అల్లాహ్ దాసులు - Allah daasulu

SYED ABDUSSALAM OOMERI

‫‪ -1‬أوال هذه األوصاف أنهم يمشون على األرض هونا‪:‬‬ ‫علَى ا ْلأَرْضِ هَوْناً“‬ ‫ح َمنِ َّالذِينَ َي ْمشُونَ َ‬ ‫" َوعِبَادُ الرَّ ْ‬ ‫!ో‪మరియు వారే, అనంత కరుణా మయుని దాసులు, ఎవరైతే భూమిమీద నమరతతో నడుస్ా​ార‬‬ ‫أي‪ :‬بسكينه ووقار وتواضع وبغير تجبر وال استكبار‪ ،‬وليس المقصود أنهم‬ ‫يمشون كالمرضى تضعفا ورياء‪،‬‬ ‫فقد كان صلى اهلل عليه وسلم إذا مشى فكأنما ينحط من صبب‪ ،‬وكأنما‬ ‫األرض تطوى له‪ ،‬وقد كره السلف المشي بتضعف وتصنع‪..‬‬ ‫َولَا َتمْشِ فِي ا ْلأَرْضِ مَرَحًا ۖ إ َِّنكَ لَن تَخْرِقَ ا ْلأَرْضَ َولَن تَ ْبُلغَ الْجِبَالَ طُولًا‬ ‫(‪)37‬‬ ‫‪మరియు భూమిపై విరరవీగుతూ నడ వకు. నిశ్చయంగా నీవు‬‬ ‫‪భూమిని చీలచనూ లేవు మరియు పరవతాలఎతత‬‬ ‫!‪ా కు చేరనూ లేవు‬‬

‫‪ -2‬صفاتهم‪:‬‬ ‫أ "وَِإذَا خَاطَبَهُمُ الْجَا ِهلُونَ قَالُوا سَالماً“‬ ‫‪మరియు మూరు​ులు వారిని పలుకరించి నపు​ుడు: "మీకు సల ం!" అని అంటారు‬‬ ‫أي‪ :‬إذا سفه عليهم الجهال بالقول السيئ لم يردوا عليهم بمثله‪ ،‬بل يصفحون وال يقولون إال خيراً‬ ‫كما كان رسول اهلل صلى اهلل عليه وسلم ال تزيده شدة الجاهل إال حلما‪.‬‬

‫ففي الحديث المتفق عليه عن أبي‬ ‫هريرة رضي اهلل عنه‬ ‫أن رجال أتى النبي صلى اهلل عليه‬ ‫وسلم يتقاضاه فأغلظ له‪،‬‬ ‫فهم به أصحابه‪ ،‬فقال رسول اهلل‬ ‫صلى اهلل عليه وسلم‬ ‫"دعوه فإن لصاحب الحق مقاالً"‪.‬‬

‫‪ -3‬صفتهم الثالثة‪:‬‬ ‫َالذِينَ يَبِيتُونَ لِرَبِّهِمْ سُجَّداً وَقِيَاماً“‬ ‫أنهم "و َّ‬

‫‪మరియు వారు తమ పరభువు సని​ిధిలో స్ాషాటంగం (సజ్దా) చేసా ూ మరియు (నమ 'జలో) నిలబడుతూ‬‬ ‫!‪రాతతరలు గడుపుతారు‬‬

‫فأخبر اهلل سبحانه وتعالى عن عبادة أن ليلهم خير ليل‪،‬‬ ‫فقال سبحانه وتعالى‪" :‬وَالَّذِينَ َيبِيتُونَ لِر َِّبهِ ْم سُجَّداً وَ ِقيَاماً"‬ ‫الل ْيلِ مَا َيهْجَعُونَ َوبِالْأَسْحَارِ‬ ‫وكما قال تعالى‪" :‬كَانُوا قَلِيالً ِمنَ َّ‬ ‫ستَغْفِرُونَ" (الذاريات‪)18 ،17:‬‬ ‫هُمْ يَ ْ‬ ‫وأشار سبحانه وتعالى في قوله‪" :‬لِر َِّبهِمْ" إلى إخالصهم‬ ‫فيه ابتغاء وجهه الكريم‪ .‬وعن عائشة رضي اهلل عنها‬ ‫أن النبي صلى اهلل عليه وسلم "كان ينام أول الليل‪،‬‬ ‫ويقوم آخره فيصلي" متفق عليه‪.‬‬

‫‪ -4‬صفتهم الرابعة‪:‬‬ ‫عذَابَهَا كَانَ غَرَاماً“‬ ‫عذَابَ جَهَنَّمَ إِنَّ َ‬ ‫ن يَقُولُونَ رَبَّنَا اصْرِفْ عَنَّا َ‬ ‫َالذِي َ‬ ‫"و َّ‬ ‫‪మరియు వారు : "ఓ మ పరభూ! మ నుండి నరకపు శిక్షను తొలగించు. నిశ్చయంగా, దాని శిక్ష‬‬ ‫‪ఎడతెగని పీడన." అని అంటారు! నిశ్చయంగా, అది అతిచెడడ ఆశ్రయం మరియు నివాససథ లం.‬‬ ‫فهم وجلون مشفقون من عذاب اهلل عز وجل ‪ ،‬خائفون من عقابه‪،‬‬ ‫عذَابَهَا كَانَ غَرَاماً" أي‪ :‬مالزما دائما‪.‬‬ ‫"إِنَّ َ‬ ‫ولهذا قال الحسن البصري‪ :‬كل شيء يصيب ابن آدم ويزول عنه فليس بغرام‪،‬‬ ‫وإنما الغرام الالزم ما دامت األرض والسماوات‪.‬‬

‫‪-5‬وصفتهم الخامسة‪:‬‬ ‫ن إِذَا أَنْفَقُوا لَمْ ُيسْرِفُوا َولَمْ يَقْتُرُوا وَكَانَ بَ ْينَ َذ ِلكَ قَوَاماً"‬ ‫"وَالَّذِي َ‬ ‫‪మరియు వారు , ఖరుచ చేసేటపు​ుడు అనవసర ఖరుచగానీ లేక లోభతవం గానీ చేయ కుండా, ఈ‬‬ ‫;‪రండింటి మధ్య మితంగా ఉంటారు‬‬ ‫أي‪ :‬ليسوا بمبذرين في إنفاقهم‪ ،‬فيصرفون فوق الحاجة‪ ،‬وال بخالء‬ ‫على أهليهم فيقصرون في حقهم ‪..‬‬ ‫وقال الحسن البصري‪ :‬ليس في النفقة في سبيل اهلل سرف‪،‬‬ ‫وروى مسلم عن أبي عبد الرحمن ثوبان بن بجدد مولى‬ ‫رسول اهلل صلى اهلل عليه وسلم " أفضل دينار ينفقه الرجل‬ ‫دينار ينفقه على عياله‪ ،‬ودينار ينفقه على دابته في سبيل اهلل‪ ،‬ودينار ينفقه على أصحابه في سبيل اهلل‪.‬‬

‫‪ -6‬صفتهم السادسة‪:‬‬ ‫اللهُ إِلَّا بِالْحَقِّ وَال َيزْنُونَ َو َمنْ يَفْعَلْ َذ ِلكَ َيلْقَ أَثَاماً"‬ ‫س الَّتِي حَرَّمَ َّ‬ ‫اللهِ ِإلَهاً آخَرَ وَال يَقْ ُتلُونَ النَّفْ َ‬ ‫َالذِينَ ال َي ْدعُونَ َمعَ َّ‬ ‫"و َّ‬ ‫خُلدْ فِيهِ مُهَانًا (‪)69‬‬ ‫(الفرقان‪ .)68:‬يُضَاعَفْ َلهُ الْ َعذَابُ يَوْ َم الْقِيَا َمةِ وَيَ ْ‬ ‫ి‪మరియు వారు , అలా హతో పాటు ఇతర దెైవాలను ఆరాధించరు! మరియు అలా హ నిషేధించిన ఏ పారణిన‬‬ ‫‪కూడ న్ాయయ నికి తపు చంపరు! మరియు వయభిచారానికి పాలుడరు. మరియు ఈ విధ్ంగా చేసేవాడు‬‬ ‫‪దాని ఫలితాని​ి తపుక ప ందుతాడు. పునరుతాథన దినంన్ాడు, అతనికి రటిట ంపు శిక్ష పడుతతంది మరియు‬‬ ‫‪అతడు అందులోన్ే అవమ నంతో శాశ్వతంగా పడి ఉంటాడు.‬‬

‫روى البخاري في الجامع الصحيح عن عبد اهلل بن مسعود‬ ‫رضي اهلل عنه قال‪ :‬سئل رسول اهلل صلى اهلل عليه وسلم‬ ‫أي الذنب أكبر؟‬ ‫قال‪" :‬أن تجعل هلل أنداداً وهو خلقك" قال‪ :‬ثم أي؟‬ ‫قال‪" :‬أن تقتل ولدك خشية أن يطعم معك" قال‪ :‬ثم أي؟‬ ‫"أن تزاني حليلة جارك" قال عبد اهلل وأنزل اهلل تصديق ذلك‬ ‫"وَالَّذِينَ ال يَ ْدعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهاً آخَرَ" اآلية‪.‬‬

‫‪ -7‬صفتهم السابعة التوبة‪:‬‬ ‫ب‬ ‫اللهُ غَفُورًا رَّحِيمًا (‪َ )70‬ومَن تَا َ‬ ‫حسَنَاتٍ ۗ وَكَانَ َّ‬ ‫اللهُ سَيِّئَاتِهِمْ َ‬ ‫ع َملًا صَالِحًا َفأُولََٰ ِئكَ يُبَدِّلُ َّ‬ ‫عمِلَ َ‬ ‫ن َو َ‬ ‫إِلَّا مَن تَابَ وَآ َم َ‬ ‫اللهِ مَتَابًا (‪)71‬‬ ‫عمِلَ صَالِحًا َفإ َِّنهُ يَتُوبُ ِإلَى َّ‬ ‫َو َ‬ ‫ి‪కాని, ఇక ఎవరైతే (తాము చేసిన పాపాలకు) పశాచతా​ాపపడి, విశ్వసించి సతా​ారాయలు చేస్ా ారో! అల ంట‬‬ ‫ా‪వారి పాపాలను అలా హ పుణాయలుగా మ రుచతాడు. మరియు అలా హ క్షమ శీలుడు, అపార కరుణ‬‬ ‫‪పరదాత.‬‬

‫روى أبو بكر الصديق رضي اهلل عنه عن النبي صلى اهلل عليه وسلم‬ ‫قال‪ :‬ما من رجل يذنب ذنبا ثم يقوم فيتطهر ثم يصلى‬ ‫ثم يستغفر اهلل إال غفر اهلل له ‪..‬ثم قرأ صلى اهلل عليه وسلم هذه اآلية “‬ ‫س َت ْغ َفرُوا ِل ُذنُو ِب ِهمْ"‬ ‫اللهَ فَا ْ‬ ‫س ُهمْ َذ َكرُوا َّ‬ ‫شةً َأوْ ظَ َلمُوا َأ ْنفُ َ‬ ‫َالذِينَ ِإذَا َفعَلُوا فَاحِ َ‬ ‫و َّ‬

‫(آل عمران‪ :‬من اآلية‪)135‬‬ ‫وفي الصحيحين عن عثمان أنه توضأ ثم قال‪ :‬رأيت رسول اهلل‬ ‫صلى اهلل عليه وسلم توضأ نحو وضوئي هذا‬

‫ثم قال‪" :‬من توضأ نحو وضوئي هذا ثم صلى ركعتين‬ ‫ال يحدث فيهما نفسه غفر له ما تقدم من ذنبه"‪.‬‬

‫‪ -8‬صفتهم الثامنة‪:‬‬ ‫َالذِينَ ال َيشْ َهدُونَ الزُّورَ وَِإذَا مَرُّوا بِاللَّغْوِ مَرُّوا كِرَاماً“‬ ‫"و َّ‬ ‫‪మరియు వారు , అబదధ మైన స్ాక్షయం ఇవవరు! మరియు వయరథ మైన‬‬ ‫ి‪పనుల వైపు నుండి పో వటం జ్రిగితే, సంస్ా​ారవంతతలుగా అకాడ‬‬ ‫!‪నుండి దాటిపో తారు‬‬

‫فهم ال يشهدون الزور‪ ،‬وهو‪ :‬الكذب والفسق والكفر واللغو‬ ‫والباطل‪،‬‬ ‫كما في الصحيحين عن أبي بكرة قال‪ :‬قال رسول اهلل‬ ‫صلى اهلل عليه وسلم‪" :‬أال أنبئكم بأكبر الكبائر ثالثا قلنا‪:‬‬ ‫بلى يا رسول اهلل‪ ،‬قال‪" :‬الشرك باهلل وعقوق الوالدين"‬ ‫وكان متكئا فجلس‪ ،‬فقال‪" :‬أال وقول الزور أال وقول الزور"‬ ‫فما زال يكررها حتى قلنا‪ :‬ليته سكت‪،‬‬ ‫يقول ابن كثير رحمه اهلل واألظهر من السياق أن المراد ال يشهدون‬ ‫الزور أي‪ :‬ال يحضرونه‪،‬‬ ‫ِالل ْغوِ مَرُّوا ِكرَاماً"‬ ‫ولهذا قال تعالى ‪َ " :‬وِإذَا مَرُّوا ب َّ‬ ‫أي‪ :‬ال يحضرون الزور وإذا اتفق مرورهم به مروا به‬ ‫ولم يندسوا منه شيء‪ ،‬ولذلك قال‪" :‬مَرُّوا ِكرَاماً"‪.‬‬

‫‪ -9‬صفتهم التاسعة‪:‬‬ ‫عمْيَاناً"‬ ‫ص ّماً َو ُ‬ ‫علَيْهَا ُ‬ ‫َالذِينَ ِإذَا ذُكِّرُوا بِآياتِ رَبِّهِمْ لَمْ يَخِرُّوا َ‬ ‫"و َّ‬ ‫్‪మరియు వారు, తమ పరభువు సూచనల (ఆయ తల) హితబో ధ‬‬ ‫ా‪చేసినపుడు, వారు దానికి చెవిటివారిగా మరియు గురడిడ వారిగ‬‬ ‫!‪ఉండిపో రు‬‬

‫أي‪ :‬هؤالء المؤمنون وهم عباد الرحمن حالهم بخالف‬ ‫من إذا سمع آيات اهلل فال تؤثر فيه فيستمر على حاله كأن لم يسمعها‪.‬‬ ‫فكم سمعنا عن بكاء الصالحين ودموع العابدين‪،‬‬ ‫فهل افتقد الدعاة تلك الدموع؟ أم هل جفت دموعهم لما غابت‬ ‫عن البكاء في سبيل اهلل‪ ،‬إن دموع الداعية إلى اهلل‬ ‫هي عطر حالل يعطر به نفسه ويزين به وجهه أمام اهلل‪.‬‬

‫‪ -10‬صفتهم العاشرة‪:‬‬ ‫ُرةَ َأعْ ُينٍ“وَاجْ َعلْنَا‬ ‫ن يَقُولُونَ رَبَّنَا َهبْ لَنَا ِمنْ أَزْوَاجِنَا َوذُرِّيَّاتِنَا ق َّ‬ ‫َالذِي َ‬ ‫"و َّ‬ ‫ِل ْلمُتَّقِينَ ِإمَامًا ()‪(74‬‬ ‫‪మరియు వారు , ఇల పారరిథస్ా ారు: "ఓ మ పరభూ! మ సహవాసుల‬‬ ‫‪(అ'జ్దవజల) మరియు సంతానం దావరా మ కనుిలకు చలా దనం‬‬ ‫ా‪పరస్ాదించు. మరియు మమమలి​ి దెైవభీతి గలవారికి న్ాయకులుగ‬‬ ‫"‪(ఇమ ములుగా) చేయి.‬‬ ‫يعني الذين يسألون اهلل أن يخرج من أصالبهم من ذرياتهم‬ ‫من يطيعه ويعبده وحده ال شريك له‪،‬‬ ‫قال ابن عباس‪ :‬أي يخرج من أصالبهم من يعمل بطاعة اهلل فتقر به أعينهم‬ ‫في الدنيا واآلخرة‪.‬‬ ‫سئل الحسن البصري عن هذه اآلية‪ ،‬فقال‪ :‬واهلل ال شيء أقر لعين المسلم‬ ‫من أن يرى ولداً‪،‬‬ ‫أو ولد ولد أو أخا أو حميما مطيعا هلل عز وجل‬ ‫‪ ،‬وقال ابن عباس أئمة يقتدى بنا في الخير‪،‬‬ ‫قال غيره أجعلنا هداة مهتدين دعاة إلى الخير‪.‬‬ ‫وهنا تتراءى أمام الدعاة إلى اهلل أهمية التربية اإليمانية ووسائلها‬ ‫ومبادئها‪ ،‬فتربية كل راع لرعيته مسؤولية إيمانية‪ ،‬واهتمام الصالحين‬ ‫بأسرهم وأبنائهم صفة خيرية من صفات عباد الرحمن السابقين‪..‬‬

:‫ثمرة صفات عباد الرحمن‬ )76( ‫حسُ َنتْ ُمسْتَقَرًّا َومُقَامًا‬ َ ۚ ‫) خَاِلدِينَ فِيهَا‬75( ‫سلَامًا‬ َ ‫أولئك يُجْزَ ْونَ الْغُرْ َف َة ِبمَا صَبَرُوا وَ ُيلَقَّ ْونَ فِيهَا تَح َِّي ًة َو‬ ఇల ంటి వారే తమ సహనశీలతకు పరతిఫలంగా (సవరగ ంలో) ఉనిత స్ాథన్ాని​ి ప ందేవారు. అకాడ వారికి గౌరవమైన స్ావగతం మరియు శాంతి లభిస్ా​ాయి. వారందు శాశ్వతంగా ఉంటారు. అది ఎంత మంచి నివాసం మరియు ఎంత మంచి సథ లం.