2026 De Kiem 2

Erkenningsnummer P702012

Afgiftekantoor Gent X

ZONDER MEER

JAARVERSLAG 2025 DRIEMAANDELIJKS TIJDSCHRIFT VAN DE KIEM VZW JG. 33 NR. 2 - APRIL, MEI, JUNI 2026

Voorwoord

POSITIEVE ENERGIE Het grote feestweekend naar aanleiding van 50 jaar De Kiem zit er op.

Wat een geslaagd feest. Ontzettend leuk om zoveel bewoners/cliënten en oud-medewerkers terug te mogen begroeten. De bewoners en de stafleden hebben werkelijk ongelooflijk hard gewerkt om dit te realiseren. Verbazend hoeveel positieve energie deze organisatie kan ontwikkelen.

Naast de organisatie van dit feestweekend en de studiedag van 2 oktober aanstaande is er het afgelopen jaar ook ‘gewoon’ gewerkt. Alhoewel, Zo gewoon was het niet. Het was opnieuw een bijzonder goed jaar.

Als je de jaarcijfers van De Kiem analyseert dan vallen een aantal zaken op.

Alle teams presteren meer dan vooropgesteld. Het aantal aanmeldingen en behandelingen is weerom toegenomen. Dat komt voornamelijk omdat er opnieuw deelwerkingen zijn bijgekomen.

De wachtlijsten, waar we voornamelijk in de ambulante centra mee worstelen, blijven een pijnlijk gegeven. We vinden het zeer moeilijk om mensen met ernstige noden niet direct te kunnen helpen.

Het wijst er ook op dat de vraag naar hulp door mensen met een ernstige afhankelijkheidsproblematiek nog steeds toeneemt.

In deel 2 van de 50 jarige geschiedenis van De Kiem kan je lezen hoe na 1992, eenmaal De Kiem een autonome vzw is geworden, de werking begint te groeien en te diversifiëren.

2

DE KIEM

De Kiem engageert zich vanaf dan ook in de gevangenissen. Met beperkte middelen worden gespreksgroepen opgestart in de gevangenissen van Ruiselede, Brugge en Gent.

30 jaar pionierswerk om ook de gedetineerden met een afhankelijkheidsprobleem te ondersteunen in vaak een van de moeilijkste periodes in hun leven.

Er is goed nieuws. Na Gent en Dendermonde is nu ook de Drugs en Detentiewerking voor de gevangenissen van Beveren en Brugge aan het samenwerkingsverband waar De Kiem deel van uitmaakt toegewezen. Daar zijn we heel blij mee en we beschouwen dit als een erkenning voor onze jarenlange inzet binnen de gevangenissen van West- en Oost-Vlaanderen. Na 30 jaar investeren in een werking voor mensen met een afhankelijkheidsprobleem in de gevangenis van onder andere Brugge komt er eindelijk een ruimer budget vrij om een degelijk aanbod binnen de gevangenismuren te kunnen realiseren.

Een van de medewerkers die als pionier de gevangeniswerking van De Kiem heeft uitgewerkt is Dirk Calle. Na 43 jaar werken in De Kiem kan hij nu op pensioen. Dirk heeft in De Kiem verschillende functies bekleed. De laatste periode vooral als beleidsmedewerker en gevangeniswerker.

Het is met spijt dat ik moet afscheid nemen van mijn naaste en trouwste medewerker. Het tijdperk van de “2 Dirken” wordt hiermee afgesloten.

Verder in dit tijdschrift neemt Karen ons mee in een dag in het leven van

een “TG-begeleider”, kondigen we onze eigen studiedag op 2 oktober aan, maar ook het volgende EFTC congres in Bordeaux.

En zoals altijd geven we het laatste woord aan de familie en aan een bewoner.

De ouders van Guillaume zijn tevreden na de opname van hun zoon en de positieve impact die dit heeft gehad op hun volledige familie.

Ook Dorothy heeft haar programma afgerond en heeft duidelijk haar kracht teruggevonden.

Dirk Vandevelde Directeur

Jaarverslag

2025, EEN JAAR VAN TRANSITIE… In 2025 start voor De Kiem een twee jaar durende transitieperiode.

Het nieuw organisatiemodel dat in 2024 werd uitgewerkt wordt in 2025 verder geconcretiseerd en vanaf september wordt een eerste stap gezet in de transitie. Alle gevangeniswerkingen ressorteren voortaan onder één verantwoordelijke, zo ook alle ambulante afdelingen en projecten in de regio Aalst-Dendermonde-SintNiklaas (netwerk GGZ ADS). Ook voor de ambulante werkingen in de regio Gent-Eeklo-Ronse (netwerk GGZ Het Pakt) wordt reeds een nieuwe verantwoordelijke gezocht en gevonden, die in 2026 zal van start gaan. De samenstelling van het toekomstig beleidsteam wordt door het bestuursorgaan bekrachtigd en ondersteund door Chris De Meerleer van Mens(en)werk aan de hand van een 360 graden assessment van alle verantwoordelijken.

Daarnaast starten de nodige voorbereidingen voor het feestjaar 2026. Dan viert De Kiem zijn 50-jarig bestaan met een feestweekend, een studiedag, de uitgave van een jubileum-boek en een nieuwe website.

Met steun vanuit Impact Together (een samenwerking tussen de Koning Boudewijnstichting en BNP ParisbasFortis) worden in het voorjaar twee consultants van S&L ingehuurd om onze interne en externe communicatie door te lichten. In een volgende stap (in 2026) zal dan ook een nieuwe website worden ontworpen. Net als de totstandkoming van de nieuwe visietekst en het nieuwe organisatiemodel (in 2024) gaat het hier opnieuw over processen van co-creatie en transparantie, met vertegenwoordigers vanuit verschillende afdelingen van De Kiem.

Binnen de GGZ-netwerken Het Pakt en ADS participeert De Kiem verder aan de uitbouw van zorgtrajecten voor personen met een primaire diagnose van psychische aandoening die rechtstreeks verband houdt met hun gebruik van illegale drugs. Naast dataverzameling en vorming binnen de ontvangende voorzieningen gaat de aandacht van de liaison-medewerkers vooral naar de ondersteuning van de in- en uitstroom en het uitwerken van vervolgtrajecten. De gevangeniswerking wordt in het najaar uitgebreid met twee nieuwe initiatieven. In de gevangenis te Ruiselede wordt gestart met een nieuwe groep ‘Perspectief’ voor gedetineerden die niet (meer) deelnemen aan het b.leave-project en in het detentiehuis te Kortrijk wordt gestart met een aanbod van terugvalpreventie en laagdrempelige hulp.

Kijken we naar de cijfers van het voorbije werkjaar dan zien we opnieuw een gemengd beeld.

Het ambulant centrum te Gent haalt een bezettingscijfer van 107%, vergelijkbaar met voorgaande jaren. Het aantal aanmeldingen daalt echter naar 213 (vs. 234 in 2024 en 326 in 2023).

In de andere ambulante centra (Ronse, Geraardsbergen, Ninove en Dendermonde) wordt een bezettingsgraad gehaald van 110% (vs. 103% in 2024 en 110% in 2023) en merken we een stijging naar 697 aanmeldingen (vs.

639 in 2024 en 736 in 2023). Alle ambulante afdelingen kampen nog steeds met wachtlijsten, wat deze aantallen beïnvloedt. In de antenne te Zele blijft het aantal behandelingen stabiel.

Binnen de liaison-projecten werden er 228 cliënten gezien (vs. 102 in 2024).

In het kader van de WSE-projecten

(Werk en Sociale Economie) werden er 24 trajecten opgestart (vs. 25 in 2024).

Binnen het zorgaanbod voor justitiabelen met een mentale beperking/ ontwikkelingsstoornis en een verslavingsproblematiek (project Historische saldi) tellen we opnieuw 99 dossiers.

In het residentieel programma stijgt de bezetting naar 106% (vs. 101 % in 2024 en 97 % in 2023). Het aantal aanmeldingen daalt naar 266 (vs. 312 in 2024 en 272 in 2023), en het aantal opnames daalt van 53 in 2024 naar 46.

Het aantal vroeginterventies in de verschillende Drugpunten (in de politiezones Rhode-Schelde, Wetteren-LaarneWichelen, Assenede-Evergem en regio Puyenbroeck) stijgt verder naar 290 (vs. 273 in 2024 en 255 in 2023).

In de gevangeniswerking blijft het aantal aanmeldingen en behandelingen licht doorstijgen. Het betreft voor alle gevangenissen waar De Kiem actief is (Brugge, Ruiselede, Gent, Dendermonde, Oudenaarde, Beveren en Kortrijk) 583 aanmeldingen (vs. 560 in 2024 en 343 in 2023) en 409 behandelingen (vs. 352 in 2024 en 258 in 2023).

Ondanks een aantal dalende cijfers komen we voor alle deelwerkingen samen toch uit op 2052 aanmeldingen (vs.

2021 in 2024). Het aantal behandelingen stijgt naar 1075 (vs. 1027 in 2024).

Wat de cliëntkenmerken betreft spreken we in het residentieel programma over een gemiddelde leeftijd van 35 jaar (zoals in 2023), met 45% vrouwelijke cliënten (vs. 31% in 2024) en 49% van de cliënten heeft kinderen (vs. 53% in 2024). Als voornaamste producten worden cocaïne (39%) en alcohol (32%) vermeld ( vs. resp. 28% en 31% in 2024).

3

u

Jaarverslag

In de ambulante afdelingen spreken we eveneens over een gemiddelde leeftijd van 35 jaar, tellen we 31% vrouwelijke cliënten (22% in 2024) en 38 % woont de afgelopen dagen samen met kinderen onder de 18 jaar waarvoor ze verantwoordelijk zijn. Als voornaamste producten worden cannabis (24% vs.

18% in 2024), cocaïne (21% vs. 31% in 2024) en alcohol (opnieuw 20%) vermeld.

Naast het dagelijkse werk met bewoners en cliënten en bovengenoemde projecten en engagementen vermelden we nog volgende initiatieven in 2025.

Om kandidaat-bewoners en hun omgeving beter in te lichten, werd een informatieve video gemaakt over het residentieel programma. Daarnaast werden heel wat stakeholders en cliënten geïnterviewd over hun ervaringen met De Kiem, in voorbereiding van de studiedag en het jubileumboek.

Doorheen het jaar werden er interne opleidingen georganiseerd over uiteenlopende thema’s: EHBO, motiverende gesprekvoering, GDPR (privacybescherming), Autisme Spectrum Stoornis (ASS) en verslaving, terugvalpreventie en NPS (nieuwe psychotrope stoffen).

Binnen deze opleidingen worden medewerkers uit verschillende afdelingen samengebracht om hun ervaringen en expertise uit te wisselen (soms ook samen met collega’s uit andere voorzieningen). Dit gebeurt ook in de interne werkgroepen rond trauma, context, forensische zorg en KDO (kinderen van drugverslaafde ouders). In mei gradueren 6 bewoners die hun residentieel programma met succes hebben beëindigd.

Aantal aanmeldingen Aantal aanmeldingen 2021

2022

2023

2024

2025

Gent

301

255

326

234

213

R/GB/N/D

642

779

736

639

697

Gevangenis

157

206

343

560

583

Drugpunten

221

218

255

273

290

Residentieel

225

269

272

312

266

9

3

3

1941

2021

2052

Zele Totaal

1546

1727

Alle deelwerkingen samen genomen blijft de stijgende trend van het totaal aantal aanmeldingen zich verder doorzetten (van 2021 aanmeldingen in 2024 naar 2052). Dit door een toenemend aantal vroeginterventies en het stijgend aantal aanmeldingen in de ambulante centra te Ronse/Geraardsbergen/Ninove/Dendermonde en in de gevangeniswerkingen. In het ambulant centrum te Gent en residentieel zien we een daling van het aantal aanmeldingen.

800 700

Gent

600

R/G/N/D

500

Gevangenis

400 300

Drugpunt

200

Residentieel

100 0

4

Zele 2021

DE KIEM

2022

2023

2024

2025

Jaarverslag

Aantal behandelingen Aantal behandelingen 2021

2022

2023

2024

2025

Gent

152

156

161+26

95

81

R/G/N/D

365

405

249+190

218

230

Gevangenis

132

132

258

352

409

Drugpunten

221

218

255

273

273

Residentieel

61

73

63

53

46

49

36

36

1035

1027

1075

Zele Totaal

931

984

Het aantal effectief opgestarte behandelingen stijgt van 1027 naar 1075.

Deze stijging is vnl. te verklaren door het groter aantal behandelingen in de gevangeniswerkingen. In het ambulant centrum te Gent en residentieel leidt het dalend aantal aanmeldingen ook tot een dalend aantal behandelingen. In de ambulante centra blijven er lange wachtlijsten en wordt er voor geopteerd om toch een eerste verkennend gesprek te doen bij nieuwe aanmeldingen.

Gent

500 400

R/G/N/D

300

Gevangenis

200

Drugpunt

100 0

Residentieel 2021

2022

2023

2024

2025

Zele

Gemiddelde leeftijd & percentage vrouwelijke cliënten Gemiddelde leeftijd 2021

2022

2023

2024

2025

Gent

35,4

33,3

35

?

35

R/G/N/D

33,6

34,3

34

Residentieel

34,5

34,3

35

31

35

2021

2022

2023

2024

2025

Gent

18

10

11

R/G/N/D

25

20

23

22

31

Residentieel

29

28

25

31

45

Een analyse van de cliëntkenmerken leert ons dat zowel ambulant als residentieel cliënten een gemiddelde leeftijd hebben van 35 jaar.

Het percentage vrouwelijke cliënten stijgt ambulant naar 31% en residentieel naar zelfs 45%.

53% van de cliënten in het residentieel programma heeft kinderen.

Percentage vrouwelijke cliënten

5

u

Jaarverslag

Voornaamste product

0% alc oh ol 2

dic ati

e2

4%

2%

3 ol oh alc

5%

me

st onkey du flakka/m

2% one % edr 2 mef ine am ket 7%

B GH

%

2 ie

8%

t ica

e4 %

andere 2%

ed

in

%

7% amfetamines

e co ca ïn

fe ta m

in

ïn ca co

es 1

1%

Ambulant In de ambulante centra worden cannabis (24% vs. 18% in 2024) , cocaïne (21% vs. 31% in 2024) en alcohol (20%, zoals in 2024) het vaakst vermeld als voornaamste product.

In het residentieel programma wor-

am

9% e3

% 24 is ab nn ca

21 %

heroïne

one edr mef

m

ke ta m

Residentieel den opnieuw cocaïne 39% (vs. 28% in 2024) en alcohol 32% (vs. 31% in 2024) als voornaamste product vermeld door de bewoners. Heroïne verdwijnt uit beeld en flakka/monckey dust maakt met 5% zijn opmars.

De scoring van het voornaamste product door cliënten blijft natuurlijk enigszins subjectief, maar de trends zijn duidelijk.

Doorverwijzers (in %)

Gebruiker

23%

Omgeving (familie, vrienden,...)

10%

Welzijn en GGZ

16%

Gespecialiseerde drughulpverlening

6%

Medisch

8%

39% 10% 7%

DE KIEM

R/G/N/D

8%

Residentieel 62%

20%

8

8

In Gent wordt 62% van de cliënten doorverwezen vanuit Justitie en in Ronse/G’bergen/Ninove/D’monde

6

Gent

21%

Justitie TANDEM

46%

en ook residentieel komt de grootste groep op initiatief van de druggebruiker zelf of van zijn omgeving (respec-

tievelijk 49% en 56%). Deze cijfers vertonen een stijging in vergelijking met vorig werkjaar.

Jaarverslag

Residentieel programma De Onthaalafdeling slaagt er in meer dan de helft (61%) van de opgenomen bewoners te motiveren voor een verdere behandeling in de TG. De gemiddelde verblijfsduur in deze afdeling is 40 dagen.

In de Therapeutische Gemeenschap halen we een gemiddelde verblijfsduur

van meer dan 8 maanden. Een zeer groot aantal van de bewoners (22 of 74%) start ook een vervolgbehandeling in het Halfweghuis van De Kiem.

Bij de start van 2025 verbleven 9 personen in het residentieel Halfweghuis.

In de loop van het jaar werden 22 personen vanuit de TG opgenomen.

Vier personen verlaten het HWH-programma en 14 personen gaan over naar de ambulante begeleiding. De gemiddelde verblijfsduur in het residentieel HWH bedraagt 9 maanden.

Spuitenruil Sinds mei 2015 bieden de ambulante centra van De Kiem in Ronse en Geraardsbergen spuitenruil aan in samenwerking met Spuitenruil Vlaanderen. In het ambulant centrum van Gent kan spuitenruil enkel voor bestaande cliënten. In Ninove werd hiermee in oktober 2021 gestart en in Dendermonde startte men met spuitenruil in september 2022.

Spuitenruil heeft tot doel besmettelijke aandoeningen en andere gezondheidsrisico’s te voorkomen, besmettingsac-

Ronse G'bergen

Gent Ninove D’monde Totaal

Verstrekking

10

710

30

100

20

870

Recuperatie

0

8115

0

0

0

8115

Contacten

1

18

1

6

1

27

cidenten bij andere bevolkingsgroepen te voorkomen en het aanzetten tot meer zorg en hulpverlening via gerichte doorverwijzing.

In 2025 gaan vooral de cijfers voor

het recupereren van spuiten (in Geraardsbergen) in stijgende lijn. Ook het aantal contacten stijgt tegenover vorig werkjaar (van 16 naar 27), maar het aantal verdeelde spuiten daalt.

Gevangeniswerking In 2025 is De Kiem actief in 6 gevangenissen. Vooreerst in het penitentiair landbouwcentrum te Ruiselede waar De Kiem zich reeds vele jaren engageert in het b.leave-project. In het najaar start daar ook een groep ‘Perspectief’ voor gedetineerden die niet (meer) deelnemen aan het b.leave-project.

De Kiem haalde in 2025 opnieuw de gunning binnen voor welzijnsprojecten ‘Kortdurend Drugprogramma Te-

rugvalpreventie voor druggebruikende gedetineerden’ gefinancierd vanuit de FOD Justitie in de gevangenissen van Beveren, Oudenaarde en Brugge. In het najaar wordt een dergelijk aanbod ook opgestart in het detentiehuis te Kortrijk. Ook de “Drugs en Detentie”projecten in de gevangenissen van Gent en Dendermonde-Nieuw, gefinancierd vanuit de FOD Volksgezondheid, werden gecontinueerd. Alle projecten

in de Oost-Vlaamse gevangenissen gebeuren nu in partnerschap met CGG Adentro, MSOC Gent, Tandem en CGG Schelde-Dender-Waas.

Doordat beide Drugs en Detentie-projecten voor het eerst terugblikken op een volledig werkjaar, stijgt het totale aantal aanmeldingen en behandelingen in 2024 aanzienlijk.

Aanmeldingen en behandelingen

2021

2022

2023

2024

2025

Aantal aanmeldingen

157

206

343

560

583

Aantal behandelingen

132

132

258

352

409

7

u

Jaarverslag

Drugpunten De Kiem heeft vier Drugpunten, met name in de politiezones Rhode-Schelde (de gemeenten Oosterzele, Melle, Merelbeke en Destelbergen), WetterenWichelen-Laarne, Assenede-Evergem en in de politiezone Puyenbroeck (de gemeenten Lochristi, Wachtebeke en Zelzate). Twee strategische doelstellingen staan bij deze diensten voorop: lokale preventie en vroeginterventie (informatie, advies en begeleiding), verder afgekort als VI.

Aantal begeleidingen

2021

2022

2023

2024

2025

Rhode-Schelde

64

33

49

52

63

Wetteren-LaarneWichelen

67

73

81

76

68

Assenede-Evergem

46

50

38

44

62

Regio Puyenbroeck

44

62

87

101

97

Totaal

221

218

255

273

290

Drugpunt organiseert preventieactiviteiten op maat van verschillende doelgroepen en volgens hun behoeften: kinderen en jongeren in lager of secundair onderwijs, jongvolwassenen die een rijbewijs halen, jongeren die fuiven of op kamp gaan, ouders, ouderen en alle volwassen burgers. Hierbij

wordt gebruik gemaakt van bestaande of nieuw uitgedachte preventiepakketten of –campagnes en ook van eigen workshops op maat.

Type begeleiding

Vroeginterventie

Advies & info

Doorverwijzing

Context

Opvolging TVP

No show afhakers

Consult

Rhode-Schelde

35

12

3

7

2

4

/

Wetteren-LaarneWichelen

29

13

7

10

1

8

/

Assenede-Evergem

14

18

7

9

/

9

5

Regio Puyenbroeck

38

9

18

8

/

24

/

Totaal

116

52

35

34

3

45

5

Aantal

Verwijzer

Verwijzer

8

Bekijken we het type begeleiding, dan zien we dat dit voornamelijk vroeginterventies betreft (40%), met daar-

naast ook advies- en infogesprekken (18%), doorverwijzingen (12 %) en context-gesprekken (11,7%). Het aantal no shows of vroegtijdige afhakers betreft zo’n 15,5%. Deze cijfers liggen in dezelfde lijn als vorig werkjaar.

Aantal

Scholen/CLB

23

Familie / vrienden

20

Politie/Justitie

62

OCMW / gemeente

36

Huisarts

26

CAW / andere HV

24

Eigen initiatief

77

Andere

13

Bijz. Jeugdzorg

9

Totaal

290

DE KIEM

Naast de aanmeldingen op eigen initiatief en via familie en vrienden (samen 97) blijft de politie in alle zones de belangrijkste doorverwijzer.

Het belangrijkste product bij aanmelding in de 4 politiezones is alcohol (29%), met daarna cannabis (23%) en vervolgens cocaïne (15%). Opvallend is dat 20 cliënten (6,8%) Mephedrone als belangrijkste product vermelden.

Jaarverslag

Ambulante projecten Met financiële steun van de stad Geraardsbergen biedt De Kiem extra ondersteuning aan druggebruikende ouders. De centrale doelstelling van deze ‘verruimde’ begeleiding is om een betere omkadering te voorzien voor de ouder(s) en de kind(eren) door organisatie-overschrijdend te werken en op die manier de alertheid en de expertise bij een ruimer netwerk van hulpverleners te bevorderen.

Sinds de start van het project tellen we 56 lopende ‘actieve’ dossiers met kinderen tot de leeftijd van 12 jaar. Deze gezinnen kunnen dankzij dit project veel intensiever opgevolgd worden.

Het betreft vooral langdurige trajecten omwille van de chronische en complexe problematiek.

De Kiem participeert sinds begin 2024 aan 3 projecten binnen het kader van WSE (Werk & Sociale Economie). De oproep situeert zich binnen het ESF+ programma onder de prioriteit ‘sociale inclusie’.

voor niet-gedetineerde justitiabelen met een psychische problematiek” gelanceerd vanuit het Agentschap Justitie en Handhaving. Voor de doelgroep “Justitiabelen met een mentale beperking/ontwikkelingsstoornis en een verslavingsproblematiek” werden 3 projectvoorstellen ingediend door De Sleutel, De Kiem en CGG ZuidOost-Vlaanderen. De Kiem richt zich hierbij op Dendermonde en Ninove.

Doelstellingen zijn het verlagen van de drempels inzake toeleiding, het voorzien in bijkomende capaciteit en het inzetten op expertisedeling onder de betrokken partners.

In dit project tellen we sinds de start 99 dossiers. In 2025 zijn er 31 dossiers afgerond, waarvan 61,3% (19) positief.

Van de 21 lopende dossiers verloopt 66,6 % positief. Slechts 5 dossiers werden niet opgestart.

Het betreft B’OOST partnerschappen in de regio’s Scheldeland, Vlaamse Ardennen en Dender Zuid (NinoveDenderleeuw-Geraardsbergen). De doelstelling – de kloof naar de arbeidsmarkt verkleinen – is dezelfde gebleven. De doelgroep is uitgebreid naar alle volwassenen (en niet enkel personen tussen 18 en 30 jaar). In de partnerschappen neemt De Kiem de rol op van “expert” en niet van trajectbegeleider, maar medewerkers van De Kiem worden soms ingeschakeld om de intakes te doen. Ze hebben zelf 24 trajecten opgestart, specifiek rond een drugproblematiek.

Sinds 2024 participeert De Kiem, naast verschillende andere partners, aan Housing First Dender. Housing First betreft het aanbieden van een permanente woonvorm met eigen huurcontract en langdurige multidisciplinaire ondersteuning aan mensen die langere tijd (>1jaar) dakloos zijn en kampen met een verslaving- en/of psychiatrische problematiek. De opdracht van De Kiem bestaat uit deelname aan het instroomoverleg en uit begeleiding van mensen die te kampen hebben met een afhankelijkheidsproblematiek. De Kiem heeft twee personen begeleid die op de wachtlijst stonden voor een huis.

Momenteel hebben we voornamelijk een consult functie. Voor deze begeleiding ontvangt De Kiem geen extra middelen.

In het voorjaar van 2023 werd de projectoproep “Ambulant Zorgaanbod

Laat ons eindigen met de reeds in de inleiding vermelde zorgtrajecten voor

personen met een primaire diagnose van psychische aandoening die rechtstreeks verband houdt met hun gebruik van illegale drugs. Het betreft hierbij dataverzameling om de doelgroep en problematiek beter in beeld te krijgen; vorming en opleiding binnen de ontvangende voorzieningen en de uitbouw van een liaisonfunctie om de in- en uitstroom te ondersteunen en vervolgtrajecten uit te werken.

In het GGZ-netwerk ADS neemt De Kiem samen met Traject Aalst het voortouw en werd een samenwerking vorm gegeven en uitgebouwd met PAAZ OLV Aalst, PAAZ ASZ, HIC Ariadne, PAAZ afdeling sint Blasius-Dendermonde en met de Mobiele teams Dender Zuid en Aalst. In 2025 werden 228 cliënten gezien om waar mogelijk een zorgplan uit te werken.

In het netwerk Geestelijke Gezondheidszorg Het PAKT nemen De Sleutel, PC Frapello, Karus, UZ Gent, PC GentSleidinge en De Kiem de opdracht op zich. De coördinatie gebeurt momenteel door de netwerkcoördinator. De Kiem ondersteunt hier de PAAZ Glorieux in Ronse door participatie aan de teammomenten en aan de middelengroep en door het ondersteunen van cliënten in het opstellen van een zorgtraject. In 2025 werden 80 cliënten gezien.

Dirk Calle Beleidsmedewerker

9

In cijfers

2025 IN CIJFERS 107,40% Gent 110,33% RGND 106,40% Residentieel

2052 aanmeldingen 1075 behandelingen

ZONDER MEER

GAVERE - MERELBEKE GENT - RONSE GERAARDSBERGEN - NINOVE DENDERMONDE - ZELE

290 vroeginterventies

BRUGGE – RUISELEDE GENT - DENDERMONDE OUDENAARDE – BEVEREN KORTRIJK

870 verdeeld 8115 gerecupereerd 27 contacten

RHODE&SCHELDE WETTEREN-LAARNE-WICHELEN ASSENEDE-EVERGEM REGIO PUYENBROEK

81 medewerkers

42,95 gemiddelde anciënniteit 12,32 gemiddelde leeftijd

35 jaar 31% vrouw 38% met kinderen

10

DE KIEM

35 jaar

Ambulant

45% vrouw 24% cannabis 21% cocaïne 20% alcohol

49% met kinderen

Residentieel

39% cocaïne 32% alcohol

Historiek deel 2

DE GROEI NAAR EEN DRUGVRIJ THERAPEUTISCH PROGRAMMA...

Vandaag belichten we in onze terugblik op 50 jaar De Kiem de periode 19902000. Na het crisisjaar 1990 krabbelt De Kiem weer recht om op eigen benen te staan. Dit leidt een periode in van herwonnen vertrouwen en groei. Met de start van een ambulant centrum, een afdeling voor verslaafde ouders met kinderen en een onthaalafdeling spreken we niet langer van een drugvrije therapeutische gemeenschap, maar van een drugvrij therapeutisch programma.

1990 Het kerstakkoord eind 1990 zorgt voor een eind aan de staking en bezetting, maar de toekomst blijft onzeker. Vzw IAT verklaart zich akkoord de werking van de drugvrije therapeutische gemeenschap door te geven aan een nieuw op te richten vzw die de rechten van het RIZIV-dossier verwerft.

Een initiatiefcomité bestaande uit bestuursleden Monique Vandeputte, Michel Van Daele en Jan Willems als nieuwe voorzitter en Rudy Bracke, Dirk Vandevelde en Dirk Calle namens de personeelsploeg zal hiertoe het voorbereidende werk doen. In afwachting van een mogelijke doorstart krijgen de (nog niet ontslagen) stakers hun vooropzeg…

geling. Hierdoor vervalt het geopperde plan om een home voor volwassen mentaal gehandicapten op te starten en kan de therapeutisch gemeenschap in het huis te Moortsele blijven.

Deel van het team in de herstructureringsfase Voorzitter Willems slaagt er in om binnen het Inter-Mutualistisch College (IMC) mensen te overtuigen om samen de nieuwe vzw op te richten en

financieel te ondersteunen met een startkapitaal.

In april gaat na een eerste principiële goedkeuring van het RIZIV-dossier de startvergadering door van de nieuwe vzw De Kiem. Initiatiefnemers zijn vzw IAT, de CM Gent-Eeklo en Bond Moyson. Gilbert Demeestere wordt aangesteld als voorzitter en Prof. Dr Eric Broekaert en Georges van der Straten worden lid van de algemene vergadering.

Voorzitter Willems verzamelt meteen na kerst het initiatiefcomité. Naast vertegenwoordigers van vzw IAT en van het personeel zijn nu vertegenwoordigers van de Bond Moyson en de Christelijke Mutualiteiten aanwezig, alsook Prof. Dr. Eric Broekaert en Baron Georges van der Straten (de directeur van TG Trempoline) als deskundigen.

1991 Gezien de moeilijk lopende communicatie wordt in januari de algemene leiding in de herstructureringsfase toevertrouwd aan Hugo Van Den Berge, directeur van De Pelgrim. Directeur Van Mechelen blijft gecrispeerd reageren, wat uiteindelijk leidt tot een ontslagre-

11 u

Historiek deel 2

Dirk Vandevelde, Dirk Calle en Chris Lemaitre op kamp in de Ardennen

De nieuwe vzw neemt vanaf dan het concrete beheer van De Kiem op zich om de overgang naar het RIZIV (vanaf ’92) verder voor te bereiden. Dit impliceert een analyse van de inhoudelijke werking en op het vlak van personeel, het opmaken van specifieke beroepsprofielen. In de daaropvolgende periode wordt onderhandeld over een nieuw organigram met bijhorende functieprofielen en over het opnieuw tewerkstellen van de ontslagen medewerkers. Ondertussen wordt de dagelijkse werking met de bewoners zo als goed mogelijk verder gezet.

Bij de externe selectieprocedure voor een nieuwe algemeen directeur wordt uiteindelijk voor Dirk Vandevelde gekozen als nieuwe directeur. Dat het nieuwe bestuursorgaan een directeur uit eigen rangen aanduidt wordt door de personeelsploeg positief onthaald en geeft moed voor de toekomst.

Het logo aan de straat wordt weer opgefrist

ondertussen aangetast door de tand des tijds, gewoonweg af te breken. Als ‘commitment’ voor deze onbesuisde actie, krijgen ze de opdracht een nieuw beeld op te richten, nu bekend als het graduatiebeeld van De Kiem. Uit een betonnen sokkel in de vorm van het toenmalig logo van De Kiem rijzen 6 ijzeren staven. Deze zijn tientallen ke-

Inhuldiging beeld Fernand (1986)

1992 Het nieuwe personeelsorganigram met duidelijker omschreven taken en bevoegdheden wordt uitgerold.

Uiteindelijk duurt het nog tot april 1992 vooraleer de conventie met het R.I.Z.I.V. effectief een feit is.

In de tuin van de TG staat sinds 1986 een beeld gemaakt door bewoner Fernand. In een vlaag van overmoed beslissen enkele bewoners om dat beeld, Inhuldiging graduatiebeeld (1992)

12

DE KIEM

ren doorboord. Elk gaatje staat voor een "gegradueerde". Vanaf dan zal iedereen die het programma van De Kiem afrondt op zijn graduatiefeest, in het bijzijn van familie en vrienden, een gaatje boren in dit beeld. Dit ritueel vormt een laatste krachtinspanning en een bekroning voor het afgelegde traject.

Historiek deel 2

1993

1994

In het vernieuwd tijdschrift van De Kiem schrijft Dirk Vandevelde onder meer het volgende:

Eind 1993 gaat “Morgen stop ik zeker” in première. Na ‘Jack Flash’ en ‘Het gras is altijd groener aan de overkant’ een derde productie van het K’ater (Kiemtheater), ditmaal onder regie van drama-docente Lieve De Meyer.

“De Kiem heeft zich in de voorbije jaren geconcentreerd op de optimalisering van de behandeling van drugverslaafden binnen de setting van een drugvrije therapeutische gemeenschap, zonder hieraan veel ruchtbaarheid te geven. Na 16 jaar werking hoeft De Kiem niet langer het bescheiden zusje te zijn in de familie van drugvrije therapeutische gemeenschappen en, ruimer, in het totale drugbeleid.

Zowel wetenschappelijk-theoretisch als behandelings-praktisch wil De Kiem zich manifesteren."

— Dirk Vandevelde, 1993 De toon is meteen gezet. Dat jaar richt Dirk (als eerste voorzitter) de Belgische Federatie van Therapeutische Gemeenschappen op. Dit is een feitelijke vereniging die de therapeutische gemeenschappen voor drugverslaafden in België groepeert en zich inzet voor samenwerking, kwaliteit en vorming in het werkveld.

Een aanvraag bij het RIZIV tot uitbreiding van 15 naar 30 plaatsen krijgt de principiële goedkeuring van het college van geneesheren-directeurs van het RIZIV. Het wordt echter nog lang wachten op de reële uitbreiding.

Acht jonge acteurs spelen er zichzelf in een zelfgeschreven stuk over het leven voor en in De Kiem, de drugproblemen en het gevecht ertegen. Na 37 schoolvoorstellingen volgt er in het najaar van ’95 ook een aanbod voor een klassikale toneelworkshop.

"Toch is het toneel geen loodzwaar miseriestuk geworden. Er mag al eens gelachen worden…

De buitenwereld wordt in het stuk geïntegreerd door de figuren van twee roddelende vrouwtjes. Extra toneelvaart krijgt het stuk door de muziek en de liedjes. Daarvoor trokken de spelers de studio in, nadat nachtwacht Wim Carette samen met beroepsmuzikant Chris De Brackeleer de zelfgeschreven teksten van muziek voorzag."

— Lieve De Meyer, 1994

Opendeurweekend

De procedure voor opname, voor kandidaat-bewoners (al dan niet in detentie) wordt op punt gezet, alsook de 14-daagse ‘onthaalperiode’ na opname.

Mijn ogen trillen trillen en schudden een oud verdriet van zich af.

Nu denk ik niet meer, maar ik voel mezelf zoals het was, al die pijn, al dat verdriet, al die woede. …

En nu, zoals het is, zoals het nu is voel ik hoop in mij en met nieuw vervulde trots word ik gezien, laat ik me zien met dezelfde pijn, hetzelfde verdriet, dezelfde woede en ik word gehoord, laat me horen en ik voel een lang vergeten tinteling een hernieuwd verlangen.

— Fragment uit ‘Morgen stop ik zeker’

Morgen stop ik zeker (1994)

13 u

Historiek deel 2

1995 In de voorbije jaren werd in de TG duidelijk dat het tot dan gevolgde systeem van planning en evaluatie omtrent bewoners en de daaraan gekoppelde criteria waaraan men als bewoner moest voldoen om naar een volgende fase over te gaan, nogal wat gebreken vertoonde en niet meer voldeed. Het oude evaluatie-systeem miste een doelgerichtheid op langere termijn, was onvoldoende volledig en bestond uit voorgekauwde criteria die te zeer door de begeleiding werden bepaald.

Een nieuw systeem van handelingsplanning werd daarom op poten gezet.

“Deze handelingsplanning omvat het bewust en systematisch omgaan met beeldvorming, planning en evaluatie doorheen en in functie van het handelen… De algemene lange termijn doelen om een drugvrij leven te kunnen leiden vormen daarbij de leidraad…. Via kritische vraagstelling en mondelinge evaluatie op bewonersniveau geeft de bewoner nu zelf vorm aan zijn handelingsplan.”

— Dirk Calle, 1995

Om de uitbreidingsplannen van De Kiem in de toekomst mogelijk te maken wordt al sinds 1993 gezocht naar een nieuwe en definitieve huisvesting voor De Kiem. In 1995 wordt bouwgrond aangekocht in de buurgemeente Gavere. Jammer genoeg stuiten de plannen in Gavere op veel weerstand bij de plaatselijke bevolking en het gemeentebestuur. Reacties die vertrekken vanuit een algemene angst voor alles wat verband houdt met drugs en die, ten onrechte, geprojecteerd worden op De Kiem. De problemen die De Kiem kent in de gemeente Gavere staan in schril contrast met de haast perfecte integratie van de gemeenschap in het dorpsleven van Moortsele.

Binnen introductie en onthaal gaat men aan de slag met motivationele gesprekstechnieken als antwoord op de vaak geldende omgevings- of justitiële druk voorafgaand aan een opname.

Op het congres van de Europese Federatie van Therapeutische gemeenschappen in Thessaloniki wordt Dirk Vandevelde verkozen tot secretarispenningmeester. Daarnaast engageert Dirk zich ook als voorzitter van de Vlaamse Vereniging van Behandelingscentra in de Verslavingszorg (het VVBV). Dit verstevigt de positie van De Kiem binnen het werkveld en maakt meer internationale uitwisseling mogelijk.

In het najaar vergadert de raad van bestuur van het EFTC in De Kiem.

Vertegenwoordigers van 10 verschillende landen zitten rond de tafel en gaan in gesprek met medewerkers en bewoners.

14

DE KIEM

1996 “Het voortdurend zoeken naar een degelijk hulpverleningsaanbod op een steeds veranderende hulpvraag, het ontwikkelen van nieuwe projecten en het actualiseren en effectief houden van behandelingsmodellen is de taak van vandaag.”

— Dirk Vandevelde, 1996 Na twintig jaar werking komt De Kiem op een kantelpunt. In Gent wordt een ambulant centrum opgestart dat naast ambulante begeleiders ook het introductieteam en een vormingsaanbod voor jongeren (“Impuls-e”) huisvest.

“Impuls-e wil een veilig onderdak bieden aan hen die met justitie in contact kwamen en aan hen die zelf de behoefte voelen een sluimerende drugproblematiek een halt toe te roepen. Ons doel is het voorkomen van nieuwe delicten en het aanbieden van een alternatief voor het huidige probleemgedrag… Het biedt hen de mogelijkheid nieuwe kansen te nemen en zichzelf vooruit te stuwen via een aantal impulsen” — Jo Thienpont & Cassandra De Baere, 1996

Historiek deel 2

1997 - 2000 Vlakbij de therapeutische gemeenschap wordt een woonhuis voor verslaafde vrouwen met jonge kinderen ingericht. Deze ‘Tipi’-afdeling maakt het voor verslaafde moeders voortaan mogelijk om samen met hun kind in De Kiem te verblijven en hun drugbehandeling met de zorg voor hun kind te combineren.

Tot slot bouwt De Kiem in 1996 een gevangeniswerking uit met gesprekken en groepen in de gevangenissen van Gent, Ruiselede en Brugge.

“Elke keer opnieuw” (1996)

Op een studiedag in november viert De Kiem z’n 20 jaar en de evolutie tot een drugvrij therapeutisch programma.

Twee weken later bezoekt Koningin Paola De Kiem samen met minister Galand en de directeur-generaal van het RIZIV. Ze praat er met bestuursleden, bewoners, medewerkers en familieleden en toont veel interesse voor de nieuwe K’ater-productie “Elke keer opnieuw”.

“1996 was het jaar van de geboorte van mijn dochter. Ik had dat goed gepland. Ze ging geboren worden drie weken na onze studiedag. Daar kon ik gerust in zijn. Maar ze is 3 weken te vroeg geboren natuurlijk….”

— Dirk Vandevelde, 1996

Op 1 mei 1997 sluit De Kiem een nieuwe conventie af met het RIZIV. Deze conventie houdt enerzijds een verdubbeling in van de opnamecapaciteit (van 15 naar 30 bewoners) en anderzijds een aanpassing van het therapeutisch programma, namelijk het opstarten van een onthaalafdeling. Deze onthaal- en observatie-unit moet het aantal vroegtijdige programmaverlaters in de TG verminderen door laagdrempeliger en individueler te werken. Anderzijds moet dit programma toelaten om vlugger tot een opname over te gaan waardoor kan voorkomen worden dat kandidaatbewoners afhaken omwille van de ambulante introductie. Tenslotte kan het programma een vangnetfunctie vervullen voor bewoners die om één of andere reden tijdelijk niet in de T.G. kunnen verblijven.

“Etymologisch staat ‘onthaal’ in verband met de ‘haal’. Dat is een lange, platte getande ijzeren plaat waaraan men vroeger een ketel op verschillende hoogtes boven het vuur in de open haard kon hangen. Iemand ‘onthalen’ betekent als het ware iemand in je huis als gast ontvangen rond de haard, de warmste en gezelligste plek, zodat hij zich echt thuis voelt.”

— Chris Lemaitre, 1997 De "opleiding drughulpverlening" van de VVBV (Vlaamse Vereniging Behandelingscentra Verslaafdenzorg) wordt in de Hoogpoort gevestigd. Met de steun van Minister De Meester en in samenwerking met VLASTROV (straathoekwerk) en de VAD (Vereniging Alcohol en Andere Drugproblemen) komen er middelen om een driejarige intensieve opleiding uit te werken voor beginnende hulpverleners in de verslaafdenzorg.

Eind ’97 huurt De Kiem een tweede tussenhuis, erkend als vorm van beschut wonen onder vzw “De Nieuwe Horizon”. De totale personeelsploeg van De Kiem telt op dat moment 36 medewerkers.

Bezoek Koningin Paola (1996)

In de daarop volgende jaren gaat de aandacht vooral naar de kwalitatieve uitbouw van alle deelwerkingen.

Enkele vrouwelijke stafleden uit verschillende TG’s bundelen hun krachten om de vrouwelijke bewoonsters van de Vlaamse TG’s op geregelde tijdstippen samen te brengen op vrouwendagen.

“Vrouwen stellen hulp vaak uit en zijn in de TG steeds in de minderheid. Er zit veel schaamte….Ze hebben vaak een hele geschiedenis van trauma, geweld, relaties… dat neem je allemaal mee. Het contact met lotgenoten tijdens de vrouwendagen helpt hen vol te houden.”

— Daisy Dethaey Binnen De Tipi wordt werk gemaakt van het uitschrijven van een draaiboek opvoedingsondersteuning.

Dirk Vandevelde treedt steeds meer als voorzitter van het VVBV op de voorgrond. Zo reageert hij op een onderzoek van Brice De Ruyver over ‘alternatieve gerechtelijke afdoeningen bij delinquente druggebruikers’, schrijft hij met Marijs Geirnaert van VAD beleidsvoorstellen over de samenwerking tussen drughulpverlening en justitie en schrijft hij met verschillende partners een beleidsmemorandum over de Belgische drughulp-verlening en preventie. Jo Thienpont pleit als VVBV-coördinator voor een vlottere samenwerking en betere communicatie met de commissies voorwaardelijke invrijheidsstelling.

Stilaan worden de voorbereidingen getroffen voor de viering van 25 jaar De Kiem in 2001 met een studiedag, een eetfestijn en een nieuw toneelstuk.

Maar dat is voor een volgend tijdschrift.

Dirk Calle, beleidsmedewerker

15

Interview

ZORG GOED VOOR ELKAAR! Na 43 jaar neemt Dirk Calle afscheid van De Kiem. Het pensioen wenkt. Tijd voor een terugblik met een vaste waarde en veelzijdige kracht over z’n rijkgevulde loopbaan.

Hoe is het voor jou allemaal begonnen in De Kiem?

Toen ik ongeveer een maand afgestudeerd was aan de vakgroep orthopedagogiek, belde Eric Broekaert me op. In de lessen had ik van hem — als stichter van De Kiem — al een en ander over therapeutische gemeenschappen gehoord en hij vroeg me of ik geen interesse had om in De Kiem te komen werken. Ik werkte toen nog maar net als RVA-stagiair in Ten Dries in Landegem. Dit was een wankel statuut en Eric sprak over een vaste job, dus ik was uiteraard geïnteresseerd. Ik ging op gesprek en kon er meteen van start gaan.

Wat trok jou vooral aan in de job?

Eerlijk gezegd had ik geen enkele link met de doelgroep verslaafden, dat was ver van mijn bed. Maar ik was net afgestudeerd en enthousiast om die uitdaging aan te gaan. Ik ben ervoor gegaan en ik ben er uiteindelijk gans mijn loopbaan blijven hangen.

43 jaar lang, om precies te zijn. Wat heeft ervoor gezorgd dat je dit werk zo lang bent blijven doen?

Werken met deze doelgroep boeide mij, en als begeleider voelde ik dat ik ruimte kreeg om zelf dingen te doen en hierin creatief te zijn. Op dat moment was het nog een klein team en

16

DE KIEM

er waren een vijftiental bewoners. Ik leerde snel hoe het er in een TG aan toe gaat en hoe in te zetten op zelfhulp, veiligheid en verantwoordelijkheid. Na een aantal jaren kreeg ik de kans om door te groeien en werd ik de verantwoordelijke van de TG, en later ook van de Tipi (de ouder en kind unit). Dat was een totaal andere soort verantwoordelijkheid. Ik voelde druk van onderuit, van de groep en van m’n team, maar soms ook van bovenaf, van het beleid. Ik zat zo’n beetje tussen de twee, maar vond dat ik daarvoor moest gaan. Ik was toen namelijk al één van de anciens binnen het team en kon heel goed samenwerken met Rudy Bracke, de toenmalige therapeutisch verantwoordelijke.

Rudy was de man van de ideeën en de begeestering. Ik nam eerder het operationele voor mijn rekening. In die zin waren wij een complementair duo. Dat werkte goed.

pakken. Eindelijk had ik tijd om veel dingen te doen en uit te werken waar ik als TG-verantwoordelijke niet aan toe was gekomen. Zo kon ik mij o.a. opleiden in videointeractiebegeleiding, terugvalpreventie, kwaliteitsmanagement en methodische beleidsvoering en die zaken daarna ook uitrollen in De Kiem. Dat maakte het boeiend en heel gevarieerd.

Ik ben ook nog een half jaar verantwoordelijke geweest van de Onthaalafdeling en daarna werd ik beleidsmedewerker en lid van het directiecomité.

Als beleidsmedewerker had ik meer vrijheid om zaken uit te werken en de verantwoordelijken te ondersteunen.

Ik kreeg daarin ook veel ruimte en vertrouwen van Dirk Vandevelde, wat me stimuleerde om nieuwe dingen vast te

Pas later werden er meerdere nieuwe afdelingen opgestart. De onthaalfase evolueerde tot een aparte onthaalafdeling, om zo mensen de tijd te geven om aan te haken. Je kan maar werken met mensen als ze na de start ook blijven.

Vroeger liep het daar soms op mis.

Voor de TG was het geen goeie zaak als er regelmatig mensen weggingen en dit steeds een schok in de groep

Als je terugkijkt naar de beginjaren en nu, waar ligt voor jou het grootste verschil?

Vroeger was de groep kleiner en waren we sterk met onze eigen kwaliteit bezig. Voordat Dirk directeur werd, was er van nieuwe afdelingen geen sprake.

We wilden vooral het model - dat vanuit Amerika en Nederland kwam — vervlaamsen en de scherpe kantjes afronden. En ondertussen goed zorg dragen voor onze bewoners en aandachtig zijn voor hun noden.

Interview

veroorzaakte. Nu speelt dit keuzeproces zich af in de onthaalafdeling en krijg je meer stabiliteit in TG. We zijn dus vooral breder gaan werken.

Is er ook iets hetzelfde gebleven?

Ja, absoluut: de collegialiteit onder elkaar. Ook de ruimdenkendheid en de durf om uitdagingen aan te gaan.

Dat vind ik iets typisch voor De Kiem: de durf om dingen te proberen en onze grenzen te verleggen.

Wat is er nodig om dat te kunnen doen?

Vooral openheid van praten. Ik herinner me dat we op een bepaald moment in het beleidsteam gezegd hebben dat er ook bij ons een vast “rondje” moest komen, net zoals bij de andere teams.

Tijd en ruimte maken om te vertellen hoe je erbij zit die dag of week en wat er allemaal in je hoofd speelt. Dat vind ik heel belangrijk. Niet ervan uitgaan dat iedereen het dag na dag maar moet aankunnen en zijn plan moet trekken.

Nee, integendeel; eens kunnen luisteren en zorgen voor elkaar.

Zijn er plannen die op je lijstje zijn blijven staan? Plannen die je had willen uitvoeren maar waar je niet toe gekomen bent?

Eigenlijk niet. Als je mij zou vragen met welk gevoel ik terugkijk dan is dat vooral met een gevoel van fierheid. We hebben een hele weg afgelegd. Ik heb het dan niet zozeer over het feit dat we groot geworden zijn, dat is geen doel op zich, maar vooral over de manier waarop we zijn gegroeid. Door open te staan voor nieuwe noden en dingen uit te proberen en al doende bij te sturen, steeds meer ook in samenwerking met andere partners. En door daarbij ook goed te zorgen voor elkaar en voor de kwaliteit van ons werk naar onze cliënten. Daar mag De Kiem fier op zijn. Zelf mocht ik daar als beleidsmedewerker toe bijdragen in een ondersteunende rol, door bv. aanvraagdossiers en methodieken uit te werken.

Welk gevoel komt er nog naar boven wanneer je terugkijkt?

Ook dankbaarheid. Ik ben blij met wat ik allemaal heb mogen meemaken.

Zoals op kamp gaan met de bewoners bijvoorbeeld. Speleologie, rappel, dropping, nachtspel,… ik heb dat altijd heel graag gedaan. Ik kom zelf ook uit de jeugdbeweging dus ik denk dat ik van mijn 6de tot mijn 40ste op kamp ben geweest (lacht).

Of de toneelproducties van het Kiemtheater… Met een ploegje bewoners in het busje, stukken decor in de remorque, en dan naar een of andere school in Vlaanderen een theaterstuk gaan opvoeren. Daar zat ik dan achter een mengpaneeltje het geluid en de belichting te doen en daarna op scene het applaus en de nabespreking met het publiek. Om dan ’s avonds, iedereen doodmoe of in slaap, terug met het busje naar huis te rijden. Dat waren mooie momenten.

Detentie-teams. Ik herinner me dat Tim en ik samen in Gent de eerste groep sessies terugvalpreventie gaven voor een gemengde groep van mannelijke en vrouwelijke gedetineerden. Dat was best spannend en zoeken naar de juiste aanpak en methodiek. Tot ik erachter kwam dat wat je doet soms minder belangrijk is dan hoe je dit doet. Het was voor mij ook een goeie manier om met de voetjes op de grond te blijven. Enerzijds was ik met beleidszaken bezig en anderzijds was ik in Ruiselede, Gent en later ook in Beveren bezig met terugvalpreventie geven.

Dat zorgde ervoor dat ik steeds voeling bleef houden met de doelgroep, in een detentiecontext waar vragen naar hulp en ondersteuning nog te vaak onbeantwoord blijven.

Aan welke momenten denk je nog?

Dat pionierswerk in de gevangenissen lijkt mij niet evident, toch?

Ik ben een tijdje voorzitter geweest van het BFTC (Belgian Federation of Therapeutic Communities). Zo leerde ik collega-verantwoordelijken van andere TG’s beter kennen. Om de twee jaar organiseerden we een uitwisselingsdag om TG-begeleiders de kans te bieden hun ervaringen met anderen uit te wisselen. Ter voorbereiding van zo’n BFTC-uitwisselingsdag over encountergroepen ben ik toen in alle TG’s de encountergroep gaan filmen.

Dat was heel bijzonder om te doen en een mooie blijk van vertrouwen. Ik had samen met Rudy ook meegeschreven aan het boek ‘De Nieuwe Therapeutische Gemeenschap’, onder andere over de encountergroep. Op een terras in Milaan had Eric Broekaert ons dit gevraagd. Natuurlijk zijn we hierop ingegaan. Ik zie ons nog zitten, ’s avonds na het werk, in de woonkamer van Rudy, om alles op papier te krijgen.

Dat is me altijd bijgebleven. Op verschillende vlakken ben ik een bevoorrechte getuige geweest. Ik mocht mee in de cockpit zitten en nieuwe zaken uitwerken.

Het was inderdaad niet eenvoudig in het begin. Een TG heeft vaak geen positief imago binnen gevangenissen. Je hebt ook vaak geen vat op wat er allemaal leeft, of wat er allemaal is gebeurd voordat iemand naar een groep komt. Ik zorgde er daarom voor dat ik goed voorbereid was en steeds een plan B achter de hand had. Om met gedetineerden te werken en alleen voor een groep te staan moet je uit het goede hout gesneden zijn. Gelukkig had ik een beetje mijn postuur mee (lacht). De gevangenisdirecties waren blij met ons aanbod voor de gedetineerden en onze aanklampende manier van werken werd zeker geapprecieerd.

Springt er iets bovenuit als je kijkt naar de verschillende ideeën waar je aan hebt meegewerkt?

Dat ik samen met Tim De Landsheere in de gevangenissen toch wel het pad heb geëffend voor de huidige Drugs en De beginjaren als TG-begeleider

17 u

Interview

Je beschouwt jezelf vooral als ondersteuner, maar er zijn ook verschillende initiatieven onder jouw impuls opgestart. Kan je daar wat meer over vertellen?

Ik heb er altijd een opdracht in gezien om een ‘go-between’ te zijn tussen het beleid en de medewerkers. Beleidsbeslissingen worden steeds met zorg genomen maar dat wordt door medewerkers niet altijd zo gevoeld als zaken onvoldoende worden gekaderd of geduid. Via interne nieuwsbrieven zorgde ik steeds voor de nodige duiding en terugkoppeling. Waar mogelijk werken we de dingen nu ook samen uit, zoals de nieuwe visietekst of het nieuwe organisatiemodel voor de toekomst.

En het Kiem-tijdschrift?

Klopt, dat heb ik altijd graag gedaan, met zorg voor inhoud en vorm. Dat was mijn manier om medewerkers een gezicht en een stem te geven. Ik vind dat medewerkers moeten kunnen fier zijn op het werk dat ze doen. En als je dan mensen — die soms wat minder vlot met de pen zijn — kunt helpen om toch maar weer een mooi artikel in het tijdschrift te zetten, dan is dat met veel plezier gedaan.

Welke raad wil je nog meegeven?

Zorg goed voor elkaar! Het is niet simpel om de hele Kiem-familie samen te hou-

Workshop encounter in Den Haag (2009)

18

DE KIEM

den en het DNA van hoe we werken door te geven. Een vergadering beginnen met de vragen ‘Hoe is het met iedereen?, Vertel eens?’, voelt voor sommige nieuwe mensen bedreigend aan, misschien zelfs onveilig. Wat ook begrijpelijk is, zij zijn dat vaak niet gewoon. Die zorg voor mekaar is echter enorm belangrijk.

En als laatste vraag: wat staat er allemaal op je bucketlist nu je pensioen voor de deur staat?

Eigenlijk nog niet echt concrete dingen.

In die zin dat ik nu vooral in schoonheid hier wil afronden. Ik tracht voor een goede overdracht te zorgen rond de diverse taken die ik opnam en heb nog veel opruimwerk. Er is nog het feestweekend waar ik mee een kunsttentoonstelling trek en we werken ook nog aan een soort jubileumboek voor de studiedag in oktober. Als bevoorrechte getuige heb ik ook de historiek van De Kiem op een rijtje gezet, kwestie dat die voor de volgende generaties bewaard blijft. En ik werk ook mee aan de opbouw van een nieuwe website, nu daar eindelijk de middelen voor zijn. Allemaal mooie zaken om mijn loopbaan mee af te ronden.

Maar, goed, los daarvan, eens op pensioen zal ik meer tijd hebben voor mijn kinderen en kleinkinderen, mijn (moes)tuin, schapen en bijen.

Met m’n partner hoop ik er nog vaak

Als BFTC-voorzitter (2010)

op uit te trekken en ik wil graag ook nog iets creatief doen in de academie.

Misschien ook een flexi-job… Ik zal sowieso bezig zijn.

De veelzijdigheid zal zich dus verderzetten, met dezelfde gedrevenheid?

Dat denk ik wel. Dat heb ik van thuis uit meegekregen. Rust roest zeggen ze.

Maar ik wil nu nog niet te veel vastleggen. Ik zie wel wat er op mijn pad komt, dat komt wel goed.

Het is je van harte gegund!

Martijn Waignein, de nieuwe nachtdienst

Intensive course met George De Leon (2012)

Een dag in het leven van

EEN GOED GEVULDE DAG IN DE TG… 7u55, oef, net op tijd de auto geparkeerd. Ik loop even langs in onthaal om onze begeleidersmap op te halen. Nog snel even checken bij de collega’s van onthaal of de nachtdienst iets speciaals te melden had over gisterenavond. Gelukkig valt dat mee, alles was rustig. ‘Goedemorgen’ ‘Goedemorgen’ ‘Goedemorgen’. Tegen dat ik aan de bureau ben, ben ik er zeker van dat het een goede morgen zal worden. Intussen is mijn collega ook de map met alle verzoeken en -papierwerk gaan halen bij de bewoners. Die map blijft nog even werkloos op ons bureau liggen want de bewoners komen al hun ochtendmedicatie halen bij m’n collega. Ondertussen neem ik de begeleidersmap door om te lezen wat er gisterenmiddag allemaal gebeurd is en wat er mij nog te doen staat.

8u25 rinkelt de telefoon. De PK meldt dat ze allen klaar zitten voor de morgenmeeting. Als blijkt dat er nog iemand ontbreekt, vraag ik me terug te bellen als ze echt allen klaar zitten.

De ochtendmeeting start zoals gewoonlijk met het weerbericht. Enkele mensen zijn x-aantal maanden in de TG en krijgen applaus. Een bewoner heeft deze avond een spannend familiegesprek en krijgt ‘succes’ toegewenst.

Dan wordt er een stukje van de filosofie besproken. Vandaag zijn er geen mensen in huis met een maatregel of leerervaring. Paul heeft zich weeral overslapen en belooft vandaag de tafels af te ruimen om het goed te maken. Ik zie een aantal bewoners wat blikken uitwisselen, dit krijgt wellicht nog een staartje. Sofie vertelt dat ze een extra sigaret rookte toen dit eigenlijk niet mocht. Deze middag zal ze er daarom eentje minder roken. Daarna wordt terug geblikt op de spreuk van gisteren en iemand kiest een nieuwe spreuk.

Dan volgt mijn favoriete onderdeel; wie heeft er een ‘pluim’ verdiend? Vreemd, ik las net dat er gisteren een conflict was tussen Hans en Vicky en vandaag geeft Vicky een pluim aan Hans voor zijn steun? Ik noteer het voor mezelf, dat ga ik straks verder bevragen in het overleg. Vandaag geen tijd voor een leuke noot om mee te eindigen. We ‘kreten’ dan maar meteen, om de dag actief te kunnen starten.

Wat volgt na de kreet is het beste te omschrijven als georganiseerde chaos.

Iedereen loopt door elkaar, maar weet naar waar hij/zij moet. De afdelingshoofden zie ik nog snel hun ploeg aan het werk zetten voor ze zich klaarzetten voor een afdelingshoofdenpraatje. Ik passeer intussen snel nog eens langs ons bureau. De bewonersmap met papierwerk blijkt niet op orde te zitten.

Die gaat terug naar de coördinator.

Ze voelt me al komen en zal haar PK’s aanspreken, want dit is niet de eerste keer. In het afdelingshoofdenpraatje zet ik mij wat naar achter om te observeren. Ik luister en noteer zaken die belangrijk zijn voor de collega’s om te weten. Intussen worden alle bewoners naar boven gestuurd; tijd voor een infosessie door m’n collega.

Ik ga mee om aan te vullen waar nodig. De sessie gaat over mekaar durven aanspreken. De groep blijft het toch moeilijk hebben om elkaar direct aan te spreken. Iedereen luistert aandachtig en er wordt ook geoefend. De tijd vliegt, intussen is het 10u30 en zie ik een aantal bewoners al ongeduldig naar de klok kijken. Tijd voor een (rook)pauze voor de bewoners en voor ons wat tijd om het papierwerk van de bewoners door te nemen. Die map is ondertussen weer binnengekomen.

Mijn collega maakt een stapeltje met de dingen die ik straks op het overleg met de coördinator moet bespreken.

Het valt me op dat ze heel wat zaken van mekaar hebben goedgekeurd.

Kritisch zijn voor mekaar en met een ‘nee’ kunnen omgaan is voor velen een werkpunt.

De pauze is intussen gedaan, want de telefoon rinkelt opnieuw. De coördinator belt om te zeggen dat ze klaar zit voor het overleg. Eerst overlopen we of een aantal tijdsafspraken uit vorige overlegmomenten zijn nagekomen. Dit blijkt in orde. Er volgen een aantal nieuwe afspraken. De schapenweide moet in orde gebracht worden zodat ze als parking kan dienen tijdens het feestweekend. “Dat lukt wel binnen 2 dagen” zegt de coördinator. Als ik haar er attent op maak dat er heel wat groepen gepland staan spreken we uiteindelijk af dat de constructieploeg een week de tijd krijgt om het in orde te maken; dat valt op te volgen. Vervolgens overlopen we het verslag van de avond voordien.

De avondverantwoordelijke heeft haar job goed gedaan; wat niet in orde was is reeds aangepakt. We bekijken ook de dagverslagen van 2 jonge bewoners in de groep die er nog geen 2 weken zijn.

De ene heeft zijn plekje al goed gevonden en lijkt gemotiveerd; voor de ander is het meer aanpassen en wennen dat de begeleiders in de TG minder nabij zijn. Daarna vraag ik de mening van de coördinator over de pluim uit de morgenmeeting. Ze vond het ook wel wat bizar en zal het nog met hen opnemen.

We overlopen de bewonersfeedback op verschillende verzoeken, sturen bij waar nodig en bekijken dan een aantal signalementen. Er zijn er redelijk wat, dat is goed. Dit wil zeggen dat de groep wakker en kritisch is. Zoals verwacht zitten er 4 signalementen naar Paul bij die zich opnieuw overslapen heeft. De coördinator is stellig, hij moet hierop aangesproken worden. Het is al de 6de keer op 3 weken tijd.

19 u

Een dag in het leven van

… ACHT JAAR ONDERWEG “Wat betekent een behandeling in De Kiem eigenlijk op lange termijn voor iemands leven?”

Het is een vraag die binnen De Kiem al langer leeft. In gesprekken met bewoners, medewerkers en partners komt ze steeds opnieuw terug. Niet alleen vanuit nieuwsgierigheid, maar ook vanuit een oprechte zoektocht naar wat herstel en levenskwaliteit werkelijk betekenen.

Rond 2015 groeide daarom het idee om een langdurig onderzoek op te starten over de veranderingen in levenskwaliteit tijdens en na een behandeling in De Kiem.

Intussen is het tijd voor de middagpauze. De bewoners hebben opnieuw lekker gekookt. De laatdienst is er ook bij komen zitten. Tijd voor overleg en het relaas van de voormiddag. Mijn collega bekijkt ondertussen de encounterbriefjes en deelt de groep op voor de 2 encountergroepen de gelijktijdig zullen doorgaan. Ik leid één van de groepen en een collega gaat mee.

Paul krijgt te horen dat anderen zich mateloos storen aan z’n overslapen en belooft er werk van te maken. In de confrontatie tussen Hans en Vicky loopt het moeilijker. Beiden zijn meer met de ander bezig dan dat ze naar zichzelf kunnen kijken. Andere bewoners maken hen dit duidelijk. Na wat bedenktijd komen ze er zelf nog op terug in de groep en geraken we er toch nog uit. Na de groep noteer ik alles in Ecqare voor ik naar huis vertrek. Ik kan op zich wel met een tevreden gevoel naar huis gaan. Zoals altijd was het een gevarieerde en goed gevulde dag.

Samen met de vakgroep Orthopedagogiek van de UGent, masterstudenten en onderzoekers werd een traject uitgewerkt dat zowel cijfers als persoonlijke verhalen verzamelt.

In 2018 ging het longitudinaal onderzoek officieel van start.

Sindsdien worden bewoners over langere tijd opgevolgd via vragenlijsten en diepte-interviews.

In 2025 verscheen een artikel in het Journal of Substance Use met alvast hoopgevende tussentijdse resultaten.

Vandaag wordt volop gewerkt aan de laatste analyses.

Een traject van jaren zoeken, luisteren, onderzoeken en bijsturen nadert stilaan zijn eindpunt.

We kijken er met spanning naar uit om op onze studiedag op 2 oktober 2026 de definitieve resultaten van dit longitudinaal onderzoek voor te stellen.

Een verhaal over onderzoek, maar vooral over blijven leren.

Karen Reyniers, TG-begeleider

De coördinator is de eindverantwoordelijke van de bewonersgroep en overlegt twee maal daags met de begeleiding.

De PK of ‘paardekracht’ is verantwoordelijk voor het opvolgen van de (tijds)afspraken van alle afdelingen.

20

DE KIEM

Kwaliteit van leven tijdens en na een residentiële behandeling in De Kiem - Luca Littera, Therapeutisch verantwoordelijke residentiële afdelingen

50 jaar VR 2 OKT 2026 ZAAL MIRY GENT

Studie we dag Waar voor staan

Gisteren, vandaag en morgen

Ter gelegenheid van 50 jaar De Kiem nodigen wij u van harte uit op onze studiedag.

Samen blikken we terug op een rijke geschiedenis van engagement, groei en herstel én kijken we vooruit naar de uitdagingen en kansen van morgen.

Onthaal vanaf 8u45 Warme ontvangst met koffie, thee en ontbijtkoek 9u15: Inleiding en verwelkoming Drugsbeleid in theorie en praktijk: de plaats van herstel en inclusie Prof. dr. Charlotte Colman, Drugsbeleid en Criminologie UGent, Nationaal Drugcoördinator, Voorzitter Algemene Cel Drugsbeleid 50 jaar op onderzoek gebaseerde praktijk in De Kiem in vogelvlucht Prof. dr. Wouter Vanderplasschen, Vakgroep Orthopedagogiek UGent Kwaliteit van leven tijdens en na een residentiële behandeling in De Kiem Luca Littera, Therapeutisch verantwoordelijke residentiële afdelingen Druggebruik tijdens en na detentie Prof. dr. Louis Favril, Faculty of Law and Criminology UGent

Waar herstel en verbinding samenkomen achter de muren Michelle Christiaens, Verantwoordelijke gevangeniswerking & Geert Van Bastelaere, Ervaringsdeskundige Broodjeslunch Lived Experience Recovery Organisations in England: A new policy initiative to support recovery from addiction Prof. dr. Ed Day, Internationaal expert, Consultant Addiction Psychiatrist with Birmingham and Solihull Mental Health NHS Trust and a Professor of Addiction Psychiatry at the University of Birmingham De onwaarschijnlijke kracht van ervaring!?

Christophe Vanhuyse, Drugpreventiewerker, Traumatherapeut met ervaringskennis Afscheid Directeur Dirk Vandevelde 35 jaar directeur De Kiem Receptie vanaf 16u

>> Praktisch 90 euro (50 euro voor studenten), incl. het jubileumboek Info en inschrijven via studiedag.dekiem.be In samenwerking met

Accreditatie voor artsen is aangevraagd.

50 jaar De Kiem

Therapeutisch programma voor druggebruikers en hun omgeving

ZONDER MEER

21

Familie aan het woord

PUZZELSTUKKEN OP HUN PLAATS Toen onze zoon Guillaume werd opgenomen in De Kiem in Gavere, voelde het alsof onze wereld even stilviel. Als ouders werden we in het begin overspoeld door schaamte, verdriet en een machteloos gevoel dat moeilijk onder woorden te brengen is. Naar de buitenwereld toe zwegen we vaak uit angst voor onbegrip en omdat we zelf amper konden vatten wat er met hem gebeurde. De vraag die ons voortdurend bezighield was ‘hoe is het ooit zover kunnen komen’? Alles was vreemd en onbekend. De aanpak binnen De Kiem, de begeleiding, de strenge structuur, de beperkte momenten van telefonisch contact en de heel strikt gereglementeerde bezoekmogelijkheden maakten het extra zwaar. Soms leek het alsof Guillaume niet in een hulpverleningscentrum verbleef, maar in een gesloten instelling, zo moeilijk was het om dicht bij hem te kunnen zijn.

Maar stilaan kwam er licht in die donkere periode. We zagen onze zoon beetje bij beetje veranderen, en met elke kleine stap vooruit groeiden ook onze hoop en ons vertrouwen. De gesprekken met Guillaume werden warmer, eerlijker en vlotter, en ook de omgang binnen ons gezin verbeterde zichtbaar. Dankzij de goede begeleiding en de verhelderende familiegesprekken met begeleider Gunther en andere medewerkers, waarbij niet alleen wij als ouders maar ook broer, zus, oma en opa betrokken werden, vielen heel wat puzzelstukken op hun plaats. We begonnen beter te begrijpen wat er achter zijn verslaving schuilging en waarom hij zo vastgelopen was. Ook de thema-avonden rond verslaving en de uitleg over de therapie hebben ons geholpen om met andere ogen naar deze moeilijke weg te kijken.

De overgang van de therapeutische ge-

22

DE KIEM

"Maar stilaan kwam er licht in die donkere periode. We zagen onze zoon beetje bij beetje veranderen, en met elke kleine stap vooruit groeiden ook onze hoop en ons vertrouwen." meenschap naar het halfweghuis en later naar zelfstandig wonen was voor ons een bijzonder emotionele stap: spannend, maar vooral hoopgevend.

Het gaf ons het gevoel dat herstel echt mogelijk is, en dat er ondanks alles opnieuw toekomst is.

Hopelijk is dit voor eeuwig en altijd.

De ouders van Guillaume

Mijn naam is Dorothy en ik ben ondertussen 40 jaar oud. Mijn eerste stap naar De Kiem zette ik vanuit de gevangenis, via de dienst Tandem.

Iets waarvan ik vroeger altijd gezegd had dat ik het nooit zou doen: een TGprogramma. Dat schrikte mij enorm af.

Ik gebruikte al sinds mijn twintigste en probeerde in het verleden verschillende opnames. Maar telkens herviel ik opnieuw. Ik gebruikte om mijn onzekerheden weg te krijgen en om mij geliefd en aanvaard te voelen door anderen. Vooral in mijn relaties gebruikte ik veel, omdat ik dacht dat mensen mij dan “graag zagen”. Ik was vroeger iemand die alles deed om anderen tevreden te stellen, terwijl ik mezelf daarin volledig verloor. Daardoor werd ik alleen nog onzekerder en begon ik meer en meer te gebruiken.

Vroeger ging ik in opname voor anderen: om problemen te vermijden, voor het gerecht, voor mijn ouders… Maar ondertussen heb ik geleerd dat herstel alleen werkt als je het voor jezelf doet.

Je moet zelf de klik maken dat je wil stoppen en wil veranderen. Want stoppen met drugs is niet alleen afkicken.

Voor mij betekende het ook mijn leven veranderen: mezelf, mijn manier van leven en mijn omgeving.

Op 10 november 2022 stapte ik voor het eerst De Kiem binnen met enorm veel schrik en zonder te weten wat mij te wachten stond. Mijn ouders zetten mij af in Gavere, nadat ik enkele dagen in Sleidinge had verbleven om te detoxen.

Ik kwam binnen in onthaal: onzeker, zenuwachtig en bang. Een begeleider ontving mij en legde alles rustig uit.

Die eerste vijf weken waren enorm

Bewoner aan het woord

VAN KIEM TOT KRACHT… wennen. Je komt van het leven buiten en moet je aanpassen aan een totaal andere structuur. In het begin dacht ik: “Ik doe dit hier even en dan ga ik terug naar huis.” Maar niets was minder waar. In het onthaal leerde ik al snel naar mezelf kijken, iets wat ik absoluut niet graag deed. Ik probeerde mij aan te passen en vooral niets verkeerd te doen. Maar doen alsof werkt er niet, dat hebben ze daar meteen door.

Na vijf weken onthaal mocht ik overgaan naar de TG. Ook dat deed ik met veel zenuwen en onzekerheid. Het werd al snel duidelijk dat dit geen “walk in the park” ging zijn of zoals wij in de TG zeiden: “geen ponykamp”.

Ik begon mezelf steeds meer tegen te komen. Mijn onzekerheid, voortdurend anderen willen plezieren en mezelf daarin vergeten: allemaal dingen die ik vroeger niet van mezelf zag, maar die ik in De Kiem leerde herkennen.

Tegelijk begon ik ook het cleane leven anders te ervaren. Ik begon in te zien dat ik dit eigenlijk echt zelf wou. Na ongeveer twee maanden in TG maakte ik de klik: ik wou er voor gaan. Niet voor het gerecht, niet voor mijn ouders, niet voor iemand anders, maar voor mezelf.

Pas vanaf dat moment begon ik echt te werken aan mezelf. Ik durfde eindelijk eerlijk naar mezelf kijken en zag dingen die ik vroeger nooit wilde zien.

Ik heb hartproblemen en een vrij zwak hart. Wat ik nooit zal vergeten, is dat De Kiem één van de weinige opnames was die hier echt rekening mee hield.

Ondanks mijn fysieke problemen kreeg ik toch de kans om mijn programma af te werken. Met enkele kleine aanpassingen werd het voor mij haalbaar.

Daar ben ik De Kiem nog altijd enorm dankbaar voor..

Na ongeveer elf maanden TG werd het tijd voor het halfweghuis. Eerst wou ik die stap niet zetten, maar uiteindelijk besefte ik dat dit een noodzakelijke tussenstap was. Samen met twee medebewoners trok ik naar het HWH. We dachten alle drie : “Nu zitten we op ons gemak en kunnen we terug naar het normale leven.” Maar ook daar bleek niets minder waar. Het halfweghuis is de plek waar ik misschien nog het meeste over mezelf geleerd heb. Ik was altijd iemand die niet graag naar haar gevoelens keek. Ik had schrik om dieper te graven. Vaak zocht ik uitvluchten, ik durfde gewoon niet voelen. In het halfweghuis leerde ik om dat wel te doen. Natuurlijk blijft dat iets waar ik heel mijn leven aan zal moeten werken, maar het lukt mij steeds beter.

Ook de band met mijn ouders, die door jaren gebruik zwaar beschadigd was, heb ik stap voor stap terug opgebouwd in De Kiem. Ook mijn ouders leerden er hun gevoelens meer te uiten.

dat ik niet altijd iedereen tevreden moet stellen en dat ik mezelf ook belangrijk mag vinden. Ik heb geleerd om te praten over hoe ik mij voel, zowel wanneer het goed gaat als wanneer het moeilijk is. En ik heb geleerd om op te komen voor mezelf.

Dat zijn nog steeds mijn grootste werkpunten. Dingen waar ik aandacht voor moet blijven hebben. Maar tegelijk zijn het ook de dingen waaruit ik vandaag mijn kracht haal om clean door het leven te gaan. De Kiem heeft mij niet alleen geholpen om te stoppen met gebruiken. De Kiem heeft mij geholpen om mezelf terug te vinden.

Aan iedereen die nog bezig is met het programma of eraan twijfelt: twijfelen mag, en het is ook oké om het soms moeilijk te hebben. Het is een zwaar en langdurig traject, en ik weet zelf hoe beangstigend dat kan voelen. Maar geloof me: het is het waard om door te zetten en ervoor te gaan.

Na zestien maanden in het halfweghuis werd het tijd om alleen te gaan wonen. Opnieuw met veel schrik, maar ook met enthousiasme, begon ik aan die volgende stap. Ik bleef op gesprek gaan en naar de groepen gaan want alleen wonen en zelfstandig starten aan een nieuw clean leven was voor mij een grote stap. Ondertussen woon ik nu een jaar alleen en het gaat goed.

Ik kan nog altijd terugvallen op De Kiem en heb nog steeds gesprekken met mijn begeleidster, waar ik enorm veel steun aan heb.

Aan iedereen die nu midden in het programma zit: jullie zijn sterk bezig.

Ook al lijkt het soms onmogelijk of te zwaar, geef niet op. Elke stap vooruit telt, hoe klein die ook lijkt.

Het leven loopt niet altijd zoals je wil.

Vroeger zou ik bij elke tegenslag onmiddellijk naar middelen gegrepen hebben. Maar ik heb geleerd om mijn grenzen aan te geven. Ik heb geleerd

Dorothy

En aan mensen die twijfelen om een TG te doen, zoals ik vroeger deed: ik was altijd bang omdat het zo’n langdurig programma is. Maar tijd is relatief als je weet wat je ervoor terugkrijgt: een gelukkig, clean en vrij leven.

Van Kiem tot kracht.

23

ERVAREN IN HERSTEL De Kiem biedt hulp aan personen die problemen ervaren door het gebruik van drugs en aan mensen uit hun omgeving.

Het residentiële luik van het programma te Gavere omvat een onthaal­afdeling, een therapeutische gemeenschap (T.G.), een woonhuis voor moeders / vaders met kinderen en verschillende halfweghuizen.

Het ambulante luik omvat ambulante centra te Gent, Ronse, Geraardsbergen, Ninove en Dendermonde een gevangeniswerking en vier regionale preventiediensten.

ZONDER MEER

Colofon

Adressen

Redactie

Contactadres voor opname of begeleiding

Contactadres voor Administratie – Directie

Ambulant Centrum Gent Kortrijksesteenweg 185, 9000 Gent Tel. 09/245.38.98 Fax 09/245.41.71 ambulant.gent@dekiem.be

Vluchtenboerstraat 7A 9890 Gavere Tel. 09/389.66.66 Fax 09/384.83.07 admin@dekiem.be

Ambulant Centrum Ronse Oswald Ponettestraat 31 9600 Ronse Tel. 055/21.87.00 ambulant.ronse@dekiem.be

Stages ambulante werkingen anne.dekkers@dekiem.be

Eindredactie en Directie Dirk Vandevelde

Fotografie

Dirk Calle, Jo Thienpont, Krista De planter

Vormgeving dotplus

Abonnement

Abonnementen kosten 15,- euro voor vier nummers, te storten op rekeningnummer BIC GEBABEBB / IBAN BE 270012 1652 3173 van v.z.w. De Kiem, 9890 Gavere.

Voor giften vanaf 40,00 euro kan u een attest voor fiscale vrijstelling bekomen.

(sociale dienst, familiebegeleiding, stages)

(elke werkdag te bereiken van 8u30 tot 17u00)

Stages residentiële werkingen dirk.calle@dekiem.be

Ambulant Centrum Geraardsbergen Abdijstraat 2, 9500 Geraardsbergen Tel. 055/21.87.00 ambulant.geraardsbergen@dekiem.be Ambulant Centrum Ninove Brusselsesteenweg 3 9400 Ninove Tel. 054/33.31.65 ambulant.ninove@dekiem.be Ambulant Centrum Dendermonde Noordlaan 19 9200 Dendermonde Tel. 052/46.63.32 ambulant.dendermonde@dekiem.be

V.U. Dirk Vandevelde – Vluchtenboerstraat 7A, 9890 Gavere

Dirk Calle, Jo Thienpont, Dirk Vandevelde

Inhoud 2 Voorwoord 3 Jaarverslag 10 2025 in cijfers 11 50 jaar de kiem - deel 2 16 Interview Dirk 19 Een dag in het leven van...

21 Studiedag 22 Familie aan het woord 23 Bewoner aan het woord