Erkenningsnummer P702012
Afgiftekantoor Gent X
ZONDER MEER
DRIEMAANDELIJKS TIJDSCHRIFT VAN DE KIEM VZW JG. 33 NR. 3 - JULI, AUGUSTUS, SEPTEMBER 2026
Voorwoord
TROTS OP WAT WE SAMEN BEREIKTEN Na 35 jaar is dit de laatste keer dat ik hier een voorwoord schrijf als directeur van De Kiem. Het was boeiend en leuk werken in De Kiem. Als je even voorbij de verslaving kunt kijken dan ontmoet je onder de bewoners of cliënten alleen maar mooie, warme en interessante mensen met veel capaciteiten. Vaak emotioneel beschadigd, gekwetst of moedeloos, maar allemaal met de wens om hun situatie te veranderen. Het is dankzij de bewoners die ik er heb leren kennen en door te zien hoe zij hun verslaving overwinnen en hun leven anders aanpakken dat ik mijn ganse carrière gemotiveerd ben gebleven om in De Kiem te blijven werken. Een zeer groot deel van het Kiem-verhaal heb ik zelf kunnen meeschrijven. Na een stage begon ik er te werken vanaf 1987. Vijf jaar later werd ik benoemd tot directeur. De Kiem is gegroeid van enkel een residentieel behandelaanbod naar een organisatie met een diversiteit aan werkingen. Een organisatie die ook nu nog blijft groeien. We zijn recent ook een werking opgestart in de regio SintNiklaas. De Kiem is nu een belangrijke partner in de geestelijke gezondheidszorg. Zowel preventief, residentieel, ambulant als in de gevangenissen is De Kiem toonaangevend. Het uitbouwen van deze organisatie was enkel mogelijk met betrokken en geëngageerde bestuurders en een team van zeer gedreven medewerkers. De opvolging is verzekerd en goed voorbereid. Er is een nieuwe organisatiestructuur uitgewerkt. Jo Thienpont neemt vanaf 1 oktober het roer over, maar hij staat er niet alleen voor. Hij wordt omringd door een sterk team van
2
DE KIEM
enthousiaste en gedreven verantwoordelijken. Er is een stevig fundament gelegd om de toekomst van De Kiem te borgen. Ik kan met een gerust gemoed vertrekken. Ik ben trots op De Kiem en trots op het fantastisch en zeer toegewijde team. Ik ben fier op wat we samen hebben bereikt. Op 2 oktober, op de studiedag van De Kiem naar aanleiding van het 50 jarig bestaan, neem ik afscheid van de sector. Als je nog niet bent ingeschreven, nu doen! Dat kan via de website van De Kiem. Het verhaal van De Kiem is boeiend en zeker in de jaren 2000-2015 is er heel wat veranderd en zijn er grote investeringen gedaan. Zoals je hier kan lezen in deel 3 van de geschiedenis van De Kiem verhuisden de onthaalafdeling, de TG en de Tipi naar een nieuw gebouw in Gavere. De Kiem is daarmee een van de weinige TG’s in Europa met een gebouw dat speciaal ontworpen is voor een therapeutische gemeenschap. Omdat er meer en meer bewoners het TGprogramma uitdoen werd er in Merelbeke een extra halfweghuis gebouwd inclusief 2 studio’s waar moeders of vaders samen met hun kind kunnen verblijven. We startten in die periode met preventiewerkers en vroeginterventie in verschillende Oost-Vlaamse gemeenten en er komen naast Gent 2 ambulante centra bij: Ronse en Geraardsbergen. Verder zetten we met De Kiem in op samenwerking en netwerkvorming.
In De Kiem zetten we al jaren in op contextwerking. Het is overduidelijk dat het betrekken van de familie tot betere resultaten leidt. Dat werd ruim 30 jaar terug al wetenschappelijk aangetoond in het doctoraat van Martien Kooyman, psychiater en verslavingsexpert, met als titel ‘The therapeutic community for addicts; Intimacy, parent involment and treatment outcome. De Kiem zet sindsdien expliciet in op het betrekken van de context. Zowel residentieel als ambulant is dit een beleidskeuze. Dat dit nuttig is blijkt overduidelijk in het verhaal van Sylvie. Door niet alleen de jongere te begeleiden voor zijn verslaving, maar ook ruimte te maken voor de vragen en bezorgdheden van de mama wordt het gezin als geheel geholpen. Het verhaal van Lennert toont dan weer overduidelijk aan dat herstellen van een verslaving aan drugs tijd vraagt. Daarom is het belangrijk dat de zorg voor mensen met een middelenafhankelijkheid bestaat uit een diversiteit aan behandelvormen en dat de zorg voldoende lang kan doorgaan.
Dirk Vandevelde Directeur
Historiek deel 3
NETWERKVORMING EN DIVERSITEIT... We gaan verder met onze terugblik op 50 jaar De Kiem. Ditmaal de periode 2001-2014. Naast een inhoudelijke consolidatie zet De Kiem steeds meer in op netwerkvorming met andere voorzieningen en de samenwerking met justitie wordt opgevoerd. Na een noodkreet vanuit de integratiesector wordt het eigen programma doorgelicht en meer afgestemd op de diversiteit in de samenleving. De Kiem verhuist naar Gavere en sluit een nieuwe RIZIV-conventie af.
2001 In 2001 viert De Kiem zijn 25-jarig bestaan met een studiedag “Eigenheid in verscheidenheid”. In de voormiddag wordt ingegaan op de eigenheid van de specifieke TG-benadering en hoe die zich dient te positioneren binnen de verscheidenheid van visies en benaderingen in het werkveld. In de namiddag komt in workshops de verscheidenheid van behandelmodules aan bod die de eigenheid van De Kiem uitmaken: het onthaal, de Tipi, de familiebegeleiding, de eigentijdse vrouwvriendelijke TG en de gevangeniswerking. “We moeten er voor zorgen dat in de verdere evolutie van de hulp aan verslaafden, de essentie van wat een TG maakt tot een TG, de kracht en de stimulans die van dit model uitgaat om verslaafden te helpen in hun moeilijke weg om tot verandering te komen, niet wordt teniet gedaan… De TG moet zich wel bewust zijn van het feit dat een verblijf in de TG slechts een momentopname is in een ruimer herstelproces” — Dirk Vandevelde, 2001
Dat jaar gaat ook “Heb jij dat ook?” in première. Een voorstelling voor jongeren over de emotionele aanleidingen van druggebruik en een pallet aan alternatieven. Een voorstelling die een gesprek wil openen, over wat er allemaal moeilijk loopt in het leven en hoe je daar zonder drugs te gebruiken mee om kan gaan. In de Tipi wordt er gestart met video interactiebegeleiding. “Videointeractiebegeleiding is een methodiek, afgeleid van videohometraining, waarbij door middel van het opnemen en bespreken van video-opnames gewerkt wordt rond de basiscommunicatie tussen ouder en kind… Men vertrekt in VIB altijd van het in beeld brengen van positieve interacties en hanteert daarbij een ontwikkelingsgerichte en activerende werkwijze naar de ouder”. — Dirk Calle, 2001
Heb jij dat ook: Zo’n verdriet dat je hoofdkussen nat is van de tranen? Zo kwaad dat je boekentas en je kleerkast er van weten? Zo bang dat je de deur van je slaapkamer barricadeert? Zo’n pijn dat je dood zou willen zijn? En wat doe je daar dan mee? Drugs gebruiken bijvoorbeeld. Of sporten. Gaan lopen, tien keer rond de vijver. Of sjotten. Of praten. Met je zus. Met je vriend. Met je ma. Of die leraar. Of schrijven. Of naar muziek luisteren. Of gewoon heel hard wenen. Tot je geen tranen meer hebt.
Gouverneur Balthazar, Gilbert Demeestere, Dirk Vandevelde en Guy Buysschaert
3
u
Historiek deel 3
2002 In 2001 geeft Kind en Gezin de boodschap dat zij de financiering van de Tipi in 2002 zullen stopzetten. Een dossier tot aanpassing van de conventie met het RIZIV wordt ontvankelijk verklaard maar een erkenning laat op zich wachten tot er financiële middelen kunnen worden vrijgemaakt. In het voorjaar van 2002 is dit nog niet het geval en wordt de werking van De Tipi dan maar verder gezet zonder financiering, met minder mankracht en ondersteund vanuit het TG-team. Mieke Vogels, Vlaams minister van Welzijn, Gezondheid en Gelijke Kansen zorgt er voor dat er opnieuw personeel kan worden aangeworven in afwachting van een structurele erkenning. De Koningin Paolastichting stelt zich garant om voorlopig de werkingskosten te financieren.
2003 De werking van het ambulant centrum te Gent (met het TG-intaketeam, de gevangeniswerking en een ambulant programma) werpt zijn vruchten af. De Kiem is nu beter bereikbaar en beter bekend en telt zo’n 600 aanmeldingen per jaar, wat een verdrievoudiging is met de periode daarvoor. Er gaat heel
4
DE KIEM
wat aandacht naar de samenwerking met andere diensten, met o.a. de opstart van een ‘cliëntoverleg’ voor de afstemming rond individuele zorgvragen. “Een veranderend overheidsbeleid (met cannabis als laagste prioriteit en een focus op druggerelateerde criminaliteit) leidt tot een verandering van populatie waardoor het vormingsprogramma in groep (voor beginnende druggebruikers) wordt afgebouwd en we steeds meer inzetten op psychosociale begeleiding op verschillende levensgebieden voor druggebruikers in een verder stadium... Slechts een
minderheid van de aanmeldingen resulteert nog in een opname of begeleiding. Het ambulant centrum heeft steeds meer een belangrijke oriëntatiefunctie”. — Jo Thienpont, 2003 De ‘conceptnota organisatiemodel zorgcircuit middelenmisbruik’ van 2001 leidt in 2003 tot een netwerkovereenkomst met verschillende partners in het werkveld. Om bij te dragen aan de inhoudelijke verankering van deze bereidheid tot samenwerking organiseert De Kiem in het najaar een studiedag voor professionelen werkzaam in PAAZ-diensten, MSOC’s, dagcentra, cri-
Afscheid van Moortsele
Historiek deel 3
2005 In mei 2005 start de nieuwbouw voor De Kiem op de site te Gavere. Deze moet plaats bieden voor de onthaalafdeling, de therapeutische gemeenschap, de administratieve diensten en de ouder-kind-unit.
2004
Ook het graduatiebeeld wordt verhuisd
siscentra en overlegplatforms. Georges De Leon spreekt er over zijn ‘Integrated System Approach’ en z’n fasen-model over herstel. Aansluitend volgt er een tweedaagse intensieve opleiding over het thema ‘Community as method’ met 71 deelnemers uit verschillende TG’s, waaronder ook Waalse en buitenlandse collega’s. “De driedaagse opleiding met Georges De Leon was voor wie werkt in een residentieel behandelmodel voor verslaafden een verademing. De Leon beheerst het model van de groep als methode als geen ander.” — Dirk Vandevelde, 2003
Vanuit de grote discrepantie tussen het aantal geschatte verslaafden van allochtone origine en het aantal allochtone cliënten en medewerkers in De Kiem wordt er in 2004 werk gemaakt van een diversiteitsbeleid. Hiervoor wordt samengewerkt met vzw El Wachda, de Tolk- en Vertaalservice Gent en de Stedelijke Integratiedienst Gent. Reeds in 2002 werd daartoe een VESOC-actieplan ingediend wat er toe leidt dat De Kiem een pilootproject wordt voor de ‘interculturalisatie van de drugsector’. Via een visiegroep en een procesgroep wordt de werking bijgestuurd. Denk hierbij aan een doorlichting en aanpassing van het arbeidsreglement, het aanwervings- en opnamebeleid, de infrastructuur en de communicatie; het opstarten van supervisie en intervisie en het aanstellen van een interne diversiteitsconsulent. Zo veel mogelijk medewerkers volgen ook verschillende opleidingen over diversiteit. “Een beleid gericht op diversiteit onderscheidt zich van benaderingen zoals positieve actie of positieve discriminatie door het integraal karakter van het diversiteitsbeleid, als onderdeel van het kwaliteitsbeleid. Het betreft dus meer dan eenmalige acties en vraagt juist een constante beklemtoning en zorg.” — Tijdschrift De Kiem, 2004
Dat jaar starten ook 2 nieuwe projecten. Het eerste project is een samenwerkingsovereenkomst tussen het Ministerie van Justitie, de Procureur des Konings bij de rechtbank van eerste aanleg te Gent en het netwerk Zorgcircuit Middelenmisbruik OostVlaanderen. Door het creëren van twee spilfuncties, een proefzorgmanager bij Justitie en een centraal aanmeldpunt bij de hulpverlening, wordt het mogelijk om een alternatief te creëren voor de strafrechtelijke sanctie ten aanzien van druggebruikers. Via de proefzorg kan het parket reeds op het niveau van de opsporing en vervolging de druggebruiker oriënteren naar de hulpverlening. “De opzet van dit pilootproject toont opnieuw dat de drughulpverlening en de verschillende justitiële instanties geen ‘tegenpolen’ hoeven te zijn. Een alternatieve maatregel voor druggebruikers op de klassieke strafrechtelijke afhandeling is voor alle partijen de meest geschikte oplossing.” — Jo Thienpont, 2005 Het tweede project betreft de uitbouw van preventie en vroeginterventie in de gemeenten Destelbergen, Melle, Merelbeke en Oosterzele. In samenwerking met het toenmalige CAT (Centrum voor Alcohol en andere Toxicomaniën) is er in deze gemeenten voortaan een informatie- en eerste contactpunt voor iedereen die in deze regio vragen heeft in verband met drugs.
2006 - 2008 In 2006 viert het “B.leave-project” in de gevangenis te Ruiselede, waar De
5
u
Historiek deel 3
Kiem sinds de start aan meewerkt, z’n 10-jarig bestaan met een symposium. In het najaar van 2026 vindt de verhuis van De Kiem naar Gavere plaats, na een uitgebreid feestweekend waarin afscheid werd genomen van de inwoners van Moortsele. In mei 2007 wordt de nieuwbouw officieel geopend in het bijzijn van zo’n 180 collega’s uit het werkveld. De Kiem telt op dat moment zo’n 45 medewerkers. In het najaar gaat “’t Zal nooit meer zo zijn” in première, de zesde theaterproductie van De Kiem. “Wat deze organisatie heeft tot stand gebracht verdient alle lof. De Kiem vervult in de drughulpverlening in deze regio maar ook daarbuiten een centrale plaats. De Kiem verdient vandaag wellicht de stempel van ‘referentiecentrum voor personen met een drugverslaving’”. — Jo De Cock, administrateurgeneraal van het RIZIV op de opening in 2007 Via het project “Managers van diversiteit” krijgt De Kiem van minister
6
DE KIEM
Marino Keulen de nodige middelen om enerzijds de Marokkaanse en Turkse gemeenschap te informeren over druggebruik, verslaving en de behandelmogelijkheden en anderzijds er voor te zorgen dat De Kiem voldoende knowhow in huis heeft om een antwoord te bieden op de specifieke problematiek van deze minderheidsgroepen. Dit leidt in 2008 tot de uitrol van een Tuppercare-project in samenwerking met “De Eenmaking”. Hierbij worden vrouwelijke vrijwilligers van Turkse en Marokkaanse origine opgeleid tot preventiewerkers die vervolgens met een kleine groep van vrouwen samenkomen bij één van hen thuis. Via die thuissessies en sessies in vrouwenverenigingen worden daaropvolgend 260 vrouwen bereikt. De mannen (vaders) worden bereikt via preventiesessies in de moskee en er wordt een tweedaagse opleiding georganiseerd voor liaison-figuren. Medewerkers van De Kiem volgen een driedaagse vorming rond interculturele communicatie en er wordt een reeks supervisienamiddagen opgestart met Sultan Bali. Tot slot gaat de Kiem ook in zee met ‘Victoria Deluxe’ om via interactieve sessies en het maken van een docu-
mentaire de bewonersgroep bewuster te maken en te leren omgaan met de eigen groepsdiversiteit. “We merken dat het thema diversiteit door alle genoemde acties zowel bij de medewerkers als bij de bewoners actiever leeft en dat iedereen bewuster en professioneler omgaat met de bestaande diversiteit.” — Jo Thienpont, 2010 Met steun van het “Fonds ter bestrijding van verslavingen” wordt naast bovenstaand project de ontwikkeling van een specifieke behandelmethodiek voor cocaïneverslaafden verkend, via een uitgebreid literatuuronderzoek. De “CRA + Vouchers”-methodiek blijkt daarbij de meest belovende resultaten op te leveren. In opdracht van de FOD Volksgezondheid voert De Kiem daarna, samen met de vakgroep orthopedagogiek van de UGent een onderzoek (met controlegroep) naar de toepassing van de CRA+Vouchermethodiek. Daarna wordt werk gemaakt van het samenstellen van een handboek over de implementatie en ervaringen binnen De Kiem met deze specifieke methodiek.
Historiek deel 3
2009 - 2010 In 2009 dient De Kiem in samenwerking met de dienst GGZ Zuid-OostVlaanderen en de dienst GGZ en het CAW Gent-Eeklo-Deinze een dossier in bij het RIZIV tot het uitbouwen van een ambulante drughulpverlening met verschillende antennes in de regio Zuid-Oost-Vlaanderen. Dit leidt eind 2009 tot de opening van een tweede ambulant centrum voor De Kiem te Ronse en een antenne in
CRA+Voucher-onderzoek
Geraardsbergen. In maart 2010 volgt de officiële opening. In september 2010 brengt ZKH Prins Filip een werkbezoek aan De Kiem in Gavere. De Prins wil zich hierbij informeren over de werking van De Kiem, de samenwerking tussen de drughulpverlening en justitie en in het bijzonder over het hulpverleningsaanbod voor drugverslaafden binnen de gevangenis.
Officiële opening AC De Kiem Ronse-Geraardsbergen
7
u
Historiek deel 3
2011 - 2014 In 2011-2012 viert De Kiem z’n 35-jarig bestaan met een laatste toneelproductie, een studiedag en een opendeurweekend. “Nu of nooit” gaat in oktober 2011 in première; de studiedag volgt in maart 2012. Op de studiedag “Uitdagingen voor de toekomst” spreekt Georges De Leon over de TG als een evidence based methode, Eric Broekaert over wetenschappelijk onderzoek in De Kiem en Karen Biggs en Sara Van Malderen over de drughulpverlening in de gevangenissen in de UK en in België. In de namiddagworkshops wordt ingegaan op de drughulpverlening voor verslaafde ouders met kinderen, de specifieke behandeling voor cocaïnegebruikers, de TG als methode, drugbehandeling tijdens en na detentie en netwerk en zorg in evolutie. Prof. Brice De Ruyver en minister Jo Vandeurzen sluiten de dag af en blikken alvast vooruit op de regionalisering van de revalidatiesector. Naar aanleiding van deze studiedag voerde De Kiem samen met de UGent een onderzoek naar de kwaliteit en tevredenheid van leven van alle ouders die tot dan in de Tipi verbleven. “De resultaten van dit onderzoek zijn uiterst positief. Meer dan 70% van de cliënten geeft aan in grote mate en zelfs zéér tevreden te zijn met hun kwaliteit van leven. Slechts 20% geeft aan nog illegale middelen te gebruiken en 3 ex-bewoners ervaren problemen met alcohol. Het grootste deel (61%) van de kinderen heeft volgens hun ouders geen ontwikkelingsproblemen. Ouders geven aan hoe ze alerter zijn geworden voor de signalen van hun kinderen…” — Evelien van Rompaye, 2011 In 2012 vind er ook een (tweede) onderzoek plaats naar de tevredenheid van de medewerkers.
8
DE KIEM
“Medewerkers van De Kiem vinden hun werk zeer zinvol. Ze weten zich correct beoordeeld door hun leidinggevende over alle aspecten van hun werk. Ze voelen zich voldoende beluisterd tijdens functioneringsgesprekken en werken graag samen met hun collega’s.” — Dirk Calle, 2012 In 2013 start er een nieuw Drugpunt (voor preventie en vroeginterventie) in de politiezone Wetteren-LaarneWichelen. In 2014 opent op de halfweghuis-site te Merelbeke een tweede halfweghuis. Deze nieuwbouw voorziet in een collectieve woning voor zes cliënten en 2 studio’s voor moeders of vaders met kinderen. De nakende regionalisering van de revalidatiecentra voor drugverslaafden wordt over de verkiezingen van 2014 heen getild. Memoranda vanuit de VVBV en de VAD geven alvast de nodige aanbevelingen voor de nieuwe beleidsmakers. Een tijdelijke werkgroep schrijft ook een beleidsnota specifiek over de druggebruikers in de gevangenissen. Waar dit wel of niet toe leidt is voor het laatste deel van onze historiek. Dirk Calle, beleidsmedewerker
Er is mij iets overkomen, Dit had ik nooit verwacht Zoveel angst en vernedering en zoveel onrust in mij Ga ik het ooit te boven komen? Ik weet ook niet waarom Heb geen medelij met mij, oordeel niet te snel maar luister wel naar mij en voel mijn onmacht, woede en pijn.
Uitnodiging
STUDIEDAG 50 JAAR DE KIEM De Kiem bestaat 50 jaar. Een mijlpaal die we niet zomaar laten voorbijgaan. Verjaren, dat doen we in De Kiem naar goede gewoonte met studiedagen.
We nodigen je van harte uit op onze studiedag 'Waar we voor staan: gisteren, vandaag en mor gen' op 2 oktober 2026, in de Miry Concertzaal in het centrum van Gent. Over 50 jaar De Kiem kunnen we veel vertellen. Maar het is ook een mooie gelegenheid om het woord te geven aan externe sprekers en om cliëntperspectieven binnen te brengen. We grijpen de studiedag aan om terug te blikken op onze eigen geschiedenis. Een verhaal dat startte in 1976 en sindsdien bleef groeien. We lieten ons inspireren door onderzoek. De noden van cliënten en hun context daagden ons uit om verder te zoeken. Enthousiaste en geëngageerde collega's bouwden (deel)werkingen uit. Vandaag zijn we een organisatie in beweging met een hedendaagse TGG, verschillende ambulante werkingen en projecten en een groeiend aanbod voor gedetineerden. De studiedag is een gelegenheid om stil te staan bij thema's die ons raken. Want we willen blijven zoeken. Wat betekent het drugsbeleid voor het herstel van cliënten? Wat leren we uit de wisselwerking tussen onderzoek en praktijk? Welke impact heeft een residentieel traject op de kwaliteit van leven? Hoe ondersteunen we herstel in detentie? En wat vertelt onderzoek ons daarover? Wat kunnen we leren van de 'Lived Experience Recovery Organisations' in Engeland? En wat betekent ervaringswerk in onze eigen organisatie? Daarnaast nemen we die dag ook afscheid. Onze directeur, Dirk Vandevelde, stond 35 jaar aan het roer van onze organisatie en gaf mee vorm aan wie we vandaag zijn. Samen met jullie willen we stilstaan bij zijn inzet en zijn engagement voor De Kiem en voor de sector. We ontmoeten je graag op 2 oktober in Gent. Voor een dag die aanzet tot reflectie en dialoog. Voor een dag waarop we terugblikken en vooruitkijken.
9
Interview
50 JAAR DE KIEM, IN VERHALEN EN BEELDEN Op onze studiedag in oktober stellen we met veel trots een boek voor: 50 jaar De Kiem, in verhalen en beelden. Dit boek werd opgebouwd uit gesprekken, herinneringen, kunstwerken en archiefmateriaal. Elke deelnemer aan de studiedag krijgt een eigen exemplaar mee naar huis. Ilse Goethals doctoreerde in 2013 onder prof. dr. Eric Broekaert. In die periode ontstond ook haar verbondenheid met De Kiem en met de TG als werkvorm. Ilse ging voor het boek in haar eigen sterke en menselijke vertelstijl op zoek naar passende woorden om de ziel van De Kiem bloot te leggen. Ze had nooit gedacht dat ze een boek zou schrijven. En toch deed ze het. Ze deed het weliswaar niet alleen, maar samen met een redactieteam met Dirk Calle, Anne Dekkers en Evelien Van Rompaye. Voor dit interview werden de rollen omgedraaid. Deze keer was het Ilse die de vragen moest beantwoorden en mocht vertellen over haar eigen verhaal met De Kiem. Wat is het proces dat je de voorbije jaren met ons hebt doorlopen in het kader van 50 jaar De Kiem? Het was Dr. Jessica De Maeyer, die mij vroeg of ik het zag zitten om mee te werken aan de studiedag voor 50 jaar De Kiem. Zij is de coördinator van het Equality//Research Collective van HOGENT, waar ik werk, en zit ook in de Raad van Bestuur van De Kiem. Op dat moment lag 2026 nog drie jaar voor ons, dus ik dacht: we hebben nog zeeën van tijd. De reden waarom ze mij vroegen, was omdat ik experimenteer met Arts-
10
DE KIEM
Based Research, waarbij we niet alleen gebruikmaken van het verbale, maar ook kunst inzetten als een andere vorm van expressie en kennis. Kunst staat dichter bij de persoon zelf en kan zichtbaar of voelbaar maken wat moeilijk in woorden te vatten is. Het stelt ons in staat om verhalen te vertellen die anders misschien ongehoord zouden blijven, om perspectieven te delen die anders misschien over het hoofd worden gezien. Vanuit het onderzoekscentrum moest er natuurlijk ook wel een duidelijke focus zijn. Daarom werd gekozen om herstel als centraal thema voorop te stellen. In het begin zag ik het groot. Ik dacht: we kunnen dan op basis van die interviews en de verzamelde creaties of kunstwerken, korte theaterscénes maken, een podcast ontwikkelen, en iets doen met muziek of dans. Ik had nog allerlei andere ideeën in mijn hoofd, maar nog niks concreet. Dat is nu net het mooie aan zo’n manier van onderzoeken. Je moet het proces vooral samen doorlopen met de mensen die in het onderzoek betrokken zijn. Dat vergt tijd en flexibiliteit. In het begin was het boek voor mij eerder iets bijkomstig. Ik dacht: Het boek zal vooral geschreven worden door de wijzen onder ons. Ik denk hierbij aan Dirk Vandevelde en Dirk Calle, Wouter Vanderplasschen, Jessica De Maeyer, Anne Dekkers, … . Het academisch schrijven is minder mijn ding. Zo ben ik eigenlijk in dit project gestapt, met veel goesting en ook met veel mogelijkheden. Evelien, jij bent in die drie jaar mijn sidekick geweest. Zonder jou was dit boek er waarschijnlijk ook nooit geko-
men. We zijn samen gestart in 2024, toen je op zoek ging naar mensen die ons op deze reis konden vergezellen. Je nodigde toen de vrienden van De Kiem uit. We zouden de vrienden betrekken om mee na te denken over hoe we andere mensen konden warm maken om deel te nemen aan het Arts-Based project, door bijvoorbeeld muziek te schrijven, een ervaring op papier te zetten, een tekening of ander kunstwerk te creëren, deel te nemen aan een interview, of zelf interviews uit te voeren, … . Het waren stuk voor stuk leuke bijeenkomsten waar ik vooral heel wat anekdotes heb gehoord over de beginjaren van De Kiem. Maar om van daaruit echt tot actie over te gaan was minder evident. We moesten echt ruimer gaan, en zoveel mogelijk mensen uit de Kiem mobiliseren. Het was Dirk Vandevelde die recht tegenover mij aan tafel zat tijdens een van de voorbereidende bijeenkomsten en zei: ja, hoe zit dat hier? Dat gaat hier precies niet vooruit. Ik voelde me aangesproken en voelde de onrust die er bij Dirk op dat moment heerste. Evelien, jij hebt toen in een korte tijd veel (ex-)medewerkers kunnen mobiliseren om een handje toe te steken. Binnen enkele maanden hadden we meer dan 40 interviews op zak. Naast de interviews was het ook belangrijk om creatieve output te verzamelen. We vroegen aan cliënten, hun familie en medewerkers om kunst te maken over hun ervaringen in De Kiem. Ook benutten we twee terugkomdagen en het graduatiefeest om via kleine creatieve momenten input te verzamelen. De geschiedenis van de verschillende deelwerkingen werd visueel in kaart
Interview
gebracht op tijdslijnen, die aan de muur hingen tijdens de opendeurdagen in mei 2026. Daarnaast kreeg ik de kans om met een elftal residentiële cliënten een traject te lopen waarbij ze vanuit het medium dans hun herstelverhaal in beeld konden brengen. Al het materiaal dat we gaandeweg verzameld hebben, zit op één of andere manier verweven in het boek. Niet altijd letterlijk, maar het zit er wel in.
wel juist? Interpreteer ik niet te veel? Want ja, ik heb zelf nooit in De Kiem gewerkt. Maar ik heb er toch gelijk mijn hart verloren.
Dus ja, uiteindelijk werd het boek dan toch mijn belangrijkste opdracht. Hoe is dat precies gekomen? Ik dacht: misschien moet ik toch eens proberen om Dirk Vandevelde ervan te overtuigen dat een klassiek academisch boek, of een boek met 50 verhalen van mensen, misschien niet zo boeiend is. Dat het misschien ook meer verhalend geschreven kan worden? ” Ik heb toen een eerste aanzet geschreven om te tonen hoe ik het zag, en die werd positief onthaald. En zo werd ik schrijver van het boek, samen met de voortdurende ondersteuning van het redactieteam natuurlijk.
Maar mijn echte kennismaking met De Kiem kwam er tijdens mijn doctoraat, dat liep van 2007 tot 2012. Ik deed toen longitudinaal onderzoek naar hoe bewoners de behandeling in een therapeutische gemeenschap beleven.
Het was af en toe wel spannend, want ik vroeg me vaak af of ik de dingen wel juist interpreteerde. Zeker het hoofdstuk DNA en het hoofdstuk innovatie … dat was zweten. Zie ik de dingen
Hoe was jouw kennismaking met De Kiem? Als student van Eric Broekaert kon je er niet onderuit. Hij vertelde steeds met veel passie over zijn tijd in De Kiem.
Wat mij vooral opviel, was hoe moeilijk en vaak ook traumatisch het leven van veel cliënten vóór hun opname was geweest. Tijdens de eerste gesprekken zaten velen dan ook heel wantrouwig tegenover mij. Maar gaandeweg zag ik hen echt openbloeien. Dat merkte ik niet alleen aan hun lichaamstaal en hun veranderde uitstraling, maar ook aan de manier waarop ze over hun behandelingsproces binnen de TG begonnen te vertellen. Ze gingen anders naar zichzelf kijken, met veel meer zelfwaardering. En velen waren ook heel gelukkig dat ze de banden
met hun omgeving opnieuw hadden kunnen herstellen. Natuurlijk was de TG niet voor iedereen de juiste behandeling op dat moment in hun leven. Ik heb onderweg dan ook enkele deelnemers zien vertrekken. Maar ik heb er later ook verschillende zien terugkeren. En dat zegt op zich natuurlijk ook al heel veel. Wat is voor jou De Kiem, op basis van je eigen ervaringen maar ook op basis van wat je gehoord en gelezen hebt? Wat vaak terugkwam in de interviews, vooral ook in de gesprekken met medewerkers, is die bereikbaarheid, die openheid en die eerlijkheid. En een warm nest. Ik denk ook dat jullie een heel hecht team zijn. De eerlijkheid en oprechtheid waarmee jullie met cliënten omgaan, zie je ook terug in hoe jullie als team met elkaar omgaan. Dat kan iets heel moois teweegbrengen, omdat je altijd op tafel kunt leggen wat er speelt. Daar ben ik eerlijk gezegd wel een beetje jaloers op. Dat zou ik zelf ook graag wat meer hebben. En ik denk dat jullie altijd blijven zoeken naar hoe het nog beter kan. Jullie
11 u
Interview
zoeken naar middelen en mogelijkheden om projecten op te zetten die de ondersteuning van cliënten kunnen verbeteren. Daar zijn jullie heel sterk in. Jullie zoeken ook bewust verbinding met internationale organisaties die hetzelfde doel nastreven: steeds beter worden in wat jullie doen. Hoe zie jij herstel binnen De Kiem? Herstel is natuurlijk voor iedereen anders. Het vertrekt vanuit het luisteren naar de noden, de wensen en het tempo van de persoon zelf. Wat mij bij De Kiem vooral opvalt, is dat herstel heel breed wordt bekeken. Mensen worden niet herleid tot hun verslaving of tot het probleem waarmee ze binnenkomen. Ze zijn zoveel meer dan dat. Het gaat ook over persoonlijke ontwikkeling, over opnieuw ontdekken wie je bent en wat je belangrijk vindt. Over opnieuw zelfwaardering opbouwen en ervaren dat je iets kunt betekenen voor anderen. Dat is misschien wel het sterkste wat ik doorheen al die gesprekken heb gevoeld: dat mensen zichzelf opnieuw leren zien als iemand die mogelijkheden heeft, die ertoe doet en die opnieuw een toekomst kan uitbouwen.
Herstel gebeurt bovendien niet alleen binnen de persoon zelf. Het gaat ook over opnieuw verbinding maken met anderen. De banden met ouders, partners, kinderen of andere belangrijke mensen herstellen. Opnieuw een plaats vinden in de samenleving, via werk, opleiding of vrije tijd. De Kiem probeert op al die levensdomeinen mee te werken en betrekt ook de context heel sterk bij het proces. Hoe zie je de toekomst van De Kiem? De Kiem is de voorbije jaren sterk uitgebreid als organisatie. Ik weet niet of het nodig is om in de toekomst nog veel groter te worden. Misschien ligt de volgende stap eerder in het verder verdiepen en versterken van wat er vandaag al is. Hoe dat er precies moet uitzien, weet ik natuurlijk ook niet. Maar groei hoeft voor mij niet altijd te betekenen dat je meer werkingen of projecten opstart. Het kan ook betekenen dat je verder bouwt aan de kwaliteit en inzet op de samenwerking met andere diensten en organisaties om de continuïteit van de zorg te blijven garanderen. Tegelijk zal De Kiem maatschappelijke veranderingen goed moeten blijven volgen. De doelgroep verandert, hulpvragen worden complexer en ook de verwachtingen ten aanzien van de hulpverlening evolueren. Het zal daarom belangrijk blijven om te luisteren naar cliënten, families en medewerkers, en om van daaruit te blijven zoeken naar wat nodig is. Waarschijnlijk zal ook de druk blijven bestaan om aan te tonen dat wat jullie doen effectief en efficiënt is. Ik weet niet goed welke invloed politieke keuzes en veranderingen in de financiering nog op de organisatie zullen hebben. Maar ik zou toch willen zeggen: plooi daar niet te veel naar. Blijf ook jullie eigenheid bewaken. Net die combinatie lijkt mij belangrijk voor de toekomst: blijven vernieuwen en inspelen op wat er in de samenleving verandert, zonder kwijt te raken waar De Kiem voor staat. De openheid, de eerlijkheid, de verbondenheid en
12
DE KIEM
"De Kiem is niet één plek", zegt Dirk Calle. "Het is een beweging van mensen die blijven geloven dat verandering mogelijk is."
het geloof dat mensen kunnen veranderen, vormen volgens mij de kern. Methoden en structuren kunnen evolueren, maar die basis moet herkenbaar blijven. Wat heeft het schrijven van het boek met jou gedaan, Ilse? Heb je er be paalde inzichten aan overgehouden? Ik heb ontdekt dat ik niet zomaar graag schrijf, maar dat het verhalende schrijven mij wel goed ligt. Aan zo’n verhaal werken vind ik daardoor wel heel fijn, omdat het meer ruimte geeft om te zoeken naar ritme en cadans. Het voelde een beetje alsof ik een choreografie maakte met verschillende stemmen en verhalen. Wat na de studiedag? Ga je ons mis sen? Ja, ik ga jullie missen. Dus ik denk: hopelijk komt er nog wat op mijn pad dat we samen kunnen doen. Graag! Evelien Van Rompaye Verantwoordelijke Halfweghuis & Beleidsmedewerker
Feestweekend
50 JAAR DE KIEM: EEN FEEST VAN VERBINDING EN ONTMOETING
1976 -2026: 50 jaar de Kiem gevierd met een feestweekend op 30 & 31 mei.
13 u
Feestweekend
In de voorbije 50 jaar hebben we met de Kiem jaarlijks wel één of ander feest georganiseerd. Gaande van de eerste lentefeesten over 2-jaarlijkse opendeurweekends tot enkel graduatiefeesten in de andere jaren. Voor onze 50° verjaardag mocht het echter wel eens een vernieuwd concept worden. Een grote groep medewerkers van de residentiële en ambulante afdelingen hebben onder de enthousiaste impuls van Krista hun schouders gezet onder de organisatie van een geslaagd feestweekend. Goede tradities zoals het uitgebreide dessert- en taartenbuffet, een grote rommelmarkt en kinderanimatie werden behouden. Nieuwe elementen werden daarnaast uitgewerkt om er een origineel feest van te maken. De gebruikelijke BBQ werd hierbij vervangen door een foodtruck met een smakelijk aanbod van Breydelburgers en pasta. Naast de muzikale optredens van onze bewoner, strikten we nu ook 3 bands van buiten De Kiem. Op zaterdag passeerde o.a. de Collective Memory XL tribute band Crosby, Stills, Nash & Young waarbij collega Els en vrienden van de Kiem Charlotte, Céline & Benjamin hun zangtalent konden uitleven. Een geweldig applaus van de ganse tent was hun beloning. Tot vreugde van vele kindjes waren er bij de kinderanimatie ook pony’s aanwezig van de in onze buurt gelegen Buckwalhoeve. Samen met de immer succesvolle mocktailbar (op zondag in de late namiddag al compleet uitverkocht) hadden we dit jaar ook voor het eerst een baristabar voor liefhebbes van een specialere koffie zoals een chai iced latté. In de ‘ART & THINGS’ tentoonstelling die samengesteld was uit kunstwerken van collega’s – bewoners en ex-bewoners konden de bezoekers kennismaken met de creatieve kant binnen De Kiem. Hier waren er ook tal van voorwerpen aanwezig met een verhaal verbonden aan de geschiedenis van 50 jaar de Kiem. Voor het eerst ging ook de graduatie, waarbij bewoners die hun ganse traject afgewerkt hebben in de bloemetjes gezet worden, op zondag om 11u bij het begin van de dag door. Zo namen we
14
DE KIEM
de spanning om voor een ganse massa mensen te spreken voor hen er sneller af waardoor ze zelf meer konden genieten van hun graduatiefeest. Ik denk dat ik ook mag spreken in naam van alle collega’s doet het ook telkens weer heel veel deugd om exKiemers terug te zien en om even bij te praten over hoe het nu met hen gaat in hun leven. Deze feesteditie lokte echt heel veel ex-bewoners waardoor je bijna niet wist met wie eerst een praatje te doen. Jammer genoeg bleef het daardoor soms zelfs bij even zwaaien. Niettemin, dank aan allen die gekomen zijn! Onze jaarlijkse feesten gaan steeds door op ons domein waar onze onthaal – TG & tipi afdelingen gelegen zijn. De op- en afbouw en opruim van zo’n feest is ook steeds een mooi staaltje samenwerking tussen personeel en alle bewoners. Soms hebben de bewoners wel bedenkingen bij het ganse gedoe, het vele werk en waarom dat in die weken zoveel ruimte in neemt in hun programma. Echter, als ze dan horen dat zij zich als gastheren en -vrouwen mogen zien die dit feest mee organiseren en dat er in de toekomst een andere groep zal zijn die het feest voor hun graduatie zal organiseren, dan geeft dit hen wel inspiratie en be-
geestering om er samen een geslaagd feestweekend van te maken. Ik zie ook telkens na zo’n feest de motivatie van de mensen toenemen om ook het ganse traject vol te houden om ooit zo ook zelf te kunnen gradueren. Tenslotte nogmaals een groot applaus, een dikke pluim en enorme dankbaarheid voor ieders inzet om samen een heel mooi feestweekend van onze 50° verjaardag te maken. Chris Lemaitre TG - begeleider
Feestweekend
15
Nieuwe werking
DE KIEM BREIDT UIT IN SINT-NIKLAAS De Kiem is sinds mei 2025 actief in Sint-Niklaas, binnen het liaison project. In april 2026 werd de liaisonwerking in Sint-Niklaas (regio Noord) sterk uitgebreid en ging een ambulante werking voor jongeren van start in diezelfde regio. Een mooi aanbod vanuit krachtige samenwerkingen!
Ambulante werking voor jongeren
16
Vanuit een duidelijk gesignaleerde nood breidt De Kiem haar ambulante aanbod verder uit. In samenwerking met CGG Schelde Dender Waas en met financiering van Stad Sint-Niklaas startte in april 2026 een nieuwe ambulante werking in Sint-Niklaas voor jongeren en jongvolwassenen (die een link hebben met Sint-Niklaas) van 12 tot 25 jaar die problemen ervaren met middelengebruik. Collega’s Rebecca en Sofie zijn hier beiden deeltijds aan de slag.
maken van keuzes die bijdragen aan een duurzaam herstel en een betere levenskwaliteit.
De begeleiding vertrekt vanuit een herstelgerichte visie. Samen met de jongere wordt gekeken naar de impact van het middelengebruik op verschillende levensdomeinen en naar de mogelijkheden om opnieuw meer grip te krijgen op het eigen leven. Er is ruimte voor vraagverheldering, psychosociale begeleiding en waar nodig een gepaste doorverwijzing naar andere vormen van hulpverlening. De ondersteuning richt zich niet uitsluitend op het middelengebruik zelf. Ook thema’s zoals school of werk, justitie, wonen, relaties, vrije tijd, gezondheid en mentaal welzijn komen aan bod. Via regelmatige gesprekken ondersteunen Rebecca en Sofie jongeren bij het
Ook ouders, familieleden, partners en vrienden die vragen of bezorgdheden hebben rond het middelengebruik van een jongere kunnen bij de werking terecht voor informatie en ondersteuning.
DE KIEM
Vraaggericht werken staat hierbij centraal. De begeleiding wordt vormgegeven in nauwe samenspraak met de jongere en, waar wenselijk of mogelijk, met zijn of haar netwerk. Het uiteindelijke doel is dat jongeren opnieuw de regie over hun eigen leven kunnen opnemen en zelf richting kunnen geven aan hun herstelproces.
Met deze samenwerking willen we het aanbod van gespecialiseerde verslavingszorg in de regio versterken. Rebecca en Sofie zijn aanwezig op maandagvoormiddag, woensdag en donderdag in het CGG Schelde Dender Waas (Parklaan 14b, Sint-Niklaas). De afgelopen maanden zijn we volop bezig geweest met het bekend maken van de nieuwe werking in de ruime
regio van Sint-Niklaas. Ook kennismaking en samenwerking met onze partner CGG Schelde Dender Waas kreeg verder vorm. Maandelijks sluiten de ambulante collega’s van De Kiem aan op het teamoverleg van team CGG vroeginterventie. Verder sluit de teamverantwoordelijke van het CGG-team jongvolwassenen regelmatig aan bij de teamvergadering van de ambulante werking van De Kiem in Sint-Niklaas. Zo leren we elkaars werking beter kennen en bekijken we samen welke doorstroom van cliënten en samenwerking mogelijk is. De begeleiding is volledig gratis en verloopt in een vertrouwelijke sfeer. Voor aanmelding of meer informatie kan contact opgenomen worden met de medewerkers van de ambulante werking in Sint-Niklaas.
E-mail: ambulant.sint-niklaas@ dekiem.be Telefonisch: Rebecca – 0470 03 01 97 Sofie – 0470 04 53 26
Nieuwe werking
Versterking van het liaisonteam in Sint-Niklaas Het liaisonproject ging in het voorjaar van 2025 van start in Sint-Niklaas (ADS regio Noord). Eerder werd het project al uitgerold in regio ADS Midden en Zuid. Dit project is er voor volwassenen met een primaire diagnose van ernstige en/ of chronische psychische problemen, gelinkt aan een afhankelijkheid van illegale middelen, die vandaag niet of onvoldoende terechtkunnen binnen de reguliere residentiële psychiatrische zorg. Het liaisonproject zet enerzijds in op het optimaliseren van de mogelijkheden tot instroom in de reguliere residentiele psychiatrie en daarnaast bekijkt het mee welke ondersteuningsopties er na uitstroom passend zijn voor cliënten. Anderzijds wordt ingezet op expertisedeling met het personeel binnen de afdelingen van de reguliere psychiatrie omtrent de thema’s verslaving en herstel. We zijn sinds 2025 aan de slag op de PAAZ van Vitaz. Daar zien de collega’s enerzijds cliënten met een middelenproblematiek voor een gesprek om te bekijken welke ondersteuningsopties rond verslaving er na opname nog mogelijk zijn. Waar nodig kan de cliënt, wanneer er een wachttijd is tot de ondersteuning na de opname in de PAAZ
kan opstarten, ondersteund worden tijdens de wachttijd. Anderzijds is er contact gelegd met de medewerkers van de PAAZ Vitaz en is er een mooie samenwerking ontstaan. Er werd daarnaast een vorming voorzien over Nieuwe Psychoactieve Stoffen (NPS) om de expertise van het PAAZ-personeel te verruimen.
Lucia worden door de verschillende partijen als positief ervaren. Mooi om de kracht van samenwerking hierin te ervaren.
In april 2026 hebben we onze werking liaison regio Noord verder uitgebreid met 3 deeltijdse collega’s. Naast ervaringswerker Jade (gestart in 2025) gingen Phylicia, Lore en Laura deeltijds aan de slag. Door de uitbreiding van het team kunnen de activiteiten binnen PAAZ Vitaz verder gezet worden en is er uitbreiding mogelijk in de regio Sint-Niklaas. Er gingen verkennende gesprekken door met Sint-Hieronymus en Sint-Lucia. Bij Sint-Hieronymus hebben de collega’s ondertussen meegedraaid op verschillende afdelingen om de werking te leren kennen en wordt verder geconcretiseerd welke rol de liaisoncollega’s kunnen opnemen. Zowel de lopende samenwerking met PAAZ Vitaz als de verkennende gesprekken met Sint-Hieronymus en Sint-
Anne Dekkers Verantwoordelijke ambulante centra regio ADS & Beleidsmedewerker
17
Vakantie 2026
TG-KAMP 2026!
Op 27 juli was het eindelijk zover: onze eerste kampdag. Na heel wat gepuzzel om alle koffers in de auto’s te krijgen, vertrokken we richting de Ardennen. We keken er allemaal naar uit om een kleine week weg te zijn uit de TG en even op “vakantie” te gaan. Zo zag ik het toch: als een vakantie. Daar ben ik later wel van teruggekomen! Na een rit van tweeënhalf uur kwamen we aan bij een mooi vakantiehuis midden in de Ardennen. Natuurlijk gingen we meteen op onderzoek om het huis te checken. Het was groot, had veel kamers en zelfs een sauna en bubbelbad. Isolde en Karen hadden al een leuk spel voorbereid, dus gingen we quizzen in de tuin. Er werd heel wat afgelachen. Als ik nu de foto’s zie waarop ik mijn team enthousiast aanmoedig, vind ik dat behoorlijk hilarisch. Ik vrees dat er een paar foto’s op mijn afscheidsfeestje zullen opduiken. Even later kwamen ook onze jongens met de fiets aan bij de chalet. Wat een warm en uitbundig ontvangst was dat! Sean had behoorlijk afgezien tijdens
18
DE KIEM
de fietstocht en ontroerde bij aankomst iedereen met zijn emoties. Zijn enthousiasme werkte aanstekelijk. Tijdens de General Meeting vertelde de begeleiding wat er wel en niet mocht op kamp. Zo werd deze mooie eerste dag afgesloten. Helaas zonder kampvuur, want dat was verboden door de aanhoudende droogte en hitte. ‘s Ochtends gingen sommigen joggen en deden anderen lichaamswerk, allemaal met een prachtig uitzicht op de bossen en het dal. Elke dag stonden er leuke activiteiten op het programma. De groep zat goed in elkaar en iedereen was enthousiast. Van een hoogteparcours en de shooting academy tot zwemmen in de regen, wandelingen en natuurlijk niet te vergeten de dropping: er was voor ieder wat wils. Vaak waren er verschillende opties, zodat iedereen zelf kon kiezen welke activiteit hij of zij wilde doen. Daardoor bleef iedereen gemotiveerd en tevreden. Ik heb nog nooit zoveel gevloekt als tijdens het hoogteparcours. Tegelijk
ben ik ook nog nooit zo gemotiveerd geweest om ver te wandelen als tijdens de dropping. Geen gezeur van mijn kant, wat velen waarschijnlijk verbaasde! De activiteiten werkten verbindend en het groepsgevoel was duidelijk voelbaar. Ian en Elouïse hadden een activiteit uitgewerkt waarbij we hutten bouwden in het bos. Onderweg vonden we zelfs schedels en botten van dieren, wat het extra avontuurlijk maakte. De dropping was voor mij absoluut het hoogtepunt van de week. Samen trokken we door het donker, door bossen en over beekjes. Om de tien minuten werd er wel een rookstop gehouden. Minder leuk voor de niet-rokers, waaronder ikzelf. Bij aankomst stonden Karen, Whesley en Xavier ons op te wachten met heerlijke chocolademelk en pannenkoeken. Daar hebben we met z’n allen van gesmuld. ‘s Avonds werden er spelletjes gespeeld rond het zelfgemaakte ‘kampvuur’. Dankzij constructie beschikten
Vakantie 2026
we over een gezellige vuurput. Zelf ging ik meestal rond 22 uur slapen, maar ik hoorde nog lang gelach en vrolijk gebabbel buiten. Het was duidelijk dat iedereen ervan genoot. Op de laatste dag vertrokken de fietsers al vroeg en sportief naar huis. Ondertussen ruimden wij op en maakten we ons klaar voor vertrek. De week is voorbijgevlogen.
En ja, ik was doodmoe. Zoals ik aan het begin van dit verhaal al vertelde, dacht ik dat we op vakantie gingen en uitgerust zouden terugkeren. Tegen de laatste dag besefte ik echter dat het net omgekeerd was: we kwamen moe maar voldaan terug. Voor velen duurde het nog enkele dagen voordat ze weer helemaal op krachten waren.
Nog een dikke proficiat aan pechvogel Michael, aan Ian voor zijn sportiefste houding en aan Kenny, onze sportman met de grootste sportieve inzet!
Het kamp was fantastisch!
KAMP 2026 IS GESLAAGD!
KAMP 2026 was mee mogelijk dankzij de inzet van de begeleiding, en daarvoor wil ik jullie nogmaals van harte bedanken.
Lieve TG-bewoner
19
Bewoner Context aan het woord
‘WAAR BEN JE DANKBAAR VOOR?’ ’s Avonds schreef ik in mijn dagboek: ‘Ik ben dankbaar dat ik Evy heb’ Evy, dat is mijn ambulante begeleidster van ‘De Kiem’, die minuten en uren in alle rust naar me kan luisteren, naar mijn zorgen, verhalen en 1001 vragen. Met haar tonnen ervaring, onmetelijk begrip en helpende handvaten. ‘Eigenlijk wens ik iedereen die het nodig heeft een ‘Evy’ toe. Ik werd onlangs gevraagd om een artikel te schrijven voor het tijdschrift van ‘De Kiem’. Met mijn immer, laaiend enthousiasme antwoordde ik: ‘Tuurlijk, vanavond is het af!’ We lachten ons een breuk want daar is gelukkig ook ruimte voor in onze gesprekken. Met weliswaar meer moeite dan ik had verwacht, kroop ik in mijn pen. Mijn jongste zoon maakte maar moeilijk de overgang van de veilige haven van de lagere school naar het secundair. Zonder zijn vaste schoolbuddy’s zocht hij moeizaam zijn weg. Hij liep een polsbreuk op en stopte met basketten. Veel vrijgekomen tijd, nieuwe vrienden en verleidelijke middelen kruisten zijn pad. Voor we het goed en wel beseften, zaten we met een jongen van nog geen 16 verslaafd aan verdovende middelen. Via school werden we doorverwezen voor ambulante drughulpverlening naar De Kiem. Gezien Arthur zijn jeugdige leeftijd, kregen we gelukkig snel hulp.
20
DE KIEM
Niet alleen Arthur maar ook ik kreeg aparte begeleiding waarbij de privacy, noden en behoeften van ons beiden werden gerespecteerd. Best apart vond ik dat! “Mevrouw, uw zoon zal dit zelf moeten aangeven”, als ik al eens belde naar de begeleidster van Arthur’ om mijn zorg te uiten. ‘Hoe hou je dit vol, layback, rust even, leun achterover in jouw zetel, vergeet vooral niet te ademen, je moet hem niet loslaten maar anders vasthouden, waarom zoek je steeds naar oplossingen, laat het gevoel even toe…’ Het zijn maar enkele van de vele handvaten die me werden aangereikt gedurende de ambulante sessies. Vaak wou ik vluchten uit mijn gezin omdat deze verslaving me onmetelijk veel stress bezorgde en zoveel impact had op ons gezin maar steeds was er erkenning, steun en begrip die me overeind hielden. Al snel bleek echter dat de ambulante begeleiding voor Arthur niet toereikend was en een residentiëel programma zich opdrong. Het zaadje was echter geplant, via De Kiem kwamen we op Dam in Melle terecht. Dit is een afdeling van Karus voor jongeren tussen de 15 en 25 jaar met een verslavingsproblematiek. Het ging niet over één nacht ijs want er was de lange wachtlijst maar ook daar kregen we gehoor en uiteindelijk ook een plek. Ook tijdens de opname van Arthur kon ik blijvend ambulant naar De Kiem en dat had ik nodig om te bekomen, te begrijpen…
Zonder jou, Evy had ik het oprecht niet zo goed gered, niet op deze manier. ‘Je hebt gevochten als een leeuwin voor jouw jong’ klonk het in onze sessies. Het deed me zo een deugd om gezien te worden in alle ellende. Week na week keek ik uit naar de rustmomenten van de sessies, noteerde ik mijn vraagjes op een blaadje en was ik zo dankbaar voor de tools die ik terugkreeg. Steeds zat je op mijn schouder en nam ik jouw gouden raad en kritische blik met me mee, ook doorheen de contextuele sessies van de Multi Family therapie in Dam. One day at a time! Dag per dag, met vallen en opstaan, met veel structuren en ondersteuning, met wijsheid en ruimte voor herstel veranderde het zaadje in een mooie bloem! We zijn vandaag intussen zeven maand verder en Arthur rondt zijn traject af op Dam met nazorg. Hij is gegroeid in alle richtingen en zijn leven heeft letterlijk en figuurlijk weer kleur, hij sport terug, werkt in een Italiaans restaurant en gaat volgend jaar terug deeltijds naar school. We zullen nog sterk moeten zijn in de toekomst maar we hebben veel geleerd en we zijn goed omringd. We voelen ons niet meer alleen. Bedankt aan alle hulpverleners die ons steunden in ons traject, bedankt aan al onze lieve vrienden, familie en collega’s. It takes a Village to raise a Child. De bloemenvrouw
Context aan het woord
HERWONNEN VERTROUWEN Als ouder is het heel moeilijk om alle emoties te beschrijven die je doormaakt met een dochter die een alcoholverslaving heeft. Maar ’ De Kiem ‘ wist heel goed uit te leggen hoe gemakkelijk je in de spiraal van alcoholisme terechtkomt en hoe moeilijk het is om zo’n verslaving te overwinnen. Toen Tina aan het programma begon waren we opgelucht en trots dat ze een grote stap zette richting herstel. Vanaf de eerste kennismaking voelden we ons betrokken bij het hele proces. Wat ons vooral opviel bij Tina was haar eerlijkheid, openheid en vastberadenheid om beter te worden. Iets wat we als ouders lang hebben moeten missen. We waren betrokken bij veel open en eerlijke gesprekken en konden beiden ook onze mening geven. Dit heeft er ook voor gezorgd dat familiebanden echter zijn geworden. Vooral het contact met dochter Emma en haar broer Tom hebben hier zeker bij geholpen. We zijn dan ook fier met de stappen die Tina nog vooruit zet. Dit is vooral te danken aan jullie harde werk en professionaliteit en zeker aan Tina’s vastberadenheid om te herstellen. We hopen dat we op deze weg kunnen verder bouwen, maar het leven van Tina en de familie ziet er al heel wat rooskleuriger uit. We zijn dan ook dankbaar dat we deel mogen uitmaken van het programma en Tina’s fantastische vooruitgang. Proficiat Tina. De ouders van Tina Aan de overheid: maak de zorg toegankelijk en betaalbaar voor iedereen, zorg dat de weg duidelijk en bespreekbaar is. Hou die wachtlijsten kort want het is een lange, moeizame weg en éénmaal gemotiveerd tot herstel en genezing heeft ieder individu, jong of oud, rijk of arm recht op hulp. Ieder ‘ziek mens’ heeft recht op zorg.
21
Bewoner Cliënt aan het woord
VIJF JAAR HERSTEL: EEN WEG NAAR EEN NIEUW LEVEN Toen ik vijf jaar geleden voor het eerst in opname ging, had ik nooit verwacht hoeveel werk er in mij geïnvesteerd zou worden. Na jaren van gebruik zat ik diep in de put. Ik zag mezelf als een underdog, een outcast, iemand die niet veel meer waard was. Mijn zelfbeeld was heel laag en ik had het gevoel dat de samenleving ook zo naar mij keek. Ik dacht dat de hulpverleners vier maanden hun best zouden doen en mij daarna gewoon weer aan mijn lot zouden overlaten. Niets was minder waar. In De Vita stelden ze mij een langdurig behandeltraject voor. Ik besloot die uitdaging aan te gaan. Ik was klaar om aan mezelf te werken. Na een jaar behandeling en vier maanden in het tussenhuis maakte ik een uitglijder. Ik had alcohol gedronken en cannabis gebruikt. Toen besefte ik iets belangrijks: niet gebruiken is één ding, maar nuchter leren leven is iets helemaal anders. Ik was nog niet klaar om mijn nieuwe leven op te bouwen. Ik had nog niet de vaardigheden, de competenties of het zelfvertrouwen om voor mezelf te zorgen en een stabiele toekomst uit te bouwen. Na mijn terugval ging ik opnieuw een week in opname in De Vita. Ik kon opnieuw een jaar in hetzelfde pro-
22
DE KIEM
gramma stappen, maar diep vanbinnen voelde ik dat ik iets anders nodig had. Daarom koos ik bewust voor een therapeutische gemeenschap. Ik had al veel verhalen gehoord over een TG, maar dat hield me niet tegen. Ik wilde verandering. Ik koos voor De Kiem. In het begin was de mooie ligging en zelfs de vloerverwarming een leuke eerste indruk, maar uiteindelijk bleek dat natuurlijk niet de reden waarom ik er zoveel heb geleerd. De Kiem was een echte uitdaging. Het was niet altijd gemakkelijk, maar het was precies wat ik nodig had. Ik heb er de tools geleerd om mijn leven zelfstandig aan te pakken. Als er vandaag een probleem is, neem ik mijn verantwoordelijkheid. Ik regel mijn zaken, voer moeilijke telefoongesprekken en zoek oplossingen. Als er een conflict is met iemand, probeer ik op een respectvolle manier te communiceren. Wanneer ik voor mezelf moet opkomen, spreek ik mij uit in plaats van alles op te kroppen tot ik ontplof. Misschien nog belangrijker: ik heb geleerd om mij te verbinden met andere mensen door eerlijk over mijn gevoelens te praten. Dat was voor mij iets helemaal nieuws. In een therapeutische gemeenschap leer je dat stap voor stap, in grote en kleine groepen, op emotioneel én praktisch vlak. Je
leert ook je ego soms aan de kant te zetten en te beseffen dat je plaats in het programma niet bepaalt wie je bent als mens. Dat was voor mij een belangrijke les. Tijdens mijn herstel kreeg ik ook zware verliezen te verwerken. Toen ik 28 was verloor ik mijn moeder. Dat was het moment waarop mijn leven volledig begon af te brokkelen. Mijn moeder betekende alles voor mij. Tijdens mijn opname in De Vita overleed ook mijn vader aan de gevolgen van overmatig alcoholgebruik. En tijdens mijn verblijf in De Kiem verloor ik ook mijn mémé. Dat waren bijzonder moeilijke momenten. Ik voelde me vaak schuldig omdat ik er niet kon zijn voor de mensen die dicht bij mij stonden. Toch ben ik blijven doorgaan, omdat ik wist dat ik eindelijk iets deed wat ik écht wilde: bouwen aan een stabiel leven. Nu de mensen die vroeger voor mij zorgden er bijna allemaal niet meer zijn, besef ik nog meer hoe belangrijk het is dat ik zelf verantwoordelijkheid neem voor mijn leven. Ik wist dat ik niet meer terug wilde naar het oude pad. Met een goede basis – niet perfect, maar stevig genoeg – zette ik de stap naar het HWH. Daar begon een nieuw hoofdstuk. Werk zoeken, een woning
zoeken, zelfstandig leren leven… het was niet gemakkelijk, maar het is mij gelukt. En misschien nog belangrijker: ik weet nu dat ik het opnieuw zou kunnen als dat ooit nodig is. Ik zit niet meer vast in hetzelfde patroon. Ik weet dat verandering mogelijk is. Vandaag heb ik opnieuw een rijk leven. Ik heb hobby's zoals snowboarden en schilderen in een sociaal atelier. Ik heb zelfs een tijd gedanst (lindy hop). Tijdens mijn vakanties zoek ik avontuur. Ik heb een lieve vriendin met wie ik mijn leven kan delen. Ik ben ook een periode zelfstandig tattoo-artiest geweest. Dat heb ik voorlopig stopgezet omdat het financieel niet voldoende opbracht, maar ook daar heb ik veel uit geleerd. Die ervaring neem ik voor altijd mee.
cijfer is het vertrouwen dat ik vandaag heb. Ik geloof dat ik moeilijke situaties op een gezonde manier kan aanpakken en dat ik niet meer hoef terug te grijpen naar mijn oude leven. Daarom wil ik afsluiten met een oprechte dankjewel. Aan mijn persoonlijke begeleiders, aan alle medewerkers van De Vita en De Kiem, en aan iedereen die onderweg in mij is blijven geloven, zelfs wanneer ik dat zelf niet meer kon. Jullie hebben niet alleen geholpen om mij van middelen weg te houden. Jullie hebben mij geholpen om een nieuw leven op te bouwen. Daar zal ik altijd dankbaar voor blijven. Lennert C.
Ik ben De Vita dankbaar voor de eerste stap die ze samen met mij hebben gezet. Maar De Kiem heeft mij mee opgevoed tot de man die ik vandaag ben: iemand die verantwoordelijkheid neemt, zelfstandig is, zichzelf durft uit te spreken en zijn eigen leven kan dragen. De aanpak was soms harde liefde, maar voor mij was dat precies wat nodig was. Vandaag ben ik, als je mijn ene uitglijder buiten beschouwing laat, al vijf jaar nuchter. Nog belangrijker dan dat
23
ERVAREN IN HERSTEL De Kiem biedt hulp aan personen die problemen ervaren door het gebruik van drugs en aan mensen uit hun omgeving. Het residentiële luik van het programma te Gavere omvat een onthaalafdeling, een therapeutische gemeenschap (T.G.), een woonhuis voor moeders / vaders met kinderen en verschillende halfweghuizen. Het ambulante luik omvat ambulante centra te Gent, Ronse, Geraardsbergen, Ninove en Dendermonde een gevangeniswerking en vier regionale preventiediensten.
ZONDER MEER
Colofon
Adressen
Redactie
Contactadres voor opname of begeleiding
Contactadres voor Administratie – Directie
Ambulant Centrum Gent Kortrijksesteenweg 185, 9000 Gent Tel. 09/245.38.98 Fax 09/245.41.71 ambulant.gent@dekiem.be
Vluchtenboerstraat 7A 9890 Gavere Tel. 09/389.66.66 Fax 09/384.83.07 admin@dekiem.be
Ambulant Centrum Ronse Oswald Ponettestraat 31 9600 Ronse Tel. 055/21.87.00 ambulant.ronse@dekiem.be
Stages ambulante werkingen anne.dekkers@dekiem.be
Eindredactie en Directie Dirk Vandevelde
Fotografie
Dirk Calle, Jorrit Teuwen, Chris Lemaitre, Karen Reyniers
Vormgeving dotplus
Giften Voor giften vanaf 40,00 euro kan u een attest voor fiscale vrijstelling bekomen.
(sociale dienst, familiebegeleiding, stages)
(elke werkdag te bereiken van 8u30 tot 17u00)
Stages residentiële werkingen krista.deplanter@dekiem.be
Ambulant Centrum Geraardsbergen Abdijstraat 2, 9500 Geraardsbergen Tel. 055/21.87.00 ambulant.geraardsbergen@dekiem.be Ambulant Centrum Ninove Brusselsesteenweg 3 9400 Ninove Tel. 054/33.31.65 ambulant.ninove@dekiem.be Ambulant Centrum Dendermonde Noordlaan 19 9200 Dendermonde Tel. 052/46.63.32 ambulant.dendermonde@dekiem.be
Inhoud V.U. Dirk Vandevelde – Vluchtenboerstraat 7A, 9890 Gavere
Evy Storme, Jo Thienpont, Dirk Vandevelde
2 Voorwoord 3 Historiek deel 3 9 Studiedag 10 Interview: 50 jaar De Kiem 13 Feestweekend 16 Nieuwe werking 18 TG-kamp 2026 20 Context aan het woord 22 Cliënt aan het woord