Embla - Steinunn Alexandra Magnýjardóttir

GRAFÍSK MIÐLUN prentsmíð, prentun, bókband

HVAÐ ER AÐ BREYTAST? Það nýjasta sem er að gerast í prent- og miðlunargreinum er að sérsviðin grafísk miðlun, prentun og bókband hafa verið sameinuð undir sérsviðið grafísk miðlun. Með tilkomu nýttar námskrár læra nemendur að hanna og setja fram efni fyrir prent-, net- og skjámiðla, ásamt því að kynnast öllu vinnsluferli á prentgripum. IÐAN fylgir þér frá útskrift allan starfsferilinn og býður upp á símenntun með fjölbreittum námskeiðum sem taka mið af breytingum og tækniþróun í faginu.

Steinunn Alexandra

fARÐU NÝJAR LEIÐIR - BÆTTU VIÐ ÞIG ÞEKKINGU Iðan - Fræðslusetur | Vatnagarðar 20 |104 Reykjavík | Sími 590 6400 Netfang idan@idan.is | Veffang www.idan.is

Leiðari Nú fer náminu að ljúka og allir fara sínar leiðir.

Eins spennandi og það er að vera loksins að færa sig á vinnumarkað þá er sárt að fara þegar námið hefur verið svona spennandi og krefjandi.

Vegna breytinga á námskránni hafði ég ekki hugmynd um hvernig námið myndi líta út, en þökk sé æðislegum kennurum og þeirra frábæru leiðsögn hefur allt gengið eins og í sögu.

Greinarnar í tímaritinu mínu skoða kynjajafnrétti og kvennasögu Íslands og Evrópu frá mörgum mismunandi hliðum, með það markmið að varpa ljósi á þau sögulegu atvik sem hafa átt sér stað í gegnum tíðina. Jafnrétti kynjanna hefur því miður ekki náðst enn og vegna þess er mikilvægt að muna hvaðan við komum svo við höfum skýra sýn á hvert við viljum fara. Ég vona að efnið hvetji til umhugsunar og samtals, en mest af öllu vona ég að þið njótið lestursins.

Um mig Brontë Þvílíkt ástand!

Kvennafrídagurinn 1975

Hönnun og umbrot Steinunn Alexandra

Prentun og frágangur Steinunn alexandra

útgefandi upplýsingatækniskólinn

Nornabrennur í Evrópu

Ljósmynd af nemanda Sveinn Hartvig ingólfsson

Pappír G-print 130gr g-Print 170gr

Letur univers 45 light univers 55 roman silverandes

Vigdís Finnbogadóttir

4 | GRAFÍSK MIÐLUN

Þann 7. desember árið 1997 mætti ég í heiminn með látum og í dag, 29 árum seinna, er ég ennþá með læti. Eins og umfangsefni tímaritsins míns gefur til kynna hef ég mikinn áhuga á sögu og þá sérstaklega kvennasögu og þróun kynjajafnréttis. Þetta er mín þriðja tilraun til náms eftir grunnskóla, en mín fyrsta útskrift. Árið 2013 fór ég í Fjölbrautaskólann í Breiðholti á myndlistarbraut, og 2019 á klæðskerabraut íTækniskólanum á Skólavörðuholti. Stundum tekur lengri tíma að finna námið sem smellur, sem bókband gerði fyrir mig. Það var algjört „aha“ augnarblik eftir langa leit að hinu fullkomna námi og ég skráði mig viku seinna... ...og hér erum við.

Listaverk

Bækur

GRAFÍSK MIÐLUN | 5

Brontë-systurnar eru meðal þekktustu rithöfunda 19. aldar og hafa enn þann dag í dag varanleg áhrif á enskar bókmenntir. Systurnar voru þær Charlotte Brontë, Emily Brontë og Anne Brontë, sem allar þrjár skrifuðu áhrifamiklar og átakanlegar skáldsögur sem eru enn lesnar víða um

heim. Þrátt fyrir sorglega stutt líf og erfiðar aðstæður tókst þeim að skapa verk sem hafa orðið sígild í bókmenntasögunni.

Hjónin Patrick og Maria ‚Branwell‘ Brontë ­settust að í litlu þorpi að nafni Hawthorn á Englandi og eignuðust þar 6 börn á árunum 1814–1820. Stuttu eftir að yngsta barn þeirra fæðist, árið 1820, flytur fjölskyldan til Haworth þar sem Patrick g ­ erist prestur. Aðeins einu ári seinna, árið 1821, lést móðir þeirra úr legkrabbameini og fjórum árum seinna, árið 1825, deyja tvær elstu dætur þeirra úr berklum. Eins og búast má við hafði þetta mikil áhrif á uppvöxt þeirra systkina sem eftir stóðu. Þau systkini sem lifðu til fullorðinsára voru Charlotte, Emily, Anne og bróðir þeirra Branwell. Þegar Branwell hóf skólagöngu sína, fyrstur systkina sinna verandi eini sonurinn, krafðist faðir þeirra þess að systurnar færu með honum að fylgja bróður sínum í skólann. Einnig krafðist hann þess að þær hefðu með sér skriffæri og að Patrick ásamt dætrum sínum fengju að sitja í skólastofunni. Þannig varð hann þess valdandi að dæturnar lærðu að lesa og skrifa.

6 | GRAFÍSK MIÐLUN

Á 19. öld var ekki auðvelt fyrir konur að verða viðurkenndir rithöfundar. Af þeirri ástæðu ákváðu systurnar að gefa fyrstu verk sín úr undir karlmannsdulnefnum. Charlotte varð Currer Bell, Emily varð Ellis Bell og Anne varð Acton Bell.

Með þessum hætti vonuðust þær til að verk þeirra yrðu metin á eigin forsendum frekar en dæmd út frá kyni höfundar.

Charlotte Brontë náði fyrst verulegri frægð með skáldsögunni Jane Eyre sem kom út árið 1847. Bókin segir frá ungri konu sem þarf að takast á við erfiðan uppvöxt, félagslegar hindranir og flókin ástarsambönd. Sagan vakti mikla athygli fyrir sterka kvenpersónu og tilfinningaríkan stíl.

Jane Eyre er enn í dag talin ein mikilvægasta skáldsaga enskra bókmennta.

Sama ár gaf Emily Brontë út sína frægustu skáldsögu Wuthering Heights. Bókin er þekkt fyrir dimmt andrúmsloft, flóknar persónur og dramatíska sögu um ást og hefnd. Sagan gerist í grófu landslagi á ensku heiðunum og fjallar meðal annars um samband Heathcliff og Catherine. Þegar bókin kom fyrst út fékk hún blendin viðbrögð gagnrýnenda en síðar hefur hún verið talin eitt af meistaraverkum enskra bókmennta.

Anne Brontë skrifaði tvær mikilvægar skáldsögur. Ein sú þekktasta er The Tenant og Wildfell Hall. Í þeirri bók fjallar Anne um hjónaband, áfengisvandamál og stöðu kvenna í samfélaginu.

Verkið var á sínum tíma talið umdeilt vegna þess að það fjallaði opinberlega um vandamál sem sjaldan voru rædd í bókmenntum á þeim tíma. Þessi bók, líkt og hinar bækur systranna, er talin framsækin og mikilvæg fyrir þróun raunsæis í bókmenntum.

Heimildir: Youtube - Madison mchahon brontefamily.org commons.wikimedia.org

Málverkið sem Branwell málaði af þeim systkynum

Branwell Brontë var ljóðskáld og myndlistarmaður sem er talinn hafa verið mikill drykkju­ maður. Hann hóf nám í myndlistarskóla en nær því miður ekki að ljúka prófi þaðan. Eitt af listaverkum hans er portrett af fjölskyldunni þar sem þau systkinin eru öll. Stuttu seinna málar hann yfir sjálfan sig, líklegast vegna mikillar vanlíðan. Árið 1848 deyr Branwell í faðmi föður síns úr berklum. Þrátt fyrir mikla hæfileika lifðu Brontë-­systurnar ekki löngu lífi. Stuttu eftir andlát Branwells lést Emily sama ár og Anne lést aðeins níu mánuðum seinna, árið 1849. Charlotte lifði lengst og hélt áfram að skrifa í nokkur ár til viðbótar áður en hún lést árið 1855.

Brontë-systkinin sýna hvernig sköpunargáfa og ákveðni geta haft varanleg áhrif, jafnvel þótt aðstæður séu erfiðar og ósanngjarnar. Í litlu húsi í Haworth tókst þessum þremur systrum að skapa verk sem hafa lifað af í meira en heila öld og halda áfram að hafa mikil áhrif á lesendur, rithöfunda og ljóðskáld enn í dag.

EMBLA

Til að hefja umræðuna um „ástandið” svokallaða eru nokkrir sögulegir atburðir sem þurfa að koma fram. Seinni heims styrjöldin braust úr árið 1939 og íslenska þjóðin tekur hlutlausa stöðu. Ári síðar hernámu breskir hermenn Ísland í aðgerð sem var kölluð Operation Fork til að tryggja að þýski herinn næði ekki fótfestu á Íslandi, sem var ekki vinsæl ákvörðun meðal margra íbúa. Tugir þúsunda dáta myndu ferðast til Íslands á næstu árum.

Tilkoma hermanna hafði bæði jákvæð og neikvæð áhrif á íslenska samfélagið.

Efnahagur landsins tók stóran kipp en hins vegar leist íbúum ekkert á ­blikuna þegar athygli dátanna beindist til í­slenskra kvenna. Árið 1941 voru bráðabirgðalög samþykkt sem þrengdu á lögum ungmenna. Lögin leiddu til stofnunar Ungmennaeftirlits innan lögreglunnar sem héldu utan um mál kvenna 20 ára og yngri. Á þessum tíma kemur nafnið Fröken Jóhanna Knudsen sterkt til sögunnar.

Þriðjudagur 12. maí. 2026

eftirlitsins. Jóhanna var fyrsta konan til að starfa fyrir Lögregluna á Íslandi. Jóhanna kemur oft fram í umræðum um ástandið, þar sem hún sá um rannsóknir og skýrslugerð um ungar stelpur sem haldið höfðu í ástarsambönd við dáta.

Jóhanna verður eins konar verkefna­ stjóri rannsóknarinnar sem hélt utan um skráningu á grundvelli upplýsinga sem henni bárust úr ýmsum áttum; hún fær gögn frá barnaverndarnefnd, fátækrafulltrúum, kennurum og prestum.

Jóhönnu fannst þörf á frekari upplýsingum um siðferði kvenna í Reykjavík og úthlutaði hún því verkefni til „uppljóstrara“ sem ferðuðust um og fylgdust með háttsemi íslenskra kvenna í tengslum við hermenn. Þessir „uppljóstrarar“ myndu færa Jóhönnu þær upplýsingar sem hún skrifaði hjá sér í minnisbækur sínar.

Hægt er að segja að Jóhanna hafi farið heldur langt með rannsóknina þar sem það þurfti litið til að lenda á skrá hennar. Oft virtist einungis sögusagnir nægja til að hefja ítarlegri rannsókn. Þegar skrifað var um konur neðar á siðferðismælikvarðanum voru oft notuð orð líkt og „drykkfelldar“, „lauslátar“ og „druslur“ í glósum Jóhönnu og njósnurum hennar.

Mikilvægt er að vekja athygli á að margar af þeim konum sem fjallað var um í minnisbókum voru fullveðja og lögráða konur, sem höfðu ekki brotið nein lög. Jóhanna skrásetur þær í minnisbók merkta með bókstafnum B, alls komu fram

Jóhanna „Dúlla“ Knudsen Jóhanna Knudsen, oft kölluð „Dúlla” af vinafólki, starfaði sem yfirhjúkrunarkona á berklahælinu Reykjum í Ölfusi og á Ísafirði. Árið 1940 flytur hún til Reykjavíkur og hefur störf hjá lögreglunni við siðferðisrannsóknir og er seinna ráðin sem forstöðukona Ungmenna-

8 | GRAFÍSK MIÐLUN

Heimildir: Kynlegt Stríð -Bára Baldursdóttir Tímarit.is Sögustund - Youtube

Þriðjudagur 12. maí. 2026

EMBLA

bréf send til stúlknanna voru yfirfarin af starfsfólki og afrituð. Í kjallara hússins var einangrunarklefi notaður til refsinga fyrir reglubrot. Ein stúlka skrifaði bréf til systur sinnar meðan á vist hennar stóð, eftir að hafa verið læst í einangrun samfleytt í tvo sólarhringa.

nöfn 136 kvenna vegna tengsla þeirra við Breta.

Langflestar þessara kvenna voru vel menntaðar og sumar höfðu búið erlendis um einhvern tíma.

Nokkrar þeirra voru trúlofaðar eða giftar hermönnum. Það er afar sérstakt að starfsmaður lögreglunnar sem ráðinn er til að fylgjast með ungmennum, skuli hafa talið það í sínum verkahring að standa fyrir persónunjósnum um fullveðja konur. Þrátt fyrir töluverðan fjölda skjala um fullveðja konur var þó meirihluti skjala Jóhönnu um ungmenni, sem sagt stúlkur undir tvítugu.

Jóhanna kom að því að senda ungar stúlkur sem hún þótti vera á „glapstigum“, á vinnuhæli eða í „betrunarvist“ vegna siðferðisbrota, þar á meðal voru stúlkurnar sendar í læknaskoðanir til að athuga hvort meyjarhaftið væri órifið. Ef stúlkurnar neituðu skoðun var það tekið sem játning á sök þeirra.

Kleppjárnsreykir Vinnuskólinn á Kleppjárnsreykjum var stofnaður eftir gildistöku bráðabirgðalaga nr. 122/1941 og var rekinn af ríkinu líkt og upptökuheimilið í Sóttvarnarhúsinu, sem ætlað var að hýsa unglinga á „glapstigum“ til bráðabirgða. Um er að ræða fyrsta uppeldisheimili landsins og var það sniðið að norrænni fyrirmynd. Kleppjárnsreykjahælið tók til starfa þann 15. nóvember 1942. Samkvæmt dagbók heimilisins voru 14 stúlkur á aldrinum 13–18 ára vistaðar í skólanum. Ungu stúlkurnar máttu ekki hringja í fjölskyldu sína né ástvini og þeim var einnig meinað að fá heimsóknir. Öll

Myndir: commons.wikimedia.org Freepik.com Tímarit.is

„... er jeg látin í klefa, og það er neglt fyrir gluggana svo þjétt, að það er ekki hægt að láta fingur þar í gegn“ „Það er myrkur þar inni“ Margar stúlknanna gerðu tilraun til að strjúka en engin tilraun tókst og stelpurnar alltaf sóttar og teknar til baka. Þann 1. október 1943 var hælinu lokað. Samkvæmt blaðaviðtali við Jóhönnu Knudsen ári síðar mætti hún þessari ákvörðun með mikilli andstöðu.

Jóhanna reyndi ítrekað á árunum eftir lokunina að stofna ný heimili og fá lögreglu til að halda aðgerðum sínum áfram án árangurs.

Skjöl Jóhönnu Jóhanna lést þann 8. september 1950.

Jóhanna varðveitti talsvert af þeim skjölum sem urðu til í starfi hennar og vörðuðu konur sem hún hafði rannsakað innan lög­reglunnar.

Gögnum hennar var skilað innsigluðum með vaxi til Þjóðskjalasafns árið 1961 með þeim fyrirmælum að þar væru persónuleg skjöl sem mætti ekki opna næstu 50 árin. Árið 2011 mátti loksins opna skjölin og þá kom í ljós að skjalapakkinn innihélt ítarleg vinnugögn og rannsóknarskýrslur sem gáfu góða sýn á hvers kyns starfi Jóhanna og njósnarar hennar sinntu. Í stuttu máli sagt var ástandið svartur blettur í sögu Íslands og aðgerðir þurfa að vera teknar svo ekkert líkt þeim atvikum sem áttu sér stað endurtaki sig.

GRAFÍSK MIÐLUN | 9

VIÐ ERUM MARGAR KVENNAFRÍDAGURINN 1975 Þann 24. október árið 1975 átti sér stað einn merkasti atburður í sögu jafnréttisbaráttu á Íslandi: fyrsti kvennafrídagurinn. Þennan dag lögðu konur um allt land niður störf, bæði launuð og ólaunuð, til að sýna hversu mikilvægt framlag þeirra var í ­íslensku samfélagi. Aðgerðin vakti gríðarlega athygli innanlands sem og erlendis og hafði varanleg áhrif á umræðu og þróun jafnréttismála á Íslandi.

Kvennafrídagurinn var skipulagður í tengslum við Alþjóðlegt kvennaár sem Sameinuðu þjóðirnar höfðu lýst yfir árið 1975. Fjöldi íslenskra kvennasamtaka tók höndum saman við að undirbúa daginn, meðal annars samtök eins og Kvenréttindafélag Íslands og fleiri grasrótarsamtök sem höfðu lengi barist fyrir auknum réttindum kvenna. Markmiðið var að vekja athygli á misrétti sem konur bjuggu við, til dæmis lægri launum en karlar, takmörkuðum áhrifum í stjórnmálum og þeirri staðreynd að ólaunuð heimilisstörf þeirra voru sjaldan metin að verðleikum. Þátttakan á Kvennafrídeginum var ótrúlega mikil. Talið er að um 90% íslenskra kvenna hafi tekið þátt með einhverjum hætti. Margar k­ onur mættu einfaldlega ekki til vinnu þann dag, á meðan aðrar yfirgáfu vinnustaði sína um ­miðjan dag. ­Aðgerðin náði til allra stétta samfélagsins: kennara, skrifstofukvenna, verkakvenna, húsmæðra og jafnvel þingkvenna. Þetta þýddi að víða stöðvaðist daglegt líf að hluta. Skólar og leikskólar lokuðu víða þar sem margar kennslukonur og starfsfólk voru fjarverandi. Sum fyrirtæki gátu ekki starfað eðlilega.

Eitt stærsta táknræna augnablik dagsins átti sér stað í miðborg Reykjavíkur þegar þúsundir kvenna söfnuðust saman á útifundi við Lækjartorg. Þar komu saman konur á öllum aldri til að hlusta á ræður, syngja og sýna samstöðu. Talið er að um 25.000 konur hafi tekið þátt í fundinum sem var gífurlega stór samkoma miðað við fólks-

fjölda landsins á þeim tíma. Fundurinn var bæði hátíðlegur og baráttuglaður og sýndi augljóslega að konur voru tilbúnar að krefjast jafnréttis. Á meðan konurnar lögðu niður störf þurftu margir karlar að takast á við verkefni sem konur höfðu vanalega sinnt. Sumir feður tóku sér frí

Heimildir og myndir: Kvennasögusafnið konurogstjornmal.is Tímarit.is

10 | GRAFÍSK MIÐLUN

þennan dag til að vera með börnum sínum á meðan aðrir neyddust til að taka börn sín með í vinnuna. Feðurnir þurftu að sinna bæði börnum og heimilisstörfum þennan dag auk þess að sjá um eldamennsku; af þeim sökum voru til að mynda allar pylsur uppseldar í búðum landsins þennan dag. Þessi reynsla hjálpaði mörgum að átta sig á því hversu stórt hlutverk konur gegndu í daglegu lífi fjölskyldunnar og samfélagsins í heild. Dagurinn sýndi á mjög skýran og áþreifanlegan hátt mikilvægi kvenna í íslensku samfélagi.

Kvennafrídagurinn hafði einnig mikil áhrif til lengri tíma. Dagurinn styrkti umræðu um launajafnrétti og hvatti til aukinnar þátttöku kvenna í stjórnmálum og samfélagslegri ákvarðanatöku.

Aðeins fimm árum síðar, árið 1980, varð Ísland fyrsta land í heimi til að kjósa konu sem forseta þegar Vigdís Finnbogadóttir var kjörin forseti ­Íslands. Margir telja að vakningin sem varð með kvennafrídeginum hafi átt stóran þátt í því að skapa jarðveg fyrir þann árangur. Áhrif dagsins sjást einnig í því að síðar hafa verið haldnir fleiri kvennafrídagar á Íslandi, til dæmis árin 1985, 2005, 2010, 2016, 2018, 2023

Framkvæmdanefnd um kvennafrí 28. mars 1976

Guðrún Erlendsdóttir fundarstjóri og formaður Kvennaársnefndarinnar

og 2025, þar sem konur hafa aftur lagt niður störf til að minna á að jafnrétti hefur ekki enn náðst að fullu. Þessar aðgerðir sýna að arfleifð dagsins frá 1975 lifir enn og heldur áfram að hafa áhrif á samfélagið. Í dag er fyrsti kvennafrídagurinn árið 1975 talinn einn mikilvægasti áfangi í jafnréttisbaráttu Íslendinga. Dagurinn sýndi kraft samstöðu og hvernig sameiginleg aðgerð getur breytt viðhorfum og haft áhrif á samfélagið til langs tíma. Með því að leggja niður störf í einn dag tókst konum að sýna ómetanlegt framlag sitt og leggja grunn fyrir framtíðarkynslóðir til að halda baráttunni gangandi, því við erum margar og látum ekki þagga niður í okkur.

VISSIR ÞÚ? Íslenskar konur, sem voru 40 ára og eldri, fengu langþráðan kosningarétt og kjörgengi til Alþingis þann 19. júní 1915 en það var ekki fyrr en 1920 þar sem konur og hjú fengu full pólitísk réttindi 25 ára. Bretakonur fengu kosningarétt árið 1918 og Bandaríkjakonur 5 árum seinna, árið 1920.

Nornabrennurnar í Evrópu eru meðal myrkustu og dramatískustu atburða í sögu álfunnar. Á tímabilinu frá um 1450 til 1750 voru tugþúsundir einstaklinga sakaðir um galdra og margir þeirra teknir af lífi, oft með brennslu á báli. Þessar ofsóknir áttu sér stað víða um Evrópu og voru afleiðing af blöndu af trúarlegum hugmyndum, samfélagslegum ótta og veikleikum innan réttarkerfis þess tíma.

eða farsóttir, var stundum leitað að sökudólgi í samfélaginu og þá gátu grunsemdir fallið á konur sem þóttu frábrugðnar eða jaðarsettar.

Mikilvægur þáttur í útbreiðslu nornaveiða var bókin Malleus Maleficarum, sem kom úr árið 1487. Hún var skrifuð af tveimur kirkjumönnum og varð afar áhrifamikil í Evrópu. Í bókinni var því haldið fram að nornir væru raunveruleg ógn við hið kristna samfélag og þar var jafnframt útskýrt hvernig ætti að finna,

„Like a compass needle that paints north, a man‘s accusing finger always finds a woman. Always“

-Khaled Hosseini Til eru dæmi líkt og á Íslandi þar sem karlar voru mest dæmdir fyrir galdramennsku. Í Evrópu beindust ásakanir aðallega að konum, knúnar áfram af kvenfyrirlitningu og þeirri trú að konur væru viðkvæmari og meyrlyndari fyrir áhrifum djöfulsins. Konur sem voru ekkjur, bjuggu einar eða stunduðu störf eins og lækningar eða ljósmóðurstörf gátu auðveldlega orðið grunaðar.

Stundum voru konur sakaðar eftir deilur við nágranna eða ef eitthvað óheppilegt gerðist í kringum þær. Á miðöldum og fram á nýöld var trú á galdra og yfirnáttúruleg öfl mjög algeng.

Margir trúðu því að konur gætu gert samning við djöfulinn og notað galdra til að valda öðrum skaða. Til dæmis var talið að nornir gætu valdið sjúkdómum, eyðilagt uppskeru eða haft áhrif á veðurfar. Þegar óhöpp eða hamfarir áttu sér stað, eins og hungursneyð

12 | GRAFÍSK MIÐLUN

yfirheyra og refsa þeim sem grunaðir voru um galdra. Þó að ekki allir hafi tekið bókinni alvarlega hafði hún samt mikil áhrif á viðhorf margra og styrkti óttann við nornir. Á 16. og 17. öld jukust nornaveiðar verulega. Þetta tímabil var einnig tími mikilla trúardeilna í Evrópu, sérstaklega í kjölfar siðaskiptanna.

Bæði kaþólskir og mótmælendur vildu sýna að þeir væru að verjast gegn öllu sem tengdist djöflinum og því varð galdraofsókn oft hluti af trúarlegri baráttu. Í sumum samfélögum urðu nornaveiðar jafnvel að fjöldahysteríu þar sem margar konur voru ásakaðar á stuttum tíma.

Réttarhöldin sjálf voru mjög ósanngjörn samkvæmt nútímalegum mælikvörðum.

Sönnunargögn voru oft veik eða byggð á orðrómi. Í mörgum tilfellum voru grunaðar konur pyntaðar til að fá játningar, sem leiddi til þess að margar þeirra játuðu hluti sem þær höfðu aldrei gert. Þegar játning hafði fengist var hún oft talin nægileg sönnun til að dæma einstaklinga til dauða.

Smám saman fóru nornaveiðar að minnka á 18. öld. Með aukinni menntun, þróun vísinda og nýjum hugmyndum um skynsemi breyttust viðhorf fólks til galdra. Þetta tímabil tengist meðal annars „Uppljómuninni“, þegar fræðimenn og hugsuðir fóru að gagnrýna hjátrú

BARBEKJÚ STEIKHÚS

og ósanngjörn réttarkerfi. Í kjölfarið hættu flest ríki Evrópu að refsa fyrir galdra og nornaréttarhöld lögðust smám saman af. Í dag eru nornabrennurnar í Evrópu taldar dæmi um hvernig ótti, fordómar og misskilningur geta leitt til mikils óréttlætis. Þær minna á mikilvægi réttláts réttarkerfis, gagnrýninnar hugsunar og virðingu fyrir mannréttindum.

Saga nornaveiða er því ekki aðeins saga fortíðar heldur einnig lærdómsefni fyrir nútímann um afleiðingar þess þegar samfélög leyfa ótta og fordómum að ráða för.

Heimildir: Wikipedia.org Thecollector.com Myndir: Freepik.com commons.wikimedia.org

Vigdís Finnbogadóttir Vigdís Finnbogadóttir er ein merkasta persóna í íslenskri stjórnmála- og menningarsögu. Hún varð árið 1980 fyrsta konan í heiminum til að vera lýðræðislega kjörin forseti þjóðar. Forsetatíð hennar markaði tímamót bæði fyrir Ísland og fyrir stöðu kvenna í stjórnmálum víða um heim.

Vigdís fæddist í Reykjavík 15. apríl 1930. Faðir hennar, Finnbogi Rútur Þorvaldsson, var prófessor í verkfræði og móðir hennar, Sigríður Eiríksdóttir, var hjúkrunarfræðingur og virk í félagsmálum.

Vigdís ólst því upp í umhverfi þar sem menntun, menning og samfélagsleg ábyrgð skiptu miklu máli.

Hún stundaði nám í bókmenntum og tungumálum, meðal annars í Háskóla Íslands, auk þess sem hún nam í Frakklandi og Danmörku. Áður en hún varð forseti starfaði hún meðal annars sem leikhússtjóri hjá Leikfélagi Reykjavíkur og sem kennari og menningarfulltrúi. Árið 1980 bauð Vigdís sig fram til forseta Íslands og vann kosningarnar með naumum meirihluta. Hún tók við embætti forseta 1. ágúst sama ár og varð þar með fyrsta konan í heiminum sem var kjörin þjóðhöfðingi í almennum kosningum. Hún naut mikils trausts meðal þjóðarinnar og var endurkjörin þrisvar sinnum, árin 1984, 1988 og 1992, oft án mótframboðs. Hún gegndi embættinu til ársins 1996 og er því sá forseti sem setið hefur lengst í embætti á Íslandi.

Á forsetatíð sinni lagði Vigdís mikla áherslu á menningu, menntun, tungumál og náttúruvernd.

Hún hvatti Íslendinga til að varðveita íslenska tungu og styrkja menningararf landsins. Hún studdi einnig réttindi kvenna og varð fyrirmynd fyrir konur um allan heim sem vildu taka þátt í stjórnmálum og leiðtogastörfum.

Arfleifð Vigdísar Finnbogadóttur er því mikil.

Hún braut blað í sögu lýðræðis og jafnréttis og sýndi að konur geta gegnt æðstu embættum ríkja með farsælum hætti. Hún er enn í dag talin ein virtasta og áhrifamesta kona í sögu Íslands.

KONUR Í FORSETASTÖÐU TIL ÁRSINS 1990 Isabel Parón

Argentína

1. júlí 1974

24. mars 1976

Lidia Gueiler Tejada

Bolivía

16. nóvember 1979

17. júlí 1980

Vigdís Finnbogadóttir

Ísland

1. ágúst 1980

1. ágúst 1996

Agatha Barbara

Malta

15. febrúar 1982

15. febrúar 1987

Corazon Aquino

Filipseyjar

25. febrúar 1986

30. júní 1992

Ertha Pascal-Trouillot

Haiti

13. mars 1990

7. febrúar 1991

Violeta Chamorro

Nivaragua

25. apríl 1990

10. janúar 1997

Mary Robinson

Írland

3. desember 1990

12. september 1997

14 | GRAFÍSK MIÐLUN

Heimildir og myndir: Wikipedia.org, Freepik.com, commons.wikimedia.org

Við getum tekið að okkur hvaða prentverk sem er.

Hafðu samband og við skoðum málið með þér.

FORVINNSLA

PRENTUN

FRÁGANGUR

Steinunn Alexandra

Veldu umhverfisvænar leiðir.

Prentsmiðjan okkar er með Svansvottun á öllu prentferlinu.

t u n n n skap e M a Það skiptir máli að vera í réttu stéttarfélagi.

Grafía sér um kjaramálin þín og styrk við nám og störf. Grafía styður þig áfram.

r mei t a ra s

Grafía er orðin hluti af Rafiðnaðarsambandi Íslands. Ávinningur sameiningarinnar er gríðalegur fyrir félagsfólk Grafíu.

Kynntu þér réttindin þín og fáðu frekari upplýsingar inn á heimasíðunni okkar www.grafia.is

Stéttarfélag í prentog miðlunargreinum

GRAFÍA

Stórhöfða 31, 3. hæð | 110 Reykjavík | Sími 540 0100 | grafía@grafia.is | Grafia.is