ASKUR - Vor 2020

GRAFÍSK MIÐLUN

1. TBL. 9. ÁRG.

VOR 2020

Ertu að tengja?

Vefnám er ný fræðsluleið hjá IÐUNNI þar sem kennslan fer alfarið fram með myndskeiðum á veraldarvefnum. Okkar markmið er að auðvelda öllum að bæta við sig þekkingu og auka framboð á gagnlegum vefnámskeiðum jafnt og þétt. Skráning fer fram á idan.is

Vatnagarðar 20, 104 Reykjavík

Sími: 590 6400

idan@idan.is

idan.is

LEIÐARI Jæja, þá er komið að því að útskrifast. Ég held að allir geti verið sammála því að síðustu vikur og mánuðir hafa verið krefjandi og í raun fordæmalausir. Það er skrítið að upplifa ástand og afleiðingar COVID-veirunnar og enn skrítnara að vera nemandi núna. Skólanum lokað, samkomubann skollið á og nú höfum við meira og minna þurft að halda okkur heima. En auðvitað er hægt að finna bjartar hliðar á öllu og ástandið í samfélaginu hefur gefið okkur tækifæri til þess að gera eitthvað alveg nýtt og einstakt því að allar líkur eru á að þetta verði einsdæmi. Þetta er í fyrsta og líklega eina skiptið sem grafísk miðlun heldur sýninguna sína rafrænt! Hversu svalt er það?! Fyrir þá fáu sem enn ekki vita hvað við gerum í grafískri miðlun, þá ætla ég að leyfa mér að útskýra það stuttlega. Ef þú hefur snefil af áhuga á hönnun eða uppsetningu á grafísku efni, þá er grafísk miðlun líklega fjölbreyttasta og skemmtilegasta nám sem þú getur komið þér í. Hér er bókaumbrot, stofnun fyrirtækja, almenn hönnun og typógrafía; svo að fátt eitt sé nefnt. Grafísk miðlun er fullkominn stökkpallur út á vinnumarkaðinn eða í frekara nám. Að lokum langar okkur nemendum að þakka kennurum okkar sem hafa staðið sig eins og algjörar hetjur. Þau hafa þurft að kynna sér glænýjar kennsluaðferðir og staðið í ströngu við að skipuleggja og hliðra námsfyrirkomulaginu. Á sama tíma hafa þau náð að standa við bakið á okkur allan þennan tíma og alltaf verið okkur innan handar á meðan við leggjum lokahönd á útskriftarverkefnin okkar. Þið eigið lof skilið, elskurnar.

TAKK FYRIR OKKUR!

Ritstjórn Íris Irma Ernisdóttir Samsetning Íris Irma Ernisdóttir Hönnun á forsíðu Hulda Sól Nemamyndir Ljósmyndadeild Útgefandi Tækniskólinn Prentun og frágangur Tækniskólinn Letur Meginmál: Univers 45 light 9/13 pt Pappír Innsíður: UPM digital 150 gr Kápa: Color laser 250 gr

Alexander Heiðarsson Tölvuleikir

Arnfinnur Kolbeinsson Tónlist

Bergdís Norðdahl Flug- og eldgosaljósmyndun

Hulda Sól Lífverur

46

Óttar Orri Guðmundsson Jaðaríþróttir, tattoo

36

Íris Irma Ernisdóttir Hönnun

52

Pawel Hryn Bardagaíþróttir

68

Sebastian Þór Bjarkason Tölvuleikir

80

Sigurður Sverrir Sigurðsson Íslensk menning

96

Vaka Dögg Björnsdóttir Uppskriftir

58

Róbert Steinar Aðalsteinsson Íþróttir, smoothie

74

Selma Özkan Íþróttir, menning

86

Tjörvi Valsson Sundlaugar, hönnun

Hæ ég heiti Alexander Heiðarsson og er fæddur árið 2000 í Reykjavík. Ég hafði enga hugmynd um hvað ég vildi læra í Tækniskólanum þannig að ég var á almennri braut í nokkrar annir. Ég fór í inngangsáfanga í grafískri miðlun þar sem ég lærði til dæmis á Photoshop og ég fann strax hvað mér þótti þetta allt áhugavert og skemmtilegt. Síðan skráði ég mig til náms á sérsviðinu í grafískri miðlun. Ég hef alltaf verið með mikinn áhuga á kvikmyndum, tölvuleikjum, spilum og ýmsum þáttum og er ég að vonast til þess í framtíðinni geti ég unnið markaðsefni fyrir þann markað. Þá yrði draumur minn að veruleika.

5

Pandora er dularfull reikistjarna sem saga allra leikjanna fer fram á. Þetta er hrjóstrug auðn, heimur uppfullur af hættulegum skepnum. Eina tungl Pandora heitir Elpis. Fyrir löngu síðan var fundið fullt af dýrmætum steinefnum á plánetunni og fullt af risastórum hlutfélögum reyndu að stofna nýlendu til þess að grafa þau upp. Þessi fyritæki notuðu glæpamenn og geðsjúklinga til að grafa og byggja. En þegar það var grafið fundust gamlar geimverurústir og einnig „Guardins” sem geimverurnar hönnuðu til að vernda alla fjársjóði þerra sem er dreift um alla plánetuna í eitthvað sem kallað er „vaults”. Þessi vaults innihéldu tækni og fjársjóð útrýmdu geimverunnar. Hlutafélögin völdu að senda byssumenn og her þeirra til að ræna þessum vaults. Allir byrjuðu að berjast um þau og það sem var inni í þeim. Plánetan fór fljótlega að raskast. Á endanum ákváðu nokkur fyrirtæki að hætta við að finna þessi vaults og í staðinn fyrir að taka alla glæpamenn og geðsjúklinga sem unnu fyrir þá, var ódýrara að skila þá eftir á plánetunni.

Eina ástæðan fyrir því að fólk kemur til Pandora er til að verða ríkt með því að finna þessi vaults. Eins og sagt var áður, voru þau stofnuð af Eridians og notuð til að geyma alls konar tækni og fjársjóð þeirra. Nokkur vaults hafa verið fundin og einnig opnuð. Fyrsta vaultið var kallað the Great Vault og var á Pandora, og það innihélt the Destroyer. Heppilega fyrir þau sem opnuðu það tók það form af drepanlegri skepnu, sem þau náðu að drepa. Annað vaultið til að opnast var á tungli Pandora, Elpis. Inni í honum var „The Sentinel” næstum því guðleg vera sem hafði þekkingu um framtíðina. Það var einnig drepið, og maðurinn kallaður Jack sá framtíðina sína. Þriðja var aftur á Pandora, sem Jack opnaði. Hann vissi að í honum innihélt „The Warrior“, risastórt skrímsli sem gat brennt niður alla plánetuna ef því var skipað það. En meira að segja það var líka drepið áður en það gat gert það. Fjórða var aftur á Pandora, inni í honum var „The Travaler” önnur risaskepna sem verndaði það, og gat birst á öðrum stað á augnabliki. Það var drepið en hvað fjársjóðurinn innihélt er óvitað.

Núna, þrátt fyrir hvað plánetan hefur lítið af náttúrugæðum, er erfitt að fara fyrir horn án þess að bóvar eða skepnur frá nágrenninu reyni að drepa það sem hreyfist. Annað hvort til að borða þig eða til gamans.

Allar þessar verur og skrímsli voru drepin af einhverju kallað „Vault hunters”. Þessi vault hunters eru hópar af fólki (vinnandi saman eða ekki) sem eltast við vaults og hirða allt sem liggur í honum fyrir sig sjálfa. Ástæður fyrir afhverju þau gera það eru mismunandi, en vanalega er það bara áskorun fyrir þeim.

Lítið er vitað um Eridians, þó mikilvægi þeirra sé tvímælalaust. Það sem vitað er er að þau voru komin með tækni sem var langt umfram mannkynið og höfðu haldið að minnsta kosti hluta samfélags síns á Pandora. Þau stofnuðu ekki aðeins vaults, heldur er einnig talið að þeir beri ábyrgð á því að skilja eftir „Guardinas” til að vernda þá. Allir íbúar heimaplánetu þeirra, Nekrotafeyo, buðu sig fram til að vera notaðir sem beita og lokka inn „The Destroyer” í „The Great Vault”. Þeir voru síðan innilokaðir af „siren”, þar sem í tímaritum um atburðinn er að finna dreifðar upplýsingar um reikistjörnuna með Eridian nær­ veru. Eridians voru fyrstu tegundirnar sem skráðar hafa verið til á Pandora. Þeir vissu hvernig á að nota Eridium til að búa til tækni langt umfram menn. Hægt er að finna Eridian hluti dreifða um Pandora. Eridian vopn þurftu ekki orku né skotfæri, til að gefa til kynna hversu háþróuð tækni þeirra var.

Sirens eru konur sem hafa öðlast ótrúlegan, dularfullan kraft og eru aðgreindar líkamlega með flókin tattú sem tekur yfir helming líkama þeirra. Sagt er að aðeins sex sirens geti verið til á hverj­ um tíma og þegar ein siren deyr, fara völd þeirra yfir á annan einstakling. Allar sírenur eru dregnar með óútskýranlegum hætti að plánetunni Pandora á einhverjum tímapunkti í lífi sínu. Vegna dularfullra tengsla sirens við Eridians geta sírenur tekið upp Eridium sem leið til að auka völd sín. Hins vegar hefur þetta alvarlegar aukaverkanir. Eridium er málmgrýti sem kom til Pandora eftir að fyrsta vaultið var opnað. Þótt Eridium auki völd sirens og geri þau öflugri, geta áhrif af valdahækkuninni verið ávanabindandi. Sirens sem eru gefnar, fúslega eða neitandi, sem fá stöðugt flæði af Eridium í sig geta ekki lifað án þess: Eridium verður í raun þeirra lífsstuðningur. Ef stöðugt flæði Eridium stöðvast, mun siren deyja.

7

Saga Handomse Jacks er flókin. Faðir hans lést þegar hann var mjög ungur sem olli því að móðir hans lét Jack í umsjá ömmu hans. Á meðan hann var alinn upp af ömmu sinni var hann beittur að minnsta kosti líkamlegu ofbeldi. Þetta ofbeldi varð líklega einn helsti þátturinn í hnignun andlegs ástands hans þegar hann varð eldri. Þegar hann varð eldri fann hann starf sem tölvuverkfræðingur hjá Hyperion Corporation og giftist og eignaðist dóttur, Angel, sem var ein af sex sirens alheimsins ( konur sem voru hæfileika­ ríkar með miklum krafti). Ónefnd kona hans lést af óþekktum orsökum, þó að sum samtæl við Jack gefi til kynna að það hafi stafað af völdum dóttur hans. Jack tengdi vald Angel við tölvu sem gerði hon­ um kleift að fá aðgang að samskiptakerfunum á Pandora. Með dóttur sína á sínum stað, útfærði hann atburði Borderlands og notaði Angel sem umboð til að koma leiðbeiningum til upprunalegu vault hunters. Hann notaði þetta líka sem tækifæri til að stíga upp virðingarastiga fyrirtækisins með því að skipuleggja veðmál til yfirmanna sinna og nota Angel og upphaflegu vault hunters (sem voru ekki meðvitaðir um það á þeim tíma). Eftir að the vault opnaðist og the Destroyer var sigraður tókst honum að sannfæra yfirmenn sína um að reisa geimstöðina Helios til að fylgjast með Pandora. Þetta var samt sem áður lygi til að útbúa leysivopn úr auga Destroyers sem kallað var „Eye of Helios“. Á þessum tíma réð Jack einnig sex vault hunters til að hjálpa honum við að finna vault á Elpis, tungli Pandóru. Hinsvegar ræðst grimm Dahl herlið, „The Lost Legion“ undir stjórn Zarpedon ofursti sem tekur yfir geimstöðina og byrjar að nota Eye of Helios til að eyðileggja Elpis til að koma í veg fyrir að vaultið á plánetunni opnist.

8

Jack lætur vault hunter aðstoða sig við að end­ urtaka stöðina ásamt því að kalla fram aðstoð frá Roland og Lilith; tveir vault hunters sem opnuðu vaultið á Pandora. Á þessum tíma drap hann þá sem aðstoðuðu Lost Legion eða voru grunaðir um að hafa gert það. Eftir að hafa barist í gegnum Lost Legion tekst Jack og hans vault hunters að sigra Zarpedon. Áður en að vera drepinn af Jack útskýrir Zarpedon að vaultið á Elpis hafi verið opnað. Með Helios aftur undir stjórn Hyperion ákveður Jack síðan að nota Eye of Helios til að ráðast á Lost Legion sveitirnar á Elpis. Eftir fyrirmælum þáverandi elskhuga síns á þeim tíma, Moxxi, virkjar leysivopn Jacks; aðeins til að það eyðileggi sjálft sig. Moxi, Roland og Lilith sviku Jack til að koma í veg fyrir að hann yrði of öflugur. Jack skipar síðan vault hunters sem hann réð til að fara eftir vault á Elpis. Eftir að hópi hans hefur

tekist að grípa í vault kemur Jack til að krefjast fjársjóðsins, en það voru upplýsingar um aðra gröfina á Pandora sem þekkt er sem „The Vault of The Warrior“. Meðan þessar upplýsingar eru teknar inn kemur Lilith og eyðileggur gripinn og myndar ör í andlit Jacks í ferlinu. Eftir að hafa fengið grímu og drepið yfirmann sinn breytist Jack í Handsome Jack; sem er forseti og forstjóri Hyperion Corporation. Handomse Jack hóf síðan aðgerðir á Pandora til að framkvæma hefnd sína. Hann stal síðan vault lykil frá Patricia Tannis og notaði hið sjaldgæfa steinefni sem myndaðist eftir að vault var opnað (eridium) til að nota sem eldsneyti til að auka kraft Angel til að hlaða lykilinn. Þetta myndi að lokum gera Angel of háða efninu þannig að hún þurfti stanslausa inntöku af því til að lifa af. Hann reynir síðan að finna aðra vault hunters til að lokka þá inn í

áhrifasvið sín með því að sýna þörf hans fyrir þá. Eftir að hafa lokkað þá inn reynir hann að drepa þau. Þetta myndi þó verða upphaf af lokunum fyrir Handsome Jack þar sem vault hunters deyja ekki svo auðveldlega. Eftir að hópurinn af vault hunter lifir af gildru Jacks tekst þeim að taka þátt í uppreisn sem hinir upprunulegu vault hunters sköpuðu. Þeim tekst með hjálp Angel að drepa hana, svo hún gæti orðið laus við stjórn Jacks. Handsome Jack, reiður yfir missi siren­dóttur sinnar, drepur Roland og rænir Lilith (sem einnig er siren) til að skipta út dóttur sinni til að hlaða vault lykilinn. Þessu myndi ljúka við lokauppgjör milli Handsome Jack og vault hunters. Eftir að hafa barist við vault hunters í nokkurn tíma verður vault lykilinn fullhlaðinn og leyfir Jack að kalla til the Warrior. Samt sem áður tekst Warriornum að tapa, og í vantrú, útskýrir vault hunters vel hvernig Pandora væri mun betra með því að fjarlægja „ræningjana“ af jörðinni. Sigraður er Handsome Jack, drepinn af vault hunters. Verk Handsome Jack eru allt frá því að vera smá, svo sem að hrífa vault hunters og jafnvel nefna eigin demanta hest „Butt Stallion“ sem móðgun fyrir þá, yfir í algerlega sadistískan eins og kalt blóðugt að myrða Bloodwing (elskaður fugl af einum af vault hunter) og nota eigin dóttur sína til að hlaða lykil. Hann er einnig hefnigjarn, þar sem hann hikaði ekki við að drepa Roland og ræna Lilith, annarri siren, til að koma í stað dóttur sinnar sem lést frá því að vera aftengd eridiuminu sem hjálpaði til við að halda henni á lífi. Hann afnam einnig verðlaun á hausa vault hunterana sem sendir voru til að stöðva hann, svo að hann gæti drepið þá sjálfur. Hann hressist við alla illa hluti sem hann gerir og er óhræddur við að nudda því í andlit óvina sinna. Hann hélt uppi ranghugmyndum um að hann væri hetja sögunnar, þar sem honum yrði fagnað sem bjargvætti. Í lok ævi sinnar getur hann annað hvort verið drepinn af Vault Hunters eða Lilith.

9

ARNFINNUR KOLBEINSSON Smá

um

Arnfinnur Kolbeinsson heiti ég, fæddur og uppalinn á Vestfjörðum. Ég eyddi æsku minni í litlum fjörð sem heitir Tálknafjörður og reyni að fara hvert sumar að heimsækja hann. Ég hef brennandi áhuga á tónlist, hönn­ un og allt þar á milli. Ég hlusta langmest á raftónlist og sérstaklega á tónlistarmannin Getter sem þið lesið aðeins meira um hér á eftir. Ég var í langan tíma á þeirri leið að fara í viðskiptafræði eða jarðfræði þar sem ég útskrifaðist af náttúrufræðibraut í MH en um leið og ég hóf það nám í HÍ sá ég strax að þetta var svo sannarlega ekki námið fyrir mig. Ég fór aftur í vinnu og heyrði frá vinum mínum af þessari „grafískri miðlun” námi sem þeir voru í.

mig

Eftir að hafa fengið tugi mynda og heyrt endalaust af góðum hlutum frá þessu námi ákvað ég að skrá mig í þetta nám bara til þess að prófa. Eftir tvö ár hef ég svo sann­ arlega ekkert séð eftir þessari ákvörðun og þakka þeim Eyvindi og Jóni sérstaklega fyrir að benda mér á það. Ég hef alltaf haft grunnþekkingu í öllum Adobe forritunum og verið að dunda mér í þeim í langan tíma áður en ég hóf námið og sú þekking kom sér mjög vel að notum. Í gegnum námið hef ég lært fullt af nothæf­ um ráðum, hugtökum og stöðlum í þessum geira.

Takk fyrir mig

11

5

12

Tanner Petulla, betur þekktur sem Getter eða Terror Reid er amerískur plötusnúð­ ur, tónlistamaður, rappari og leikari frá San Jose í Kaliforníu. Tanner byrjaði að framleiða tónlist þegar hann var í grunn­ skóla og gaf þá út frumsamin lög ásamt endurblöndum (e.remix) af frægum lögum. Hann náði frægðum fyrst þegar hann fór að gefa út lög á plötumerkjunum Ultragore Recordings og Tuff Love Dubs. Hann hafði verið í hljómsveitum áður fyrr sem gítarleik­

Texti: Wikipedia/edm.com | Þýðing: Arnfinnur Kolbeinsson | Myndir: rukes.com

Tanner Petulla

ari og trommari en raftónlist heillaði hann þar sem hann gat gert sína eigin tónlist sjálfur án hjálpar. Í viðtali nefndi hann;

„As soon as I picked up a guitar I knew I wanted to do music. I have always done art, whether it’s music or drawing, so it all came pretty nat­ ural”

NÝTTU TÍMANN HEIMA Í SAMKOMUBANNINU

Handlóðasett 5—50 kg. 2 stk. Allt frá 2.990 kr.

Ármúli 18, 104 Reykjavík S: 567 8888 snerpa@snerpa.is snerpaverslun.is

Fitness teygjur Allt frá 990 kr.

Yogaboltar Allt frá 1.990 kr.

7

Tanner hefur verið að spila á skemmtistöð­ um frá því hann var 17 ára og er þekktur fyrir að fylgja ekki tískubylgjum í tónlista­ geiranum, heldur að breyta til og finna upp nýjar leiðir til að framleiða tónlist. Hann hefur unnið með þekktustu tón­ listarmönnum heims þar á meðal Skrillex, Joji, Oliver Tree og GHOSTEMANE. Getter varð þekktastur fyrir grófa dubstep (brostep) stílinn sinn sem smitaðist fljótt yfir á aðra tónlistarmenn.

plötunni Wat the Frick. Something New var fyrsta lagið sem Tanner gaf út sem fylgdi ekki grófa stílnum sem hann var þekktur fyr­ ir. Hann sagði í viðtali;

„My main goal for everything is that I want to put out something that everyone will like. Not just a basshe­ ad, or a trap dude, or whatever, but I want to have different worlds for each kind of music, so each EP will probably be pretty mixed up“

“suh dude...” Vine var vinsæll samfélagsmiðill þar sem Tanner og vinur hans Nick Colletti hlöðuðu inn grínmyndböndum þar sem þeir sögðu frasann fræga „suh dude”. Það leið ekki langt þar til milljónir fólks höfðu deilt þess­ um myndböndum og Tanner varð heims­ frægur. OWSLA Stuttu eftir „suh dude tímabilið“ senti Tanner inn lag til Sonny „Skrillex“ Moore sem sagðist síðan vilja heyra meira frá hon­ um. Nokkrum samtölum seinna var Tanner búinn að skrifa undir samning hjá OWSLA (útgáfufyrirtæki Sonny) og gaf út tvær plöt­ ur hjá þeim útgefanda. Sú fyrsta var „Radic­ al Dude“ og sú seinni „Wat The Frick“. Á þessum tíma var Tanner að reyna meira og meira að breyta til með tónlist­ inni sinni og gaf út lagið Something New á

8

14

Lagið fékk mjög góðar viðtökur og var næst mest spilaða lagið á plötunni. Shred Collective Árið 2017 stofnaði Tanner Shred Collective sem virkar sem plötuútgefandi, fatamerki og í rauninni samansafn listamanna. Tanner var áður fyrr með merkið Trippy Burger sem vísar til fyrsta tónlistarmyndbands Getters af laginu Headsplitter. Trippy Burger var samt bara fatamerki og þær vörur voru seld­ ar í Zumiez. Meðal þeirra sem hafa gefið út lög á vegum þeirra eru; Spock, SNEEK, Topi, Half Empty, Wild West Cartel, Aweminus og Terror Reid. Terror Reid er samt sem áður bara Tanner en lögin hans eru öll í rap eða hip­hop stíl.

Nokkur verk eftir

Eduard

Eduard

Mykhailov

Mykhailov

DIGITAL ART Digital Art er form af list sem hefur sprung­ ið í vinsældum á síðustu árum. Verkin eru oft unnin á tölvum eða einkennast af tölvum og tölvubúnaði. Verkin sem ég ætla að fara yfir hins­ vegar, eru alfarið unnin á tölvum í forritum eins og Blender, Cinema 4D, After Effects, Illustrator og Photoshop. Frábæri hluturinn við nútímatækni og forrit er að þó forrit sé hannað með sérstakan tilgang í huga þá finna listamenn öðruvísi leiðir til að framleiða gullfalleg listaverk. Fólk finnur leiðir til að tengja forritin á milli þegar unnið er við mismunandi hluti. Sem dæmi þá getur maður; • • • •

10

unnið vektor form í Illustrator. sett þau inn í After Effects, bætt við litabreytingum og brellum. skellt þeim inn í Blender eða Cinema 4D og unnið með 3D form. endað á því að leggja lokabreytingar í Photoshop eða Premiere Pro.

Þetta er dæmi um hvernig listamaðurinn Eduard Mykhailov, betur þekktur sem eduard_ov á instagram, vinnur sín verk. Forritin sem hann vinnur helst með eru Illustrator, After Effects og Cinema 4D. Þetta er samt nú bara ein leið til að vinna listaverk og allir listamenn hafa sítt eigið vinnuferli sem þeir fylgja. Nathan Duck „ducky3d“ er annar stafrænn listamaður sem vinnur nánast alfarið í fría 3D vinnsluforritinu Blender. Hann býr til gullfalleg listaverk sem taka stundum ekki meira en nokkra klukkutíma að fullvinna þökk sé hversu öflugt forritið er. Ég var svo heppinn að fá viðtal við hann til að öðlast aðeins meiri þekkingu á þessari list.

VIÐTAL VIÐ NATHAN

„I would say beeple inspired me to learn 3D, blender being free it made sense at the time to get“

Who are some artists you look up to in regards to creativity? „I look up to Peter Tarka, Casey neistat, Mantissa XYZ, and loads of random creators on Instagram.“

Are you self taught or did you go to school to learn 3D design? „For 3D I’m totally self taught I learned everything from YouTube“

Do you always open up Blender with an idea in your head or do you sometimes just freestyle projects? „Almost every time I have the start of an idea, then I take it from there and I sort of improvise the rest“

Best remedy for writers block? „Best remedy for writers block is to stop putting the pressure on urself to create something and chill out for a while.“

Favourite moment since starting 3D design vs. the worst? My favorite moment is my first time hitting render and seeing how fast it works, worst memory is the 1000 times its crashed on me.

How’s the quarantine treating you? So far quarantine is been nice, I’ve had to shift my Business to making more passive income products

Texti: Arnfinnur Kolbeinsson | Myndir: Nathan Duck/Eduard Mykhailov

What/Who inspired you to start learning 3D design?

Næsta Kynslóð

2 0 2 1

Vegna faraldursins þurfum við að fresta ráðstefnunni þangað til næsta árs.

11

Frekari uppl. á nk.is

Hver er ég? Ég heiti Bergdís Norðdahl Ég er uppalin í Hafnarfirði og bý þar ennþá. Ég byrjaði í Engidalsskóla, fór síðan í Setbergsskóla, síðan í Flensborgarskólann þar sem ég kláraði fjölmiðlatækni, kom síðan við í sagnfræði í HÍ en skipti yfir í ljósmyndun í Tækniskólanum. Eftir viðkomu í Starfsendurhæfingu Hafnarfjarðar er ég komin aftur í Tækni­

◄ Ljósmynd: Ljósmyndadeild Tækniskólans

skólann, nú í grafíska miðlun og vonast til að útskrifast eftir samkomubann. Ég byrjaði að taka ljósmyndir af alvöru haustið 2005 en fékk síðan „alvöru“ mynda­ vél vorið eftir. Síðan hafa bæst við fleiri myndavélar og myndasafnið stækkað. Það að fanga og varðveita augnablik mun alltaf verða partur af mínu lífi.

19

Airbus A330-300 þota WOW air í flugtaki

C-47 „þristurinn“ í lágflugi við Sandskeið

Airbus A350-900 í flugprófunum á Keflavíkurflugvelli

Consolitated PBY-5A Catalina á flugsýningu í Reykjavík

Boeing 737 MAX þota Icelandair lendir á Reykjavíkurflugvelli

Pitts S-2B listflugvél,ásamt tvemur öðrum vélum, myndar reykjarský á flugsýningu á Reykjavíkurflugvelli

Fokker 50 flugvél Flugfélags Íslands í flugtaki á Reykjavíkurflugvelli

Junkers Ju52 í lendingu á Reykjavíkurflugvelli

20

Flugljósmyndun Ljósmyndun snýst um að fanga augnablik. En þegar viðfangsefnið flýgur fram hjá þér á yfir 400 kílómetra hraða á klukkustund er það aðeins erfiðara. Til að ná sem bestum árangri þarf æfingu auk hæfilegrar þekkingar, bæði á ljósmyndun og búnaði, en einnig af viðfangsefninu. Þá þarf ákveðna útsjónarsemi, t.d að reikna út bestu staðsetningarnar fyrir mismunandi vélar. Fyrir stórar vélar er gott að hafa smá fjarlægð en fyrir litlar vélar er betra að vera nær. Síðan er hraði þeirra, þyngd og afköst breytileg, og þá þarf að áætla lengd flugbrautar fyrir flugtök og lendingar til að finna bestu staðsetninguna fyrir glæsilegasta sjónarhornið. Reynsla hjálpar mikið. Hvar eru bestu staðirnir, hvar er líklegt að flugvélarnar aki, hvernig er vindáttin, hver er staðan á vellinum, eru framkvæmdir. Allt þetta hefur áhrif. En góð tengsl hjálpa líka, ef von á óvenjulegri umferð, en einnig samfélagsmiðlar geyma nytsamlegar upplýsingar um ferðalög sjaldgæfra véla. Mikill munur er á mynda þotur og skrúfu­ vélar þar sem of hraður lokunarhraði getur fryst loftskrúfur (stóra viftan sem knýr vélina áfram) þannig að það lítur út fyrir að skrúfan sé stopp og vélin sé að hrapa. Þotur aftur á móti nota þotuhreyfla (öflugir blásarar sem blása vélina áfram) sem nær ómögulegt er að frysta með venjulegri myndavél þar sem snúningshraðinn er mikill. Þannig er hægt að hafa meiri lokunar­ Dönsk C-130 Herkúles í flugtaki á Reykjavíkurflugvelli

LS-8-18 sviffluga Svifflugfélags íslands á Geitamelsflugvelli

hraða við myndatökur á þotum, það minnkar líkurnar að myndin verði hreyfð. Þegar verið er að fylgja vél eftir sem flýgur fram hjá er gott að undirbúa sig með því að áætla hreyfisvið og standa pínu útskeift með annan fótinn stöðugan fyrir upphafið en hinn fótinn fyrir endirinn og síðan snúa mittinu og færa þungann rólega á milli fóta. Þannig aukast líkurnar á óhreyfðum myndum þar sem þú ert í jafnvægi allan tímann. Gott jafnvægi á mynda­ vélinni er nauðsyn líka. Mikilvægt er að hafa myndavélina stillta á „AI servo“ en ekki „one shot“ svo hún geti fókusað stöðugt í staðin fyrir að endurfókusa fyrir hverja mynd. Þegar mikið er í gangi er alltaf gott að vera með auka batterí, full hlaðin að sjálfsögu, og auka minniskort, tóm. Ljósmyndarar hafa farið í langa leiðangra og gleymt rafhlöðum sínum heima og þurft að nota vasamyndvélar. Dornier 328 flugvél Ernis ekur í hlað

21

Eldgos

22

Upphaf Grímsvatnagossins 2011 séð frá Hellisheiði

ELDSTÖÐ

UPPHAF

ENDIR

TEGUND

VEI*

Holuhraun/Bárðarbunga

29. ágúst 2014

27. febrúar 2015

Hawaiian

0

Grímsvötn

21. maí 2011

28. maí 2011

Plinian

4

Fimmvörðuháls

20. mars 2010

12. apríl 2010

Strombolian

1

Eyjafjallajökull

14. apríl 2010

23. júní 2010

Vulcanian

4

*Volcanic Explosivity Index, mælikvarði yfir magn gosefna

Grímsvatnagosið 2011 séð frá Þórisvatni

Laugardagurinn 21. maí 2011 gleymist seint. Dagurinn byrjaði snemma á því að ég útskrifað­ ist sem stúdent frá Flensborgarskólanum. Síðdegis var síðan haldin vegleg útskriftarveisla heima í stofu. Þegar vel var liðið á veisluna komu sjöfréttir:

klukkan 9 um morguninn. Um sólarhring eftir að dagurinn byrjaði hjá mér. Þetta var þó ekki fyrsti eldgosaleiðangur okkar feðgina því árið áður höfðum við myndað bæði gosið á Fimmvörðuhálsi og í Eyjafjallajökli sjálfum.

Eldgos var að hefjast í Grímsvötnum! Þar sem bæði ég og faðir minn erum miklir eld­ fjallaáhugamenn og ljósmyndarar var leiðangur undirbúinn meðan síðustu gestirnir kvöddu. Síðan var lagt af stað austur og norð­vestanátt var ríkjandi var stefnan sett upp Þjórsárdal. En þar sem skýjabakki lá yfir svæðinu var staldrað við í góðu yfirlæti á Hótel Hrauneyjum. Klukkan 5 um nóttina hafði rofað til og var þá haldið upp á Sprengisand að Þórisvatni en þar sem við vorum á venjulegum fólksbíl var ekki treystandi að halda lengra norður. En eftir klukkan 7 fór vindurinn að snúa sér og því var haldið í bæinn þar sem ég kom heim um Eyjafjallajökull séð frá Ingólfsfjalli 17. apríl 2010 Eldgosið á Fimmvörðuhálsið að kveldi 26. mars 2010

Fimmvörðuháls undir lok goss 7. apríl 2010. Þarna sést hraunfossinn frægi Mynd: Eggert Norðdahl

Berlínarsaga Twitch.tv er vinsæl streymisíða, mest með tölvuleiki en þó er hægt að finna allt mögulegt í beinni útsendingu, t.d. matargerð, ferðalög, spjallþætti og jafnvel alvöru íþróttaleiki. Twitch ráðstefnan TwitchCon er ekki nýtt fyrirbæri, hún hefur verið haldin á vesturströnd Bandaríkjanna í fjölda ára. En fyrsta Twitchcon Europe var haldin í Berlín skömmu fyrir páska 2019. Ég ákvað að taka þátt. Dagurinn byrjaði snemma á fimmtudags­ morgni með flugi frá Keflavík til Tegelflugvallar í Berlín, og þangað var ég komin um miðjan dag. En síðdegis var friðurinn úti þegar brunabjallan á hótelinu glumdi og á eftir fylgdi heimsókn slökkviliðs og lögreglu. Daginn eftir, á föstu­ deginum fór ég og sótti aðgöngupassann í ráðstefnuhöllina og hitti þar aðra streymara (e. streamer) sem ég kannaðist við og þegar líða tók á hádegi og góður hópur hafði myndast hélt hópurinn inn í miðbæinn í leit að hádegis­ mat. Þar fannst fínn veitingastaður með Pétri Pan þema og var maturinn góður. Eftir mat­ inn var síðan haldið að Brandenborgarhliðinu gegnum gamla miðbæinn, minnisvarðann um helförina sem og að leifum að Berlínarmúrsins,

24

þar sem safnið „Topography of Terror“ stendur, en þar stóðu höfuðstöðvar SS á árum áður og þar var fræðst um stjórn Nasista. Að því loknu var ferðinni heitið upp á „Alexandersplatz“ þar sem alvöru þýskt bjórhús er að finna. Þetta var 12 km göngutúr samkvæmt skrefamæli. Ráðstefnan var haldin á laugar­ og sunnu­ degi og var gott úrval fyrirlestra, boðið var upp á „Speedrun“ svæði þar sem keppt var í að klára leiki á sem skemmstum tíma, hægt var að spjalla við vinsæla streymara í eigin persónu auk þess sem fjölmörg fyrirtæki sýndu nýjustu tækni og leiki. Eftir strembna helgi fór mánu­ dagurinn í að pakka saman og flaug ég heim síðdegis.

Allt í leikjavélina! AMD Ryzen 7 3700X

48.997 kr.

Gigabyte RX 5600 XT

59.997 kr.

Örgjörvi Smáralind Sími: 577 5588

www.orgjorvi.is

Hulda Sól

Ég heiti Hulda Sól og er fædd í desember árið 1996 í Reykjavík. Þaðan flutti ég til Sví­ þjóðar, síðan á Blönduós, síðan á Akranes, svo Hveragerði og að lokum aftur til Reykja­ víkur. Ég ólst upp á mörgum stöðum og hver staður mótaði mig á mismunandi hátt. Ég náði ekki að festa almennilega rætur í æsku vegna flutninga, þurfti oft að skipta um skóla og yfrgefa æskuvini. Það eina sem ég náði að gera reglulega var að teikna. Ég hef alltaf haft áhuga á myndlist, hönnun og útliti. Mér fannst skemmtilegast á æskuárunum að búa til karaktera og semja teiknimyndasögur. Ég gat gleymt mér marga klukkutíma á dag bara að teikna og ímynda mér allskonar sögur. Ég fékk fyrstu teiknitöfluna mína þegar ég var 12 ára gömul. Ég notaði hana til að teikna í myndvinnsluforritinu Gimp og Photoshop. Ég

fór að vafra um á netinu og uppgvötaði þar heim fullan af innblæstri og allskonar teikni­ stílum. Ég æfði mig á hverjum einasta degi og varð betri og betri. En síðan komu framha ldsskólaárin þar sem ég bar meiri ábyrgð á mínu eigin námi. Ég hafði ekki eins mikinn tíma og áður til að teikna. Það tók mig 6 ár að klára stúdentinn og á þeim tímapunkti var ég alveg hætt að teikna. En síðan uppgvötaði ég grafíska miðlun í Tækniskólanum. Þar gat ég notað ímyndunaraflið og tölvukunnáttu mína í námið. Ég hef lært afskaplega mikið síðan ég byrjaði og er mjög þakklát fyrir alla frábæru kennarana sem standa að þessu námi. Ég hef fundið grein þar sem er gott jafnvægi á sköpun og tæknilegum frágangi þar sem ég fæ að njóta mín.

27

Kóala

Kóalabirnir eru svakaleg dýr. Þetta eru áströlsk pokadýr og finnast villtir á takmörkuðum skóg­ arsvæðum við austurströnd Ástralíu. Kóalabirnir eru 70–80 cm á hæð og vega frá 4 og upp í 14 kg. Þeir eru með fölgráan feld og oftast hvítgulir í framan; minna í útliti mjög á leikfangabangsa enda kallaðir birnir. En þeir eru ekki birnir, þeir eru pokadýr sem gefa frá sér afskaplega skrítin hljóð. Mataræði Kóalabirnir eru jurtaætur og hafa sérhæft sig í fæðuvali, þeir éta lauf trjátegunda af ættkvíslinni Eucalyptus; sem er eitrað. Meltingakerfi kóala­ bjarna þarf að leggja hart að sér að melta laufin, brjóta niður eiturefnin og vinna úr takmörkuðum næringarefnum. En þessi eiginleiki er ekki

meðfæddur. Við got eru kóalaungar rétt undir 1 gramm á þyngd, blindir og hárlausir. Þeir eyða svo næstu mánuðum í poka móður sinnar þar til þeir eru nógu þroskaðir til að byrja að borða lauf. En til þess þurfa þeir að fá ákveðnar ör verur til að þróa þarmaflóruna. Kóalaungarnir halda þá í átt að endaþarmi móður sinnar og borða úrgang hennar, en fyrir þetta augnablik framleiðir hún sérstakan úrgang sem líkist helst niðugangi sem kallast „pap“ sem er afskaplega næringarríkur úr­ gangur. Svo geta kóalaungar byrjað að borða lauf. En kóalabirnir fá mjög litla orku úr mataræðinu og eyða mestum hluta sólahringsins sofandi, allt að 16 klst. Þeir hreyfa sig hægt og rólega en eru virk­ astir rétt eftir sólsetur, þá sitja þeir í trjágreinum og tyggja laufblöð í rólegheitunum.

Ólíkt öpum sem eru mjög virkir og skipta fljótt um tré, skipta kóalabirnir sjaldan um tré. Þeir halda sér við sama tré eins lengi og mögu­ legt er en færa sig ef það er afar nauðsynlegt. Kóalabirnir hreyfa sig aðeins ef þeir eru að borða eða makast. Kóalabirnir eiga lítið erindi á jörðina en það er gríðalega sjaldgæft að sjá kóalabjörn nálægt vatnsbóli. Nafnið „Kóala“ merkir á tungu frum­ byggja Ástralíu „ekkert vatn“ en sú nafn­ gift er sprottin útfrá því að þessi dýr drekka aldrei vatn, heldur fá allan þann vökva sem þau þurfa frá safaríkum lauf­ blöðum eucalyptus trjáa.

Litlir heilar Kóalabirnir eru með óvenju litla heila. Það væri ekki rangt að segja að kóalabirnir búi yfir minnsta heila (hlutfall af höfuðkúpuholi) í dýraríkinu. Dýra­ fræðingarnir og dýrarannsóknaraðilarnir sem hafa skoðað kólabirni hafa komist að þeirri niðurstöðu að heili þeirra samanstendur af u.þ.b. 60% rúm­ máli heildar höfuðkúpuhols. En auka rýmið er ekki tómt, þar er ákveðinn vökvi sem verndar heilann frá höggum. Það virkar í raun eins og innbyggður hjálmur og kemur það vel ef kóalabjörninn dettur úr tréi. Það gerist sjaldan, en það kemur fyrir.

Nærrum því allir kóalabirnir eru með klamydíu. Kynsjúkdómurinn smitast í gegnum samfarir eða þegar unginn borðar „pap“ frá móður sinni. Aðeins á „Kangaroo Island“ eru til kóalabirnir sem eru ekki sýktir. En hvernig fengu kóalabirnir klamydíu til að byrja með? Talið er að eftir að fluttar voru inn kindur og kýr til Ástralíu hafi kóalabirnir fengið sjúkdóminn í gegnum mengaðan úrgang úr innfluttu dýrunum.

Þú opnar Ora dós og gæðin koma í ljós! - SÍÐAN 1952 -

Höfundur: Hulda Sól

Klamydía

„I am in pain, all the time. My whole life. And you have no idea.“

30

Bojack Horseman

Netflix hefur framleitt margar grípandi og frum­ legar þáttaseríur. Ef þú skimar yfr Netflix þá getur þú rekist á bandaríska teiknimyndaþættina Bojack Horseman. Við fyrstu sýn fær maður þá hugmynd að þessir þættir eru einfaldlega grunnir fullorðins grínþættir á borð við Family Guy eða American Dad. En Bojack Horseman eru þættir sem fara dýpra en maður áður skyldi halda. Þættirnir eru bjartir og litríkir en fjalla um erfða hluti eins og þunglyndi, fíkn, áföll, sjálfskemmandi hegðanir, kynþáttafordóma, kynjamisrétti, kynferði, tilgang lífsins og hvað það merkir að vera manneskja. Persónurnar eru flóknar og hráar með persónu­ einkenni sem sýna best hvað manneskjur eru mismunandi og langt frá því að vera fullkomnar. Þátturinn er stútfullur af skemmtilegum uppá­ komum, góðu gríni og vel skrifuðum karakterum. Bojack Horseman er frægur hestur í manns mynd sem sló í gegn í Hollywood á 10. Áratuginum þegar hann lék aðalpersónuna í fjölskyldu grín­ þættinum „Horsin’ Around“. Í fyrsta þættinum af Bojack Horseman fáum við að kynnast Bojack 18 árum eftir að „Horsin´ Around“ lauk sýningu í sjónvarpi. Bojack hefur ekki tekið að sér verkefni síðan þá og leitast eftir að gera eitthvað nýtt. Hann gerði samning við útgefanda að skrifa ævisögu sína. Bojack nær hins vegar ekki að skrifa neitt

vegna kvíða og frestunaráráttu. Hann ræður til starfa rithöfundinn Diane Nguyen til að skrifa bókina fyrir sig. Bojack myndar tengsl við Diane eftir að þau eyða öllum sínum dögum saman til að vinna í bókinni. Diane fær að kynnast því hvað Bojack er óöruggur, eigingjarn, neikvæður, þrjóskur og hefur slæm áhrif á fólkið í líf sínu. Á þessum tímapunkti á Bojack voða fáa vini, einu manneskjurnar í líf hans eru Princess Carolyn, umbjóðandi sinn og Todd, óvelkominn herberg­ isfélagi. Bojack er einmana og þunglyndur með áfengisvandamál; hann ýtir öllum í burtu en á sama tíma þráir að allir elski sig og hugsi um hann. Bojack hatar sjálfan sig og reynir allt sem hann getur til að komast hjá því að horfast í augu við líf sitt með því að notast við sjálfskaðandi hegðanir eins og ofát, ofdrykkju og eiturlyfjanotkun. Hann hefur náð að hunsa aðstæður sínar þar til hann les bókina sem Diane skrifaði um hann. Þar brotnar allt niður. Bojack sér loksins hreinskilna speglun á hver hann er og hvað hann er ekki. Þættirnir fara dýpra í ferðalag hans að horfast í augu við sjálfan sig, hvernig framkoma hans hefur áhrif á fólkið í kringum sig og tilraunir hans að verða manneskja.

31

Diane Nguyen Diane er ein af aðalpersónum þáttanna, hún er hálf víetnamísk og hálf bandarísk og starfar sem rithöfundur. Hún er vinaleg, gáfuð, ástríðufull og skynsöm kona. Hún er femínisti sem hefur sterkar skoðanir og vill láta í sér heyra. Diane ólst upp í Boston, Massachusetts. Hún er yngst af fimm systkynum og þar af eina stúlkan. Diane náði aldrei að falla inn í systkynahópinn og upplifði sig útundan. Fjölskylda hennar gerði lítið úr henni í æsku, tilfinningar hennar og skoðanir voru ekki virtar. Aðstæðurnar voru ekkert skárri í skólanum, þar var hún lögð í einelti. Í æsku upplifði hún sig útundan en einu sinni í viku fékk hún að gleyma vandamálum sínum þegar hún horfði á vinsælu þættina „Horsin´ Around” með Bojack Horseman í aðalhlutverki. Um tvítugt flutti Diane til Los Angeles, California. Hún byrjaði að vinna sem kaffibarþjónn þar til hún kynntist Mr. Peanutbutter, frægum leikara. Þau byrja saman og hún flytur inn til hans. Sjö árum

síðar kynnist Diane Bojack Horseman, stjörnu þáttanna „Horsin´ Around”. Hann fær Diane til að skrifa ævisögu sína. Diane fær því að kynnast Bojack og myndar tengsl við hann. Hún kemst að því að hann er ekki jafn heill og hún hélt. Þau eiga það sameiginlegt að vera með brotna æsku og skilja hvort annað vel. Diane skrifar bókina af mikilli hreinskilni sem Bojack var ekki hrifinn af. Hann vill ekki að allir sjái hver hann er í raun og veru. Bojack vill ekki gefa út bókina en Diane vill ekki að margra mánaða vinna hennar hafi verið til einskis og er sannfærð að bókin mun breyta lífi hans. Þau rífast og Diane ákveður að leka nokkrum köflum úr bókinni á net­ ið. Almenningur verður mjög hrifinn af bókinni. Bojack samþykkir að lokum að gefa út bókina. Þrátt fyrir að Diane sé búin að skrifa fyrir hann halda þau áfram að vera vinir en það endar ekki vel fyrir hana.

„You‘re responsible for your own happiness, you know? “ „Good Lord, that‘s depressing.“

32

Princess Carolyn Princess Carolyn er ein af aðalpersónum þátt­ anna. Hún er bleik kisu kona sem starfar sem umboðsaðili Bojack en er líka fyrr verandi kærasta hans. Princess Carolyn er metnaðarfull, vinnufús, keppnissöm, ákveðin, snjöll og lausnarmiðuð. Hún er háð starfi sínu og snýst allt hennar líf um að redda kúnnum sínum góðum verkefnum í Hollywood. Hún á til að vera þrjósk og gerir allt sem hún getur til að fá það sem hún vill. Princess Carolyn ólst upp fátæk hjá einstæðri móður sinni sem var með áfengisvandamál. Oft á unglingsárum sínum neyddist Princess Carolyn að fylla í skarðið fyrir móður sína þegar hún var of full til að mæta í vinnuna. Princess Carolyn þurfti að axla mikla ábyrgð ung og á fullorðins árum sínum setur hún sig aldrei í fyrsta sæti

en það hefur neikvæð áhrif á hennar líf. Hún vill alltaf vera til staðar til að redda málunum fyrir aðra eins og hún reddaði móður sinni. Princess Carolyn vill frekar laga vandamál annara í stað þess að laga hennar eigin vandamál. Bojack og Princess Carolyn hafa þekkst lengi. Þau voru saman í nokkur ár en Princess Carolyn ákveður að hætta með honum því hún sér að það er engin framtíð með honum, en heldur áfram að vera umboðsaðili hans. Bojack reiðir sig mikið á Princess Carolyn að finna út úr vandamálum sínum og hún hiklaust hjálpar honum með nánast allt sem kann að koma upp þótt það bitnar illa á henni.

Todd er ein af aðalpersónum þáttanna, hann er fullorðinn maður sem lifir eins og hann sé ennþá táningur. Hann er atvinnulaus, ber engar skyldur og er rosalega latur. En hann er mjög listrænn og verður metnaðarfullur þegar hann finnur sér verkefni sem hann hefur áhuga á, þrátt fyrir það klárar hann sjaldan það sem hann tekur sér fyrir hendur. Hann hoppar úr einu verkefni yfir í annað þegar honum fer að leiðast. Todd er mjög hjálp­ samur, góður, kjánalegur og bjartsýnn. Hann á til að vera utan við sig og er ekki skarpasti hnífurinn í skúffunni. Móðir Todd henti honum út eftir að hann varð háður tölvuleikjum og neitaði að fá sér vinnu. Í byrjun þáttana býr Todd á sófanum hans Bojack. Todd endaði þar eftir partý hjá Bojack þar

sem Bojack sagði í vímu við Todd að hann mætti búa hjá sér. Bojack man ekki eftir því og segist ekki vilja hafa Todd heima hjá sér en er í rauninni einmanna og hendir honum ekki út. Bojack er mjög leiðilegur við Todd þrátt fyrir að Todd er besti vinur hans. Bojack gerir grín af honum, hunsar hann í samtölum og notar hann þegar hann þarf á honum að halda en gefur ekki tilbaka þegar Todd þarf hann. Todd tekur það ekki nærri sér í byrjun en eftir að Bojack verður meðvitaður um hegðun sína, heldur áfram að vera leiðileg­ ur og svíkur Todd, þá ákveður Todd að flytja frá honum. Eftir það heyrast þeir af og til en vinskapurinn verður aldrei eins.

33

Höfundur: Hulda Sól

Todd Chavez

Vísindavefurinn: spurningar og svör Efni af Vísindavef Háskóla Íslands er birt með góðfúslegu leyfi ritstjórnar Vísindavefsins og Jóns Márs Halldórssonar, höfundar svaranna

Af hverju eru trýni á hundum blaut? Nef hunda er venjulega rakt. Á trýni hunda eru frumur sem seyta vökva (e. mucus) og þannig helst trýnið rakt og hundarnir við­ halda sínu gríðarlega næma þefskyni, en nefð er sjálfsagt það skynfæri sem hundar styðjast helst við. Hundaeigendur kannast vel við að hundar sleiki á sér trýnið. Vökvinn sem frumurnar á trýninu seyta út fangar lyktar­ sameindir úr umhverfnu og þegar hundurinn sleikir nefð er hann að meta upplýsingarnar sem kunna að leynast í sameindunum. Auk þess halda hundar trýninu hreinu með því að sleikja það. En trýni hunda getur verið rakt af ýmsum öðr­ um ástæðum. Það má segja að hundar svitni í gegnum trýnið og loppurnar. Trýnið leikur eitt af lykilhlutverkum í kælingu dýrsins á heitum degi. Margir hafa heyrt að heitt og þurrt trýni þýði að hundurinn sé veikur ­ en það er ekki svo einfalt. Raka­ og hitastig trýnisins getur sveiflast vegna veður­ og umhverfsskilyrða og trýnið getur verið misrakt yfr daginn. Hundar geta einnig haft rakt trýni þótt þeir séu veikir. Má gefa garðfuglum steiktan lauk? Nokkrar tegundir matvæla hafa mjög óæskileg áhrif á heilsu fugla. Það á meðal annars við um lauk og skiptir þá litlu máli hvort hann er hrár eða steiktur. Éti fuglar lauk getur það leitt til ástands sem dýralæknar nefna á fræðimáli hemolytic anemia eða blóðleysi. Í lauk eru brennisteinssam­ bönd sem valda því að rauð blóðkorn springa þeg­ ar efnasamböndin berast í æðakerfð. Þetta veldur blóðleysi í fuglunum og lífshættulegu ástandi sem getur dregið þá til dauða. Það er nokkuð algengt að góðhjartað fólk beri út ýmis konar fæði fyrir fugla í þéttbýli, meðal annars steiktan lauk sem sáldrað er á jörðina. En því miður, eins og þessi umfjöllun leiðir í ljós, er

34

verið að gera fuglunum ljótan grikk með steikta lauknum, þótt þeir séu afar sólgnir í hann. Ýmsar aðrar fæðutegundir eru einnig mjög óæskilegar fyrir fugla, svo sem súkkulaði, eplafræ, sveppir og lár­ pera (avókadó). Þá má einnig nefna að í leiðbeiningum frá samtökum dýralækna í Bandaríkjunum er alls ekki mælt með því að gefa fuglum áfengi! En vonandi dettur engum slíkt í hug. Hversu lítil göt komast hagamýs í gegnum? Mýs komast í gegnum merkilega lítil göt. Ólíkt mönnum þá stoppar breidd axla ekki mýsnar heldur er það sennilega breidd hauskúpunnar og þá neðri kjálka sem takmarkar helst umferð músa í gegnum glufur og holur. Komist höfuðið í gegn fylgir búkurinn á eftir. Við gerð þessa svars fundust ekki niðurstöður vísindalegra rannsókna á því hversu smá göt mýs geta troðið sér í gegn­ um. Hins vegar hafa leikmenn gert ýmis próf og er hægt að sjá sum þeirra á vefnum. Þessi próf hafa sýnt að við venjulegar aðstæður komast fullvaxnar mýs auðveldlega í gegnum gat sem er 19 mm breitt og jafnvel 17 mm.

Langflest spendýr og fjölmörg skriðdýr prumpa og ropa. Prump og rop stafar af lofttegundum sem safnast fyrir í meltingar vegi dýra. Uppsöfnun lofts í meltingar vegi stafar helst af því að lífver­ an gleypir mikið loft en einnig vegna offjölgunar ákveðinna gerla í meltingar vegi eða vegna ófull­ komins niðurbrots á fjölsykrum úr fæðu. Helstu lofttegundirnar í prumpi og ropi eru lyktarlausar; gastegundir eins og súrefni, nitur, koltvíildi (einnig nefnt koltvíoxíð), vetni og metan. Lyktin stafar helst af brennisteinssameindum sem tilteknar bakteríur mynda. Af þessum gastegundum er metan áhrifamesta gróðurhúsalofttegundin. Þess vegna hafa vísinda­ menn áhuga á að vita hversu mikið metan ólíkir dýrahópar gefa frá sér á tímaeiningu. Grasbítar eru best þekkti hópurinn, sérstaklega jórtrandi búfénaður, svo sem nautgripir og sauðfé. Að meðaltali losa grasbítar mun meira af met­ ani en kjötætur. Ástæðan er sú að plönturnar sem þær éta eru tormeltar. Sem dæmi losar kjötæta á borð við úlf, rétt um 0,7% af metanframleiðslu jórturdýra á klukkustund. Fullvaxta nautgripur losar um 120 kg af metani (CH4) á ári, kind losar um 8 kg, svín um 1,5 kg og maður rétt um 0,12 kg.

Höfundur: Edda Elísabet Magnúsdóttir

Prump?

Til gamans er brot úr lista hér fyrir neðan þar sem hópur vísindamanna tók saman og gefur yfrlit yfr dýr sem prumpa!

Dýrategund

Vísindalegt heiti

Prump?

Afrískur villihundur

Lycaon pictus

Já

Rauðgaupa

Lynx rufus

Já

Kría

Sterna paradisaea

Nei

Leðurblaka

Chiroptera

Já

Kræklingur

Mytilus edulis

Nei

Fýll

Fulmarus glacialis

Nei

Höggormur

Vipera berus

Já

Brúnrotta

Rattus norvegicus

Já

Grápadda

Armadillidium vulgare

Já

Heimilisköttur

Felis catus

Já

35

I I Í A T S D T R I S N SDÓ TTIR ÍRI IRM A E NIS DÓT IR T R IS I S R T M Ó I I E N R Ó R R ISD TT R Í S I MA RN SD TTIR N SDÓ TTI ÍRI IR A E NI DÓ IR R T E NI R S Ó TIR ÍRI IRM E NIS ÓT IR D R A R SD TT E NIS ÓT IR S M I E NI R Ó TIR R D T I R Í A T S D E R I S A RN SDÓ TTIR ÍRI IRM A E NIS DÓT TIR E NI Ó TIR ÍRIS IRM ER NIS ÓT IR A D R A R SD TT M E NIS ÓT IR S M I E NI A R SD TT R Ó TIR R I Í A M D E R I S R A RN DÓ TIR ÍRI IRM E NIS ÓT IR RM A E RNIS DÓT TIR ÍRIS IRMA ER NISD ÓTT IR A IRM A E RNIS DÓTTTIR ÍRIS IRM A ER NISD ÓTT IR RM A E RNIS DÓ TIR ÍRIS IRM ER NISD ÓTT IR I A R SD TT S RM E S ÓT IR I S M I E NI I N A R SD TT R Ó TIR R I Í A S M D I E R I S R IR A RN DÓ TTIR ÍRI IRM A E NIS ÓT S RI IRM A E RNIS DÓ TIR ÍRIS IRM A ER NISD ÓTT S ÍRI S IRMMA E RNISSDÓTTTIR ÍRIS IRM A ER NISDDÓT ÍRI S IR MA E RNI SDÓ TTIR ÍRIS IRM A ER NIS DÓT ÍRI S IR MA E RNI SDÓ TTIR ÍRIS IRM A ER NIS DÓ ÍRI S IR MA E RNI SDÓ TTIR ÍRIS IRM A ER NIS D ÍRI S IR MA E RNI SDÓ TTIR ÍRIS IRM A ER NIS ÍRI S IR MA E RNI SDÓ TTIR ÍRIS IRM A ER NIS ÍRI S IR MA E RNI SDÓ TTIR ÍRIS IRM A ER NI ÍRI S IR MA E RNI SDÓ TTIR ÍRIS IRM A ER N ÍRI S IR MA E RNI SDÓ TTIR ÍRIS IRM A ER ÍRI S IR MA E RNI SDÓ TTIR ÍRIS IRM A ER ÍRI S IR MA E RNI SDÓ TTIR ÍRIS IRM A ER ÍRI S IR MA E RNI SDÓ TTIR ÍRIS IRM A E I IR E NI R RIS IRM Ó R I Í A Sá einn veit IS D T R IS Í S A T M E R M R Ó I er víða ratar R I I N Í farið MA R SD TT R R I Í og hefir fjöld umIS E I R A RN DÓ TIR ÍRIS IRM hverju geði ÍR S I stýrir gumna hver, RI IRM A E RNIS DÓT TIR ÍRIS IRM Í sá er vitandi er vits. IS ÍR S IRMMA E RNISSDÓTTTIR ÍRIS IR ÍRI S IR MA E RNI SDÓ TTIR ÍRIS I ÍRI S IR MA E RNI SDÓ TTIR ÍRIS 36 ÍRI S IR MA E RNI SDÓ TTIR ÍRIS E I R Ó IS RI IR

ÍRIS IRMA ERNISDÓTTIR Ég heiti Íris Irma Ernisdóttir, fædd þann 4. október árið 1995, uppalin í Reykjavík og á Akranesi. Frá unga aldri hef ég haft mikinn áhuga á því sem snýr að listum enda fékk ég viðurkenningu við útskrift úr grunnskóla fyrir frábæran árangur í list- og verkgreinum. Úr grunnskóla lá leiðin í Fjölbrautaskóla Vesturlands á Akranesi en þar tók ég síðar á hlé á námi og fór sem barnfóstra (au pair) til Parísar. Ævintýraþránni var þó ekki svalað í Frakklandi og í framhaldi réði ég mig til vinnu í Svíþjóð áður en ég kom heim og hélt áfram námi. Ég útskrifaðist með stúdentspróf frá Borgarholtsskóla þar sem kjörsvið mitt var kvikmyndagerð en þar fékk ég meðal annars áhuga á grafískri miðlun sem varð til þess að ég skráði mig í það nám, þrátt fyrir töluverðan valkvíða.

R TIR IR T T IR TT IR T ÓT TIR T IR Ó D TT Ó TIR D S ÓT IR ISD ÓTT IR D TT S I N SDÓ TTIR I R N R ISDÓ TTI R RN ISDÓ TTI R N SDÓ TTI R E NI Ó TIR D R T S A E RNI SDÓ TTIR E NI Ó TIR A D R M E NIS ÓT IR MA ER NISD ÓTT IR A R SD TT M R A E RNI DÓ TIR IRM A E RNIS DÓTTTIR RM A E RNIS DÓ TIR I S RM E IS ÓT IR I N A R SD TT S M

Búddha skilgreindi uppljómun sem endalok þjáningar og þrátt fyrir að þjáning sé nokkuð sterkt orð yfir valkvíða þá lít ég á grafíska miðlun sem mína uppljómun því nú veit ég hvað mig langar að vinna við, það er grafísk miðlun og hönnun.

37

Ljósmynd: Christopher Burns

HÖNNUN

Hvað er hönnun? Flest allt sem við notum og höfum í kringum okkur er að einhverju leyti hannað af fólki. Þetta tímarit sem þú heldur á, kaffibollinn þinn, og rýmið sem þú ert í.

Enska orðið designer komið af ítalska orðinu disegno sem notað var yfir einhverskonar uppdrátt, teikningu eða almennt um hugmyndina sem lá að baki ákeðnu verki.

Hönnun er í breiðustu merkingu skipulag um uppbyggingu eða form hlutar, kerfis eða ferlis. Hönnun hefur mismunandi skilgreiningar eftir geirum og námsgreinum. Í algengustu merkingu er orðið notað um útlit þreifanlegs manngerðs hlutar. Einkaleyfastofan skilgreinir hönnun sem „útlit vöru sem hægt er að nema sjónrænt“ og telur hana ekki ná til tæknilegrar virkni vöru. Sá sem stundar hönnun kallast hönnuður.

Íslenska orðið hönnun er aftur á móti komið af gömlu orðmyndinni hannar sem merkir listfengur og hagur.

Í hönnun er oft tekið tillit til útlitsfræðilegra, tæknilegra, fjárhagslegra og félagslegra þátta bæði hvað varðar hönnunarferlið og hlutinn sem verið er að hanna. Hönnunarferlið felur í sér miklar rannsóknir, íhugun, prófanir, breytingar og endurhönnun. Hönnun skiptist í margar undirgreinar svo sem byggingarlist, fatahönnun, vöruhönnun, grafíska hönnun og viðmótshönnun.

Það er líka talað um hönnun sem það að skapa ákveðið útlit, lögun og eiginleika fyrir ákveðinn hlut, mannvirki eða umhverfi.

38

Hugtakið hönnun er notað um mótun og skipulagningu iðnvarnings. Það er því hægt að tengja upphaf hönnunarsögunnar við lok iðnbyltingarinnar um miðja 19 öld sem hófst í Englandi og breiddist þaðan út til annarra landa.

Hönnunarferli Hönnun er ferli sem hefst með hugmynd. Hugmyndin er svo þróuð í gegnum skissuferli og síðan unnið með hugmyndina þar til hún er fullunnin.

Ljósmynd: Edho Pratama

Að því loknu er hugmyndin framkvæmd, framleidd eða byggð. Mikilvægasti hluti hönnunarferlis er hugmynda­ vinnan. Þar er hugmyndum kastað fram og svo unnið með þær til að sjá hvert þær leiða. Stundum verður maður að henda hugmynd frá sér einfaldlega vegna þess að hún gengur ekki upp. En oft leiðir hugmyndavinnan hönnuðinn að nýrri uppgötvun í sambandi við fyrstu hugmyndina. Þetta ferli gerir það að verkum að hug­ myndin nær að þróast og oftar en ekki stendur hönnuðurinn uppi með allt annað en það sem honum datt í hug í upphafi. Hönnun. (02.04.2020). Sótt af www.wikipedia.is Hildur Þórey Héðinsdóttir. (02.04.2020). Hvað er hönnun? Sótt af www.mennta.hi.is

Nýtt líf í gamlar lagnir? GGlagnir sér um almenna pípulagningaþjónustu hvort sem um er að ræða nýlagnir, viðhald, viðgerðir, snjóbræðslulagnir, skipta um dren og skólplagnir í eldra húsnæði eða fóðringar á skólplögnum.

Fosshálsi 27—29, 110 Reykjavík • 517 8870 • 660 8870 • gglagnir@gglagnir.is

Myndir: Geysir, Lance Anderson, EddĂłdesign, Bjarni Helgason og ReykjavĂ­k Letterpress.

ÍSLENSK HÖNNUN Á Íslandi starfa um 1500 vel menntaðir hönnuðir og arkitektar, sem hafa stundað nám bæði hér og erlendis. Það er mjög mikilvægt fyrir íslenskt þjóðfélag að nýta þekkingu, menntun og hæfileika þessa fólks okkur til framdráttar. Hönnun tengist allri atvinnustarfsemi, svo sem byggingariðnaði, framleiðsluiðnaði, sjávarútvegi, ferðamannaiðnaði, matvælaiðnaði, þjónustu og þekkingariðnaði. Hönnun nýtist ekki aðeins innlendri framleiðslu heldur er einnig hægt að flytja hana út í formi vöru og hugvits.

Þessir ólíku hópar sameinast og okkar hlutverk er að ýta undir vöxt þessara greina, fyrst og fremst á Íslandi og efla þær sem hluta af atvinnulífi, en einnig kynna þær hér heima og erlendis. Hönnun er auðlind sem mikilvægt er að nýta nú þegar íslenskt atvinnulíf stendur á krossgötum nýrra leiða og tækifæra. Hönnun snertir öll svið samfélagsins hvort sem um er að ræða þróun

samfélagsins sjálfs, þróun efnhagslífsins, þróun hugmynda, verkefna, vöru, þjónustu, ferla eða viðburða. Hönnun á erindi inn í fyrirtæki, stofnanir, heimili og ekki síður í stjórnsýslu og stjórnmál. Með því að virkja þekkingu og aðferðafræði hönnuða getum við haft afar jákvæð áhrif á það hvernig þjóðfélagið þróast og hver lífsgæði okkar verða í framtíðinni.

Skapandi greinar eru sá vettvangur sem flestar þjóðir horfa á sem helsta vaxtarbrodd næsta áratugar. Umræddar þjóðir leggja megináherslu á hönnun og telja góða hönnun eitt sterkasta vopnið í harðnandi samkeppni. Rannsóknir staðfesta að hönnun er sá þáttur sem skilar mestri arðsemi enda er kostnaður við hana hlutfallslega lítill í samanburði við aðra framleiðsluþætti. Um Íslenska hönnun og arkitektúr. (02.04.2020). Sótt af www.honnunarmidstodin.is

Íris Ösp Heiðrúnardóttir er jógakennari, myndlistarkona og spilahönnuður. Íris hefur árum saman haft brennandi áhuga á jóga sem á endanum leiddi hana á jóga námskeið í Barselóna og þaðan til Asíu þar sem markmiðið var að öðlast dýpri þekkingu á viðfangsefninu, meðal annars læra um hugmyndafræðina, söguna, o.fl. Þegar Íris var stödd í Víetnam hófst monsún tímabilið og eins og gefur að skilja var fátt um að vera á meðan það gekk yfir og þá hannaði hún Yoger jógaspilið. YOGER er spilastokkur með 52 mismunandi vatnsmáluðum jóga stöðum sem hægt er að æfa bæði heima og á ferðalögum. Útskýringar eru á hverju spili auk nafns bæði á sanskrit og íslensku. Spilinu fylgja enn fremur níu æfingarútínur en möguleikarnir eru óþrjótandi.

41

ÍSLENSKAR NETVERSLANIR Netverslun hefur aukist mikið á Íslandi undanfarin ár og enn í miklum vexti, Þó Íslendingar séu fljótir að tileinka sér nýjungar og eru engir eftirbátar annarra þjóða að nýta sér verslun á netinu, hefur þróunin verið mun hægari hér á landi en í nágrannalöndum okkar. Með tímanum mun neyslumynstur okkar Íslendinga breytast. Almenn snjalltækjavæðing almennings hefur hraðað þróun netverslunar. Hún hefur leitt til þess að fólk ver styttri tíma til að finna vörur sem henta því heldur en fyrir tilkomu snjallsíma og stafrænnar tækni. Jafnframt hafa stafrænar tæknilausnir stuðlað að því að notendur eru fljótari að finna nákvæmlega þær upplýsingar um vörur og þjónustu sem þeir þurfa á að halda. Talið er að með aukinni notkun snjalltækja hafi þolinmæði neytenda, til að finna hentuga vöru, minnkað. Seljendur hafa aðlagað upplýsingakerfi sín að hinni nýju tækni með smáforritum og tengingum sem stytta notendum leiðina. Um leið er dregið úr hættu á að neytendur láti mettast af öllu upplýsingaframboði internetsins sem áður gat dregið úr áhuga fólks að kaupa vörur yfir netið. Fullkomnar leitarvélar auðvelda jafnframt leitina að réttri vöru. Netverslun og hefðbundin verslun hafa á undanförnum árum smám saman verið að renna saman í eina heild og þannig komið til móts við viðskiptavini sína, hvernig svo sem þeir kjósa að nálgast verslunina. Einnig er sífellt að draga úr mun á milli aldurshópa og kynja sem kaupa vörur á netinu. Allt bendir til þess að aukinn samruni muni eiga sér stað meðal netverslana og hefðbundinna verslana. Þannig muni verslanir framtíðarinnar verða sambland af þessum tveimur tegundum og skilin þarna á milli verði sífellt ógreinilegri. Í þessu liggja meðal annars tækifæri íslenskrar netverslunar.

Emil Karlsson. (2018). Íslensk Netverslun. doi: 978-9935-9275-1-4

42

Elín Bríta vöruhönnuður og eigandi Lauuf heillaðist af bandaríska hönnunarheiminum. Að hennar mati fannst vanta þessa bandaríska hönnunarflóru hér á landi, LAUUF er netverslun sem er með áherslu á sérvaldar gæðavörur frá bandaríkjunum og víðar. Vörurnar koma mestmegnis frá sjálfstæðum hönnuðum og smærri studioum. lauuf.com

Heimilisfélagið er í eigu Selmu Svavarsdóttur og var stofnað haustið 2016. Óstöðvandi áhugi til margra ára á fallegum hlutum er ástæða þess að það var ákveðið að stofna Heimilisfélagið og gera þannig meira af því sem er skemmtilegt. Heimilsfélagið leggur sig fram um að bjóða eigulegar, vandaðar og fallegar vörur fyrir bæði heimilið og heimilsfólkið. Það er þeirra von að heimsókn á vef Heimilisfélgasins gleðji augað, gefi þér góðar hugmyndir og að þú finnir eitthvað fallegt fyrir þig, fólkið þitt, heimilið eða gjöf til að gleðja góðan vin. heimilisfelagid.is

43

2

4

1

3

5

6 7 8

10

9

11

12

14

44

13

Góð hönnun skiptir höfuðmáli þegar verið að skapa stemningu á heimilinu Notalegt andrúmsloft á heimilinu skiptir sköpum svo okkur líði vel. Þægilegir og nytsamlegir hlutir gegna þar veigamiklu hlutverki og ekki er verra að þeir fallegir um leið. Hér má sjá nokkrar ómótstæðilegar vörur frá vefversluninni lauuf.com og Heimilisfélaginu, heimilsfelagid.is sem gleðja bæði andann og um­ hverfið. Plöntupottarnir eru falleg keramík hönnun frá Group Partner í Brooklyn þar sem hönnuðirnir vinna út frá jákvæðri líkamsímynd og ástríðu fyrir plöntum. Í japönsku skipulagsbókin frá Travelers Company er mjög hentug og hægt er að velja innhaldið sjálfur. Þegar maður opnar bókina finnur maður strax að það hefur verið lögð alúð í framleiðslu hennar og að þetta er bók sem að maður mun eiga um ókomna tíð.

NR. VARA

VERSLUN

HÖNNUÐUR

1

Minnisbók

LAUUF

MONK & ANNA

2

Fjölhengi

LAUUF

IRIS HANTVERK

3

Plöntupottar

LAUUF

GROUP PARTNER

4

Japönsk Skipulagsbók

Heimilisfélagið

TRAVELERS COMPANY

5

Íþróttataska

Heimilisfélagið

SANDQVIST

6

Hliðartaska

LAUUF

MONK & ANNA

7

Lyklakippa

Heimilisfélagið

SANDQVIST

8

Leðurtaska

Heimilisfélagið

SANDQVIST

9

Stillanleg ól

Heimilisfélagið

SANDQVIST

10

To Do blokk

Heimilisfélagið

APPOINTED

11

Field kertastjaki

LAUUF

GOOD THING

12

Æfingataska

Heimilisfélagið

SANDQVIST

13

Hör hárband

LAUUF

MONK & ANNA

14

Skrúbbsvampur

LAUUF

IRIS HANTVERK

Tímalaus hönnun Vorhús er hönnunarhús sem vinnur náið með völdum hönnuðum að vöru­ þróun, framleiðslu og sölu á fallegum vörum sem hafa gott notagildi og eru framleiddar úr hágæða efniviði hverju sinni. Hafnarstræti 71 • Akureyri • S:461 3449 • info@vorhus.is

46

Ég heiti Óttar Orri Guðmundsson og er fæddur árið 2001. Ég bý á „Sunny“ Seltjarnarnesi, þar sem ég hef búið frá því að ég fæddist. Ég mun útskrifast í vor úr grafískri miðlun en ég get samt ekki sagt að Grafísk miðlun hafi verið mitt fyrsta val fyrir nám. Þegar ég sótti um nám við Tækniskólann eftir grunnskóla stefndi ég á að fara í Kvikmyndatækni en þar sem maður þarf að vera búinn með tvær annir af framhaldsskóla námi til að geta sótt um þá fór ég í grunnnám upplýsinga og fjölmiðla. Eftir tvær annir af grunnnáminu ákvað ég að reyna að komast inn í kvikmyndatækni en svo gekk ekki. Ég hélt áfram í grunnnáminu og sótti einu ári seinna um í grafíska miðlun eftir nokkra skemmtilega áfanga hjá Helgu Tómasdóttur og Brynhildi Björnsdóttur. Ég er adrenalínfíkill og elska allt sem er hættulegt, sem sagt jaðaríþróttir. Helstu íþróttirnar sem ég stunda eru snjóbretti og motorcross. Ég og pabbi erum hálfgerðir mótorhjólasafnarar og eigum sex hjól saman. Ég er mikill áhugamaður húðflúra og fékk ég mitt fyrsta flúr í fyrra. Ég elska tónlist og held mikið upp á rapp en hlusta samt á allt nema popp. Draumurinn minn er að vinna í prentsmiðju sem prentsmiður eða á auglýsingastofu. Mitt uppáhalds forrit er Indesign.

47

Skilgreining Skilgreiningin á öfgakenndum íþróttum eða jaðar­ íþróttum er ekki nákvæm og uppruni skilmálanna er óljós en þær náðu vinsældum á tíunda áratugnum þegar það var sótt af markaðsfyrirtækjum til að kynna X Games og þegar Extreme Sports Channel og Extreme Sports Company voru stofnuð. Nú nýverið er skilgreiningin sem oft er notuð úr rann­ sóknum „samkeppni (samanburður eða sjálfsmat) starfsemi þar sem þátttakandinn verður fyrir náttúrulegum eða óvenjulegum líkamlegum og andlegum áskorunum eins og hraði, hæð, dýpi eða náttúruöflum og þar sem hröð og nákvæm hugræn vinnsla kann að vera nauðsynleg til að árangursríkur árangur náist“ Dr. Rhonda Cohen skrifaði þetta í rannsókn sína árið 2012. Þrátt fyrir að notkun hugtakið „öfga íþrótt“ hafi breiðst út alls staðar til að lýsa fjölmörgum mis­ munandi athöfnum, nákvæmlega hvaða íþróttir eru taldar „öfgakenndar“ er umdeilanlegt. Það eru þó nokkur einkenni sem eru algengust í flestum öfgakenndum íþróttum. Þótt jaðaríþróttir séu ekki í einkarétt ungmenna hafa tilhneigingar jaðaríþrótta til að vera vinsælli hjá yngri kynslóðum. Jaðaríþróttir eru einnig sjaldan beittar af skólum vegna námsefnis síns í líkamsrækt. Jaðaríþróttir hafa tilhneigingu til að vera einangraðar en margar vinsælar hefðbundnar íþróttir (river rafting og paintball eru athyglisverðar undantekningar, þar sem þær eru stundaðar í liðum). Starfsemi sem flokkuð er eftir fjölmiðlum sem jaðaríþróttagreinar er frábrugðin hefðbundnum íþróttum vegna meiri fjölda í eðli sínu stjórnlausara breytinga. Þessar umhverfisbreytingar eru oft tengdar veðri og landslagi, þar með talið vindur, snjór, vatn og fjöll. Vegna þess að ekki er hægt að stjórna þessum náttúrufyrirbærum hafa þau

48

óhjákvæmileg áhrif á niðurstöðu viðkomandi at­ hafnar eða atburðar. Í hefðbundnum íþróttamótum keppa íþróttamenn á móti hvor öðrum við stjórnaðar aðstæður. Þó að það sé hægt að búa til stjórnaða íþróttaviðburði eins og X Games, þá eru til umhverfisbreytingar sem ekki er hægt að halda stöðugum fyrir alla íþróttamenn. Þó að hægt sé að nota hefðbundin viðmið um íþróttamat við mat á frammistöðu (vegalengd, tíma, stig o.s.frv.) eru jaðaríþróttamenn oft metnir með huglægari og fagurfræðilegum forsendum.

Motorcross Motocross er tegund af mótorhjólaakstri utan vega sem haldin er á lokuðum torfærurbrautum. Motocross þróaðist fyrst í Bretlandi úr keppni mótorhjólaprófa, svo sem fyrsta ársfjórðungslega prófinu í Auto­Cycle Clubs árið 1909 og Scottish Six Days Trial sem hófst árið 1912. Þegar skipu­ leggjendur gáfu sig frá viðkvæmu jafnvægi og strangri stigagjöf í þágu kappaksturs um að verða fljótasti kappinn til ljúka, varð athæfið þekkt sem „hare scrambles“, sem lýsir ein slík snemma keppni. Þrátt fyrir að vera þekkt fyrir að spretta í kappakstri. í Bretlandi jókst íþróttin í vinsældum og keppnirnar urðu þekktar á alþjóðavettvangi sem “motocross racing”, með því að sameina franska orðið fyrir mótorhjól, motocyclette eða moto fyrir stuttu, í portmanteau með “cross country”. Fyrsta þekkta riðlakeppnin fór fram í Camberley, Surrey árið 1924. Á fjórða áratugnum jókst íþróttin vinsældir, sérstaklega í Bretlandi þar sem lið frá Birmingham Small Arms Company (BSA), Norton, Matchless, Rudge og AJS kepptu í mótunum. Torfæruhjól frá

því tímabili voru lítið frábrugðin þeim sem notuð voru á götunni. Mikil samkeppni um harðgert landslag leiddi til tæknilegra endurbóta á mótor­ hjólum. Stífir rammar létu víkja fyrir fjöðrunum snemma á fjórða áratugnum og sveifla í gaffal aftan í fjöðruninni birtist snemma á sjötta ára­ tugnum, nokkrum árum áður en framleiðendur innlimuðu það í meirihluta framleiðslu götuhjóla. Íþróttin þróaðist með hverju ári og fleiri og fleiri fyrirtæki sem framleiddu mótorhjól byrjuðu að framleiða motorcross hjól. Í dag er keppt í flokkum sem mælast í stærð vélarinnar á hjólinu þínu, það eru þrír flokkar: 250 Motocross Class fyrir 0–125 cc tvígengis eða 150–250 cc 4 högga vélar, 450 Motocross Class fyrir 150–250 cc tvígengis eða 251–450 cc 4 högga vélar og flokkur fyrir konur.

Carpenter, sem hafði haft gaman af snurfing frá 14 ára aldri, hreif mannfjöldann í snurfkeppni í Michigan með bindingar sem hann hafði hannað til að festa fæturna á borðinu. Sama ár stofnaði hann Burton Snowboards í Londonderry, Vermont. „Snjóbrettin“ voru úr tréplönkum sem voru sveigjanleg og höfðu vatnsskíðafótagildrur. Mjög fáir tóku upp snjóbretti vegna þess að verð borðsins var talið of hátt í 38 dollarar og var ekki leyfilegt á mörgum skíðum, en að lokum yrði Burton stærsta snjóbretta fyrirtækið í bransanum. fyrstu hannanir Burton á borðum með bindingum varð ráðandi einkenni snjóbrettis.

Snjóbretti Snjóbretti er afþreying, vetrarólympíuleika og Ólympíuleika fatlaðra sem felur í sér að komast niður snjó­ þekjaða brekku meðan þú stendur á snjóbretti sem er fast við fætur kappans. Þróun snjó­ brettisins var innblásin af hjólabrettum, sleða, brim­ brettum og skíðum. Það var þróað í Bandaríkjunum á sjöunda áratugnum, varð vetrarólympíuíþrótt í Nagano árið 1998 og kom að lokum fram í Vetrarkeppni fatlaðra í Sochi árið 2014. Vinsældir þess (mældar með sölu búnaðar) í Bandaríkjunum náðu hámarki árið 2007 og hefur farið minnkandi síðan.

Hjólabretti Hjólabretti er jaðaríþrótt sem felur í sér að renna sér og framkvæma brellur með hjólabretti, svo og afþreyingarstarfsemi, list­ grein, starf afþreyingar­ iðnaðar og ferðamáta. Hjólabretti hefur verið mótað og haft áhrif á marga sem hafa áhuga á hjólabrettum í gegnum tíðina. Í skýrslu frá 2009 kom í ljós að hjólabrettamarkaðurinn er áætlaður um 4,8 milljarðar dala í árlegum tekjum með 11,08 milljónir virkra hjólabretta áhugamanna í heiminum. Árið 2016 var tilkynnt að hjólabretti myndu taka þátt á sumarólympíuleikunum 2020 í Tókýó. Síðan á áttunda áratugnum hafa hjólabrettagarðar verið smíðaðir sérstaklega til notkunar fyrir hjólabretti, BMX hjól og mjög nýlega hlaupahjól.

Nútíma snjóbretti hófst árið 1965 þegar Sherman Poppen, verkfræðingur í Muskegon, Michigan, fann upp leikfang fyrir dætur sínar með því að festa tvö skíði saman og festa reipi í annan endann svo hann fengi stjórn þegar þær stóðu á borðinu og svifu niður á við. Dótið kallaði hann „snurfer“ (sameina snjó og ofgnótt) eftir konu sína Nancy Frumkvöðlarnir voru þó ekki allir frá Bandaríkjunum. Árið 1977 kom Jake Burton

Fyrstu hjólabrettin byrjuðu sem trékassar, eða bretti, með hjólaskauta hjól fest við botninn. Eins og við þekkjum hjólabretti í dag, fæddist líklegast einhvern tíman seint á fjórða áratugnum, eða snemma á sjötta áratugnum, þegar brimbrettakappar í Kaliforníu vildu gera eitthvað þegar öldurnar voru flatar. Enginn veit hver bjó til fyrsta hjólabrettið, það virðist sem nokkrir hafi komið með svipaðar hugmyndir á svipuðum tíma.

49

Húðflúr er ein tegund af líkamsbreytingum þar sem hönnun er gerð með því að setja blek og litarefni, annað hvort óafmáanleg eða tímabundið, í húðlagið á húðinni til að breyta litarefninu. Húðflúr fellur í þrjá breiða flokka: eingöngu skreytingar (án sérstakar merkingar), táknrænt (með sérstaka merkingu sem viðkomandiaðili setur) og myndræn (lýsing á tiltekinni persónu eða hlut). Að auki er hægt að nota húðflúr til að bera kennsl á búfénaði, húðflúr á eyrum á búfénaði sem tegund af vörumerkingu. Saga Varðveitt húðflúr á fornum múmíum mann vistarleifum leiðir í ljós að húðflúr hafa verið stunduð víða um heim í margar aldir. Árið 2015 greindi vísindalegt mat á aldri tveggja elstu þekktu húðflúruðu múmíuna Ötzi sem elsta dæmið sem þá var þekkt. Þessi líkami, með 61 húðflúr, fannst innbyggður í jökulís í Ölpunum og var frá 3250 f.Kr. Árið 2018 fundust elstu fígúratífu húðflúr í heiminum á tveimur múmíum frá Egyptalandi sem eru frá 3351 til 3017 f.Kr.

50

Forn húðflúr var mest stundað meðal Ástróna. Þetta var ein af fyrstu tæknunum sem ProtoAustronesians þróuðu í Taívan og við strönd Suður-Kína áður en að minnsta kosti 1500 f.Kr., áður en Austronesía stækkaði til eyja Indó-Kyrrahafsins. Upphaflega hefur það verið tengt við hausveiðara. Húðflúr hefðir, þ.mt húðflúr í andliti, er að finna meðal allra undirhópa í Austronesíu, þar á meðal tæverskum frumbyggjum, Suðureyjum í Eyjum, Míkróníumönnum, Pólýnesum og Malasíu. Austurríkismenn notuðu einkennandi skinnstungutækni með húð, með því að nota litíð bretti og göt í verki úr sítrusþyrnum, fiskbeini, beinum og ostruskeljum. Í Bandaríkjunum voru flest húðflúr unnin af fjölnískum og japönskum áhugamönnum, voru húðflúrlistamenn eftirsóttir í hafnarborgum um allan heim, sérstaklega af sjómönnum í Evrópu og Ameríku. Fyrsti húðfúrlistamaðurinn í Bandaríkjunum var þýskur innflytjandi, Martin Hildebrandt. Hann opnaði verslun í New York árið 1846 og varð fljótt vinsæll í bandarísku borgarastyrjöldinni meðal hermanna og sjómanna beggja herdeildar sambandsríkja og samtaka.

Hildebrandt byrjaði að ferðast frá búðum til herbúða til að húðflúra hermenn, sem jók vinsældir hans og fæddi einnig þá hefð að fá sér húðflúr meðan hann var bandarískur þjónsmaður. Fljótlega eftir borgarastyrjöldina urðu húðflúr í tísku meðal ungmenna í yfirstéttinni. Þessi þróun hélst fram að upphafi fyrri heimsstyrjaldar. Uppfinning rafmagns húðflúr vélar olli vinsældum húðflúra meðal auðmanna. Vélin gerði húðflúraðferðina bæði mun auðveldari og ódýrari og útrýmdi þannig stöðutákni húðflúra sem áður var haldið, þar sem þau voru nú hagkvæm fyrir alla þjóðfélagsfræðilega flokka. Stöðutákn húðflúra færðist frá framsetningu auðs yfir í merki sem venjulega sést á uppreisnarmönnum og glæpamönnum. Þrátt fyrir þessa breytingu voru húðflúr vinsæl meðal herþjónustumanna, hefð sem heldur áfram í dag. Ferlið Húðflúr felur í sér að litarefni er sett í húðina, lagið af húðvef sem liggur að baki húðþekju. Eftir upphaflega inndælingu dreifist litarefni um einsleitt skemmt lag niður í gegnum húðþekju og efri húð, þar sem nærvera erlends efnis virkjar háþróun ónæmiskerfisins

til að láta litarefnið agna upp. Þegar gróun gengur yfir flagnast skemmd húðþekjan í burtu (útrýma yfirborðs litarefni) en dýpra í myndunarvef húðarinnar, sem er síðar breytt í bandvef með kollagenvöxt. Þetta lagar efri húð þar, þar sem litarefni er enn föst innan nokkurra kynslóða átfrumna og einbeitir sér að lokum að lagi rétt fyrir neðan húð / húðþekju. Nærvera þess þar er stöðug, en til langs tíma (áratugar) hefur litarefnið tilhneigingu til að fara dýpra í húðina og skýra frá niðurbroti smáatriða í gömlum húðflúrum. Heilsufarsáhætta Vegna þess að það þarf að brjóta húðvörnina, þá fylgir húðflúr heilsufarsleg áhætta, þ.mt sýking og ofnæmisviðbrögð. Húðflúr getur verið óþægilegt vegna sársauka sem fer eftir svæðinu og hversu mikið kjöt eða fita er á því svæði og það getur leitt til þess að maður fari í yfirlið. Nútíma húðflúrlistamenn draga úr áhættu með því að fylgja almennum varúðarráðstöfunum sem vinna með einnota hluti og dauðhreinsa búnað þeirra eftir hverja notkun. Mörg lögsagnarumhverfi krefjast þess að húðflúrlistamenn hafi æfingar í sýkla í blóði eins og hjá Rauða krossinum og OSHA.

51

Ljรณsmyndari: Tjรถrvi Valsson

PAWEL HRYN Hæ ég heiti Pawel og er á síðustu önn í grafískri miðlun í Tækniskólanum ég er næstum 21 árs, á afmæli í maí. Árið 2009 var fyrsta árið mitt á Íslandi svo þú getur sagt að ég hafi verið á eyjunni í næstum 12 ár. Stærsti áhugi minn frá því ég man eftir mér eru tölvur sem mér fannst alltaf gaman að spila leiki og líka að kynnast tölvuhlutum hvað þeir gera o.s.frv. Ég hef líka mikinn áhuga á íþróttum og byrjaði að æfa fótbolta í Póllandi þegar ég var sjö ára. Þar lék ég stöðu vinstri varnarmanns. 2 árum seinna var kominn tími til að fara til fallegu eyjarinnar „Ísland“ ævintýri mínu með fótbolta lauk ekki. Ég byrjaði að þjálfa í íslenska HM liðinu en eftir nokkra mánuði þurfti ég að hætta vegna þess að ég kunni ekki tungumálið, ég átti ekki of marga jafnaldra. Ævintýrið með náminu hófst í Hjallaskóla í Kópavogi, ég lærði þar frá 5. bekk í grunnskóla til 8. Þá skipti ég um skóla og lauk þar 2. bekk. Ég velti því fyrir mér í langan tíma hvað ég vildi gera næst, en ég hafði tíma fyrir það fyrst ég þurfti að gera braut fyrir nýbúa í Tækniskólann. Á þessum tíma hugsaði ég um hvað ég vildi gera og ákvað að fara í trésmíði og þá vissi ég að það voru mistök af því að ég hafði ekki svo mikinn áhuga þá kom tími til að hefja nám mitt í grafísk miðlun. Ég held að það hafi verið gott skref því mér finnst mjög gaman að gera hluti eins og grafík, lógó o.s.frv.

53

SAN ANDREAS Carl getur nú skipt um hárið eða fötin eða fengið sér húðflúr sem vinnur að viðbrögðum vegfarenda. Til að lifa verður CJ einnig að kaupa mat sem þú getur fengið á ýmsum fastfood staðnum. Það eru 3 fastfood staðir í leiknum: Cluckin ‘Bell (jafngildir KFC og Taco Bell), Well Stacked Pizza (jafngildir Pizza Hut) og Burger Shot (jafngildir Burger King). Að auki er hægt að kaupa mat og drykk á götubásum, sjálfsölum, börum eða nætur­ klúbbum. Magn matar sem neytt er hefur áhrif á útlit hetjunnar. Ef CJ borðar of mikið á stuttum tíma mun hann æla. Ef hann borðar mikið mun hann þyngjast og hreyfing hans mun hægja á sér. Ef hann hættir að borða mun hann léttast og vöðva. Meðan á leik stendur getur CJ lært eina af þremur mismunandi bardagaíþróttum í einum af þremur líkamsræktarstöðvum, sem hver og einn er staðsettur í annarri stórborg. Nýju smámyndin fela í sér körfubolta, billjard, hljóðspil, dans og vökvakeppni í bílum, auk spilakassa og tölvuleikja.

54

ww

Grand Theft Auto V GRAND THEFT AUTO V GTA V GTA er fimmtánda útgáfan af seríunni og er grafískasti framþróaður leikur tímabilsins. Þeir nota RAGE grafíkvél Rockstar og býður upp á gífurlegt leikjaumhverfi sem líkir Suður­Kaliforníu með bættri AI, þéttri umferð, fjölbreyttu lofti, landi og sjó ökutækjum, veðuráhrifum og fleiru. GTA V Inniheldur sömu opna heimshönnun með möguleika á að nota annaðhvort fyrstu eða þriðju persónu myndavél POV. Eins og fyrri titlar opna spilarar mismunandi hluti af kortinu með því að taka framförum í verkefnum. Leikurinn snýst um þrjár aðalpersónur: Michael De Santa, Trevor Philips og Franklin Clinton. Hver persóna hefur sérstaka getu sem er bætt með því að öðlast reynslu stig. Þegar næg framfarir hafa verið í sögunni getur spilarinn skipt um staf.

Grand Theft Auto V Grand theft auto er aðgerð ævintýraleikur sem leikinn er frá þriðja aðila eða fyrstu persónu sjónarhorni. Leikmenn ljúka verkefnum línuleg atburðarás með sett markmið ­ til að komast í gegnum söguna. Auk verkefna geta leikmenn reist frjálslega um opinn heim. Heimurinn samanstendur af opinni sveit San Andreas, þar á meðal skáldaða Blaine fylkinu og skáldþriðju persónu myndavél POV. skaparborginni Los Santos, og heimurinn er miklu stærri en fyrri færslur í þessari röð. Það er hægt að skoða það að fullu eftir að hafa byrjað leikinn án takmarkana. Hver persóna er með átta hæfileika sem tákna færni sína á til teknum sviðum eins og að skjóta og keyra bíl.

GTA V Varfrábær högg og seldi $ 800 milljónir fyrsta daginn einn. Það er þriðji vinsælasti tölvuleikur allra tíma og seldi yfir 110 milljónir eintaka frá og með árinu 2019.

55

FAME MMA Fame MMA Pólskt sambandsríki sem skipuleggur freak fight. Íþróttabardaga er aðallega barist á grundvallaratriðum MMA, þó að það séu líka aðrar greinar þar sem frægt fólk, youtubers, rapparar og áhrifamenn berjast. Upphafsmenn og eigendur sambandsins eru Wojciech “WG” Gola og youtuber Michał “Boxdel” Baron. Fólk sem berst er fagmenntað og undirbúið fyrir bardaga í 3 mánuði. Allur kostnaður er kostnaður af FAME MMA. Vissulega væri fjöldinn allur af íþróttaviðhorfum sem berjast þar fyrir sjálfa sig og fyrir íþróttir en við getum ekki gleymt að þessi slagsmál eru umbunin með miklu fé. Svo það er í raun nóg að vera svolítið þekktur á Netinu og þú getur upplifað óvenjulegt ævintýri sem stendur yfir í bardagaundirbúningi og miklum peningum. Fyrsta útgáfa af Fame MMA fór fram 30. júní 2018 í Koszalin. Aðalviðburðurinn í galakvöldinu var árekstur fyrir belti í þungum flokki milli eins af leiðtogum samtakanna, Michał “Boxdel” Baron og streymara Jakub “Guzik” Szymanski. Aðalhátíð viðburðarins var hnefaleika í hnefaleikum þar sem Adrian “Polak” Polanski og Daniel “Magical” Zwierzynski tóku þátt. Bardaginn vann „Adrian Polak.“ Óvenjuleg sjón fyrir aðdáendurna var riddarabardaginn þar sem Krzysztof Olczak sigraði Piotr Celej. Þegar eftir fyrsta hátíðarsýninguna var skyggnið sýnilegt, fólk elskaði þetta sambandsríki og alla sína braut svokölluð Freak Fights. FAME MMA 2 fór fram 13. október 2018 í Arena Hall í Poznan, við getum nú þegar séð að viðburðurinn á 2. viðburði er miklu betri og stærri, sem getur staðfest að þeir fengu mikla skoðun. Í aðalviðburði youtuber

56

Marcin “Rafonix” Krasucki sló straumarinn Daniel “Magical” ZwierzyŚski. Flest einvígi lauk með TKO í fyrstu umferð. Athyglisverð bardagi var óvenjuleg byrjun hjá MMA - 2 vs. 2, þar sem tvíburarnir Piotr og PawełTyburski lögðu tvíburana Piotr og Paweł Kluk. FAME MMA 3 var fáanlegur í greiðslukerfi eða lifandi kerfi. Útsýni var aðeins hægt að kaupa fyrir PLN 20 (707kr) á opinberu heimasíðu samtakanna. Þegar í fyrri útgáfum af FAME MMA hafa skipuleggjendur kennt netnotendum að þeir séu góðir í að takast á við ólöglega strauma frá atburðum sínum. Til að fylgjast með og loka ólöglegum netsendingum var sérstakt fyrirtæki jafnvel ráðið. Ekki var gefinn upp nákvæmur fjöldi sala á greiðslu fyrir hverja skoðun en Wojciech Gola, einn skipuleggjenda FAME MMA, leiddi í ljós að FAME MMA 3 braut Evrópumet. Hvað gæti þetta þýtt? Að FAME MMA 3 hátíðin seldist betur en nokkur útsending frá KSW útgáfu, sem gengur best á PPV markaðnum í Evrópu. Átök í bardagaíþróttum afhjúpa ekki sölu þess sem greitt er fyrir hverja útsýni. Af óopinberum upplýsingum sem gefnar hafa verið út sporlega um iðnaðargáttir getum við komist að því að þetta eru tölur á bilinu 150-180 þúsund zl. (5,34 milljónir - 6,36 milljónir) kr. innlausnar. FAME MMA hélt áfram að vaxa með góðum árangri eftir töfrandi velgengni útgáfunnar í Póllandi, en stofnendur ákváðu að opna fyrir annað svæði.Eins og UK þeir Eins og segja, er þetta þó ekki atburður sem tileinkaður er pólska samfélaginu sem býr á Bretlandseyjum, heldur borgarbúum. Þetta þýðir að í búri sáum við og sáum slagsmál vinsælra breskra net- og sjónvarpsstjarna. Fyrsta útgáfa af Fame MMA UK 1 fór fram 14. desember 2019 í Utilita Arena í Newcastle.

Frægð MMA UK 2 er tilkynnt fyrir árið 2020. Eins og er hefur ekki verið tilkynnt hvar gallaið fer fram eða hverjir taka þátt. FAME MMA Uppáhalds bardagamaður IsAmU, eða Szymon Kasprzyk (fæddur 8. desember 1989 í Środa Wielkopolska) - frægasti pólski maður í Social Media eins og (Youtube) frá jafnvel slíkum leikjum sem FIFA, The Forest, Outlast, The Evil Within, eða nýlega, ásamt öðrum vinum, spila Worms Clan Wars. Það hefur öðlast traust nærri milljón pólskra netnotenda og þessi fjöldi fer stöðugt vaxandi. Isamu fékk fyrstu bardagatillögu og í sama tíma bardagi kvöldsins sína í þriðju útgáfu af FAME MMA baráttunni var unnið með ISAMU samhljóða ákvörðun dómara. Eins og hann sagði lagði hann mikla vinnu í þjálfun og undirbúning fyrir bardagann, hann þjálfaði í mjög vel samræmdu og góðu bardagaíþróttafélagi. Isamu sagði að hann vilji raunverulega ná í jafnaldra sína, þetta hvetur hann hann mest til að þjálfa, eins og ég skrifaði áðan FAME MMA þeir eru FREAK FIGHTS sumir leggja ekki svo mikla vinnu af því að þeir hafa meiri áhyggjur af peningum, en ISAMU eftir bardagann æfði enn og hélt áfram þjálfun sem hann lagði á sig mikil vinna og fyrirhöfn. Fljótlega tveimur útgáfum seinna gætum við séð hann barðist móti Marcin “Rafonix” Krasucki.

FIGHTER COUNTRY MMA RECORD ALDUR HÆÐ VIGT

TEAM RED DRAGON Isamu frá upphafi í FAME MMA 3 þjálfaði í einum besta klúbbi Póllands, sem kallaður er Rauði drekinn, var stofnaður árið 2003 af Maciej Michalak og Bartosz Jezierski, sem einnig voru leiðbeinendur á þeim tíma. Fram til ársins 2005 var hann einsdeildar klúbbur og sérhæfði sig í Taekwondo í Ólympíuleikunum. Árið 2005 breytti klúbbur höfuðstöðvunum þar sem hann stækkaði umsvif sín verulega til að fela í sér sparkhnefaleika, taílenska hnefaleika, júdó og mma hluta. Á þessu tímabili naut klúbburinn gríðarlegra vinsælda og orðspors og nafnið Red Dragon varð víða þekkt fyrir meirihluta ungs fólks frá PoznaŚ sem komst í snertingu við bardagaíþróttir. Margir leikmenn sem unnu hæstu titla í landsleikjum og alþjóðlegum keppnum lögðu sitt af mörkum í þessu. Eftir aðra breytingu á staðsetningu hússins árið 2008 skapaði klúbburinn betri æfingarskilyrði fyrir leikmennina í næstum 300 metra salnum, leikmennirnir höfðu litla gólfhring og búrbrot til umráða. Hlutar voru búnir til í LuboŚ þökk sé Marcin Zabłocki og Maciej Wysocki, sem starfar enn þann dag í dag, sem þjálfar ungt fólk til að ná sem mestum árangri.

ISAMU POLAND 2-0-1 31 178 CM 76 KG

57

embla. | 2 58

Róbert Steinar Aðalsteinsson Ég var skírður Róbert Steinar Aðalsteinsson árið 1996. Ég deili fæðingardegi með Jason Statham og Söndru Bullock, nánar tiltekið 26. júlí. Dóri Gylfa er minn uppáhalds leikari en við félagarnir höfum það sameiginlegt að vera álíka hæfileikaríkir í djögli, einnig kallað gripl. Samkvæmt heimildarsíðunni wikapedia er djögl skilgreint sem „hvers konar handfjötlun hluta sem krefst færni. Dæmi um djögl er sú list að halda þremur eða fleiri boltum á lofti þannig minnst einn sé ávallt í loftinu.“ Ég hóf nám 2018 í Upplýsingatækniskólanum. Sjálfur var ég ekki alveg viss hvað ég var að fara út í við skráningu til náms í grafískri miðlun en ég vissi þó að ég væri á réttri braut, þar sem áhugi minn liggur í hönnun almennt.

Námið er búið að vera lærdómsríkt og skemmtilegt og þar eru frábærir kennarar sem þekkja sinn geira gríðarlega vel. Í dag myndi segja að kunnátta mín í forritum eins og Indesign, Photoshop, og I llustrator sé góð og ég ætti að geta tekist á við stærri verkefni í framtíðinni. Mín uppáhalds verkefni eru bókaumbrotin, ég hef óstjórnlega gaman af bókarkápum og var það mér mikil skemmtun að fá að hanna nokkrar sjálfur. Grafísk miðlun er góður staður til að byrja ef þitt áhugasvið liggur í hönnun. Ef þú ert eins og ég og hefur lítinn bakgrunn í Adobe forritun þá er grafísk miðlun frábær staður til að byrja. Ég er stoltur að hafa klárað grafíska miðlun og einnig er það heiður að hafa kynnst virkilega skemmtilegu fólki.

59

Kaffi

Texti: Te og kaffi / Róbert Steinar Aðalsteinsson

Myndir: pexels.com

fróðleiksmolar og Bialetti Á meðan ég skrifa þessa grein er ég að sötra á rjúkandi heitum kaffibolla sem ég rændi frá Krambúðinni, en það er önnur saga sem ég mun rita seinna um. Í dag ætla ég að skrifa um eitt af mínum áhugamálum og það er að sjálfsögðu kaffi, nánar tiltekið Bialetti Moka Espress kaffikannan. Mér finnst fátt skemmtilegra en að laga kaffi í Bialetti kaffikönnunni minni sem mín yndislega kær­ asta gaf mér í jólagjöf. Nokkrir fróðleiks­ molar um kaffi. Grasafræðin gar telja að kaffi komi upprunalega frá Eþíópíu, sem er staðsett í norður Afríku og þaðan hafi það breiðst út í heiminn. Í dag er kaffi ræktað í yfir 50 löndum og meðal þeirra er Ísland. Yfir 20 miljónir manna hafa atvinnu af ræktun kaffi. Kaffi er ekki bara besti drykkur í heimi en einnig er það algengasta verslunarvara heims og næstverðmætasta á eftir olíu. Í seinni hluta 15. aldar spruttu upp fyrstu kaffihúsin og það í borginni Mekka í Sádi­Arabíu. Þetta þótti góð hugmynd og

60

menn voru fljótir að gera sitt eigið kaffihús í sínum eigin borgum. Kaffihúsin voru algjörar byltingar vegna þess að aldrei áður hafði verið staður þar sem fólk safnast saman á einum stað og ræða málin sín á milli. Fyrsta kaffihúsið í Evrópu var stofnað í Feneyjum árið 1650. Kaffihús Florian Francescari sem er á San Marco torgi í Feneyjum var opnað árið 1720 og er enn opið í dag.

Bialetti Bialetti sem er moka espress kaffikanna, eins og kom fram hér að framan, er hönnuð af fræga fyrirtækinu Bialetti. Bialetti er ítalskt hönnunar fyrir­ tæki sem gerir allt frá espresso kaffivélum í pönnur og potta. Bialetti var stofnað 1919 og hefur það verið gangandi síðan. Nafnið Bialetti er kennt við ítalska verkfræðinginn Alfonso Bialetti. Alfonso er ekki bara þekktur fyrir að hanna moka espresso kaffikönnur, einnig var hann með yfirvaraskegg sem menn myndu drepa fyrir. Margir vilja meina að Alfonso sé keimlíkur manninum sem er á kennimerki Bialetti.

Kannan virkar þannig að vatni er hellt í botninn og svo er kaffið sett í sérstakt hólf fyrir ofan en best er að nota grófmalað kaffi. Sett er svo könnuna á heita hellu og beðið eftir að vatnið í henni sjóði. Þegar suða byrjar að myndast mun vatnið streymast í gegnum kaffikorginn og safnast fyrir í könnunni. Mælt er með að handþvo könnuna og helst ekki með sápu. Kannan kemur svo í allskonar litum og stærðum. Þar á meðal rauðum, svörtum og gráum svo eitthvað sé upptalið. Stærsta kannan inniheldur um það bil 12–18 bolla og er það ráðlagt fyrir fimm manns. Sú minnsta er aðeins talin vera fyrir eina manneskju og getur hún gert 1–3 bolla. Bialetti gerir ekki bara frábært kaffi heldur er hún einnig frábær og falleg hönnun sem lífgar uppá eldhúsið.

Boltafélag Norðfjarðar

Texti: Róbert Steinar Aðalsteinsson

Myndir: Einkasafn Gunnars Larsson

Á austurlandi er fallegur staður sem kallast Neskaupstaður. Neskaupstaður er 1500 manna bær sem situr við fjörðinn Norð­ fjörð. Saga Neskaupstaðar er köld og dapur­ leg. Síðan snjóflóðið 1974 hefur lítið glatt heimabúa, enda lítið að gleðjast yfir þegar þú býrð á Neskaupstað. Það fáa sem íbúar Neskaupstaðar geta beðið spenntir yfir er að Gunni og Felix mæta og trylla lýðinn á sumrin og einnig að Launaflsbikarinn fari af stað á ný.

Boltafélag Norðfjarðar er stolt Neskaupstaðar og berjast þeir á hverju ári um Launaflsbikarinn ef þeir eiga 25.000 krónur, sem er þátttöku gjaldið. Áður en Boltafélagið hóf keppni hét liðið Egill rauði og var það stofnað árið 1915. Það góða ár 1996 var svo Egill rauði keyrður í tímabundið þrot vegna fjarmálaóreiðu og því nýtt félag stofnað, Boltafélag Norðfjarðar eða BN’96. Fyrsta tímabil boltafélagsins var tekið með trompi og náðu leikmenn að hampa Launaflsbikarinn það ár. BN eru gríðarlega sigurstrangir í Launaflsbikaranum og hafa þeir unnið keppnina 2018, 2012 og 2011 svo eitthvað sé nefnt. Aðalsteinn Þórðarson, Ey­ steinn Gunnarsson og Örn Rósmann eru nöfn sem allir aðdáendur BN’96 kannast við, en þeir spiluðu einnig fyrir Egil rauða hér áður fyrr. Eysteinn var valinn efnilegastur öll tímabilin sem hann spilaði fyrir félagið nema einu sinni, þá tók Örn Rósmann titil­ inn. Það var mikil sorg á Neskaupstað þegar uppeldisstjarna BN‘96 Kristinn Agnar ákvað að leggja skóna á hillunnar, þá aðeins 28

62

ára að aldri. Gaman er að segja frá því að miðillinn fotbolti.net skrifaði grein um það og er það í eina skipti sem BN er nefnt á þeim ágæta miðli. Boltafélag Norðfjarðar keppir í fallegum grænum og hvítum röndóttum bolum, BN bolir ættu að vera til á öllum heimilum svo fagrir eru þeir að líta á. Hér áður fyrr voru búningarnir með láréttar grænar rendur, en eftir því sem leikmenn urðu eldri og gildari var búningum breytt í lóðréttar renndur.

Merkið er gríðarlega fallegt eins og allur búningurinn. Í miðju merkisins eru stafirnir b og n, skrifaðir í fallegu og skemmtilegu skrautletri. Fyrir ofan stafina stendur svo nafn félagsins og undir þeim stendur hvenær félagið var stofnað. Undir þessu öllu er svo setning á latínu, secundus pila. Secundus þýðir seinni og pila þýðir bolti. Seinni bolti hefur alltaf verið mottó félagsins og þar með sagt er algjör óþarfi að reyna of mikið á sig. Ég segi bara eins og leikmenn segja áður enn þeir fara á völlinn „við getum ekki neitt, við erum vonlausir, því við erum BN“.

Deyja fyrir klúbbinn Ég er stoltur stuðningsmaður BN’96 og er ég enn stoltari að hafa fengið að spila tvo leiki fyrir þetta merkilega félag. Vegna tilfinningaflæðis voru myndgæði ekki betri.

Launaflsbikarmeistarar Ár

Sigurvegarar

Bær

2020

?

2019

UMFB

Bolungarvík

2018

BN ‘96

Neskaupstaður

2017

Leiknir B

Fáskrúðsfjörður

2016

Leiknir B

Fáskrúðsfjörður

2015

Spyrnir

2014

UMFB

2013

Máni

2012

BN ‘96

Neskaupstaður

2011

BN ‘96

Neskaupstaður

?

Fljótdalshérað Bolungarvík Nesjum í Hornafirði

63

Japanska ritmálið

Texti: Wikipedia

Mynd: pexels.com

Robert Steinar Að a lsteinsson

Í Japan er ótrúlega margt fallegt að sjá og Kanji er japanska heitið yfir kínversk tákn. menning Japans er ólík öllu öðru en við Fyrst þegar kanji kom til Japans var það þekkt íslendingar könnumst við. Japan sem er oft sem Han­tákn og í Japan þá var eingöngu kallað land rísandi sólar hefur mikið fallegt til talað mál, ekkert ritað mál. Japanir fengu uppá að bjóða. Er þá ritmál japana fremst kínversk tákn að láni og eftir það þróaðist í flokki að mínu mati og margir sammála japanska í ritað mál. Japanska ríkið útbjó mér að ég tel. Stafir japanskra lista yfir kanji, 1945 tákn sem letursins eru ólíkir hver öðrum og allir íbúar Japan voru beðnir um líkjast þeir meira kennimerkjum, að læra. ólíkt því sem við þekkjum frá okkar stafrófi. Land rísandi sólar Hiragana er eitt af tveimur at­ kvæðatáknrófa í japönsku, hitt Japan Við japanskar skriftir er notast er katakana. Þau eru ólík kanji á við þrjú kerfi, það er hiragana, því leyti að þau lýsa atkvæðum katakana og kanji. Kanji skriftin frekar en hugtökum og eru þau kemur frá Kína og var innleidd talin líkari hebresku heldur en í Japan á 4. öld. Katakana er einungis notað öðrum austurlenskum ritkerfum. Hiragana fyrir tökuorð úr öðrum tungumálum og Hira­ samanstendur af fimmtíu grunntáknum og gana er notað til þess að sýna beygingu orða tveimur aðgreiningarmerkjum. Í nútíma með samstöfum. Japanskar skriftir eru æva japönsku er katakana oftast notað til þess að gamlar og hafa fundist skriftir frá árinu 712. skrifa orð fengin frá erlendum tungumálum.

64

A B C D E F G H

65

Grænn hollustu

Innihald 1 handfullur lófi af spínati 1 avakadó 1 heilt grænt epli 1/3 agúrka Engifer eftir smekk 1/2 kreist sítróna Þú hendir öllum hráefnunum í þeytara. Bíður svo spenntur eða spennt eftir að öll hráefnin eru sameinuð í grænt gums og drekkið svo með bestu lyst.

Mynd: pexels.com

Ég mæli með að allir prufi drykkinn, enda er hann stútfullur af vítamínum, steinefnum og fjöri. Ekki skaðar það að hann er einnig hrikalega braðgóður.

Texti: Róbert Steinar Aðalsteinsson

Ég fékk þessa uppskrift hjá mömmu minni, en mamma er dugleg að henda í grænan drykk og býður mér oftast líka. Ef ég á það skilið.

GRÆNN - ORKA - VÍTAMÍN - STEINEFNI - HOLLUSTA

66

AVA K A D Ó - S P Í N AT - G R Æ N T E P L I - A G Ú R K A - E N G I F E R - S Í T R Ó N U S A F I

orkudrykkur

Myndir eftir mig

Finnigan veggspjaldið hafði ég hrikalega gaman af, þetta er minn vinur og æfingar­ félagi Hjálmtýr Axel Sigurðsson. Þetta er sem sagt alvöru bókakápa sem ég varð að herma eftir. Sjálfum finnst mér myndin af fjallinu skemtilegust, en það er bara ég. Hver er þín uppáhalds?

Texti: Róbert Steinar Aðalsteinsson

Mynd: Róbert Steinar Aðalsteinsson

Hér að neðan eru nokkur verk sem ég hef gert eftir tíðinna. Ég hef gaman af því að dunda mér í photoshop og hanna eitthvað sem mínum augum finnast fallegt að sjá. Grafísk miðlun er góð leið til að læra nýja og spennandi hluti í Photshop, einnig er Youtube frábær kennari líka. Dave

67 Texti: Róbert Steinar Aðalsteinsson

Mynd: pexels.com

4

UMMIG Ég heiti Sebastían Þór Bjarkason, ég er 19 ára gamall og var fæddur 2001. Ég á heima í Hafnarfirði og hef alltaf átt heima þar. Ég fór í grunnskóla í Áslandskóla sem er staðsettur efst uppi í Hafnarfirði í Áslandinu. Svo fór ég beint í nám í Tækniskólann í Hafnarfirði, þar var ég tvær annir áður en ég var fluttur yfir í Tækniskólann í Reykjavík og þar kláraði ég almennu brautina og fór beint í grafíska miðlun. Ég fór í grafíska miðlun af því ég hef alltaf haft mikinn áhuga á því að föndra, hanna allskonar hluti og teikna líka rosalega mikið og það hefur komið sér vel

fyrir mig í grafískri miðlun. Námið er búið að vera frábært og rosa gaman. Núna er mitt plan að útskrifast í grafískri miðlun og klára síðan strax stúdentinn. Svo ætla ég líklegast að fara í Listaháskólann um leið og ég klára framhaldsskólann. mitt plan núna gæti samt breyst en ég ætla mér að klára stúdentinn. Ég mæli rosalega mikið með þessu námi ef þú hefur áhuga á svona, Tækniskólinn er rosalega góður skóli og mér hefur alltaf liðið rosalega vel þar. Kennararnir hafa reynst mér frábær­ lega og þakka ég þeim rosalega mikið fyrir alla hjálpina.

TAKK FYRIR MIG!

5

69

Ég hef alltaf haft rosalega mikinn áhuga á að teikna og hef teiknað allt mitt líf, en ég byrjaði að teikna í tölvu/ipad bara fyrir einu ári, snemma í janúar 2019. Að læra að teikna þannig í fyrsta sinn var rosa erfitt, sérstaklega með engri hjálp nema bara að finna mér upplýsingar á netinu því það er rosalega mikill munur á að teikna á blað heldur en á tölvu/ ipad. Mikilvægt skref í því er að læra á hvernig litir virka og hvaða litir virka best saman fyrir shading og highlights, það tók mig góðan tíma að læra á það og ég er ennþá að læra

27. mars 2019. Teikning fyrir kúnna.

23. júlí 2019

6

70

meira og meira á það í hvert sinn sem ég teikna og mun það taka mig nokkur ár til að vera betri og betri með tímanum, því þegar það kemur að teikna þá er þessi setning sko sönn "æfingin skapar meistarann" því þetta er allt æfing og að læra. Ég svo fyrir stuttu byrjaði að selja teikningarnar mínar, eða meira svona fá borgað fyrir að teikna hvað sem þessi kúnni óskaði eftir. Flestar teikningar sem ég sýni hérna er eitthvað sem ég hef teiknað fyrir kúnna.

31. mars 2019

11. desember 2019. Teikning fyrir vin.

28. nóvember 2019. Art Trade.

14. febrúar 2020. Ókláruð teikning.

4. janúar 2020

16. mars 2020. Teikning fyrir kúnna í US 16 mars 2020. Teikning fyrir kúnna frá USA.

71

Walking dead er leikur í þriðju persónu sem fer fram í sama skáldskaparheimi og teikni myndabækurnar, með atburðum sem eiga sér stað skömmu eftir upphaf uppvakninga heimsendir í Georgíu. Samt sem áður eru flestar persónurnar gerðar upprunalega fyrir leikinn. Flestir grafískir spennu leikir ganga út á það að leysa gátur og púsl en The Walking Dead gerir það ekki, hann einbeitir sér á persónuþróun. Sagan breytist eftir skoðanaskipti og valkosti spilarans og tekið er líka með hversu snögg viðbrögð spilarans er t.d. Ef þú ert of hægur að bregðast við þá deyrðu og þarft að byrja upp á nýtt. Þú færð alltaf möguleika á hvernig þú vilt svara, hverjum þú villt treysta og það skiptir alltaf máli hvað þú velur. Ákveðin svör frá öðrum persónum geta boðið þér sem spilara marga valkosti til að velja úr, þar á meðal möguleika á að þegja, með takmarkaðan tíma til að gera valið; ef þú velur ekki neitt heldur samtalið áfram eins og þeir hafi þegið kyrrt. Slíkt val getur haft áhrif á það hvernig aðrar persónur munu seinna bregðast við því sem þú segir eða gerir.

8

72

Fyrsti leikurinn snýst um háskólaprófessor og sakfelldan glæpamann Lee Everett, sem bjargar ungri stúlku að nafninu Clementine. Lee verður verndari hennar í gegnum þessa erfiðu tíma og planar að hjálpa henni að sam­ einast aftur með foreldrum sínum sem voru í ferðalagi í Savannah og skildu Clementine eftir með barnapíu. Því lengra sem líður á leikinn kemstu að því að allt sem þú gerir tengist Clementine, allir valmöguleikar skapa hver hún er. Í næsta leik spilar þú sem Clementine og ákvarðanir sem þú tókst í fyrsta leiknum sem Lee hafa skapað persónuleikann hennar og hvernig hún lítur á hlutina. Eftir sem að líður á leikinn er hennar vina­ samband með Lee orðið sterkara og hún sér hann mikið sem föðurímynd sína. Þegar Clementine er svo rænt seinna í leiknum, þá er Lee bitinn af uppvakning í leit að henni og kemur henni til bjargar. Stuttu eftir það eru þau tvö komin til Savannah og þau þar finna foreldra Clementine. Þegar Lee seigir Clementine að hann sé bitinn er hún neydd að velja hvort hún skjóti hann eða skilji hann eftir sem uppvakning að eilífu, sem spilari færðu að velja það sjálfur. Hvort hefðir þú gert?

Leikur tvö Leikur tvö kynnir þig til nýja survivors, og nokkra gamla frá fyrsta leiknum. Clementine er í fylgd með parinu Omid og Christu sem eiga von á barni saman. ekki langt inn í leikinn þá verður Christa og Clementine fyrir árás af mönnum sem vilja eignir þeirra og þurfa þær að hlaupa í sitthvora áttina og týnast. Ekkert er séð til Christu meira í öllum leikjunum og er haldið að mennirnir hafi tekið af henni lífið. Eftir að Clementine og Christa týndust þá er Clementine ein að reyna að finna sér skjól og komast að með enga hjálp frá einhverjum fullorðnum. Hún svo finnur stað þar sem gamall rústaður bíll er, það var greinilegt að það hefði búið fjölskylda þarna en hefðu öll orðið fyrir árás af uppvakningum því það var enginn þarna nema einn hundur sem hefur verið þeirra heimilis dýr. hann var með ól og á því stóð Sam. Hann og Clementine komu vel saman og Sam var rosa ljúfur og glaður að loksins hitta venjulega manneskju eftir að hans fjölskylda hefði látist. Clementine er að leita sér að mat og þegar hún finnur heila óopnaða dós af baunum þá verður hún rosalega ánægð. Hún býður Sam upp á og hann vill meira en það sem hún hefur að bjóða, því hann er rosalega svangur enda er engin búinn að vera þarna til að gefa honum að borða. Clementine passar að hann klári eki og þegar hún tekur matinn aftur frá honum þá ræðst Sam á hana og bítur hana rosalega illa í handlegginn, Clementine þarf því að berjast við Sam og á endanum tekur af honum lífið, þetta var auðvitað sjálfsvörn og Clementine alveg miður sín yfir þessu. Hún enn og aftur er alein og það blæðir afskaplega mikið úr handleggnum hennar og því sest hún niður til að hvíla sig. Hún verður svo fyrir áras af uppvakningum sem verða fyrir lyktinni af blóðinu hennar og það er rosalega erfitt fyrir hana að standa upp útaf því hversu mikið blóð hún hefur mist. Hún nær að pína sig til að standa upp en nær ekki að halda sér uppi lengi, hún hefði mist líf sitt þarna ef að tveir

menn að nafninu Luke og Paul hefðu ekki verið á staðnum til að bjarga henni. Þeir halda á henni og taka hana með sér eftir að þeir sjá að henni líði ekki vel. Þeir bjóða henni skjól í litlum bústað sem skýlir eftirlifandi fólkinu Nick, Dr.Carlos og dóttir hans Sarah. Þar eru líka Kevin og kona hans Rebecca sem eiga von á barni. Og eignast hann seinna í leiknum og hann mun vera skírður Alvin jr. Útaf hundabitinu á handleggi Clementine vilja sumir ekki hleypa henni inní bústaðinn því þau halda að þetta sé walker bit, þau enda með að læsa hana inní litlum kofa úti og þar ætluðu þau að láta hana vera í eina nótt til að vera viss um hvort hún væri i raun bitin af hundi eða af walker og trúa ekki Clementine þegar hún segir þeim frá hundinum og hvað kom upp á. Clementine er í miklum sársauka framm á nótt en hún veit að ef hún saumar ekki sárið upp mun hún hvortið er deyja í þessum kofa, hún brýst út og stelur nál og tvinna frá þeim og svo fer hún aftur til baka í kofan og saumar fyrir sárið og sannar fyrir þeim deginum eftir að hún var ekki bitin af walker helfur hundi alveg eins og hún sagði þeim. Búastaðar fólkið var á flótta frá William Carver, sjarmerandi en mjög mjög hættulegur maður. Hann ræður yfir rosa stórum hóp af eftirlifandi fólki. Seinna í leiknum rekast þau á annan hóp af fólki, meðal þeirra var Kenny, vinur Clementine sem hún hélt að hefði dáið í leik eitt, Sarita er þarna líka, hún er nýja kærasta kenny, eftir að kenny hefði misst konu sína og barn í leik eitt, meðal þeirra voru líka Walter ,vinur Kenny, og Matthew. Leikurinn heldur því áfram og fullt af mjög spennandi atburðum gerist.

9

73

Ég heiti Selma Özkan og er fædd 2. janúar árið 2000. Ég er fædd í Reykjavík og hef búið í Hlíðunum allt mitt líf en á samt uppruna að rekja til Tyrklands en pabbi minn kemur þaðan, nánar tiltekið frá Istanbul. Ég á tvo bræður, einn eldri og einn yngri og eru þeir bara ansi fínir bræður, verð ég að segja. Eftir að ég kláraði Hlíðskóla fór ég í Fjölbrauta– skólann við Ármúla og eftir einn vetur þar fór ég í skiptinám til Argentínu í eitt ár, sem var mögnuð reynsla þar sem ég lærði margt um mismunandi menningarheima, kynntist fullt af frábæru fólki og komst að þvi að ég get bara gert alls konar sem ég hélt að ég gæti ekki gert.

Eftir að ég kom heim frá Argentínu ákvað ég að bóklegt nám væri ekki fyrir mig og sótti um í Upplýsingatækniskólanum og sé alls ekki eftir því. Ég hef alltaf haft gaman af því að teikna og fykta í þessum týpísku forritum og ég talaði oft um það þegar ég var yngri að verða grafískur hönnuður og flytja til New York til að vinna. Hver veit nema það muni gerast einn daginn, lífið er rétt svo að byrja! Það sem tekur við eftir skólann er að klára stúdentinn og svo stefni ég á LHÍ eða fara erlendis í háskóla.

75

AFS AFS eru óháð hagsmunasamtök sem hafa það að markmið að tengja saman menningarheima með því að senda skiptinema út um allan heim. Samtökin samanstanda að mestu leiti af af sjálfboðaliðum en einnig af örfáum sem fá greitt fyrir störf sín. Þau eru skiptinemasamtök sem senda skiptinema út um allan heim og taka líka við nemum. AFS eru þriðju stærstu sjálfboðaliðasamtök í heimi á eftir Rauða Krossinum og Amnesty International. En aðeins um sögu AFS. Samtökin voru stofnuð árið 1914 í fyrri heimstyrjöldinni af bandarískum sjálfboðaliðum sem óku sjúkrabílum á vígvöllum Frakklands, undir hatti American Field Service en þaðan kemur nafnið AFS. Á íslensku eru samtökin kölluð Alþjóðleg fræðsla og samskipti. Sjúkraflutningamennirnir vildu auka kynni fólks á mismundandi menningarheimum og trúðu því að fólk myndi seint fara í stríð við fólk og þjóð sem það þekkti. Og með því að senda ungt fólk í skiptinám til annarra menningarheima verður til annað heimili. Fyrstu skiptinemar AFS voru sendir út í heim árið 1947 og í fyrsta sinn frá Íslandi 1957 til Bandaríkjanna.

Rosario Buenos Aires

Vinsælustu löndin í skiptinám

76

Land

Höfuðborg

Ítalía

Rome

Frakkland

Paris

Bandaríkin

Washington

Kosta Ríka

San José

Argentína

Buenos Aires

Argentína Ævintýrið Fyrstu mánuðirnir voru virkilega erfiðir, sér– staklega vegna þess að ég skildi ekki krakkana og náði ekki að kynnast neinum almennilega. En eftir rúmlega þrjá mánuði af skiptináminu þá var ég byrjuð að finna mig í umhverfinu, í fótboltanum og byrjuð að eignast vini í skól– anum og þegar árið var á enda hafði ég kynnst fólki sem ég tel vera mínir bestu vinir í dag. Það var margt frábrugðið því sem ég átti að venjast að heiman. Til að mynda voru jólin alls ekki eins og ég var vön. Argentínumenn halda ekkert mikið upp á jólin fyrir utan að stórfjölskyldan kemur saman, borðar góðan mat og horfir á flugelda saman. Mamma flott við útsýnið í Úrugvæ.

Árið 2017 fór ég sem skipitnemi til Argentínu. Ég fór til borgar sem heitir Rosario sem er um 300 km frá Buenos Aires höfuðborg Argentínu. Ferðalagið til Argentínu tók tvo daga, ég ferðaðist með einum öðrum skiptinema frá Íslandi og byrjuðuðum við á því að millilenda í níu tíma í New York og þaðan tók við níu tíma flug til Buenos Aires þar sem við hittum alla skiptinemana sem væru að fara að dvelja í Argentínu. Smám saman var okkur öllum komið í mismunandi rútur sem óku okkur til þeirra borgar sem við áttum að dvelja í næstu 11 mánuði. Rútuferðin frá Buenos Aires til Rosario tók um 3 klukkutíma og þegar á leiðarenda var komið var klukkan 1 eftir miðnætti. Ég var svo stressuð að hitta fjölskylduna mína í fyrsta sinn, þau kunnu litla ensku fyrir utan dótturina og ég kunni enga spænsku. En þau tóku mjög vel á móti mér og ég varð strax rólegri. Fyrstu dagarnir mínir fóru aðallega í að kynnast fjölskyldunni og þau að sýna mér umhverfið. Viku síðar hófst skólinn en ég vissi að ég færi í sama skóla og systir mín en við myndum samt ekki vera á sama ári. Það var mjög vandræðalegt að mæta í skólann en ég mætti með AFS tengiliðinum mínum sem hjálpaði mér að finna út úr því í hvaða bekk ég væri í og sagði mér einmitt frá því að ég þyrfti að vera í SKÓLABÚNING. Meðan hún talar við skólastjórann þá er ég umkringd fullt af krökkum sem voru að reyna að tala við mig og kynna mig fyrir nýja bekknum mínum svo fór að tengiliðurinn skildi mig eina eftir. Mér leið eins og væri aftur orðin sex ára að byrja í nýjum skóla. Þar sem ég hafði æft fótbolta á Íslandi og fjölskyldan vissa hve mikinn áhuga ég hafði á fótbolta voru þau svo hjálpsöm og fundu fótboltafélag í hverfinu fyrir mig sem ég gæti æft sem var alveg frábært.

Í desember og fram í mars er sumarfrí í Argentínu og fór ég nokkrum dögum eftir 18 ára afmælið mitt í janúar, með fjölskyldunni minni til Úrúgvæ sem eiga landamæri við Argentínu. Þar eyddum við mamma, pabbi og tvær systur mína 10 dögum að ferðast um og vera á ströndinni. Janúar er heitasti mánuðurinn á árinum og það fer hitinn í 40° auk þess sem rakinn er mikill. Í þessum hita eru fótboltaæfingar ekki leyfðar svo við eyddum mestum okkar tíma við sundlaugina í bakgarðinum. Þegar skólinn byrjaði aftur í mars var ennþá mjög heitt og ég þurfti alltaf að taka með mér föt til skiptanna til að fara í þegar ég kom í skólann að hafa verið klukkutíma í strætó í öllum hitanum.

77

Hápunktar ársins Það er margt að minnast frá þessu lærdómsríka ári og er einn hápunkturinn þegar ég og systir mín fengum að fara til Buenos Aires til að fara á tónlistarhátíðina Loolapalooza en þar komu fram fullt af mínu uppáhalds tónlistarmönnum eins og Khalid, Mac Miller, Chance the Rapper, Zara Larsson og svo vildi svo skemmtilega til að íslenska hljómsveitin Kaleo kom einnig fram á hátíðinni.

Annar hápunktur ársins var í júní 2018 og heimsmeistaramótið í fótbolta var handan við hornið. Eins og við vitum var fyrsti leikur Argentínu við litla Ísland. Argentínumenn fannst þau vera mjög heppin með mótherja og talað var um að þeir myndu vinna 12–0 eða þar um bil. Þetta yrði algjört rúst, Ísland átti ekki séns. Ég sagði fólki bara að hafa sig hæg, það gæti allt gert. Á leikdaginn fékk ég að bjóða til mín vinum til að horfa á leikinn með mér. Ég grét af stolti meðan þjóðsöngurinn var leikinn. Leikurinn var rússabanareið af tilfinningum. Ég grét af sorg þegar Argentína skoraði en ég held að ég hafi aldrei verið jafn glöð og þegar Hannes varði vítið frá Messi. En svo var skemmtilegast að koma í skólann daginn eftir leikinn með íslenska fánann á bakinu og fá að monta mig smá að því að litla Ísland hafi gert jafntefli við Argentínu með því að verja víti frá Messi.

78

Reynslan Allt var allt öðru vísi en ég bjóst við og ég fékk mikið menningarsjokk í upphafi. Í Argentínu er mikil stéttskipting og hægt er að sjá mjög greinilega eru fátækir og hverjir eru ríkir og svo þá í miðjunni. Eftir að hafa verið þarna í nokkurn tíma áttaði ég mig á því hvað við Íslendingar höfum það gott. Til að mynda þurfum við ekki að hugsa mikið um hvað við notum af vatni eða rafmagni, vera seint úti á kvöldin, passa upp á dótið sitt að því verði ekki stolið osfrv. og voru hlutir tengdir þessu sem helst saknaði eins og íslenska vatnið, frelsi að koma og fara, ís, hiti í húsum, langar sturtur og heitt vatn sem ekki klárast. En að sama skapi var líka áhugavert að sjá hve margt líkt er með Íslendingum og Argentínumönnum eins og að fjölskyldan skiptir miklu máli, vinátta og væntumþykju á milli fólks og ekki má gleyma ástríðunni fyrir fótbolta.

Er ekki að koma sumar? mikið af flottum vörum á tilboði hjá okkur.

Select bolti Stærð: 5

kr. 3.745

kr. 7.490

Nike Mercurial Vapor Elite Takkaskór

kr. 19.794

kr. 32.990

G-Form Pro-S Legghlífar

kr. 12.990 Hverfisgata 32 • 101 Reykjavík 552 1110 • www.spyrna.is • spyrna@spyrna.is

Hæ! Ég heiti Sigurður Sverrir Sigurðsson og ég er fæddur árið 2000. Ég á 6 hálf systkini og er yngstur. Ég hef flutt 8 sinum, oftast við innan Reykjavíkur. Ég hef hannað lógó og kennimerki síðan ég var 10 ára gutti. Hvort að það í gegnum tölvuleiki eða krota í stærðfræði vinnubækurnar mínar. Ég vildi fyrst fara í tölvubrautina og læra að kóða, út af því mér fannst það „töff“ á tímanum. En eins og örlög myndu hafa það, sá áfangi var troðfullur. Ég vildi samt endilega koma mér í nám í Tækniskólann svo ég kaus grafíska miðlunar áfangann og hef aldrei verið ánægðari. Áhuga málin mín (fyrir utan grafísk hönnun) eru: Spil, tölvuleikir, svefn og sögur. Ég hef líka mikinn áhuga á ensku, eða frekar að tala og skrifa á ensku. Uppáhalds Adobe forritið mitt er Photoshop. Photoshop var fyrsta Adobe forritið sem ég lærði að nota og ég er orðinn frekar flinkur á að nota það. Sem dæmi: bakgrunnurinn á þessari opnu var allur unninn í Adobe Photoshop. Ég hef enga hugmynd hvað mér nákvæmlega langar að gera í framtíðinni, en ég held það að vinna á auglýsinga stofu væri góð stefna. Eftir að ég útskrifast í vor ætla ég að halda áfram með námið í tvö ár í viðbót. Og kannski fara í nám í Edinborg eða einhvers staðar í Kanada. Eftir það ætla ég að byrja að vinna sem rithöfundur eða við eitthvað skapandi. „The time you enjoy wasting is not wasted time“ – Bertrand Russell

81

Iceland, a country that’s quite literally been shaped by fire, ice and the vikings that settled there over 1000 years ago. But where to begin? Geographical Information Iceland is the 18th largest island in the world and the 2nd largest in Europe. The country is located in between the North Atlantic Ocean and Arctic Ocean, east of Greenland and just south of the Arctic Circle. With its capital, Reykjavík being located 64°08 north of the equator, making it the northernmost capital in the world. The island sits on the Mid Atlantic Ridge, which splits the North American and Eurasian tectonic plates 2cm every year. The island is traditionally split into 8 regions:

Flag Representation The flag of Iceland has a blue background, white nordic cross and a thinner red nordic cross within the white cross. The blue represents the blue North Atlantic ocean, the white represents the snow and ice that covers the island most of the year, and the red represents the fiery hot lava that spews out of the many volcanoes on the island. The coat of arms is a shield with the flag configuration on it, sitting on a lava block with the 4 guardians of Iceland (Landvættir) surrounding it. The bull, Griðungur, protector of the northwest. The eagle, Gammur, protector of the northeast. The dragon, Dreki, protector of the southeast. And the rock giant, Bergrisi, protector of the southwest. Iceland #1

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

Höfuðborgarsvæðið Suðurnes Vesturland Vestfiðir Norðurland vestra Norðurland eystra Austurland Suðurland

(Capital Region) (Southern peninsula) (Western Region) (Westfjords) (Northwestern Region) (Northeastern Region) (Eastern Region) (Southern Region)

Population Overveiw Roughly 2/3 of the population lives in the capital region. Iceland is the most sparsely populated country in Europe, with about ~360.000 residents. About 92% of which Identify as ethnically Icelandic, ~5% Polish and ~3% other ethnic groups.

Iceland comes up as number 1. In many rankings, such as the global peace index, happiness, equality, green energy, low pollution and low crime rates. Iceland has been regarded as the safest country to live in, for well over 12 years in a row. Life & Culture in Iceland Iceland has some amazing wildlife as well, the top notable animals being: Puffins, wild foxes, narwhals, seals, Gyrfalcons and the highly credited Icelandic horses. Iceland has some interesting national dishes, such as: Þorramatur, Harðfiskur, Hákarl, Rúbrauð, Skyr and Brennivín. Iceland is also the home of the popular kid TV series Latibær (LazyTown). Iceland is also famous for some of its people, like: musicians Sigur rós, Of Monsters and Men, Emilíana Torrini, Björk, GusGus, strong man Hafþór Björnsson, actor Stefán Karl Stefánsson, comedian Ari Eldjárn and director Friðrik Þór Friðriksson.

The Icelandic language is incredibly unique, it’s the closest language to old norse. And is said to be one of the hardest languages to learn, in the world.Most Icelanders don’t really have surnames either. They usually adopt the last name of their father’s or mother’s first name, and add a “son” or “dóttir” at the end of their last names depending on their gender. Iceland is also unique in sense that it doesn’t have a standing army, however it does have a coast guard, counter-terrorism unit and a search and rescue team.

Reynisfjara

Interesting Sights Iceland has some interesting man made sights to see such as: The National Gallery, The National Museum, Laugavegur, Austurstræti, Hallgrímskirkja, Perlan, The Viking World Museum, US Navy D-3 Plane Wreckage Site, Höfn Viking Village, Akureyri and the various terf houses which you can find around the island.

k Reykjaví Kirkjufell Some natural sights and attractions would include: Kirkjufell, Þingvellir, Skaftafell ice caves, Svartifoss, Gullfoss, Geysir, Fjaðrárgjúfur, Reynisfjara, The Blue Lgoon, Seljalandsfoss, Jökulsárlón, Þórsmörk, Goðafoss, The Sea Monster of Hvítserkur, Mælifell, Grjótgjá Caves, Krafla, Námaskarð, Gunnuhver and finally, the northern lights during winter time. And the best way to see most of these sites is to drive around the “Ring Road” or “The Golden Circle”, which can take anywhere between, 7-14 days.

OPNUNAR TILBOÐ -25% AF ÖLLU!

Ármúli 18 | 104 Reykjavík | Sími 567 8888

snjohornid@snjohornid.is | snjohornid.is

Introduction

Game Modes

Hearts of Iron IV (HoI4), is a grand strategy video game set in the WW2 era. The Game is similar to the table top board games such as Risk and Axis & Allies, but is a whole lot more complicated, and tends to scare off new players that aren’t familiar with the grand strategy genre. The game has one of the biggest learning curves I have ever had the pleasure of climbing up. I have clocked in just about 900~ hours in the game, but I’m far from mastering it. However I would consider myself somewhat of an expert. So, let me take you through this virtual headache of a video game called Hearts of Iron 4.

Game modes are the ingame rules which determine how the game will operate and how the computer AI will behave. There are five difficulty settings to choose from, ranging from Beginner, Easy, Normal, Hard and Vetaran. Each difficulty is harder than the last. You can also change how you want the AI to behave specifically, and how strong you want other nations to be, including your own.

The Start Upon starting the game you are given two scenarios to choose from. Scenario A: Gathering Storm. You’ll begin on the 1st of January 1936. 3 years before WW2. And this time allows you to gather your forces, bolster armies, strengthen your nation and of course, change history as we know it. Yes, that’s right, you can alter history to your liking. Scenario B: Blitzkrieg. You’ll begin on the 14th of August 1939. 3 weeks before WW2 is declared. This scenario is a bit harder, since you won’t be able to prepare as much.

84

Selecting Your Nation You can pick and choose to play whatever country you want, as long as it existed during the WW2 era. However there are some countries you can’t play even though they existed during that time period, such as micro nations. But I doubt such small countries would even leave an impact on anything, so it doesn’t really matter. Currently there are only 29 countries with unique focus trees, events, decisions, etc. 7 major countries: France, USA, UK, Germany, Italy, Japan and the Soviet Union. 12 minor countries: Poland, Czechoslovakia, Hungary, Romania, Yugoslavia, China, Communist China, Manchukuo, Mexico, Netherlands, Spain and Portugal. 5 British Commonwealth nations: Canada, Australia, New Zealand, South Africa and the British Raj (India). 5 Chinese warlords: Guangxi Clique, Yunnan, Shanxi, Xibei San Ma and Sinkiang.

The Start & Early Game Let’s say I picked scenario A, normal difficulty, chose Hungary as my nation and wanted to restore the Austro-Hungarian Empire. How would I play the game? I would begin by gathering up my forces, and since I’m playing as a landlocked country, I don’t have to worry about a navy (yet). I select all my divisions and assign them to qualified general, who I then assign to a field marshall. After that I exercise them and put them on Austria’s border to add some pressure and intimidate them. I’d also group up my airplanes, which I’ll use later when war arrives. Then I’ll choose what to research, and since I’m playing Hungary, I begin with 3 research slots. I’ll start by researching new battle tactics, engineering and industry. After that I’ll start building infrastructure and some factories. Then I’ll make sure to produce some equipment for my army. And make sure I have enough resources for said equipment. Then finally I’ll pick a focus in my focus tree. After a few focuses I’ll start increasing my relationship with Austria and send them a referendum to unify the 2 nations. After unifying the 2 countries I should gain some extra manpower, units and factories. And after gaining enough factories I’ll start establishing some intelligence agencies. Also, over time I’ve earned some political power, which I’ll use to hire some companies and politicians into my cabinet. Now with that said and done, I can officially restore the Austro-Hungarian Empire. But we’re not done yet. After that, I’ll do the same to Czechoslovakia and sent them a referendum, to unify with the old Austro-Hungarian empire. After unifying with Czechoslovakia I’ll gain even more manpower, equipment and factories, now making me a major power. The Mid Game In the mid game I should have enough power to declare war on both Poland and Romania at the same time, although I might get some help from either Germany, Russia or Italy. After conquering the lands which “belong” to Austria-Hungary, I can start focusing on improving and building up my nation for WW2. I’ll Join the Axis since I don’t want to fall early, however I won’t join the war for a while. This means that ‘i’m protected from a German invasion while also not being at war with any of the other major powers. The Late Game It’s probably 1943 or 1944 by now, which means that the Allies have made some good advancements against the Germans, who are probably also at war with Russia at this point. Now, I can backstab the Axis by leaving their faction and invading Yugoslavia, Italy and Germany. And since I’m attacking a mutual enemy, I’ll be invited to the Allies. Which gives the rest of the Allies a strong foothold in Europe to attack the Axis. This should lead to a relatively easy victory against the Axis. I’ll take the land which “belongs” to Austria-Hungary and rebuild some of my nation to prepare for a war against the Allies. Now, I’ll start building some convoys, battleships and submarines, for a naval invasion against the rest of the major powers in Europe. Or I can cheese the game by putting a bunch of troops in most towns and cities in the countries that I’m planning on attacking, as long as they’re in the Allies. And once I leave the Allies and declare war, the troops will stay where I placed them, instantly capitulating the nations.

85

AÐEINS UM MIG Ég einn af eldri nemendum hópsins. Nýlega orðinn þrítugur en því fylgja auðvitað blendnar tilfinningar, eða þannig. Ég er fæddur og uppalinn í Garðabæ þar sem ég bjó í hart nær 23 ár. Þar kláraði ég bæði grunnskóla og stúdent í Fjölbraut í Garðabæ. Eftir stúdentinn tók við tímabil þar sem ég prófaði alls konar hluti, ég fór í háskóla en fann mig þar ekki. Ég lærði flug um stund og vann á leikskóla en að lokum endaði ég á tölvudeild Landspítalans þar sem ég vinn enn sem kerfisfræðingur. Í kjölfarið kláraði ég nám í kerfisfræði við NTV skólann

Ljósmyndun og hönnun Það hefur alltaf blundað í mér einhver þörf að tjá mig í listrænum tilgangi. Það var hins vegar ekki fyrr en í kringum árið 2011 sem að ég fór að stunda ljósmyndun af alvöru en ég hugsa að það sé að mestu leyti honum pabba mínum

86

að þakka sem var mikill ljósmyndari og kenndi meðal annars ljósmyndun í Hagaskóla. Eftir það var ekki aftur snúið. Ljósmyndun hefur átt hug minn allan og þá sérstaklega landslags og náttúruljósmyndun. Íslenskt landslag er síbreytilegt og bakgrunnur minn í ljósmyndun leyfir mér að fanga eigin upplifun af landinu á hverjum tíma. Um leið skráset ég listræna þróun mína sem breytist í takt við náttúruöflin.

Framtíðin Eftir námið í Tækniskólanum liggur leiðin vonandi í Listaháskólann í frekara nám í grafískra hönnun. Eftir það stefni ég síðan á að geta einn daginn stofnað mitt eigið fyrirtæki. Námið í Tækniskólanum hefur gefið mér ótrúlega sterkan grunn til þess að takast á við það sem fram undan er og ég er ansi bjartsýnn á að það muni fleyta mér áfram í leit að leiðum til þess að skapa nýja spennandi hluti

87

Ljósmynd breytt í vectorform: Tjörvi Valsson

5

LAUG AR Hvað er þetta með sund? Á Íslandi er rík hefð og menning fyrir sundi, hefð sem ristir alla landsmenn djúpt inn að beini. Sundlaugar er að finna í nánast öllum bæjarfélögum landsins. Við eigum flest okkar sælu minningar um sundferðir í þessum laugum. Ég veit ekki alveg hvaðan við Íslendingar fáum þessa brjáluðu þráhyggju fyrir sundi. Er það vegna þess að landið bíður upp á nánast ótakmarkað magn af heitu vatni sem hægt er að nýta eða gæti ástæðan verið íslenskt veðurfar þar sem fólk hópast í heitu laugarnar í flótta frá frostinu. Hvað sem það er þá hugsa ég að þessi áhugi á sundi sé að mörgu leyti sér íslenskur.

Sagan Saga lauga á Íslandi nær alla leið aftur til landnáms ára en í dag er vitað um þrettán laugar sem notaðar voru til forna. Af þeim eru enn fjórar nothæfar. Sú frægasta er líklega Snorralaug í Reykholti og telja margir fræðimenn að hún sé fyrsta manngerða laugin á Íslandi. Árið 1824 var fyrsta sundfélag

88

Íslendinga stofnað og fékk það nafnið Sundfélag Reykjavíkur. Það var síðan ekki fyrr en árið 1908 sem fyrsta steypta sundlaugin var gerð. Hún var staðsett í Laugardalnum í Reykjavík og þar var notað heitt vatn úr þvottalaugunum sem voru staðsettar þar og blandað saman við kalt vatn úr Gvendarbrunni. Fyrsta innilaug landsins leit síðan dagsins ljós árið 1937 en það var Sundhöll Reykjavíkur, meira verður fjallað um hana á næstu opnu. Eftir árið 1930 fjölgar byggingu sundlauga á Íslandi mikið og á árunum 1931 til 1940 og 1941 til 1950 voru 44 sundlaugar byggðar.

Hvenær förum við í sund Samkvæmt upplýsingum frá sundlaugum borgarinnar eru tölur um viðveru sundgesta svolítið á reiki. Íslendingar fara talsvert meira í sund á veturna en þar kemur veðurfarið líklega inn þar sem okkur þykir notalegt að busla í heitu vatni í kuldanum. Algengustu viðveru tímar eru snemma á morgnanna og eftir vinnu á virkum dögum en helgar eru langvinsælastar fyrir barnafjölskyldur.

Sundhöllin í Reykjavík, ljósmynd: Tjörvi Valsson

HAND ÞVOTTUR Skolaðu hendur og bættu við sápu

Nuddaðu sápunni vel í lófa

Farðu líka á milli fingra

D R A G Ð U Ú R S Ý K I N G A R H Æ T T U M E Ð H A N D Þ VÆ T T I

www.landlaeknir.is

www.landspitali.is

Vissir þú? Að konum er heimilt að fara berbrjósta í sund í öllum laugum landsins að Bláa lóninu undanskildu en þrátt fyrir það hefur konum hefur verið vísað úr laugum fyrir að vera berar að ofan.

8

Sundhöllin í Reykjavík Sundhöllin í Reykjavík var byggð og tekin í notkun árið 1937. Arkitekt byggingarinnar var enginn annar en Guðjón Samúelsson en hann vann sem byggingar arkitekt ríkisins. Meira verður fjallað um Guðjón seinna í tímaritinu. Sundhöllin er einstök bygging en hún er fyrsta sundlaug landsins sem opnuð var fyrir almenning. Hönnun byggingarinnar er minimalísk og sækir innblástur sinn í Art Deco

byggingarstílinn sem var vinsæll á þessum tíma og einkenndist af sterkum einföldum línum og nýmóðins byggingaraðferðum. Í upprunalega hluta byggingarinnar er að finna 50 metra langa innilaug ásamt stökkbretti og heitum pottum sem staðsettir eru á svölum fyrir utan bygginguna. Nýlega var byggð viðbót við laugina sem er með útilaug ásamt vaðlaug og heitum pottum. Einstök upplifun.

Opnunartími sundlauga á höfuðborgarsvæðinu: Sundlaugar

Gjaldskrá

Opnunartími

Laugardalslaug

1050 kr.

06:30—22:00

Garðabæjarlaug

720 kr.

06:30—22:00

Álftaneslaug

720 kr.

06:30—21:00

91

Sveiflast fram og aftur

10 Hรถrรฐur ร lafsson, ljรณsmynd: Tjรถrvi Valsson

Viðtal Hörður hefur unnið við grafíska hönnun í um 10 ár og er því orðinn ansi sjóaður þegar kemur að faginu. Hann fór hins vegar óhefðbundnar leiðir til þess að komast á þann stað sem hann er dag en segir að það sem skipti mestu máli sé að einstaklingurinn geti sýnt fram á að hann sé einhvers virði til fyrirtækisins eða kúnnans.

Hvenær áttaðir þú þig fyrst á því að þig langaði að vinna/læra eitthvað hönnunartengt? „Góð spurning. Ég hugsa að það hafi verið eitthvað í kringum 2006–07, en það var um það bil þegar ég byrjaði í skólanum. En ég teiknaði mikið sem krakki og hef alltaf verið mikið viðriðinn tónlist.” Hörður fór í tækniskólann og útskrifaðist af Almennri hönnunar- og listnámsbraut þegar hún var og hét. Hann útskrifaðist þar bæði með stúdent og síðan af listnámsbrautinni. Hann segir að skólinn hafi gert mikið fyrir sig. Eftir skólann hafði hann skýrari sýn á því hvað honum langaði að gera í lífinu.

Hvernig tóku fjölskylda og vinir því þegar þú ákvaðst að fara þessa leið? „Ég held að það hafi nú allir bara verið glaðir með að ég hafi ákveðið að fara í skóla þar sem ég var búinn að vera vinnandi síðustu sex árin eftir því að hafa hætt í menntaskóla án þess að klára stúdentinn. Ég held að þetta hafi allt verið frekar náttúrulegt, ég var náttúrulega búinn að grúska mikið í tónlist og myndlist áður en ég byrjaði.“ Eftir skólann fékk hann sumarstarf hjá litlu startup fyrirtæki í tölvuleikjagerð.

Það reyndist síðan vera starf sem hann vann við í um fimm ár og segir að það hafi í rauninni verið þar sem hann hafði lært hvað mest. „Þetta var lítið fyrirtæki þar sem allir voru í öllu. Ég hafði aldrei opnað illustrator áður en ég byrjaði þarna en var mjög fljótur að læra og samstarfsfólkið kenndi mér mikið.”

„Þegar ég kláraði skólann þá var ég alltaf meðvitaður um að ég ætlaði ekki að verða grafískur hönnuður “ Í dag vinnur Hörður hjá LS retail sem er fyrirtæki sem bíður upp á ýmsar lausnir fyrir fyrirtæki til þess að auðvelda rekstur. Þar starfar hann sem grafískur hönnuður þó að hann sé ekki menntaður sem slíkur. „Ég veit ekki alveg hvað ég má kalla mig í dag, þetta eru náttúrulega vernduð starfsheiti en starfstitillinn minn er allavega Grafískur hönnuður. Ég held að mín leið í þessu sé mjög óhefðbundin.

Hvenær finnst þér þú vera mest skapandi? „Ég er nú frekar heppinn með það að ég lendi mjög sjaldan í einhvers konar sköpunar harðlífi en ég held að það sé mjög mikilvægt að vera duglegur að fylgjast með í kringum sig, sjá hvað aðrir eru að gera og jafnvel herma eftir einhverju sem aðrir hafa gert til þess að geta skilið betur hvernig það er gert og síðan útfært það á sinn eigin hátt.”

93

Hörður Ólafsson, grafískur hönnuður og myndlistarmaður

„Það verður samt ekki sagt nógu oft að stundum verður maður bara að eyða tíma í hlutina og gefa sér tíma í að prófa sig áfram með ákveðinn hlut, sérstaklega þegar þú ert kominn í einhvers konar teymisvinnu sem er algengt á vinnustað. Þá myndast oft einhverjar ákveðnar samræður þar sem að aðilar skiptast á hugmyndum og þannig getur hugmyndin þróast gríðarlega. Það verður samt að hafa í huga að maður er ekki alltaf að finna upp hjólið og skapa eitthvað glænýtt.” Það er oft algengt hjá hönnuðum sem eru nýlega komnir á vinnumarkaðinn að þeir festist í einhverjum ákveðnum pælingum og nái ekki að slíta sig frá þeim. Hörður segir að þá sé mikilvægt að geta lagt það til hliðar og jafn vel hætta alveg að hugsa um það því það

94

er einmitt þá sem að lang bestu útfærslurnar af hverri hugmynd fyrir sig koma upp í hugann. Þá segir hann að það skipti öllu máli að vera meðvitaður um að þú sért alltaf að vinna fyrir kúnnann og að þú verðir að geta tekið gagnrýninni og jafnvel leggja einhverjar pælingar sem að þú varst með til hliðar.

Finnst þér þetta hafa áhrif á fjölskyldulífið? „Ég tók svolítið meðvitaða ákvörðun um að sá tími sem að ég átti inn á milli færi í tónlist, einfaldlega af því að það togaði meira í mig. En eins og staðan er núna þá hef ég haft tíma fyrir hvorugt en mér finnst það ekki hafa svo mikil áhrif á mig af því að ég fæ að vinna við skapandi hluti. Ég myndi ekki segja að þetta sé mikið fyrir mér en stundum getur verið svolítið erfitt að hætta þegar maður er byrjaður.”

RÆTUR G U Ð J Ó N S A M Ú E L S S O N , H Ú S A M E I STA R I R Í K I S I N S

Guðjón Samúelsson er án efa okkar lang þekktasti arkitekt. Hann á stóran sess hjá þjóðinni og hefur hannað mörg af helstu kennileitum Reykjavíkurborgar. Hann er af mörgum talinn vera einn af áhrifaríkustu einstaklingum sem Ísland hefur alið af sér.

Uppeldi, nám og starf Guðjón fæddist á Hunkubökkum í Kirkjubæjarhreppi árið 1887. Foreldrar hans fluttu til Reykjavíkur og byggðu hús að Skólavörðustíg 35 þar sem hann var lengst af búsettur. Guðjón lauk námi í trésmíði árið 1908 en eftir það lá leið hans til Kaupmannahafnar þar sem hann kláraði nám í byggingarlist og var hann fyrsti Íslendingurinn til þess að ljúka námi í arkitektúr. Þegar heim var komið var hann

skipaður sem húsameistari ríkisins sem hann gegndi til dauðadags. Guðjón var ekki við eina fjölina felldur en ásamt því að vinna sem arkitekt var hann líka frábær myndlistarmaður og málaði mikið í frítíma sínum. Þá teiknaði hann hús í ýmsum stílum og má geta nýklassískan stíl, fúnkístíl og rómantískan stíl. Hann var líka mikill áhugamaður um skipulagsmál og sat lengi vel í skipulagsnefnd ríkisins.

Helstu byggingar Eins og kom fyrir í byrjun teiknaði Guðjón mörg af helstu kennileitum borgarinnar en þar má helst nefna byggingar eins og Landspítalann, Hótel Borg, Sundhöllina í Reykjavík, Hallgrímskirkju og Þjóðleikhúsið.

Mörg stórhýsa Guðjóns hafa veðrast illa vegna þess hve stór og háreist þau eru en mörg þeirra hafa verið gerð upp.

Þjóðleikhúsið, vectormynd: Tjörvi Valsson

V V Ég heiti Vaka Dögg Björnsdóttir, fædd þann 1. mars árið 1985 hér í Reykjavík. Hér ólst ég upp, en bjó um tíma á Patreksfirði, sem og í Njarðvík. Ég á eina dóttur, Sveinbjörgu Láru 9 ára, og hefur móðurhlutverkið verið mitt aðalstarf síðan hún fæddist. Ég er ein þeirra sem lauk aldrei framhaldsnámi strax á eftir grunnskóla, svo eftir nokkur ár sem heimavinnandi húsmóðir fór mig að langa til þess að ljúka því og geta í framhaldinu aukið við mig menntun. Mér tókst það markmið með hjálp náms – og starfsendurhæfingu Janus. Þar lærði ég meðal annars að byggja sjálfa mig upp og öðlast það sjálfstraust sem þarf til þess að takast á við framhaldsnám.

Eftir að tíma mínum hjá Janus lauk skráði ég mig í áframhaldandi nám og hef ekki litið um öxl síðan. Þetta er búið að vera bæði langur og strangur vegur en vel þess virði. Ég hef alltaf haft áhuga á hönnun og sköpun af ýmsu tagi og ákvað því að elta það áhugamál mitt, en til þess þurfti ég að fara út fyrir þæginda­ rammann. Það sem að heillar mig hvað mest við grafíska miðlun er þessi þunna lína milli óreiðu og skipulags, húmors og alvarleika. Þessi tími sem ég hef varið í námið hefur verið bæði erfiður og krefjandi en umfram allt lær­ dómsríkur, skapandi og skemmtilegur. Ég vil því segja við alla þá sem eru að hugsa um að feta sömu braut og ég, það er aldrei of seint að ljúka námi!

97

Oreo ostakakan sem allir elska 1 pakki Royal vanillubúðingur

1 bolli mjólk 1 tsk vanilludropar 1 peli rjómi (2,5 dl.) 200 g rjómaostur 1 bolli flórsykur 24 oreo kexkökur

Myljið niður oreo kexpakka ca 1 og hálfan pakka og setjið í form. Bræðið smjör í potti og hellið yfir kexblönduna og þjappið kexinu svolítið saman með fingrunum. Hálf þeytið rjómann og setjið rjómaostinn, van­ illudropana og flórsykurinn rólega saman við. Setjið Royal búðinga mix í skál og setjið 5 msk af kaldri mjólk saman við og hrærið og setjið í ískáp í um 5 –10 mínútur. Blandið svo búðingnum saman við blönduna og hrærið varlega saman, leggið svo blönduna yfir kexbotninn. Takið restina af Oreo kexinu og setjið fallega ofan á kökuna, æðislegt að bræða hvítt súkku­ laði yfir. Geymið kökuna í frysti og takið hana út úr frysti um klukkustund áður en hún er borin fram.

Royal búðingurinn hefur slegið í gegn hér á landi. Og hefur verið sá allra vinsælasti eftirréttur íslendinga og er einnig mikið notaður í bakstri.

98

Djúsi sumarkokteilar Brómberja Moscow Mule

Sex on the Beach

1 skot (30 cl) vodka 5 brómber (+ fleiri til að skreyta með) Safi úr ¼ lime Klakar Engiferbjór Mynta (sem skraut, má sleppa)

2 cl vodka 2 cl ferskjulíkjör 2 cl appelsínusafi 2 cl trönuberjasafi

Setjið vodka og brómber í koparbolla, kremj­ ið brómberin ofan í bollanum. Kreystið lime út í og fyllið bollan af klökum, hellið engi­ ferbjór yfir. Skreytið með brómberjum og myntu

Allt hrist og borið fram í kokteilglasi.

Whisky Sour 6 cl bourbon Safi úr ½ sítrónu 1 tsk. flórsykur Allt hrist saman ásamt klaka, hellt í viskíglas og skreytt með kirsuberi. Einnig má gera drykkinn líflegri með því að toppa með örlitlu sódavatni.

Mojito 3 cl ljóst romm 2 tsk. hrásykur ½ lime 10 mintulauf Sódavatn

Cosmopolitan

Mintulauf og lime skorið niður í báta, kreist og kramið saman ásamt sykri í glasi. Romm og klaka bætt út í og hrært vel saman. Sóda­ vatn eftir smekk.

Pina Colada

4 cl vodka 2 cl Cointreau eða Triple Sec 6 cl trönuberjasafi 1 cl limesafi Hrist ásamt klaka og framreitt í kældu kokteilglasi. Skreytið ef vill með appelsínusneið.

6 cl ljóst romm 9 cl ananassafi 3 cl kókoshnetu­cream Allt sett í blandara með klaka og blandað vel. Skreytið með ananas ef vill.

» Til þess að kokteilar njóti sín í fullnustu er best að bera þá fram í glösum sem henta hverjum fyrir sig.

Súkkulaði fæða guðanna Súkkulaði hefur verið neytt allt frá því um 1900 f. Kr. Lengst af hefur það verið í drykkjarformi, en fyrirrennarar okkar nutu drykkjarins alla jafna í tengslum við einhvers konar athafnir og siði. Kakóbaunin, sem er undirstaða súkkulaðis, hefur síðan gegnt margþættu hlutverki t.d. í fél­ agslegu samhengi og við trúariðkun; hún kemur við sögu læknisfræðinnar og er ein af breytum hagkerfisins en umfram allt er hún tengd mat­ reiðslu.

Texti: Vaka Dögg Björnsdóttir

Kakó – fæða guðanna Theobroma Cacao er heiti nytjaplöntunnar sem ber kakóávöxtinn, en nafnið þýðir matur guðanna. Kakó er upprunnið í Ameríku og var fyrst og fremst notað í Mesóameríku og Suður­Ameríku. Nýtingin var umfangsmeiri í Mesóameríku en ekki er vitað hvaða landsvæði var þungamiðja ræktunar á plöntunni. Mayar sem ríktu í suður­ hluta Mexíkó og Mið­Ameríku 350–800 e.Kr og Astekar er réðu ríkjum Mesóameríku þar til um 1521, eru þeir þjóðflokkar sem eru mest áberandi þegar litið er yfir sögu súkkulaðis. Báðir þessir menningarhópar eiga goðsagnir um uppruna kakó baunarinnar og svipar þeim saman; þar er greint frá því að hún hafi verið gjöf guða sem héldu til í fjalli þar sem öll fæða væri upprunnin. Froða Í goðsögnum Maya var það síðan kakóguðinn Hanahpú sem boðaði aðferðir til þess að vinna

100

kakó. Mayar uppgötvuðu að með því að mala baunirnar með vatni varð til rammur drykkur sem veitti ánægju, þeir voru þannig fyrstir til að vinna súkkulaði úr kakóbaunum. Drykkurinn var fram­ leiddur með sérstöku verklagi en vökvanum var hellt úr einu íláti í annað, úr hæð, niður í annað ílát. Þessari aðferð var beitt til þess að ná fram froðu­ kennd, sem var ákjósanleg til neyslu drykkjarins. Froðukennd áferðin er talin eftirsóknarverð við neyslu súkkulaðis enn þann dag í dag, en froða í formi rjóma eða sykurpúða þykir mörgum ómissandi þegar lagað er heitt súkkulaði. Drykkurinn Súkkulaðidrykkir voru gerðir á ólíkan máta eftir þjóðflokkum og tíð, en hefð var fyrir því að bragðbæta þá með ýmsum hætti, meðal annars með vanillu og hinum ýmsu kryddtegundum. Miklar hefðir voru í kringum drykkinn, sem var til að mynda sérstaklega ætlaður efri stétt Asteka þar sem venjan var að neyta drykkjarins eftir veisluhöld. Drykkurinn var þá borinn fram í þar til gerðum bollum úr hýði graskerja. Konungbornir einstaklingar og gestir þeirra neyttu dr ykkjarins í fínlega skreyttum leirkerjum, sem ílát til kakódrykkju. Hefð var fyrir því að láta ílát með kakódrykknum fylgja látnum í gröfina, sem veganesti inní framhaldslífið. Þá voru það einungis karlmenn, eldra fólk og konungborið sem mátti neyta dr ykkjarins sem var álitinn stöðutákn. Kakó kom jafnframt við sögu í athöfnum eins

og skírnar – og brúðkaupsveislum, en auk þess komu kakóbaunir við sögu í náttúrulækningum sem græðandi og fyrirbyggjandi lyf. Þá hafa fundist listar um margs konar not súkkulaðis í lækningaskyni: en það átti til dæmis að vera heilsubætandi, kynorkuaukandi, hóstastillandi, orkugefandi og hitalækkandi. Greinilegt er að kakóbaunir þóttu afar verð­ mætar, en þær voru á ákveðnu tímabili notaðar sem gjaldmiðill. Á tímabilinu 1492–1832 lögðu Spánverjar undir sig stóran hluta Ameríku og þar með Mesóameríku. Dökkt súkkulaði hollara Með landvinningunum kom súkkulaði fyrst til Evrópu og varð fljótt vinsælt og Spánverjar bragðbættu þó drykkinn öðruvísi en fyrirrennarar þeirra, til dæmis með sykri og hunangi til þess að vinna gegn biturleika baunarinnar. Fyrstu súkkulaðiverksmiðjurnar risu í Evrópu um 1728, en upphaflega voru notaðar frumstæðar aðferðir við framleiðsluna. Í kringum 1875 kom mjólkursúkkulaðið fyrst fram og árið 1900 byrjaði Milton Hershey, fyrstur manna, fjöldaframleiðslu á súkkulaði. Frá þeim tímapunkti hefur súkkulaði svo þróast í margar áttir, þar á meðal í hinar ýmsu tegundir súkkulaðistykkja og sælgætis Hvergi í heiminum er selt eins mikið af súkkulaði og á flugvellinum í

Brussel, búðirnar þar selja meira en 800 tonn af súkkulaði á ári hverju. Rannsóknir sýna að dökkt súkkulaði getur haft jákvæð áhrif á heilsu fólks. Einnig er talið að dökkt súkkulaði veiti betra minni og skarpari athygli með því að auka blóð­ flæði til heilans. Vísindamenn hafa teflt fram þeirri kenningu að dökkt súkkulaði geti hjálpað fólki.

Ekta heitt súkkulaði 2 dl vatn 5 msk kakó 60 g sykur 1 dl vatn 1 l mjólk 15 g smjör 0,5 tsk salt 1 peli rjómi Hitið 2 dl af vatni að suðu. Hrærið saman kakó og sykur með 1 dl af vatni og hrærið saman við sjóðandi vökvann og hitið að suðu, hrærið frá botni. Hellið mjólkinni saman við og sjóðið í 2 – 3 mín. Bætið smjöri og salti út í.

ÞAKKARORÐ Eftir óteljandi skissur, leturprufur, prófílaskipti, orðskiptingar, pdf skjöl og verklýsingar erum við loksins komin á leiðarenda. Þetta nám hefur verið mjög krefjandi og fræðandi fyrir okkur og við hefðum ekki náð þessum árangri ein. Hvort sem við hófum námið með grunn í þessum geira eða ekki þá komum við öll út fróðari fyrir vikið. Það hafa allir einhverja sérþekkingu í þessum hópi og það hefur hjálpað gríðarlega við að setja þetta frábæra blað saman í ljósi aðstæðna. Kórónuveiran hefði ekki getað komið á verri tíma og sett var í gang samkomubann á svipuðum tíma og við byrjuðum að vinna í tímaritinu og útskriftarsýningunni. Við erum samt sem áður með ótrúlegan hóp kennara sem hikuðu ekki í sekúndu þegar fjarkennsla tók við; Bjargey, Brynhildur, Helga, Hildur, Jón Sandholt, Sófus og Svanhvít. Við getum ekki byrjað á því að þakka ykkur nógu mikið fyrir alla hjálpina í gegnum þetta nám! Ekki nóg með allt þetta veiruvesen þá á einum tímapunkti þurftum við að færa alla starfsemi í annað húsnæði á miðri önn. Þið hafið gengið í gegnum súrt og sætt og þegar allt leit illa út, þá fundu þið leið til að redd’essu. Það er svo

102

sannarlega töggur í þessum kennurum og sést greinilega að þetta eru fagmenn sem kunna sitt fag. Við viljum einnig þakka nemendum í ljósmyndun kærlega fyrir að taka einstaklings- og hópmyndirnar fyrir útskriftarsýninguna sem og tímaritið okkar. Við þökkum Grafíu, Iðunni og Litlaprenti fyrir veittan stuðning.

TAKK FYRIR OKKUR! Alexander Heiðarsson Arnfinnur Kolbeinsson Bergdís Norðdahl Hulda Sól Íris Irma Ernisdóttir Óttar Orri Guðmundsson Pawel Hryn Róbert Steinar Aðalsteinsson Sebastían Þór Bjarkason Selma Özkan Sigurður Sverrir Sigurðsson Tjörvi Valsson Vaka Dögg Björnsdóttir

Umhverfisvænt Fjölskyldufyrirtæki Alhliða prentþjónusta frá 1967 til dagsins í dag

Hafðu samband eða kíktu við Skemmuvegi 4, 200 Kópavogi 540 1800 litlaprent@litlaprent.is www.litlaprent.is

GRAFÍA STÉT TARFÉLAGIÐ FYRIR ÞIG

Grafía stéttar félag varð nýlega eit t af aðildar félögum Rafiðnaðarsambands Íslands. Ávinningur sameiningarinnar er mikill f yrir félagsmenn Grafíu.

Námsstyrkir

Sjúkrasjóður

Ferðastyrkir

Kjaramál

KYNNTU ÞÉR ÞÍN RÉTTINDI Stórhöfði 31 - 110 Reykjavík - 5 400 100 - www.grafia.is - www.rafis.is