Askur_vor2026

15. árgangur

GRAFÍSK MIÐLUN VOR 2026

Sveinn Hartvig Ingólfsson

EKKI VERA

RISAEÐLA Náðu betri færni

Prent- og miðlunargreinar eru skapandi og þróast hratt.

Til að ná árangri skiptir máli að bæta við þekkingu frá fyrsta degi eftir að námi lýkur.

Iðan fylgir þér frá útskrift allan starfsferilinn. Iðan býður upp á símenntun með fjölbreyttum námskeiðum sem taka mið af breytingum og tækniþróun í faginu.

Við hjálpum þér að: •

komast lengra í starfi

•

læra nýja færni

•

fá reynslu metna

Í prent- og miðlunargreinum eru endalausir möguleikar.

Vertu með! www.idan.is

Vatnagarðar 20 | 104 Reykjavík | Sími 590 6400 | i d a n @ i d a n .i s

LEIÐARI Tímaritið Askur er samstarfsverkefni nemendanna í grafískri miðlun. Hver og einn fær að sýna sinn einstaka persónuleika og sín fjölbreyttu áhugamál. Í þessu tímariti fáum við að sýna allt það sem við höfum lært í þessu námi.

Námið hefur verið krefjandi, hvetjandi og gefandi að því leyti að við förum öll með nýja sýn á fagið inn í framtíðina. „Þetta nám er krefjandi en á sama tíma lærdómsríkt“ – Sveinn „Mig langar eiginlega ekki að fara“ – Steinunn „Fjölbreytileikinn í náminu kom mér skemmtilega á óvart“ – Natalia

ASKUR UMBROT OG HÖNNUN Nemendur í grafískri miðlun

HÖNNUN FORSÍÐU Natalia Elín Valladares Ingudóttir

SAMSETNING TÍMARITS Sveinn Hartvig Ingólfsson

NEMENDAMYNDIR Sveinn Hartvig Ingólfsson

AUGLÝSINGAR Iðan – Sveinn Hartvig Ingólfsson Grafía – Steinunn Alexandra Prent.is – Natalia Valladares

„Stjarnlega skapandi nám“ – Baldvin „blsbls“ – Veronika

ÚTGEFANDI Tækniskólinn

„Námið hefur hjálpað mér að ná aftur þeim hæfileikum sem ég hafði áður lagt til hliðar“ – Ilmur

PRENTUN

„Mjög skemmtilegt nám sem reynir á sköpunarkraft“ – Tungl

BÓKBAND OG FRÁGANGUR

„Mér finnst námið erfitt og krefjandi en í heildina litið mjög gefandi“ – Emilía „Ekki það sem ég bjóst við“ – Hulda „Krefjandi en skemmtilegt“ – Embla Við vonum innilega að þið njótið lestursins og hrósið okkur fyrir vel unnin störf, við kunnum alltaf að meta hrós!

Nemendur í grafískri miðlun

Nemendur í grafískri miðlun Steinunn Alexandra Magnýjardóttir

LETUR Í MEGINMÁLI Univers 45 light 9/13 Univers 55 roman 9/13 Univers 65 bold 9/13

PAPPÍR DS Finesse silk 130 gr DS Finesse silk 170 gr

Natalia

Efns

Steinunn

Sveinn

Veronika

Baldvin

Embla

Ilmur

Hulda

Emilía

Tungl

4 | Askur

UM MIG Ég er fædd 5. júní 2002 og ólst upp á Flúðum og Selfossi með tvíburabróður mínum þar sem við eigum margar góðar bernskuminningar. Ég er hálf hondúrísk sem hefur alltaf gefið mér skemmtilega tengingu við annan menningarheim. Ég hef alltaf verið mikil útivistarmanneskja og elska að vera á hreyfingu, prófa nýja hluti og finna mér lítil ævintýri. Ljósmyndun hefur lengi átt hug minn, en á sama tíma kann ég vel að meta rólegar stundir inni þar sem ég gleymi mér í allskyns sögum. Þegar ég var yngri var ég lengi óviss um hvað ég vildi gera í framtíðinni. Kvikmyndageirinn heillaði mig mikið og ég hugsaði um að skrifa handrit eða verða leikstjóri, en það virtist þá frekar vera draumur en raunhæfur kostur. Eftir framhaldsskóla fór ég í landfræði við HÍ. Þó ég stæði mig vel fann ég fljótt að ég var ekki alveg á réttum stað. Í kortafræðiáföngum fékk ég þó að hanna alls konar kort, sem fékk mig til að vilja prófa grafíska miðlun.

Grafísk miðlun hafði alltaf verið til staðar í bakgrunninum. Í framhaldsskóla hafði ég gaman af skapandi uppsetningu verkefna og afi minn, sem er prentsmiður, hvatti mig mikið til að fara þessa leið, þó ég hafi oft verið efins. Smám saman fór þetta þó að meika meira sens og ég ákvað að gefa því séns. Í dag starfa ég sem ráðgjafi í eldhúsinnréttingum hjá IKEA, þar sem ég fæ að vinna með hugmyndir og fólk á skapandi hátt.

Framtíðin er enn óskrifað blað. Ég er enn að prófa mig áfram og finna mína leið, en kannski er það einmitt það sem gerir þetta allt saman spennandi.

Askur | 5

„I would recognize you in total darkness, were you mute and I deaf.

I would recognize you in another lifetime entirely“ – Akkilles, The Song of Achilles Samband Akkillesar og Patróklusar hefur verið umdeilt í árþúsundir.

Hvers vegna er saga sem var fyrst sögð fyrir meira en tveimur árþúsundum enn í dag viðfangsefni fræðilegra umræðna, listrænn­ ar þráhyggju og metsöluskáldsagna? Hvað er það við Akkilles og Patróklus sem heillar okkur svona?

Saga þeirra úr Ilíonskviðu Saga Akkillesar og Patróklusar er ein þekktasta og tilfinningaþrungnasta frásögnin úr Ilíons­ kviðu Hómers.

Patróklus var prins sem var sendur í útlegð eftir að hafa óvart myrt ungan dreng. Hann var sendur til konungsins Peleus, þar sem hann kynntist syni hans, Akkilles. Hómer lýsir Akkilles og Patróklus sem afar nánum félögum með djúpt tilfinningalegt samband. Patróklus er oft lýst sem skynsömum og góðum, and­ stæðu við Akkilles sem er kaldranalegur og hrokafullur en þó blíður og umhyggjusamur gagnvart Patróklus. Þegar Trójustríðið hófst fóru þeir báðir til Tróju til að berjast með Grikkjum. Akkilles varð fljótt frægur fyrir ótrúlega bardagahæfileika sína. Hins vegar varð hann reiður þegar leið­ toginn Agamemnon tók frá honum stríðsfang­ ann Briseis. Vegna þessarar móðgunar, neitaði Akkilles að taka lengur þátt í stríðinu sem olli því að Grikkir fóru að tapa. Þegar staða Grikkja versnaði bað Patróklus Akkilles um leyfi til að klæðast brynju hans og leiða hermennina í bardaga svo Tróverjar

héldu að Akkilles væri kominn aftur. Akkilles samþykkti það, en bað hann að elta ekki óvin­ ina of langt. Patróklus barðist djarflega og náði að ýta Tróverjum til baka, en hann fór lengra en Akkilles hafði ráðlagt. Þar mætti hann hetjunni Hector sem greiddi honum banahöggið. Þegar Patróklus fellur á vígvellinum lætur Akkilles frá sér hræðilegt óp og fellur til jarðar, yfirbugaður af sorg. Hann neitar að þvo sér fyrr en Patróklus er jarðsettur. Akkilles fyllist af sorg og reiði og snýr aftur í stríðið til að hefna hans. Hann skorar Hector á hólm og drepur hann í einvígi. Sumir vilja telja að viðbrögð Akkilles vera of sterk til að skýrast eingöngu af vináttu. Grikkirnir enduðu á því að sigra stríðið og Akkilles lést. Að beiðni Akkillesar og Patróklusar voru þeir jarðaðir saman í sameig­ inlegri gröf til að tryggja að þeir yrðu saman jafnvel í dauðanum.

Texti: Natalia og Chatgpt Myndir: Pexels, Wikimedia Commons

6 | Askur

Vinir eða ásthugar?

Samband Akkillesar og Patróklusar má auð­ veldlega lesa sem rómantískt, þó Hómer segi það aldrei berum orðum. Forn­Grikkir sjálfir náðu heldur ekki samkomulagi um eðli sam­ bands Akkillesar og Patróklusar. Líkt og við í dag reyndu þeir að skilja þessa goðsagna­ kenndu tengingu út frá hugmyndum og sam­ félagi síns tíma. Í mörgum fornum textum f.Kr. birtast þeir sem ástfangnir en á miðöldum í Evrópu var rómatíska hliðin fjarlægð og eytt var slíkum vísbendingum þar til sagan stóð eftir föl og líflaus. Í nútíma endursögnum er enn tekist á um túlkunina. Í kvikmyndinni Troy (2004) eru þeir til dæmis gerðir að frændum en í skáldsögunni The Song of Achilles er sam­ band þeirra skýrt rómantískt frá upphafi. Þar er byggt á frásögn Ilíonskviðu til að sýna náið og tilfinningaþrungið samband þeirra. Óháð túlkun er ljóst að tengsl þeirra voru afar sterk og þýðingarmikil.

af öllum regnkápum okkar.

Fullkomnar fyrir íslenskt veður.

Komdu og verslaðu!

„And I honoured the intimacy of your thighs by bewailing you“ – Akkilles, Iljónskviða

haikyuu!!

ENDURVAKNING BLAKS Í JAPAN Blak hefur lengi verið mikilvæg íþrótt í Japan og átt stóran sess í íþróttamenningu landsins. Á tímabili minnkaði þó áhuginn verulega og íþróttin hvarf nær úr sviðsljósinu. En þá kom ein teiknimynda- og myndabókasería sem gaf blaki nýtt líf í samfélagið.

Texti: Natalia og Chatgpt Myndir: Shutterstock, Wikimedia Commons, Steinunn

Haikyuu!!

8 | Askur

Haikyuu!! er japanskt manga og anime sem segir frá Shoyo Hinata, lágvöxnum en metnaðarfullum dreng sem dreymir um að verða blakstjarna í íþrótt þar sem hæð skiptir miklu. Hann gengur í lið með Karasuno, sem eitt sinn var frægt blaklið en er nú þekkt sem „Fallen Champions“. Þar hittir hann ólíka liðsfélaga sem þurfa að læra að vinna saman til að endurheimta fyrri frægð og sigra sterkari andstæðinga.

Höfundurinn, Haruichi Furudate, spilaði sjálfur blak í skóla og sótti innblástur í eigin reynslu. Með því að leggja áherslu á bæði spennu leikjanna og mannleg samskipti leikmannanna skapaði hann sögu sem höfðar ekki aðeins til íþróttaáhugafólks heldur einnig til almennra áhorfenda. Þótt Haikyuu!! sé skálduð saga endurspeglar hún að mörgu leyti raunverulega blaksögu í Japan.

Blak: Deyjandi íþrótt í Japan Blak í Japan á 20. öld var vinsæl íþróttagrein. Japönsk lið náðu góðum árangri á alþjóðlegum vettvangi, sérstaklega á sjöunda og áttunda áratugnum þegar íþróttin var ein sú vinsælasta í landinu. Á þeim tíma vann japanska landsliðið ýmis alþjóðleg verðlaun, m.a. Ólympíugullverðlaun árið 1964. Árangur karlalandsliðsins fór að dala á seinni árum. Liðið átti í erfiðleikum á alþjóðlegum mótum

og missti meðal annars af þremur Ólympíuleikum í röð áður en það sneri aftur árið 2008, þar sem það tapaði öllum leikjum sínum. Þeir komust heldur ekki á Ólympíuleikana í London 2012. Þessi slaki árangur dró úr vegsemd íþróttarinnar.

Kvennalandsliðið hefur lengi verið með þeim sterkustu í heiminum og vann m.a. brons á Ólympíuleikunum 2012. Árangur þeirra hélt blakinu á lofti í Japan, en ekki nægilega til að vekja mikinn áhuga fjölmiðla eða ungra karla. Á sama tíma fóru aðrar íþróttir, sérstaklega hafnabolti og fótbolti, að verða vinsælli og blak fékk litla athygli. Þátttaka minnkaði hratt í skólum og hjá félögum. Einnig hafði íþróttin fengið ímynd sem „kvennaíþrótt“, sem gerði það að verkum að margir strákar töldu hana síður spennandi. Blak virtist því vera að hverfa úr almennri umræðu – þar til árið 2012 þegar ein sería breytti óvænt stöðunni.

Blak: Endurvakning íþróttarinnar

Japanska landsliðið í dag

Fáir hefðu búist við því að blakteiknimyndasería gæti orðið svo vinsæl, en Haikyuu!! sannaði annað. Fyrsta manga-bindi seríunnar kom út árið 2012, á sama tíma og vinsældir blaks í Japan voru að minnka, og vakti strax mikla athygli. Hún kynnti íþróttina fyrir nýjum lesendum og gerði hana spennandi og aðgengilega. Þegar anime-þættirnir komu út árið 2014 náði serían til enn stærri hóps og jók vinsældir blaks enn frekar.

Serían heillaði áhorfendur með því að sýna bæði gleði sigra og vonbrigði ósigra, ásamt þeirri vinnu og þrautseigju sem þarf til að bæta sig í íþróttinni. Persónurnar standa frammi fyrir eigin áskorunum sem gerir þær raunverulegar og auðvelt að tengja við.

Blakið í seríunni hefur einnig verið hrósað fyrir raunsæja framsetningu, þar sem leikirnir byggjast á raunverulegri tækni, taktík og æfingum. Þetta hjálpaði jafnvel fólki sem hafði áður lítinn áhuga á blaki að skilja og njóta íþróttarinnar.

Eftir útgáfu seríunnar jókst áhugi á blaki, sérstaklega meðal ungmenna. Þátttaka í framhaldsskólablaki jókst um 43% frá 2012 til 2024. Ímynd íþróttarinnar breyttist einnig; blak fór frá því að vera talið leiðinlegt yfir í að vera „töff“ og „skemmtilegt“, og kynjaójafnvægi í áhorfi og þátttöku minnkaði.

Á síðustu árum hefur japanska karlalandsliðið í blaki aftur náð sterkari stöðu á alþjóðavettvangi.

Samkvæmt blakheimslista FIVB árið 2012 fékk Japan ekki sæti á listanum en árið 2025, er liðið í 4. sæti og þar með sterkasta lið Asíu. Kvennalandsliðið stendur einnig sterkt og er í 5. sæti heimslistans, sem gerir það einnig að sterkasta liðinu í Asíu.

Margir japanskir leikmenn hafa viðurkennt áhrif Haikyuu!!. Sumir segja að serían hafi vakið áhuga þeirra á blaki eða hvatt þá til að æfa meira. Þeir nefna einnig að stemningin í kringum íþróttina hafi breyst: fleiri áhorfendur mæta á leiki, fleiri börn byrja að æfa og umræða um blak hefur aukist bæði í fjölmiðlum og á samfélagsmiðlum.

Haikyuu!! breytti ímynd blaks í Japan og hvatti nýja kynslóð til að æfa íþróttina. Í dag eru myndabækurnar, þættirnir og blakið sjálft stór hluti af japanskri menningu. Tengingin milli skáldskapar og raunveruleika, ásamt áherslu á metnað og samvinnu, gerði Haikyuu!! að mikilvægum þætti í að endurvekja áhuga á blaki

Í blaki eru sex leikmenn inni á vellinum í einu, 3 í fremri línu og 3 í aftari línu: uppspilari, miðjumaður, kantmaður framlína, kantmaður afturlína, frelsingi og díó. Hver staða hefur sitt hlutverk í sókn og vörn.

Leikurinn byrjar á uppgjöf frá öðru liðinu. Liðin snúast réttsælis í stöður þegar þau vinna uppgjöfina af andstæðinginum. Stig eru gefin í hverri lotu og leikið er upp í 25 stig í fyrstu fjórum hrinum en 15 í þeirri fimmtu. Alltaf þarf að vinna með tveggja stiga mun. Hvert lið má snerta boltann mest þrisvar en sami leikmaður má ekki snerta hann tvisvar í röð. Boltinn má snerta hvaða líkamshluta sem er, en ekki má grípa hann eða halda honum.

Askur | 9

Black Swan „A dancer dies twice — once when they stop dancing, and this first death is the more painful.“ – Martha Graham

Texti: Natalia og Chatgpt

Hverjir eru BTS?

10 | Askur

BTS eru sjö manna Suður­Kóresk hljómsveit sem var stofnuð árið 2013 hjá fyrirtækinu Big Hit Music. Hljómsveitin samanstendur af söngvurunum, dönsurunum og röppurunum RM, Jin, SUGA, j­hope, Jimin, V og Jungkook. Þeir hafa orðið eitt stærsta tónlistarfyrirbæri heimsins og náð gríðarlegum vinsældum bæði í Kóreu og á alþjóðavettvangi.

Upphaf BTS var þó langt frá því að vera auðvelt. Hljómsveitin var stofnuð hjá litlu fyrir­ tæki sem stóð á barmi gjaldþrots og fyrstu árin einkenndust af mikilli samkeppni og litlum áhuga frá almenningi. Meðlimirnir þurftu að vinna mjög hart til að skapa sér nafn í tónlistar­ heimi sem tók þeim ekki opnum örmum. Þrátt fyrir erfiða byrjun á ferlinum, hélt þeim gang­ andi ástríða þeirra fyrir tónlist og aðdáendum.

Árið 2016 varð vendipunktur á ferli þeirra með útgáfu plötunnar Wings, sem vakti mikla athygli í Suður­Kóreu og markaði upphaf al­ þjóðlegrar frægðar þeirra. Árið 2017 voru þeir orðnir þekktir sem alþjóðlegar stjörnur og síð­ an þá hafa vinsældir þeirra aðeins aukist. Í dag eru þeir taldir vera stærsta hljómsveit í heimi.

Textasmíð BTS Eitt af því sem gerir tónlist BTS sérstaka er hvernig þeir nálgast textasmíð. Meðlimirnir taka virkan þátt í að skrifa, semja og fram­ leiða tónlistina sína sjálfir. Þannig endurspegla textar laganna raunverulega reynslu og til­ finningar þeirra. Í gegnum feril sinn hafa BTS fjallað um fjölbreytt og oft þung málefni í tónlist sinni.

LögLög þeirra fjalla m.a. þeirra fjalla m.a.um umpressu pressusem sem ungt fólk upplifir í samfélaginu, leit að sjálfsmynd, kvíða, andlega heilsu og félagslegt óréttlæti. Þeir hafa einnig talað opinskátt um eigin reynslu af erfiðleikum, óöryggi og þreytu. Þessi hreinskilni hefur gert tónlist þeirra að einhverju sem margir hlustendur geta tengt við. BTS hvetja þá til að elta drauma sína, finna hamingju og vera með þeim í að takast á við áskoranir lífsins. Í mörgum lögum BTS er tónlistin sjálf lýst sem uppsprettu vonar og styrks. Lagið Black Swan sker sig þó úr í þessari diskógrafíu. Þar velta þeir upp spurningunni sem margir lista­ menn óttast: hvað gerist ef ástríðan fyrir list­ inni hverfur?

Black Swan Lagið Black Swan, sem kom út árið 2020 á plötunni Map of the Soul: 7, er ein djúpstæð­ asta og persónulegasta tónsmíð BTS. Þessi melankólíska R&B og trap­innblásin ballaða, lýsir eigin reynslu þeirra af innri baráttu sem fylgir því að vera listamaður undir mikilli pressu og stöðugum væntingum.

Innblástur lagsins kemur frá frægri tilvitnun dansarans Martha Graham: „A dancer dies twice — once when they stop dancing, and this first death is the more painful.“ Þessi orð spegla þá tilfinningu sem BTS lýsa í laginu. Í Black Swan segja þeir frá þeirri tilfinn­ ingu að tónlistin sem áður fyllti þá ástríðu og lífskrafti geti stundum orðið fjarlæg. Þessi tilfinning tengist kulnun og kvíða sem getur fylgt því að vera listamaður á heimsfrægum vettvangi.

Myndhverfingin svarti svanurinn hefur táknræna merkingu. Þar sem hvítur svanur er oft tákn sakleysis og fegurðar, táknar svarti svanurinn hins vegar dýpri og flóknari hlið listamannsins. Þó BTS séu meðal vinsælustu tónlistar­ manna heims er helsti ótti þeirra ekki að missa vinsældir eða frægð. Í stað þess óttast þeir að missa ástríðuna fyrir tónlistinni sjálfri. Þessi hreinskilni gerir Black Swan að sérstaklega áhrifamiklu verki. Lagið opnar glugga inn í viðkvæma hlið listamanna sem margir sjá aðeins sem heimsfrægar stjörnur. Þrátt fyrir þunga þemu endar lagið þó ekki í algjöru vonleysi. Í gegnum lagið takast með­ limirnir á við ótta sinn og reyna að finna leið til að halda áfram að skapa. Þannig verður Black Swan ekki aðeins saga um ótta, heldur einnig um baráttu listamannsins við að halda ástinni á listinni lifandi þrátt fyrir erfiðar aðstæður.

Askur | 11

“To gain everything and lose everything in the space of a moment. That is the fate of all princes destined for the throne.”

- Laurant of Vere Frá höfundi C. S. Pacat, kemur fyrsta bókin í margverðlaunaða þríleik hennar. Damen er hetja í augum þjóðar sinnar og réttmætur erfingi hásætis Akielos. En þegar hálfbróðir hans rænir völdum er Damen handsamaður, sviptur sjálfsmynd sinni og sendur til að þjóna krónprinsi í óvinaríki sem þræll.

Nýi eigandi hans, prinsinn Laurent, endurspeglar það versta við hirðina í Vere. En í þessum flókna og hættulega vef stjórnmála innan hirðarinnar er ekkert sem sýnist og þegar Damen flækist inn í valdabrölt um hásætið neyðist hann til að vinna með Laurent til að lifa af og bjarga landi sínu.

Fyrir Damen gildir aðeins ein regla: að opinbera aldrei, undir neinum kringumstæðum, hver hann er í raun. Því sá maður sem hann þarf mest á að halda er sá sem hefur mesta ástæðu allra til að drepa hann.

Sögusvið Captive Prince er fantasíusaga án galdra í skáldheimi sem byggir á áhrifum frá Miðjarðarhafi og fornri Evrópu. Sagan fjallar um flókin stjórnmálaátök milli hernaðarlega Akielos, byggt á Grikklandi, og fágaðra Vere, byggt á Frakklandi. Við fylgjum sambandi Damen og Laurant og pólitískri flækju kringum þá, þar sem þrældómur, valdamisvægi og ofbeldi spila stórt hlutverk.

Söguþættir Þrældómur er stór hluti af samfélaginu í bókaseríunni og birtist í mörgum myndum, þar sem einstaklingar á öllum aldri eru haldnir í ánauð. Í upphafi virðist serían færa þrælahald og ofbeldi í eðlilegt horf, en síðar verður ljóst hversu siðlaust kerfið er. Sú vitund leiðir til innri átaka og vekur hjá aðalpersónunum þörf til að breyta ríkjunum til hins betra.

Akielos og Vere, sem fyrr var eitt ríki, hafa átt í stríði um aldir. Við upphaf sögunnar ríkir brothætt friðarástand eftir stórorrustu sex árum fyrr, þar sem konungur Vere féll og eldri bróðir Laurent var drepinn af Damen. Í kjölfarið varð Laurent erfingi hásætisins, en vegna ungs aldurs hans tekur föðurbróðir hans við stjórn ríkisins þar til Laurent nær löglegum aldri til að krýnast konungur. Þó ber föðurbróðurinn í raun djúpan hatur gegn Laurent og sækist sjálfur eftir krúnunni. Hann vinnur markvisst að snúa hirðinni gegn Laurant. Á meðan Laurent berst í leynilegri baráttu fyrir lífi sínu og réttmætri erfðastöðu fær hann óvænta hjálparhönd frá manni sem hann síst bjóst við.

Texti: Natalia og Chatgpt / Myndir: Shutterstock, Natalia

Embla 12 | Askur

Damen og Laurent Damen og Laurent eru ólíkar persónur sem mynda kjarna frásagnarinnar. Damen er heiðarlegur, tryggur og sterkur leiðtogi sem trúir á réttlæti og heiður. Þrátt fyrir að vera sviptur stöðu sinni og hnepptur í þrældóm heldur hann fast í gildi sín og gefst ekki upp, jafnvel við erfiðar og niðurlægjandi aðstæður. Reynslan breytir sýn hans á heiminn; þar sem hann taldi þrældóm áður eðlilegan, skilur hann nú óréttlætið sem felst í honum og þróar með sér dýpri samkennd og siðferðislega meðvitund.

Laurent er hins vegar flóknari og dularfyllri persóna. Í fyrstu virðist hann kaldur, útsmoginn og jafnvel grimmur, sérstaklega gagnvart Damen, sem hann hatar vegna Akielos uppruna hans.

Laurent leikur hlutverk spillts og harðneskjulegs

prins, en sú ímynd er í raun vörn sem hann notar til að lifa af í hættulegri hirð og til að fela snjalla langtímastefnu sína. Undir yfirborðinu leynist greindur og viðkvæmur einstaklingur sem hefur orðið fyrir miklum áföllum, en er jafnframt afar tryggur þeim sem hann treystir.

Samband Damen og Laurent þróast úr djúpstæðum fjandskap yfir í flóknara og dýpra samband. Þeir neyðast til að vinna saman til að lifa af pólitískar hættur og með tímanum byggja upp viðkvæma vináttu sem mótast af trausti, virðingu og vaxandi tilfinningum. Samband þeirra er þó brothætt, þar sem það hvílir á leyndarmálum, því Damen felur enn hver hann er í raun. Á meðan ber Laurent djúpa reiði í garð prinsins Damen fyrir dauða bróður síns og er staðráðinn í að hefna hans. Þegar öll leyndarmál uppljóstrast, munu þeir geta fyrirgefið hvor öðrum og unnið saman til að bjarga konungsríkjum sínum?

14 | Askur

Þann 7. desember árið 1997 mætti ég í heiminn með látum og í dag, 29 árum seinna, er ég ennþá með læti. Eins og umfangsefni tímaritsins míns gefur til kynna hef ég mikinn áhuga á sögu og þá sérstaklega kvennasögu og þróun kynjajafnréttis. Þetta er mín þriðja tilraun til náms eftir grunnskóla, en mín fyrsta útskrift. Árið 2013 fór ég í Fjölbrautaskólann í Breiðholti á myndlistarbraut, og 2019 á klæðskerabraut íTækniskólanum á Skólavörðuholti. Stundum tekur lengri tíma að finna námið sem smellur, sem bókband gerði fyrir mig. Það var algjört „aha“ augnarblik eftir langa leit að hinu fullkomna námi og ég skráði mig viku seinna... ...og hér erum við.

Listaverk

Bækur

Brontë-systurnar eru meðal þekktustu rithöfunda 19. aldar og hafa enn þann dag í dag varanleg áhrif á enskar bókmenntir. Systurnar voru þær Charlotte Brontë, Emily Brontë og Anne Brontë, sem allar þrjár skrifuðu áhrifamiklar og átakanlegar skáldsögur sem eru enn lesnar víða um

heim. Þrátt fyrir sorglega stutt líf og erfiðar aðstæður tókst þeim að skapa verk sem hafa orðið sígild í bókmenntasögunni.

Hjónin Patrick og Maria ‚Branwell‘ Brontë settust að í litlu þorpi að nafni Hawthorn á Englandi og eignuðust þar 6 börn á árunum 1814–1820. Stuttu eftir að yngsta barn þeirra fæðist, árið 1820, flytur fjölskyldan til Haworth þar sem Patrick gerist prestur. Aðeins einu ári seinna, árið 1821, lést móðir þeirra úr legkrabbameini og fjórum árum seinna, árið 1825, deyja tvær elstu dætur þeirra úr berklum. Eins og búast má við hafði þetta mikil áhrif á uppvöxt þeirra systkina sem eftir stóðu. Þau systkini sem lifðu til fullorðinsára voru Charlotte, Emily, Anne og bróðir þeirra Branwell. Þegar Branwell hóf skólagöngu sína, fyrstur systkina sinna verandi eini sonurinn, krafðist faðir þeirra þess að systurnar færu með honum að fylgja bróður sínum í skólann. Einnig krafðist hann þess að þær hefðu með sér skriffæri og að Patrick ásamt dætrum sínum fengju að sitja í skólastofunni. Þannig varð hann þess valdandi að dæturnar lærðu að lesa og skrifa.

Á 19. öld var ekki auðvelt fyrir konur að verða viðurkenndir rithöfundar. Af þeirri ástæðu ákváðu systurnar að gefa fyrstu verk sín úr undir karlmannsdulnefnum. Charlotte varð Currer Bell, Emily varð Ellis Bell og Anne varð Acton Bell.

Með þessum hætti vonuðust þær til að verk þeirra yrðu metin á eigin forsendum frekar en dæmd út frá kyni höfundar.

Charlotte Brontë náði fyrst verulegri frægð með skáldsögunni Jane Eyre sem kom út árið 1847. Bókin segir frá ungri konu sem þarf að takast á við erfiðan uppvöxt, félagslegar hindranir og flókin ástarsambönd. Sagan vakti mikla athygli fyrir sterka kvenpersónu og tilfinningaríkan stíl.

Jane Eyre er enn í dag talin ein mikilvægasta skáldsaga enskra bókmennta.

Sama ár gaf Emily Brontë út sína frægustu skáldsögu Wuthering Heights. Bókin er þekkt fyrir dimmt andrúmsloft, flóknar persónur og dramatíska sögu um ást og hefnd. Sagan gerist í grófu landslagi á ensku heiðunum og fjallar meðal annars um samband Heathcliff og Catherine. Þegar bókin kom fyrst út fékk hún blendin viðbrögð gagnrýnenda en síðar hefur hún verið talin eitt af meistaraverkum enskra bókmennta.

Anne Brontë skrifaði tvær mikilvægar skáldsögur. Ein sú þekktasta er The Tenant og Wildfell Hall. Í þeirri bók fjallar Anne um hjónaband, áfengisvandamál og stöðu kvenna í samfélaginu.

Verkið var á sínum tíma talið umdeilt vegna þess að það fjallaði opinberlega um vandamál sem sjaldan voru rædd í bókmenntum á þeim tíma. Þessi bók, líkt og hinar bækur systranna, er talin framsækin og mikilvæg fyrir þróun raunsæis í bókmenntum.

Heimildir: Youtube - madison mcHaHon brontefamilY.org commons.wikimedia.org

16 | Askur

Málverkið sem Branwell málaði af þeim systkynum

Branwell Brontë var ljóðskáld og myndlistarmaður sem er talinn hafa verið mikill drykkjumaður. Hann hóf nám í myndlistarskóla en nær því miður ekki að ljúka prófi þaðan. Eitt af listaverkum hans er portrett af fjölskyldunni þar sem þau systkinin eru öll. Stuttu seinna málar hann yfir sjálfan sig, líklegast vegna mikillar vanlíðan. Árið 1848 deyr Branwell í faðmi föður síns úr berklum. Þrátt fyrir mikla hæfileika lifðu Brontë-systurnar ekki löngu lífi. Stuttu eftir andlát Branwells lést Emily sama ár og Anne lést aðeins níu mánuðum seinna, árið 1849. Charlotte lifði lengst og hélt áfram að skrifa í nokkur ár til viðbótar áður en hún lést árið 1855.

Brontë-systkinin sýna hvernig sköpunargáfa og ákveðni geta haft varanleg áhrif, jafnvel þótt aðstæður séu erfiðar og ósanngjarnar. Í litlu húsi í Haworth tókst þessum þremur systrum að skapa verk sem hafa lifað af í meira en heila öld og halda áfram að hafa mikil áhrif á lesendur, rithöfunda og ljóðskáld enn í dag.

EMBLA

Til að hefja umræðuna um „ástandið” svokallaða eru nokkrir sögulegir atburðir sem þurfa að koma fram. Seinni heims styrjöldin braust úr árið 1939 og íslenska þjóðin tekur hlutlausa stöðu. Ári síðar hernámu breskir hermenn Ísland í aðgerð sem var kölluð Operation Fork til að tryggja að þýski herinn næði ekki fótfestu á Íslandi, sem var ekki vinsæl ákvörðun meðal margra íbúa. Tugir þúsunda dáta myndu ferðast til Íslands á næstu árum.

Tilkoma hermanna hafði bæði jákvæð og neikvæð áhrif á íslenska samfélagið.

Efnahagur landsins tók stóran kipp en hins vegar leist íbúum ekkert á blikuna þegar athygli dátanna beindist til íslenskra kvenna. Árið 1941 voru bráðabirgðalög samþykkt sem þrengdu á lögum ungmenna. Lögin leiddu til stofnunar Ungmennaeftirlits innan lögreglunnar sem héldu utan um mál kvenna 20 ára og yngri. Á þessum tíma kemur nafnið Fröken Jóhanna Knudsen sterkt til sögunnar.

Þriðjudagur 12. maí. 2026

eftirlitsins. Jóhanna var fyrsta konan til að starfa fyrir Lögregluna á Íslandi. Jóhanna kemur oft fram í umræðum um ástandið, þar sem hún sá um rannsóknir og skýrslugerð um ungar stelpur sem haldið höfðu í ástarsambönd við dáta.

Jóhanna verður eins konar verkefna stjóri rannsóknarinnar sem hélt utan um skráningu á grundvelli upplýsinga sem henni bárust úr ýmsum áttum; hún fær gögn frá barnaverndarnefnd, fátækrafulltrúum, kennurum og prestum.

Jóhönnu fannst þörf á frekari upplýsingum um siðferði kvenna í Reykjavík og úthlutaði hún því verkefni til „uppljóstrara“ sem ferðuðust um og fylgdust með háttsemi íslenskra kvenna í tengslum við hermenn. Þessir „uppljóstrarar“ myndu færa Jóhönnu þær upplýsingar sem hún skrifaði hjá sér í minnisbækur sínar.

Hægt er að segja að Jóhanna hafi farið heldur langt með rannsóknina þar sem það þurfti litið til að lenda á skrá hennar. Oft virtist einungis sögusagnir nægja til að hefja ítarlegri rannsókn. Þegar skrifað var um konur neðar á siðferðismælikvarðanum voru oft notuð orð líkt og „drykkfelldar“, „lauslátar“ og „druslur“ í glósum Jóhönnu og njósnurum hennar.

Mikilvægt er að vekja athygli á að margar af þeim konum sem fjallað var um í minnisbókum voru fullveðja og lögráða konur, sem höfðu ekki brotið nein lög. Jóhanna skrásetur þær í minnisbók merkta með bókstafnum B, alls komu fram

Jóhanna „Dúlla“ Knudsen Jóhanna Knudsen, oft kölluð „Dúlla” af vinafólki, starfaði sem yfirhjúkrunarkona á berklahælinu Reykjum í Ölfusi og á Ísafirði. Árið 1940 flytur hún til Reykjavíkur og hefur störf hjá lögreglunni við siðferðisrannsóknir og er seinna ráðin sem forstöðukona Ungmenna-

18 | Askur

Heimildir: Kynlegt Stríð -Bára BaldurSdóttir tímarit.iS SöguStund - youtuBe

Þriðjudagur 12. maí. 2026

EMBLA

bréf send til stúlknanna voru yfirfarin af starfsfólki og afrituð. Í kjallara hússins var einangrunarklefi notaður til refsinga fyrir reglubrot. Ein stúlka skrifaði bréf til systur sinnar meðan á vist hennar stóð, eftir að hafa verið læst í einangrun samfleytt í tvo sólarhringa.

nöfn 136 kvenna vegna tengsla þeirra við Breta.

Langflestar þessara kvenna voru vel menntaðar og sumar höfðu búið erlendis um einhvern tíma.

Nokkrar þeirra voru trúlofaðar eða giftar hermönnum. Það er afar sérstakt að starfsmaður lögreglunnar sem ráðinn er til að fylgjast með ungmennum, skuli hafa talið það í sínum verkahring að standa fyrir persónunjósnum um fullveðja konur. Þrátt fyrir töluverðan fjölda skjala um fullveðja konur var þó meirihluti skjala Jóhönnu um ungmenni, sem sagt stúlkur undir tvítugu.

Jóhanna kom að því að senda ungar stúlkur sem hún þótti vera á „glapstigum“, á vinnuhæli eða í „betrunarvist“ vegna siðferðisbrota, þar á meðal voru stúlkurnar sendar í læknaskoðanir til að athuga hvort meyjarhaftið væri órifið. Ef stúlkurnar neituðu skoðun var það tekið sem játning á sök þeirra.

Kleppjárnsreykir Vinnuskólinn á Kleppjárnsreykjum var stofnaður eftir gildistöku bráðabirgðalaga nr. 122/1941 og var rekinn af ríkinu líkt og upptökuheimilið í Sóttvarnarhúsinu, sem ætlað var að hýsa unglinga á „glapstigum“ til bráðabirgða. Um er að ræða fyrsta uppeldisheimili landsins og var það sniðið að norrænni fyrirmynd. Kleppjárnsreykjahælið tók til starfa þann 15. nóvember 1942. Samkvæmt dagbók heimilisins voru 14 stúlkur á aldrinum 13–18 ára vistaðar í skólanum. Ungu stúlkurnar máttu ekki hringja í fjölskyldu sína né ástvini og þeim var einnig meinað að fá heimsóknir. Öll

myndir: commonS.wiKimedia.org FreepiK.com tímarit.iS

„... er jeg látin í klefa, og það er neglt fyrir gluggana svo þjétt, að það er ekki hægt að láta fingur þar í gegn“ „Það er myrkur þar inni“ Margar stúlknanna gerðu tilraun til að strjúka en engin tilraun tókst og stelpurnar alltaf sóttar og teknar til baka. Þann 1. október 1943 var hælinu lokað. Samkvæmt blaðaviðtali við Jóhönnu Knudsen ári síðar mætti hún þessari ákvörðun með mikilli andstöðu.

Jóhanna reyndi ítrekað á árunum eftir lokunina að stofna ný heimili og fá lögreglu til að halda aðgerðum sínum áfram án árangurs.

Skjöl Jóhönnu Jóhanna lést þann 8. september 1950.

Jóhanna varðveitti talsvert af þeim skjölum sem urðu til í starfi hennar og vörðuðu konur sem hún hafði rannsakað innan lögreglunnar.

Gögnum hennar var skilað innsigluðum með vaxi til Þjóðskjalasafns árið 1961 með þeim fyrirmælum að þar væru persónuleg skjöl sem mætti ekki opna næstu 50 árin. Árið 2011 mátti loksins opna skjölin og þá kom í ljós að skjalapakkinn innihélt ítarleg vinnugögn og rannsóknarskýrslur sem gáfu góða sýn á hvers kyns starfi Jóhanna og njósnarar hennar sinntu. Í stuttu máli sagt var ástandið svartur blettur í sögu Íslands og aðgerðir þurfa að vera teknar svo ekkert líkt þeim atvikum sem áttu sér stað endurtaki sig.

Askur | 19

VIÐ ERUM MARGAR KVENNAFRÍDAGURINN 1975 Þann 24. október árið 1975 átti sér stað einn merkasti atburður í sögu jafnréttisbaráttu á Íslandi: fyrsti kvennafrídagurinn. Þennan dag lögðu konur um allt land niður störf, bæði launuð og ólaunuð, til að sýna hversu mikilvægt framlag þeirra var í íslensku samfélagi. Aðgerðin vakti gríðarlega athygli innanlands sem og erlendis og hafði varanleg áhrif á umræðu og þróun jafnréttismála á Íslandi.

Kvennafrídagurinn var skipulagður í tengslum við Alþjóðlegt kvennaár sem Sameinuðu þjóðirnar höfðu lýst yfir árið 1975. Fjöldi íslenskra kvennasamtaka tók höndum saman við að undirbúa daginn, meðal annars samtök eins og Kvenréttindafélag Íslands og fleiri grasrótarsamtök sem höfðu lengi barist fyrir auknum réttindum kvenna. Markmiðið var að vekja athygli á misrétti sem konur bjuggu við, til dæmis lægri launum en karlar, takmörkuðum áhrifum í stjórnmálum og þeirri staðreynd að ólaunuð heimilisstörf þeirra voru sjaldan metin að verðleikum. Þátttakan á Kvennafrídeginum var ótrúlega mikil. Talið er að um 90% íslenskra kvenna hafi tekið þátt með einhverjum hætti. Margar konur mættu einfaldlega ekki til vinnu þann dag, á meðan aðrar yfirgáfu vinnustaði sína um miðjan dag. Aðgerðin náði til allra stétta samfélagsins: kennara, skrifstofukvenna, verkakvenna, húsmæðra og jafnvel þingkvenna. Þetta þýddi að víða stöðvaðist daglegt líf að hluta. Skólar og leikskólar lokuðu víða þar sem margar kennslukonur og starfsfólk voru fjarverandi. Sum fyrirtæki gátu ekki starfað eðlilega.

Eitt stærsta táknræna augnablik dagsins átti sér stað í miðborg Reykjavíkur þegar þúsundir kvenna söfnuðust saman á útifundi við Lækjartorg. Þar komu saman konur á öllum aldri til að hlusta á ræður, syngja og sýna samstöðu. Talið er að um 25.000 konur hafi tekið þátt í fundinum sem var gífurlega stór samkoma miðað við fólks-

fjölda landsins á þeim tíma. Fundurinn var bæði hátíðlegur og baráttuglaður og sýndi augljóslega að konur voru tilbúnar að krefjast jafnréttis. Á meðan konurnar lögðu niður störf þurftu margir karlar að takast á við verkefni sem konur höfðu vanalega sinnt. Sumir feður tóku sér frí

Heimildir og myndir: Kvennasögusafnið Konurogstjornmal.is tímarit.is

20 | Askur

þennan dag til að vera með börnum sínum á meðan aðrir neyddust til að taka börn sín með í vinnuna. Feðurnir þurftu að sinna bæði börnum og heimilisstörfum þennan dag auk þess að sjá um eldamennsku; af þeim sökum voru til að mynda allar pylsur uppseldar í búðum landsins þennan dag. Þessi reynsla hjálpaði mörgum að átta sig á því hversu stórt hlutverk konur gegndu í daglegu lífi fjölskyldunnar og samfélagsins í heild. Dagurinn sýndi á mjög skýran og áþreifanlegan hátt mikilvægi kvenna í íslensku samfélagi.

Kvennafrídagurinn hafði einnig mikil áhrif til lengri tíma. Dagurinn styrkti umræðu um launajafnrétti og hvatti til aukinnar þátttöku kvenna í stjórnmálum og samfélagslegri ákvarðanatöku.

Aðeins fimm árum síðar, árið 1980, varð Ísland fyrsta land í heimi til að kjósa konu sem forseta þegar Vigdís Finnbogadóttir var kjörin forseti Íslands. Margir telja að vakningin sem varð með kvennafrídeginum hafi átt stóran þátt í því að skapa jarðveg fyrir þann árangur. Áhrif dagsins sjást einnig í því að síðar hafa verið haldnir fleiri kvennafrídagar á Íslandi, til dæmis árin 1985, 2005, 2010, 2016, 2018, 2023

Framkvæmdanefnd um kvennafrí 28. mars 1976

Guðrún Erlendsdóttir fundarstjóri og formaður Kvennaársnefndarinnar

og 2025, þar sem konur hafa aftur lagt niður störf til að minna á að jafnrétti hefur ekki enn náðst að fullu. Þessar aðgerðir sýna að arfleifð dagsins frá 1975 lifir enn og heldur áfram að hafa áhrif á samfélagið. Í dag er fyrsti kvennafrídagurinn árið 1975 talinn einn mikilvægasti áfangi í jafnréttisbaráttu Íslendinga. Dagurinn sýndi kraft samstöðu og hvernig sameiginleg aðgerð getur breytt viðhorfum og haft áhrif á samfélagið til langs tíma. Með því að leggja niður störf í einn dag tókst konum að sýna ómetanlegt framlag sitt og leggja grunn fyrir framtíðarkynslóðir til að halda baráttunni gangandi, því við erum margar og látum ekki þagga niður í okkur.

VISSIR ÞÚ? Íslenskar konur, sem voru 40 ára og eldri, fengu langþráðan kosningarétt og kjörgengi til Alþingis þann 19. júní 1915 en það var ekki fyrr en 1920 þar sem konur og hjú fengu full pólitísk réttindi 25 ára. Bretakonur fengu kosningarétt árið 1918 og Bandaríkjakonur 5 árum seinna, árið 1920.

Askur | 21

Nornabrennurnar í Evrópu eru meðal myrkustu og dramatískustu atburða í sögu álfunnar. Á tímabilinu frá um 1450 til 1750 voru tugþúsundir einstaklinga sakaðir um galdra og margir þeirra teknir af lífi, oft með brennslu á báli. Þessar ofsóknir áttu sér stað víða um Evrópu og voru afleiðing af blöndu af trúarlegum hugmyndum, samfélagslegum ótta og veikleikum innan réttarkerfis þess tíma.

eða farsóttir, var stundum leitað að sökudólgi í samfélaginu og þá gátu grunsemdir fallið á konur sem þóttu frábrugðnar eða jaðarsettar.

Mikilvægur þáttur í útbreiðslu nornaveiða var bókin Malleus Maleficarum, sem kom úr árið 1487. Hún var skrifuð af tveimur kirkjumönnum og varð afar áhrifamikil í Evrópu. Í bókinni var því haldið fram að nornir væru raunveruleg ógn við hið kristna samfélag og þar var jafnframt útskýrt hvernig ætti að finna,

„Like a compass needle that paints north, a man‘s accusing finger always finds a woman. Always“ -Khaled Hosseini Til eru dæmi líkt og á Íslandi þar sem karlar voru mest dæmdir fyrir galdramennsku. Í Evrópu beindust ásakanir aðallega að konum, knúnar áfram af kvenfyrirlitningu og þeirri trú að konur væru viðkvæmari og meyrlyndari fyrir áhrifum djöfulsins. Konur sem voru ekkjur, bjuggu einar eða stunduðu störf eins og lækningar eða ljósmóðurstörf gátu auðveldlega orðið grunaðar.

Stundum voru konur sakaðar eftir deilur við nágranna eða ef eitthvað óheppilegt gerðist í kringum þær. Á miðöldum og fram á nýöld var trú á galdra og yfirnáttúruleg öfl mjög algeng.

Margir trúðu því að konur gætu gert samning við djöfulinn og notað galdra til að valda öðrum skaða. Til dæmis var talið að nornir gætu valdið sjúkdómum, eyðilagt uppskeru eða haft áhrif á veðurfar. Þegar óhöpp eða hamfarir áttu sér stað, eins og hungursneyð

22 | Askur

yfirheyra og refsa þeim sem grunaðir voru um galdra. Þó að ekki allir hafi tekið bókinni alvarlega hafði hún samt mikil áhrif á viðhorf margra og styrkti óttann við nornir. Á 16. og 17. öld jukust nornaveiðar verulega. Þetta tímabil var einnig tími mikilla trúardeilna í Evrópu, sérstaklega í kjölfar siðaskiptanna.

Bæði kaþólskir og mótmælendur vildu sýna að þeir væru að verjast gegn öllu sem tengdist djöflinum og því varð galdraofsókn oft hluti af trúarlegri baráttu. Í sumum samfélögum urðu nornaveiðar jafnvel að fjöldahysteríu þar sem margar konur voru ásakaðar á stuttum tíma.

Réttarhöldin sjálf voru mjög ósanngjörn samkvæmt nútímalegum mælikvörðum.

Sönnunargögn voru oft veik eða byggð á orðrómi. Í mörgum tilfellum voru grunaðar konur pyntaðar til að fá játningar, sem leiddi til þess að margar þeirra játuðu hluti sem þær höfðu aldrei gert. Þegar játning hafði fengist var hún oft talin nægileg sönnun til að dæma einstaklinga til dauða.

Smám saman fóru nornaveiðar að minnka á 18. öld. Með aukinni menntun, þróun vísinda og nýjum hugmyndum um skynsemi breyttust viðhorf fólks til galdra. Þetta tímabil tengist meðal annars „Uppljómuninni“, þegar fræðimenn og hugsuðir fóru að gagnrýna hjátrú

BARBEKJÚ STEIKHÚS

og ósanngjörn réttarkerfi. Í kjölfarið hættu flest ríki Evrópu að refsa fyrir galdra og nornaréttarhöld lögðust smám saman af. Í dag eru nornabrennurnar í Evrópu taldar dæmi um hvernig ótti, fordómar og misskilningur geta leitt til mikils óréttlætis. Þær minna á mikilvægi réttláts réttarkerfis, gagnrýninnar hugsunar og virðingu fyrir mannréttindum. Saga nornaveiða er því ekki aðeins saga fortíðar heldur einnig lærdómsefni fyrir nútímann um afleiðingar þess þegar samfélög leyfa ótta og fordómum að ráða för.

Heimildir: Wikipedia.org THecollecTor.com myndir: Freepik.com commons.Wikimedia.org

Sveinn Hartvig Ingólfsson 24 | Askur

G

Um mi

Ég er fæddur 29. desember 2005 í Reykjavík en ég ólst upp á Kirkjubæjarklaustri og stundaði nám í Kirkjubæjarskóla og æfði þar íþróttir mest alla barnæsku mín. Ég flutti síðan til Reykjavíkur árið 2019 klárað níunda og tíunda bekk í Réttarholtsskóla. Ég ákvað síðan að skrá mig í Tækniskólann í ljósmyndun og byrjaði þar árið 2021. Ég útskrifaðist úr ljósmyndun árið 2024 og stuttu eftir kláraði ég líka stúdentsprófið. Eftir stúdentspróf var ég ekki viss hvað ég ætlaði að gera. Fór út á vinnumarkaðinn í smá tíma og vinn á leikskóla. En haustið 2025 skráði ég mig í grafíska miðlun. Ég hef mikinn áhuga á öllu sem tengist sköpun til dæmis myndum, list, sögum, hönnun og öllu því sem er myndrænt. Þessi áhugi hefur veitt mér innblástur og gleði síðan ég man eftir mér. Ég hef alltaf verið listrænn og nýt þess að tjá mínar hugsanir og tilfinningar á skapandi hátt. Ég hef helst gaman af teiknimyndum, bíómyndum og ljósmyndum.

Askur | 25

Dungeon Crawler Carl Dungeon Crawler Carl er vísindaskáldsögu-, fantasíu- og gamanbók eftir Matt Dinniman, bandarískan rithöfund.

Dungeon Crawler Carl er þekktasta verk hans. Bókin hefur selst í yfir sex milljónum eintaka, sem kemur ekki á óvart. Sagan virkar nefnilega á margan hátt eins og tölvuleikur sem gerist í litríkum og óútreiknanlegum heimi þar sem maður veit aldrei hvað gerist næst.

Persónurnar fá uppfærslur, nýja eiginleika og vopn, og margt í sögunni minnir á tölvuleik. Það er því líklegt að lesendur fá sömu tilfinningar og spennu eins og þeir sem spila tölvuleiki og nýir möguleikar koma í ljós.

Hvað er bókin um Bókin fjallar um Carl, 27 ára vélvirkja. Í upphafi sögunnar segir hann (bein tilvitnun) Carl er þó ekki einn í þessu ævintýri. Með honum er Princess Donut, persneskur köttur sem tilheyrði fyrrverandi kærustu hans. Donut er margverðlaunaður sýningarköttur. Þau tvö lenda saman í hættulegu ævintýri þar sem þau þurfa að lifa af og takast á við ýmsar áskoranir þegar geimverur tæma jörðina af auðlindum hennar. Þær umbreyta síðan plánetunni í risastóra dýflissu eða völundarhús sem virkar eins og sjónvarpsleikur, stýrt af fremur óviðeigandi gervigreind sem hefur fóta girnd á háu stigi. Í þessum leik hitta þau margar skemmtilegar og furðulegar verur og ná fljótlega tökum á leiknum og reglum hans.

þeir geta, jafnvel þó þeir vilji það ekki. Því fleiri áhorfendur sem fylgjast með, því meiri líkur hefur einstaklingurinn á að lifa af og komast á næsta borð.

Dýflissan Dýflissan er uppbyggð eins og tölvuleikur eða raunveruleikasjónvarp. Allt er gert til þess að fá eins marga áhorfendur og hægt er til að fylgjast með og að fá keppendur til að reyna hvað Artwork © Luciano Fleitas • Used with permission

26 | Askur

Ef keppandi framkvæmir eitthvað einkennilegt eða sérstaklega glæsilegt, til dæmis sigrar hindranir á óvenjulegan hátt, fær hann sérstaka hluti í svokölluðum „loot boxum” gefins.

Heimurinn í leiknum er byggður upp með þeim einkennum og hlutum sem fólk á jörðinni þekkir og skilur.

Carl og princess Donut kljást líka við allskonar svokallaða „stjóra” sem ráða yfir svæðum í dýflissunni. Fyrstu stjórarnir sem þau kynnast eru svokallaðir nágranna stjórar þeir eru algengastir og auðveldast að drepa þá. Síðan eru það hæða stjórar en þeir eru stærstir og sterkastir af öllum skrímslunum á hverri hæð og það er ekki gott að hita einn slíkan einn síns liðs. Í raun er vonlaust að sigra þá nema í samfloti með öðrum ,,crawlers.” Þegar keppandi eða „crawler” fer inn til stjórans eða hittir slíkt skrímsli heyrist rödd segja eða réttara sagt æpa á mjög dramatískan hátt: ,,Stjóra bardagi (Boss battle).” Allt

frosnar og það birtist mynd af stjóranum og þeim sem hann er að berjast gegn. Síðan þegar kynningunni er lokið þá fer tíminn aftur á eðlilegan hraða og bardaginn hefst. Stjórar verða mjög fljótlega ekkert mál fyrir Carl og Donut þau berjast við þá og sigra þá eins og enginn sé morgundagurin. Þau meðal annars rústa safnara eða ,,horder.” Safnarinn er risa vaxin kona sem ælir út ógeðslegum risapöddum á fyrstu hæðinni.

Uppfærslur og hæfileikar Á leiðinni fær Carl margar uppfærslur og nýja hæfileika sem hjálpa honum að komast áfram og eflast sem leikmaður. Meðal annars fær hann stálhönd sem hann getur kallað fram, mjög sterka fætur sem geta nánast mulið allt sem á vegi hans verður og verður einnig óvenju góður sprengjusérfræðingur, þótt hann hafi ekki haft slíka kunnáttu áður.

EINBEITTU þér að því sem þú elskar Ný upplifun í hverjum sopa vandlega samsett blanda af gæðaávöxtum sem tryggir jafnvægi milli ferskleika og náttúrulegs bragðs. Drykkurinn er hannaður með það að markmiði að veita stöðuga orku og ánægjulega upplifun, þar sem hver dropi endurspeglar gæði og hreinleika.

Viðarhöfði 3 | 110 Reykjavík | sími 430 600

|

E l d u r. i s

28 | Askur

Askur | 29

Hvernig Ég Myndi Lifa af

Uppvakningaheimsendi Ímyndaðu þér að vakna einn morgun og heimurinn er ekki lengur sá sami og hann var. Göturnar eru tómar og ekkert heyrist nema stunur og hæg skref uppvakninga sem ganga um borgina. Uppvakningafaraldur hefur skollið á í Reykjavík og samfélagið er hrunið. Þú horfir út um gluggan og sérð ekkert nema hópa af sjúskuðu fólki haltrandi um allt. Allt sem einu sinni var eðlilegt er horfið og óvissan ræður ríkjum. Þú ert einn, ringlaður og hræddur en enn á lífi. Hér ætla ég að skrifa niður það sem ég myndi gera ef ég þyrfti að takast á við slíkar aðstæður og reyna að lifa af í heimi þar sem uppvakningar hafa tekið yfir.

Strax með forskot

Nauðsynjar

Ég á heima í blokk svo ég er í góðum málum með pláss og rými. Það er líka góður staður til að fylgjast með ef svo óheppilega vill til að uppvakningarnir finni mig. Það eru líka tvær útgönguleiðir sem hægt er að nota.

Viðgerðarsett fyrir gleraugu væri líka mikilvægt, því ég er frekar gagnslaus án þeirra.

Talstöð væri líka góð til að hafa samband við aðra eftirlifendur. Ég myndi líka reyna að safna hlutum eins og vasaljósi, rafhlöðum, hlýjum fötum og sjúkrakassa ef ég fyndi slíkan og lyf.

Fyrstu skref Það allra fyrsta sem ég myndi gera væri að fara upp á efstu hæð og fylla svalirnar af ílátum og safna regnvatni. Ef vatnið klárast þá er ég með nóg af vatni. Síðan myndi ég einhvern veginn redda mér barefli og fara út að ná í eins mikið af dósamat og ég get borið. Ég myndi líka reyna styrkja útihurðir í blokkinni svo að uppvakningar gætu ekki komist of auðveldlega inn.

Einnig hylja glugga með spýtum svo þeir sjá ekki inn.

„Þú heiðrar hina látnu Vopn er ekki gott að vera of hávær, með því Það því uppvakningar gætu mögulega að háværum hljóðum. Þess að halda laðast vegna væri best að forðast hávær áfram, jafn- vopn eins og byssur eða eitthvað nema það sé algjörvel þegar sambærilegt lega nauðsynlegt. Byssur eru síðasti kostur! Betra væri að redda þú ert sér boga eða öðru hljóðlátu vopni hræddur.“ sem dregur ekki eins mikla athygli.

Besta verkfærið Ég myndi redda mér kúbeini, bæði sem gott barefli og til þess að opna hurðir og annars konar hindranir. Einnig væri gott að redda sér fræðslubók um jurtir á Íslandi, þannig get ég aflað mér upplýsinga um hvað má borða og hvað þær geta gert.

Mynd: Freepik

30 | Askur

Farartæki Að geta ferðast um staði á hljóðlátan og öruggan hátt skiptir gríðarlega miklu máli þegar uppvakningar hafa tekið yfir heiminn. Þess vegna er hjól eða annars konar farartæki frábært. En það væri enn betra ef ég fyndi hest, því eldsneyti fyrir bíla gæti verið erfitt að fá og það er líka miklu svalara að fara um á hesti.

Mynd: Freepik eftir Kues 1

Að kanna svæði Það er gott að vita hvar er öruggt að vera. Ég myndi kanna nágrenni blokkarinnar og svo smátt og smátt allt höfuðborgarsvæðið og merkja staði sem best er að forðast, sérstaklega fjölmenn svæði eins og miðbæinn.

Síðan myndi ég búa til aðra staði sem yrðu þá til vara sem ég gæti flúið til ef allt verður morandi í blokkinni.

Langtímaáætlun Ef uppvakningarplágan varir lengi sem hún mun ef til vill gera þyrfti ég að hugsa fram í tímann. Ég myndi finna stað sem væri hægt að rækta mat og vera með skeppnur. Kannski væri gott að flytja úr borginni finna afskektan stað þar sem enginn er og þvi meiri líkur á að lifa af.

Myndir

Nauðsynlegur varningur

Tékk

Sjúkrakassi Hjól Kúbein

Askur | 31

Buster Keaton Hljóðláti trúðurinn: Buster Keaton og galdurinn í þöglu myndunum Joseph Frank Keaton, betur þekktur sem Buster Keaton, er einn þekktasti kvikmyndagerðarmaður hljóðlausa kvikmyndatímans.

Hann fékk áhorfendur til að springa úr hlátri með skrítnum töktum sínum og halda niðri andanum af spennu þegar hann framkvæmdi rosaleg áhættuatriði sem gætu látið hvern sem er fá gæsahúð. Hann er talinn einn hugrakasti, fyndnasti og frumlegasti leikari síns tíma. Keaton gerði margar af þekktustu kvikmyndum tímabilsins, og verk hans hafa veitt mörgum kvikmyndagerðarmönnum innblástur, jafnvel enn þann dag í dag. Hvaðan kom hann og hvað er það sem gerir myndirnar hans svona eftirminnilegar?

Frá Vaudeville til stjörnu: Æskuár Buster Keaton Buster Keaton fæddist 4. október 1895. Hann var sonur Joe Keaton og Myra Keaton, tveggja leikara sem ferðuðust um með Vaudeville-sýningum. Á sama tíma ferðaðist annar frægur maður, Harry Houdini, sem síðar varð þekktur sem einn mesti töframaður allra tíma. Foreldrar Buster fannst tilvalið að litli strákurinn tæki þátt í sýningunum, og hann var aðeins fjögurra ára gamall þegar hann kom fyrst fram með foreldrum sínum í sýningu sem þau kölluðu

32 | Askur

The Three Keatons. Í sýningunum köstuðu foreldrar hans honum stundum hátt upp í loft eða ýttu honum til að skapa fyndnar aðstæður sem fengu áhorfendur til að hlæja. Þegar Buster varð níu ára byrjaði hann að taka meiri ábyrgð. Hann bókaði til dæmis hótelherbergi og sá um ýmis skipulagsmál á meðan foreldrar hans voru uppteknir, auk þess að hjálpa til við að skrifa efni fyrir sýningarnar. Á táningsárum sínum, þegar foreldrar hans tóku pásu frá ferðalögum sínum, ákvað hinn ungi Buster að taka leiklistina alvarlega og fór að vinna meira faglega á sviði.

Leiklist og áhættuatriði: Buster Keaton á skjánum Síðar hitti hann gamanleikarann Roscoe Arbuckle eða Fatty, sem hann var ekki mjög hrifinn af. Arbuckle var tengdur kvikmyndaverinu Keystone Studios og fékk Buster til að vinna með sér í kvikmyndum. Ferill Keatons þar var þó stuttur því Heimsstyrjöldin fyrri rauf feril hans tímabundið. Hann gekk í herinn og var sendur til Frakklands eftir stutta herþjálfun.

Eftir stríðið, 29. apríl 1919, var hann leystur frá herþjónustu og sneri aftur til Bandaríkjanna, þar sem hann hóf aftur feril sinn í kvikmyndum sem átti eftir að gera hann að einni stærstu stjörnu þöglu myndanna.

Jean-Léon Gérôme Pollice Verso

GLADIATORES

Mynd: Freepik

Ímyndaðu þér að sitja á köldu steinsæti. Fyrir framan þig blasir við gríðarstór sandvöllur og allt í kringum þig eru þétt setnar stúkur, fullar af fólki ekki ólíkt fótboltaleik nútímans. Andrúmsloftið er rafmagnað. Völlurinn lyktar af blóði og svita. Þú heyrir ekkert nema ærandi gleðihróp og skerandi sársaukavein og jörðin nötrar út af ærandi hávaða. Þú ert staddur í Róm þar sem aðal töffararnir eru menn sem berjast upp á líf og dauða og voru kallaðir Gladiatores sem er latína og þýðir ,,þeir sem berjast með sverði.” Á vellinum standa stórir, vel vaxnir menn, saddir af kjöti og mjólk. Þeir skylmast og kljást í hringleikahúsinu með litla sem enga vörn en vel vopnaðir til bardaga þar sem dauðinn er aldrei langt undan. Hvenær hófst þetta allt og hvernig var það að vera gladiator í raun og veru?

Uppruni skylmingaleikanna

Gladiatores sem stjörnur samtímans

Fyrstu opinberu skylmingaleikarnir voru haldnir um 150 árum fyrir Krist. Elstu skráðu leikarnir má þó rekja til ársins 264 f.Kr. þegar tveir bræður héldu leika til að minnast föður síns. Upphaflega voru slíkir leikar hluti af jarðarfararsiðum, en síðar fóru þeir að þjóna öðrum tilgangi. Keisarar notuðu leikana til að sýna auð sinn og völd og einnig til að skemmta og jafnvel glepja almenning.

Leikarnir urðu svo vinsælir að eftirspurnin varð gríðarleg, frjálsir Rómverjar tóku stundum þátt.

Gladiatores urðu að algjörum superstjörnum.

Myndir voru gerðar af þeim og börn léku sér með litlar leirstyttur af uppáhalds bardagaköllunum sínum. Reyndar voru líka konur sem börðust en þær voru í miklum minnihluta. Ef þú varst góður þá gastu orðið mjög frægur. Þjálfunin var gríðarlega erfið. Flestir gladiatores voru þrælar eða glæpamenn sem sváfu í klefum, oft hlekkjaðir. Samt var hugað að hreinlæti, og þeir höfðu aðgang að böðum og þvottaaðstöðu. Þeir fengu þrjár máltíðir á dag, en það var bannað að tala við matarborðið.

Bygging Colosseum og fyrstu stórleikarnir Keisarinn Vespasian, sem ríkti frá 69 til 79 e.Kr. hóf byggingu hins fræga Colosseum árið 72 e.Kr. Hann lifði þó ekki nógu lengi til að sjá það fullklárað. Fyrstu leikarnir í hinu nýja Colosseum voru haldnir árið 80 e.Kr. af keisara Titus sem var sonur Vespasíans. Hann hélt þá mikla hátíð og leikarnir stóðu yfir í 100 daga.

MUNKURINN TELEMACHUS Leikarnir voru svo vinsælir og áhorfendur gátu orðið svo trylltir að þegar munkur einn að nafni heilagur Telemachus reyndi að stoppa leikana með því að fara inn á leikvöllinn þá var hann stunginn af bardagamanni og síðan grýttur til dauða af hinum tryllta lýð sem horfðu af æsingi á leikana.

Askur | 33

34 | Askur

Um mig Ég fæddist 3. ágúst 2006 í Riga í Lettlandi. Eftir að hafa lokið grunnskóla vissi ég ekki alveg hvað ég vildi gera í framtíðinni. Þar sem ég hafði alltaf haft áhuga á tölvum og tölvuleikjum ákvað ég að byrja að læra tölvuforritun.

Eftir um eitt ár í tölvunarfræði áttaði ég mig þó á því að forritun var ekki alveg fyrir mig. Þó að ég hefði enn áhuga á tækni fannst mér ekki passa við mig að sitja fyrir framan tölvu allan daginn og forrita. Þess vegna ákvað ég að skipta um námsleið. Áður en ég gerði það tók ég stutt hlé frá námi til að hugsa um hvað ég vildi í raun læra. Þá áttaði ég mig á því að ég hafði enn áhuga á tölvum en líka á sköpun og því að búa til hluti. Þess vegna ákvað ég að prófa grafíska hönnun, þar sem hægt er að sameina tækni og sköpun.

Fyrir utan skóla hef ég einnig nokkur önnur áhugamál. Ég hef áhuga á bílum og skíðum. Almennt finnst mér gaman að prófa nýja hluti og upplifa eitthvað spennandi þegar ég fæ tækifæri til þess.

Askur | 35

Skíði/snjóbretti Hvað eru freestyle skíði og snjóbretti?

Freestyle skíði og snjóbretti eru greinar innan vetraríþrótta þar sem íþróttamenn framkvæma stökk, brellur og skapandi hreyfingar á leiðinni niður fjallið. Í stað þess að einblína aðeins á hraða eins og í hefðbundnum alpagreinum leggja freestyle iðkendur meiri áherslu á stíl, stjórn og sköpun. Þetta gerir freestyle að einni af spennandi og sjónrænt áhrifamestu greinum skíða- og snjóbrettaíþrótta.

Freestyle akstur fer oftast fram í sérstökum svæðum á skíðasvæðum sem kallast snjóbrettagarðar eða terrain parks. Þar eru byggðir stökkpallar, rör (rails), box og halfpipe sem eru sérstaklega hönnuð fyrir brellur. Þessar hindranir gera iðkendum kleift að framkvæma snúninga, hvolf, „grab“ og margar aðrar brellur. Garðarnir eru oft hannaðir með mismunandi erfiðleikastigum svo bæði byrjendur og reyndari íþróttamenn geti æft sig á öruggan hátt. Þróun freestyle Freestyle skíði og snjóbretti urðu vinsæl á síðari hluta 20. aldar. Snjóbretti urðu sérstaklega vinsæl á níunda og tíunda áratugnum og voru undir sterkum áhrifum frá íþróttum

eins og hjólabretti og brimbretti. Skíðamenn fóru síðar að tileinka sér svipaðan stíl og freestyle skíði þróuðust hratt sem mikilvæg grein innan skíðamenningar.

Með tímanum fóru freestyle keppnir að birtast á alþjóðlegum mótum. Í dag eru greinar eins og slopestyle, big air og halfpipe hluti af stórum keppnum eins og Winter X Games og jafnvel Vetrarólympíuleikunum. Þetta sýnir hvernig freestyle hefur þróast úr litlum undirheimum í alþjóðlega viðurkennda íþrótt.

Snjóbrettagarðar og hindranir Snjóbrettagarðar eru mjög mikilvægir fyrir freestyle skíði og snjóbretti. Þeir eru sérstaklega hannaðir til að æfa brellur og innihalda mismunandi tegundir hindrana. Algengustu hindranirnar eru til dæmis: Stökkpallar: Rampur sem leyfir íþróttamönnum að stökkva hátt í loftið og framkvæma snúninga eða hvolf.

Rails (rör): Málmstangir sem iðkendur renna sér eftir með skíðum eða snjóbretti.

Box: Breiðari flöt hindrun sem er oft auðveldari fyrir byrjendur að renna sér eftir.

Halfpipe: Stór hálfhringlaga braut þar sem íþróttamenn renna fram og til baka og framkvæma loftbrellur yfir brúnirnar. Þessar hindranir hjálpa iðkendum að bæta færni sína og læra nýjar brellur. Æfingar og færni

myndir: google texti: chatgpt

Freestyle skíði og snjóbretti krefjast jafnvægis, samhæfingar, styrks og hugrekkis. Flestir byrja á litlum stökkum og einföldum brellum áður en þeir fara í flóknari hreyfingar. Að læra nýjar brellur getur tekið langan tíma og það er eðlilegt að detta oft á meðan verið er að æfa sig.

Margir íþróttamenn æfa einnig utan snjósins. Trampólín, froðugryfjur og sérhæfð æfingahús gera iðkendum kleift að æfa snúninga og loftbrellur á öruggan hátt áður en þeir prófa þær á snjó. Líkamleg þjálfun er

36 | Askur

myndir: google texti: chatgpt

líka mikilvæg þar sem sterkir fætur, kviðarvöðvar og liðleiki hjálpa við stjórn í loftinu.

Menning og lífsstíll Freestyle skíði og snjóbretti eru ekki aðeins íþrótt heldur líka menning og lífsstíll. Tónlist, tískustíll og myndbandsgerð tengjast sterkt freestyle samfélaginu. Margir iðkendur taka upp myndbönd af brellum sínum og deila þeim á internetinu.

Samfélagsmiðlar hafa gert íþróttamönnum auðveldara að sýna hæfileika sína og ná til áhorfenda um allan heim. Iðkendur frá mismunandi löndum geta veitt hver öðrum innblástur með því að deila myndböndum og þróa nýjar brellur. Þessi skapandi og tjáningarríki hluti íþróttarinnar er ein af ástæðunum fyrir því að freestyle heldur áfram að vaxa. Öryggi Þótt freestyle skíði og snjóbretti séu mjög spennandi er öryggi afar mikilvægt. Iðkendur ættu alltaf að nota hjálma og annan verndarbúnað, sérstaklega þegar æft er á stökkpöllum eða rails. Einnig er mikilvægt að byrja á minni hindrunum og færa sig smám saman yfir í stærri stökk.

Eldur býður fyrirtækjum á veitinga-, smásöluog þjónustumarkaði upp áþjónustumarkaði á hágæða lausnir á hnífapörum og sælkeravörum.

Veronika Guseva

1/2 siðu auglysing

Heildverslun með sælkeravörur og borðbúnað

Odetari Ný rödd í stafrænum tónlistarheimi

myndir: google texti: chatgpt

Odetari er einn af þeim listamönnum sem hafa risið hvað hraðast í nútíma tónlistarmenningu á internetinu. Hann er þekktur fyrir dökkan og kraftmikinn rafrænan tón og lög sem hafa orðið vinsæl á samfélagsmiðlum. Tónlist hans blandar saman rafrænni danstónlist, trap og hyperpop, sem skapar orkumikinn og spennandi stíl sem höfðar sérstaklega til yngri hlustenda. Þótt hann sé tiltölulega nýr í almennum tónlistariðnaði vakti Odetari fljótt athygli á vettvangi eins og TikTok og streymisveitum.

Stutt brot úr lögum hans fóru að verða vinsæl á netinu og leiddu til þess að fleiri hlustendur fundu heilu lögin hans. Þessi netvinsæld hjálpuðu honum að fara frá því að vera lítt þekktur framleiðandi yfir í að verða þekktur listamaður um allan heim.

Tónlistarstíll og hljóð Tónlist Odetari er oft lýst sem dökkri, hröðri og stemningsríkri. Lögin hans innihalda yfirleitt þungan bassa, bjagaða takta og dramatískar synth-melódíur. Í mörgum lögum eru líka breytt eða lögð saman raddspor sem gefa tónlistinni dularfulla og tilfinningaríka stemningu.

Ein af ástæðunum fyrir vinsældum hans er hversu vel tónlistin hans passar við stutt myndbandsefni á samfélagsmiðlum. Sterkir taktar og grípandi „drop“ gera lögin hans mjög hentug fyrir myndbandsklippur, leikjatengt efni og skapandi færslur á netinu. Þess vegna dreifðust lögin hans hratt og náðu til milljóna hlustenda um allan heim.

Uppgangur í gegnum internetið Ólíkt mörgum hefðbundnum listamönnum sem verða frægir í gegnum útgáfufyrirtæki eða útvarp, byggðist ferill Odetari að mestu

38 | Askur

upp í gegnum samfélög á internetinu. Streymisveitur og samfélagsmiðlar gerðu tónlist hans aðgengilega á heimsvísu nánast samstundis.

Aðdáendur fóru að deila lögunum hans, búa til myndbandsklippur og nota þau í eigin efni, sem jók vinsældir hans enn frekar. Þessi tegund af árangri sýnir hvernig tónlistariðnaðurinn hefur breyst á síðustu árum.

Listamenn þurfa ekki lengur stórar auglýsingaherferðir til að ná til hlustenda. Sköpunargleði, sérstakur hljómur og sterk tengsl við netmenningu geta hjálpað tónlistarfólki að byggja upp sinn eigin áhorfendahóp. Áhrif á nútíma tónlistarmenningu Odetari tilheyrir nýrri kynslóð listamanna sem eru mjög tengdir internetmenningu. Tónlist hans endurspeglar hraðan og orkumikinn stíl sem margir á netinu tengja við. Á sama tíma gefur dökk fagurfræði og rafræn framleiðsla tónlist hans sérstakt einkenni.

Eftir því sem streymisveitur og samfélagsmiðlar halda áfram að móta hvernig fólk uppgötvar tónlist, er líklegt að listamenn eins og Odetari verði enn áhrifameiri.

Madk1d Madk1d er upprennandi tónlistarmaður sem er þekktur fyrir að blanda saman underground rapptónlist, rafrænni tónlist og áhrifum frá internetmenningu. Tónlist hans endurspeglar nútíma stafræna tónlistarsenu þar sem listamenn byggja oft upp aðdáendahóp sinn í gegnum samfélagsmiðla, streymisveitur og netmiðla. Með sérstakan stíl og tilraunakennda framleiðslu hefur Madk1d vakið athygli hlustenda sem hafa áhuga á kraftmikilli og dökkri tónlist.

Margir listamenn eins og Madk1d ná fyrst athygli í gegnum vettvanga eins og SoundCloud, TikTok og Spotify. Þessir miðlar gera sjálfstæðum tónlistarmönnum kleift að deila tónlist sinni með fólki um allan heim án þess að þurfa stórt útgáfufyrirtæki. Þannig geta underground listamenn byggt upp tryggan aðdáendahóp ef tónlist þeirra höfðar til hlustenda.

Tónlistarstíll Tónlist Madk1d sameinar oft þungan bassa, hraða takta og bjagaða hljóma með kraftmiklum eða tilfinningaríkum röddum. Stíll hans sækir innblástur í tónlistarstefnur eins og trap, hyperpop og rafræna tónlist. Þessi blanda

skapar nútímalegan og öflugan hljóm sem passar vel við internetmenningu og stafræna miðla.

Annað sem einkennir tónlist hans er notkun á tilraunakenndum framleiðsluaðferðum. Áhrif eins og raddbjögun, lögð saman hljóðlög og kraftmiklir „dropar“ hjálpa til við að skapa sérstaka stemningu í lögunum. Þessir þættir gefa tónlistinni sterka sérstöðu og láta hana skera sig úr hefðbundnari hip-hop eða popptónlist. Áhrif internetmenningar Eins og hjá mörgum nýjum listamönnum er ferill Madk1d nátengdur internetmenningu.

Netmiðlar gera aðdáendum kleift að uppgötva tónlist fljótt og deila henni með öðrum. Myndbandsklippur, stutt myndbönd og efni sem aðdáendur búa til hjálpa oft lögum að ná til stærri áhorfendahóps.

Vegna þessa myndast oft sterk net-samfélög í kringum tónlistina. Aðdáendur taka þátt í að dreifa tónlistinni, búa til sitt eigið efni og styðja við uppgang listamannsins. Þetta stafræna umhverfi er orðið mjög mikilvægt í því hvernig tónlist dreifist og þróast í dag.

myndir: google texti: chatgpt

Ný rödd í underground tónlistarsenunni

Framtíð sjálfstæðra tónlistarmanna Listamenn eins og Madk1d tákna nýja kynslóð tónlistarmanna sem byggja feril sinn að mestu leyti sjálfstætt. Í stað þess að treysta eingöngu á hefðbundna tónlistariðnaðinn nota þeir tækni og netmiðla til að tengjast hlustendum beint.

Askur | 39

Malcom Todd Ný rödd í nútíma indie-poppi Malcolm Todd er upprennandi söngvari og lagahöfundur sem hefur vakið athygli fyrir mjúka blöndu af indie-poppi, alternative R&B og svokölluðu bedroom pop. Tónlist hans er þekkt fyrir rólega stemningu, tilfinningaríka texta og melódískt gítarhljóm. Á síðustu árum hefur hann byggt upp vaxandi aðdáendahóp í gegnum streymisveitur og samfélagsmiðla þar sem hlustendur tengja við einlægni og andrúmsloft laganna hans.

Eins og margir sjálfstæðir tónlistarmenn í dag náði Malcolm Todd fyrst athygli á internetinu. Vettvangar eins og Spotify, TikTok og YouTube hjálpuðu til við að kynna tónlist hans fyrir stærri áhorfendahópi. Þegar lög hans fóru að dreifast á þessum miðlum uppgötvuðu sífellt fleiri hlustendur sérstakan hljóm hans og stíl.

Tónlistarstíll og innblástur

myndir: google texti: chatgpt

Tónlist Malcolm Todd sameinar oft mjúkar raddir, hlýjan gítarhljóm og rólega takta.

Hljómurinn passar vel inn í nútíma indie- og bedroom pop tónlist þar sem listamenn skapa tónlist sem er persónuleg og náin. Í mörgum lögum hans eru þemu eins og sambönd, sjálfsskoðun og tilfinningar úr daglegu lífi.

40 | Askur

Framleiðslustíll hans er oft einfaldur en vel útfærður, sem gerir röddinni og melódíunum kleift að njóta sín. Þessi einfaldleiki skapar rólega og hugleiðandi hlustunarupplifun sem margir aðdáendur tengja við.

Uppgangur í gegnum internetið Internetið hefur haft stórt hlutverk í uppgangi Malcolm Todd sem listamanns. Stutt myndbönd og brot úr lögum hans hafa verið deilt á samfélagsmiðlum og þannig náð til hlustenda um allan heim. Slík dreifing hefur orðið mjög mikilvæg í því hvernig tónlistarmenn byggja upp feril sinn í dag.

Með reglulegri útgáfu tónlistar og samskiptum við aðdáendur á netinu hefur Malcolm Todd haldið áfram að stækka áhorfendahóp sinn. Hæfileiki hans til að sameina grípandi laglínur og tilfinningaríka frásögn hefur hjálpað honum að skera sig úr í fjölbreyttum indie tónlistarheimi.

Björt framtíð Eftir því sem sjálfstæðir listamenn hafa meiri áhrif á tónlistariðnaðinn táknar Malcolm Todd nýja kynslóð tónlistarmanna sem búa til og dreifa tónlist sinni á beinni hátt en áður.

NEXTIME Nextime er upprennandi tónlistarmaður sem er þekktur fyrir að blanda saman nútímalegum rafrænum hljómum og áhrifum frá underground tónlist og internetmenningu. Eins og margir listamenn af nýrri kynslóð hefur Nextime byggt upp áhorfendahóp sinn í gegnum streymisveitur og samfélagsmiðla þar sem fólk getur auðveldlega uppgötvað nýja tónlist hvaðanæva úr heiminum.

Nútíma tónlistarumhverfi gerir sjálfstæðum listamönnum kleift að deila tónlist sinni án þess að þurfa stórt útgáfufyrirtæki. Með hjálp streymisveita og netsamfélaga geta listamenn eins og Nextime gefið út tónlist beint til hlustenda og byggt upp sinn eigin stíl og ímynd.

Tónlistarstíll Tónlist Nextime inniheldur oft stemningsríkar laglínur, sterkan bassa og nútímalega rafræna framleiðslu. Hljómurinn getur innihaldið áhrif frá tónlistarstefnum eins og rafrænni tónlist, trap og öðrum internet-tengdum stílum. Þessi blanda skapar kraftmikla og nútímalega hlustunarupplifun sem höfðar til aðdáenda stafrænnar tónlistar.

Annar mikilvægur þáttur í tónlist Nextime er skapandi notkun hljóðhönnunar. Mismunandi hljóðáhrif, lögð saman hljóðfæri og taktbreytingar hjálpa til við að skapa sérstakt andrúmsloft í lögunum. Þessi tilraunakenndi stíll gerir listamanninum kleift að prófa nýjar hugmyndir og halda tónlistinni ferskri og áhugaverðri.

Hlutverk internetins Internetið spilar stórt hlutverk í því hvernig listamenn eins og Nextime byggja upp feril sinn. Tónlist getur dreifst hratt í gegnum samfélagsmiðla, streymisveitur og netsamfélög þar sem aðdáendur deila lögum og kynna þau fyrir nýjum hlustendum.

Vegna þessa hafa sjálfstæðir listamenn í dag fleiri tækifæri en nokkru sinni fyrr. Með því að vera virkir á netinu og gefa reglulega út nýja tónlist geta listamenn eins og Nextime byggt upp tryggan aðdáendahóp og haldið áfram að þróa sinn eigin hljóm.

myndir: google texti: chatgpt

Nýr listamaður í stafrænum tónlistarheimi

Askur | 41

Dexter Dökk og einstök glæpasería

Persónan Dexter Morgan

Dexter er vinsæl glæpa- og spennuþáttaröð sem var fyrst sýnd árið 2006 á Showtime. Þættirnir urðu fljótt þekktir fyrir óvenjulega sögu og flókna aðalpersónu. Sagan fylgir Dexter Morgan, sem starfar sem sérfræðingur í blóðsleifagreiningu hjá lögreglunni í Miami. Á bak við venjulegt líf sitt leynir hann þó miklu myrkari hlið — hann er raðmorðingi sem veiðir glæpamenn sem hafa sloppið undan réttvísinni.

Dexter Morgan, leikinn af Michael C. Hall, er ein áhugaverðasta persóna í nútíma sjónvarpi. Á daginn hjálpar hann lögreglunni að leysa morðmál, en á kvöldin fylgir hann eigin reglum, svokölluðu „Code“, sem ættleiddur faðir hans, Harry Morgan, kenndi honum. Reglurnar hjálpa honum að stjórna hvötum sínum og tryggja að hann ráðist aðeins á þá sem hafa framið alvarlega glæpi.

Sagan og þróun hennar

myndir: google texti: chatgpt

Dexter þáttaröð 1.

42 | Askur

1

Dexter

8,6

2

Crocodile

8,2

3

Popping Cherry

8,0

4

Let´s Give the Boy a Hand

8,3

5

Love American Style

8,1

6

Return to Sender

8,4

7

Circle of Friends

8,5

8

Shrink Wrap

8,7

9

Father Knows Best

8,6

10

Seeing Red

9,0

11

Truth Be Told

9,1

12

Brorn Free

9,6

Eitt það sem gerir Dexter svona spennandi er hvernig sagan þróast með tímanum. Hver þáttaröð kynnir nýjan aðal andstæðing sem reynir á Dexter bæði líkamlega og andlega. Þessir andstæðingar eru oft mjög snjallir og hættulegir, sem gerir söguna ófyrirsjáanlega og spennandi. Á sama tíma er Dexter stöðugt að reyna að lifa eðlilegu lífi. Hann myndar tengsl við aðra, vinnur með samstarfsfólki og reynir að halda uppi fjölskyldulífi. Með tímanum verður það þó sífellt erfiðara að halda jafnvægi á milli tveggja lífa, sem skapar mikla spennu þar sem leyndarmál hans gæti komið upp hvenær sem er.

Sambönd og innri togstreita Sambönd skipta miklu máli í þáttunum. Per sónur eins og Debra Morgan, systir Dexter, bæta mikilli tilfinningalegri dýpt við söguna.

Hún er ákveðin og dugleg lögreglukona sem treystir Dexter og elskar hann, sem gerir samband þeirra bæði sterkt og flókið. Í gegnum seríuna þróast Dexter sjálfur mikið. Hann byrjar að efast um sjálfan sig og velta fyrir sér hvort hann geti upplifað raunverulegar tilfinningar eða breyst sem manneskja. Þessi innri togstreita er stór hluti af því sem gerir þættina svona áhugaverða.

myndir: google texti: chatgpt

Stíll og andrúmsloft Sögusviðið í Miami gefur þáttunum sérstakan stíl. Bjart og sólríkt umhverfið stendur í sterkri andstæðu við dökk þemu eins og ofbeldi og siðferðilegar spurningar. Þessi andstæða gerir seríuna einstaka miðað við marga aðra glæpaþætti. Þættirnir nota einnig innri frásögn þar sem áhorfendur heyra hugsanir Dexter. Þetta gerir fólki kleift að skilja betur hvernig hann hugsar, jafnvel þegar gjörðir hans eru öfgakenndar. Áhrif og sérstaða

TÆKNÓ

Frískaðu upp á daginn með TÆKÍÓ.

Nýr og líflegur ávaxtadrykkur fullur af safaríku bragði og ferskri upplifun.

Opnaðu dós og njóttu bragðsins af einhverju nýju.

veronika guseva

Það sem gerir Dexter einstakan er sjónarhornið. Í stað þess að fylgja lögreglu sem eltir glæpamenn fylgja áhorfendur manni sem er bæði hluti af kerfinu og brýtur það á sama tíma. Þetta fær fólk til að hugsa um réttlæti á annan hátt.

eldur.is

44 | Askur

„Baldvin Þór Högnason“ Ég heiti Baldvin og er fæddur 6. október 2008. Ég er nemandi íTækniskólanum þar sem ég legg stund á sérsvið grafískrar miðlunar sem er skapandi nám. Ég hef mikinn áhuga á grafískri hönnun og finnst skemmtilegt að vinna með liti, letur og uppsetningu til að skapa sterka og faglega heildarmynd. Ég er metnaðarfullur og leitast við að bæta mig stöðugt og þróa minn eigin stíl í hönnun. Í framtíðinni stefni ég á að halda áfram í námi eftir Tækniskólann og flytja til Bretlands. Þar langar mig að fara í háskóla og læra meira um grafíska hönnun og skapandi greinar. Markmið mitt er að þróa færni mína enn frekar, fá meiri reynslu og byggja upp feril sem grafískur hönnuður.

Askur | 45

The Kid Laroi The Kid Laroi er ástralskur rappari og söngvari sem hefur náð miklum vinsældum á alþjóðavísu. Hann fæddist árið 2003 í Sydney í Ástralíu og byrjaði ungur að hafa áhuga á tónlist. Hann ólst upp við tónlist og byrjaði snemma að semja lög og taka upp tónlist.

Ungur listamaður The Kid Laroi, sem heitir réttu nafni Charlton Kenneth Jeffrey Howard, er enn mjög ungur miðað við hversu miklum árangri hann hefur náð. Hann fæddist árið 2003 og varð þekktur tónlistarmaður á unglingsaldri. Þetta sýnir hversu hratt tónlist getur dreifst í dag með hjálp internetsins og streymisveitna.

Tónlistariðnaður og upptökuver Í dag er tónlistariðnaðurinn mjög tengdur stafrænum miðlum þar sem streymisveitur eins og Spotify og YouTube hafa gert lista­ mönnum kleift að ná alþjóðlegri dreifingu án þess að treysta eingöngu á hefðbundna útgáfufyrirtæki. The Kid Laroi vinnur með stórum record labels og faglegum upp­ tökuverum þar sem lögin hans eru þróuð með aðstoð framleiðenda, lagahöfunda og hljóðtækni. Í upptökuveri er lögð mikil áhersla á hljóð­ vinnslu, mixing og mastering til að tryggja að hvert lag hljómi sem best á öllum tækjum. Þar eru einnig oft gerðar tilraunir með nýjar hugmyndir, hljóð og stíl áður en lög eru gefin út. Þetta sýnir hvernig nútíma tónlist er ekki bara sköpun listamannsins sjálfs, heldur samvinnuverkefni margra sérfræðinga.

46 | Askur

Vinátta við Juice WRLD Ferill hans tók mikinn kipp þegar hann kynntist rapparanum Juice WRLD. Þeir urðu vinir og Juice WRLD hjálpaði honum að fá meiri athygli í tónlistarheiminum. Eftir það fór tónlist Laroi að dreifast hratt á internetinu og fleiri fóru að hlusta á lögin hans.

Tónlistarstíll og framtíð Tónlist The Kid Laroi blandar saman rapp­ tónlist og popptónlist sem gerir hana aðgengilega fyrir breiðan hóp hlustenda.

Lögin hans fjalla oft um tilfinningar, sambönd og lífið sem ungur einstaklingur.

The Kid Laroi er talinn einn af efnilegustu tónlistarmönnum sinnar kynslóðar og heldur áfram að gefa út ný lög sem ná vinsældum á streymisveitum eins og Spotify og YouTube.

ChildRvk Árið 2017 stofnuðu fjórir vinir – Benedikt Andrason, Sigurður Ýmir, Pétur Kiernan og Jóhann Kristófer – merkið Child. Verkefnið hófst sem sameiginleg hugmynd og sköpunar­ vettvangur þar sem þeir unnu saman að því að þróa merkið og byggja upp sitt eigið sjónarhorn á hönnun og menningu.

Leiðir skilja Eftir nokkur ár af nánu samstarfi fóru leiðir þeirra að skiljast þar sem hver og einn leitaði í sínar eigin áttir og verkefni. Þrátt fyrir það lifði andinn frá Child áfram í verkum þeirra.

Benedikt opnaði verslun og veitingastaðinn Nebraska, þar sem hönnun og upplifun fara saman. Pétur stofnaði íþróttafatamerkið Metta Sport og lagði áherslu á hreyfingu og lífsstíl.

Sigurður starfaði sem 3D hönnuður og þróaði sjónrænar lausnir, á meðan Jóhann Kristófer skapaði sjónvarpsþættina Æði og gaf út tónlist sem vakti athygli.

Nýtt upphaf „Í fyrra kynntumst við Benedikt Halla, sem á og rekur merkið Coppermine. Við ákváðum að vinna saman að samstarfsverkefninu Child x Coppermine, sem fékk mjög góðar viðtökur “

Child vaknar aftur Eftir velgengni samstarfsins kviknaði áhuginn á Child á ný. Síðan þá hefur verkefnið fengið nýtt líf og nýja stefnu, þar sem unnið er áfram með upprunalegu hugmyndirnar en jafn­ framt þróaðar nýjar. Child er því ekki lengur bara minning um liðna tíma, heldur lifandi vettvangur sem heldur áfram að vaxa og mótast með hverju nýju skrefi.

Askur | 47

Víkingur Reykjavík Víkingur Reykjavík er eitt af þekktustu fótbolta­ liðum Íslands. Félagið var stofnað árið 1908 og hefur því mjög langa sögu í íslenskum íþróttum. Á síðustu árum hefur Víkingur Reykjavík náð mjög góðum árangri í íslenska boltanum.

Liðið hefur unnið Íslandsmeistaratitla og bikarmeistaratitla og hefur einnig tekið þátt í evrópskum keppnum.

Fótbolti er mjög vinsæl íþrótt á Íslandi og mörg félög hafa sterkan stuðning frá samfélaginu.

Víkingur Reykjavík er eitt af þeim liðum sem hafa byggt upp sterka liðsheild og góðan leikstíl sem hefur skilað góðum árangri. Íþróttafélög eins og Víkingur Reykjavík skipta miklu máli fyrir samfélagið þar sem þau

48 | Askur

gefa ungu fólki tækifæri til að æfa íþróttir, vinna saman í liði og bæta bæði líkamlega og andlega heilsu Heimavöllur Víkings er Víkingsvöllur í Foss­ vogi, þar sem liðið spilar sína heimaleiki og stuðningsmenn safnast saman til að hvetja liðið áfram. Stuðningsmenn Víkings eru þekktir fyrir mikinn eldmóð og skapa oft frábæra stemningu á leikjum.

Félagið leggur einnig mikla áherslu á upp­ eldisstarf og hefur alið upp marga hæfileikaríka leikmenn sem hafa farið í atvinnumennsku bæði á Íslandi og erlendis. Með góðu skipu­ lagi, sterkri þjálfun og metnaði hefur Víkingur Reykjavík fest sig í sessi sem eitt af fremstu liðum landsins.

Heimatreyjur Víkinga Heimatreyjur Víkinga eru mjög mikilvægur hluti af sjálfsmynd liðsins. Treyjan er það sem leikmenn klæðast í leikjum á heimavelli og hún táknar bæði sögu félagsins og tengsl þess við stuðningsmenn. Víkingur hefur lengi spilað í treyjum sem eru í svörtum og rauðum litum, og þeir litir hafa orðið einkennandi fyrir liðið í íslenskum fótbolta.

Hönnun heimatreyjunnar hefur breyst að­ eins með árunum, en litirnir haldast alltaf þeir sömu. Oft er treyjan svört með rauðum röndum eða mynstri, sem gefur henni bæði klassískt og nútímalegt útlit. Svarti liturinn er yfirleitt grunnurinn, en rauði liturinn er notaður til að gera treyjuna meira áberandi og líflega. Þetta hjálpar líka leikmönnum að skera sig úr á vellinum.

Fyrir stuðningsmenn er treyjan líka tákn um samstöðu og stolti. Þegar fólk klæðist treyju Víkinga sýnir það stuðning við liðið og verður hluti af samfélaginu í kringum það. Þannig eru heimatreyjurnar ekki bara fatnaður, heldur mikilvægur hluti af menningu og sögu félagsins.

Litirnir hafa líka ákveðna merkingu. Svartur táknar styrk, aga og ákveðni. Hann gefur til kynna að liðið sé skipulagt og erfitt að sigra.

Rauður táknar hins vegar orku, baráttu og ástríðu. Hann sýnir vilja leikmanna til að leggja allt í leikinn og gefast ekki upp. Þegar þessir tveir litir eru sameinaðir, myndast sterk ímynd sem passar vel við keppnisanda liðsins.

Askur | 49

Starbucks á Íslandi Alþjóðlega kaffikeðjan Starbucks hefur loksins hafið starfsemi á Íslandi, þó í takmarkaðri mynd miðað við önnur lönd. Undan­ farin ár hefur keðjan opnað staði í miðborg Reykjavíkur og í samstarfi við hótel, sem markar tímamót í íslenskri kaffimenningu þar sem lengi var talið ólíklegt að fyrirtækið myndi hasla sér völl á markaðnum.

Meðal annars er Starbucks að finna á Hafnartorgi og á Laugavegi, þar sem bæði ferðamenn og heimamenn geta nálgast vörur keðjunnar.

Starbucks í samstarfi við hótel Einnig er Starbucks staðsett inni á Berjaya Reykjavík Natura Hotel, þar sem boðið er upp á úrval drykkja undir merkjum Starbucks, þó í einfaldari mynd en þekkist víða erlendis.

Slíkt samstarf er algeng leið fyrir alþjóðleg vörumerki til að prófa sig áfram á minni mörkuðum.

Opnun og opnunartímar Opnun staða Starbucks á Íslandi átti sér stað á fyrstu árum 3. áratugar 21. aldar og vakti mikla athygli meðal almennings. Opnunartímar eru breytilegir eftir staðsetningu, en almennt opna staðirnir snemma á morgnana, um klukkan 7:00–8:00, og eru opnir fram á kvöld, oft til klukkan 18:00–20:00 á virkum dögum, en með styttri opnunartíma um helgar.

50 | Askur

Takmörkuð en vaxandi nærvera Þrátt fyrir þessa þróun er nærvera Star­ bucks á Íslandi enn tiltölulega lítil og ekki sambærileg við það sem þekkist í stærri borgum, þar sem keðjan rekur fjölda sjálfstæðra kaffihúsa. Þetta endurspeglar bæði smæð markaðarins og sterka stöðu íslenskra kaffihúsa sem halda áfram að móta kaffimenningu landsins.

Hey! Vissir þú?

Starbucks leggur mikla áherslu á gæði og uppruna kaffibauna. Flest kaffi þeirra kemur frá þekktum ræktendum í Afríku, Suður­ Ameríku og Asíu og er valið með ströngum gæðakröfum. Þeir nota blöndu af Arabica­ baunum sem eru ræktaðar við hærri hæð og eru þekktar fyrir ríkulegt bragð og mikla ilm.

Starbucks sér einnig um að steikja baunirnar á staðnum eða í sérstöku steikihúsi fyrir hvern markað til að tryggja ferskleika og stöðugleika bragðs. Þeir leggja einnig áherslu á sjálfbærni, með verkefnum sem styðja ræktendur og samfélög þeirra, sem er hluti af fyrirtækjamenningu Starbucks um að stuðla að ábyrgum kaffiúr­ vinnsluferlum.

Adopt Me Hvað er Adopt Me? Adopt Me er einn þekktasti leikurinn á Roblox og flestir sem spila Roblox hafa prófað hann allavega einu sinni. Í leiknum getur maður ættleitt gæludýr, séð um þau og verslað við aðra leikmenn. Það byrjar frekar einfalt, en svo festist maður fljótt í því að reyna að fá sjaldgæfari dýr og betri hluti.

Af hverju er leikurinn svona vinsæll? Það sem gerir Adopt Me svona vinsælan er að það er alltaf eitthvað að gera. Það koma reglulega ný dýr, event og uppfærslur sem gera leikinn spennandi aftur og aftur. Maður fær líka ákveðna „tilfinningu” þegar maður fær eitthvað sjaldgæft eða nær að trade­a sig upp. Margir spila líka með vinum sínum, sem gerir þetta meira félagslegt.

Samstarf við McDonald’s Leikurinn hefur meira að segja farið út fyrir Roblox. Það var samstarf við McDonald’s þar sem Adopt Me var kynnt í tengslum við Happy Meal. Það sýnir hversu stór leikurinn er orðinn – hann er ekki bara leikur lengur heldur eitthvað sem fyrirtæki vilja tengja sig við, alveg eins og með vinsæl vörumerki.

Áhrif á leikmenn Adopt Me getur verið mjög skemmtilegur og gefur fólki eitthvað að gera með vinum sínum.

En á sama tíma geta sumir eytt mjög miklum tíma í leiknum og jafnvel peningum til að fá betri gæludýr. Þess vegna er gott að hafa smá jafnvægi og muna að þetta er bara leikur.

Askur | 51

52 | Askur

Embla Náttsól Ég heiti Embla Náttsól Ólafsdóttir og er fædd 3. apríl 2008. Ég eyddi stórum hluta æsku minnar í Árbænum en flutti til Mosfellsbæjar þegar ég var tíu ára. Þar hef ég búið síðan og kláraði grunnskólanám mitt vorið 2024.

Eftir útskrift tók ég mér tíma til að skoða ýmsar listrænar námsleiðir. Ég velti fyrir mér bæði myndlist og grafískri hönnun, en fannst að þær brautir sem ég kynnti mér buðu ekki upp á næglegan fjölbreytileika. Að lokum fann ég grafíska miðlun sem hentaði mér betur, þar sem hún sameinar skapandi vinnu og fjölbreyttar aðferðir sem höfðuðu til mín. Ég hef alla tíð haft mikinn áhuga á listum af ýmsu tagi.

Mér hefur oft fundist auðveldara að tjá mig í gegnum listina mína en með orðum. Hvort sem það er með teikningum, málverkum eða tónlist, þá finnst mér það vera skýrasta leiðin til að sýna hvernig mér líður og hvað ég er að hugsa.

Auk þess hef ég mikinn áhuga á teiknimyndablöðum og teiknimyndum.

Mér finnst sérstaklega spennandi að fylgjast með því hvernig slík verk eru unnin, allt frá hugmyndavinnu til lokaútgáfu. Það hefur aukið áhuga minn á skapandi greinum ogstyrkt löngun mína til að vinna við eitthvað sem tengist list og hönnun í framtíðinni.

Ljósmyndari Sveinn Hartvig Ingólfsson

Askur | 53

Þekktir listamenn sem hafa tekið þátt í Aldrei.

Bubbi Morteins Monsters and men Friðrik Dór Pollapönk Páll Óskar Prins Póló Bríet Emmsjé Gauti Laddi Gus Gus FM Belfast Aron Can Jói pé og Króli Úlfur Úlfur Una Torfa Inspector Spacetime Apparat Birnir Hipsumhaps Dr Gunni Mammút Hatari

ALDREI FÓR ÉG SUÐUR

Aldrei fór ég suður er rokk tónlistarhátíð haldinn á Ísafirði yfir páskahelgi og kom upprunalega frá hugmynd sem Muggi og Mugison fengu 2003 eftir að það var komið ósanngjarnlega fram við Mugison sem var að spila á tónleikum og þeim datt í hug að stofna tónlistarhátíð þar sem komið fram við alla listamennina eins og allir fengu sömu 20-25 mínútur uppi á sviðinu. Ásamt því að það er ókeypis fyrir alla til að koma og horfa á tónleikana og af því það er flogið svo sjaldan til Ísafjarðar um páskana myndu aðeins alvöru aðdáendur tónlistar koma á hátíðina.

Allar þessar hugmyndir voru skrifaðar niður á servíettu og þeir sýndu Ragga Kjartanssyni þetta og á aðeins einu kvöldi fékk hann tuttugu atriði til að koma fram á þessari fyrstu hátíð sem var haldin í Sindraberg verksmiðjunni og næstu tveimur árum eftir

54 | Askur

það í Edinborgarhúsinu, síðan á Ásgeirsbakka og KNH skemmunni og nú er hún haldinn í Kampa frystihúsinu þar sem þeir hafa byggt svið og eru með matar og drykkja sölu.

Hátíðin dregur að sér fleirra og fleirra fólk árlega og er orðinn eitt af stærstu tónlistarviðburðum ársins og hefur meira að segja verið í beinu streymi árlega hjá Rúv síðan í covid.

Hátíðinni er stjórnað með hjálp rokkstjóra og allskonar fólki sem kemur saman til að láta þessa frábæru hátíð gerast enda segja þeir að „maður gerir ekki rassgat einn“.

Af því þessir tónleikar eru með ókeypis aðgang býður Aldrei upp á allskonar varning skreyttan með nafni hátíðarinnar og sjómanninum í lit sem breytist árlega.

Varningurinn er öðruvísi á hverju ári og það hefur verið boðið upp á páskaegg, jólakúlur, vettlinga, tímabundin húðflúr, eyrnalokka og límmiða ásamt öðru skemmtilegu góssi en það eru alltaf húfurnar, peysurnar og bolirnir sem snúa aftur í Aldrei búðina ár eftir ár.

Maine coon

Sturluð staðreynd!

Að árið 2010 var maine coon köttur sem hét Stewie sem mældist frá nefi til enda skotts ótrulega 123 cm!

En venjulegir Maine Coon kettir mælast milli 50-100 cm.

Maine coon kettir eru eitt af stærstu og vinsælustu kattartegundum í heiminum, þekktastir fyrir stærð sína, langa feld stóru loppur og blíðann og vingjarnlegann persónuleika sem gera þá frábæra fyrir fjölskyldur.

Maine Coon kettir eru gáfaðir og leiknir, en þeir eru einnig þolinmóðir og rólegir, sem gerir þá auðvelt að temja og ala upp. Þeir elska að vera í félagsskap fólks og geta jafnvel lært að taka þátt í leikjum með hundum eða fylgja eiganda sínum um húsið. Þrátt fyrir stóra stærð eru Maine Coon kettir blíður og virðast alltaf vita hvenær á að vera rólegur. Þeir þurfa reglulegt burstun á feldinum vegna loðins sem getur flækst auðveldlega, en það er lítill vandi miðað við það gleðilega félag sem þeir bjóða. Þeir eru sannarlega blíðu risar í kattar heiminum. Þessir kettir hafa verið myndaðir og skráðir í meira en hundrað ár fyrst í fréttarblaði árið 1861 en tegundinn var nær útdauð í kringum 1950 en sprakk í vinsældum í kringum 1960 til 1970 og

Ljósmyndari Emilly Anna Schelvis síðan þá hefur fengist gríðarlegu vinsældum. Uppruni tegundundinnar er aðeins að hluta til þekkt með eina sögu sem segir að tegundin á uppruna hjá breskum skipstjóra Charles Coon sem var sagður eiga langhærða ketti, en sannleikurinn er sá að fyrsti Maine Coon Köttinn var blendingur af Norskum skógarketti og óþekktum og útdauðum heimiliskattar tegund sem kom líklegast frá víkingum Maine coon eru mjög langlífa meðað við stærð en áætluð lífstíð fyrir Maine Coon er 12-15 ár en getur verið allt að 16-18 ár með góðri umönnun og heilbrigðum lífsstíl, en þeir þurfa reglulegar skoðanir hjá dýralæknir vegna þess að þeir geta verið næmir fyrir ákveðnum erfðasjúkdómum eins og hjarta og nýrna vandamálum þannig mikilvægt er að hafa eftirlit yfir heilsu þeirra.

Vissir þú?

Að maine coon kettir eru ekki fullvaxna fyrir en þeir eru fjögura ára. Læðurnar eru í kringum 5-7 kg og fressarnir eru í kringum 8-11 kg, venjulegur heimilisköttur er aðeins 3-6 kg

Askur | 55

Alþjóðlega geimstöðin Alþjóðlega Geimstöðin eða á ensku, the Inter -national Space Station (ISS) er stærsti manngerði hlutur sem svífur í kringum lág braut Jarðar í um 400 km hæð.

Geimstöðin er 109m í lengd og næstum 420 tonn í þyngd, með sex svefnherbergi, tveimur baðherbergjum og ræktarstöð handa áhöfninni.

Alþjóðlega geimstöðin hefur ekki verið tóm síðan 2000 og áhöfn er í kringum 6 manns en getur geimstöðin getur hýst allt af 13 manns þegar verið er að skipta út áhöfn eftir að hún eyðir í kringum sex mánuðunum um borð í geimstöðinni Geimstöðin var fyrst hugsuð í kringum 19601970 bæði í sovét rússlandi og í bandarískum geim vísindastofum en Alþjóðlega Geimstöðin eins og við þekkjum hana í dag var ekki hönnuð fyrir en 1993 þegar hún var gerð að sameinuðu verkefni milli Norður Ameríku (NASA), Japan (JAXA), Kanada (CSA), Rússlandi (Roscosmos) og Evrópulöndum (ESA) En frá og með 2022 hefur Rússland tekið ákvörðunina að yfirgefa alþjóðlegu geimstöðina er að þeir munu ekki yfirgefa stöðina alveg fyrir en þeirra eigin geimstöð hefur lokið framkvæmdum í kringum 2028.

Geimstöðin er risastór þannig það var klárlega ekki hægt að skjóta henni í heilu lagi frá jörðu. Heldur var smíðað hana í bútum í með sameinaðri vinnu allra geimvísindastofnunar

56 | Askur

og síðan kubbað saman í geimnum eins og lego sett með fyrsta hlutann sendan 1998 og helsta samsetning var kláruð 2011 en það er en verið að bæta við nýrri hlutum Helsta Markmið Alþjóðlegu geimstöðvarinnar er að gera rannsóknir sem hafa bein áhrif á líf á jörðinni, t.d. Í læknisfræði, geimvísindi, efnafræði og loftslags rannsóknum ásamt öllum tækniframförum sem hafa verið gerðar þökk sé byggingu geimstöðvarinnar eins og nýjir skynjarar og vatnsendurvinnslu kerfi, 3D prentun í geimnum og róbótar sem nú eru notaðir til að stjórna gervihnöttum og í læknisaðgerðum. Það mikilvægasta sem þetta verkefni hefur gert er að sameina vísindamenn í kringum allan hnöttinn til að vinna að einu verkefni sem getur gagnast öllum á jákvæðan hátt.

Mars flakkarar Mars flakkarar

Framleiðendur

Upphaf starfsemis

Lok starfsemis

Lengd ferðast

Sojourner

NASA

Júlí 1997

September 1997

0.1 km

Spirit

NASA

Janúar 2004

Mars 2010

7.7 km

Oppurtunity

NASA

Janúar 2004

Júní 2018

45.16 km

Curiosity

NASA

Ágúst 2012

Er en að starfa

35.97 km

Perserverance

NASA

Febrúar 2021

Er en að starfa

41.57 km

Zhurong

CNSA

Maí 2021

Maí 2022

1.92 km

Hvað er mars flakkari

Langtíma markmið?

Mars flakkari (mars rovers) eru fjarstýrðir vélknúin farartæki hönnuð til að ferðast um yfirborð Mars. kostir þeirra yfir kyrrstæðum lendingar förum er að hægt er að stýra þeim yfir meira landsvæði til að hjálpa vísindarmönnum skilja úr hverju hvaða efnisblöndur mynda bergið á reikistjörnunni Mars. Þessar efnisblöndur segja vísindarmönnum um hvernig umhverfið og hvernig það hefur breyst með tímanum

Í kringum 2010 myndaði NASA ákveðin langtíma markmið fyrir þetta verkefnið. Langtíma verkefni Mars Flakkarana eru að ákvarða hvort líf hafi nokkurn tímann myndast á Mars, kanna loftslag Mars, kanna jarðfræði Mars og undirbúa mannlega könnun á Mars.

Um flakkarana Mars Flakkarar eru hannaðir til að snúa sér að sólinni til að hlaða rafhlöðurnar sínar en þeir eru ekki hannaðir fyrir verkefni sem eru lengri en nokkrir mánuðir en margir af þessum flökkurum hafa enst í mörg ár með langlífasta mars flakkarann Opportunity sem átti bara að endast í níutíu daga fór langt yfir það markmið og keyrði 45.16km á næstum fimmtán ára líftíma hennar.

Hvað hafa þeir fundið? Þessir flakkarar hafa uppgötvað berg sem er tíu sinnum ríkara í efnum eins og magnesíum og járn karbónati, þetta berg var myndað þegar plánetan var ennþá hlý og þakinn vatni og þessi efni gefa til kynna að vatnið á staðnum sem flakkarinn var að kanna er hlutlaus og því mikið líklegri til að hafa getað stutt líf.

Ljósmyndir frá NASA

Askur | 57

Coraline Kvikmyndin Coraline er stop-motion teiknimynd leikstýrð af Henry Selick og framleidd af LAIKA. Hún kom út árið 2009 og er byggð á samnefndri bók eftir Neil Gaiman sem kom út árið 2002.

Myndin hefur vakið mikla athygli fyrir einstakann stíl sem myndar bæði ævintýralega og ógnvekjandi stemmingu Myndin er sérstaklega þekkt fyrir ótrúleg handgerð smáatriði. Notuð voru um 130 mismunandi sett og yfir 15 þúsund mismunandi andlit á brúðunum til að skapa svipbrigði. Þetta gefur myndinni mjög lifandi og raunverulegt yfirbragð þrátt fyrir að vera teiknimynd. Framleiðslan var einnig mjög tímafrek; hún tók næstum fjögur ár í heildina, þar af um tvö ár í forframleiðslu og um 18 mánuði í sjálfar upptökurnar. Þetta sýnir hversu mikil vinna og nákvæmni liggur að baki hverri einustu senu.

Saga Coraline Jones, forvitna og ævintýragjarna unga stúlku sem flytur með foreldrum sínum í gamalt hús sem kallast Bleika höllin. Húsið er skipt í nokkrar íbúðir þar sem búa ýmsir sérkennilegir nágrannar, til dæmis herra Bobinski sem býr á efstu hæð og fyrrverandi óperusöngkonur sem búa í kjallaranum. Coraline kynnist einnig nágranna strák sem reynir að hjálpa henni og verða þau vinir.

Foreldrar Coraline eru hins vegar mjög upptekin í vinnum sínum og hafa lítinn tíma fyrir hana, sem veldur því að henni leiðist og hún leitar að ævintýrum. Dag einn finnur hún dularfulla hurð í húsinu sem leiðir hana inn í annan heim. Í þeim heimi virðist allt vera fullkomið: „hin móðirin“ og „hinn faðirinn“ eru umhyggjusamari, maturinn betri og umhverfið meira spennandi. Hins vegar er einn óhugnanlegur galli – allir í þessum heimi eru með tölur í stað augna. Fljótlega kemur í ljós að þessi fullkomni heimur er blekking. Hin móðirin, sem einnig er kölluð Beldam, reynir að lokka Coraline til að vera

58 | Askur

hjá sér að eilífu með því skilyrði að hún láti sauma tölur í augun sín. Þetta sýnir dökka hlið sögunnar og hvernig eitthvað sem virðist fullkomið getur í raun verið hættulegt.

Coraline þarf því að sýna mikið hugrekki og klókindi til að sleppa úr þessum gildrum og bjarga bæði sjálfri sér og öðrum börnum sem hafa lent í sama hættu. Í gegnum söguna lærir hún að meta raunverulegt líf sitt og foreldra sína, þrátt fyrir að það sé ekki fullkomið.

Að lokum Í heildina er Coraline ekki bara spennandi og sjónrænt falleg mynd heldur einnig saga með dýpri merkingu. Hún fjallar um hugrekki, sjálfstæði og mikilvægi þess að meta það sem maður hefur í raunveruleikanum, jafnvel þó að það sé ekki alltaf eins og maður óskar sér.

Corpse Bride

OPNUNARTILBOÐ NÝ HEILDVERSLUN Opið frá 11–20

30% af öllum vörum 01.10–07.10

Ljósmyndari Sirena Velena

Sími: 555 5555│Eldur@eldur.is│Viðarhöfði 3 110 Reykjavík│eldur.is│@eldurverslun

60 | Askur

Um mig | 3

Um mig Ég heiti Ilmur og ólst upp bæði á Akureyri og í Vesturbæ. Fyrstu árin mín bjó ég á Akureyri, og síðan við fluttum höfum við fjölskyldan alltaf sótt þangað mikið og dvalið hjá ömmu og afa. Af þeim sökum hef ég ávallt haldið sterkum tengslum við Akureyri, þó að eftir því sem árin líða kemst ég sjaldnar en áður.

Lengst hef ég þó búið í Vesturbænum, eða í tæp tíu ár. Margir myndu líklega halda að ég liti fyrst og fremst á mig sem Vesturbæing, en Akureyri á sérstakan stað í hjarta mínu. Ég er þó enn ung, og aldrei að vita hvort ég muni með tímanum tengja mig meira við Vesturbæinn.

Fyrsta árið mitt í menntaskóla var í FG, þar lærði ég margt nýtt. Það sem heillaði mig mest voru félagsfræði og félagsvísindi. Ég hafði í raun aldrei velt grafískri miðlun fyrir mér fyrr en mamma benti mér á þá leið. Ég ákvað að láta á það reyna og flutti mig yfir í Tækniskólann. Þar upplifi ég mig í góðum höndum; kennararnir eru þolinmóðir og hvetja okkur til að rækta hæfileika sem ég hafði að einhverju leyti misst á unglingsárunum hæfileikann til að skapa. Þegar ég var yngri var ég sífellt að skapa: Ég samdi sögur, teiknaði, leiraði, orti ljóð og jafnvel prentaði hluti til handavinnu. Ég lifði að miklu leyti í mínum eigin skapandi heimi. Á unglingsárunum fjarlægðist ég þennan heim, en nú finn ég að hann er smám saman að snúa aftur.

Askur | 61

4 | Gönguferðir

Gönguferðir bæta líðan Gönguferðir eru einföld, aðgengileg og áhrifarík leið til að bæta bæði líkamlega og andlega heilsu.

Regluleg ganga styrkir hjarta og æðakerfi, eykur þol og stuðlar að betri almennri heilsu. Á sama tíma hefur hún róandi áhrif á hugann, dregur úr streitu og kvíða og getur aukið einbeitingu og andlega skýrleika. Þegar gengið er í rólegu umhverfi hægir á hugsunum og auðveldara verður að ná jafnvægi í daglegu lífi.

Göngur gefa tækifæri til að taka sér hlé frá áreiti og hraða nútímans. Þær skapa rými til að hugsa, velta hlutum fyrir sér eða einfaldlega njóta augnabliksins. Margir upplifa að hugmyndir og lausnir á vandamálum komi fram á meðan gengið er, þar sem hugurinn fær svigrúm til að vinna úr upplýsingum á náttúrulegan hátt. Til að ná sem bestum árangri er mikilvægt að byrja rólega og

auka álagið smám saman. Stuttar göngur, til dæmis um 20–30 mínútur í senn, geta haft jákvæð áhrif strax. Með tímanum er hægt að lengja göngurnar eða auka tíðnina eftir því sem líkamlegt þol eykst.

Sumir kjósa að skipta göngum upp yfir daginn, sem getur verið góð leið til að koma hreyfingu inn í daglega rútínu. Með reglulegri iðkun verða göngur oft sjálfsagður og ómissandi hluti af lífsstíl. Á Íslandi eru aðstæður einstaklega góðar til gönguferða. Náttúran er víða nálæg og landslagið fjölbreytt, sem býður upp á ótal möguleika til útivistar. Hvort sem um er að ræða stuttan göngutúr í hverfinu eða lengri ferðir í náttúrunni,

Höfuðborgarsvæðið Á höfuðborgasvæðinu eru fjölmargar fallegar gönguleiðir sem henta bæði byrjendum og lengra komnum. Vinsælar leiðir má finna í Heiðmörk, þar sem eru skógarstígar og vatnasvæði, og í Elliðaárdalur sem liggur í gegnum borgina meðfram ám og fossum. Einnig er Esjan vinsæll kostur fyrir þá sem vilja krefjandi fjallgöngu og fallegt útsýni yfir höfuðborgarsvæðið.

62 | Askur

er auðvelt að finna leiðir sem henta hverjum og einum. Jafnvel í þéttbýli má finna græn svæði og göngustíga sem gera útiveru aðgengilega. Þrátt fyrir að samgöngur séu oft skipulagðar með bíla í huga er hægt að velja að ganga oftar, til dæmis í vinnu, skóla eða verslun. Slíkar breytingar, þó litlar séu, geta haft veruleg áhrif til lengri tíma.

Veðurfar getur haft áhrif á hreyfingu, sérstaklega á veturna þegar kalt, dimmt eða vindasamt er. Með réttum fatnaði og góðum undirbúningi er þó vel hægt að stunda göngur allt árið.

Hlý og þægileg föt, góðir skór og aðlögun að aðstæðum gera gönguferðir bæði öruggar og ánægjulegar. Útivera í fersku lofti, jafnvel í köldu veðri, getur haft endurnærandi áhrif og aukið vellíðan.

Gönguferðir sameina hreyfingu, útiveru og hvíld frá daglegu álagi. Þær stuðla að betri líkamlegri heilsu, styrkja andlega líðan og hjálpa til við að skapa jafnvægi í lífinu. Með því að tileinka sér reglulegar göngur er hægt að bæta lífsgæði, auka orku og efla tengsl við bæði umhverfið og eigin líkama. Til lengri tíma geta gönguferðir haft djúpstæð og jákvæð áhrif á heilsu og vellíðan.

Ásgeir Trausti Ásgeir Trausti er íslenskur tónlistarmaður, fæddur árið 1992, sem hefur náð miklum vinsældum bæði á Íslandi og erlendis. Hann ólst upp á Laugalandi í Árnessýslu og byrjaði ungur að fást við tónlist. Hann sló í gegn með fyrstu plötu sinni, *Dýrð í dauðaþögn* (2012), sem varð ein vinsælasta plata í íslenskri tónlistarsögu. Enska útgáfan, *In the Silence*, vakti einnig mikla athygli erlendis.

Tónlist Ásgeirs einkennist af mjúkum söng, fallegum melódíum og blöndu af poppi, folk og raftónlist. Hann er þekktur fyrir lágstemmdan og hógværan stíl, en hefur samt byggt upp stóran aðdáendahóp og haldið tónleika víða um heim. Faðir hans hefur hjálpað honum við textagerð, og náttúran hefur verið mikilvægur innblástur í tónlist hans.

Sem unglingur var hann einnig efnilegur íþróttamaður í spjótkasti, en meiðsli urðu til þess að hann einbeitti sér alfarið að tónlist. Í dag er Ásgeir talinn einn fremsti tónlistarmaður Íslands og hefur átt stóran þátt í að kynna íslenska tónlist á alþjóðavettvangi.

Askur | 63

Súðavík Sumar sögur lifa áfram í minni þjóðarinnar. Þær eru ekki aðeins sagðar í bókum eða fréttum heldur lifa áfram í fólkinu sjálfu, í minningum, í samtölum og í þeim stöðum sem bera vitni um fortíðina.

Saga Súðavíkur eftir snjóflóðið 16. janúar 1995 er ein slík saga. Hún er sár og þung, en hún er líka saga um samstöðu, seiglu og þann styrk sem getur myndast þegar fólk stendur saman á erfiðustu stundum. Þegar snjóflóðið féll breyttist lífið í þorpinu á einni nóttu. Harmleikurinn skildi eftir djúp spor í litlu samfélagi þar sem Súðavík var talin ein stór fjölskylda. Ísafjörður Margir íbúar fluttu tímabundið til Ísafjarðar eða suður til Reykjavíkur á meðan reynt var að ná utan um ástandið. Á Ísafirði fengu Súðvíkingar húsnæði og aðstöðu á meðan ástandið í heimabyggð þeirra var metið. Skólastarf barna úr Súðavík var einnig flutt tímabundið til Ísafjarðar svo börnin gætu haldið áfram námi þrátt fyrir áfallið.

Lífið, sem áður hafði fylgt rólegum takti, var nú allt í óvissu. Þetta tímabil var erfitt fyrir íbúana. Þeir voru langt frá heimilum sínum og margir syrgðu ástvini. Samt sem áður reyndu íbúarnir að halda í samheldni samfélagsins og styðja hvert annað í gegnum sorgina.

Samt hófst fljótt samtal um framtíðina.

Spurningin sem blasti við var einföld en þung: átti að byggja Súðavík upp aftur?

64 | Askur

Að morgni 16. janúar 1995 féll snjóflóð úr hlíðinni fyrir ofan þorpið Súðavík á Vestfjörðum. Flóðið, sem var 200 metra breitt, féll á íbúðarhús í þorpinu og olli miklu tjóni og sorg. Alls létust 14 manns, þar á meðal 8 börn.

Uppbygging Á borgarafundi skömmu eftir hamfarirnar var ljóst að margir íbúar vildu halda áfram. Hugmyndin varð sú að færa byggðina á öruggara svæði innan við Eyrardalsá. Það var stór ákvörðun og mikil vinna fram undan. Heimili höfðu glatast og sorgin var sterk, en viljinn til að halda áfram var sterkari en óttinn.

Til bráðabirgða voru fluttir sumarbústaðir til þorpsins svo fólk gæti haft skjól á meðan unnið var að nýrri byggð. Um sjötíu íbúar fluttu í þessi litlu hús. Smám saman risu ný heimili og nýtt þorp tók að mótast.

Stuðningur Eftir snjóflóðið í Súðavík sýndi íslenska þjóðin mikinn samhug. Fjölmiðlar stóðu fyrir söfnunarátakinu „Samhugur í verki“, þar sem fyrirtæki, sjálfboðaliðar og almenningur lögðu sitt af mörkum. Átakinu tókst að safna yfir 300 milljónum króna til að styðja íbúa við að byggja upp heimili og samfélag sitt á ný. Þetta sýndi sterka samstöðu Íslendinga og hversu mikið þjóðin getur gert þegar hún stendur saman.

Vigdís Finnbogadóttir Minningarathöfnin var eftirminnileg og henni var útvarpað, en það sem situr helst eftir hjá aðstandendum er einlæg samúð frá Vigdísi. Hún gekk á milli fólks, tók utan um þá sem höfðu misst ástvini og hlustaði. Í slíkum augnablikum getur samkennd haft djúp áhrif.Hvernig forseti Íslands, Vigdís Finnbogadóttir, brást við erfiðum aðstæðum skipti miklu máli. Þegar hún kom til Súðavíkur og tók fyrstu skóflustunguna að nýrri byggð varð það tákn fyrir nýtt upphaf.

Súðvíkingar sjálfir héldu líka þétt utan um hvert annað. Í litlu samfélagi er sorgin aldrei einkamál einstaklings heldur reynsla sem snertir alla.

Vinir, nágrannar og fjölskyldur studdu hvert annað á meðan allir reyndu að fóta sig á ný.

Vestfirðir Í þessum erfiðu aðstæðum mynduðust einnig ný tengsl. Ungt fólk úr Súðavík sótti skóla á Ísafirði eftir flóðið og þar kynntist það jafnöldrum sínum úr öðrum byggðum á Vestfjörðum. En þessi nýju kynni fengu fljótt annan og þyngri tón. Síðar sama ár féll snjóflóð á Flateyri þar sem margir létust, þar á meðal ungmenni. Sum þeirra voru rétt að byrja að kynnast vinum sínum

úr Súðavík. Sorgin lagðist yfir alla Vestfirðinga. Þrátt fyrir allt hélt lífið áfram. Börn sneru aftur í skóla og samfélagið tók smám saman að finna nýjan takt.

Raggagarður Í dag stendur Súðavík á nýjum stað, en minningarnar lifa áfram. Einn staður sem minnir á styrk samfélagsins er Raggagarður í Súðavík.

Garðurinn var byggður til minningar um Ragnar Frey Vestfjörð sem lést árið 2001, en hann hefur einnig orðið að fallegum áningarstað fyrir fjölskyldur og gesti. Þar leika börn sér á sumrin, fólk situr saman og náttúran umlykur staðinn. Garðurinn táknar hvernig samfélag getur umbreytt sorg í eitthvað fagurt og lifandi.

Saga Súðavíkur er því ekki aðeins saga um hörmungar. Hún er saga um fólk sem hélt áfram að trúa á heimabyggð sína, studdi hvert annað og byggði samfélagið upp að nýju. Hún minnir okkur á að náttúran er ógnvekjandi, en mannleg samstaða verður ávalt sterkari.

„Missir eins er missir okkar allra.“

Askur | 65

S

úðavík er lítið sjávarþorp á Vestfjörðum, nálægt Ísafirði.

Bærinn stendur við fallegan fjörð og byggir líf sitt að miklu leyti á sjávarútvegi. Þar ríkir rólegur andi, sterk samfélagstengsl og nánd við náttúruna, sem gerir staðinn að góðum búsetukosti fyrir þá sem meta friðsælt umhverfi. Í Súðavík er einnig fjölbreytt útivist í boði, svo sem gönguleiðir og hjólastígar.

Náttúran í kring býður upp á fallegt landslag og ríkulegt dýralíf. Þrátt fyrir smæð bæjarins er þar öflugt samfélag þar sem íbúar styðja hver annan og halda í sterkar hefðir.

Fundur var haldinn hjá kennarafélögunum og ákveðið var að sýna samhug með þeim sem urðu fyrir náttúruhamförunum í Súðavík.

Nýtt sjávarþorp reis með miklum hraða í Súðavík eftir snjóflóðin í janúar 1995. Það var ekki lengur öruggt að búa í gamla þorpinu og var þá ákveðið að flytja byggðina í Eyrardal. Skipulag nýja þorpsins var unnið á skömmum tíma og framkvæmdir hófust fljótt. Á innan við tveimur árum hafði nýtt þorp risið. Þetta sýnir bæði seiglu samfélagsins og þann metnað sem var lagður í þorpið.

66 | Askur

Mannfjöldi Þrátt fyrir þann mikla missi sem samfélagið varð fyrir sýndu íbúar Súðavíkur ótrúlega seiglu. Árið 1995 bjuggu um 220 manns í þorpinu og aðeins þremur árum síðar voru enn um 200 skráðir til heimilis þar. Það sýnir hversu margir ákváðu að snúa aftur og halda í rætur sínar þrátt fyrir áfallið.

Fólk vildi ekki yfirgefa samfélagið sitt, heldur byggja það upp á nýjum og öruggari grunni. Þó að íbúum hafi síðar fækkað og árið 2002 voru um 165 manns skráðir í Súðavík, lifði samfélagið áfram. Fækkunin var eðlileg í ljósi aðstæðna, en hún breytti ekki þeirri staðreynd að kjarninn í samfélaginu var sterkur. Fólkið þekkti hvert annað vel og tengslin voru sterk, mótuð af sameiginlegri sögu og daglegu lífi í litlu sjávarþorpi. Þegar áfallið reið yfir varð þessi nálægð að mikilvægustu stoðinni

sem allir héldu í og styrktu hvert hjá öðru, jafnvel á þeim stundum þegar hún virtist veikburða. Þeir sem eftir stóðu héldu áfram að rækta tengsl sín, styðja hvert annað og byggja upp líf í nýju þorpi. Það sem gerði Súðvíkingum kleift að standa svona vel í lappirnar var ekki aðeins ytri stuðningur heldur líka innri styrkur samfélagsins sjálfs.

Með tímanum varð Súðavík tákn um seiglu. Það sýnir að jafnvel eftir miklar hamfarir er hægt að halda áfram, ekki með því að gleyma fortíðinni heldur með því að læra af henni og byggja ofan á hana. Saga íbúanna er því vitnisburður um að styrkur samfélags felst ekki í fjölda heldur í samheldni þess og vilja til að halda áfram, sama hvað á dynur.

Samfélag Í slíku samfélagi er samheldni ekki eitthvað sem þarf að búa til hún er þegar til staðar. Hún birtist í litlum en mikilvægum athöfnum dagsins: þegar nágrannar líta til hvers annars, bjóða fram hjálp án þess að vera beðnir um hana, setjast niður og hlusta þegar einhver þarf að tala eða einfaldlega eru til staðar í þögninni. Fólk deildi ekki aðeins sorginni heldur líka ábyrgðinni á því að halda áfram. Þá varð vonin að sameiginlegu verkefni, eitthvað

Askur | 67

Valencia Valencia er þriðja stærsta borg Spánar, en stærð hennar segir aðeins lítinn hluta af sögunni. Það sem gerir Valencia sérstaka er hvernig borgin ber með sér margar aldir af menningu, list og sögu sem lifa enn í daglegu lífi borgarinnar. Þegar gengið er um götur hennar má finna fyrir því hvernig fortíð og nútíð mætast. Gamlar byggingar standa við hlið nútímalegs arkitektúrs og hefðir sem eiga rætur í miðöldum eru enn lifandi í menningu borgarinnar.

Saga Valencia nær aftur til Rómverja sem stofnuðu borgina árið 138 f.Kr. Í gegnum aldirnar hefur borgin verið undir áhrifum margra ólíkra menningarheima. Hún var hluti af íslamska heiminum í nokkur hundruð ár og síðar mikilvæg kristin verslunarborg á Miðjarðarhafssvæðinu. Þessi marglaga saga hefur mótað borgina og sést í arkitektúr hennar, matarmenningu og daglegu lífi.

Eitt af því sem gerir Valencia svo áhugaverða er hvernig borgin hefur þróast án þess að missa tengsl við fortíðina. Í gamla miðbænum má finna þröngar götur og byggingar sem minna á miðaldir, þar sem markaðir, kirkjur og torg skapa líflegt menningarumhverfi.

Menning Valencia birtist einnig sterklega í hátíðum borgarinnar.

Ein frægasta hátíðin er Las Fallas sem haldin er á hverju ári í mars. Þá eru byggðir stórir skúlptúrar úr tré og pappa sem sýna oft myndir af samfélaginu eða stjórnmálum. Í lok hátíðarinnar eru skúlptúrarnir brenndir í stórum brennum sem lýsa upp næturhimininn. Þessi hefð sýnir hvernig list getur verið bæði tímabundin og lifandi hún er búin til að gleðja fólk í stuttan tíma áður en hún hverfur aftur.

Valencia er einnig dæmi um borg sem hefur umbreytt erfiðri reynslu í nýja möguleika. Árið 1957 varð stórt flóð þegar Turia-áin flæddi yfir bakka sína og olli miklu tjóni í borginni. Í stað þess að endurbyggja ána í gegnum miðbæinn var ákveðið að beina henni í annan farveg. Gamli árfarvegurinn var síðan breytt í grænt svæði sem kallast Turia-garðurinn. Í dag liggur þessi garður í gegnum borgina í meira en tíu kílómetra og er einn af mikilvægustu samkomustöðum borgarbúa.

68 | Askur

Valencia | 11

Í þessum garði stendur einnig eitt þekktasta tákn nútíma Valencia, City of Arts and Sciences. Þetta svæði er fullt af framúrstefnulegum byggingum sem minna meira á skúlptúra en hefðbundinn hús. Þar má finna vísindasafn, óperuhús og Oceanogràfic, stærsta sædýrasafn Evrópu. Arkitektúrinn er mjög nútímalegur og skapar sterka andstæðu við gömlu borgina. Samt virðist þessi andstæða ekki brjóta upp borgina heldur gera hana enn áhugaverðari.

Kannski er það einmitt þessi blanda sem gefur Valencia sinn sérstaka karakter. Borgin er ekki bara safn af sögulegum byggingum eða ferðamannastöðum. Hún er lifandi staður þar sem menning, list og saga halda áfram að þróast. Í Valencia má ganga frá miðaldagötum yfir í framúrstefnulegan arkitektúr á örfáum mínútum, eða frá hefðbundnum mörkuðum yfir í nútímaleg listasöfn.

Valencia sýnir þannig hvernig borg getur verið bæði rótgróin og síbreytileg á sama tíma. Saga hennar er ekki aðeins eitthvað sem tilheyrir fortíðinni heldur eitthvað sem heldur áfram að móta borgina og fólkið sem býr þar. Kannski er það þess vegna sem Valencia kemur svo mörgum á óvart.

Hún er borg þar sem fortíð, nútíð og framtíð lifa saman á sama stað.

Hverfi í Valenciu Quatre

Oceangrafic

El Saler

Jardín del

Carreres

Art

Centro

Turia

Ciutat

Jardín del

El

Torres de

Vella

Turia

Carmen

Serranos

Patraix

Hortensia

Plaça de

Mercado de

Valencia

Herrero Art

Patraix

Jesus

70 | Askur

Ég heiti Hulda Ólafía Sigurðardóttir. Fædd 10 febrúar 2003 Ég er búin að útskrifa Borgarholtsskóli og fékk stúdentspróf þar en mig langar að gera meira í eitt af uppáhalds kennslum mínum frá fyrrverandi skóla. Ég er fyrst og fremst listakona og ég elska að skapa list, sama hvers konar list það er, hvort sem það er að skrifa sögur, teikna og auðvitað grafíska hönnun. Ég sótti innblástur frá Lora Lamm, Gere Arntz og Lotte Reiniger fyrir notkun þeirra á skuggamyndum og neikvæðu rými.ger fyrir notkun þeirra á skuggamyndum og neikvæðu rými.

Mér finnst skemmtilegast að hanna lógó, veggspjöld, bókakápur og vörur. Ég vinn hægt og rólega og kannski ekki einu sinni í skref-fyrir-skref leiðbeiningum, en ég er samt að vinna og reyna mitt besta.

Askur | 71

Art nouveau er listastefna sem varð vinsæl á árunum 1890 til 1910. Hún hófst sem viðbrögð við fjölbreytni, söguhyggju og fræðimennsku.

Hugtakið Art Nouveau var fyrst notað á níunda áratug 19. aldar og þýðir „ný list“ á frönsku. Það eru varla beinar línur í Art Nouveau, það er vegna einkennist af sveigðum, ósamhverfum og flæðandi línum innblásnum af náttúrulegum formum eins og blómum, vínviði og skordýrum.. Hún sótti einnig innblástur frá japanskri list.

72 | Askur

Art Nouveau var mest notað í innanhússhönnun, grafíklist, húsgögnum, glerlist, textíl, keramik, skartgripum, fatnaði og málmvinnu. Listahreyfingin breiddist út um alla Evrópu og Norður-Ameríku A rt N o u v e a u v a r ð m i n n a v i n s æ l t eftir að Titanic sökk og sérstaklega fyrri heimsstyrjöldina. Þótt hún hafi verið örlítið endurvakin í psychadelic list á sjöunda áratugnum.

Alfons Maria Mucha, líka þekktur sem Alphonse Mucha, var tékkneskur listmálari, teiknari og grafískur listamaður.

Hann var víða þekktur fyrir stílhrein og skreytanlegt leikhús plakat, sérstaklega þau eftir Sarah Bernhardt. Hann teiknaði myndskreytingar, auglýsingar, skreytingar og hönnun sem urðu meðal þekktustu mynda þess tíma.

Askur | 73

bræðralag Róttækur og áhrifamikill hópur ungra breskra listamanna sem stofnaður var árið 1848 og stefndi að því að umbreyta listinni með því að tileinka sér sterka liti, flókna samsetningu og nákvæmar, raunsæ smáatriði innblásnar af ítalskri list fyrir tíma Rafaels. Þeir hvöttu til mikilla smáatriða, bjartra lita, flókinna samsetninga og einlægrar „sannleika við náttúruna“, innblásin af ítalskri list fyrir endurreisnartímann. Verk þeirra fjalla oft um siðferðileg, bókmenntaleg eða trúarleg þemu.

Bræðralag forrafaelíta var stofnað af enskum listmálurum, skáldum og list gagnrýnendum: William Holman Hunt, John Everett Millais, Dante Gabriel Rossetti, William Michael Rossetti, James Collinson, Frederic George Stephens og Thomas Woolner. Meðal síðari fylgjenda meginreglna Bræðralagsins voru Edward Burne-Jones og John William Waterhouse.

Konurnar sem sjást oft á þessum málverkum eru kraftmiklar og/eða freistandi. Þetta endurspeglast einnig í andlitsdrætti kvennanna, þar sem andlit þeirra eru sterk og kögruð frekar en mjúk og kringlótt, sem var hugsjón fegurðar á þeim tíma.

Listahreyfingin skapaði einnig listamannakjólinn, sem mest var klæddur af módelum ef listamaðurinn var að skapa list sem staðsett var á miðöldum. Kjólinn er miklu lausari og einfaldari í smáatriðum miðað við þrönga og skreytta tískuna á þeim tíma. Með tímanum fóru sumar konur loks að klæða sig í svipaðan föt í almennastaðir.

74 | Askur

Ástarboðberi er vatnslitamálverk eftir Marie Spartali Stillman frá árinu 1885. Það sýnir konu fyrir framan glugga sem fær ástarboðskap frá fugli. Útsaumur á blinduðum Kúpido er tákn fyrir ófyrirsjáanleika og falda áhættu sem fylgir því að verða ástfanginn. Mikil táknfræði hér tengist ástinni og einnig Afródítu eða rómverska nafni hennar Venus. Eins og rauðu rósirnar, dúfan og sonur hennar Kúpido.

Eitt málverk eftir for-rafaelítanna vakti mikla deilur, þar á meðal gagnrýni frá Charles Dickens. Það heitir Kristur í húsi foreldra sinna eftir John Everett Millais, málað á árunum 1849 til 1850. Málverkið gerist á verkstæði þar sem Jesús er sýndur í bernsku sinni þar sem móðir María huggar hann. Málverkið hefur einnig mikla táknræna þýðingu sem tengist Kristi og framtíð hans.

Reiðin var knúin áfram af stéttarhyggju og gyðingahatri fyrir að sýna á raunhæfan hátt fátæka gyðingafjölskyldu sem fátæka gyðingafjölskyldu. Það var talið guðlast því það sýnir helgar trúarlegar persónur sem fólk sem samfélagið leit niður á. María mey í þessari málverki er byggð á mágkonu listmálarans og Charles Dickens sagði að listamaðurinn hefði látið Maríu mey líta út eins og ljótan alkóhólista og Jesú eins og rauðhærðan vesaling. Í grundvallaratriðum urðu þeir reiðir yfir því að fátækir gyðingar voru sýndir á raunhæfan hátt sem fátækir. Og á skítugu, raunhæfu verkstæði með ryki. Þetta truflar for-rafaelítana ekki því ein af mörgum hvötum stofnenda hópsins var að ögra almenningi.

Frú Lilith er olíumálverk eftir Dante Gabriel Rossetti. Hann notaði ástkonu sína Fanny Cornforth og málaði það síðan upp á nýtt með einni af módelum sínum, Alexu Wilding. Það er áhugavert að sjá að margar aðal kvenpersónur eru með sítt og frjálslegt hár.

Hárið er oft notað sem tákn um kynþokka þeirra og freistandi fegurð eða hversu óheftar þessar konur eru.

Samkvæmt gyðinga goðsögnum er Lilith fyrsta eiginkona Adams en er mun þekktari sem öflugur freistari og barnamorðingi.

Hvernig Lilith varð til virðist eiga rætur sínar í kvenfyrirlitningu því forn rit gerðu fyrstu konuna að illgjörnum djöfli sem ekki ætti að treysta og einnig var sagt að fyrsta synd hennar væri að hlýða ekki eiginmanni sínum, Adam. Hins vegar, á undanförnum árum, hafa margir femínistar endurheimt hana sem femínískt tákn með því að nota óhlýðni hennar gegn Adam og Guði sem óhlýðni við feðraveldið.

Askur | 75

76 | Askur

Hæ, ég heiti Emilía. Hver er ég? Hér eru nokkur svör sem ég fékk frá þessari spurningu.

Minningar mínar móta skilning minn á sjálfum mér og hver ég er, jafnvel þó að tíminn taki völdin og breyti því af og til. Fólk mun aldrei sjá fyrir sér sömu manneskjuna og sér mig í ólíku ljósi frá mínu eigin sjónarhorni. En ég vona að það sem er mest einkennandi sé að ég reyni alltaf mitt besta.

Askur | 77

Hakdo er tónskáld sem kynnir sig sem sjálflærðan listamann sem vinnur í anda nútímaklassískrar tónlistar. Í kynningum sínum lýsir hann því að hann sameini klassískt píanó og áhrif frá New Age tónlist. Hann nefnir tónskáld á borð við Mozart, Chopin og Rachmaninoff sem innblástur og hefur frá unglingsárum lagt áherslu á sjálfstætt nám í tónlist. Tónsmíðar hans einkennast af tilfinningalegum andstæðum, þar sem rólegar melódíur og dramatískari hljómagangar skiptast á.

Viðtal við Hakdo Hvenær áttaðir þú þig fyrst á því að tónlist gæti tjáð eitthvað fyrir þig sem orð gátu ekki? „Ég sökkti mér á kaf í tilfinningaheim klassískrar tónlistar þegar ég lærði á píanó frá unga aldri. Sú hugmynd að hljóð eitt og sér gæti haft svo sterk áhrif á hjarta hlustanda snart mig djúpt og veitti mér innblástur til að semja tónlist sem gæti snert aðra á sama hátt. Á grunnskólaaldri hóf ég tilraunir mínar með tónlist og reyndi að tjá þær á píanóinu. Í framhaldsskóla fór ég að skrifa þær niður sem nótur og smám saman þróaðist minn eigin tónsmíðastíll.

Sú vegferð hefur haldið áfram æ síðan og það veitir mér mikla

gleði að tónlist mín nái nú til hlustenda um heim allan.“ Verk þín virðast oft mjög persónuleg og tilfinningalega heiðarleg. Er einhver hluti af þér sem þér finnst koma skýrast fram í tónlistinni þinni? „Ég upplifi tilfinningar gjarnan á djúpan og næman hátt og tel að sá þáttur í fari mínu endurspeglist í tónlist minni. Þegar ég sem um ástina reyni ég að tjá yfirþyrmandi og óumflýjanlega tilfinningu án þess að halda aftur af neinu. Þegar ég tjái sorg eða reiði reyni ég að umbreyta þeirri næmni í hljóð á eins heiðarlegan hátt og mögulegt er.

Markmið mitt er að halda áfram að skapa tónlist sem er persónuleg og tilfinningalega einlæg og þannig skerpa

Texti: Emilía og Hakdo Þýðing: Hildur Ólafsdóttir Myndir: Hakdo

78 | Askur

enn frekar á listrænni sjálfmynd minni og deila henni með breiðari hópi hlustenda.“

mínum fyrir hljómsveit eða skapað ný verk sérstaklega fyrir það form.

Þú hefur sagt að þú hafir nýlega fengið áhuga á hljómsveitartónsmíðum. Hvað hefur það opnað fyrir þig sköpunarlega?

Sama laglína getur hljómað gjörólík eftir því hvort hún er flutt sem píanóeinleikur eða í hljómsveitarútsetningu og sú umbreyting finnst mér mjög heillandi.“

„Þó að ég telji tónsmíðar fyrir einleik á píanó fullkomnar og fallegar í sjálfu sér, tel ég að sum verk geti fengið meiri tjáningu og orðið stórbrotnari þegar þau eru útsett fyrir hljómsveit. Með því að nýta hinn ríka og fjölbreytta hljóðheim hljómsveitarinnar finnst mér ég geta miðlað þeim tilfinningum og skilaboðum sem ég vil koma á framfæri á mun víðfeðmari og blæbrigðaríkari hátt.

Að svo stöddu er ég ekki í aðstöðu til að taka upp tónlist mína með lifandi hljómsveit og vinn því með sýndarhljóðfæri. Ég vonast þó til að geta fljótlega útsett einhver af eldri verkum

Listaverk: Tae Eun Jang

SUMARIÐ ER NÚ!

Verið velkomin að skoða nýju blómalínu okkar hjá Ljósbrot til að fagna sumarsins!

542 1598 ljosbrot@ljosbrot.is ljosbrot.is Faxafen 11 108 Reykjavík

80 | Askur

T Þ ext M ýði i: E yn ng m di : H ilí r: il a o Yo d g ng ur C ho Ól ity a Ch fsd god oi ót ok tir

að textunum. Ég hef áttað mig á því að textar gegna einnig mikilvægu hlutverki við að leiða hlustandann í þennan sama heim. Ég bý núna í London og nota ensku í daglegu lífi en hef gert mér grein fyrir því að tungumálið sem getur best miðað heiminum sem ég vil tjá er móðurmál mitt, kóreska. Í fyrri verkum mínum samdi ég suma texta á ensku en núna vinn ég á kóresku og reyni að tjá mig á nýjan hátt sem fer út fyrir hefðbundinn ramma textagerðar í kóreskri tónlist.“

Citygodok er tónlistarmaður frá Seúl sem gefur út tónlist í gegnum stafræna miðla. Í opinberum kynningum kemur fram að hann hafi gefið út lög á borð við „Hotels on the Moon“ og „Blue Lemonade“.Verk hans tengjast bæði melódískum og tilraunakenndum stílum þar se m hann vinnur með ólíkar hljóðmyndir og stemningar.

Spjall við Citygodok Geturðu sagt örstutt um sjálfan þig? „Halló, ég er Citygodok frá Seúl. Ég sem lög, syng og tek einnig upp og klippi mín eigin tónlistarmyndbönd. Meðal laga minna er Blue Lemonade, Hotels on the Moon og nýjasta lagið mitt, Dream Car, en tónlistarmyndbandið við það var tekið upp í London.“ Þegar þú ert að semja eitthvað nýtt, hvað er það sem kemur yfirleitt fyrst: stemning, laglína, texti eða eitthvað annað? „Af þessum þremur þáttum legg ég mesta áherslu á andrúmsloftið. Listamennirnir sem hafa áhrif á mig hafa gjarnan skapað lög sem glata ekki gildi sínu með tímanum; tónlist þeirra er tímalaus. Slík tónlist býr yfir ákveðnum krafti og í hvert skipti sem ég hlusta á hana finnst mér eins og ég sé fluttur yfir í annan heim. Þar sem ég hef alltaf kunnað að meta þennan eiginleika mikils endurspeglast hann eðlilega í minni eigin sköpun. Undanfarið hef ég einbeitt mér meira

Verkin þín hafa ákveðinn andblæ – hvers konar tilfinningu eða heim hefur þú mestan áhuga á að skapa með tónlistinni þinni? „Ég er svolítið feiminn að tala um það, en ástæðan fyrir því að ég byrjaði að semja lög stafar af aðdáun minni á kvikmyndum. Að vissu leyti byrjaði þetta sem eins konar virðingarvottur til kvikmyndanna sem ég dáist að. Eftir að hafa horft á kvikmynd samdi ég lag næstum eins og gagnrýni og ímyndaði mér það sem hluta af tónlistinni í myndinni. Til dæmis man ég eftir því að hafa slökkt á hljóðinu í eftirminnilegu atriði og samið tónlist sem mér fannst passa við þá senu. Ég sem tónlist með þeirri von að hlustendur upplifi frelsi og losni úr hömlum í gegnum tónlistina með það á tilfinningunni að þeir séu orðnir aðalpersónur kvikmyndar.“ Þegar einhver gefur sér tíma til að hlusta á tónlistina þína, hvað vonar þú að sitji eftir hjá viðkomandi? „Ég vil bjóða þeim sem hlusta á tónlist mína upp á athvarf þar sem þeir geta losað hömlur og fundið fyrir frelsi. Þegar öllu er á botninn hvolft vona ég að verða listamaður sem miðlar í gegnum lagasmíð sína gildum sem eru tímalaus og óbreytanleg. Mín von er sú að ég og hlustendur mínir finnum fyrir frelsistilfinningunni í gegnum tónlist mína og að bergmál frelsisins sitji eftir, þrátt fyrir að tónlistinni ljúki.“ „Takk fyrir vel ígrundaðar spurningar, ég kann vel að meta þær.“

Askur | 81

Litli prinsinn eftir Antoine de Saint-Exupéry er saga sem virðist einföld við fyrstu sýn en geymir mun dýpri merkingu um vináttu, ábyrgð, einmannaleika og ást. Bókin kom út árið 1943 og segir frá flugmanni sem hrapar í Sahara-eyðimörkina og hittir þar dularfullan dreng frá annarri plánetu.

Saga flugmannsins hefst í minningum hans úr æsku. Hann elskaði að teikna og lét ímyndunaraflið ráða för en fullorðnir skildu hann ekki. Þegar hann sýndi þeim teikningu af kyrkislöngu sem hafði gleypt fíl sáu þau aðeins hatt. Þetta sýnir skýran mun á tveimur sjónarhornum: barnsins, sem sér meira en það sem blasir við, og hins fullorðna, sem festist í hinu sýnilega. Þegar litli prinsinn biður flugmanninn að teikna lamb gengur það ekki vel í fyrstu.

Að lokum teiknar hann einfaldan kassa og segir að lambið sé inni í honum. Litli prinsinn skilur það strax því í hans heimi er ímyndunaraflið raunverulegt. Þar með hefst sérstök vinátta þeirra.

82 | Askur

Plánetan B-612 og ferðalagið Litli prinsinn kemur frá litlu plánetunni B-612, þar sem hann sinnir einföldum en mikilvægum verkefnum, eins og að hreinsa eldfjöll og passa upp á plöntur. Þar býr líka rós sem hann elskar en skilur ekki til fulls. Óvissan í kringum rósina fær hann til að leggja af stað í ferðalag um geiminn, ferð sem breytir öllu. Á ferðalagi sínu hittir hann ýmsar fullorðnar verur sem endurspegla veikleika mannlegs eðlis, svo sem hégóma, græðgi og þröngsýni. Á jörðinni hittir hann ref sem biður prinsinn um að temja sig. Samskipti refsins og

litla prinsins eru hjarta bókarinnar og sýna að með tíma og umhyggju verða tengsl milli tveggja aðila einstök. Þegar kemur að kveðjustund segir refurinn: „Maður sér rétt með hjartanu; hið mikilvæga er ósýnilegt augunum“ og minnir á að við berum ábyrgð á þeim sem við tengjumst.

Sorgin í sólsetrinu Eitt áhrifamesta augnablik bókarinnar er þegar litli prinsinn segist hafa horft á sólina setjast fjörutíu og fjórum sinnum á einum degi. Hann bætir því við að maður leiti í sólsetrið þegar manni líður illa. Þögn hans þegar hann er spurður út í sorgina minnir okkur á að tilfinningar er ekki alltaf hægt að færa í orð, stundum þarf einfaldlega að kunna að hlusta á hið ósagða.

Texti: Emilía og Hildur Myndir: Antoine De Saint-exupéry

Í gegnum söguna mætast sjónarhorn barns og fullorðins. Fullorðnir einblína á tölur og stöðu en barnið sér það sem skiptir máli. Litli prinsinn minnir á að hið mikilvægasta er oft ósýnilegt og að við sjáum það best með hjartanu.

Árið 1993 uppgötvuðu japanskir stjörnufræðingar smástirni sem fékk síðar heitið 46610 Bésixdouze.

Nafnið er snjall orðaleikur þar sem talan 46610 í tugakerfi samsvarar einmitt B612 í sextándakerfi, til heiðurs plánetu litla prinsins. Þetta litla smá-

stirni er um 2 km í þvermál og svífur um geiminn sem raunveruleg áminning um skáldskaparheim litla prinsins. Með góðu stjörnukíki við dimmar, skýlausar aðstæður er hægt að greina smástirnið sem daufan ljósblett á næturhimninum.

Askur | 83

Toshifumi Hinata er japanskt tónskáld og píanóleikari sem er þekktur fyrir rólega og tilfinningaríka hljóðheima. Hann sameinar klassískan píanóleik og mild rafræn hljóð og skapar þannig stemningu sem oft er lýst sem kyrrlátri, nostalgískri og íhugulli.

Tónlist hans byggist á einfaldleika og fáum en áhrifaríkum hljóðlögum. Í stað flókinnar og dramatískrar uppbyggingar leyfir hann tónunum að þróast hægt og rólega, sem gefur hverju verki rými til að anda og mynda tilfinningalega dýpt.

Meðal verka hans er lagið Little Rascal, sem hefur notið vinsælda, meðal annars í tengslum við myndrænt efni og stafræna miðla þar sem róleg og nostalgísk tónlist er í forgrunni.

Lagið byggir á einföldu píanómynstri sem endurtekur sig og þróast smám saman og skapar mjúka og íhugula stemningu. Í Little Rascal kemur skýrt fram stíll Hinata, þar sem einfaldleiki og tilfinning haldast í hendur. Lagið hefur ekki hefðbundna uppbyggingu með skýrum hápunkti, heldur flæðir það áfram á rólegan hátt sem getur vakið mismunandi tilfinningar eftir upplifun hlustandans.

Tónlist Toshifumi Hinata hefur oft verið notuð í sjónrænu efni þar sem markmiðið er að skapa ró, einbeitingu eða nostalgíska stemningu.

Verk hans sýna hvernig einföld tónsmíð getur haft sterk tilfinningaleg áhrif án mikillar flækju.

84 | Askur

Little Rascal – いたずら天使

Árið 1990 gaf Hinata út plötuna „いたずら天 使“ og titillagið fangar fullkomlega einkenni tónlistar hans: blöndu af sakleysi, leikgleði og mildri melankólíu. „Little Rascal“ er lag sem getur vakið minningar úr bernsku án þess að vera einhæft eða of nostalgískt. Píanóhljómar renna yfir eins og morgunljós á vatni, strengir bæta við dýpt og synthar skapa rými fyrir hugann til að svífa. Lagið minnir hlustandann á undur og sakleysi sem við berum enn innra með okkur, jafnvel þegar lífið reynist flókið. Þetta er tónlist sem gefur rými fyrir íhugun og nærveru og hentar einstaklega vel í grafísk miðlunarverkefni þar sem draumkennd stemning er í forgrunni.

Örstutt spjall við Toshifumi Hinata Hvað birtist yfirleitt fyrst þegar þú byrjar að semja — laglína, litur, sena eða tilfinning? „Yfirleitt tilfinning.“ Tónlistin þín getur verið mjög sjónræn þótt hún sé án orða. Sérðu fyrir þér myndir eða rými á meðan þú semur? „Stundum ímynda ég mér manneskju sem hlustar á eða upplifir verkið í ákveðnu umhverfi.“ Þegar einhver hefur eytt tíma með tónlistinni þinni, hvað vonarðu að sitji eftir hjá þeim? „Huggun og ró.“

Texti: Emilía og Toshifumi Hinata Þýðing: Hildur Ólafsdóttir Myndir: Daijiro Yoshimura ( 写真 )

Ég byrjaði í tónskóla fimm ára og fór þar í gegnum forskólanám áður en ég hóf nám í píanóleik. Árið 2019 lauk ég grunnprófi í tónfræðigreinum og ári síðar grunnprófi í píanóleik. Árin 2022–2023 lauk ég miðprófi í tónfræðigreinum og tók þátt í árlegu leikskólaverkefni tónskólans sem var flutt bæði í skólanum og á Barnamenningarhátíð í Hörpu. Á sama tíma tók ég einnig þátt í Upptaktinum.

Upptakturinn er tónsköpunarverkefni fyrir börn og ungmenni í 5.–10. bekk. Ég hafði hugsað um að senda inn verk í um þrjú ár en alltaf hætt við. Árið 2023 ákvað ég loksins að slá til þar sem það var síðasta tækifærið mitt til að taka þátt. Af 75 innsendum verkum voru 13 valin til áframhaldandi vinnu og mitt verk var eitt þeirra. Þetta var skemmtileg og lærdómsrík reynsla, þó að ég hafi ekki alltaf haft öll svör á reiðum höndum í viðtali við RÚV, til dæmis þegar ég sagði ranglega hvenær ég byrjaði að æfa á píanó. Enn er hægt að horfa á upptöku frá Upptaktinum þar sem verk mitt er flutt.

Ári síðar, 12. apríl, lauk ég loks miðprófi í píanóleik eftir mikla æfingu, undirbúning og kvíða. Það var mikilvægur áfangi á minni tónlistarvegferð.

Lykill

Nafn

Nóta

G-lykill

G4

F-lykill

C-lykill

F3

C4

Horfðu á flutning verksins í Uptaktinum

Árið 2024 fékk ég tækifæri til að koma fram á stóra sviðinu í Eldborg í Hörpu þegar haldið var upp á 60 ára afmæli tónskólans. Það var stór stund og mikil upplifun.

Askur | 85

86 | Askur

Hæhæ, ég heiti Tungl. Ég er 20 ára, fæddist í apríl 2006 í Reykjavík. Ég kem reyndar frá pólskri fjölskyldu og ólst upp við tvo ólíka menningarheima, en ég hef alltaf fundið fyrir meiri tengingu við landið hér. Ég hef alltaf haft mikinn áhuga á eiginlega öllu, sem hefur bæði gert mér kleift að hafa gaman í hverju námi sem er, en einnig flækt málið svakalega um hvert ég stefni í framtíðinni. Námið í unglingadeild í grunnskólanum einkenndist alltaf af óákveðni minni og mér gekk nokkuð vel í mjög ólíkum greinum, sérstaklega stærðfræði, ensku, samfélagsfræði og náttúruvísindum. Ég hafði þó alltaf áhuga á tölvunarfræðinni og ákvað að taka stúdentsprófið í tölvunarfræði og hönnunargreinum sem ég lauk svo árið 2024. Í gegnum framhaldsskólanámið fann ég þó fyrir vaxandi áhuga á hönnuninni og fannst mér skynsamlegt að sækja um nám hér í grafískri miðlun til að kynnast greininni og atvinnulífinu frekar.

Nú þegar náminu er að ljúka er óákveðnin og óvissan algjörlega enn þá til staðar. Hvort ég stefni lengra í hönnunarbransanum eins og staðan er núna er enn óljóst – ekki vegna þess að ég hafi misst áhugann á greininni, heldur hið gagnstæða – þetta hefur sýnt mér hve vítt áhugasviðið mitt er og ég mun algjörlega nota það sem ég hef lært í framtíðinni því áhuginn er enn þá þar. Ég hef haft djúpan vilja til að fara lengra í áhugamálunum mínum og kynnast því sem ég hef ekki haft möguleika á í náminu nú þegar. Frá því í grunnskóla hafa náttúruvísindagreinarnar komið upp aftur og aftur, sérstaklega eðlisfræðin og stjarnvísindin, og líklegt er að ég fari að skoða þá hlið næst. Kannski enda ég þar, kannski kem ég aftur inn í hönnunarbransann, en eitt er víst – áhuginn minn verður alltaf hér og ég mun alltaf flakka einhvers staðar mitt á milli þó að greinarnar séu svo ólíkar.

Askur | 87

Misskiln in gar um geiminn Misskilningur: Þú myndir frjósa í geimnum án geimbúnings Jú, geimurinn er mjög kaldur, en það er vegna loftæmis, þ.e. skorts á efni til að halda orku. Ef þú endaðir upp í geimnum væri ekkert loft til að leiða hita frá líkama þínum og því væri það upp að geislun að annaðhvort hita þig upp eða kæla þig niður.

Reyndar, ef þú værir í sólarljósi, myndir þú strax sólbrenna vegna mikils hita og UV-geisla.

Misskilningur: Sólin er gul Á sama hátt og himinninn virðist blár fyrir okkur á jörðinni virðist sólin gul. Hins vegar, ef þú myndir horfa á sólina úr geimnum, myndi hún í raun virðast litlaus, alveg hvít. Guli liturinn sem við sjáum stafar af dreifingu styttri, blárri bylgjulengda ljóss í lofthjúpi jarðar, sem gerir það að verkum að lengri, rauðari bylgjulengdir verða ráðandi í útliti sólarinnar. Þetta útskýrir einnig hvers vegna sólin virðist rauðari við sólarupprás og sólsetur, þar sem ljósið þarf að fara í gegnum meira af lofthjúpi jarðar, sem dreifir ljósinu enn frekar og skilur eftir sig rauðleitari blæ.

NASA/Matthew Dominick Misskilningur: Halar halastjarna eru alltaf fyrir aftan þær Halarnir eru ekki spor efnis sem halastjarnan skilur eftir sig þegar hún hreyfist. Halarnir eru gerðir úr gasi og ryki sem sólvindar og geislun ýta í burtu frá halastjörnunni.

Halarnir vísa því almennt í burtu frá sólinni, óháð því í hvaða átt halastjarnan hreyfist.

Misskilningur: Það er ekkert þyngdarafl í geimnum Geimfarar og hlutir í geimnum verða stöðugt fyrir áhrifum þyngdarafls. Í raun eru hlutir á sporbaug um t.d. jörðina stanslaust í frjálsu falli, en láréttur hraði þeirra er svo mikill að þeir nálgast aldrei yfirborð plánetunnar. Sem dæmi má nefna að geimfararnir um borð í Alþjóðlegu geimstöðinni (ISS) falla í átt að jörðinni á sama hraða og stöðin sjálf, sem er ástæðan fyrir því að þeir upplifa þyngdarleysi innan stöðvarinnar.

ESO/Event Horizon Telescope Misskilningur: Svarthol eru eins og geimryksugur Svarthol draga vissulega að sér efni og orku, en það er einfaldlega vegna þyngdaraflsins, á sama hátt og jörðin eða sólin toga hluti í átt að sér. Hlutir í geimnum geta farið á sporbaug um svarthol alveg eins og þeir geta farið á sporbaug um hvaða annan massamikinn hlut sem er. Ástæðan fyrir því að svarthol virka eins og þau gera er vegna þess að þau eru svo þétt að þyngdaraflið þeirra fer yfir ljóshraðann, sem þýðir að ekkert, ekki einu sinni ljós, getur sloppið þegar það kemur of nálægt. Þetta þýðir þó ekki að svarthol séu virkilega að sjúga að sér allt í kringum sig eins og ryksuga, að minnsta kosti ekki á annan hátt en okkar eigin pláneta gerir.

Texti: Tungl Elísabetar, þýddur að hluta af gervigreind

88 | Askur

Þegar þú leitar að myndum af reikistjörnum og öðrum himintunglum á netinu gætirðu tekið eftir því hversu gríðarlega ólíkir litirnir eru á hverri mynd. Hvers vegna er það? Er verið að ljúga að okkur um sönnu liti þessara fyrirbæra?

Svarið er mun einfaldara en þú gætir haldið.

Til að leiðrétta þennan algenga misskilning er litum reikistjarna og annarra himintungla ekki breytt eða þeir rangfærðir á myndum.

Enginn hugsar: „Ó, þessi reikistjarna er ljót, aukum litmettunina í Photoshop um 200%.“ Sannleikurinn er sá að litur þessara fyrirbæra er nákvæmlega eins og hann var fangaður af myndavélunum, en myndavélarnar sjálfar eru hannaðar til að fanga víðara svið ljóss en mannsaugað getur séð.

Til eru tvær tegundir mynda af reikistjörnum og öðrum himintunglum: sannlitamyndir og falslitamyndir. Sannlitamyndir eru nákvæmlega það sem nafnið gefur til kynna, þær sýna liti fyrirbærisins eins og þeir myndu birtast mannsauganu. En hvers vegna þyrftum við þá nokkuð annað? Málið er það að himintungl, jafnvel jörðin sjálf, gefa frá sér ljós á mun víðara bylgjulengdarbili en menn geta séð. Þessar bylgjulengdir fela í sér innrautt og útfjólublátt ljós, auk röntgengeisla. Til þess að við getum séð þessar bylgjulengdir eru myndirnar þýddar yfir í sýnilegt ljós, sem þýðir að litirnir sem við sjáum á falslitamynd-

um endurspegla ekki nákvæmlega sanna liti fyrirbæranna.

Falslitamyndir hjálpa okkur að skilja samsetningu og eiginleika himintungla þar sem þær gera okkur kleift að draga fram efnasamsetningu, byggingu lofthjúps og yfirborðshita. Til dæmis gefa ákveðin efni frá sér ljós á tilteknum bylgjulengdum (t.d. vetni, brennisteinn, súrefni), þannig að með því að úthluta þessum bylgjulengdum mismunandi litum geta vísindamenn búið til falslitamyndir sem sýna tilvist og dreifingu þessara efna á reikistjörnum og öðrum himintunglum.

Til dæmis er bláa og gula myndin af Merkúríusi fyrir neðan falslitamynd sem dregur fram mismunandi litrófsendurkast efna á yfirborði reikistjörnunnar. Við getum til dæmis séð hvernig nýir loftsteinagígar virðast ljósbláir eða hvítir, á meðan brúnleitari og gulari svæði myndast við hraungos á yfirborðinu. Það er rangt að segja að falslitamyndir séu ekki réttar, við búumst einfaldlega við að sjá liti reikistjarna og annarra himintungla eins og þeir myndu birtast mannsauganu. Hins vegar eru engin önnur dýr sem geta séð sama litasvið og menn, svo við getum ekki tekið litrófinu sem við sjáum sem sjálfsögðum hlut.

Annars værum við að missa af stórum hluta alheimsins sem er okkur ósýnilegur.

Texti: Tungl Elísabetar, þýddur að hluta af gervigreind Myndir: NASA/Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory/Carnegie Institution of Washington

Askur | 89

Tölvuleikir sem sköpunartól Tölvuleikir eru oft afskrifaðir sem ekkert annað en afþreying – ódýr leið til að drepa tímann eða flýja raunveruleikann. Fyrir marga eru þeir einmitt það: leið til að slaka á um stund og skemmta sér. Fyrir aðra bjóða tölvuleikir hins vegar upp á eitthvað meira. Fyrir utan einfalda afþreyingu bjóða þeir upp á tækifæri til sköpunar og tjáningar. Það sem tölvuleikir bjóða spilurum upp á er mjög mismunandi eftir leikjum. Sumir leikir fylgja fastmótuðum frásögnum og línulegri spilun og líkjast þannig helst gagnvirkum kvikmyndum.

Aðrir leikir fara hins vegar allt aðra leið. Í stað þess að leiða spilarann í gegnum fyrirfram ákveðna sögu er honum gefið frjálsræði til að kanna og skapa sínar eigin frásagnir.

Einn slíkur leikur er Minecraft. Við fyrstu sýn virðist hann ekki vera neitt annað en einfaldur lifunarleikur sem gerist í takmarkalausum leikjaheimi. Og í grunninn er hann eiginlega bara það. Það sem gerir leikinn hins vegar einstakan er skortur á leikreglum og markmiðum í honum. Án fastmótaðrar frásagnar eða skilgreinds markmiðs er spilurum látið eftir að ákveða ekki aðeins hvað þeir gera, heldur hvers vegna þeir gera það. Þessi opna hönnun hefur gert Minecraft kleift að þróast langt út fyrir upprunalegan tilgang sinn. Innan leiksins skapa spilarar allt frá litlum persónulegum mannvirkjum til heilla heima sem eru fullir af þeirra eigin sögum og hugmyndum.

Utan leiksins deila þeir þessum sköpunarverkum með öðrum á netinu og byggja upp samfélög og áhorfendahópa á svipaðan hátt og listamenn og rithöfundar gera með hefðbundnari miðlum.

Að vissu leyti líkist þetta kvikmyndasetti, en með einum stórum mun. Í stað þess að upplifa söguna frá einu, föstu sjónarhorni, geta áhorfendur fylgst með mörgum sjónarhornum og séð atburðina þróast í gegnum augu leikaranna sjálfra. Þetta skapar kraftmeira og persónulegra frásagnarform, sem erfitt er að endurtaka í hefðbundnum miðlum.

The Uncensored Library (Óritskoðaða bókasafnið) er eitt frægt dæmi um hvernig tölvuleikir geta verið notaðir á allt annan hátt en afþreying. Bókasafnið er Minecraft-heimur sem hýsir bannaða blaðamennsku sem er óaðgengileg í löndum þar sem ritskoðun er mikil. Með því að nota tölvuleiki sem vettvang fyrir tjáningu og upplýsingamiðlun hafa blaðamenn komist fram hjá takmörkum ritskoðunar og náð til áhorfenda sem annars hefðu ekki haft aðgang að þessum upplýsingum.

Tölvuleikir sem verkfæri frekar en afþreying Nýtt og öðruvísi frásagnarform Eitt áhugaverðasta form sköpunar sem hefur sprottið upp úr Minecraft er sagnagerð í gegnum efni á netinu. Á sama hátt og rithöfundar segja sögur sínar í gegnum bækur og kvikmyndagerðarmenn í gegnum kvikmyndir, notar fólk leikinn sjálfan sem svið til að deila frásögnum sínum og sögum, oft í gegnum myndbönd eða beinar útsendingar á netinu. Vinsælt dæmi um þetta eru fjölspilunarþjónar (e. multiplayer servers) þar sem hópar efnisskapenda (e. content creators) þróa saman persónur, heima og samfelldar sögur.

90 | Askur

Það er önnur hlið á tölvuleikjum sem gengur enn lengra: viðbætur (e. modifications) og sérsniðið efni. Í leikjum eins og Minecraft eru heil samfélög byggð í kringum það að skapa nýja eiginleika og upplifanir í leiknum og utan þess. Tölvuleikir verða að faglegum tólum til sköpunar, á sama hátt og grafískir hönnuðir nota InDesign eða Illustrator fyrir verkefni sín, eða kvikmyndagerðarmenn nota kvikmyndaver og búnað til að skapa kvikmyndir sínar. Þetta byrjar að má út mörkin milli þess að tölvuleikir séu afþreyingarvörur og þess að þeir verði að vettvangi fyrir faglega skapandi vinnu.

Vegna aðgengilegs eðlis tölvuleikja og afþreyingarþátta þeirra hafa þeir orðið vinsæl leið fyrir marga inn í heim forritunar eða stafrænar hönnunar. Fólk gæti byrjað á því að spila leik sér til skemmtunar, séð síðan möguleika á skapandi tjáningu innan hans og að lokum lært nýja færni og byggt upp starfsferil í kringum hann. En þetta þýðir ekki að fólk vaxi upp úr tölvuleikjunum og fari að vinna með hefðbundnari verkfæri – fagleg fyrirtæki eru byggð í kringum það að skapa efni sem tengist tölvuleikjum og er iðnaðurinn virkur í því að endurskilgreina hvað hann er og hvað hann getur orðið. Kannski munu tölvuleikir á endanum öðlast sama orðspor og aðrir skapandi miðlar – það virðist vissulega stefna í þá átt.

Universe Sandbox er gott dæmi um hvernig línan á milli tölvuleikja og faglegra verkfæra er óljós. Leikurinn er svokallaður „sandkassaleikur“ en hann inniheldur háþróaðan eðlisfræðihermi sem gefur spilurum tækifæri til að skoða hvernig þyngdarafl hefur áhrif á fyrirbæri og gefur spilurum tól til að búa til sín eigin sólkerfi. Það er ekkert markmið í leiknum og spilurum er frjálst að skapa sínar eigin sögur og heima, eða bara hafa gaman af því að leika sér með eðlisfræðilögmálin og sjá hvað gerist.

SpaceEngine fylgir svipuðu mynstri og Universe Sandbox, en einbeitir sér meira að því að vera nákvæm endurgerð alheimsins og gerir spilurum kleift að kynnast og skoða alheiminn af mikilli nákvæmni. Leikurinn er notaður af bæði áhugamönnum og fagfólki í stjarnvísindum, en hann hefur einnig orðið vinsæll innan stafrænnar hönnunar þar sem hann býður upp á tól til að mynda og kynnast því hvernig ólík sólkerfi og vetrarbrautir líta út.

Kerbal Space Program er geimflugshermileikur þar sem leikmenn stjórna geimferðastofnun og reyna að koma geimförum sínum út í geiminn. Þar sem leikurinn lætur leikmenn sína nota raunverulega verkfræðikunnáttu hefur hann orðið vinsæll meðal geimverkfræðinga og vísindamanna og hafa fyrirtæki og stofnanir á borð við NASA notað leikinn sem verkfæri í kennslu og þjálfun. Leikurinn hefur orðið vinsæll inngangur inn í eðlisfræði- og verkfræðinám og hefur fengið mikið lof frá bæði leikmönnum og fagfólki í geimvísindum.

MyMetaStories er árleg smákvikmyndahátíð sem er studd af frönskum stjórnvöldum og er haldin inni í tölvuleiknum Minecraft. Með því að setja hátíðina upp í tölvuleiknum geta skipuleggjendur náð til breiðari og fjölbreyttari áhorfendahóps út um allan heim og skapað einstaka og minnisstæða upplifun fyrir bæði leikmenn og kvikmyndagerðarmenn.

Texti: Tungl Elísabetar, þýddur að hluta af gervigreind

Askur | 91

Stefna: Indípopp, jaðarpopp, „svefnherbergjapopp“

Sunset Season Mynd: Havelbaude

Conan Lee Gray er bandarískur söngvari og lagahöfundur sem hefur á undanförnum mánuðum vakið mikla athygli fyrir einstakan stíl og tilfinningaþrungna tónlist. Þrátt fyrir að vera ekki stærsta nafnið í tónlistarheiminum eins og staðan er nú hefur nýjasta platan hans, Wishbone, fengið frábærar viðtökur bæði frá tónlistargagnrýnendum og aðdáendum og hefur komið honum á kortið sem einu af andlitum nútímapopptónlistar.

Árið 2017 gaf Conan út sín fyrstu tvö lög, „Idle Town“ og „Generation Why“ sem vöktu mikla athygli og leiddu til þess að hann skrifaði undir plötusamning við Republic Records. Árið 2018 gaf hann út sína fyrstu stuttskífu, Sunset Season. Þrátt fyrir að hún hafi ekki náð mikilli söluvelgengni var hún lofuð af tónlistargagnrýnendum fyrir textasmíð og framleiðslu og markaði platan upphafið að ferli hans sem stjörnu í uppsiglingu.

Til að kynna stuttskífuna enn frekar fór Conan í sitt fyrsta tónleikaferðalag, Sunset Shows. Fyrri hluti ferðarinnar fór fram víðs vegar um Bandaríkin en vegna mikillar eftirspurnar var síðar bætt við seinni hluta sem fór einnig fram í Kanada og Evrópu.

Æskan Conan fæddist 5. desember 1998 í San Diego í Kaliforníu. Faðir hans er írskur og móðir hans japönsk. Þegar hann var um eins og hálfs árs gamall flutti hann til Japans vegna læknismeðferðar afa síns, sem hafði nýlega greinst með krabbamein. Hann bjó þar í stutta stund áður en hann flutti aftur til Bandaríkjanna. Þegar hann var þriggja ára gamall skildu foreldrar hans, sem leiddi til þess að hann flutti oft á milli staða á barnsaldri og bjó við fjárhagslega óvissu. Á unglingsaldri flutti hann loks til Texas, þar sem hann bjó það sem eftir var af unglingsárunum.

Líf Conans í Texas var mikill innblástur fyrir list og tónlist hans. Hann stofnaði YouTube-rás í fjórða bekk þar sem hann birti myndbönd sem fjölluðu aðallega um einkalíf hans í Texas. Þar deildi hann oft tónlist, list og öðrum skapandi verkefnum. Þegar hann varð eldri fór hann að einbeita sér meira að tónlistinni og það leið ekki á löngu þar til hann gaf út sitt fyrsta lag og skrifaði undir plötusamning.

92 | Askur

Stefna: Indípopp, hljóðgervlapopp

Kid Krow Það tók ekki langan tíma fyrir Conan að gefa út fleiri lög sem enduðu síðan á fyrstu plötunni hans. Lagið sem stóð upp úr var „Maniac“ sem hann gaf út í október 2019. Lagið sló í gegn á netinu snemma árs 2020 og átti stóran þátt í að veita honum verulega viðurkenningu í tónlistarbransanum. Í október 2019 fór Conan í sína aðra tónleikaferð, Comfort Crowd Tour, um Bandaríkin og Kanada. Þetta var eina tónleikaferð hans sem tengdist ekki beint útgáfu á plötu.

Fyrsta plata Conans, Kid Krow, kom út í mars 2020. Lögin á plötunni fjalla meðal annars um erfiða æsku hans og hefur plötunni verið lýst sem „þroskasögu“ (e. „coming-of-age record“). Platan

sló í gegn í sölu og var söluhæsta fyrsta poppplata sólólistamanns í yfir tvö ár. Í ágúst fór lagið „Heather“ af plötunni í flug á samfélagsmiðlum og er nú hans vinsælasta lag til þessa.

Til stóð að Conan færi í annað tónlistarferðalag sem átti að tilheyra plötunni, Kid Krow World Tour, en vegna COVID-19 faraldursins var ferðalaginu aflýst. Tveimur árum síðar fór Conan á Conan Gray World Tour sem innihélt bæði lög af fyrstu plötunni og einnig ný lög sem síðar urðu hluti af annarri plötu hans.

hafi ekki náð eins miklum vinsældum og fyrri plöturnar hans þá var hún samt sem áður lofuð af gagnrýnendum fyrir framleiðslu og textasmíð og komst upp í 14. sæti á Billboard 200-listanum og í 4. sæti á breska plötulistanum.

Stefna: Hljóðgervlapopp, danspopp, raftónlist

Found Heaven Stefna: Popp, popp rokk, þjóðlagapopp

Superache Árið 2022 gaf Conan út sína aðra plötu, Superache. Platan er nokkuð frábrugðin í stíl frá fyrri plötunni og fjallar hún um persónulegri málefni, svo sem áföll í æsku, ofbeldi og ást. Platan fékk lof gagnrýnenda og fór beint í 9. sæti Billboard 200 listans, í kjölfar velgengni fyrri plötu hans.

Samhliða eigin tónleikaferðalagi, Superache Tour árið 2022, kom Conan fram sem gestur á tónlistarferðalagi Oliviu Rodrigo, Sour Tour, í Vancouver. Þau fluttu saman lagið „The One That Got Away“ eftir Katy Perry.

Found Heaven er þriðja plata Conans og kom út árið 2024. Með henni tók hann enn eina stefnubreytinguna, bæði í stíl og tón, og hallast platan meira að líflegri ‘80s raftónlist. Þótt platan

Stúdíóplata

Billboard 100

UK Albums

Kid Krow

5

30

Superache

9

8

Found Heaven

14

4

Wishbone

3

2

Found Heaven er þriðja plata Conans og kom út árið 2024. Með henni tók hann enn eina stefnubreytinguna, bæði í stíl og tón, og hallast platan meira að líflegri ‘80s raftónlist. Þótt platan hafi ekki náð eins miklum vinsældum og fyrri plöturnar hans þá var hún samt sem áður lofuð af gagnrýnendum fyrir framleiðslu og textasmíð og komst upp í 14. sæti á Billboard 200-listanum og í 4. sæti á breska plötulistanum.

Stefna: Popp, indí popp, popp rokk

Wishbone Wishbone, fjórða og nýjasta stúdíóplata Conans, kom út í águst 2025. Platan er líkari fyrri verkum hans og er í raun ein löng saga um ástarsamband, sorg og lækningu.

Platan naut mikilla vinsælda meðal gagnrýnenda og aðdáenda og fór beint í 3. sæti Billboard 200 listans. Conan flutti lagið „Vodka Cranberry“ af plötunni á MTV Video Music Awards og svo einnig á þakkargjörðarskrúðgöngunni árið 2025, sem vakti mikla athygli á samfélagsmiðlum.

Plötunni fylgja tvö tónleikaferðalög. Árið 2025 fór Conan á Wishbone Pajama Show í Norður-Ameríku, og nú stendur yfir Wishbone World tour um Norður-Ameríku, Evrópu og Eyjaálfu sem áætlað er að ljúki í október 2026.

Texti: Tungl Elísabetar

Askur | 93

ÞAKKARORÐ Stundin er runnin upp. Það er komið að því að kveðja bæði námið, samnemendur og kennara. Við höfum lært mikið á þessum tveimur önnum og sá lærdómur mun gagnast okkur til æviloka. Nú förum við okkar eigin leiðir, hvort sem það er á vinnumarkað, í áframhaldandi nám eða að prófa eitthvað nýtt. Framtíðin er okkar.

Okkar hjartans þakkir fara til okkar æðislegu kennara, þolinmæðin ykkar og frábær leiðsögn hafa mótað okkur í grafíska miðlara framtíðarinnar.

Svanhvít Stella L. Ólafsdóttir Helga Tómasdóttir Brynhildur Björnsdóttir Marínó Önundarson Jón Arnar Sandholt Stuðningur vina og fjölskyldu hefur verið ómetanlegur. Án ykkar værum við hvergi.

Einnig viljum við þakka Grafíu, Iðunni og Litlaprenti fyrir þeirra stuðning við útgáfuna með keyptum auglýsingum.

Takk fyrir okkur og sjáumst í framtíðinni!

GRAFÍSK MIÐLUN – VOR 2026 Baldvin Þór Högnason Embla Náttsól Ólafsdóttir Emilía Guðnadóttir Hulda Ólafía Sigurðardóttir Ilmur María Þórarinsdóttir Blöndal

Tungl Elísabetar Natalia Elín Valladares Ingudóttir Steinunn Alexandra Magnýjardóttir Sveinn Hartvig Ingólfsson Veronika Guseva

Komdu verkinu í prent hjá okkur

Forvinnsla Vantar þig uppsetningu á nafn­ spjöldum, bæklingum, reikningum eða umbrot á blöðum eða bókum?

Prentun Prentun er okkar fag. Hjá Litlaprenti starfa prentarar með mikla fagþekk­ ingu og fagmenntun til margra ára.

PRENT.IS er svansvottuð prentsmiðja

Frágangur Litlaprent býður upp á fjölbreytt úr­ val á frágangi prentverks, t.d. brot, vírhefting, fræsing og margt fl.

Natalia Elín

Skemmuvegur 4, blá gata | 200 Kópavogur | Sími 540 1800 | litlaprent@litlaprent.is | www.prent.is

t u n n n skap e M a Það skiptir máli að vera í réttu stéttarfélagi.

Grafía sér um kjaramálin þín og styrk við nám og störf. Grafía styður þig áfram.

r mei t a ra s

Grafía er orðin hluti af Rafiðnaðarsambandi Íslands. Ávinningur sameiningarinnar er gríðalegur fyrir félagsfólk Grafíu.

Kynntu þér réttindin þín og fáðu frekari upplýsingar inn á heimasíðunni okkar www.grafia.is

Stéttarfélag í prentog miðlunargreinum

GRAFÍA

Stórhöfða 31, 3. hæð | 110 Reykjavík | Sími 540 0100 | grafía@grafia.is | Grafia.is