แม่ข่า : ความเจ็บป่วยของสายน้ำ

แม่ข่า ความเจ็บป่วยของสายนํ้า เรื่องและภาพ : TANAWUT R. ประเด็น : BOONTHIDA S.

แม่ข่า ความเจ็บป่วยของสายนํ้า คลองแม่ข่าอยู่คู่เชียงใหม่มาตั้งแต่พระยาเม็งรายทรงเลือกไชย มงคล 7 ประการในการตั้งเมือง ในปี พ.ศ. 1839 กว่า 721 ปีที่

นํ้าสายนี้หล่อเลี้ยงเชียงใหม่ และผู้คนมายาวนาน สายนํ้าที่เคย

กินเคยใช้เปลี่ยนแปลงไปตามยุคสมัย การใช้แหล่งนํ้าค่อยๆถูก

ลดบทบาทและความสําคัญลดลง แต่ถึงอย่างไรสายนํ้าก็ยัง ผูกพันธ์กับผู้คนอย่างแยกไม่ออก

ริมแหล่งนํ้ายังเต็มไปด้วยบ้านเรือนและผู้คนที่อาศัย แน่นอนว่า บ้ า นเรื อ นเปลี่ย นแปลงรู ป แบบไปจากสมั ย ก่ อ น สภาพนํ้า ใน

คลองแม่ข่าเริ่มเสื่อมโทรมจากผลกระทบของการขยายฝังเมือง การก่ อ สร้ า งอาคารทํา ให้ ส ายนํ้า เปลี่ย นทิ ศ จนกระทั่ง การ ระบายนํ้าเสียลงในแหล่งนํ้าซึ่งปรากฏพบได้ตลอดสายนํ้า

หนึ่งในปัญหานํ้าเสียไม่เกิดจากการเพิกเฉยต่อการรักษาแหล่ง นํ้า แต่หนึ่งในนั้นกลับเป็นเรื่องการจัดการขยะที่ไม่ได้คํานึงถึง ผลกระทบที่ตามมา

ขยะมากมายตามทางระบายนํ้าและริมแหล่งนํ้า ส่งผลโดยตรง ต่อการอุดตันของทางระบายนํ้า และการเจริญเติบโตของพืชใน

นํ้า ดร.เจริญวิชญ์ หาญแก้ว อาจารย์ประจําภาควิชาวิศวกรรม

สิ ่ ง แวดล้ อ ม วิ ท ยาลั ย วิ ศ วกรรมศาสตร์ มหาวิ ท ยาลั ย

รังสิต กล่าวถึงสถานการณ์ปัจจุบันนี้ที่แหล่งนํ้าลําคลองของ

ไทยเต็ ม ไปด้ ว ยผั ก ตบชวาว่ า “สาเหตุ ห ลั ก ที่ท ํา ให้ ผั ก ตบชวา เจริ ญ เติ บ โตอย่ า งรวดเร็ ว คื อ การปล่ อ ยของเสี ย ลงสู่แ ม่ นํ้า

ลําคลองด้วยฝีมือของมนุษย์เอง“การที่มีผักตบชวาเต็มผืนนํ้า เรียกว่าปรากฏการณ์บูมอย่างรวดเร็วของพืชนํ้า หรือที่เรียก ว่าปรากฏการณ์ยูโรฟิเคชั่น มีสาเหตุมาจากการที่แหล่งนํ้าอุดม ไปด้วย ธาตุอาหารของพืชนํ้าเป็นจํานวนมาก ทั้งสารไนเตส

ฟอสเฟสที่มากับสารเคมีที่เราใช้กันอยู่ในชีวิตประจําวัน อย่าง เช่น ผงซักฟอก ปุ๋ย เมื่อธาตุอาหารเยอะก็เกิดการบูมของผัก ตบชวาได้เป็นอย่างดี จึงเป็นตัวบ่งชี้ได้ว่าสภาพแหล่งนํ้านั้นเกิด การเน่าเสีย” ดร.เจริญวิชญ์กล่าว (ข้อมูลจาก: หนังสือพิมพ์ รังสิต ฉบับที่ 66 ฉบับวันที่ 13-19 กันยายน 2555 หน้าที่ 14)

จากปัญหาดังกล่าวนี้เองสะท้อนให้เห็นถึงผลกระทบ ของการ ละเลยต่อการดูแล และการจัดการแหล่งนํ้า ถึงแม้ว่าภาครัฐเอง จะมีความพยามในการจัดการแต่ก็ไม่ได้ทั่วถึงมากนัก อีกทั้ง

ปัญหาดังกล่าวยังส่งผลต่อผู้ที่ใช้ชีวิตริมแหล่งนํ้าที่ต้องทนกับ ปัญหานํ้าเน่าเสีย อันขัดต่อสุขภาวะในการใช้ชีวิตอย่างยิ่ง

การเจริญเติบโตของผักตบชวาในแหล่งนํ้าแม่ข่าใต้

สภาพผิวนํ้าในแหล่งนํ้าแม่ข่าใต้

ผู้คนยังหาปลาจากแหล่งนํ้าแม่ข่าใต้

นํ้าท่วมขังหมู่บ้านบริเวณแม่ข่าใต้ หนึ่งในผลกระทบจากทางนํ้าอุดตันด้วยขยะและผักตบชวา

ซากขยะบริเวณหน้าประตูระบายนํ้าป่าแดด ตําบลป่าแดด อําเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งเป็นประตูนํ้าในแม่นํ้าปิง

แต่ ถึ ง อย่ า งไรผู ้ ค นก็ ยั ง อยู ่ ร่ ว มกั บ

สายนํ้า และคงปฏิเสธไม่ได้ว่าการเพิก เฉยต่อปัญหา และการไม่ได้รู้สึกว่าเป็น ส่วนหนึ่งของปัญหาเหล่านี้ ยังคงเป็น จริ ง และเป็ น ไปอยู่ ถึ ง แม้ ว่ า จะมี บ าง

กลุ่ม คนที่พ ยามรื้อ ฟื้น และกลั บ มาแก้ ปัญหานี้อย่างจริงจังก็ตาม ก่อนที่นํ้า เสี ย จากครองแม่ ข่ า จะไหลลงสู่แ ม่ นํ้า

ปิง และไหลลงสู่แม่นํ้าเจ้าพระยาต่อไป เราต่างเป็นหนึ่งในผู้มีส่วนรับผิดชอบ ต่อสิ่งที่เกิดขึ้นนี้