Xkien jdur fil-ħitan qawwija tal-Forti
Sant’Anġlu – jew Castrum Maris, kif kien magħruf fi żmien il-Medjuevu?
Il-folklor jgħid li hu ippersegwitat
minn wieħed mill-aktar spirti
leġġendarji ta’ Malta - il-Gray Lady!
Ħafna qabel ma waslu Malta l-Kavallieri famużi, il-kuruna Spanjola ta’ Aragona ħakmet fuq Malta. Fil-5 ta’ Lulju 1469, is-sinjur tal-Forti Sant’Anġlu (magħruf bħala
Castellano del Castello di Malta) kien l-Aragoniż Giovanni di Nava. Huwa wiret dan it-titlu u rwol mingħand membru tal-familja li kien is-sinjur tal-kastell qablu.
F’dak iż-żmien, il-kastell ma kien xejn bħall-forti imponenti li bnew il-kavallieri u għadu sal-lum. Kienet struttura kemm xejn iżgħar fuq il-promotorju.
Huwa iżżewweġ waħda mill-onorevoli nobbli ta’ Malta, Isabella di Mazara. Ma damx wisq qabel ma ħa mistress. Hi riedet li jkollha l-istess status bħal Isabella u tiġi ttrattata bħala.
Xi sorsi jsostnu li l-attenzjoni tal-mistress ma kinitx mixtieqa. Dan jissuġġerixxi jew di Nava kien għajjien biha, jew martu għamlet pressjoni fuqu. Din ma kinitx xi ħaġa li di Nava kienet lesta li taċċetta. Beża’ li l-affari ssir pubblika u għalhekk ordna lill-gwardjani tiegħu biex jeħilsu minnha.
Il-gwardjani qatluha u ssiġillaw ġisimha fil-kastell. Di Nava kien irrabjat għax kellu biss l-intenzjoni li jibagħtuha. Fir-rabja tiegħu kellu l-gwardjani maqtula wkoll.
Fatat beda jħarreġ il-Forti minn dak il-punt u ngħaqad mal-mistress ta’ di Nava. Għall-ewwel, l-istejjer iddeskrivewha bħala vulgari u aggressiva. Madankollu, it-tfal li rawha dejjem iddeskrivewha bħala ‘l-mara sabiħa’.
Fuq inizjattiva ta’ mara Maltija, miżżewġa lil kaptan Ingliż, il-qassisin għamlu eżorċiżmu fil-Forti. Il-hauntings waqfu.
Matul it-Tieni Gwerra Dinjija. Il-militar Ingliż uża l-Forti Sant’ Anglu għal ħafna a arijiet. Huma żammew suldati midruba f’mini ġewwa l-forti. Dawn il-pazjenti sofrew minn a arijiet ħfief bħal pnewmonja jew appendiċite. Pazjenti bi ġrieħi gravi kienu ġewwa l-Forti Bighi li kien sptar navali.
Ġurnata waħda, grupp ta’ rġiel irrappurtaw li l-kamra tagħhom kesħet, u mara daħlet fil-kamra tagħhom. Hija xejret driegħha lejhom u indikat li joħorġu mill-kamra magħha. Huma segwewha; kif telqu, bomba Ġermaniża laqtet il-kamra.
In-nisa sparixxew u s-suldati rrakkontaw l-istorja tal-Madonna Griża tal-Forti Sant’Anġlu ssalva ħajjithom minn mewta ċerta.
“I was duty Leading Hand one night back in 1968 when a fellow duty man saw the Grey Lady at the end of his bed in the Upper Fort. From that day on when ever he was duty he slept in the Lower Fort. He absolutely refused to sleep in the Upper Fort. His fear of the Grey Lady did NOT stop him from having a drink in the Junior Rates Bar though!”
