωση.

O

καφές μπήκε για πρώτη φορά στη ζωή και τις φλέβες των ανθρώπων πριν από περίπου 600 χρόνια. Σήμερα, καταναλώνουμε κατά μέσο όρο σχεδόν δύο κιλά ανά άτομο ετησίως -μερικές φορές με πολύ συγκεκριμένες προτιμήσεις για μείγματα και μεθόδους παρασκευής. Το πόσο πίνετε επηρεάζεται από γονίδια που δρουν στο σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου και στον μεταβολισμό της καφεΐνης. Ο καφές μπορεί να αυξήσει την αρτηριακή πίεση βραχυπρόθεσμα, ειδικά εάν δεν συνηθίζετε την κατανάλωσή του ή εάν έχετε ήδη υψηλή αρτηριακή πίεση. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να κόψετε τον καφέ εάν έχετε υψηλή πίεση ή ανησυχείτε για την καρδιακή σας υγεία. Το μέτρο είναι το κλειδί. Πώς επηρεάζει λοιπόν ο καφές την αρτηριακή πίεση; Και αν έχετε υψηλή πίεση, πόσο καφέ μπορείτε να πίνετε; Η αρτηριακή πίεση είναι η δύναμη που ασκεί το αίμα στα τοιχώματα των αρτηριών. Μετράται με δύο αριθμούς: Ο πρώτος και μεγαλύτερος αριθμός είναι η συστολική πίεση, η δύναμη που παράγεται όταν η καρδιά συσπάται και σπρώχνει το αίμα σε όλο το σώμα. Ο μικρότερος αριθμός, η διαστολική πίεση, είναι η δύναμη όταν η καρδιά χαλαρώνει και ξαναγεμίζει με αίμα. Φυσιολογική αρτηριακή πίεση θεωρείται η συστολική πίεση κάτω από 120 χιλιοστά υδραργύρου (mmHg) και η διαστολική πίεση κάτω από 80mmHg. Όταν τα νούμερά σας φτάνουν σταθερά τα 140/90 ή περισσότερο, η πίεση θεωρείται υψηλή. Αυτή αποκαλείται «υπέρταση». Είναι σημαντικό να γνωρίζετε τα νούμερα της αρτηριακής σας πίεσης, επειδή η υπέρταση δεν έχει συμπτώματα. Όταν δεν αντιμετωπίζεται ή δεν ελέγχεται τακτικά, αυξάνεται ο κίνδυνος εμφράγματος και εγκεφαλικού επεισοδίου, ενώ επιδεινώνονται υπάρχουσες νεφρικές και καρδιακές παθήσεις. Περίπου το 30% των ενηλίκων έχουν υπέρταση, με τους μισούς να μην γνωρίζουν ότι την έχουν. Από εκείνους που παίρνουν φάρμακα για την υπέρταση, περίπου το 47% δεν την έχει καλά ελεγχόμενη.

καρδιακό ρυθμό σε ορισμένους ανθρώπους. Αυτό μπορεί δυνητικά να συμβάλει σε ακανόνιστο καρδιακό παλμό, γνωστό ως «αρρυθμία». Η καφεΐνη διεγείρει, επίσης, τα επινεφρίδια ώστε να απελευθερώνουν αδρεναλίνη. Αυτό κάνει την καρδιά να χτυπά πιο γρήγορα και τα αιμοφόρα αγγεία να συστέλλονται, γεγονός που αυξάνει την αρτηριακή πίεση. Τα επίπεδα της καφεΐνης στο αίμα κορυφώνονται μεταξύ 30 λεπτών και δύο ωρών μετά από ένα φλιτζάνι καφέ. Ο χρόνος ημιζωής της καφεΐνης είναι 3-6 ώρες, που σημαίνει ότι τα επίπεδα στο αίμα θα μειωθούν περίπου στο μισό κατά τη διάρκεια αυτού του διαστήματος. Το εύρος οφείλεται στην ηλικία (τα παιδιά έχουν μικρότερο, λιγότερο ώριμο ήπαρ, επομένως δεν τη μεταβολίζουν τόσο γρήγορα), στη γενετική (μερικοί άνθρωποι είναι ταχείς ή βραδείς μεταβολιστές) και στο αν πίνετε συνήθως καφέ (οι τακτικοί καταναλωτές την αποβάλλουν ταχύτερα). Η επίδραση της καφεΐνης από τον καφέ, τα αναψυκτικά cola, τα ενεργειακά ποτά και τη σοκολάτα ποικίλλει σημαντικά. Ανασκοπήσεις ερευνών αναφέρουν αυξήσεις στη συστολική πίεση κατά 3-15mmHg και στη διαστολική πίεση κατά 4-13mmHg μετά την κατανάλωση. Η επίδραση της καφεΐνης εξαρτάται, επίσης, από τη συνήθη αρτηριακή πίεση ενός ατόμου. Μια αύξηση της πίεσης μπορεί να είναι πιο επικίνδυνη αν έχετε υπέρταση και υπάρχουσα καρδιακή ή ηπατική νόσο, επομένως είναι καλύτερο να συζητήσετε για την κατανάλωση με τον γιατρό σας. Τι άλλο περιέχει ο καφές; Ο καφές περιέχει εκατοντάδες φυτοχημικές ουσίες, ενώσεις που συμβάλλουν στη γεύση, το άρωμα ή επηρεάζουν την υγεία και τη νόσο. Φυτοχημικές ουσίες που επηρεάζουν άμεσα την αρτηριακή πίεση περιλαμβάνουν τις μελανοϊδίνες, οι οποίες ρυθμίζουν τον όγκο των υγρών του σώματος και τη δραστηριότητα ενζύμων, που βοηθούν στον έλεγχο της πίεσης. Το κινικό οξύ είναι μια άλλη φυτοχημική ουσία που έχει αποδειχθεί ότι μειώνει τη συστολική και διαστολική Πώς επηρεάζει ο καφές πίεση, βελτιώνοντας την επένδυση την αρτηριακή πίεση; των αιμοφόρων αγγείων, επιτρέποΗ καφεΐνη στον καφέ είναι ένας ντάς τους να ανταποκρίνονται καλύμυϊκός διεγέρτης που αυξάνει τον τερα στις αυξήσεις της πίεσης.

4

ΖΨ καφες_L.indd 4

Μπορεί ο καφές να προκαλέσει υπέρταση;

Σε μια ανασκόπηση 13 μελετών που περιελάμβαναν 315.000 άτομα, οι ερευνητές εξέτασαν τις συσχετίσεις μεταξύ της πρόσληψης καφέ και του κινδύνου υπέρτασης. Κατά τις περιόδους παρακολούθησης των μελετών, 64.650 άτομα ανέπτυξαν υπέρταση, με τους ερευνητές να καταλήγουν ότι η κατανάλωση καφέ δεν συσχετίστηκε με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης της πάθησης. Ακόμα και όταν εξέτασαν δεδομένα ανά φύλο, ποσότητα καφέ, ντεκαφεϊνέ έναντι καφεϊνούχου, ο καφές εξακολουθούσε να μη συσχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης υπέρτασης. Οι μόνες εξαιρέσεις που υποδείκνυαν χαμηλότερο κίνδυνο ήταν πέντε μελέτες από τις Ηνωμένες Πολιτείες και επτά μελέτες χαμηλής ποιότητας, που σημαίνει ότι αυτά τα αποτελέσματα θα πρέπει να ερμηνεύονται με προσοχή. Μια ξεχωριστή ιαπωνική μελέτη παρακολούθησε περισσότερους από 18.000 ενήλικες ηλικίας 40-79 ετών για 19 χρόνια. Περιλάμβανε περίπου 1.800 άτομα που είχαν πολύ υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση βαθμού 2-3), με συστολική πίεση 160 ή άνω ή διαστολική πίεση 100 ή άνω. Εδώ, ο κίνδυνος θανάτου από καρδιαγγειακή νόσο, συμπεριλαμβανομένου εμφράγματος ή εγκεφαλικού, ήταν διπλάσιος μεταξύ εκείνων που έπιναν δύο ή περισσότερα φλιτζάνια καφέ την ημέρα σε σύγκριση με όσους δεν έπιναν. Δεν υπήρχαν συσχετίσεις με θάνατο από καρδιαγγειακή νόσο για εκείνους που είχαν, είτε φυσιολογική πίεση είτε ήπια (βαθμού 1)

υπέρταση (συστολική 140-159 ή διαστολική 90-99).

Συμπέρασμα

Δεν χρειάζεται να κόψετε τον καφέ. Δείτε τι μπορείτε να κάνετε: 1. Παρακολουθείτε την αρτηριακή σας πίεση, το ιατρικό σας ιστορικό και ποια τρόφιμα και ποτά περιέχουν καφεΐνη.

2. Λάβετε υπόψη όλους τους παράγοντες που επηρεάζουν την πίεση και την υγεία σας –οικογενειακό ιστορικό, διατροφή, αλάτι και φυσική δραστηριότητα– ώστε να μπορείτε να λαμβάνετε τεκμηριωμένες αποφάσεις για το τι καταναλώνετε και πόσο κινείστε.

3. Μάθετε πώς σάς επηρεάζει η καφεΐνη και να την αποφεύγετε πριν από τη μέτρηση της αρτηριακής σας πίεσης.

4. Αποφύγετε την καφεΐνη το απόγευμα, ώστε να μην επηρεάζει τον ύπνο σας.

5. Βάλτε στόχο να μετριάσετε την πρόσληψη καφέ, πίνοντας τέσσερα φλιτζάνια ή λιγότερο την ημέρα ή μεταβαίνοντας σε ντεκαφεϊνέ.

6. Εάν έχετε συστολική πίεση πάνω από 160 ή διαστολική πίεση πάνω από 100, σκεφτείτε να περιορίσετε τον καφέ σε ένα φλιτζάνι την ημέρα και συζητήστε H. A. το με τον γιατρό σας. u

| περί υγείας |

15/5/2026 4:03:22 μμ

H BAT στο 11ο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών Ποιες είναι οι πρωτοβουλίες της BAT σχετικά με τη στρατηγική μείωσης της βλάβης από τον καπνό (Tobacco Harm Reduction) και η κατεύθυνση της εταιρείας με τα εναλλακτικά προϊόντα;

T

ην ανάγκη υιοθέτησης σύγχρονων τεχνολογικών εργαλείων για την αποτροπή και την προστασία των νέων από τα προϊόντα καπνού και νικοτίνης, όπως επίσης και τον κεντρικό ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η στρατηγική μείωσης της βλάβης από τον καπνό (Tobacco Harm Reduction) στην οικοδόμηση μιας ισχυρής Ευρωπαϊκής Ένωσης Υγείας ανέδειξε η BAT, στο πλαίσιο του 11ου Delphi Economic Forum. Ο Head of External Engagement Americas & Europe της BAT, Thibault De Lary De Latour, συμμετείχε σε πάνελ συζήτησης με θέμα «From Policy to Practice: AI, Technology and Minors’ Protection». Απαντώντας σε ερωτήσεις για την ευθύνη της βιομηχανίας και τον ρόλο των νέων τεχνολογιών, ο κ. Thibault De Lary De Latour ξεκαθάρισε ότι η προστασία των ανηλίκων αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα και όχι απλώς ζήτημα κανονιστικής συμμόρφωσης και συμπλήρωσε, λέγοντας: «Για τη ΒΑΤ, τα προϊόντα καπνού και νικοτίνης απευθύνονται αποκλειστικά σε ενήλικες, και ποτέ σε ανηλίκους. Η αποτροπή της πρόσβασης δεν αποτελεί απλώς ζήτημα κανονιστικής συμμόρφωσης, αλλά είναι απολύτως απαραίτητη για την προστασία της δημόσιας υγείας και τη διατήρηση της εμπιστοσύνης στη στρατηγική μείωσης της βλάβης. Προς αυτήν την κατεύθυνση, επενδύουμε στρατηγικά και εισάγουμε σταδιακά προηγμένες τεχνολογίες επαλήθευσης ηλικίας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Ελλάδα, όπου ήδη συμμετέχουμε σε εθνικό πιλοτικό πρόγραμμα, εξοπλίζοντας 100 σημεία πώλησης με συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης (AI) για την επαλήθευση της ηλικίας, προσφέροντας στους εμπόρους λιανικής ένα σύγχρονο εργαλείο πρόληψης». Από την πλευρά της, η Υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Δόμνα Μιχαηλίδου, υπογράμμισε ότι η ενίσχυση του διαλόγου για ζητήματα που αφορούν τα παιδιά αποτελεί συνολικό κέρδος για την κοινωνία. Σημείωσε χαρακτηριστικά πως η Πολιτεία οφείλει να προηγείται των τεχνολογικών εξελίξεων, παρεμβαίνοντας ρυθμιστικά ώστε η Τεχνητή Νοημοσύνη να παραμένει ένα χρήσιμο εργαλείο στην υπηρεσία των πολιτών και όχι ένας παράγοντας που καθοδηγεί την κοινωνική πορεία. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ανάγκη εκπαίδευσης των γονέων για την προστασία των ανηλίκων από εθιστικές συμπεριφορές, ενώ εξέφρασε την πεποίθησή της ότι η θεσμική παρέμβαση είναι απαραίτητη για τον περιορισμό της παραβατικότητας των νέων. Η συζήτηση ολοκληρώθηκε με την κοινή παραδοχή όλων των συμμετεχόντων ότι η πρόληψη και η προστασία των παιδιών αποτελούν μια συλλογική ευθύνη, η οποία απαιτεί τη διαρκή σύμπραξη Πολιτείας, γονέων και επιχειρηματικού κόσμου. Υπενθυμίζεται ότι η BAT, έχοντας ως στρατηγικό σκοπό να δημιουργήσει ένα «Καλύτερου Αύριο» (A Better Tomorrow)

BAT publi_R.indd 13

Ο Head of External Engagement Americas & Europe της BAT, Thibault De Lary De Latour.

μέσω της οικοδόμησης ενός κόσμου χωρίς καπνό, υποστηρίζει την ανάγκη για αυστηρή επιβολή των απαγορεύσεων πώλησης σε άτομα κάτω των 18 ετών. Στην Ελλάδα, η εταιρεία έχει αναπτύξει ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο τεσσάρων πυλώνων για την προστασία των ανηλίκων, το οποίο περιλαμβάνει εθνική έρευνα αντιλήψεων και πεποιθήσεων, εργαλείο επαλήθευσης της ηλικίας μέσω τεχνολογίας AI, τη μέτρηση δεδομένων στο πεδίο, καθώς και την πανελλαδική εκστρατεία ενημέρωσης «Καπνός και Νικοτίνη κάτω των 18; Έφαγες Άκυρο!». Στη συζήτηση με θέμα «Rethinking Prevention: Building a Stronger European Health Union», η Global Head of Regulatory Deployment της BAT, Martina Branconi, παρουσίασε τις θέσεις της εταιρείας για τον εκσυγχρονισμό των πολιτικών δημόσιας υγείας. Κατά την τοποθέτησή της, η κα Martina Branconi υπογράμμισε ότι η μείωση της βλάβης από το κάπνισμα δεν αποτελεί υποκατάστατο της πρόληψης, αλλά μια απαραίτητη συμπληρωματική προσέγγιση για τα εκατομμύρια των ενήλικων καπνιστών. «Η Ελλάδα έχει θεσπίσει ένα προοδευτικό ρυθμιστικό πλαίσιο για τα νέα προϊόντα νικοτίνης και φαίνεται να είναι η χώρα που καταγράφει την τρίτη ταχύτερη μείωση της συχνότητας καπνίσματος στην Ε.Ε. μετά την Τσεχία, σύμφωνα με το τελευταίο Ευρωβαρόμετρο. Άρα, φαίνεται πως υπάρχει κάτι στα νέα αυτά προϊόντα νικοτίνης που μπορεί να μας βοηθήσει στη μετάβαση και, με έναν πραγματιστικό τρόπο, να περιορίσουμε τη βλάβη, οδηγώντας τους καπνιστές προς λιγότερο επιβλαβείς εναλλακτικές. Ελπίζω, λοιπόν, η Ε.Ε. να δώσει προσοχή σε χώρες, όπως η Ελλάδα, η Σουηδία και η Τσεχική Δημοκρατία, και όχι μόνο σε χώρες, όπως η Ολλανδία και το Βέλγιο, οι οποίες έχουν ουσιαστικά απαγορεύσει το σύνολο του πλαισίου και το μόνο που είδαμε ήταν η ενίσχυση του παράνομου εμπορίου. Ειλικρινά, εύχομαι ότι, καθώς προχωρούμε από την αξιολόγηση στην εκτίμηση και εν συνεχεία στη ρύθμιση, θα εξετάσουμε τα αποτελέσματα, θα λάβουμε υπόψη τα διαθέσιμα αποδεικτικά στοιχεία, δεν θα τα αγνο-

Η Global Head of Regulatory Deployment της BAT, Martina Branconi.

ήσουμε και δεν θα νομοθετήσουμε με βάση την ιδεολογία», σημείωσε χαρακτηριστικά. Από την πλευρά του, ο Υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, αναφέρθηκε στην αξία της πρόληψης και στα όσα έχει επιτύχει το Υπουργείο Υγείας μέσω των σχετικών προγραμμάτων για προληπτικές εξετάσεις, ενώ από την πλευρά του ο Καθηγητής Καρδιολογίας του ΕΚΠΑ, στη Β’ Πανεπιστημιακή Κλινική του Νοσοκομείου «Αττικόν», Ιγνάτιος Οικονομίδης, επισήμανε πως «υπάρχουν ιατρικά εγκεκριμένες θεραπείες για τη διακοπή του καπνίσματος με σημαντική αποτελεσματικότητα και ευεργετικά αποτελέσματα στο καρδιαγγειακό σύστημα, όπως κατέδειξαν μελέτες μας. Τα νεότερα καπνικά προϊόντα άρχισαν να συζητιούνται και πολλοί καπνιστές από μόνοι τους αποφάσισαν να τα υιοθετήσουν. Έτσι αποφασίσαμε και εμείς να κάνουμε κάποιες μελέτες πάνω σε αυτό, στο Αττικό, όπου είδαμε το εξής, σε συμφωνία και με άλλους φορείς στην Ιταλία, στο Ηνωμένο Βασίλειο, ότι κατά τη χρήση νεότερων καπνικών προϊόντων, είτε ηλεκτρονικού τσιγάρου είτε θερμαινόμενων τσιγάρων, η βλάβη στο αγγείο και στην καρδιά δεν ήταν τόσο σημαντική, όσο με τη χρήση του συμβατικού τσιγάρου στον ίδιο ακριβώς καπνιστή. Αυτή η λογική της μείωσης κινδύνου έχει υιοθετηθεί από αρκετές χώρες». Η ΒΑΤ πιστεύει ότι η επίτευξη μιας Ευρώπης χωρίς τσιγάρο έως το 2040 απαιτεί ρεαλισμό, επιστημονική αυστηρότητα και μια κοινή δέσμευση από τα κράτη-μέλη για πολιτικές που λειτουργούν αποτελεσματικά στον πραγματικό κόσμο. Στο πλαίσιο αυτό η BAT προωθεί έμπρακτα την υπεύθυνη καινοτομία και τη στήριξη τεκμηριωμένων ρυθμιστικών πλαισίων που συμβάλλουν στη μετάβαση των ενήλικων καπνιστών σε εναλλακτικά προϊόντα δυνητικά μειωμένου κινδύνου. u

15/5/2026 4:03:40 μμ

Η λεπτή ισορροπία νατρίου και καλίου Τα συγκεκριμένα μέταλλα αποτελούν βασικούς ρυθμιστές της αρτηριακής πίεσης και της αγγειακής λειτουργίας.

T

ο αλάτι (χλωριούχο νάτριο) είναι απαραίτητο για τη ζωή, αλλά στη σύγχρονη δυτική διατροφή καταναλώνεται σε υπερβολική ποσότητα. Η μέση πρόσληψη αλατιού στην Ελλάδα και σε πολλές άλλες χώρες ξεπερνά τα 9 γραμμάρια την ημέρα, ενώ ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συνιστά ανώτατο όριο τα 5 γραμμάρια (περίπου ένα κουταλάκι του γλυκού). Η υπερβολική κατανάλωση αλατιού αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους διατροφικούς παράγοντες που ανεβάζουν την αρτηριακή πίεση, ιδιαίτερα σε άτομα που είναι «ευαίσθητα στο αλάτι» –δηλαδή, εκείνα των οποίων η πίεση αυξάνεται ή μειώνεται πάνω από 10% ανάλογα με την ποσότητα αλατιού που προσλαμβάνουν. Πώς ακριβώς το αλάτι ανεβάζει την πίεση; Το νάτριο (το 40% του αλατιού) έχει την ιδιότητα να συγκρατεί νερό. Όταν τρώμε πολύ αλάτι, ο όγκος του αίματος αυξάνεται, η καρδιά σπρώχνει πιο δυνατά και τα αιμοφόρα αγγεία δέχονται μεγαλύτερη πίεση. Αλλά υπάρχει και ένα δεύτερο, εξίσου σημαντικό σκέλος, η αντίδραση των ίδιων των αγγείων. Ιδανικά, όταν ανεβαίνει ο όγκος του αίματος, τα αγγεία θα έπρεπε να χαλαρώνουν και να διαστέλλονται για να φιλοξενήσουν το επιπλέον υγρό. Σε πολλά άτομα, όμως, αυτή η χαλάρωση δεν συμβαίνει –τα αγγεία παραμένουν δύσκαμπτα, με αποτέλεσμα η πίεση να εκτοξεύεται. Μακροπρόθεσμα, η παρατεταμένη υπέρταση οδηγεί σε αγγειακή αναδιαμόρφωση (τα τοιχώματα σκληραίνουν), ενδοθηλιακή δυσλειτουργία (μειώνεται το μονοξείδιο του αζώτου που χαλαρώνει τα αγγεία) και αυξημένο κίνδυνο για

6

ΖΨ νατριο_L.indd 6

εμφράγματα, εγκεφαλικά και θρόμβους. Το κλειδί, ωστόσο, δεν είναι μόνο να κόψουμε το αλάτι. Εξίσου σημαντική είναι η πρόσληψη καλίου. Το κάλιο δρα ως φυσικός αντίπαλος του νατρίου. Βοηθά τα νεφρά να αποβάλουν το πλεονάζον νάτριο στα ούρα και συμβάλλει στη χαλάρωση των αγγειακών τοιχωμάτων. Η σχέση μεταξύ των δύο μετάλλων –γνωστή ως αναλογία νατρίου προς κάλιο (Na:K– είναι ίσως πιο καθοριστική για την πίεση από την απόλυτη ποσότητα του αλατιού. Στη δυτική διατροφή η αναλογία αυτή είναι ανεστραμμένη. Καταναλώνουμε πολύ νάτριο και ελάχιστο κάλιο, ενώ σε ιθαγενείς πληθυσμούς, όπως στους Yanomami του Αμαζονίου (που έχουν πίεση 95/63mmHg και δεν την βλέπουν να ανεβαίνει με την ηλικία) παρατηρείται ακριβώς το αντίθετο. Τροφές πλούσιες σε κάλιο, όπως φρούτα (μπανάνες, βερίκοκα, δαμάσκηνα, εσπεριδοειδή), λαχανικά (ντομάτες, σπανάκι, πατάτες), όσπρια, ξηροί καρποί και ψάρια, μπορούν να ρίξουν την πίεση σημαντικά. Η φημισμένη μελέτη «DASH» απέδειξε πριν από 20 χρόνια ότι μια διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες, μαγνήσιο, ασβέστιο και κάλιο, σε συνδυασμό με περιορισμό του νατρίου, μειώνει τη συστολική πίεση έως και 11mmHg σε υπερτασικούς. Υπάρχει μια προειδοποίηση: Το κάλιο είναι σωτήριο για τα υγιή άτομα, αλλά μπορεί να γίνει επικίνδυνο για όσους πάσχουν από σοβαρή νεφρική νόσο, καθώς τα νεφρά δεν μπορούν να το αποβάλουν και η υπερβολική συγκέντρωσή του στο αίμα μπορεί να προκαλέσει καρδιακή ανακοπή. Αντίθετα, η υγιής μείωση του αλατιού είναι ασφαλής.

Ο οργανισμός προσαρμόζεται γρήγορα, εκκρίνοντας ελάχιστο νάτριο στον ιδρώτα και στα ούρα. Μόνο σε περιπτώσεις βαριάς ασθένειας (διάρροια, εμετός) η απώλεια αλατιού μπορεί να αποδειχθεί κρίσιμη.

Η ευαισθησία διαφέρει ανάλογα με το φύλο Τα τελευταία χρόνια, μια σειρά από μεγάλες πληθυσμιακές μελέτες έχουν φέρει στο φως μια εντυπωσιακή διαφορά μεταξύ των δύο φύλων. Οι γυναίκες είναι σημαντικά πιο ευαίσθητες στο αλάτι σε σχέση με τους άνδρες. Η διαπίστωση αυτή προέρχεται από έρευνες σε Κίνα, ΗΠΑ, Γαλλία, Ισπανία και Μεξικό, και φαίνεται να είναι ανεξάρτητη από εθνότητα -αν και τα άτομα αφροαμερικανικής καταγωγής εμφανίζουν τη μεγαλύτερη ευαισθησία (έως 70%), ανεξαρτήτως φύλου. Τι σημαίνει πρακτικά αυτό; Ότι για την ίδια ποσότητα αλατιού, η αρτηριακή πίεση μιας γυναίκας ανεβαίνει περισσότερο από ό,τι ενός άνδρα. Και αντίστροφα, όταν μια γυναίκα μειώσει το αλάτι, η πίεσή της πέφτει πιο δραστικά. Γιατί συμβαίνει αυτό; Ερευνητές, όπως ο δρ Eric Belin de Chantemele, από το Augusta University, έχουν εστιάσει σε μια βασική ορμόνη, την αλδοστερόνη. Η αλδοστερόνη παράγεται από τα επινεφρίδια και ρυθμίζει την ισορροπία νερού-αλατιού. Σε φυσιολογικές συνθήκες, όταν τρώμε πολύ αλάτι, τα επίπεδα αλδοστερόνης πέφτουν και αυτό είναι καλό, γιατί προστατεύονται τα αγγεία. Στα αρσενικά ποντίκια (και πιθανώς στους άνδρες) αυτό συμβαίνει ομαλά. Στα θηλυκά, όμως, η αλδοστερόνη μειώνεται πολύ λιγότερο ή και καθόλου ως απόκριση στο

υπερβολικό αλάτι. Η παρατεταμένα υψηλή αλδοστερόνη προκαλεί φλεγμονή, κάνει τα αγγεία δύσκαμπτα και ουλωμένα, και εμποδίζει την απαραίτητη αγγειοδιαστολή. Με απλά λόγια, στα θηλυκά, το αλάτι «μπλοκάρει» τον μηχανισμό χαλάρωσης των αγγείων, με αποτέλεσμα η πίεση να ανεβαίνει ακόμη πιο απότομα. Γιατί η φύση «σχεδίασε» τις γυναίκες έτσι; Η πιθανότερη εξήγηση σχετίζεται με την εγκυμοσύνη. Κατά τη διάρκεια της κύησης, μια γυναίκα πρέπει να διπλασιάσει τον όγκο υγρών της για να υποστηρίξει το έμβρυο. Χρειάζεται, επομένως, να συγκρατεί περισσότερο νάτριο και νερό –αυτό εξυπηρετείται από υψηλότερα επίπεδα αλδοστερόνης και μεγαλύτερη ευαισθησία στο αλάτι. Ο Chantemele λέει ότι το όριο για την υπέρταση ίσως θα έπρεπε να είναι χαμηλότερο για τις γυναίκες. Ενώ οι τρέχουσες κατευθυντήριες γραμμές ορίζουν τα ίδια φυσιολογικά όρια (π.χ. <120/80mmHg) και για τα δύο φύλα, οι γυναίκες εμφανίζουν βλάβες σε χαμηλότερες πιέσεις από τους άνδρες. Αυτό σημαίνει ότι ενώ σε πολλές γυναίκες τα επίπεδα θεωρούνται «οριακά», στους άνδρες οι ίδιες ενδείξεις μπορεί να υποδεικνύουν πιθανό κίνδυνο. Η υπέρταση δεν είναι αναπόφευκτη συνέπεια της γήρανσης. Είναι σε μεγάλο βαθμό αποτέλεσμα σύγχρονων διατροφικών συνηθειών. Η κατανόηση της λεπτής ισορροπίας νατρίου-καλίου, σε συνδυασμό με τη γνώση ότι οι γυναίκες είναι φυσιολογικά πιο ευαίσθητες στο αλάτι, μας επιτρέπει να κάνουμε στοχευμένες, αποτελεσματικές αλλαγές. Λιγότερο αλάτι, περισσότερο κάλιο και εξατομικευμένη φροντίδα είναι τα τρία βήματα για μια υγιή αρτηριακή H. A. πίεση, σε κάθε ηλικία. u

| περί υγείας |

15/5/2026 4:04:04 μμ

«Δίχως Ηλικία»: Τα Public επενδύουν στην ηλικιακή συμπερίληψη

Μια πρωτοβουλία που αναδεικνύει τον σύγχρονο ρόλο της λιανικής σε μια κοινωνία που αλλάζει ηλικιακά.

Σ

ε μια κοινωνία που αλλάζει δημογραφικά, επηρεάζοντας τον τρόπο που εξελίσσεται το λιανεμπόριο, τα Public καινοτομούν εγκαινιάζοντας τη νέα πρωτοβουλία «Δίχως Ηλικία», σε Ελλάδα και Κύπρο. Με αφετηρία τον πολιτισμό και τη διαχρονική τους σύνδεση με τη γνώση, τα Public επεκτείνουν τον κοινωνικό τους ρόλο με στόχο τη δημιουργία μιας εμπειρίας λιανικής που συμπεριλαμβάνει τις ανάγκες των ανθρώπων μεγαλύτερης ηλικίας. Μέσα από τη νέα πρωτοβουλία, τα Public αξιοποιούν το μοναδικό οικοσύστημα προϊόντων τους, αναδεικνύοντας επιλεγμένες προϊοντικές λύσεις για την ενδυνάμωση, την αυτονομία και την ποιότητα ζωής των ανθρώπων μεγαλύτερης ηλικίας. Από τεχνολογικές συσκευές με φιλικές λειτουργίες, όπως απλουστευμένα κινητά και συστήματα εντοπισμού και ασφάλειας, έως βιβλία και περιεχόμενο που ενδυναμώνουν τις γνωστικές λειτουργίες και την πνευματική ευεξία, τα Public προσφέρουν λύσεις που λειτουργούν τόσο προληπτικά, όσο και υποστηρικτικά. Με σημαντικό μέρος του πληθυσμού της χώρας μας να ανήκει πλέον σε μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες, διαμορφώνονται νέα δεδομένα στον κλάδο που απαιτούν προσαρμογή των προτεραιοτήτων και της εξυπηρέτησης. Γι’ αυτό, το «Δίχως Ηλικία» στοχεύει τόσο στην αλλαγή του τρόπου αντιμετώπισης του πελάτη, όσο και στην ευαισθητοποίηση της κοινωνίας.

Public - ADV Farmasyn_R.indd 25

οτήτων που ανταποκρίνονται στις ανάγκες των ανθρώπων μεγαλύτερης ηλικίας. Το πρόγραμμα εκπαίδευσης θα ξεκινήσει με τις ομάδες του δικτύου καταστημάτων με στόχο τη σταδιακή ενσωμάτωση της νέας φιλοσοφίας εξυπηρέτησης σε όλες τις υποστηρικτικές δομές.

Πιλοτικές παρεμβάσεις στα καταστήματα

Η πρωτοβουλία «Δίχως Ηλικία» υλοποιείται σε όλο το δίκτυο καταστημάτων Public, μέσα από κεντρικά σημεία ανάπαυσης και ανάγνωσης. Παράλληλα, τα καταστήματα Public σε Golden Hall (Αθήνα), Τσιμισκή (Θεσσαλονίκη) και Λεμεσό (Κύπρος) λειτουργούν ως πιλοτικά σημεία για την εφαρμογή συγκεκριμένων εργαλείων, όπως η παροχή δωρεάν μεγεθυντικών φακών για καλύτερη ανάγνωση.

Αλλάζοντας την κουλτούρα εξυπηρέτησης «Δίχως Ηλικία» και online Στο επίκεντρο της πρωτοβουλίας βρίσκεται η εκπαίδευση των εργαζομένων, μέσα από ένα πρόγραμμα που σχεδιάζεται εξ ολοκλήρου από την αρχή, σε συνεργασία με δύο αξιόλογους Φορείς της Κοινωνίας των Πολιτών: την COMM’ON και την Co2gether. Το περιεχόμενο και η μεθοδολογία του προγράμματος χρησιμοποιεί στολή προσομοίωσης γήρατος, παιχνίδια κατάρριψης στερεοτύπων και παιχνίδι ρόλων με στόχο την ανάπτυξη δεξι-

Η πρωτοβουλία επεκτείνεται και στο ψηφιακό περιβάλλον του public.gr, όπου οι επισκέπτες μπορούν να ανακαλύψουν προϊόντα και υπηρεσίες που ενισχύουν τη μνήμη, την αυτονομία και την ασφάλεια στο σπίτι, συσκευές επικοινωνίας, προϊόντα ευεξίας, καθώς και λύσεις από το Public Blog. Παράλληλα, διατίθενται υπηρεσίες, όπως το Home Showcase, Audiobooks και τα Public Courses, που ενισχύουν τη δια βίου μάθηση και την ποιοτική καθημερινότητα. u

15/5/2026 4:04:34 μμ

Άσκηση, ένα ισχυρό φάρμακο για την υπέρταση

Η

Η τακτική σωματική δραστηριότητα είναι εξίσου αποτελεσματική με πολλά αντιυπερτασικά χάπια, με τα οφέλη να εμφανίζονται σε σύντομο χρονικό διάστημα.

υπέρταση ονομάζεται «σιωπηλός δολοφόνος» επειδή καταστρέφει αθόρυβα τα αγγεία, την καρδιά, τον εγκέφαλο και τα νεφρά. Ευτυχώς, είναι και μια από τις τροποποιήσιμες καταστάσεις. Η άσκηση έχει αποδειχθεί εξίσου ισχυρή με πολλά αντιυπερτασικά χάπια, και σε πολλούς ανθρώπους τα αποτελέσματα φαίνονται γρήγορα. Πόσο πέφτει η πίεση με την άσκηση; Η αποτελεσματικότητα της άσκησης είναι μεγαλύτερη όταν η αρχική πίεση είναι υψηλή. Μια μεγάλη μεταανάλυση 72 μελετών με σχεδόν 4.000 συμμετέχοντες, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Hypertension», έδειξε ότι η τακτική αεροβική άσκηση μειώνει τη συστολική πίεση κατά 2,4mmHg και τη διαστολική κατά 1,6mmHg σε άτομα με φυσιολογική πίεση. Στα άτομα με υπέρταση, όμως, η μείωση ήταν πολύ μεγαλύτερη: 6,9mmHg στη συστολική και 4,9 mmHg στη διαστολική. Μια πρωτοποριακή μελέτη που δημοσιεύθηκε στο «British Journal of Sports Medicine» συνέκρινε άμεσα την άσκηση με τα αντιυπερτασικά φάρμακα. Οι ερευνητές ανέλυσαν 194 κλινικές μελέτες φαρμάκων και 197 μελέτες άσκησης. Γενικά, τα φάρμακα έδειξαν ελαφρώς μεγαλύτερη μείωση της πίεσης στο σύνολο του πληθυσμού. Όταν όμως η ανάλυση περιορίστηκε σε άτομα με υψηλή πίεση, η άσκηση αποδείχθηκε εξίσου αποτελεσματική με τα φάρμακα. Για άτομα με συστολική πίεση πάνω από 140mmHg, η άσκηση μπορεί να αποφέρει μείωση άνω των 10mmHg. Ο συνδυασμός αεροβικής άσκησης και προπόνησης με αντιστάσεις ήταν ιδιαίτερα ωφέλιμος. Σημειώστε ότι κατά τη διάρκεια της άσκησης η πίεση ανεβαίνει και αυτό είναι φυσιολογικό. Αλλά αμέσως μετά πέφτει, και η πτώση μπορεί να διαρκέσει πάνω από 24 ώρες. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται «ασκησιογενής υπόταση» και είναι ο λόγος που η τακτική άσκηση έχει μόνιμο όφελος.

τρεις συνεδρίες των 40 λεπτών την εβδομάδα στο 65% της μέγιστης πρόσληψης οξυγόνου ρίχνει την πίεση αισθητά. Οι γενικές συστάσεις προτείνουν 150 λεπτά μέτριας έντασης ή 75 λεπτά έντονης άσκησης την εβδομάδα. Ακόμα όμως και 3-10 λεπτά έντονης άσκησης την ημέρα μπορούν να σταθεροποιήσουν την πίεση σε χαμηλότερα επίπεδα. Προπόνηση με αντιστάσεις (βάρη, λάστιχα). Για χρόνια οι γιατροί απέφευγαν να συστήνουν άσκηση με αντιστάσεις, γιατί η άρση μεγάλων βαρών ενώ κρατάτε την αναπνοή σας μπορεί να ανεβάσει την πίεση σε ακραία επίπεδα –μια παλιά μελέτη σε bodybuilder κατέγραψε πίεση 480/350mmHg κατά τη διάρκεια μέγιστης προσπάθειας! Αυτό αυξάνει τον κίνδυνο αιμορραγικού εγκεφαλικού, όπως συμβαίνει και σε οποιαδήποτε προσπάθεια με κράτημα αναπνοής (ακόμα και στην τουαλέτα). Γι’ αυτό, στις ασκήσεις αντίστασης επιλέγετε ελαφριά έως μέτρια βάρη, ώστε να μπορείτε να κάνετε πολλές επαναλήψεις (12-15) χωρίς να κρατάτε την αναπνοή σας. Εντυπωσιακό είναι επίσης το εύρημα ότι οι πιέσεις χειρός (σφίξιμο ενός ελατηρίου σχήματος V για 2 λεπτά, 12-15 λεπτά συνολικά την ημέρα, τρεις φορές την εβδομάδα) μειώνουν την πίεση κατά 10% μετά από τέσσερις εβδομάδες. Ισομετρική άσκηση, ένας νέος πρωταγωνιστής. Ισομετρική είναι η

2) Ξεκινήστε με ό,τι σας είναι εύκολο: 15 λεπτά γρήγορο περπάτημα καθημερινά. Σταδιακά αυξήστε σε 30 λεπτά, 5 φορές την εβδομάδα. Ακόμα και λίγα λεπτά έντονης δραστηριότητας κάνουν διαφορά.

3) Προσθέστε ισομετρικές ασκήσεις: 2 λεπτά κάθισμα τοίχου ή σανίδα, 4 φορές την ημέρα. Δεν χρειάζεται εξοπλισμός, γίνονται στο σπίτι.

4) Στις ασκήσεις με βάρη, προτιμήστε ελαφριά κιλά και πολλές επαναλήψεις. Αναπνέετε συνεχώς και ποτέ μην κρατάτε την αναπνοή σας.

5) Μετρήστε την πίεση σας (με καλό πιεσόμετρο βραχίονα), πριν και μετά την άσκηση. Κρατήστε ημερολόγιο. Η βελτίωση που θα δείτε είναι το καλύτερο κίνητρο.

6) Αν η δουλειά σας έχει πολλή ορθοστασία, κάντε τακτικά διαλείμματα. Μην υποκαθιστάτε την ψυχαγωγική άσκηση με την εργασιακή κίνηση. Συνεχίστε ακόμα κι αν δεν βλέπετε άμεση πτώση. Για μερικούς, τα οφέλη εμφανίζονται μετά από 8-12 εβδομάδες. Τι γίνεται με όσους δεν ανταποκρίνονται; Περίπου 10-20% των ανθρώπων δεν παρουσιάζουν την αναμενόμενη πτώση της αρτηριακής πίεσης με την άσκηση για λόγους που Πρακτικές συστάσεις για δεν έχουν ακόμη πλήρως κατανοηθεί καθημερινή εφαρμογή (γενετικοί, ορμονικοί, αγγειακοί). Αυτό 1) Μην ανησυχείτε εξαιτίας της προ- δεν σημαίνει ότι η άσκηση είναι άχρησωρινής αύξησης της πίεσης κατά στη. Εξακολουθεί να βοηθά στο βάρος, την άσκηση –το μακροπρόθεσμο τα λιπίδια, τη διάθεση και την πρόληψη όφελος υπερτερεί, κατά πολύ. άλλων νοσημάτων. u Ζ.Ψ. άσκηση όπου οι μύες συσπώνται χωρίς να αλλάζουν μήκος, όπως η σανίδα (plank) ή το κάθισμα τοίχου (wall sit). Κατά τη διάρκεια μιας ισομετρικής σύσπασης, η πίεση ανεβαίνει προσωρινά, αλλά αμέσως μετά ακολουθεί ένα ισχυρό κύμα αίματος που φέρνει μονοξείδιο του αζώτου και οξυγόνο στα αγγεία, διαστέλλοντάς τα. Με την επανάληψη, η δραστηριότητα του συμπαθητικού νευρικού συστήματος μειώνεται μόνιμα. Μια μελέτη που σύγκρινε την ισομετρική άσκηση με τη διαλειμματική προπόνηση υψηλής έντασης βρήκε ότι η ισομετρία οδήγησε σε μεγαλύτερη μείωση της πίεσης ηρεμίας. Προσοχή, όμως, δεν είναι κάθε κίνηση ίδια. Μια πρόσφατη φινλανδική μελέτη (Πανεπιστήμιο Turku, 2024) που παρακολούθησε δημοτικούς υπαλλήλους με επιταχυνσιόμετρα και φορητά πιεσόμετρα 24ωρης καταγραφής βρήκε ότι η παρατεταμένη ορθοστασία στη δουλειά συσχετίστηκε με υψηλότερη 24ωρη αρτηριακή πίεση, επειδή το σώμα συστέλλει τα αγγεία στα κάτω άκρα για να ενισχύσει την κυκλοφορία, ανεβάζοντας την πίεση.

Είδη άσκησης και διάρκεια

Αεροβική άσκηση (περπάτημα, τρέξιμο, ποδήλατο, κολύμπι). Ένα πρόγραμμα τεσσάρων μηνών με

8

ΖΨ ασκηση_L.indd 8

| περί υγείας |

15/5/2026 4:05:09 μμ

Οι απαραίτητες βιταμίνες στην εμμηνόπαυση Πολύτιμοι σύμμαχοι για την υγεία και την ευεξία του οργανισμού που ανακουφίζουν από τα συμπτώματα.

Η

Αναγνώστου Ευτυχία Μαιευτήρας-χειρουργός γυναικολόγος, συνεργάτης του Ιατρικού Διαβαλκανικού, διδάκτωρ ΑΠΘ

εμμηνόπαυση είναι μια περίοδος έντονων αλλαγών για το σώμα και τη διάθεση. Εξάψεις, κόπωση, αϋπνία, εναλλαγές συναισθημάτων ή απώλεια οστικής μάζας είναι μόνο μερικά από τα συμπτώματα που μπορεί να εμφανιστούν. Η σωστή ενίσχυση του οργανισμού με τις κατάλληλες βιταμίνες μπορεί να κάνει πραγματική διαφορά –όχι μόνο στην ανακούφιση των συμπτωμάτων, αλλά και στη συνολική υγεία.

Οι πιο σημαντικές βιταμίνες που χρειάζεσαι Κατά την εμμηνόπαυση, οι ορμονικές αλλαγές επηρεάζουν τον μεταβολισμό, τα οστά, το δέρμα και το νευρικό σύστημα. Αν και μια ισορροπημένη διατροφή παραμένει η βάση, σε πολλές περιπτώσεις τα συμπληρώματα μπορούν να καλύψουν πιθανά κενά. Βιταμίνη C: Ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα, συμβάλλει στην παραγωγή κολλαγόνου και βοηθά στη διατήρηση υγιούς δέρματος. Παράλληλα, υποστηρίζει τη σύνθεση οιστρογόνων, μειώνοντας συμπτώματα, όπως η κόπωση και οι μεταπτώσεις διάθεσης. Θα τη βρεις σε εσπεριδοειδή, ακτινίδια, πιπεριές και πράσινα λαχανικά. Βιταμίνη E: Ισχυρό αντιοξειδωτικό που προστατεύει τα κύτταρα και μπορεί να βοηθήσει στη μείωση των εξάψεων και της νυχτερινής εφίδρωσης. Παράλληλα, συμβάλλει στην ενυδάτωση και την ελαστικότητα της επιδερμίδας. Πλούσιες πηγές είναι οι ξηροί καρποί, τα φυτικά έλαια και το αβοκάντο. Σύμπλεγμα βιταμινών Β: Οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β είναι απαραίτητες για την ενέργεια, το νευρικό σύστημα και την ψυχολογική ισορροπία: n Β6: Βοηθά στη ρύθμιση της διάθεσης και του ύπνου. n Β12: Ενισχύει την ενέργεια και τη δημιουργία ερυθρών αιμοσφαιρίων. n Φυλλικό οξύ (Β9): Προλαμβάνει την κατάθλιψη και τη γνωστική εξασθένηση. Βρίσκονται σε τρόφιμα, όπως δημητριακά ολικής άλεσης, όσπρια, αυγά, ψάρι και πράσινα φυλλώδη λαχανικά. Βιταμίνη D: Ίσως η πιο σημαντική βιταμίνη στην εμμηνόπαυση. Βοηθά στην απορρόφηση του ασβεστίου και προστατεύει από την οστεοπόρωση, ενώ επηρεάζει θετικά και τη διάθεση. Η κύρια πηγή είναι ο ήλιος, αλλά βρίσκεται και σε λιπαρά ψάρια, αυγά και εμπλουτισμένα γαλακτοκομικά. Ανάμεσα στα πιο συχνά και ενοχλητικά συμπτώματα αυτής της περιόδου είναι οι εξάψεις, που συχνά βιώνονται σαν ένα ξαφνικό κύμα έντονης ζέστης στο πρόσωπο, στον λαιμό και το στήθος – μια κατάσταση για την οποία τα φυτοοιστρογόνα προτείνουν μια πιο φυσική λύση. Φυτοοιστρογόνα: Αποτελούν φυτικές βιοδραστικές ενώσεις και τις συναντάμε σε μεγάλη ποικιλία

τροφών, με πιο γνωστή πηγή τη σόγια. Ξεχωρίζουν για μια πολύ ιδιαίτερη ιδιότητα: είναι φυσικά συστατικά φυτικής προέλευσης με δράση παρόμοια με των οιστρογόνων. Στην οικογένεια των φυτοοιστρογόνων ανήκουν οι ισοφλαβόνες της σόγιας που έχουν απασχολήσει την επιστημονική κοινότητα, καθώς παρουσιάζουν ήπια οιστρογονική δράση. Και εδώ βρίσκεται το μεγάλο τους ενδιαφέρον για τη γυναικεία υγεία. Δεν είναι τυχαίο ότι συνδέονται με σημαντικά οφέλη, ιδιαίτερα για τις γυναίκες που πλησιάζουν ή διανύουν την εμμηνόπαυση. Από τη μείωση των αγγειοκινητικών συμπτωμάτων, όπως οι εξάψεις, μέχρι την υποστήριξη της υγείας των οστών, του καρδιαγγειακού συστήματος και της γνωστικής λειτουργίας, τα φυτοοιστρογόνα φαίνεται να αποτελούν έναν πολύτιμο σύμμαχο σε αυτή τη φυσική μεταβατική φάση της ζωής. Επομένως, η ενσωμάτωση τροφών πλούσιων σε φυτοοιστρογόνα, όπως η σόγια και τα παράγωγά της, μπορεί να αποτελέσει ένα απλό, αλλά ουσιαστικό βήμα προς την ενίσχυση της συνολικής ευεξίας.

Χρειάζεσαι συμπληρώματα;

Δεν είναι απαραίτητα για όλες τις γυναίκες. Ωστόσο, μπορεί να φανούν ιδιαίτερα χρήσιμα όταν: n η διατροφή δεν είναι πλήρης ή ισορροπημένη, n υπάρχει έλλειψη βιταμίνης D (πολύ συχνό), n νιώθεις έντονη κόπωση ή αδυναμία, n τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης είναι πιο έντονα. Σε κάθε περίπτωση, η επιλογή συμπληρωμάτων καλό είναι να γίνεται με τη σύσταση γιατρού. Η εμμηνόπαυση δεν είναι μόνο μια περίοδος αλλαγών –είναι και μια ευκαιρία να φροντίσεις πιο συνειδητά τον εαυτό σου. Οι σωστές βιταμίνες μπορούν να γίνουν πολύτιμοι σύμμαχοι, βοηθώντας σε να διατηρήσεις την ενέργεια, την ισορροπία και τη ζωντάνια σου. Συζήτησε με τον/τη γιατρό σου για τις διαθέσιμες επιλογές, εφόσον τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης είναι έντονα. Μία αποτελεσματική και φυσική λύση είναι να συστήσει κάποιο συμπλήρωμα διατροφής ειδικά σχεδιασμένο για την ασφαλή αντιμετώπιση των συμπτωμάτων, όπως το Floja night 8PN, το οποίο χάρη στον συνδυασμό βιοδραστικών ισοφλαβονών, μελατονίνης και 8-πρενυλναρινγενίνης (8ΡΝ), εξασφαλίζει την αποτελεσματική αναΠοια είναι τα οφέλη; Η σωστή πρόσληψη βιταμινών και ανόργανων με- κούφιση από τις εξάψεις, τις νυκτερινές εφιδρώσεις, τις διαταραχές διάθεσης και μεταβολισμού, ενώ πατάλλων μπορεί να: n ενισχύσει τα οστά και να μειώσει τον κίνδυνο οστεράλληλα συμβάλλει ουσιαστικά στην άμεση αντιμετώπιση της αϋπνίας, βελτιώνει την ποιότητα του οπόρωσης, n περιορίσει εξάψεις και ορμονικές διακυμάνσεις, ύπνου, μειώνει την κούραση και ανακουφίζει από n βελτιώσει τον ύπνο και τη διάθεση, το στρες. Η σωστή διατροφή στην εμμηνόπαυση n αυξήσει την ενέργεια, δεν είναι πολυτέλεια –είναι ανάγκη. Μικρές καθημεn υποστηρίξει την υγεία του δέρματος και των ρινές επιλογές μπορούν να κάνουν μεγάλη διαφορά βλεννογόνων. στη συνολική σου ευεξία. u

| περί υγείας |

ITF_R.indd 9

9

15/5/2026 4:05:43 μμ

Ποιες τροφές ανεβάζουν και ποιες ρίχνουν την πίεση

H

Οι καθημερινές διατροφικές συνήθειες επηρεάζουν άμεσα τη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης και τη λειτουργία των αγγείων.

αρτηριακή πίεση δεν είναι μοιραίο επακόλουθο της ηλικίας. Επηρεάζεται καθοριστικά από το καθημερινό μας πιάτο. Πέρα από τον γνωστό ρόλο του αλατιού, υπάρχουν τροφές που δρουν σαν «φυσικά φάρμακα» ρίχνοντας την πίεση, και άλλες που την ανεβάζουν αθόρυβα. Ας τις δούμε.

Τροφές που ρίχνουν την πίεση

1) Παντζάρια και πράσινα φυλλώδη λαχανικά. Τα παντζάρια είναι εξαιρετικά πλούσια σε ανόργανα νιτρικά. Κατά την πέψη, τα νιτρικά μετατρέπονται σε μονοξείδιο του αζώτου –το μόριο για το οποίο δόθηκε βραβείο Νόμπελ, το 1998. Το μονοξείδιο του αζώτου χαλαρώνει τα τοιχώματα των αρτηριών και μειώνει άμεσα την πίεση. Μια μελέτη σε 68 ενήλικες με υπέρταση έδειξε ότι ένα ποτήρι (250ml) χυμό παντζαριού ημερησίως για τέσσερις εβδομάδες μείωσε τη συστολική πίεση κατά 7,7mmHg και τη διαστολική κατά 5,2mmHg. Ανάλογη δράση έχουν το σπανάκι, το μαρούλι και το σέλινο. Μάλιστα, πειράματα σε ζώα έδειξαν ότι τα νιτρικά από λαχανικά ήταν πάνω από 100 φορές πιο ισχυρά από το κάλιο στην προστασία έναντι της υπέρτασης που προκαλεί το αλάτι.

κάο (και τη μαύρη σοκολάτα), στο πράσινο και μαύρο τσάι, στα σταφύλια, στα μήλα και σε ορισμένα μούρα. Μια μεγάλη ανάλυση 145 μελετών με πάνω από 5.200 συμμετέχοντες έδειξε ότι η τακτική κατανάλωση φλαβαν-3-ολών (περίπου 500-600mg ημερησίως, όση δίνουν 2-3 φλιτζάνια τσάι ή 1-2 μερίδες μαύρης σοκολάτας) μειώνει τη συστολική πίεση κατά 2,8 mmHg –και έως 6-7mmHg σε άτομα με υπέρταση. Οι ενώσεις αυτές βελτιώνουν τη λειτουργία του ενδοθηλίου, κάνοντας τα αγγεία πιο ελαστικά.

4) Τροφές πλούσιες σε βιταμίνη C Φρέσκα φρούτα και λαχανικά (ακτινίδιο, πιπεριές, μπρόκολο, εσπεριδοειδή) δίνουν βιταμίνη C. Σε ανάλυση 29 μελετών, η λήψη 500mg βιταμίνης C ημερησίως για οκτώ εβδομάδες μείωσε τη συστολική πίεση κατά 3,8 mmHg (και έως 4,8mmHg σε υπερτασικά άτομα). Προσοχή όμως, τα συμπληρώματα βιταμίνης C μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο πετρών στα νεφρά –προτιμήστε την από τρόφιμα.

5) Φρούτα, λαχανικά, όσπρια Πέρα από τις επιμέρους ουσίες, η μεσογειακή διατροφή και άλλες χορτοφαγικές κυρίως δίαιτες παραμένουν οι χρυσές σταθερές. Συνδυάζουν όλα τα παραπάνω: νιτρικά, φλαβανόλες, βιταμίνη C, φυτικές ίνες, κάλιο, μειώνοντας την πίεση έως και 11mmHg. 2) Βρώμη και πίτουρο βρώμης Οι νιφάδες βρώμης περιέχουν βήτα-γλυκάνη, ένα Κανένα μεμονωμένο συμπλήρωμα δεν μπορεί να είδος διαλυτών φυτικών ινών. Σε ανασκόπηση πέ- αντικαταστήσει αυτή τη συνεργική δράση. ντε μελετών με 400 υγιείς ενήλικες, όσοι έτρωγαν περίπου 60 γραμμάρια βρώμης (μισό φλιτζάνι) ή 25 Τροφές που ανεβάζουν την πίεση γραμμάρια πίτουρο βρώμης την ημέρα είχαν συστο- 1) Αλάτι (νάτριο) λική πίεση χαμηλότερη κατά 2,7mmHg και διαστολι- Είναι ο μεγαλύτερος ένοχος. Το νάτριο συγκρατεί κή κατά 1,5 mmHg. Οι φυτικές ίνες ζυμώνονται στο νερό, αυξάνει τον όγκο του αίματος και στενεύει τα παχύ έντερο, παράγοντας βιοενεργές ουσίες που αγγεία. Η μέση κατανάλωση στην Ελλάδα ξεπερνά τα 9 γραμμάρια την ημέρα, ενώ το ανώτατο όριο δρουν άμεσα στα αγγεία. είναι 6 γραμμάρια (ένα κουταλάκι του γλυκού). Μείωση του αλατιού κατά 4,4 γραμμάρια ημερησίως 3) Φλαβαν-3-όλες (φλαβανόλες) – το μυστικό μπορεί να ρίξει τη συστολική πίεση κατά 4,2mmHg του κακάο, του τσαγιού και των μήλων Εκτός από τα παντζάρια και τη βρώμη, υπάρχει μια και έως 5,4mmHg σε όσους έχουν ήδη υπέρταση). ολόκληρη ομάδα φυτικών ενώσεων που μειώνουν Προσοχή στις κρυφές προσθήκες: αλλαντικά, τυρί, την πίεση, οι φλαβαν-3-όλες. Τις βρίσκουμε στο κα- έτοιμες σούπες, πίτσες, ψωμί, σάλτσες.

2) Πρόσθετα φωσφορικά, ο κρυφός κίνδυνος στα επεξεργασμένα τρόφιμα Λιγότερο γνωστά, αλλά εξίσου σημαντικά, είναι τα ανόργανα φωσφορικά άλατα που προστίθενται ως συντηρητικά και ενισχυτικά γεύσης σε αλλαντικά, κατεψυγμένα τρόφιμα, δημητριακά, τυριά, αναψυκτικά τύπου cola και έτοιμα μείγματα. Πρόσφατη μελέτη (Circulation, 2025) έδειξε ότι η υπερβολική πρόσληψη φωσφορικών ενεργοποιεί μια πρωτεΐνη (FGF23) που διαπερνά τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό, υπερδιεγείρει το συμπαθητικό νευρικό σύστημα και ανεβάζει την πίεση, τόσο σε ηρεμία, όσο και κατά την άσκηση. Ο μέσος ενήλικας στις ανεπτυγμένες χώρες καταναλώνει φωσφορικά άλατα πολύ πάνω από τη συνιστώμενη δόση, κυρίως από επεξεργασμένα τρόφιμα. Προτιμάτε φυσικές τροφές (όσπρια, γαλακτοκομικά, κρέας) όπου ο φώσφορος είναι δεσμευμένος σε πρωτεΐνες και απορροφάται αργά, και διαβάζετε τις ετικέτες, αποφεύγοντας όρους, όπως «φωσφορικό νάτριο», «πυροφωσφορικά», «τριπολυφωσφορικά».

3) Αλκοόλ Η κατανάλωση ενός ή περισσότερων ποτών ημερησίως σχετίζεται με υψηλότερη συστολική πίεση κατά 2,7mmHg και διαστολική κατά 1,4mmHg συγκριτικά με όσους δεν πίνουν. Αν και ένα ποτό μπορεί προσωρινά να ρίξει την πίεση, ακολουθεί αντανακλαστική άνοδος. Ο κίνδυνος υπέρτασης από το αλκοόλ είναι μεγαλύτερος στους άνδρες.

4) Μαύρη γλυκόριζα (γλυκύριζα) Η περίπτωση είναι σπάνια, αλλά πραγματική. Το δραστικό συστατικό «γλυκυρριζικό οξύ» προκαλεί κατακράτηση νατρίου και απώλεια καλίου –ακριβώς το αντίθετο από αυτό που θέλουμε. Αυτό ανεβάζει την πίεση, μερικές φορές επικίνδυνα. Ελέγχετε τις ετικέτες: Αν μια καραμέλα ή τσάι περιέχει πραγματική ρίζα γλυκόριζας (και όχι τεχνητή γεύση), καταναλώστε τη με φειδώ. u Λ. Κ.

10 | περί υγείας |

ΖΨ τροφες_L.indd 10

15/5/2026 4:06:12 μμ

Εναλλακτικά προϊόντα νικοτίνης Μια ρεαλιστική στρατηγική δημόσιας υγείας

Κ

Στόχος, η μείωση της βλαπτικής έκθεσης στη νικοτίνη και η σταδιακή μετάβαση προς ασφαλέστερες επιλογές για τους ενήλικους καπνιστές.

άθε χρόνο ο καπνός σκοτώνει περίπου 8 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως. Ωστόσο, το κάπνισμα συνεχίζεται επειδή οι άνθρωποι, είτε δεν μπορούν να σταματήσουν είτε δεν θέλουν. Απέναντι σε αυτήν την πραγματικότητα, η επιστήμη της δημόσιας υγείας αναπτύσσει εδώ και χρόνια μια διαφορετική λογική: αν δεν μπορείς να εξαλείψεις μια συμπεριφορά, μείωσε τη βλάβη που προκαλεί. Το επιχείρημα υπέρ της μείωσης της βλάβης βασίζεται στη διαφορά μεταξύ νικοτίνης και καύσης. Η νικοτίνη είναι η εθιστική ουσία στο τσιγάρο, αν και τελευταία έχει βρεθεί ότι επηρεάζει επίσης την καρδιαγγειακή λειτουργία και βλάπτει τον αναπτυσσόμενο εγκέφαλο. Δεν είναι όμως η νικοτίνη που προκαλεί τον καρκίνο του πνεύμονα, την αποφρακτική πνευμονοπάθεια ή το εμφύσημα. Αυτές οι παθήσεις είναι «παιδιά» της καύσης, των χιλιάδων τοξικών ουσιών που παράγονται όταν ο καπνός καίγεται σε θερμοκρασίες άνω των 800°C. Αν αφαιρεθεί η καύση, οι επιπτώσεις αλλάζουν δραματικά. Αυτό ακριβώς υπόσχονται τα εναλλακτικά προϊόντα νικοτίνης. Τα δεδομένα συγκλίνουν, αν και με επιφυλάξεις. Τα ηλεκτρονικά τσιγάρα εκπέμπουν λιγότερες τοξικές ουσίες σε σύγκριση με το συμβατικό τσιγάρο και ορισμένες εκτιμήσεις μιλούν για μείωση έως 95%. Μελέτες σε ανθρώπους που αντικατέστησαν πλήρως το τσιγάρο με ηλεκτρονικό έδειξαν σημαντική μείωση στους δείκτες τοξικής έκθεσης. Επίσης, η αγγειακή βλάβη, σύμφωνα με καρδιολογικές μελέτες, μειώνεται αισθητά στους χρήστες θερ-

μαινόμενων προϊόντων σε σχέση με τους καπνιστές. Ωστόσο, υπάρχει ένα μεγάλο «αλλά» γιατί δεν έχουμε ακόμη μακροχρόνια δεδομένα. Τα κύρια είδη εναλλακτικών προϊόντων νικοτίνης είναι: n Ηλεκτρονικά τσιγάρα (vapes): Θερμαίνουν ένα υγρό (το οποίο περιέχει νικοτίνη, προπυλενογλυκόλη, γλυκερίνη και αρώματα) χωρίς καύση, παράγοντας ατμό, όχι καπνό. n Θερμαινόμενα προϊόντα καπνού (heated tobacco products, π.χ.

IQOS): Θερμαίνουν πραγματικό καπνό σε θερμοκρασία που δεν φτάνει το σημείο καύσης, απελευθερώνοντας νικοτίνη χωρίς την παραγωγή πίσσας και πολλών τοξικών ουσιών. n Προϊόντα νικοτίνης χωρίς καπνό (π.χ. nicotine pouches, snus): Μικρά σακουλάκια που τοποθετούνται στο στόμα και απελευθερώνουν νικοτίνη μέσω του βλεννογόνου, χωρίς καμία καύση. Πολλές μελέτες έχουν δείξει ότι τα ηλεκτρονικά τσιγάρα εκπέμπουν 95-99% λιγότερες τοξικές ουσίες από το συμβατικό τσιγάρο. Το βρετανικό Υπουργείο Υγείας (Public Health England) εκτιμά ότι είναι «τουλάχιστον 95% λιγότερο επιβλαβή». Η Αμερικανική Εθνική Ακαδημία Επιστημών έχει επιβεβαιώσει ότι η αντικατάσταση του συμβατικού τσιγάρου με ηλεκτρονικό μειώνει την έκθεση σε καρκινογόνες ουσίες. Ωστόσο, λιγότερο βλαβερά δεν σημαίνει ακίνδυνα. Τα ηλεκτρονικά τσιγάρα μπορεί να περιέχουν ουσίες που ερεθίζουν τους πνεύμονες, και μακροπρόθεσμες μελέτες για βλάβες που εμφανίζονται μετά από 20-30 χρόνια

χρήσης δεν υπάρχουν ακόμη. Η επιστημονική συναίνεση είναι ότι, για έναν καπνιστή που δεν πρόκειται να κόψει το κάπνισμα, η μετάβαση σε ένα προϊόν χωρίς καύση είναι μια ωφέλιμη κίνηση. Για έναν μη καπνιστή, όμως, οποιαδήποτε χρήση νικοτίνης είναι επιβλαβής και δεν συστήνεται.

Ο αντίλογος

Το ισχυρότερο επιχείρημα ενάντια στη μείωση της βλάβης δεν αφορά τους σημερινούς καπνιστές, αλλά τους αυριανούς. Αν τα ηλεκτρονικά τσιγάρα «στρατολογούν» νέους που διαφορετικά δεν θα είχαν αγγίξει νικοτίνη, τότε η καθαρή επίδραση στη δημόσια υγεία μπορεί να είναι αρνητική, ακόμα κι αν κάθε προϊόν ξεχωριστά είναι λιγότερο βλαβερό από το τσιγάρο. Η εμπειρία διαφόρων χωρών δείχνει ότι αυτός ο κίνδυνος είναι πραγματικός, αλλά όχι αναπόφευκτος. Η γενιά 15-25 ετών δεν έχει ιστορικό καπνίσματος συμβατικών τσιγάρων, αλλά μεγάλο μέρος της έχει δοκιμάσει ηλεκτρονικά τσιγάρα. Στις ΗΠΑ, το 2024, περίπου 10% των λυκειόπαιδων ανέφεραν τρέχουσα χρήση vape, έναντι μόλις 2% που κάπνιζαν συμβατικά τσιγάρα. Στην Ευρώπη, τα ποσοστά είναι χαμηλότερα, αλλά αυξανόμενα. Στη Σουηδία, η στρατηγική μείωσης βλάβης είχε αντίθετο αποτέλεσμα: Το snus (υγρός καπνός σε σακουλάκι) χρησιμοποιήθηκε από τους καπνιστές ως εργαλείο διακοπής, και η χώρα βρίσκεται στα πρόθυρα να γίνει η πρώτη χώρα χωρίς καπνό (κάτω από 5% καπνιστές). Ταυτόχρονα, η χρήση snus από νέους παρέμεινε χαμηλή. Η Σουη-

δία έχει, επίσης, τα χαμηλότερα ποσοστά καρκίνου του πνεύμονα και χρόνιας αποφρακτικής πνευμονοπάθειας στην Ευρώπη –όχι παράδοξα, ακριβώς λόγω της στρατηγικής μείωσης βλάβης που ακολουθείται εδώ και δεκαετίες. Το συμπέρασμα είναι ότι η «πύλη εισόδου» δεν είναι αναπόφευκτη. Εξαρτάται από το ρυθμιστικό πλαίσιο, τις απαγορεύσεις διαφήμισης, την ηλικία πώλησης και –κυρίως– από το αν τα προϊόντα παρουσιάζονται ως «ψυχαγωγικά» ή ως «εργαλείο διακοπής για ενήλικες καπνιστές». Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν αυτά τα παιδιά δεν είχαν ποτέ καπνίσει τσιγάρο, η χρήση vape είναι ένα νέο πρόβλημα δημόσιας υγείας ή μια «πύλη» προς κάτι χειρότερο; Οι μελέτες δείχνουν ότι η πλειονότητα των νέων που δοκιμάζουν vape δεν γίνονται τακτικοί χρήστες, και ακόμα λιγότεροι μεταβαίνουν στο τσιγάρο. Ωστόσο, η νικοτίνη είναι εθιστική, και η εφηβική χρήση μπορεί να βλάψει τον αναπτυσσόμενο εγκέφαλο (προβλήματα προσοχής, διάθεσης, παρορμητικότητας). Υπάρχει και μια βαθύτερη φιλοσοφική διάσταση. Αν κάποιος δηλώνει ότι δεν πρόκειται να κόψει το κάπνισμα, η πολιτεία έχει υποχρέωση να του παρέχει ασφαλέστερες εναλλακτικές ή να επιβάλει μια ηθική επιλογή «πλήρης αποχή ή τίποτα»; Αυτή η λογική ποτέ δεν λειτούργησε στα ναρκωτικά, στο αλκοόλ, ούτε και στον καπνό. Η μείωση της βλάβης είναι μια πραγματιστική απάντηση σε ένα πρόβλημα που ο ιδεαλισμός αποτύγχανε επί δεκαετίες να λύσει. Με τις σωστές ρυθμίσεις, Ζ.Ψ. μπορούν να σωθούν ζωές. u

| περί υγείας | 11

ΖΨ νικοτινη_R.indd 11

15/5/2026 4:06:35 μμ

Δημιουργώντας μια γενιά χωρίς καπνό

O

Το ερώτημα δεν είναι αν αυτός ο στόχος είναι εφικτός, αλλά αν υπάρχει η συλλογική βούληση να προστατευτεί η υγεία των επόμενων γενεών.

λοι γνωρίζουμε ότι το κάπνισμα βλάπτει, αλλά λίγοι συνειδητοποιούν το πόσο. Τα νούμερα δεν πρέπει να αγνοούνται. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο καπνός σκοτώνει κάθε χρόνο περισσότερους ανθρώπους από το αλκοόλ, τα ναρκωτικά, τα τροχαία ατυχήματα, τις αυτοκτονίες και τους φόνους μαζί. Κάθε τσιγάρο αφαιρεί 20 λεπτά από τη ζωή του καπνιστή. Δεν είναι όμως όλα τα νέα άσχημα. Στις ΗΠΑ, το ποσοστό των καπνιστών έχει πέσει δραματικά: από 41% το 1944 σε μόλις 11% το 2024. Αυτή η πτώση δεν ήρθε τυχαία, είναι αποτέλεσμα δεκαετιών νομοθετικών παρεμβάσεων και εκτεταμένων εκστρατειών ενημέρωσης. Το κάπνισμα δεν βλάπτει μόνο αυτόν που ανάβει το τσιγάρο. Ο παθητικός καπνός είναι, επίσης, επικίνδυνος για τους γύρω. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, μόνο το 2017, περίπου 24.000 θάνατοι αποδόθηκαν στην έκθεση στον παθητικό καπνό στο σπίτι. Τα παιδιά είναι ιδιαίτερα ευάλωτα. Έρευνες δείχνουν ότι η εφαρμογή νομοθεσίας για χώρους χωρίς καπνό συνδέεται με σημαντική μείωση των περιγεννητικών θανάτων, των πρόωρων γεννήσεων και των νοσηλειών παιδιών για λοιμώξεις του αναπνευστικού. Μια από τις πιο αποτελεσματικές στρατηγικές κατά του καπνίσματος τις τελευταίες δεκαετίες ήταν η δημιουργία περιβαλλόντων χωρίς καπνό. Εστιατόρια, χώροι εργασίας, σχολικές αυλές, αθλητικές εγκαταστάσεις, στάσεις λεωφορείων –όλα αυτά μετασχηματίστηκαν σταδιακά σε χώρους όπου το κάπνισμα έπαψε να είναι αποδεκτό. Τα αποτελέσματα στην Ευρώπη είναι ενθαρρυντικά. Μετά την εφαρμογή της σχετικής νομοθεσίας, το ποσοστό έκθεσης των Ευρωπαίων πολιτών στον καπνό σε μπαρ και καφετέριες έπεσε από 46% το 2009 σε 20% το 2017, και στα εστιατόρια από 31% σε μόλις 9%. Χώρες όπως η Γαλλία και η Ιρλανδία υπήρξαν πρωτοπόρες, και σύμφωνα με μελέτη του Ευρωπαϊκού Δικτύου Καρδιάς, τέτοιες ολοκληρωμένες απαγορεύσεις μείωσαν την έκθεση στον παθητικό καπνό κατά 80% στους δη-

μόσιους χώρους. Τον Ιανουάριο του 2025, το Μιλάνο έκανε ένα ακόμα τολμηρό βήμα, απαγορεύοντας το κάπνισμα σε δρόμους και πολυσύχναστους εξωτερικούς χώρους –η πιο αυστηρή απαγόρευση στην Ιταλία μέχρι σήμερα. Τον Δεκέμβριο του 2024, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υιοθέτησε νέα σύσταση προς τα κράτη μέλη για επέκταση των πολιτικών χωρίς καπνό σε βασικούς εξωτερικούς χώρους, συμπεριλαμβάνοντας τα νέα προϊόντα, όπως τα ηλεκτρονικά τσιγάρα και τα θερμαινόμενα προϊόντα καπνού. Η Ελλάδα παρουσιάζει μια ιδιαίτερη περίπτωση στον ευρωπαϊκό χάρτη. Από τη μία πλευρά είναι ανάμεσα στις χώρες με τις αυστηρότερες νομοθετικές διατάξεις για χώρους χωρίς καπνό και από την άλλη η εφαρμογή παραμένει ανομοιόμορφη. Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΕ για το 2024, περίπου το 36% των Ελλήνων καπνίζει, έναντι του ευρωπαϊκού μέσου όρου 24%. Ωστόσο, το 45% των Ελλήνων τάσσεται υπέρ της απαγόρευσης του καπνίσματος σε εξωτερικούς χώρους, όπως πάρκα και δημόσιες εισόδους.

Μια τολμηρή πρόταση Πέρα από τους χώρους, το επόμενο μεγάλο βήμα είναι η δημιουργία μιας γενιάς χωρίς καπνό. Η ιδέα είναι απλή: νομοθεσία που καθιστά παράνομη την πώληση τσιγάρων σε άτομα κάτω των 21 ετών. Η εστίαση δεν είναι στην ποινικοποίηση των νέων που καπνίζουν, αλλά στον περιορισμό της πρόσβασής τους στο προϊόν. Η πρόταση αυτή διατυπώθηκε για πρώτη φορά από ερευνητές υγείας το 2010 και σταδιακά αρχίζει να γίνεται πραγματικότητα. Το 2021, η πόλη Brookline της Μασαχουσέτης έγινε η πρώτη στις ΗΠΑ που υιοθέτησε αυτή την πολιτική. Το 2022, η Νέα Ζηλανδία ακολούθησε, αν και κατήργησε τον

νόμο το 2024, αποδεικνύοντας ότι τέτοιες πολιτικές συναντούν ισχυρές αντιστάσεις. Το 2025, οι Μαλδίβες έγιναν η πρώτη χώρα στον κόσμο που θέσπισε πλήρη πανεθνική απαγόρευση. Στην Ευρώπη, το κίνημα αυτό αποκτά δυναμική. Υπουργοί Υγείας των 27 κρατών μελών συναντήθηκαν στις Βρυξέλλες για να στηρίξουν αυστηρότερα μέτρα κατά του παθητικού καπνίσματος, με προτάσεις που περιλαμβάνουν απαγόρευση καπνίσματος κοντά σε παιδικές χαρές, καφετέριες και άλλους δημόσιους χώρους. Στην Ολλανδία, ένα φιλόδοξο πρόγραμμα με στόχο τη δημιουργία γενιάς χωρίς καπνό έως το 2040 ενεργοποίησε το 90% των ολλανδικών δήμων να λάβουν μέτρα για την απαγόρευση του καπνίσματος σε δημόσιους χώρους –σχολικές αυλές, παιδικές χαρές, αθλητικές εγκαταστάσεις και στάσεις λεωφορείων– με αποτέλεσμα μια δραματική αύξηση των εγγραφών σε προγράμματα διακοπής καπνίσματος. Η κύρια ένσταση απέναντι σε τέτοιες ρυθμίσεις αφορά την ατομική αυτονομία. Νόμοι για τις ζώνες ασφαλείας, τα κράνη ή τα όρια ταχύτητας θέτουν από καιρό όρια στην ατομική ελευθερία προς όφελος της δημόσιας ασφάλειας. Το κάπνισμα, μάλιστα, έχει μία ιδιαιτερότητα, βλάπτει και τους γύρω. Η έκθεση στον παθητικό καπνό στο σπίτι, στο αυτοκίνητο ή στον χώρο εργασίας –ιδιαίτερα για τα παιδιά– δεν είναι ζήτημα προσωπικής επιλογής, και αυτό ακριβώς καθιστά τη δημόσια παρέμβαση όχι απλώς νόμιμη, αλλά ηθικά επιβεβλημένη. Η ιδέα να δούμε τα σημερινά παιδιά να μεγαλώνουν σε έναν κόσμο χωρίς τσιγάρο δεν είναι αδιανόητη, όπως φαινόταν κάποτε η απαγόρευση του καπνίσματος στα καφενεία. Το ερώτημα δεν είναι αν μπορεί να δημιουργηθεί μια γενιά χωρίς καπνό, αλλά αν υπάρχει η συλλογική θέληση να γίνει. u H. A.

12 | περί υγείας |

ΖΨ χωρις καπνο_L.indd 12

15/5/2026 4:06:55 μμ

Παθητικό κάπνισμα Πού αρχίζουν και τελειώνουν τα δικαιώματά σας; Η ακούσια έκθεση στον καπνό σε χώρους εργασίας και κατοικίας και οι σοβαρές επιπτώσεις της στην υγεία.

Φ

ανταστείτε κάποιον που μπαίνει σε ένα καφέ, κάθεται σε ένα τραπέζι και ανάβει ένα τσιγάρο. Σε χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, όπου το κάπνισμα σε εσωτερικούς δημόσιους χώρους έχει απαγορευτεί, αυτό θα ήταν σχεδόν αδιανόητο. Από τότε που τέθηκαν σε ισχύ οι απαγορεύσεις για το κάπνισμα σε εσωτερικούς χώρους, η συνήθεια αυτή έχει γίνει η νέα πραγματικότητα, που σε πολλές περιπτώσεις όμως παρουσιάζει παρεκκλίσεις. Στην Ελλάδα η εικόνα είναι ακόμη συνηθισμένη –παρά το γεγονός ότι η απαγόρευση υπάρχει νομοθετικά εδώ και χρόνια. Η απαγόρευση του καπνίσματος σε δημόσιους κλειστούς χώρους ξεκίνησε στη χώρα μας από το 2010 (νόμος 3868/2010) και επεκτάθηκε το 2019, ωστόσο, η εφαρμογή υπήρξε προβληματική. Στα καφέ, τα μπαρ, τα εστιατόρια και τα νυχτερινά κέντρα, το κάπνισμα εξακολουθεί να είναι ανεκτό σε μεγάλο βαθμό. Οι έλεγχοι είναι σπάνιοι και η κουλτούρα της «ανεκτικότητας» παραμένει. Το αποτέλεσμα είναι ότι οι εργαζόμενοι στον κλάδο της εστίασης, οι σερβιτόροι, οι μπάρμαν, οι μουσικοί, εκτίθενται καθημερινά σε επίπεδα καπνού που σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες θα θεωρούνταν απαράδεκτα. Εκτός από τους χώρους εστίασης, υπάρχει και μια ακόμα ομάδα επαγγελματιών που εκτίθενται συστηματικά στο παθητικό κάπνισμα, χωρίς να γίνεται λόγος γι’ αυτό. Οι εργαζόμενοι που παρέχουν κατ’ οίκον φροντίδα. Νοσηλευτές, φροντιστές ηλικιωμένων, κοινωνικοί λειτουργοί –αυτοί οι άνθρωποι εισέρχονται σε σπίτια όπου συχνά οι ένοικοι καπνίζουν. Όπως δείχνουν οι μελέτες, το παθητικό κάπνισμα μπορεί να παραμείνει σε ένα σπίτι σε επιβλαβή επίπεδα για περισσότερες από πέντε ώρες, αφού καπνιστεί ένα τσιγάρο. Μία ώρα χωρίς κάπνισμα πριν από την επίσκεψη –αν

και συστήνεται– δεν είναι αρκετή για να καθαρίσει τον αέρα. Και συχνά, οι ίδιοι οι καπνιστές ανάβουν τσιγάρο ακόμα και παρουσία των εργαζομένων. Το παθητικό κάπνισμα δεν είναι απλώς μια ενόχληση. Ο καπνός είναι ένα δηλητήριο που εισπνέεται ακούσια. Περιέχει πάνω από 7.000 χημικές ουσίες, εκ των οποίων τουλάχιστον 70 είναι καρκινογόνες. Η έκθεση στο παθητικό κάπνισμα αυξάνει τον κίνδυνο εμφράγματος του μυοκαρδίου κατά 25-30% στους μη καπνιστές, σύμφωνα με στοιχεία του Αμερικανικού Κολλεγίου Καρδιολογίας. Προκαλεί, επίσης, αναπνευστικές λοιμώξεις, ωτίτιδες και αιφνίδιο βρεφικό θάνατο στα παιδιά, ενώ στους ενήλικες επιδεινώνει το άσθμα, αυξάνει τον κίνδυνο χρόνιας αποφρακτικής πνευμονοπάθειας (ΧΑΠ) και σχετίζεται με μείωση της πνευμονικής λειτουργίας. Ιδιαίτερα ευάλωτες είναι οι έγκυες γυναίκες, στις οποίες το παθητικό κάπνισμα συνδέεται με χαμηλό βάρος γέννησης και πρόωρο τοκετό. Δεν υπάρχει ασφαλές όριο έκθεσης. Ακόμα και λίγα λεπτά έκθεσης προκαλούν βλάβη στα αιμοφόρα αγγεία και πυροδοτούν φλεγμονώδεις αντιδράσεις στον οργανισμό. Με άλλα λόγια, κάθε τσιγάρο που ανάβει κάποιος δίπλα σας επιβαρύνει την υγεία σας.

Το ηθικό δίλημμα

Η ρίζα του προβλήματος φαίνεται να είναι σύνθετη. Όταν ο χώρος εργασίας σας είναι το σπίτι κάποιου άλλου, ποιανού τα δικαιώματα προηγούνται; Οι καπνιστές μπορεί να επιλέγουν να καπνίζουν στο σπίτι τους, ιδιαίτερα εκείνοι με προβλήματα υγείας και κινητικότητας, για τους οποίους η έξοδος είναι δύσκολη. Είναι επιλογή και δικαίωμά τους. Από την άλλη, οι εργαζόμενοι που μπαίνουν σε αυτό το περιβάλλον δεν έχουν δικαίωμα σε καθαρό αέρα, όπως κάθε άλλος εργαζόμενος σε οποιοδήποτε άλλο επάγγελμα; Η έκθε-

ση στον καπνό δεν είναι αποδεκτός επαγγελματικός κίνδυνος –είναι μια βλάβη που μπορεί να προληφθεί. Η πανδημία COVID-19 μπορεί να έχει αλλάξει κάποιες αντιλήψεις. Η χρήση μασκών υψηλής ποιότητας (N95 ή FFP2/FFP3) από τους εργαζόμενους θα μπορούσε να μειώσει την εισπνοή σωματιδίων καπνού. Ωστόσο, πολλές από τις χιλιάδες χημικές ουσίες στο παθητικό κάπνισμα είναι αέρια, όχι στερεά σωματίδια, και δεν φιλτράρονται αποτελεσματικά από μάσκες. Γι’ αυτό ο Π.Ο.Υ. τονίζει ότι δεν υπάρχει ασφαλές επίπεδο για τον καπνό του τσιγάρου. Η βελτίωση του αερισμού στα σπίτια θα μπορούσε να βοηθήσει, αλλά είναι δύσκολη σε ορισμένες κατασκευές. Καθαριστές αέρα με φίλτρα HEPA μπορούν να μειώσουν τα σωματίδια, αλλά δεν απομακρύνουν τα τοξικά αέρια (π.χ. μονοξείδιο του άνθρακα, φορμαλδεΰδη, βενζόλιο). Η μόνη πραγματική λύση είναι η δημιουργία ενός περιβάλλοντος εντελώς απαλλαγμένου από τον καπνό. Λαμβάνοντας υπόψη τις σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία, η κοινωνία ίσως χρειαστεί να επανεξετάσει την ιδέα του «δικαιώματος στο κάπνισμα στο σπίτι». Το πώς βλέπουμε, για παράδειγμα, το κάπνισμα παρουσία των παιδιών, ήδη, έχει αλλάξει, αφού δεν θεωρείται αποδεκτό να καπνίζει κάποιος σε ένα δωμάτιο με ένα βρέφος ή μικρό παιδί. Γιατί να είναι διαφορετικό για έναν εργαζόμενο φροντίδας; Στο Ηνωμένο Βασίλειο, ήδη υπάρχουν εκστρατείες για «smoke-free homes» και η Σκωτία στοχεύει στη δημιουργία μιας γενιάς χωρίς καπνό. Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς όλα τα σπίτια μιας χώρας χωρίς καπνιστές. Αλλά και οι απαγορεύσεις σε δημόσιους χώρους ήταν εξίσου δύσκολη, πριν από 20 χρόνια. Η κοινωνική νόρμα αλλάζει αργά, αλλά αλλάζει και το κέρδος για τη Λ. Κ. δημόσια υγεία θα είναι τεράστιο. u

| περί υγείας | 13

ΖΨ δικαιωματα_R.indd 13

15/5/2026 4:07:15 μμ

GSK: Ενημερωτική εκστρατεία για τον δια βίου εμβολιασμό Στόχο αποτελεί η ευαισθητοποίηση του πληθυσμού για την περαιτέρω προαγωγή του εμβολιασμού στην Ελλάδα.

Η

GSK Ελλάδος παρουσίασε τη νέα εκστρατεία ενημέρωσης για την αξία του δια βίου εμβολιασμού, η οποία τελεί υπό την αιγίδα του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ), της Ελληνικής Εταιρείας Λοιμώξεων (ΕΕΛ) και της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας (ΕΠΕ), σε δημοσιογραφική εκδήλωση που διεξήχθη πρόσφατα στην Αίγλη Ζαππείου. Στην εκδήλωση, η οποία είχε ενημερωτικό και θεσμικό χαρακτήρα, χαιρετισμό απηύθυναν οι αξιότιμοι κ.κ. υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, και η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας, Ειρήνη Αγαπηδάκη, ενώ στο πάνελ των ομιλητών συμμετείχαν η πρόεδρος Δ.Σ. και διευθύνουσα σύμβουλος της GSK Ελλάδος, Lizzie Champion, η Country Medical Director της GSK Ελλάδος, Ειρήνη Μιτσίκη, η Government Affairs & Market Access Director της GSK Ελλάδος, Βασίλεια Παπαγιαννοπούλου, ο καθηγητής Πολιτικής Υγείας και κοσμήτορας της Σχολής Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, Κυριάκος Σουλιώτης, ο πρόεδρος του ΕΟΔΥ, Θεόδωρος Βασιλακόπουλος, ο πρόεδρος της ΕΕΛ, Νικόλαος Σύψας, και ο πρόεδρος της ΕΠΕ, Στυλιανός Λουκίδης. Η εν λόγω εκστρατεία ενημέρωσης – η πρώτη που δεν κάνει αναφορά σε ειδικό νόσημα– αποσκοπεί, μέσω των μηνυμάτων της, στην ανάδειξη της αξίας του εμβολιασμού καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής, υπενθυμίζοντας ότι ο εμβολιασμός και η προστασία που παρέχει έναντι των λοιμωδών νοσημάτων δεν σταματά στην παιδική ηλικία. Παράλληλα, η εκστρατεία προάγει τη σημασία της έγκυρης και επιστημονικά τεκμηριωμένης ενημέρωσης του πληθυσμού, προτρέποντάς τον να συμβουλευτεί τον ιατρό του για να ενημερωθεί για τα οφέλη του εμβολιασμού. Η κεντρική ιδέα της εκστρατείας βασίζεται στο γεγονός ότι η απουσία της εμβολιαστικής κάλυψης αφήνει τον άνθρωπο, ανεξαρτήτως ηλικίας, εκτεθειμένο στις ασθένειες, «σαν να κυκλοφορεί γυμνός», υπογραμμίζοντας ότι η έγκυρη ενημέρωση γύρω από την «γυμνή» αλήθεια για τα οφέλη του εμβολιασμού, δύναται να οδηγήσει στην προστασία του πληθυσμού, μέσω του εμβολιασμού σε κάθε ηλικία. Καθώς το ανοσοποιητικό μας σύστημα αλλάζει με την ηλικία και επηρεάζεται από διάφορους παράγοντες, η εμβολιαστική κάλυψη καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής, από τη γέννηση μέχρι τα βαθιά γερά-

Από αριστερά: Η πρόεδρος Δ.Σ. & διευθύνουσα σύμβουλος GSK Ελλάδος, Lizzie Champion, η Country Medical Director GSK Ελλάδος, Ειρήνη Μιτσίκη, η Government Affairs & Market Access Director GSK Ελλάδος, Βασίλεια Παπαγιαννοπούλου, ο καθηγητής Πολιτικής Υγείας και κοσμήτορας της Σχολής Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, Κυριάκος Σουλιώτης, ο πρόεδρος Επιστημονικού Συμβουλίου ΕΟΔΥ, Θεόδωρος Βασιλακόπουλος, ο πρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Λοιμώξεων, Νικόλαος Σύψας, και ο πρόεδρος Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας, Στυλιανός Λουκίδης.

ματα, είναι απαραίτητη. Για αυτό, η εκστρατεία προτρέπει τον πληθυσμό να μην αμελεί τον εμβολιασμό του σε όποια ηλικία και αν είναι. Τα μηνύματα της εκστρατείας θα διαδοθούν μέσω τηλεοπτικού και ραδιοφωνικού σποτ, καταχωρήσεων στον έντυπο και ηλεκτρονικό τύπο, στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης και συγκεκριμένα στο Facebook και στο Instagram, καθώς και στον ειδικά σχεδιασμένο ιστότοπο www.vaccinaked. com, στον οποίο το κοινό θα έχει πρόσβαση σε στοχευμένο ενημερωτικό υλικό, με τη μορφή γεγονότων και στοιχείων, σχετικά με τα οφέλη του δια βίου εμβολιασμό. Στον χαιρετισμό του ο υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, έδωσε συγχαρητήρια στην πρωτοβουλία της εταιρείας, δηλώνοντας χαρακτηριστικά: «Στηρίζουμε πρωτοβουλίες, όπως αυτή, καθώς πιστεύουμε πραγματικά ότι τα εμβόλια σώζουν ζωές και συμβάλλουν ουσιαστικά στη βιωσιμότητα του συστήματος υγείας. Εξάλλου, ως Υπουργείο έχουμε όλο αυτό το διάστημα λάβει τολμηρές και σοβαρές αποφάσεις για την προστασία της δημόσιας υγείας, προάγουμε τον εμβολιασμό, ενώ διακηρύσσουμε ότι απέναντι στην παραπληροφόρηση οφείλουμε να απαντούμε πάντα με την επιστήμη και τα πραγματικά δεδομένα. Αναγνωρίζουμε την αξία και το κύρος της GSK Ελλάδος σε αυτήν την προσπάθεια». Η πρόεδρος Δ.Σ. και διευθύνουσα σύμβουλος της GSK Greece, Lizzie Champion, δήλωσε: «Στην GSK Ελλάδος πιστεύουμε ότι οι παρεμβάσεις πρόληψης, όπως ο εμβολιασμός και η έγκαιρη διάγνωση, είναι υψίστης σημασίας. Η έγκυρη ενημέρωση του πληθυσμού σχετικά με την αξία του

δια βίου εμβολιασμού σε κάθε στάδιο της ζωής, και η αύξηση της εμπιστοσύνης για τα οφέλη του, μέσα από τη συζήτηση με τους επαγγελματίες υγείας, δύνανται να ενισχύσουν την εμβολιαστική κάλυψη, κυρίως των ενηλίκων, στη χώρα μας, συντελώντας σε μια πιο υγιή κοινωνία και ένα πιο ανθεκτικό σύστημα υγείας». Η Country Medical Director της GSK Greece, Ειρήνη Μιτσίκη, δήλωσε: «Είμαστε ιδιαίτερα περήφανοι και ευχαριστούμε θερμά τον ΕΟΔΥ, την ΕΕΛ και την ΕΠΕ για την παροχή των αιγίδων τους. Ο ρόλος των επαγγελματιών υγείας στη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων για τον εμβολιασμό είναι κομβικός και μπορεί να συμβάλει καθοριστικά στην ενίσχυση της αξίας του δια βίου εμβολιασμού, με έμφαση στον ενήλικο πληθυσμό, όπου παρατηρούνται σημαντικά περιθώρια ενίσχυσης της εμβολιαστικής κάλυψης». Η Government Affairs & Market Access Director της GSK Greece, Βασίλεια Παπαγιαννοπούλου, δήλωσε: «Στην GSK Ελλάδος είμαστε ιδιαίτερα περήφανοι για τη νέα μας εκστρατεία, την πρώτη χωρίς καμία αναφορά σε ειδικό νόσημα, η οποία στοχεύει στην ευαισθητοποίηση του πληθυσμού για τα οφέλη του εμβολιασμού καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής. Η συνεργασία όλων των φορέων είναι καθοριστική για την περαιτέρω προαγωγή του εμβολιασμού στη χώρα μας και, στο πλαίσιο αυτό, ευχαριστούμε θερμά το Υπουργείο Υγείας για τον τιμητικό χαιρετισμό του στην πρωτοβουλία μας, καθώς και τους επιστημονικούς φορείς για την αιγίδα τους». Ο πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Λοιμώξεων, Νικόλαος Σύψας, δήλωσε: «Ο εμβολιασμός, μετά το καθαρό πό-

σιμο νερό, αποτελεί μία από τις πιο σημαντικές παρεμβάσεις διαχρονικά, σε παγκόσμιο επίπεδο, συμβάλλοντας καθοριστικά στον περιορισμό της θνησιμότητας και νοσηρότητας, καθώς και των επιπλοκών των λοιμωδών νοσημάτων. Παρά το γεγονός ότι ο παιδικός εμβολιασμός είναι εγκατεστημένος στη χώρα μας, η εμβολιαστική κάλυψη στους ενήλικες παραμένει ελλιπής και απαιτείται ενίσχυση της ενημέρωσης και της σύστασης από τους επαγγελματίες υγείας. Στο πλαίσιο αυτό, στηρίζουμε την εκστρατεία ενημέρωσης της GSK Ελλάδος μέσω της αιγίδας μας, καθώς είναι μία ακόμα θετική πρωτοβουλία, μετά από την εκστρατεία που υλοποιεί ήδη η Ελληνική Εταιρεία Λοιμώξεων, η οποία συμβάλλει στην ανάδειξη της αξίας του εμβολιασμού». Ο πρόεδρος της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας, Στυλιανός Λουκίδης, δήλωσε: «Τα αναπνευστικά νοσήματα και οι επιπλοκές τους αποτελούν σημαντική αιτία επιβάρυνσης των νοσοκομείων, ιδιαίτερα στον ενήλικο πληθυσμό και σε άτομα με υποκείμενα νοσήματα, όπου ο κίνδυνος σοβαρής νόσησης είναι αυξημένος. Η πρόληψη μέσω του εμβολιασμού σε όλα τα στάδια της ζωής, υπό την καθοδήγηση των επαγγελματιών υγείας, μπορεί να συμβάλει στον περιορισμό των νοσηλειών και στη αποσυμφόρηση των υπηρεσιών υγείας, βελτιώνοντας τη διαχείριση των περιστατικών. Στο πλαίσιο αυτό, η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία στηρίζει την εκστρατεία της GSK Ελλάδος μέσω της αιγίδας της, καθώς ενισχύει την ενημέρωση του πληθυσμού για την αξία του δια βίου εμβολιασμού και συμβάλλει στην έγκαιρη υιοθέτηση καλών πρακτικών πρόληψης». u

14 | περί υγείας |

GSK_L.indd 14

15/5/2026 4:07:48 μμ

Σταύρος Οικονόμου

Country Manager Ελλάδας και Κύπρου της Abbott Diabetes Care

«Η καινοτομία στον πυρήνα της Abbott» Συναντήσαμε τον κ. Σταύρο Οικονόμου και μας μίλησε για τον διαβήτη, για τις καινοτόμες προσεγγίσεις και τις προτεραιότητες της εταιρείας. Συνέντευξη στην Ηλέκτρα Αλευρίτη – Πείτε μας λίγα λόγια για την Abbott και τις δραστηριότητές της στη φροντίδα του διαβήτη Η Abbott είναι αφοσιωμένη στη βελτίωση της ζωής των ανθρώπων που ζουν με διαβήτη, μέσω καινοτόμων λύσεων παρακολούθησης γλυκόζης. Λειτουργούμε με μια ξεκάθαρη αποστολή: να υποστηρίζουμε τόσο τα άτομα με διαβήτη, όσο και τους επαγγελματίες υγείας, προσφέροντας τεχνολογίες που διευκολύνουν την έγκαιρη, τεκμηριωμένη λήψη αποφάσεων και ενισχύουν την ουσιαστική αυτοδιαχείριση της πάθησης στην καθημερινή ζωή. Τα συστήματα συνεχούς παρακολούθησης γλυκόζης Libre (CGM) έχουν μεταμορφώσει τη φροντίδα του διαβήτη στη χώρα μας την τελευταία δεκαετία, μειώνοντας την ανάγκη για τρυπήματα δακτύλου και παρέχοντας συνεχή, αξιόπιστα, σε πραγματικό χρόνο, δεδομένα γλυκόζης απευθείας στο κινητό τηλέφωνο, με διακριτικό και φιλικό προς τον χρήστη τρόπο. Παράλληλα, η Abbott επενδύει στην εκπαίδευση, την επιστημονική συνεργασία και τις συμπράξεις με την ιατρική κοινότητα, ώστε η τεχνολογία να μεταφράζεται σε πραγματικό κλινικό όφελος και ουσιαστική βελτίωση της φροντίδας. Η αποστολή μας είναι σαφής: να βοηθήσουμε περισσότερους ανθρώπους να ζουν με περισσότερη ελευθερία και αυτοπεποίθηση, αξιοποιώντας την καινοτομία με υπευθυνότητα και μακροπρόθεσμο όραμα. Δεν είναι τυχαίο ότι η τεχνολογία Libre έχει αναγνωριστεί διεθνώς από το Galien Foundation ως η πιο καινοτόμος ιατρική τεχνολογία των τελευταίων 50 ετών.

– Ο διαβήτης αποτελεί μία από τις πιο πιεστικές προκλήσεις δημόσιας υγείας στην Ευρώπη. Ποιες είναι οι προτεραιότητες της εταιρείας σχετικά με την πάθηση; Ο διαβήτης είναι μια πολυεπίπεδη πρόκληση δημόσιας υγείας, με αυξανόμενο αντίκτυπο τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Ελλάδα –όχι μόνο ως προς το κόστος, αλλά κυρίως ως προς τη συνολική υγεία. Ο επιπολασμός του διαβήτη στην Ελλάδα παραμένει υψηλός, στο 11,9% έναντι 9,2% στην Ευρώπη. Για την Abbott, οι βασικές μας προτεραιότητες εστιάζουν σε τρεις πυλώνες: n Βελτίωση της καθημερινής διαχείρισης του διαβήτη μέσω απλών, αξιόπιστων και προσβάσιμων τεχνολογικών λύσεων. n Ενδυνάμωση των ίδιων των ασθενών, ώστε να λαμβάνουν έγκαιρες και ενημερωμένες αποφάσεις για την υγεία τους. n Στενή συνεργασία με την ιατρική κοινότητα και το σύστημα υγείας, ώστε η τεχνολογία να μεταφράζεται σε πραγματικό κλινικό και κοινωνικό όφελος. Στόχος μας είναι να συμβάλουμε ουσιαστικά στη μετάβαση από αποσπασματική παρακολούθηση του διαβήτη σε μια πιο συνεχόμενη και εξατομικευμένη προσέγγιση.

– Καινοτομία: Ποιο ρόλο διαδραματίζει η Abbott στις καινοτόμες προσεγγίσεις για τον διαβήτη; Η καινοτομία βρίσκεται στον πυρήνα της Abbott και υπερβαίνει την ίδια την τεχνολογία, περιλαμβάνοντας τον τρόπο με τον οποίο αυτή ενσωματώνεται στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων. Με τα Libre CGM, η Abbott συνέβαλε στην αλλαγή του τρόπου παρακολούθησης της γλυκόζης, καθιστώντας τη διαδικασία απλούστερη, λιγότερο επεμβατική και σε πραγματικό χρόνο. Αυτό επέτρεψε σε ασθενείς και επαγγελματίες υγείας να μεταβούν από μεμονωμένες μετρήσεις σε μια πιο ολοκληρωμένη κατανόηση των γλυκαιμικών τάσεων. Παράλληλα, επενδύουμε σταθερά σε ψηφιακές λύσεις, συνδεσιμότητα και δεδομένα, με στόχο τη βελτίωση της κλινικής λήψης αποφάσεων και την υποστήριξη εξατομικευμένων μοντέλων φροντίδας, όπως τα ολοκληρωμένα αυτοματοποιημένα συστήματα χορήγησης ινσουλίνης. Η ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών, όπως τα CGM, στη διαχείριση του διαβήτη έχει αποδείξει σαφή υπεροχή τόσο σε κλινικές μελέτες, όσο και στην πραγματική χρήση. Η αξιοποίηση αυτών των τεχνολογιών εξασφαλίζει καλύτερη ποιότητα ζωής και μειώνει τον κίνδυνο επιπλοκών μέσω βελτιωμένης ρύθμισης της γλυκόζης σε σύγκριση με παλαιότερες τεχνολογίες. Για αυτόν τον σημαντικό λόγο, η πρόσβαση σε αυτές τις λύσεις είναι ζωτικής σημασίας. Παρά τα στοιχεία που δείχνουν ότι οι τεχνολογίες αυτές προσφέρουν καλύτερη διαχείριση της νόσου και βελτιωμένη ποιότητα ζωής, η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις τελευταίες χώρες της Ευρώπης, όσον αφορά την πρόσβαση σε CGM για άτομα με διαβήτη τύπου 2.

– Ποιες προκλήσεις αντιμετωπίζει ο κλάδος και πώς επιδιώκετε στενότερη συνεργασία με τις υγειονομικές αρχές; Ο τομέας του διαβήτη αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις, που δεν είναι μόνο τεχνολογικές, αλλά και συστημικές. Αυτές περιλαμβάνουν την αυξανόμενη επιβάρυνση των συστημάτων υγείας, τις ανισότητες στην πρόσβαση στην καινοτομία και την ανάγκη για βιώσιμα μοντέλα αποζημίωσης που αντικατοπτρίζουν την πραγματική αξία των νέων τεχνολογιών. Όπως αναφέρθηκε, η Ελλάδα είναι μία από τις τελευταίες ευρωπαϊκές χώρες όπου τα CGM δεν αποζημιώνονται για άτομα με διαβήτη τύπου 2 που λαμβάνουν εντατικοποιημένα σχήματα ινσουλίνης. Για τα άτομα αυτά, η χρήση αυτής της καινοτόμου τεχνολογίας έχει αποδεδειγμένα κλινικά οφέλη: η χρήση CGM συνδέεται με σημαντικές μειώσεις στη γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη (HbA1c) και λιγότερες νοσηλείες λόγω επιπλοκών σχετιζόμενων με τον διαβήτη, σε σύγκριση με όσους χρησιμοποιούν παραδοσιακή παρακολούθηση γλυκόζης. Στόχος μας είναι να συμβάλουμε στη διαμόρφωση λύσεων, που εξισορροπούν την καινοτομία με τη βιωσιμότητα, έχοντας πάντα στο επίκεντρο το άτομο και τις ανάγκες υγείας του. u

| περί υγείας | 15

sinenteuksi_R.indd 15

15/5/2026 4:08:13 μμ

Εμβόλια ενηλίκων: Γιατί η προστασία

δεν σταματά στην παιδική ηλικία

Π

Ένα από τα πιο απλά και αποτελεσματικά μέσα πρόληψης, το εμβόλιο, προστατεύει όχι μόνο το ίδιο το άτομο, αλλά και το ευρύτερο κοινωνικό σύνολο.

ολλοί άνθρωποι συνδέουν τα εμβόλια αποκλειστικά με την παιδική ηλικία. Ωστόσο, η αλήθεια είναι ότι ο εμβολιασμός παραμένει εξίσου σημαντικός και στην ενήλικη ζωή. Καθώς μεγαλώνουμε, οι ανάγκες μας αλλάζουν, οι κίνδυνοι διαφοροποιούνται και ορισμένες λοιμώξεις μπορεί να αποδειχθούν πολύ πιο σοβαρές απ’ ό,τι φανταζόμαστε. Τα εμβόλια ενηλίκων αποτελούν ένα από τα πιο απλά και αποτελεσματικά μέσα πρόληψης, προστατεύοντας όχι μόνο το ίδιο το άτομο, αλλά και το ευρύτερο κοινωνικό σύνολο. Η καθηγήτρια Θεραπευτικής - Επιδημιολογίας - Προληπτικής Ιατρικής, παθολόγος (Θεραπευτική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο Αλεξάνδρα), Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, η βιολόγος, Αλεξάνδρα Σταυροπούλου, και ο καθηγητής Θεραπευτικής - Ογκολογίας - Αιματολογίας, διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, τ. πρύτανης ΕΚΠΑ, Θάνος Δημόπουλος, αναφέρουν ότι ο τρόπος με τον οποίο λειτουργούν είναι ουσιαστικά ένα «μάθημα» για το ανοσοποιητικό μας σύστημα. Χωρίς να προκαλούν την ίδια τη νόσο, του μαθαίνουν πώς να αναγνωρίζει και να αντιμετωπίζει τους μικροοργανισμούς που την προκαλούν. Αυτό συμβαίνει επειδή, στις περισσότερες περιπτώσεις, το εμβόλιο περιέχει μια εξασθενημένη ή ανενεργή μορφή ενός ιού ή βακτηρίου ή κάποιο σημαντικό μέρος του. Έτσι, όταν ο οργανισμός έρθει αργότερα σε επαφή με το πραγματικό παθογόνο, είναι ήδη προετοιμασμένος. Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι το εμβόλιο Tdap, που προσφέρει τριπλή προστασία απέναντι στον τέτανο, τη διφθερίτιδα και τον κοκκύτη. Ο τέτανος μπορεί να εισέλθει στο σώμα μέσα από πληγές, κοψίματα ή γρατζουνιές και να προκαλέσει σοβαρούς μυϊκούς σπασμούς, δυσκαμψία και το γνωστό «lockjaw», δηλαδή αδυναμία να ανοίξει κανείς το στόμα ή να καταπιεί. Ένας εφάπαξ εμβολιασμός με Tdap και στη συνέχεια αναμνηστική δόση Td κάθε 10 χρόνια αρκούν για

θηλωμάτων. Ορισμένα τη διατήρηση της προστελέχη του HPV σχετίστασίας. Για τις εγκύους, ζονται με την πλειονόμάλιστα, συνιστάται ανατητα των καρκίνων του μνηστική δόση μεταξύ τραχήλου της μήτρας της 27ης και της 36ης εβδομάδας κάθε εγκυμοσύνης. στις γυναίκες, αλλά και με Η ανεμευλογιά είναι μια κάποιους καρκίνους του ακόμα λοίμωξη που συλαιμού στους άνδρες. χνά θεωρείται «παιδική Ένα από τα διαθέσιμα υπόθεση», αλλά στους εμβόλια προστατεύει Θάνος ενήλικες μπορεί να είναι και από τα περισσότερα Δημόπουλος πολύ πιο επικίνδυνη. Όσοι κονδυλώματα των γεν(καθηγητής δεν την έχουν περάσει, νητικών οργάνων. Αν και Ιατρικής ΕΚΠΑ) εξακολουθούν να κινδυτο εμβόλιο μπορεί να χονεύουν να μολυνθούν, ρηγηθεί από την ηλικία ακόμα και αν απλώς βρεθούν στον ίδιο των 9 ετών, και οι νεαροί ενήλικες – χώρο με κάποιον ασθενή. Στους ενήλι- ιδιαίτερα όσοι δεν είχαν σεξουαλική κες η νόσος συνδέεται με μεγαλύτερο δραστηριότητα– μπορούν να ωφεκίνδυνο επιπλοκών, νοσηλείας και θα- ληθούν. Ακόμα και ορισμένοι ενήλινάτου. Ιδιαίτερα σοβαρή μπορεί να εί- κες ηλικίας 27 έως 45 ετών μπορεί να ναι η πνευμονία από ανεμευλογιά στις αποφασίσουν να εμβολιαστούν, εφόεγκύους, καθώς πρόκειται για επεί- σον δεν είχαν εμβολιαστεί νωρίτερα. γουσα ιατρική κατάσταση. Το εμβόλιο Για ορισμένες ομάδες ενηλίκων, αυχορηγείται σε δύο δόσεις, με μεσοδι- ξημένη σημασία έχει και η προστασία άστημα τεσσάρων έως οκτώ εβδομά- από τη μηνιγγίτιδα. Νέοι που ζουν σε δων για άτομα 13 ετών και άνω. στρατιωτικούς θαλάμους ή φοιτητιΑπό την άλλη πλευρά, ο ιός που προ- κές εστίες, ταξιδιώτες σε συγκεκριμέκαλεί την ανεμευλογιά μπορεί αρ- νες περιοχές, καθώς και άτομα με εξαγότερα στη ζωή να επανεμφανιστεί σθενημένο ανοσοποιητικό, μπορεί να ως έρπης ζωστήρας. Η νόσος αυτή χρειάζονται εμβολιασμό κατά του μηεμφανίζεται συχνότερα μετά τα 60 νιγγιτιδόκοκκου. Πρόκειται για νόσο και μπορεί να προκαλέσει επώδυνο που μπορεί να αποβεί θανατηφόρα ή εξάνθημα με φουσκάλες, βλάβες στα να αφήσει σοβαρές επιπτώσεις, όπως μάτια και μακροχρόνιο νευρικό εγκεφαλική βλάβη ή απώπόνο. Για την πρόληψή της λεια ακοής. υπάρχει το εμβόλιο Shingrix, Ανάλογα με τον το οποίο χορηγείται σε δύο τρόπο ζωής και τις δόσεις και συνιστάται σε συνθήκες έκθεάτομα 50 ετών και άνω, σης, σημαντικά αλλά και σε ενήλικες μπορεί να είναι από 18 ετών που είναι και τα εμβόλια ανοσοκατεσταλμένοι ή για την ηπατίανοσοανεπαρκείς. τιδα Α και Β. Σημαντικό ρόλο έχει Η ηπατίτιδα επίσης το εμβόλιο Α μπορεί να κατά του HPV, του μεταδοθεί ανθρώπινου ιού των μέσω μολυ-

σμένου φαγητού ή νερού, αλλά και σε άλλες ειδικές περιπτώσεις. Η ηπατίτιδα Β μεταδίδεται μέσω αίματος ή σωματικών υγρών, όπως κατά τη σεξουαλική επαφή χωρίς προφυλάξεις, τη χρήση προσωπικών αντικειμένων άλλου ατόμου ή τη χρήση κοινών βελόνων. Ειδικά η ηπατίτιδα Β μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρή βλάβη του ήπατος ή ακόμα και σε θάνατο. Επιπλέον, ορισμένα εμβόλια δεν είναι απλώς χρήσιμα, αλλά απαιτούνται και για την είσοδο σε συγκεκριμένες χώρες. Παράλληλα, οι ταξιδιώτες πρέπει να είναι ενημερωμένοι και για τα συνήθη εμβόλια ρουτίνας, αλλά και για όσα συνιστώνται ανάλογα με τον προορισμό. Το ιδανικό είναι ο προγραμματισμός να γίνεται 4 έως 6 εβδομάδες πριν από το ταξίδι. Υπάρχουν, βέβαια, και εμβόλια που αφορούν σχεδόν όλους. Το ετήσιο αντιγριπικό εμβόλιο παραμένει βασικό μέτρο προστασίας, ενώ εμβόλια υπάρχουν και για τον RSV, ιδιαίτερα για ενήλικες μεγαλύτερης ηλικίας ή με προβλήματα υγείας, καθώς και για εγκύους, ώστε να προστατεύεται και το βρέφος. Παράλληλα, τα εμβόλια κατά της COVID-19 εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικό εργαλείο πρόληψης, με διαφορετικούς τύπους να ενεργοποιούν το ανοσοποιητικό με διαφορετικούς τρόπους. Εξίσου κρίσιμη είναι η προστασία από τον πνευμονιόκοκκο, ο οποίος μπορεί να προκαλέσει πνευμονία, λοιμώξεις του αίματος και μηνιγγίτιδα. Τέλος, το εμβόλιο MMR προστατεύει από τρεις σοβαρές ασθένειες μαζί: ιλαρά, παρωτίτιδα και ερυθρά. Αν και πολλοί ενήλικες έχουν ήδη νοσήσει ή έχουν εμβολιαστεί, όσοι δεν έχουν ανοσία παραμένουν ευάλωτοι. Η ιλαρά μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές επιπλοκές, η παρωτίτιδα στους ενήλικες μπορεί να συνδεθεί με μηνιγγίτιδα ή επώδυνο πρήξιμο όρχεων και ωοθηκών, ενώ η ερυθρά είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη στην εγκυμοσύνη, καθώς μπορεί να προκαλέσει αποβολή, πρόωρο τοκετό ή σοβαρές συγγενείς ανωμαλίες. u

16 | περί υγείας |

Δημοπουλος εμβολια_L.indd 16

15/5/2026 4:08:41 μμ

Τι μπορούμε να κάνουμε για να μειώσουμε την πιθανότητα εμφάνισης άνοιας;

Η

Η προστασία του εγκεφάλου δεν ξεκινά όταν εμφανιστούν τα πρώτα συμπτώματα, αλλά πολύ νωρίτερα, μέσα από μικρές και σταθερές επιλογές.

υγεία του εγκεφάλου δεν εξαρτάται από έναν μόνο παράγοντα, αλλά από ένα πλέγμα συνηθειών, καταστάσεων και βιολογικών κινδύνων που συσσωρεύονται με τον χρόνο. Η άνοια, με συχνότερη μορφή τη νόσο Αλτσχάιμερ, δεν αποτελεί φυσιολογικό μέρος της γήρανσης, παρότι η ηλικία παραμένει ο σημαντικότερος παράγοντας κινδύνου. Όσο μεγαλώνουμε, αυξάνονται οι πιθανότητες εμφάνισης προβλημάτων μνήμης και σκέψης, όμως η εξέλιξη αυτή δεν είναι αναπόφευκτη. Τα γονίδια που κληρονομούμε παίζουν ρόλο, αλλά εξίσου καθοριστικές φαίνεται να είναι και Θεοδώρα οι επιλογές της καθημερινής Ψαλτοπούλου ζωής: η διατροφή, η άσκηση, Παθολόγος, η ποιότητα του ύπνου, η κοικαθηγήτρια νωνική επαφή και η συνολική Θεραπευτικήςφροντίδα του οργανισμού. Η Επιδημιολογίαςκαθηγήτρια Θεραπευτικής – Προληπτικής Ιατρικής Επιδημιολογίας - Προληπτικής Ιατρικής, παθολόγος (Θεραπευτική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, και η βιολόγος, Αλεξάνδρα Σταυροπούλου, συνοψίζουν τους παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση άνοιας. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η κατάσταση της καρδιάς και των αγγείων. Η καρδιοπάθεια, η αθηροσκλήρωση, η υψηλή χοληστερόλη, η υπέρταση, ο διαβήτης και το κάπνισμα συνδέονται όχι μόνο με εμφράγματα και εγκεφαλικά επεισόδια, αλλά και με αυξημένο κίνδυνο άνοιας. Όταν τα αγγεία φθείρονται ή η ροή του αίματος προς τον εγκέφαλο δυσκολεύεται, επηρεάζονται περιοχές που είναι υπεύθυνες για τη μνήμη, την προσοχή και την κρίση. Αυτό εξηγεί γιατί η αγγειακή υγεία θεωρείται σήμερα κεντρικός άξονας για την πρόληψη της γνωστικής έκπτωσης. Ο διαβήτης, για παράδειγμα, μπορεί να καταστρέψει τα αιμοφόρα αγγεία και να μειώσει την αιμάτωση του εγκεφάλου, αυξάνοντας τον κίνδυνο αγγειακής άνοιας. Παρότι δεν έχουν απαντηθεί όλα τα επιστημονικά ερωτήματα, η σωστή ρύθμιση του σακχάρου, η φυσική δραστηριότητα και η ισορροπημένη διατροφή φαίνεται ότι μπορούν να επιβραδύνουν την επιδείνωση. Η παχυσαρκία, ιδιαίτερα στη μέση ηλικία, εντάσσεται στο ίδιο ανησυχητικό πλαίσιο. Το αυξημένο βάρος συνδέεται με μεγαλύτερη πιθανότητα εμφάνισης καρδιοπάθειας και διαβήτη, που με τη σειρά τους σχετίζονται με την άνοια. Αντίστοιχα, η υψηλή χοληστερόλη στη μέση ηλικία έχει συνδεθεί με αυξημένες πιθανότητες εμφάνισης Αλτσχάιμερ αργότερα, έστω κι αν ο ακριβής μηχανισμός δεν

είναι ακόμη πλήρως ξεκαθαρισμένος. Το μήνυμα, πάντως, είναι σαφές: ό,τι προστατεύει την καρδιά, συχνά προστατεύει και τον εγκέφαλο. Η διατροφή παίζει, επίσης, κρίσιμο ρόλο. Διατροφή που συνδυάζει υπερβολικά αμυλούχα τρόφιμα με επεξεργασμένα προϊόντα, όπως αλλαντικά, γλυκά, πατάτες και αλκοόλ, σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο άνοιας. Αντίθετα, όσοι διατηρούν καλύτερη εγκεφαλική υγεία τείνουν να συνοδεύουν την κατανάλωση κρέατος με φρούτα και λαχανικά. Επίσης, η συχνή κατανάλωση πρόχειρου φαγητού, όπως μπέργκερ, τηγανητές πατάτες, πατατάκια και αναψυκτικά, συνδέεται με μικρότερο μέγεθος σε περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με τη μάθηση, τη μνήμη και την ψυχική υγεία. Αντίθετα, μούρα, δημητριακά ολικής άλεσης, ξηροί καρποί και πράσινα φυλλώδη λαχανικά φαίνεται να υποστηρίζουν καλύτερα τη λειτουργία του εγκεφάλου. Και η υπερφαγία από μόνη της, ακόμα κι όταν αφορά «σωστές» τροφές, μπορεί μακροπρόθεσμα να επιβαρύνει τη σκέψη και τη μνήμη. Η άσκηση αποτελεί έναν από τους πιο σταθερά αναφερόμενους προστατευτικούς παράγοντες. Η έλλειψη τακτικής άσκησης συνδέεται με μεγαλύτερη πιθανότητα εμφάνισης άνοιας, ενώ ταυτόχρονα αυξάνει και τον κίνδυνο για διαβήτη, υπέρταση και καρδιοπάθεια. Ακόμα και ένας γρήγορος περίπατος, λίγη κηπουρική ή άλλη μέτρια δραστηριότητα μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά. Η τακτικότητα έχει μεγαλύτερη σημασία από την ένταση. Εξίσου υποτιμημένος, αλλά καθοριστικός παράγοντας είναι ο ύπνος. Οι συχνές διαταραχές ύπνου, οι πολλές αφυπνίσεις μέσα στη νύχτα ή η χρόνια έλλειψη επαρκούς ξεκούρασης συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο άνοιας και μπορεί να επιδεινώσουν υπάρχοντα προβλήματα. Η διατήρηση σταθερού ωραρίου, η αποφυγή αλκοόλ, καφεΐνης και οθονών το βράδυ, καθώς και μια ήρεμη βραδινή ρουτίνα, μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά. Ο εγκέφαλος χρειάζεται τον ύπνο όχι μόνο για να ξεκουραστεί, αλλά και για να οργανώσει, να αποθηκεύσει και να επεξεργαστεί τις πληροφορίες της ημέρας. Η ψυχική και κοινωνική ζωή έχουν, επίσης, βαρύνουσα σημασία. Η μοναξιά, όταν διαρκεί στον χρόνο, φαίνεται να αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο άνοιας, ακόμα και σε άτομα που δεν έχουν άλλους ισχυρούς επιβαρυντικούς παράγοντες. Σημασία δεν έχει τόσο ο αριθμός των κοινωνικών επαφών, όσο το πραγματικό αίσθημα σύνδεσης. Οι άνθρωποι που έχουν ουσιαστικούς δεσμούς με λίγους έστω

κοντινούς ανθρώπους φαίνεται να προστατεύονται περισσότερο από τη γνωστική φθορά. Παράλληλα, η κατάθλιψη έχει συσχετιστεί με υψηλότερο κίνδυνο άνοιας, αν και δεν είναι ξεκάθαρο αν λειτουργεί ως αιτία, πρώιμο σύμπτωμα ή ως ένδειξη άλλων νευρολογικών προβλημάτων. Σε κάθε περίπτωση, η επίμονη θλίψη δεν πρέπει να αγνοείται, αφού η θεραπεία και η ψυχολογική υποστήριξη μπορούν να βελτιώσουν ουσιαστικά την ποιότητα ζωής. Επιπρόσθετα, η ατμοσφαιρική ρύπανση, ιδιαίτερα το διοξείδιο του αζώτου και τα αιωρούμενα μικροσωματίδια, έχει συνδεθεί με αυξημένη πιθανότητα άνοιας. Η μειωμένη όσφρηση στους ηλικιωμένους φαίνεται, επίσης, να μπορεί να λειτουργήσει ως πρώιμο προειδοποιητικό σημάδι, αφού πολλοί άνθρωποι με άνοια είχαν παρουσιάσει διαταραχή όσφρησης αρκετά χρόνια πριν από τη διάγνωση. Οι κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις, ειδικά όταν είναι σοβαρές ή επαναλαμβανόμενες, αυξάνουν επίσης σημαντικά τον κίνδυνο πολλά χρόνια αργότερα. Επιπλέον, το κάπνισμα επιβαρύνει τα αγγεία, αυξάνει τον κίνδυνο εγκεφαλικού και σχετίζεται με μικρότερο όγκο εγκεφάλου και χειρότερη μνήμη. Τέλος, ακόμα και η πολύ δυνατή ένταση ήχου μέσω ακουστικών μπορεί να βλάψει την ακοή, και η απώλεια ακοής σε μεγαλύτερες ηλικίες έχει συνδεθεί με προβλήματα μνήμης και εγκεφαλικής λειτουργίας. Συνολικά, η προστασία του εγκεφάλου δεν ξεκινά όταν εμφανιστούν τα πρώτα συμπτώματα, αλλά πολύ νωρίτερα, μέσα από μικρές και σταθερές επιλογές. Υγιής καρδιά, σωστή διατροφή, άσκηση, ποιοτικός ύπνος, κοινωνική σύνδεση, αποφυγή καπνίσματος και έγκαιρη αντιμετώπιση σωματικών και ψυχικών προβλημάτων συνθέτουν ένα ισχυρό πλαίσιο πρόληψης. u

| περί υγείας | 17

Ψαλτοπούλου άνοια_R.indd 17

15/5/2026 4:09:03 μμ

Η βαριά κατανάλωση αλκοόλ συνδέεται με καρκίνο παγκρέατος σε νεαρή ηλικία Η ανάδειξη της σχέσης αυτής υπογραμμίζει τη σημασία της πρόληψης μέσω ενημέρωσης του πληθυσμού και της υιοθέτησης υγιεινών συμπεριφορών.

Κ

τά τις τελευταίες δεκαετίες, έχει τεκμηριωθεί η συσχέτιση της κατανάλωσης αλκοόλ με την ανάπτυξη πολλαπλών κακοηθειών, μέσω σύνθετων βιολογικών μηχανισμών που περιλαμβάνουν τη τοξική δράση της ακεταλδεΰδης, το οξειδωτικό στρες και τη χρόνια φλεγμονή. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η αυξανόμενη επίπτωση καρκίνων σε νεαρότερες ηλικίες, μεταξύ των οποίων και ο καρκίνος του παγκρέατος πρώιμης έναρξης (young-onset pancreatic cancer), ο οποίος χαρακτηρίζεται από επιθετική βιολογική συμπεριφορά και δυσμενή πρόγνωση. Στο πλαίσιο αυτό, πρόσφατα επιδημιολογικά δεδομένα ενισχύουν τη συσχέτιση μεταξύ βαριάς κατανάλωσης αλκοόλ και αυξημένου κινδύνου εμφάνισης της νόσου σε άτομα κάτω των 50 ετών. Οι ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής (Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, δρ Μαρία Καπαρέλου (παθολόγος - ογκολόγος) και

Θάνος Δημόπουλος (καμογή για άλλους παράγοθηγητής Θεραπευτικής ντες, όπως το κάπνισμα, - Ογκολογίας - Αιματολοο δείκτης μάζας σώματος, γίας, διευθυντής Θεραπευη φυσική δραστηριότητα τικής Κλινικής, τ. πρύτανης και συννοσηρότητες. ΕπιΕΚΠΑ) αναφέρουν ότι σε πλέον, η συχνότητα καταμεγάλη πληθυσμιακή μενάλωσης αναδείχθηκε ως λέτη κοόρτης που δημοσιανεξάρτητος παράγοντας εύτηκε πρόσφατα και βακινδύνου, με κατανάλωση σίστηκε σε δεδομένα άνω ≥3 φορές εβδομαδιαίως Μαρία Καπαρέλου των 6 εκατ. ατόμων ηλικίας να σχετίζεται με αύξηση Παθολόγος 20-39 ετών, διερευνήθηκε κινδύνου κατά 23%. ογκολόγος η δοσοεξαρτώμενη σχέση Αντίθετα, η ελαφριά έως μεταξύ πρόσληψης αλκομέτρια κατανάλωση αλόλ και κινδύνου ανάπτυξης καρκίνου κοόλ δεν συσχετίστηκε με στατιστικά παγκρέατος σε νεαρή ηλικία. Μετά σημαντική αύξηση του κινδύνου. Τα από διάμεση παρακολούθηση σχεδόν ευρήματα αυτά συνάδουν με προηγού10 ετών, καταγράφηκαν περισσότερες μενες διεθνείς αναλύσεις σε μεγαλύτεαπό 1.500 περιπτώσεις καρκίνου πα- ρες ηλικιακές ομάδες, επεκτείνοντας γκρέατος πριν την ηλικία των 50 ετών. Η όμως τη γνώση σε νεότερους πληθυβαριά κατανάλωση αλκοόλ (≥30g αιθα- σμούς, όπου τα διαθέσιμα δεδομένα νόλης ημερησίως για άνδρες και ≥16g μέχρι πρότινος ήταν περιορισμένα. για γυναίκες) συσχετίστηκε με στατι- Παρά τη σημαντική συμβολή της μεστικά σημαντική αύξηση του κινδύνου λέτης, ορισμένοι περιορισμοί πρέπει κατά περίπου 19%, μετά από προσαρ- να ληφθούν υπόψη κατά την ερμη-

νεία των αποτελεσμάτων. Πρώτον, η εκτίμηση της κατανάλωσης αλκοόλ βασίστηκε σε αυτοαναφερόμενα δεδομένα, γεγονός που ενέχει κίνδυνο υποεκτίμησης ή σφάλματος καταγραφής. Δεύτερον, η μελέτη πραγματοποιήθηκε σε ασιατικό πληθυσμό, όπου η παρουσία πολυμορφισμών του ενζύμου ALDH2 επηρεάζει τον μεταβολισμό της ακεταλδεΰδης, περιορίζοντας ενδεχομένως τη γενικευσιμότητα των αποτελεσμάτων. Τρίτον, δεν κατέστη δυνατός ο διαχωρισμός μεταξύ διαφορετικών ιστολογικών υποτύπων καρκίνου παγκρέατος (όπως το παγκρεατικό αδενοκαρκίνωμα έναντι νευροενδοκρινών όγκων), γεγονός που μπορεί να επηρεάζει τη συσχέτιση. Επιπλέον, δεν μπορεί να αποκλειστεί πλήρως η συσχέτιση και με άλλους παράγοντες, όπως το κάπνισμα. Συνολικά, η ανάδειξη της σχέσης αυτής υπογραμμίζει τη σημασία της πρόληψης μέσω ενημέρωσης του πληθυσμού και υιοθέτησης υγιεινών συμπεριφορών. u

Oι υπερτροφές και η μεσογειακή διατροφή ως η απόλυτη προστασία για τον οργανισμό Ο συνδυασμός που χρειάζεται ο άνθρωπος για να ανταποκριθεί στην απαιτητική καθημερινότητα.

Ο

ρυθμός της σύγχρονης καθημερινότητας έχει αλλάξει δραστικά τον τρόπο που τρεφόμαστε. Οι πολλές ώρες εργασίας, το χρόνιο στρες, η έλλειψη ύπνου και η συνεχής ψηφιακή υπερφόρτωση αφήνουν λίγα περιθώρια για ισορροπημένες επιλογές στο τραπέζι. Το αποτέλεσμα είναι ένας οργανισμός που λειτουργεί με εφεδρεία αντί για πλήρες καύσιμο και αυτό φαίνεται αμέσως στη διάθεση και στην παραγωγικότητά μας. Σε αυτό το πλαίσιο, η επιστροφή στις υπερτροφές δεν είναι μόδα. Είναι ανάγκη. Ο όρος «υπερτροφή» περιγράφει με ακρίβεια τρόφιμα που συγκεντρώνουν εξαιρετικά υψηλή πυκνότητα θρεπτικών συστατικών σε σχέση με τις θερμίδες τους. Αντιοξειδωτικά, φυτοθρεπτικά, ω-3 λιπαρά οξέα, μέταλλα και βιταμίνες συνυπάρχουν σε μικρές ποσότητες τροφής που μπορούν να κάνουν μεγάλη διαφορά στην ευεξία. Σε έναν οργανισμό που βομβαρδίζεται καθημερινά από οξειδωτικό στρες, φλεγμονές χαμηλής έντασης και ορμονική ανισορροπία, αυτές οι τροφές λειτουργούν ουσιαστικά ως ασπίδα. Το ευτύχημα είναι ότι δεν χρειάζεται να αναζητήσουμε εξωτικές λύσεις μακριά από τον πολιτισμό μας. Η μεσογειακή διατροφή, επιστημονικά αναγνωρισμένη

Γράφει η ομάδα του pure-natural.gr ως ένα από τα πιο υγιεινά διατροφικά πρότυπα παγκοσμίως, είναι ήδη από τη φύση της γεμάτη υπερτροφές. Ελαιόλαδο, όσπρια, φρέσκα λαχανικά, ψάρια και ξηροί καρποί αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της και ταυτόχρονα κάποια από τα πιο μελετημένα αντιφλεγμονώδη τρόφιμα στον κόσμο. Η ενσωμάτωση δεν απαιτεί ριζικές αλλαγές, αλλά μικρές, έξυπνες προσθήκες. Το πρωί, αντί για επεξεργασμένα δημητριακά, ένα μπολ με βιολογικά δημητριακά ολικής άλεσης, μια κουταλιά ταχίνι και μια χούφτα αποξηραμένα φρούτα χωρίς ζάχαρη προσφέρουν αργής αποδέσμευσης ενέργεια, υγιεινά λιπαρά και φυτικές ίνες, ακριβώς αυτά που ο εγκέφαλος. Στη μέση της ημέρας, όταν τα επίπεδα ενέργειας πέφτουν, ένα σνακ με ξηρούς καρπούς, αμύγδαλα, καρύδια, κάσιους αποτελεί ιδανική εναλλακτική αντί για καφέ ή επεξεργασμένα σνακ. Τα καρύδια, ειδικά, είναι από τις πλουσιότερες φυτικές πηγές ω-3 λιπαρών οξέων, ουσιαστικής σημασίας για τη γνωστική λειτουργία και τη ρύθμιση της φλεγμονής. Στο κύριο γεύμα, η μεσογειακή βάση παραμένει ισχυρή. Τα βιολογικά όσπρια, όπως φακές, ρεβίθια, μαυρομάτικα συνδυάζονται άψογα με σκόρδο, ελαιόλαδο και βότανα για να δώσουν

πλήρες γεύμα πλούσιο σε φυτικές πρωτεΐνες και σίδηρο. Ένα βαθύχρωμο χόρτο, ένα ποτήρι κρύο τσάι από βότανα ή ένα ποτήρι νερό με σπόρους chia ολοκληρώνουν ένα θρεπτικό γεύμα. Ακόμα και με τη βέλτιστη διατροφή, σύγχρονοι παράγοντες, όπως η μειωμένη ποιότητα εδαφών, η μεγάλη έκθεση σε ρύπους και ο υψηλός ρυθμός ζωής μπορούν να δημιουργήσουν ελλείψεις σε βασικά μικροθρεπτικά. Εδώ τα συμπληρώματα διατροφής, ειδικά εκείνα φυτικής προέλευσης, έρχονται ως ενισχυτική, όχι υποκατάστατη, στήριξη. Μαγνήσιο για τη νευρική λειτουργία και τον ύπνο, βιταμίνη D για την ανοσία, ω-3 για την καρδιά και τον εγκέφαλο. Η διαφορά ανάμεσα σε ένα καλό και ένα εξαιρετικό συμπλήρωμα βρίσκεται στην ποιότητα της πρώτης ύλης και στην απουσία συνθετικών προσθέτων. Δεν υπάρχει μία τροφή που θεραπεύει τα πάντα, αλλά υπάρχει ένα διατροφικό μοτίβο που προστατεύει. Οι υπερτροφές δεν αντικαθιστούν τη μεσογειακή διατροφή, αλλά την αναβαθμίζουν. Και η μεσογειακή διατροφή, εμπλουτισμένη με έξυπνες επιλογές, είναι ακριβώς αυτό που χρειάζεται ο σύγχρονος άνθρωπος για να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της καθημερινότητας. u

18 | περί υγείας |

Καπαρελου αλκοολ - μεσογειακη διατροφη_L.indd 18

18/5/2026 4:46:18 μμ

Σύγχρονες παρεμβάσεις για την ισότιμη πρόσβαση των ασθενών με ΧΑΠ στην υγεία Η έγκαιρη διάγνωση και η πνευμονική αποκατάσταση αποτελούν βασικούς πυλώνες της σύγχρονης αντιμετώπισης.

H

ανάγκη για έγκαιρη διάγνωση της χρόνιας αποφρακτικής πνευμονοπάθειας (ΧΑΠ) και για ισότιμη πρόσβαση των ασθενών σε αποτελεσματικές παρεμβάσεις πρόληψης και φροντίδας βρέθηκε στο επίκεντρο ενημερωτικής πρωτοβουλίας με τίτλο «Σύγχρονες Παρεμβάσεις για την Ισότιμη Πρόσβαση των Ασθενών με ΧΑΠ στην Υγεία». Την εκδήλωση διοργάνωσε η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία (ΕΠΕ), με την ευγενική χορηγία της Chiesi Hellas, και συγκέντρωσε εκπροσώπους της Πολιτείας, της επιστημονικής κοινότητας, των συλλόγων ασθενών και της φαρμακευτικής βιομηχανίας. Κατά την έναρξη, χαιρετισμό απηύθυνε ο καθηγητής Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ και γενικός γραμματέας της ΕΠΕ, Πέτρος Μπακάκος, ο οποίος τόνισε μεταξύ άλλων: «Η ΧΑΠ αποτελεί την 3η αιτία θανάτου παγκοσμίως ενώ το ποσοστό των Ελλήνων που πάσχουν από ΧΑΠ ανέρχεται στο 8,5% του πληθυσμού. Ο κυριότερος προδιαθεσικός παράγοντας για τη νόσο είναι το κάπνισμα. Καθώς πρόκειται για εξελικτική νόσο, η έγκαιρη διάγνωσή της αποτελεί το σημαντικότερο βήμα για τη θεραπευτική διαχείριση. Και αυτό διότι η πρωταρχική και ίσως η μοναδική παρέμβαση που αποτρέπει την εξέλιξη της νόσου είναι η διακοπή του καπνίσματος. Από τις μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις η σημαντικότερη είναι η πνευμονική αποκατάσταση, για την οποία υπάρχουν επιστημονικά δεδομένα που επιβεβαιώνουν την αξία της στη βελτίωση της ικανότητας για άσκηση και της ποιότητας ζωής των ασθενών με ΧΑΠ». Η πρώτη θεματική ενότητα της εκδήλωσης είχε τίτλο «Έγκαιρη Διάγνωση της ΧΑΠ», θέτοντας στο επίκεντρο τη σημασία της πρόληψης, της έγκαιρης αναγνώρισης της νόσου και της εφαρμογής στοχευμένων πολιτικών υγείας, που μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στη βελτίωση της πορείας και της ποιότητας ζωής των ασθενών. Η συζήτηση επικεντρώθηκε στις υφιστάμενες προκλήσεις, στα κενά που εξακολουθούν να υπάρχουν στο πεδίο της διάγνωσης, αλλά και στις δυνατότητες που δημιουργούνται μέσα από οργανωμένα προγράμματα προληπτικού ελέγχου και τον συντονισμό των εμπλεκόμενων φορέων. Η αναπληρώτρια καθηγήτρια Πνευμονολογίας και ειδική γραμματέας της ΕΠΕ, Νικολέττα Ροβίνα, αναφέρθη-

Από αριστερά: Η δημοσιογράφος, Νίκη Λυμπεράκη, η γενική γραμματέας Δημόσιας Υγείας του Υπουργείου Υγείας, Χριστίνα-Μαρία Κράββαρη, η αναπληρώτρια καθηγήτρια Πνευμονολογίας και ειδική γραμματέας, ΕΠΕ, Νικολέττα Ροβίνα, ο πνευμονολόγος-φυματιολόγος, διευθυντής ΕΣΥ, ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία» και μέλος Δ.Σ., ΕΠΕ, Χαράλαμπος Μόσχος, η καθηγήτρια Πνευμονολογίας και μέλος Δ.Σ., ΕΠΕ, Παρασκευή Κατσαούνου, ο πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Ασθενών με Πνευμονολογικά Νοσήματα «ΑΝΑΣΑ» και European Lung Foundation Chair, Δημήτρης Κοντοπίδης.

κε στους μύθους και τις λανθασμένες αντιλήψεις σχετικά με τη ΧΑΠ, οι οποίες λειτουργούν ως εμπόδιο στην έγκαιρη διάγνωση της νόσου. Όπως τόνισε, η συστηματική αναζήτηση παραγόντων κινδύνου πέραν του καπνίσματος και η ευρύτερη αξιοποίηση διαγνωστικών εργαλείων, όπως η σπιρομέτρηση και τα ειδικά ερωτηματολόγια, μπορούν να συμβάλουν καθοριστικά στην πρώιμη ανίχνευση της νόσου. Παράλληλα, η ευαισθητοποίηση των ιατρών για την αναγνώριση των πρώιμων σημείων και των παραγόντων κινδύνου της ΧΑΠ αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη μείωση της υποδιάγνωσης και την έγκαιρη εφαρμογή παρεμβάσεων. Ο πνευμονολόγος-φυματιολόγος, διευθυντής ΕΣΥ στο ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία» και μέλος του Δ.Σ. της ΕΠΕ, Χαράλαμπος Μόσχος, αναφέρθηκε στην υλοποίηση του προγράμματος προληπτικού ελέγχου της Μονάδας Πρόληψης Αναπνευστικών Νοσημάτων της ΕΠΕ, το οποίο στοχεύει στην έγκαιρη διάγνωση της ΧΑΠ και στην άρση των ανισοτήτων πρόσβασης στη φροντίδα υγείας. Όπως σημείωσε, κατά το 2025 η Μονάδα δραστηριοποιήθηκε σε 15 νομούς και 39 δήμους, προσφέροντας δωρεάν εξετάσεις σε 1.943 πολίτες, με το 10% να εμφανίζει ευρήματα αποφρακτικών νοσημάτων χωρίς προηγούμενη διάγνωση. Στην πρόταση για σύζευξη προγραμμάτων πρόληψης με τη λειτουργία των Ιατρείων Διακοπής Καπνίσματος αναφέρθηκε η καθηγήτρια Πνευμονολογίας και μέλος του Δ.Σ. της ΕΠΕ, Παρασκευή Κα-

τσαούνου. Η κ. Κατσαούνου επισήμανε ότι οι συχνές επισκέψεις – 5 τουλάχιστον συνεδρίες – που προβλέπει το πρόγραμμα διακοπής καπνίσματος, δημιουργούν θεραπευτική σχέση μεταξύ του καπνιστή και του πνευμονολόγου, καθώς και το κατάλληλο πλαίσιο για την εφαρμογή προληπτικού ελέγχου. Η συζήτηση ανέδειξε ως κοινό συμπέρασμα ότι η έγκαιρη διάγνωση της ΧΑΠ αποτελεί θεμελιώδη πυλώνα για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της νόσου και προϋποθέτει συντονισμένες παρεμβάσεις. Η δεύτερη θεματική ενότητα με τίτλο «Πνευμονική Αποκατάσταση - Απόδειξη Αναγκαιότητας και Δρόμος προς την Αποζημίωση» εστίασε στον ρόλο της πνευμονικής αποκατάστασης ως αναπόσπαστου μέρους της ολοκληρωμένης φροντίδας των ασθενών με ΧΑΠ. Στο επίκεντρο βρέθηκαν όχι μόνο τα αποδεδειγμένα οφέλη της πνευμονικής αποκατάστασης, αλλά και η ανάγκη διεπιστημονικής προσέγγισης, καθώς και τα επόμενα βήματα σε επίπεδο πολιτικών υγείας για την ανάπτυξη, τη θεσμική κατοχύρωση και την πιθανή αποζημίωση αντίστοιχων υπηρεσιών. Προβλήθηκε, επίσης, σύντομο βίντεο, αφιερωμένο στα προγράμματα πνευμονικής αποκατάστασης που υλοποιεί η ΕΠΕ στους δήμους Θεσσαλονίκης και Περιστερίου, αναδεικνύοντας στην πράξη τα οφέλη της αποκατάστασης, καθώς και τη δυνατότητα ανάπτυξης αντίστοιχων παρεμβάσεων σε επίπεδο τοπικών κοινοτήτων. Η αναπληρώτρια καθηγήτρια Πνευμονολογίας του ΑΠΘ και υπεύθυνη της

Ομάδας Εργασίας «Φυσιολογία & Παθοφυσιολογία Αναπνευστικού - Πνευμονική Κυκλοφορία - Αποκατάσταση» της ΕΠΕ, Αφροδίτη Μπούτου, ανέδειξε τον ρόλο της πνευμονικής αποκατάστασης στη συνολική αντιμετώπιση της ΧΑΠ, τονίζοντας ότι πρόκειται για μια ολοκληρωμένη, εξατομικευμένη παρέμβαση με κεντρικά στοιχεία το δομημένο πρόγραμμα άσκησης και την αναπνευστική φυσικοθεραπεία, η οποία βελτιώνει την ποιότητα ζωής, μειώνει τις παροξύνσεις και τη χρήση υπηρεσιών υγείας. Όπως επισήμανε, παρά την ισχυρή διεθνή τεκμηρίωση και την ιδιαίτερα ευνοϊκή σχέση κόστους-αποτελεσματικότητας, στην Ελλάδα παραμένει αναγκαία η θεσμοθέτηση και αποζημίωση οργανωμένων προγραμμάτων πνευμονικής αποκατάστασης, ώστε να διασφαλιστεί η πρόσβαση όλων των ασθενών που μπορούν να ωφεληθούν. Η επίκουρη καθηγήτρια Πνευμονολογίας του ΕΚΠΑ και υπεύθυνη της Ομάδας Εργασίας «Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια» της ΕΠΕ, Ανδριάνα Παπαϊωάννου, υπογράμμισε τον κεντρικό και συντονιστικό ρόλο του πνευμονολόγου στα προγράμματα πνευμονικής αποκατάστασης, από τη διάγνωση και την αξιολόγηση της αναπνευστικής λειτουργίας έως την επιλογή των κατάλληλων ασθενών. Τέλος, ο Head of Value, Access & External Affairs της Chiesi Hellas, Ηλίας Πυρνοκόκης, σχολίασε ότι τα πιλοτικά προγράμματα πνευμονικής αποκατάστασης παράγουν κρίσιμα δεδομένα πραγματικού κόσμου, τα οποία τεκμηριώνουν τα οφέλη για τους ασθενείς και μπορούν να υποστηρίξουν τη μετάβαση σε πιο αποτελεσματικές πολιτικές υγείας. Όπως ανέφερε, για τη Chiesi η αξιοποίηση αυτών των δεδομένων αποτελεί βασικό πυλώνα για την επόμενη ημέρα στη φροντίδα της ΧΑΠ και τη διαμόρφωση ενός βιώσιμου, δομημένου πλαισίου πνευμονικής αποκατάστασης. Το συμπέρασμα που προέκυψε από τις τοποθετήσεις των συμμετεχόντων ήταν ότι η πνευμονική αποκατάσταση αποτελεί βασικό πυλώνα της σύγχρονης αντιμετώπισης της ΧΑΠ και ότι η μετάβαση από μεμονωμένες ή πιλοτικές παρεμβάσεις σε ένα οργανωμένο, εθνικό πλαίσιο παροχής και αποζημίωσης αντίστοιχων υπηρεσιών αποτελεί κρίσιμο επόμενο βήμα για το σύστημα υγείας. u

| περί υγείας | 19

ΕΠΕ ΧΑΠ_R.indd 19

15/5/2026 4:09:49 μμ

Σπυρίδων Γκίκας Γενικός διευθυντής GE HealthCare για την Ελλάδα, την Κύπρο και τα Βαλκάνια

«Η GE HealthCare διατηρεί μια ολοκληρωμένη προσέγγιση στη φροντίδα υγείας» Συναντήσαμε τον κ. Σπυρίδωνα Γκίκα, γενικό διευθυντή GE HealthCare για την Ελλάδα, την Κύπρο και τα Βαλκάνια, και μας μίλησε για τη σημασία της τεχνολογίας στην καθημερινότητα ενός γιατρού, τα AI εργαλεία, τις προτεραιότητες της εταιρείας στην ελληνική αγορά και πολλά ακόμα θέματα. Συνέντευξη στην Ηλέκτρα Αλευρίτη – Στο φετινό European Congress of Radiology 2026 παρουσιάζετε «τις πιο τολμηρές ιδέες σας μέχρι σήμερα». Τι είναι αυτό που καθιστά μια καινοτομία πραγματικά «τολμηρή» στον χώρο της υγείας; Στη GE HealthCare, η καινοτομία δεν είναι αυτοσκοπός. Είναι μια συνειδητή επιλογή που ξεκινά από τις πραγματικές ανάγκες των κλινικών και των ασθενών. Στο Ευρωπαϊκό Συνέδριο Ακτινολογίας 2026 (ECR 2026), παρουσιάσαμε τεχνολογίες που ενισχύουν τη διαγνωστική ακρίβεια, υποστηρίζουν πιο ουσιαστικές και εξατομικευμένες αποφάσεις και βελτιώνουν μετρήσιμα την καθημερινή κλινική πράξη. Για εμάς, μια καινοτομία είναι πραγματικά τολμηρή όταν συνδυάζει όραμα και πρακτικότητα, όταν απλοποιεί την πολυπλοκότητα, υποστηρίζει τον ιατρό τη στιγμή της απόφασης και βελτιώνει απτά την εμπειρία του ασθενούς, με δυνατότητα ευρείας υιοθέτησης στα συστήματα υγείας. Η πρόοδος στην υγεία δεν μετριέται μόνο τεχνολογικά, μετριέται από το πώς αλλάζει στην πράξη η φροντίδα. Αυτό το «τολμηρό, αλλά εφαρμόσιμο» όραμα είναι ιδιαίτερα επίκαιρο για αγορές, όπως η Ελλάδα. Με βαθιά κλινική γνώση και τεχνολογία που μπορεί να κλιμακωθεί, η GE HealthCare συμβάλλει καθημερινά στην παροχή καλύτερης φροντίδας σε περισσότερους ανθρώπους.

κόνας μέχρι την ερμηνεία της και τη διαχείριση των ροών εργασίας, ενισχύοντας τη συνέπεια, την ταχύτητα και τη διαγνωστική ακρίβεια. Η GE HealthCare έχει ξεπεράσει τις 100 εγκρίσεις AI enabled λύσεων από τον FDA, αποτέλεσμα μιας μακροχρόνιας και στοχευμένης επένδυσης στην κλινι-

κή αξία της τεχνολογίας. H AI διατρέχει ολόκληρη τη διαγνωστική διαδρομή: βοηθά στη σωστή τοποθέτηση του ασθενούς, βελτιώνει την ποιότητα της εικόνας, αναδεικνύει κρίσιμα ευρήματα και συμβάλλει στη βελτιστοποίηση της καθημερινής κλινικής λειτουργίας. Σήμερα, η τεχνητή νοημοσύ-

– Ποιος είναι σήμερα ο ρόλος της τεχνητής νοημοσύνης στη σύγχρονη απεικόνιση και πόσο κοντά είμαστε σε μια πραγματικά «AI-driven» διάγνωση; Η τεχνητή νοημοσύνη (AI) δεν είναι πια προσθήκη στη σύγχρονη απεικόνιση, είναι οργανικό της μέρος. Υποστηρίζει ολόκληρο το διαγνωστικό ταξίδι, από τη λήψη και την επεξεργασία της ει-

20 | περί υγείας |

sinenteuksi gkika_x2.indd 20

15/5/2026 4:10:35 μμ

νη λειτουργεί ως διακριτικός, αλλά ουσιαστικός συνεργάτης του ιατρού, βελτιώνοντας την ταχύτητα, τη συνέπεια και τη διαγνωστική βεβαιότητα. Όμως το ζητούμενο δεν είναι – και δεν θα είναι – μια διάγνωση αποκλειστικά από την τεχνητή νοημοσύνη. Το μέλλον ανήκει στη διάγνωση με ενίσχυση από την τεχνητή νοημοσύνη, με τον ιατρό σταθερά στο κέντρο της απόφασης.

– Υπάρχουν ανησυχίες γύρω από την αξιοπιστία και τη διαφάνεια των AI εργαλείων. Πώς διασφαλίζετε ότι οι λύσεις είναι ασφαλείς και αξιόπιστες για κλινική χρήση; Για εμάς, η τεχνητή νοημοσύνη είναι πρωτίστως θέμα ευθύνης. Γι’ αυτό και η ανάπτυξη των AI λύσεών μας βασίζεται σε ένα σαφές και αυστηρό πλαίσιο: τις Επτά Αρχές Υπεύθυνης Τεχνητής Νοημοσύνης, που καθοδηγούν κάθε στάδιο σχεδιασμού, ανάπτυξης και κλινικής εφαρμογής. Στην πράξη, αυτό μεταφράζεται σε λύσεις όπου η ασφάλεια αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα, η αξιοπιστία και η εγκυρότητα προσφέρουν σταθερά και ακριβή αποτελέσματα στον ιατρό, ενώ η διαφάνεια, η επεξηγησιμότητα και η λογοδοσία εξασφαλίζουν σαφή εποπτεία στη λήψη αποφάσεων. Παράλληλα, η κυβερνοασφάλεια, η προστασία της ιδιωτικότητας και η διαχείριση της μεροληψίας συμβάλλουν στη δημιουργία συστημάτων ανθεκτικών, δίκαιων και αξιόπιστων για όλους. Οι αρχές αυτές δεν είναι θεωρητικές. Είναι ενσωματωμένες στον τρόπο που σχεδιάζουμε, αξιολογούμε και υλοποιούμε τις λύσεις μας. Η τεχνολογία στην υγεία οφείλει να εμπνέει εμπιστοσύνη, και αυτό επιτυγχάνεται μόνο όταν ενισχύει τον άνθρωπο, δεν τον αντικαθιστά.

– Μπορείτε να μας δώσετε ένα πρακτικό παράδειγμα όπου η τεχνολογία αλλάζει ουσιαστικά την καθημερινότητα ενός γιατρού; Πώς αποφασίζετε σε ποιες τεχνολογίες αξίζει να επενδύσετε, σε έναν χώρο που εξελίσσεται τόσο γρήγορα; Οι ροές εργασίας (workflows) στην ιατρική απεικόνιση με υποστήριξη τεχνητής νοημοσύνης (AI) αποτελούν ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα πρακτικής εφαρμογής, καθώς συμβάλλουν στον έγκαιρο εντοπισμό και την ιεράρχηση κρίσιμων ευρημάτων, υποστηρίζοντας ουσιαστικά την κλινική απόφαση. Με αυτόν τον τρόπο, οι ακτινολόγοι εστιάζουν πρώτα στα πιο κρίσιμα περιστατικά, μειώνοντας σημαντικά τους χρόνους γνωμάτευσης, ιδιαίτερα στα Τμήματα Επειγόντων, και βελτιώνοντας συνολικά τη διαδρομή του ασθενούς μέσα στο σύστημα υγείας. Ο τρόπος με τον οποίο αποφασίζουμε πού επενδύουμε είναι ξεκάθαρος: ξεκινάμε από την κλινική ανάγκη, όχι από την τεχνολογία. Ακούμε τους επαγγελματίες υγείας, παρατηρούμε πού οι ροές εργασίας περιορίζουν την αποδοτικότητα και επιβαρύνουν την κλινική εμπειρία, πού χάνεται χρόνος και πού επιβαρύνεται η εμπειρία του ασθενούς. Στόχος μας είναι λύσεις που προσφέρουν μετρήσιμη βελτίωση στην αποδοτικότητα, την ποιότητα ή την πρόσβαση στη φροντίδα. Μόνο έτσι η καινοτομία έχει πραγματικό αντίκτυπο.

Από αριστερά: Η δημοσιογράφος, Ηλέκτρα Αλευρίτη, και ο κ. Σπυρίδων Γκίκας.

– Αναφέρεστε συχνά στη βελτίωση των workflows. Τι αλλάζει στην πράξη στην καθημερινότητα ενός νοσοκομείου ή ενός διαγνωστικού κέντρου; Αλλάζει σχεδόν τα πάντα: λιγότερα χειροκίνητα βήματα, ταχύτερη ολοκλήρωση εξετάσεων, καλύτερος συντονισμός ομάδων. Στην πράξη, αυτό οδηγεί σε ταχύτερη εξυπηρέτηση των ασθενών, καλύτερη αξιοποίηση του απεικονιστικού εξοπλισμού και σημαντική μείωση του διοικητικού φόρτου για τους επαγγελματίες υγείας. Οι κλινικοί μπορούν να αφιερώσουν περισσότερο χρόνο σε αυτό που έχει πραγματικά αξία: τη φροντίδα του ασθενούς. Σε μια περίοδο ελλείψεων ανθρώπινου δυναμικού, η δυνατότητα να αυξήσεις την αποδοτικότητα χωρίς να αυξήσεις την πίεση στους ανθρώπους είναι κρίσιμη. Και για την Ελλάδα, αυτό αποτελεί βασικό πυλώνα ανθεκτικότητας του συστήματος.

– Πώς μπορεί να διασφαλιστεί ότι η τεχνολογική πρόοδος στην υγεία θα είναι προσβάσιμη σε όλους και δεν θα διευρύνει τις ανισότητες; Η πρόσβαση στη φροντίδα αποτελεί βασικό κριτήριο επιτυχίας κάθε τεχνολογικής εξέλιξης στον χώρο της υγείας. Η τεχνολογία μειώνει τις ανισότητες μόνο όταν είναι απλή, επεκτάσιμη και κοντά στον ασθενή. Αυτό σημαίνει φορητές και διασυνδεδεμένες λύσεις, αναβαθμίσεις αντί για πλήρη αντικατάσταση και συστήματα που «μιλούν» μεταξύ τους. Αυτό σημαίνει λύσεις που μπορούν να εφαρμοστούν σε διαφορετικού μεγέθους νοσοκομεία και διαγνωστικά κέντρα, ψηφιακά εργαλεία που υποστηρίζουν την απομακρυσμένη συνεργασία και υποδομές που βασίζονται σε τυποποιημένες ροές εργασίας. Παράλληλα, η εκπαίδευση των τοπικών ομάδων είναι καθοριστική, ώστε η τεχνολογία να ενδυναμώνει τους ανθρώπους που τη χρησιμοποιούν. Στη χώρα μας, με τη γεωγραφική ιδιαιτερότητα των νησιών και των απομακρυσμένων περιοχών, αυτή η φιλοσοφία είναι καθοριστική. Όταν η διάγνωση πηγαίνει στον ασθενή, αλλάζει η ισορροπία πρόσβασης.

– Tι θεωρείτε ότι διαφοροποιεί σήμερα την GE HealthCare σε έναν ιδιαίτερα ανταγωνιστικό παγκόσμιο κλάδο; Ο συνδυασμός κλίμακας, βάθους και συνεργατικής προσέγγισης. Η GE HealthCare διατηρεί μια ολοκληρωμένη προσέγγιση στη φροντίδα υγείας, συνδυάζοντας τεχνολογίες απεικόνισης, λογισμικό, τεχνητή νοημοσύνη και φαρμακευτικά διαγνωστικά σε ενιαία οικοσυστήματα λύσεων. Πέρα από το εύρος των λύσεων, ιδιαίτερη σημασία έχει ο τρόπος συνεργασίας με τους οργανισμούς υγείας. Η ανάπτυξη κοινών διαδρομών φροντίδας, η εκπαίδευση των επαγγελματιών και η υποστήριξη του ψηφιακού μετασχηματισμού αποτελούν βασικά στοιχεία αυτής της σχέσης. Με παρουσία σε περισσότερες από 160 χώρες και τεχνολογίες που υποστηρίζουν πάνω από 1 δισ. ασθενείς ετησίως, λειτουργούμε ως στρατηγικός συνεργάτης, όχι απλώς ως προμηθευτής. Μέσα από τέτοιες συνεργασίες διαμορφώνεται σταδιακά το επόμενο μοντέλο παροχής φροντίδας.

– Ποιες είναι οι προτεραιότητές σας για την ελληνική αγορά και υπάρχουν συγκεκριμένες επενδύσεις ή πρωτοβουλίες που σχεδιάζετε; Η Ελλάδα βρίσκεται σε μια περίοδο ουσιαστικής μετάβασης για το σύστημα υγείας, με σημαντικές επενδύσεις που δημιουργούν τις προϋποθέσεις για πιο διασυνδεδεμένες και αποτελεσματικές δομές φροντίδας. Στόχος μας είναι να στηρίξουμε τον ψηφιακό και λειτουργικό μετασχηματισμό της υγείας, σε ευθυγράμμιση με το Ταμείο Ανάκαμψης και τις ευρωπαϊκές πολιτικές. Εστιάζουμε σε ολοκληρωμένα κλινικά μονοπάτια για την ογκολογία, την καρδιολογία και τη νευρολογία, στην ανάπτυξη της θερανοστικής προσέγγισης (theranostics), δηλαδή της συνδυαστικής χρήσης διάγνωσης και στοχευμένης θεραπείας, και στην εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας. Θέλουμε να είμαστε μακροπρόθεσμος συνεργάτης του ελληνικού συστήματος υγείας, μετατρέποντας τις επενδύσεις σε βιώσιμα και μετρήσιμα αποτελέσματα για τους ασθενείς. u

| περί υγείας | 21

sinenteuksi gkika_x2.indd 21

15/5/2026 4:11:18 μμ

2ο ΣΦΕΕ Patient Think Tank Summit

Στο επίκεντρο ο ασθενής και η πρόσβαση στην καινοτομία Κατά τη διάρκεια της διοργάνωσης αναδείχθηκε η επιτακτική ανάγκη εκσυγχρονισμού του συστήματος υγείας, με επίκεντρο τον ασθενή, διασφαλίζοντας ισότιμη πρόσβαση σε καινοτόμες θεραπείες.

Π

άνω από 130 εκπρόσωποι των οργανώσεων ασθενών, της Πολιτείας, της επιστημονικής κοινότητας και της φαρμακευτικής βιομηχανίας συμμετείχαν στο δεύτερο ΣΦΕΕ Patient Think Tank Summit που διοργάνωσε ο Σύνδεσμος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος σε κεντρικό ξενοδοχείο της Αθήνας. Το φόρουμ ανέδειξε τον καθοριστικό ρόλο του ασθενή στο σύγχρονο σύστημα υγείας, καθώς και την ανάγκη διασφάλισης έγκαιρης και ισότιμης πρόσβασης στη φαρμακευτική καινοτομία. Την έναρξη του ΣΦΕΕ Patient Think Tank Summit έκανε με ομιλία του ο υπουργός Υγείας, Άδωνις-Σπυρίδων Γεωργιάδης. Ο υπουργός Υγείας εξέφρασε τις θερμές του ευχαριστίες προς τους εκπροσώπους των ασθενών και όλους τους εμπλεκόμενους φορείς για τη συμβολή τους στην ενίσχυση της συνεργασίας στον χώρο της υγείας. Όπως ανάφερε χαρακτηριστικά: «Στην εποχή που ζούμε, ευτυχώς για την ανθρωπότητα, οι νέες θεραπείες είναι διαρκώς περισσότερες και καλύτερες, αλλά ταυτόχρονα και αρκετά πιο δαπανηρές. Άρα, εδώ πρέπει να φτιάξουμε μια διαδικασία διάφανη και δομημένη, που θα εξασφαλίζει την ισότιμη πρόσβαση όλων των ασθενών που θα λαμβάνουν το φάρμακο που πραγματικά χρειάζονται. Πιστεύω, λοιπόν, ότι κάνουμε ένα μεγάλο βήμα με το ερανιστικό νομοσχέδιο και στην κοινοβουλευτική διαδικασία που θα ακολουθήσει θα προσκληθεί ο ΣΦΕΕ, όπως και η Ένωση Ασθενών, ώστε να καταθέσουν τις απόψεις τους. Θα προχωρήσουμε και στο Ταμείο Μεταβατικής Αποζημίωσης, γνωστό και ως Ταμείο Καινοτομίας, που θα μπορεί να παρέχει ειδικούς όρους για φάρμακα, με χαμηλότερα επίπεδα clawback, ως κίνητρο για την ένταξή τους στη θετική λίστα». Στο χαιρετισμό του ο πρόεδρος του ΣΦΕΕ, Ολύμπιος Παπαδημητρίου, τόνισε: «Μετά την περσινή επιτυχία, θεωρούμε πως αυτή η ημερίδα πλέον μπορεί να καθιερωθεί σαν θεσμός, ο οποίος θα επικεντρώνεται στη συζήτηση γύρω από ουσιαστικά ζητήματα που αφορούν τους ασθενείς, σε συνεργασία βέβαια με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς. Στο ΣΦΕΕ γνωρίζουμε πως η ενεργός συμμετοχή των ασθενών στη διαμόρφωση της πολιτικής για το φάρμακο μπορεί να παραγάγει καταρχήν βελτιωμένες εκβάσεις για τους ίδιους, για τα συστήματα υγειονομικής περίθαλ-

Ο πρόεδρος του ΣΦΕΕ, Ολύμπιος Παπαδημητρίου.

ψης, αλλά και για την κοινωνία συνολικά. Η ουσιαστική συμπερίληψη των ασθενών είναι στρατηγική προτεραιότητα για μας». Στον χαιρετισμό του ο πρόεδρος της Εθνικής Συνομοσπονδίας Ατόμων με Αναπηρία (ΕΣΑμεΑ), Ιωάννης Βαρδακαστάνης, έθεσε ζήτημα αντιπροσωπευτικότητας, τονίζοντας ότι «θεσμικά αναγνωρισμένοι φορείς ατόμων με αναπηρία δεν εκπροσωπούνται επαρκώς. Υπάρχει διάκριση μεταξύ συμμετοχής στον διάλογο και θεσμικής εκπροσώπησης, και απαιτούνται αντικειμενικά κριτήρια». Η πρόεδρος της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας, Μέμη Τσεκούρα, τόνισε ότι η ουσιαστική σύμπραξη οδηγεί σε καλύτερο σχεδιασμό πολιτικών και ότι η επιτυχία κρίνεται από τη βελτίωση της πρόσβασης των ασθενών. Από την πλευρά του ο πρόεδρος της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καρκίνου, Γιώργος Καπετανάκης, ανέφερε ότι το νέο σύστημα διακυβέρνησης ποιότητας και ασφάλειας ασθενών αποτελεί θετική εξέλιξη, ενώ τόνισε την ανάγκη συμμετοχής των ασθενών στις επιτροπές και επεσήμανε τις προκλήσεις που αφορούν το κόστος, τις ανισότητες και την πρόσβαση στις θεραπείες. Τέλος, ο α’ αντιπρόεδρος της Ένωσης Σπανίων Ασθενών Ελλάδος, Δημήτρης Αθανασίου, ανέφερε ότι στα σπάνια νοσήματα η πρόσβαση είναι κάτι πολύ περισσότερο από ένα φάρμακο και πως μόνο περίπου το 5% των ασθενών έχει πρόσβαση σε θεραπεία, σημειώνοντας ότι το νέο θεσμικό

πλαίσιο που αναμένεται να ψηφιστεί θα δημιουργήσει περαιτέρω προσκόμματα. Ακολούθησαν συζητήσεις σε 3 πάνελ, τα οποία συντόνισαν ο καθηγητής Πολιτικής Υγείας και κοσμήτωρ της Σχολής Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, Κυριάκος Σουλιώτης, και ο γενικός-οικογενειακός ιατρός - διευθυντής Ε.Σ.Υ., Κέντρο Υγείας Βάρης - προϊστάμενος Γενικής Διεύθυνσης, Ο.ΔΙ.Π.Υ. Α.Ε. - πρόεδρος Ιατρικής Εταιρείας Αθηνών, Λευτέρης Θηραίος. Κατά τη διάρκεια του πρώτου πάνελ με τίτλο «Συμμετοχή ασθενών», αναπτύχθηκαν θέματα, όπως η συμμετοχή ασθενών στο κόστος φαρμάκων και διαγνωστικών εξετάσεων, η διαφορά τιμής αναφοράς και λιανικής τιμής, η πρόσβαση ανασφάλιστων ασθενών, τα κέντρα εμπειρογνωμοσύνης και οι παράνομες ή/και παράτυπες πληρωμές στο σύστημα υγείας. Στη διάρκεια του δεύτερου πάνελ, με τίτλο «Χρηματοδότηση - Πρόσβαση» συζητήθηκαν θέματα, όπως η υποχρηματοδότηση της δημόσιας φαρμακευτικής δαπάνης και οι επιπτώσεις της στους Έλληνες ασθενείς, οι καθυστερήσεις σε φάρμακα που εισάγονται μέσω ΣΗΠ και μέσω ΙΦΕΤ, το καθεστώς των βιοδεικτών, οι ανικανοποίητες ιατρικές ανάγκες (unmet medical needs) και το Ταμείο Καινοτομίας. Στο τρίτο και τελευταίο πάνελ, με τίτλο «Ασφάλεια διακίνησης», συζητήθηκαν τα θέματα σχετικά με τη διανομή φαρμάκων υψηλού κόστους (ΦΥΚ) κατ’ οίκον και από ιδιωτικά φαρμακεία (τήρηση κανόνων ψυχρής αλυσίδας, ασφαλής μεταφορά και διακίνηση φαρμάκων κοκ), αλλά και τη φαρμακοεπαγρύπνηση και την προσήλωση στην φαρμακευτική αγωγή. Συνολικά, κατά τη διάρκεια της διοργάνωσης αναδείχθηκε η επιτακτική ανάγκη εκσυγχρονισμού του συστήματος υγείας με επίκεντρο τον ασθενή, διασφαλίζοντας ισότιμη πρόσβαση σε καινοτόμες θεραπείες, ενώ τονίστηκε η σημασία της ουσιαστικής συνεργασίας όλων των εμπλεκόμενων φορέων για τη διαμόρφωση μιας βιώσιμης φαρμακευτικής πολιτικής και τη βελτίωση των αποτελεσμάτων υγείας. Η διοργάνωση ολοκληρώθηκε με την ανανέωση του ραντεβού για το επόμενο έτος και την πραγματοποίηση του 3ου ΣΦΕΕ Patient Think Tank Summit. u

22 | περί υγείας |

ΣΦΕΕ summit_L.indd 22

15/5/2026 4:11:39 μμ

Στην Ουρολογία τίποτα δεν είναι ταμπού Η εκστρατεία της Ελληνικής Ουρολογικής Εταιρείας που «σπάει τη σιωπή» γύρω από τις ουρολογικές παθήσεις.

T

ην πανελλαδική εκστρατεία ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για την ουρολογική υγεία παρουσίασε η Ελληνική Ουρολογική Εταιρεία (Ε.Ο.Ε.), στο πλαίσιο συνέντευξης Τύπου, με τη συμμετοχή των δημοσιογράφων υγείας και παρουσία εκπροσώπων της ιατρικής κοινότητας. Η εκστρατεία πραγματοποιείται υπό την αιγίδα του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, της Περιφέρειας Αττικής και με την ευγενική υποστήριξη των εταιρειών: (μέγας χορηγός) Astellas, (χορηγοί - υποστηρικτές) Ariti, Ipsen, ΜΕΓΑ, Stilvi. Στόχος της εκστρατείας είναι η ενθάρρυνση ανδρών και γυναικών να δώσουν προτεραιότητα στην υγεία τους και να μην αφήνουν κανένα σύμπτωμα, χωρίς ιατρική αξιολόγηση, όση «αμηχανία» κι αν τους προκαλεί. Με κεντρικό μήνυμα «Το σώμα σου δεν ντρέπεται. Εσύ γιατί να ντραπείς;», η εκστρατεία ανέδειξε ένα σταθερό, αλλά κρίσιμο εύρημα: Η αμηχανία και η σιωπή εξακολουθούν να αποτελούν βασικούς παράγοντες καθυστέρησης της αναζήτησης ιατρικής βοήθειας. Με άμεση και συχνά αποδραματοποιημένη προσέγγιση, μετέτρεψε την αμηχανία σε διάλογο μέσα από δημιουργικά μηνύματα: «Ουρολογία σημαίνει επαφή», «Στον ουρολόγο τα λέμε όλα, τίποτα δεν είναι ταμπού», «Η στυτική δυσλειτουργία…κλείνει ραντεβού μόνη της», φωτίζοντας με διαφορετικό τρόπο τη σχέση των ασθενών με τα συμπτώματά τους και ενισχύοντας την ανάγκη για έγκαιρη επίσκεψη στον ειδικό. Τα μηνύματα της εκστρατείας προβλήθηκαν μέσω των 6 βίντεο της εκστρατείας, τα οποία αποτύπωσαν με άμεσο και ρεαλιστικό τρόπο καθημερινές καταστάσεις που σχετίζονται με την ουρολογική υγεία, επιχειρώντας να αποδομήσουν τη σιωπή γύρω από αυτές. Πρωταγωνιστές οι ηθοποιοί, Λευτέρης Ελευθερίου, Μαίρη Κωνσταντάκη και Χριστίνα Τσάφου, καθώς και ο επίκουρος καθηγητής Ουρολογίας ΑΠΘ και μέλος της Συντονιστικής Επιτροπής Γραφείου Ασθενών της Ε.Ο.Ε., Μιχάλης Σαμαρίνας. Τα μηνύματα της εκστρατείας μεταδίδονται σε επιλεγμένους ραδιοφωνικούς σταθμούς, σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, προβάλλονται τηλεοπτικά ως κοινωνικό μήνυμα, μετά από έγκριση του Ε.Σ.Ρ., σε σταθμούς πανελλαδικής εμβέλειας, επικοινωνούνται μέσω των ψηφιακών καναλιών της Ε.Ο.Ε., ενώ υποστηρίζονται από στοχευμένες δράσεις ενημέρωσης. Στον εναρκτήριο χαιρετισμό του, ο πρόεδρος της Ε.Ο.Ε., Ανδρέας Σκολαρίκος, υπογράμμισε: «Η εκστρατεία επιβεβαίωσε κάτι που αντιμετωπίζουμε καθημερινά στην κλινική πράξη: Πολλοί ασθενείς καθυστερούν να απευθυνθούν στον ουρολόγο όχι επειδή

Από αριστερά: Ο αντιπρόεδρος Ε.Ο.Ε., Γεώργιος Ζουπάνος, ο γενικός γραμματέας Ε.Ο.Ε., Χαράλαμπος Θωμάς, ο κ. Μιχάλης Σαμαρίνας, μέλος Συντονιστικής Επιτροπής Γραφείου Ασθενών Ε.Ο.Ε., ο πρόεδρος Ε.Ο.Ε., Ανδρέας Σκολαρίκος, ο ηθοποιός, πρεσβευτής της εκστρατείας, Λευτέρης Ελευθερίου, και ο κ. Μάρκος Καραβιτάκης, μέλος Δ.Σ και υπεύθυνος του Γραφείου Ασθενών ΕΟΕ.

δεν γνωρίζουν ότι ασθενούν, αλλά επειδή διστάζουν. Η αμηχανία και το αίσθημα ντροπής εξακολουθούν να αποτελούν ουσιαστικά εμπόδια στην πρόληψη». Ο γενικός γραμματέας της Ε.Ο.Ε., Χαράλαμπος Θωμάς, αναφέρθηκε εκτενώς στις βασικές ουρολογικές παθήσεις που αναδείχθηκαν μέσω της εκστρατείας: «Παθήσεις όπως η στυτική δυσλειτουργία, η καλοήθης υπερπλασία προστάτη και η ακράτεια ούρων αφορούν πολύ μεγάλο μέρος του πληθυσμού και επηρεάζουν ουσιαστικά την ποιότητα ζωής. Παρ’ όλα αυτά, παραμένουν σε σημαντικό βαθμό υποδιαγνωσμένες, καθώς πολλοί ασθενείς επιλέγουν να καθυστερήσουν την επίσκεψη στον ειδικό». Πιο συγκεκριμένα, υπογράμμισε: «Η στυτική δυσλειτουργία, για παράδειγμα, συχνά αποτελεί ένδειξη συνοδών προβλημάτων υγείας, ενώ η καλοήθης υπερπλασία προστάτη μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την καθημερινότητα, ιδιαίτερα σε μεγαλύτερες ηλικίες. Αντίστοιχα, η ακράτεια ούρων, που αφορά τόσο άνδρες όσο και γυναίκες, εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται με σιωπή, παρότι υπάρχουν αποτελεσματικές θεραπευτικές επιλογές. Κλείνοντας, επεσήμανε ότι «πρόκειται για καταστάσεις που μπορούν να αντιμετωπιστούν, υπό την προϋπόθεση της έγκαιρης διάγνωσης. Η καθυστέρηση δεν βοηθά, αντίθετα, συχνά επιβαρύνει την εξέλιξη των συμπτωμάτων και την ποιότητα ζωής». Ο αντιπρόεδρος της Ε.Ο.Ε., Γεώργιος Ζουπάνος, παρουσίασε το έργο και τον ρόλο της Επιστημονικής Εταιρείας, υπογραμμίζοντας τη σημασία της έγκαιρης αξιολόγησης, ιδιαίτερα στην παιδική ηλικία: «Η Ελληνική Ουρολογική Εταιρεία επενδύει διαχρονικά τόσο στην επιστημονική εξέλιξη, όσο και στην ενημέρωση των ασθενών. Σε ό,τι αφορά τα παιδιά, η

ακράτεια, είτε νυχτερινή είτε κατά τη διάρκεια της ημέρας, είναι ένα συχνό φαινόμενο, το οποίο όμως, μετά από μια ηλικία, απαιτεί αξιολόγηση από ειδικό. Η έγκαιρη διάγνωση είναι καθοριστική, καθώς σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να σχετίζεται με υποκείμενες λειτουργικές διαταραχές της ουροδόχου κύστης και, αν δεν αντιμετωπιστεί, να οδηγήσει σε επιπλοκές, όπως υποτροπιάζουσες ουρολοιμώξεις ή άλλες δυσλειτουργίες. Το βασικό μήνυμα προς τους γονείς είναι σαφές: «Η ακράτεια δεν είναι θέμα ενοχής ή ντροπής. Είναι ένα ιατρικό ζήτημα που μπορεί και πρέπει να αντιμετωπίζεται έγκαιρα». Ο κ. Μάρκος Καραβιτάκης, μέλος του Δ.Σ και υπεύθυνος του Γραφείου Ασθενών της Ε.Ο.Ε., ανέδειξε τον ρόλο της ενημέρωσης και ενδυνάμωσης των ασθενών τονίζοντας: «Η εμπειρία της εκστρατείας ανέδειξε πόσο σημαντικό είναι να δημιουργούνται συνθήκες εμπιστοσύνης, ώστε ο ασθενής να αισθάνεται άνετα να μιλήσει για τα συμπτώματά του. Σε πολλές περιπτώσεις, το μεγαλύτερο εμπόδιο δεν είναι η πρόσβαση στον γιατρό, αλλά η απόφαση να γίνει το πρώτο βήμα. Το Γραφείο Ασθενών της Ε.Ο.Ε. έχει ως στόχο να ενισχύσει αυτή τη μετάβαση, από τη σιωπή στην αναζήτηση βοήθειας, μέσα από την ενημέρωση, την υποστήριξη και τη διασύνδεση των πολιτών με αξιόπιστες πηγές πληροφόρησης. Όταν ο ασθενής νιώθει ότι μπορεί να εκφραστεί χωρίς αμηχανία ή φόβο, τότε αυξάνονται ουσιαστικά οι πιθανότητες έγκαιρης διάγνωσης και αποτελεσματικής αντιμετώπισης». Το σώμα μιλάει. Δεν ντρέπεται. Η πρόληψη ξεκινά με ένα ραντεβού στον ουρολόγο. u

| περί υγείας | 23

ΕΟΕ εκδηλωση_R.indd 23

15/5/2026 4:12:06 μμ

Ursapharm: Ξεκινά το ταξίδι της στην Ελλάδα, με

επίκεντρο την οφθαλμολογία και τη φροντίδα της ξηροφθαλμίας

T

Η έναρξη της δραστηριότητας της εταιρείας αντανακλά τη δέσμευσή της να επεκτείνει τη διεθνή της παρουσία, μεταφέροντας την εμπειρία και τις βέλτιστες πρακτικές της σε νέες αγορές, με γνώμονα πάντα την ποιότητα, την καινοτομία και τον άνθρωπο.

ην επίσημη έναρξη της δραστηριότητάς της στην ελληνική αγορά ανακοίνωσε η Ursapharm , στο πλαίσιο συνέντευξης Τύπου που παραχώρησε, παρουσία εκπροσώπων των μέσων ενημέρωσης και εκπροσώπων της ιατρικής κοινότητας. Η είσοδος της εταιρείας στην Ελλάδα σηματοδοτεί ένα νέο κεφάλαιο για την ενίσχυση της φροντίδας της οφθαλμικής υγείας, με ιδιαίτερη έμφαση στην αντιμετώπιση της ξηροφθαλμίας. Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης, ο Managing Director Greece & Cyprus της Ursapharm, Ιωάννης Μπεσσής, παρουσίασε το όραμα και τη στρατηγική της εταιρείας, ενώ ο πρόεδρος της Ελληνικής Οφθαλμολογικής Εταιρείας, Χρήστος Πίτσας, αναφέρθηκε στη σημασία της πρόληψης και της σωστής διαχείρισης της ξηροφθαλμίας, μιας κατάστασης που επηρεάζει ολοένα και περισσότερους ανθρώπους στη σύγχρονη εποχή. Η Ursapharm, με περισσότερα από 50 χρόνια διεθνούς εμπειρίας, φέρνει στην Ελλάδα την τεχνογνωσία και την εξειδίκευσή της στον τομέα της οφθαλμολογίας. Ξεκίνησε σαν μία οικογενειακή επιχείρηση με έδρα τη Γερμανία. Σήμερα έχει καταφέρει να εδραιωθεί ως ισχυρή παρουσία στον τομέα της ξηροφθαλμίας, χάρη στα προϊόντα της σειράς HYLO, και να αναπτύξει ισχυρή παρουσία σε περισσότερες από 80 χώρες παγκοσμίως. Η ξηροφθαλμία αποτελεί μια χρόνια, πολυπαραγοντική νόσο της οφθαλμικής επιφάνειας. Ο επιπολασμός της νόσου εκτιμάται ότι κυμαίνεται μεταξύ 15% και 30% στον γενικό πληθυσμό, ενώ σε ορισμένες ομάδες, όπως οι γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση, χρήστες ψηφιακών οθονών, ασθενείς μετά από οφθαλμολογικές επεμβάσεις ή ασθενείς με συστηματικά νοσήματα μπορεί να είναι σημαντικά υψηλότερος. Η αντιμετώπιση της ξηροφθαλμίας απαιτεί μια ολοκληρωμένη και μακροχρόνια στρατηγική, προσαρμοσμένη στον κάθε ασθενή. Η Ursapharm αναπτύσσει ένα δυναμικό και συνεχώς

Ο Managing Director Greece & Cyprus της Ursapharm, Ιωάννης Μπεσσής.

διευρυνόμενο χαρτοφυλάκιο προϊόντων, το οποίο, πέρα από την οφθαλμολογία, καλύπτει βασικές ανάγκες υγείας και φροντίδας, από τη γενική ιατρική και τη ρινική φροντίδα, έως τα συμπληρώματα διατροφής και τα δερμοκαλλυντικά για το ευαίσθητο δέρμα. Στην τοποθέτησή του, ο κ. Ιωάννης Μπεσσής δήλωσε: «Η είσοδος της Ursapharm στην ελληνική αγορά αποτελεί για εμάς ένα ιδιαίτερα σημαντικό ορόσημο και την αφετηρία μιας μακροπρόθεσμης δέσμευσης για την ενίσχυση της οφθαλμικής υγείας. Φέρνουμε μαζί μας περισσότερα από 50 χρόνια διεθνούς εμπειρίας και καινοτομίας, έχοντας ως σταθερό σημείο αναφοράς τον άνθρωπο και τις πραγματικές του ανάγκες. Το όραμά μας είναι μια καθημερινότητα, όπου η ξηροφθαλμία δεν αποτελεί εμπόδιο στην ποιότητα ζωής και όπου κάθε ασθενής μπορεί να έχει πρόσβαση σε αξιόπιστες και αποτελεσματικές λύσεις. Σε αυτό το πλαίσιο, η σειρά προϊόντων HYLO αποτυπώνει έμπρακτα τη δέσμευσή μας, προσφέροντας ολοκληρωμένες επιλογές για όλα τα στάδια και τις μορφές της ξη-

ροφθαλμίας, βασισμένες στην επιστημονική γνώση και την καινοτομία. Η Ελλάδα αποτελεί για εμάς μια αγορά με σημαντικές προοπτικές, στην οποία επιδιώκουμε να επενδύσουμε ουσιαστικά, ενισχύοντας τη συνεργασία με την ιατρική κοινότητα και συμβάλλοντας ενεργά στην ενημέρωση και εκπαίδευση των ασθενών. Πιστεύουμε ότι μέσα από συνέργειες, υπευθυνότητα και συνεχή εξέλιξη μπορούμε να διαμορφώσουμε ένα καλύτερο μέλλον για την οφθαλμική φροντίδα». Από την πλευρά του, ο κ. Χρήστος Πίτσας, ανέφερε: «Θα ήθελα, λοιπόν, να καλωσορίσω θερμά στην Ελλάδα την Ursapharm, μια διεθνώς αναγνωρισμένη εταιρεία με μακρά παράδοση στην έρευνα και ανάπτυξη οφθαλμολογικών προϊόντων στον χώρο της οφθαλμολογίας στην ελληνική αγορά. Ως Ελληνική Οφθαλμολογική Εταιρεία, στηρίζουμε κάθε πρωτοβουλία που προάγει την επιστήμη, την εκπαίδευση και τελικά τη φροντίδα των ασθενών μας. Παράλληλα, η εταιρεία μας διαδραματίζει ενεργό ρόλο και στη διαμόρφωση στρατηγικών για τη δη-

μόσια υγεία, όντας ο επίσημος φορέας που εκπροσωπεί με θεσμικό ρόλο την οφθαλμολογική κοινότητα με το Υπουργείο Υγείας αναδεικνύοντας τη σημασία της πρόληψης, της έγκαιρης διάγνωσης και την αντιμετώπιση των οφθαλμολογικών παθήσεων. Κλείνοντας, θα ήθελα να υπογραμμίσω ότι η συνεργασία μεταξύ της επιστημονικής κοινότητας και υπεύθυνων εταίρων στον χώρο της υγείας αποτελεί βασικό παράγοντα για την πρόοδο της οφθαλμολογίας. Η κοινή μας επιδίωξη παραμένει η ίδια: η παροχή υψηλού επιπέδου φροντίδας και η βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών μας». Η Ursapharm επενδύει όχι μόνο στην ανάπτυξη και διάθεση καινοτόμων λύσεων, αλλά και στην εκπαίδευση και ενημέρωση του κοινού και των επαγγελματιών υγείας. Μέσα από μια ολοκληρωμένη προσέγγιση που περιλαμβάνει ενημερωτικές δράσεις, ψηφιακά εργαλεία και επιστημονική υποστήριξη, η εταιρεία στοχεύει να ενισχύσει την κατανόηση της ξηροφθαλμίας και να διευκολύνει την έγκαιρη και σωστή αντιμετώπισή της. u

24 | περί υγείας |

URSAPHARM_L.indd 24

15/5/2026 4:12:31 μμ

Ο ΟΦΕΤ στη Vitafoods Europe 2026

Στρατηγική εστίαση στη σύγχρονη πρόκληση της μακροζωίας

Ο

Καθώς το προσδόκιμο ζωής αυξάνεται διαρκώς, η έμφαση μετατοπίζεται πλέον στην επίτευξη της υγιούς γήρανσης και της λειτουργικής υγείας.

ι εταιρείες του Ομίλου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Τσέτη (ΟΦΕΤ), UNI-PHARMA και InterMed, συμμετείχαν για μία ακόμα χρονιά στη Vitafoods Europe, που πραγματοποιήθηκε στη Βαρκελώνη, παρουσιάζοντας το ευρύ χαρτοφυλάκιό τους σε στοχευμένα συμπληρώματα διατροφής και αναδεικνύοντας τη στρατηγική τους εστίαση στη σύγχρονη πρόκληση της μακροζωίας. Η φετινή διοργάνωση συγκέντρωσε περισσότερους από 25.500 επαγγελματίες του κλάδου, 1.400 εκθέτες και συμμετοχές από περισσότερες από 130 χώρες, επιβεβαιώνοντας τον ρόλο της ως η σημαντικότερη διεθνής έκθεση στον τομέα των nutraceuticals και της υγείας. Καθώς το προσδόκιμο ζωής αυξάνεται διαρκώς, η έμφαση μετατοπίζεται πλέον στη διατήρηση της ποιότητας ζωής και της λειτουργικής υγείας. Στο πλαίσιο αυτό, οι φαρμακοβιομηχανίες του Ομίλου Τσέτη επενδύουν συστηματικά στην έρευνα και ανάπτυξη συμπληρω-

μάτων διατροφής που υποστηρίζουν βασικούς πυλώνες υγείας, όπως η υγιής γήρανση, η μεταβολική ισορροπία, η γνωστική λειτουργία και η συνολική ευεξία. Η προσέγγιση του ομίλου βασίζεται στην επιστημονική τεκμηρίωση και την ανάπτυξη καινοτόμων συνθέσεων, με στόχο την υπεύθυνη υποστήριξη της υγείας και της ποιότητας ζωής του σύγχρονου ανθρώπου. Ο ΟΦΕΤ διαθέτει περισσότερα από 120 διπλώματα ευρεσιτεχνίας, εκ των οποίων 17 ενεργές ευρωπαϊκές και 82 ενεργές εθνικές πατέντες. Μόνο κατά την περίοδο

2024-2026, ο όμιλος έλαβε 10 νέες ευρωπαϊκές και εθνικές πατέντες, ενισχύοντας περαιτέρω το αποτύπωμά του στην καινοτομία και την έρευνα. Η κατοχύρωση των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας αποτυπώνει την πρωτοτυπία των συνθέσεων και τους μοναδικούς συνδυασμούς συστατικών, αντικατοπτρίζοντας τον υψηλό βαθμό καινοτομίας που ενσωματώνει ο όμιλος στα προϊόντα του, μέσω της συστηματικής επιστημονικής έρευνας που πραγματοποιείται στα τμήματα R&D των UNIPHARMA και InterMed.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη χρήση συστατικών φυσικής προέλευσης, όπως φυτικά εκχυλίσματα, σε συνδυασμό με βιταμίνες και ιχνοστοιχεία για συνεργιστική δράση, καθώς και στην ανάπτυξη φαρμακοτεχνικών μορφών που ενισχύουν την ευκολία χορήγησης, τη συμμόρφωση του ασθενούς και τη σταθερότητα των σκευασμάτων. Η στρατηγική αυτή αναδεικνύει τη δέσμευση του Ομίλου Τσέτη στην ανάπτυξη ενός σύγχρονου μοντέλου υγείας και ευεξίας, το οποίο εστιάζει στην πρόληψη, την υγιή γήρανση και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής, μέσα από φυσικές, επιστημονικά τεκμηριωμένες και καινοτόμες λύσεις. Μέσα από τη συμμετοχή του στις σημαντικότερες διεθνείς διοργανώσεις του κλάδου, όπως η Vitafoods Europe 2026, ο ΟΦΕΤ, με εξαγωγές branded προϊόντων σε περισσότερες από 70 χώρες, ενισχύει διαρκώς την εξωστρέφεια και το διεθνές αποτύπωμά του, αναπτύσσοντας στρατηγικές συνεργασίες. u

Innovation Meets Industry

Δεύτερος κύκλος διαλόγου για επενδύσεις και καινοτομία στην υγεία Στόχος είναι η δημιουργία ενός σταθερού πλαισίου διαλόγου και κοινών πρωτοβουλιών, που θα συμβάλουν στη μετατροπή της καινοτομίας σε εφαρμοσμένες λύσεις με ουσιαστικό όφελος για τους ασθενείς και τη χώρα.

Ο

Σύνδεσμος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ) σε συνεργασία με τους Industry Disruptors - Game Changers (ΙDGC) πραγματοποίησαν το δεύτερο roundtable της στρατηγικής πρωτοβουλίας «Innovation Meets Industry», με τίτλο «Innovation in Motion», συνεχίζοντας τον θεσμικό διάλογο για τη διασύνδεση της φαρμακοβιομηχανίας με το οικοσύστημα καινοτομίας, την ακαδημαϊκή έρευνα και την επενδυτική κοινότητα. Στο επίκεντρο βρέθηκαν πραγματικά παραδείγματα επενδύσεων, εταιρικών πρωτοβουλιών, ερευνητικών εφαρμογών και νεοφυούς επιχειρηματικότητας, αναδεικνύοντας πώς η σύμπραξη μεταξύ βιομηχανίας, startup, spin-off πανεπιστημίων και επενδυτών μπορεί να μετατρέψει την επιστημονική γνώση σε εφαρμόσιμες λύσεις. Το roundtable πραγματοποιήθηκε σε μορφή ανοιχτής συζήτησης (fireside chat), με τη συμμετοχή εκπροσώπων εταιρειών-μελών του ΣΦΕΕ που πρωτοστατούν σε επενδύσεις και δράσεις καινοτομίας, καθώς και εκπροσώπων από startup, πανεπιστημιακά spin-off και επενδυτικούς φορείς. Οι συμμετέχοντες αντάλλαξαν εμπειρίες και καλές πρακτικές, ανέδειξαν τα βασικά εμπόδια που αντιμετωπίζουν

Από αριστερά: Ο γεν. διευθυντής ΣΦΕΕ, Μιχάλης Χειμώνας, ο πρόεδρος ΣΦΕΕ & γεν. διευθυντής Novo Nordisk, Ολύμπιος Παπαδημητρίου, και ο υφυπουργός Ανάπτυξης, αρμόδιος για την Ερεύνα και την Καινοτομία, Σταύρος Καλαφάτης.

οι καινοτόμες λύσεις στη διαδρομή από την έρευνα έως την αγορά και συζήτησαν τρόπους ενίσχυσης της μεταφοράς τεχνολογίας, της επιχειρηματικής ωρίμανσης και της πρόσβασης σε χρηματοδότηση. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στον ρόλο της φαρμακοβιομηχανίας ως καταλύτη για την ανάπτυξη ενός πιο εξωστρεφούς και συνεργατικού οικοσυστήματος καινοτομίας στην υγεία. Όπως αναδείχθηκε στη συζήτηση, η φαρμακευτική βιομηχανία δεν αποτελεί μόνο βασικό πυλώνα της οικονομίας και της απασχόλησης, αλλά και κρίσιμο εταίρο για την αξιοποίηση ερευνη-

τικών αποτελεσμάτων, την υποστήριξη νέων τεχνολογικών λύσεων και την επιτάχυνση της πρόσβασης των ασθενών σε καινοτόμες θεραπείες και υπηρεσίες. Στο πλαίσιο της συζήτησης, οι συμμετέχοντες υπογράμμισαν την ανάγκη για πιο συστηματικούς μηχανισμούς συνεργασίας μεταξύ βιομηχανίας και ερευνητικής κοινότητας, για ενίσχυση των πανεπιστημιακών spin-off, για απλοποίηση των διαδικασιών που σχετίζονται με την εμπορική αξιοποίηση της έρευνας, καθώς και για τη δημιουργία πιο δομημένων διαδρομών σύνδεσης των ελληνικών startup με τη φαρμακοβιομηχανία και τους επενδυτές. Το δεύτερο roundtable τροφοδοτεί το περιεχόμενο του υπό διαμόρφωση White Paper της πρωτοβουλίας, το οποίο θα συγκεντρώσει βασικά συμπεράσματα, καλές πρακτικές και προτάσεις για την ενίσχυση της καινοτομίας στην υγεία. Το White Paper θα αποτελέσει εργαλείο θεσμικού διαλόγου και βάση για τα επόμενα βήματα της πρωτοβουλίας, με κορύφωση τη δυναμική παρουσία στη διεθνή έκθεση «BEYOND 2026» (17-19 Ιουνίου 2026, Metropolitan Expo), μέσω της δημιουργίας ενός σύγχρονου «innovation hive», που θα λειτουργήσει ως κόμβος συνεργασίας, δικτύωσης και ανάδειξης καινοτόμων πρωτοβουλιών. u

| περί υγείας | 25

ΟΦΕΤ VITA - Innovation_R.indd 25

15/5/2026 4:12:59 μμ

Το φαρμακείο της γειτονιάς Ανακαλύψτε προϊόντα που θα ενισχύσουν την καθημερινή σας ευεξία, θα υποστηρίξουν την υγεία και θα καλύψουν ολοκληρωμένα τις ανάγκες φροντίδας της επιδερμίδας, των ματιών και του οργανισμού σας. Επιμέλεια: Μαριάνα Ιωάννου

SkinCeuticals C E Ferulic Serum προσώπου

Intermed OptoFresh ecto Οφθαλμικές σταγόνες Αντιμετωπίστε τα συμπτώματα της αλλεργικής επιπεφυκίτιδας με το OptoFresh ecto, ένα στείρο οφθαλμικό διάλυμα, ειδικά σχεδιασμένο για άμεση ανακούφιση. Η σύνθεσή του με εκτοΐνη, υαλουρονικό νάτριο και πανθενόλη συμβάλλει στη δημιουργία ενός προστατευτικού φιλμ στην επιφάνεια του ματιού, το οποίο βοηθά στην απομόνωση των αλλεργιογόνων και στη μείωση των ερεθισμών, δρώντας ως «ασπίδα». Παράλληλα, προσφέρει ενυδάτωση και καταπραϋντική δράση, βελτιώνοντας τη συνολική άνεση των οφθαλμών.

Το C E Ferulic είναι ένα προηγμένο αντιοξειδωτικό serum που ξεχωρίζει χάρη στη συνδυαστική δράση των συστατικών του. Περιέχει 15% καθαρό L-ασκορβικό οξύ (βιταμίνη C), που συμβάλλει στη σύνθεση κολλαγόνου και την προστασία από τις ελεύθερες ρίζες, 1% βιταμίνη Ε που καταπραΰνει το δέρμα, και 0,5% φερουλικό οξύ που σταθεροποιεί και ενδυναμώνει τη δράση των βιταμινών. Ο συνδυασμός αυτός θα σας προσφέρει ισχυρή αντιγηραντική δράση, με βελτίωση της όψης των γραμμών και ρυτίδων και σημαντική ενίσχυση της φυσικής άμυνας της επιδερμίδας απέναντι στη φωτογήρανση.

Solgar Ashwagandha Root Extract Holland & Barrett Κουρκουμάς με μέλι Manuka Οι συγκεκριμένες κάψουλες της Holland & Barrett συνδυάζουν κουρκουμά με βιταμίνη D, εκχύλισμα μαύρου πιπεριού και μέλι Manuka, προσφέροντας υποστήριξη στην υγεία των οστών και των αρθρώσεων. Ο κουρκουμάς συμβάλλει στη διατήρηση της ευλυγισίας και της καλής λειτουργίας των αρθρώσεων, ενώ η βιταμίνη D ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα. Το προϊόν είναι κατάλληλο και για χορτοφάγους, αποτελώντας μια ολοκληρωμένη επιλογή για εσάς που επιθυμείτε φυσική υποστήριξη στην καθημερινή σας ευεξία.

Αποτελεί ιδανική επιλογή για άτομα με απαιτητική καθημερινότητα, αυξημένο άγχος ή κόπωση, που αναζητούν φυσική υποστήριξη για την ψυχική και σωματική τους ευεξία. Το Solgar Ashwagandha Root Extract είναι φυτικό συμπλήρωμα με υψηλής ποιότητας εκχύλισμα ασβαγκάντα (Withania somnifera), το οποίο βοηθά τον οργανισμό να διαχειρίζεται το στρες και να διατηρεί τη συναισθηματική του ισορροπία. Παράλληλα συμβάλλει στη χαλάρωση, τη γενική ευεξία και την υποστήριξη της φυσιολογικής λειτουργίας του καρδιαγγειακού σας συστήματος.

26 | περί υγείας |

FARMAKEIO GEITONIAS_PROIONTIKO_x2.indd 26

15/5/2026 4:13:22 μμ

Γιατί οι αυστηρές δίαιτες είναι κακή ιδέα για τη μακροπρόθεσμη απώλεια βάρους Στόχος πρέπει να είναι η μείωση του λίπους και όχι της μυϊκής μάζας, για μακροχρόνια διατήρηση του αποτελέσματος.

O

σοι ελπίζουν να χάσουν βάρος φέτος μπορεί να μπουν στον πειρασμό να δοκιμάσουν μια αυστηρή δίαιτα με την ελπίδα ότι θα δουν άμεσα αποτελέσματα. Ενώ υπάρχει η πεποίθηση ότι αυτού του είδους οι βραχυπρόθεσμες, περιοριστικές δίαιτες βοηθούν στο να δοθεί μια «ώθηση» για μια πιο λεπτή μέση, η ψυχολογία και η φυσιολογία δείχνουν ότι αυτή η στρατηγική μπορεί να είναι δύσκολο να τηρηθεί –και πιθανότατα δεν θα οδηγήσει σε μακροπρόθεσμη απώλεια βάρους. Η έρευνα εκτιμά ότι μόλις το 20% των ανθρώπων που χάνει βάρος μέσω δίαιτας καταφέρνει να διατηρήσει το βάρος του μακροπρόθεσμα. Για δεκαετίες, οι ψυχολόγοι προσπαθούν να καταλάβουν γιατί οι δίαιτες αποτυγχάνουν. Ένας πιθανός λόγος είναι ότι συχνά περιλαμβάνουν αυστηρούς περιορισμούς στην κατανάλωση τροφίμων –όπως η αποφυγή εκείνων που απολαμβάνουμε πιο πολύ. Το πρόβλημα με αυτή τη στρατηγική είναι ότι τα τρόφιμα που οι άνθρωποι τείνουν να λαχταρούν περισσότερο –όπως σοκολάτα, παγωτό και πατατάκια– ενεργοποιούν το σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου. Αυτό δημιουργεί θετικά συναισθήματα. Όταν κόβουμε αυτά τα τρόφιμα από τη διατροφή μας, χάνουμε την ευχαρίστηση που μας προσφέρουν. Αυτό μπορεί στη συνέχεια να πυροδοτήσει την επιθυμία για φαγητό – μια σύνθετη ψυχολογική διαδικασία όπου βιώνουμε μια έντονη επιθυμία να φάμε κάτι συγκεκριμένο, ακόμα και όταν δεν πεινάμε. Οι λιγούρες για φαγητό συχνά εξαρτώνται από τη διάθεση και μπορεί να είναι ιδιαίτερα έντονες όταν νιώθουμε στρες. Μπορούν, επίσης, να είναι ιδιαίτερα έντονες το απόγευμα και το βρά-

δυ, όταν νιώθουμε πιο κουρασμένοι και έχουμε λιγότερη δύναμη θέλησης να αντισταθούμε σε αυτές. Οι λιγούρες για φαγητό μπορούν να οδηγήσουν σε υπερκατανάλωση τροφής, ειδικά όταν προσπαθούμε να κάνουμε δίαιτα. Μια ανασκόπηση έδειξε ότι όταν οι άνθρωποι απέκλειαν σκόπιμα ορισμένα τρόφιμα από τη διατροφή τους, βίωναν πιο έντονα τις λιγούρες για τα τρόφιμα που απέφευγαν. Αν και οι συγγραφείς της ανασκόπησης καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι αυτή η αντίδραση μπορεί να μην συμβαίνει σε όλους τους ανθρώπους, εξηγεί γιατί οι βραχυπρόθεσμες περιοριστικές δίαιτες τείνουν να μη λειτουργούν. Οι εξαντλητικές δίαιτες μπορούν να οδηγήσουν σε έντονη επιθυμία για φαγητό, κάτι που μπορεί να δυσκολέψει την τήρηση των στόχων σας, ενώ μπορεί ακόμα και να οδηγήσει σε αύξηση βάρους. Οι επαναλαμβανόμενες αποτυχημένες απόπειρες μπορούν, επίσης, να οδηγήσουν σε ματαίωση και διακοπή της προσπάθειας για απώλεια βάρους. Αυτός είναι ένας σημαντικός ψυχολογικός παράγοντας για την επίτευξη διαρκών αλλαγών στη συμπεριφορά. Οι διατροφολόγοι συμφωνούν ότι οι βραχυπρόθεσμες περιοριστικές δίαιτες δεν είναι ιδανικές για τη μακροπρόθεσμη επιτυχία στην απώλεια βάρους. Η όρεξή μας (το πόσο πεινάμε) και ο κορεσμός (το πόσο διάστημα νιώθουμε χορτάτοι) ελέγχονται από σύνθετες φυσιολογικές οδούς σηματοδότησης που παίζουν σημαντικό ρόλο στην απώλεια βάρους. Όταν ακολουθούμε δίαιτες πολύ χαμηλών θερμίδων, το σώμα μας αντιδρά αυξάνοντας την όρεξη, μειώνοντας τον κορεσμό, και ακόμα περιορίζοντας την ενεργειακή δαπάνη (το πόσες θερμίδες καίμε), με άλλα λόγια, διαταράσσουν τον μεταβολισμό. Το σώμα

ρείτε να προσθέσετε στα γεύματά αντισταθμίζει τη δραστική μείωση θερμίδων, στέλνοντας πιο ισχυρά σας για να τα κάνετε πιο υγιεινά – σήματα πείνας στον εγκέφαλο. Αυτό όχι μόνο τι να κόψετε. Τα είδη τρομπορεί κάποια στιγμή να οδηγήσει σε φίμων που καταναλώνουμε επηρευπερκατανάλωση τροφής. Αυτές οι άζουν την όρεξή μας και τα σήματα φυσιολογικές αντιδράσεις σημαίνουν κορεσμού. Η πρωτεΐνη παρέχει ένα ότι οι δίαιτες που είναι πολύ περιοριαίσθημα πληρότητας και οι υδατάνστικές μπορούν να δυσκολέψουν την θρακες με υψηλή περιεκτικότητα σε απώλεια βάρους, ακόμα και να οδηφυτικές ίνες μάς κρατούν πιο χοργήσουν σε επαναπρόσληψή του. τάτους από ό,τι οι επεξεργασμένοι. Μια άλλη πιθανή εξήγηση για αυτό το Στόχος σας, λοιπόν, είναι οι τροφές φαινόμενο είναι ότι δεν χάνεται μόνο πλούσιες σε θρεπτικά συστατικά. Η λίπος, αλλά και μυϊκή μάζα. Αυτό έχει προσθήκη άφθονων φυτικών ινών μεγάλη σημασία επειδή η μυϊκή μάζα στα γεύματά σας, όπως δημητριακά είναι βασικός παράγοντας στην ενερολικής αλέσεως, όσπρια, φακές, φαγειακή δαπάνη ηρεμίας (στον βασόλια, φρούτα και λαχανικά, είναι σικό μεταβολισμό). Έρευνες έχουν, μια εξαιρετική αρχή. επίσης, δείξει ότι η απώλεια μυϊκής 2) Σκεφτείτε σαν σύμβουλος υγείμάζας σχετίζεται με την ανάκτηση ας. Οι ψυχολόγοι υγείας έχουν αναβάρους. Εφόσον οι δίαιτες γρήγορης πτύξει πλαίσια τεχνικών αλλαγής απώλειας βάρους δημιουργούν μεσυμπεριφοράς που είναι γνωστό γάλο ενεργειακό έλλειμμα και μπορεί ότι βοηθούν τους ανθρώπους να να περιέχουν χαμηλότερες ποσότηαλλάξουν τη σωματική δραστηριτες πρωτεΐνης, αυτό αυξάνει τον κίνότητα και τη διατροφική συμπεριδυνο απώλειας μυϊκής μάζας. φορά μακροπρόθεσμα. Αυτές οι τεχνικές, που βασίζονται σε στοιχεία, Οι καλύτερες στρατηγικές χρησιμοποιούνται συνήθως από συμβούλους υγείας για να υποστηδιαχείρισης βάρους ρίξουν ασθενείς με αλλαγές στον Εάν στοχεύετε σε μια ουσιαστική τρόπο ζωής, γι’ αυτό και μπορείτε προσπάθεια απώλειας βάρους, μια να εφαρμόζετε μερικές από αυτές δίαιτα με τη λογική «όλα ή τίποτα» και μόνοι σας. Ορισμένα παραδείγδεν είναι η καλύτερη επιλογή. Μια ματα περιλαμβάνουν τον καθοριαργή, πιο ισορροπημένη προσέγγισμό στόχων, την κατάρτιση σχεδίου ση είναι πολύ πιο πιθανό να προσταδράσης, τον εντοπισμό εμποδίων ή τεύσει τους μυς σας και να υποστηρίτη συνεργασία με έναν φίλο ή τον ξει μακροπρόθεσμα αποτελέσματα. σύντροφό σας. Στην πράξη, αυτό 1) Σκεφτείτε την ποιότητα των θα μπορούσε να σημαίνει τον καθοθρεπτικών συστατικών, όχι τις ρισμό ενός ρεαλιστικού στόχου για θερμίδες. Όσον αφορά την καλή την απώλεια συγκεκριμένων κιλών διατροφή, το κλειδί δεν είναι να ανά εβδομάδα (περίπου ένα κιλό κάνετε «δίαιτα». Ο περιορισμός των την εβδομάδα), τον εντοπισμό των θερμίδων συχνά γυρίζει «μπούμεπραγμάτων που μπορεί να εμποδίρανγκ», καθώς το σώμα και ο εγκέσουν την επίτευξη των στόχων σας, φαλός μας «αντισταθμίζουν», αυξάτην άσκηση και την παρακολούθηνοντας την επιθυμία για φαγητό και τα σήματα πείνας. Σκεφτείτε τι μποση της προόδου σας.u Λ. Κ.

| περί υγείας | 27

ΖΨ διαιτα_R.indd 27

15/5/2026 4:13:38 μμ

Γιατί τα κρουαζιερόπλοια είναι τόσο επιρρεπή σε επιδημίες; Συνωστισμός, ανακυκλωμένος αέρας, μπουφέδες και υδρομασάζ ευνοούν τη μαζική μετάδοση λοιμώξεων.

T

α κρουαζιερόπλοια δείχνουν πόσο εύκολα μπορεί να εξαπλωθεί μια ασθένεια όταν οι άνθρωποι είναι στριμωγμένοι σε ένα ενιαίο διασυνδεδεμένο περιβάλλον. Σκεφτείτε ένα κρουαζιερόπλοιο ως μια προσωρινή πόλη στη θάλασσα. Διαθέτει εστιατόρια, θέατρα, ανελκυστήρες, καμπίνες, κουζίνες, συστήματα ύδατος και εσωτερικούς χώρους συνάθροισης. Αυτό είναι εξαιρετικό για την άνεση, αλλά σημαίνει, επίσης, ότι μόλις μια μόλυνση «επιβιβαστεί», μπορεί να κινηθεί μέσα στο πλοίο με τρόπους που είναι δύσκολο να σταματήσει. Το ξέσπασμα στο «Diamond Princess» είναι ίσως το πιο γνωστό παράδειγμα. Κατά τη διάρκεια του της πανδημίας COVID το 2020, 619 επιβάτες και μέλη πληρώματος βρέθηκαν θετικοί στην ασθένεια. Ο νοροϊός (ο λεγόμενος ιός του εμετού) είναι η μόλυνση που συνδέεται στενότερα με τα κρουαζιερόπλοια. Σε μια ανασκόπηση προηγουμένως δημοσιευμένων μελετών, οι ερευνητές βρήκαν 127 αναφορές ξεσπασμάτων νοροϊού σε κρουαζιερόπλοια, με πολλά να συνδέονται με μολυσμένα τρόφιμα, μολυσμένες επιφάνειες και μετάδοση από άτομο σε άτομο. Αυτό εξηγεί γιατί πλοία, όπως τα «Celebrity Mercury», «Explorer of the Seas» και «Carnival Triumph», έχουν γίνει γνωστά σε αναφορές ξεσπασμάτων. Σημειώστε ότι το πλύσιμο των χεριών με σαπούνι και νερό είναι το πιο χρήσιμο βήμα για την πρόληψη μικροβίων του στομάχου, όπως ο νοροϊός. Το αντισηπτικό χεριών μπορεί να βοηθήσει, αλλά δεν αντικαθιστά το σαπούνι και το νερό. Το σερβίρισμα σε μπουφέ, τα κοινά σκεύη και οι κοινόχρηστες επιφάνειες μπορούν να διευκολύνουν την εξάπλωση των μικροβίων του στομάχου. Εάν κάποιος έχει μολυνθεί, αλλά δεν παρουσιάζει συμπτώματα, μπορεί να μεταδώσει τον ιό μέσω φαγητού και επιφανειών. Ο σχεδιασμός του πλοίου επι-

δεινώνει το πρόβλημα, καθώς οι άνθρωποι περνούν χρόνο μαζί σε τραπεζαρίες, μπαρ, ανελκυστήρες, διαδρόμους, θέατρα και χώρους σπα. Η νόσος των λεγεωναρίων (μια σοβαρή πνευμονική νόσος που προκαλείται από βακτήρια) αποτελεί ένα διαφορετικό είδος κινδύνου. Δεν μεταδίδεται συνήθως απευθείας από άτομο σε άτομο. Αντίθετα, οι άνθρωποι μπορούν να μολυνθούν εισπνέοντας μικροσκοπικά σταγονίδια από μολυσμένα συστήματα ύδατος, υδρομασάζ ή ντους. Άλλες λοιμώξεις, όπως οι αναπνευστικοί ιοί, συμπεριλαμβανομένης της γρίπης, μπορούν να εξαπλωθούν στα ίδια πολυσύχναστα κλειστά περιβάλλοντα, και τα μικρόβια του στομάχου μπορούν να εξαπλωθούν μέσω τροφίμων, χεριών και κοινών επιφανειών. Η COVID και η γρίπη εκμεταλλεύονται τον κλειστό αέρα. Ο νοροϊός αγαπάει τους μπουφέδες και τις επιφάνειες. Η νόσος των λεγεωναρίων στοχεύει τα συστήματα ύδατος, τα οποία δεν μπορούν εύκολα να αποστειρωθούν σε πλοία.

Τα παραδείγματα

COVID-19: Η περίπτωση «Diamond Princess»: Τον Φεβρουάριο του 2020, 619 από τους 3.711 επιβάτες και πλήρωμα (16,7%) βρέθηκαν θετικοί. Ο βασικός ρυθμός αναπαραγωγής (R0) εντός του πλοίου εκτιμήθηκε στο 4,7 –υπερδιπλάσιος από τον ήδη υψηλό R0 στη στεριά. Παρότι το πλοίο τέθηκε σε καραντίνα, η μόλυνση είχε, ήδη, εξαπλωθεί μέσω κλιματισμού, ανελκυστήρων και κοινόχρηστων WC. Νοροϊός: Στις ΗΠΑ, το CDC καταγράφει 90-100 ξεσπάσματα νοροϊού σε κρουαζιέρες ετησίως. Το attack rate ξεπερνά συχνά το 30% των επιβατών. Στο «Celebrity Mercury» (2002) προσβλήθηκαν 323 άτομα, στο «Explorer of the Seas» (2014) πάνω από 600. Ο ιός μεταδίδεται με δόση μόλις 10-100 ιικά σωματίδια –μία σταγόνα εμέτου μολύνει ολόκληρο μπουφέ.

Νόσος των λεγεωναρίων: Το 2000, σε κρουαζιέρα στην Αυστραλία, 18 επιβάτες νόσησαν από πνευμονία, 2 πέθαναν. Η πηγή ήταν το υδρομασάζ. Το 2022-2023, το CDC κατέγραψε 4 ξεσπάσματα σε πλοία των γραμμών «Princess» και «Viking», με δεξαμενές ζεστού νερού και σωλήνες που φιλοξενούσαν Legionella pneumophila. Γρίπη: Μελέτη του CDC σε 3 κρουαζιέρες (20172019) έδειξε ότι το 15% των επιβατών με αναπνευστικά συμπτώματα είχε γρίπη Α ή Β. Η επίπτωση ήταν 4 φορές υψηλότερη από τον γενικό πληθυσμό. Ο εμβολιασμός μειώνει τη νόσο, αλλά λόγω συνωστισμού και αερισμού, το attack rate ξεπερνά το 10%. Χανταϊός: Τον Απρίλιο του 2026, τρεις επιβάτες του MV Hondius (Ανταρκτική) πέθαναν από πνευμονικό σύνδρομο χανταϊού. Ο ιός μεταδίδεται από κόπρανα τρωκτικών. Το πλοίο είχε καταγραφεί για προηγούμενο πρόβλημα με ποντίκια στις αποθήκες τροφίμων. H θνητότητα ήταν 35-40%.

Γιατί συμβαίνει;

Ανταλλαγή αέρα: Σε πολλά πλοία, ο αέρας στις καμπίνες ανακυκλώνεται κατά 70-80% αντί να εισάγεται φρέσκος. n Επιφάνειες: Σε μπουφέ, μια χειρολαβή μπορεί να μολύνει 100 και πλέον άτομα σε λιγότερο από 4 ώρες. n Πυκνότητα: Οι κρουαζιέρες φιλοξενούν 200-500 άτομα ανά στρέμμα καταστρώματος –συγκρίσιμο με νοσοκομείο σε εφημερία. Η ηλικία, επίσης, έχει σημασία. Οι διακοπές με κρουαζιέρα είναι ιδιαίτερα δημοφιλείς στους ηλικιωμένους, και πολλοί επιβάτες έχουν μακροχρόνιες παθήσεις υγείας που καθιστούν τις λοιμώξεις πιο σοβαρές. Ένα μικρόβιο του στομάχου σε μια κρουαζιέρα μπορεί να οδηγήσει σε αφυδάτωση και μια αναπνευστική λοίμωξη μπορεί να οδηγήσει σε πνευμονία ή νοσοκομειακή περίθαλψη. u Ζ. Ψ. n

28 | περί υγείας |

ΖΨ κρουαζιεροπλοια_L.indd 28

15/5/2026 4:45:46 μμ

ADDS.indd 7

15/5/2026 4:16:20 μμ

ADDS.indd 8

15/5/2026 4:16:54 μμ