Annu chi va e Annu chi veni Santina Folisi

![]()

Studio Byblos
Copertina realizzata da Francesco Folisi, fotografia di Giuseppe Grasso.
Proprietà letteraria riservata © Folisi Santina
ISBN: 9791282018340
Febbraio 2026
a coloro che hanno la semplicità nel cuore
Una piccola pagina di teatro contemporaneo
Il breve testo teatrale dal titolo “Annu chi va e Annu chi veni” scritto in dialetto siciliano, da Santina Folisi, è un testo di autentica spontaneità che si manifesta nella scenetta con i semplici personaggi che si muovono in un contesto di “passaggio di tempo”.
Questo, infatti, è un susseguirsi di azioni o di eventi che viene percepito dai nostri sensi come un progressivo cambiamento.
Si è giunti alla fine dell’anno, ed è tutta una corsa. Proprio quando si è alla fine delle cose, assale un misto di nostalgia, di rimpianti, di riflessione sul passato, su come abbiamo impiegato il tempo. Spesso vorremmo tornare indietro per riavere quello sprecato.
Attraverso, dunque, la piacevole sensazione di leggerezza, freschezza, divertimento, che traspare dalla narrazione, i personaggi: Anno Viecchiu, Pendolo, Pippuzzu (l’aiutanti), Bambina prima, Bambino secondo, Bambina terza, Anno Nuovo, raccontano una scena unica dove si assiste al tempo che fugge, dove tutto cambia nella vita, si trasforma e, delle volte, è troppo tardi per afferrarlo.
E… allora, inevitabilmente, dobbiamo considerare prezioso il tempo e dare il massimo a ogni istante.
Un anno che si conclude è un momento di festa, per tutto ciò che si è ricevuto e per imparare dai momenti difficili e anche l’arrivo di un Anno Nuovo, che felicemente si presenta, è un momento di festa, perché foriero di speranze, attese, nuove opportunità e nuovi progetti.
Il tutto con la volontà di porgere lo sguardo e l’attenzione al dialetto siciliano che ha navigato nel Mediterraneo lasciando una grandissima eredità di suoni, parole, significati.
E…in questo lavoro, c’è il sapore della bontà, della genuinità, del calore umano e tanta sicilianità.
L’autrice Santina Folisi
Annu chi va e Annu chi veni
Scenetta teatrale in dialetto siciliano di Santina Folisi
(L’Anno Vecchio sta per finire. Sono proprio gli ultimi momenti di vita per lui. Tutti si stanno preparando a fare festa e ad accogliere l’Anno Nuovo. Tra non molto scoccherà la mezzanotte e il Vecchio è tutto indaffarato, alle prese con la partenza, fa avanti e indietro per la casa, come un matto, per prendere tutto ciò che deve portare via.
In scena: Anno Vecchio, Aiutante (Pippuzzu), Pendolo, Bambina prima, Bambino secondo, Bambina terza, Anno Nuovo.
ANNO VECCHIO- (rivolgendosi a Pippuzzu) - Attia tu, porcu ri ca, porcu ri dà (sbattendo i piedi a terra), ancora dduocu si, t’addumiscisti? Allampatu. Arrivigghiati… Comu ti l’à diri? Oh, botta ri sali! Virica nn’ama a spirugghiari ca è tardu… U tiempu scurri, n’assicuta, e nuatri …ama a iri appriussu a itru. Prestu! Prestu! I priparasti i casciuna chi n’ama a purtari?
PIPPUZZU- (svogliato e costernato) - Mizzica, però, ma vossia è na zicca… cu ssu tiempu! Prestu, prestu! Ora… chi dici? nni rumpimu a nuci ru cuotru? Cca s'ava a stari attenti! Cu tutti sti cosi... ca parica ti riciunu un mi tuccari ca mi scuozzuli!
ANNO VECCHIO- Certu, si, si n’ama a rompiri a nuci del collu… nna rumpimu! È tardu ti rissi…Talè, talè ch’è sapuritu! Prestu ti rissi co tiempu scurri, pigghiau u pinninu!
PIPPUZZU- A buonu va! Ma un si ci po’ addumannari a ssu tiempu ri mpristarini …appia menz’ura. Iu ricu ca n’abbastassi menz’ura pi spetriri tutti i cosi, nta quattru e quattr’uottu mittimu tuttu additta!
ANNO VECCHIO- Ma sorti ri idea giniali chi ti fa veniri, Pippuzzu! chi ci voli, no?! Chi n’ama a mpristari chiù? O chista è propriu bella… n’ama a mpristari u tiempu…va, va, ma su cosi chi s’imprestanu, chissi?
Intanto il pendolo dice la sua
PENDOLO- Tic-Tac-Tic-Tac: Vossia… Annu viecchiu, ma chi voli Pippuzzu? Un capiu… Tic-tac-tic-tac , chi dissi? Mi si sprimi miegghiu. Chi dissi? Iu … V’avissi a pristari menz’ura ri tiempu? Ah!Ah! Ah! E chi è cutra u tiempu… ca anticchia i rrobba ci luvamu ri cca e pua cia mpiccicamu ri ddà? Ma sorti ri pritisi…Tic-tac- Tic -Tac.
ANNO VECCHIO- Ah? Signor roggiu, i carusi …su moderni, pi itri tuttu è facili, un vuonu sentiri nenti… si risciubbanu puru ri l’aria chi rispiranu, pigghianu ri ca e ammiscanu ri dda… chi ci voli? Cci ricu ca buoni… buoni arraggiunanu!
PIPPUZZU- Ma picchì signur patruni, chi fici affinniu a corcunu? Matruzza mia e cchi dissi?! Pi n’anticchia ri mpriestitu ri tiempu chi dummanaiu …anchi quannu … a fini ru prossimu annu … un si cci po’ turnari?!
PENDOLO- Allura u n’a caputu nenti! C’ai na testa rura!!! Iu (cantilenando)…un mi pozzu firmari, succirissi u nfiernu. Un puozzu fari mpriestiti a nutru, mancu o to patruni ca si sta pigghiannu i scippatacci pi jrisinni, capiemmu?-Tic-tac-Tic-Tac, travagghiassi signur Pippuzzu, e m’ un perdi tiempu chi fantasii!
ANNO VECCHIO- Ora si cuntentu? (a Pippuzzu) A capisti a sunata? U sintisti chi to aricchi? Oh! scimunitu … Ti sirviu a lezzioni ru roggiu?! Ma quannu mmai sa dittu co tiempu si metti a mpristari uri, menzuri, minuti … (alzando il tono di voce), ma mancu un minutu po’ mpristari! Chi ti criri? Chi succirissi? Va cummattici và, chi cristiani! C’è di nesciri i siensi! Poviru roggiu! Avanti và, spicciamunni… chiurimu ssi borsi, attaccamu buoni ssi casciuna, mittimu a puostu ogni cosa pi essiri pronti a partenza. Iu ora sti casciuna ti va rannu a unu a unu e tu i sistiemi unu appressu all’avutru. Uocchiu vivu, ma rraccumannu! Allura… Pippuzzu, paccu numaru uno: chisti su …minzogni!
PIPPUZZU- Mih quantu e ri cu su sti minzogni, signor patruni?
ANNO VECCHIO- Ri cu? Ri l’uomini, caru Pippuzzu. Chisti (battendo le mani sul pacco) sunu tutti i minzignarii chi l’uomini anu rittu ntà n’ annu, pigghiau chitri supra supra, chi ti criiri? Puzzi funni ci sunu… sinnò ccà un camiu un ciavissu abbastatu.
PIPPUZZU- (ride) Signuri miu, quantu quantu!
ANNO VECCHIO- Pippuzzu… paccu numaru dui. Chistu è chinu ri sirvitù, nfelicità, mischinità ri cu si cumportau mali, fici azioni disonesti… chissi u viri? Sunu i mali chi ficiru cu u munnu un voli fari crisciri e su puru tanti…, chi dicu? Tantissimi e, cca… ci vulissi n’avutru camiu cu ramorchio pi purtalli! Si ci abbasta!
PIPPUZZU- (ride) Mih chi cosa brutta!
ANNO VECCHIO- Passamu o paccu numaru tri. Chistu è chinu ri monellerie e apparteni sulu e carusi. Talè, talè Pippuzzu, quantu nni cumminaru nta durici misi! Cu nni fici chiossai, cu nni fici cchiù picca…iu circaiu ri pigghialli tutti. Chiurimuli buoni m’arraccumannu!
PIPPUZZU (ride) Mizzicata, ma comu c’ana a capiri tutti sti casciuna nta ssi cami!
ANNO VECCHIO- Eh, amicu caru u n’è finuta. Cascione numaru quattru: uri pirduti! E cca …cariu u sceccu!
PIPPUZZU- (ride) Maronna Santa! Tutti ssi uri pirduti! E… sunu ri carusi, sempri ri carusi?
ANNO VECCHIO- Ri carusi, ri carusi. Un cantari vittoria, tu …taliannu a l’ avutri, picchì ca rintra… ci sunu puru i to, chi ti criri, tu… nni pirdisti chiossai i l’avutri, Pippuzzu!
Intanto suonano con insistenza il campanello. Pippuzzu mentre va ad aprire dice:
PIPPUZZU- Ma ricu iu, cu è a st’ura? Sunu l’unnici e menza, chistu
orariu è ri nzurtari cristiani?
(Davanti alla porta si presenta una bambina dall’aria mortificata e spaventata)
BAMBINA PRIMA- Scusassi, ma sta cca, pi casu, u signor Annu viecchiu? U ciercu picchì, prima chi si nni va, ci à diri na cosa truoppu mpurtanti.
PIPPUZZU- Oh! E tu?! A st’ura si veni unni i cristiani chi si nni stanu jennu. Tu cià diri na cosa mpurtanti all’annu viecchiu? O me patruni? Si, si pricisamenti, sta cca pi navutra anticchia, l’Annu Viecchiu, picchì, chi vui? Spicciati ca un c’è tiempu ri perdiri e pua sa scutti cu mmia u patruni, ca ricica pierdu tuempu...
BAMBINA PRIMA- Ah! Si, ora vu ricu picchì viegnu. Me matri oggi, mi fici stari sula sula nta me stanza, a moriri ru friddu, e mi rissi: « gioia mia, tu niesci ri nta ssa stanza, sulu quannu t’ha fattu l’esami ri cuscenza».
PIPPUZZU- (pungente) E …giustu oggi to matri t’ avia a fari fari l’esami ri cuscenza? U nn’avia avutu avutru tiempu e avutri cosi i fari? E allura? Continua…
BAMBINA PRIMA- Mi fici fari l’esami ri cuscenza e arrisultau ca pirdiu tantu tiempu nta tuttu l’annu chi sta finiennu. U sapi? Un ju a scola, fici tanti assenzi, sturiaiu picca, fici siddiari i maestri, ci fici tanti dispetti…
PIPPUZZU- Oh e nenti avutru cchiù? E allura? Ma tu si ri ittari nta munnizza!
BAMBINA PRIMA- Pua, inveci ri sturiari, un juornu… (tutta entusiasta) ora ciù cuntu, mentri… a quannu a quannu avia iutu a scola, ci misi a cotra nta seggia ra maestra senza chi itra si nn’ accurgiu …e appena s’assittau un si potti susiri cchiù, e tutti i me cumpagni…si misiru a ririri …ci fu l’opra! Sapissi ri quantu culuri nni cumminava… me
matri mi chiamava “arcubalenu dannaggieru”, picchì sugnu betra ma nni cumminu danni a mai finiri!
PIPPUZZU- Mizzica chi fusti brava. E chi vui ora? Vò parlari cu me patruni?
BAMBINA PRIMA- Si (con voce piagnucolosa) Ci vulia riri ca sugnu pintuta e a chianciutu assai. Ora, vulissi n’arrieri u tiempu chi pirdiu pi spinnillu miegghiu, cu tutti i siensi e u cuorpu.
ANNO VECCHIO- (gridando) Pippuzzu, chi è? Ancora dduocu si? Unni i mittisti i chiavi chi c’à dare all’Annu Nuovu ca u ni truovu?
PIPPUZZU- (risponde all’anno vecchio) Un momentu, un momentu iu i pigghiu, u sacciu iu unni su misi, staiu viniennu (rivolgendosi alla bambina) sienti carusa mi parica pirdisti a testa, pi non di menu, trasi trasi vieni a parlari cu me patruni. (indica la stanza) Ri ccà Ri ccà.
La bambina entra e fa un inchino all’Anno Vecchio e questi dice:
ANNO VECCHIO- Allura? Chi c’è? Sintiu tutti cosi, ma iu , ru riestu ti canuscia già, picchì nto casciuni ri l’uri spricati chi chiuriu antura, chitri pirduti chiossai eranu i to, signorina perditiempu. E ora? Chi va circannu, pirdisti u sceccu e cierchi i crapistu?
BAMBINA PRIMA- Chi sunu i crapisti, signor Annu Viecchiu? Iu ciercu u tiempu chi pirdiu senza cunchiuriri nenti.
ANNO VECCHIO- (ride) U nu po capiri, figghiuzza betra. Cierchi u tiempu chi pirdisti senza cunchiuriri nenti? Sbagghiata si… U tiempu pirdutu un si ritrova chiù. Iu u puortu cu mia pi darici cuntu o signor Tiempu che è u me patruni ed è chitru chi è. Ora ti saluto carusetra mia, c’avievi a pinsari prima! Và,và. Iu aiu primura picchì st’arrivannu l’Annu Nuovu e cià dari u puostu, e ancora aiu ri sbrigari tanti cosi! (tutto arrabbiato) niesci, niesci.
La bambina mortificata e delusa saluta e se ne va. Pippuzzu e l’Annu
Viecchiu continuano a fare le valigie e nel frattempo suona di nuovo il campanello. Al solito Pippuzzu va ad aprire.
PIPPUZZU- E chi c’è a casa o Sinnacu? Chi ci pigghià? Cu è chi sona a st’ura (apre la porta e si trova davanti due bambini). A buonu và, stavota dui su . Chi vuliti?
BAMBINO SECONDO- Scusassi… pi favuri cià pozzu riri na cosa o Signor Annu Viecchiu?
PIPPUZZU- Figghiu ma chi vui a st’ura? Si nni sta jennu, è stancu, u n’avi cchiù tiempu ri sentiri chiacchiari e tabacchera i lignu, l’Annu Viecchiu. Prima i cumminati …e pua circati rimediu…
BAMBINO SECONDO- No, pi favuri, ci vulissi riri ca a curpa ra furfantiria chi fici, u n’è mia…ma ficiru fari…iu un vulia… e ci vuogghiu spiecari comu fu… (Anno vecchio sente…) e vulissi turnari n’arrieri.
PIPPUZZU- (rivolgendosi all’altro) E tu?
BAMBINA TERZA- Iu… inveci ci vuogghi riri, chi fici comu Pinocchiu, rissi tanti ri ddi minzignarii ca fici sciarriari a tanti cristiani…
PIPPUZZU- Tu, tu?! facisti sciarriari a tanti cristiani? (meravigliato) ma taliati cca … a st ‘anticchia ri stuppagghiu…
BAMBINA TERZA- Sugnu pintuta …e vulissi turnari nn’arrieri.
ANNO VECCHIO- (che aveva ascoltato tutto) Nn’arrieri, nn’avanti… Mancanu quattru minuti a menzannotti e a sentiri stu dundulamientu? E unni simu! U n’aiu chi farivi iu, carusi… turnativinni ru nnè chi vinistivu, và figghiuzzi, và e pensatici prima nte cosi. Chitru ch’è pirdutu un si ritrova chiù, un vu scurdati!
PIPPUZZU- (accompagna alla porta i ragazzi) Piensu signor patroni, ca nta testa ri carusi c’è a canigghia … ma cosi ri pazzi, chi partuti chi anu!
ANNO VECCHIO- U sai comu si rici Pippuzzu? A tartuca mezzu a via, un si taliava u immu c’avia…Un parlari ca cci nn’è puru pi tia! Allura, virimu sti bacagli ra partenza, (guarda bene tutti i bagagli). Si, tuttu è a puostu. Manca un minutu (si muove la testa e pensa) Un mi po’ paciri… Ma chi ssu bietri i carusi! Prima pierdunu u tiempu e pua u vanu a circari! Pippuzzu… simu pronti? Carricamu tutta sta robba vecchia...
PENDOLO- Tic-tac-tic-tac Arrivererci Annu Viecchiu, arrivererci Pippuzzu. Arriviemmu a mezzanotti npuntu. È l’ura ra partenza!
È mezzanotte precisa. Un uccellino automatico viene fuori da una porticina del vecchio orologio a pendolo e ripete per 12 volte cucù. Una scampanellata festosa, squillante annuncia l’arrivo dell’Anno Nuovo. Si grida Anno Nuovo Avanti, avanti
ANNO NUOVO- (sorridendo) Vi salutu, Amici! Cuomu sugnu cuntentu ri st’aria ri festa. M’aspittavu allura? Ancora iu un vi canusciu buonu, è truoppu prestu! Sugnu cca a pigghiari lezioni ri l’Annu Viecchiu, itru è u ranni maestru. Iu sugni giovani, u n’aiu tanta spirienza ri vita e perciò Annu Viecchiu, runami i to assinnati cunsigghi.
PIPPUZZU- Mizzica! Su assinnati raveru i cunsigghi ru me maestru, picchì nta 365 jorna nni visti ri tutti i culura, ci nni cumminaru a cignetra! E itru affruntau tutti cosi. Quantu cosi brutti superau ma puru quantu cosi belli ci fuoru.
PIPPUZZU- (Esce a poco a poco i bagagli)- e l’Anno Vecchio parla con l’Anno Nuovo.
ANNO VECCHIO- (convincente) Sienti, figghiuzzu miu, priparati ca a strata è longa. Pi prima cosa ti vuogghiu riri ri scarcagghiari l’uocchi! m’arraccumannu… e un ti ittari a carricu ri pignata, un n’ari cunfirenza a cani e puorci, stai accura ca si pigghiano u irutu cu tutta a manu! N’avutru cunsigghiu chi ti rugnu è chitru ru nsentiri l’uomini, u sai tantu a furrianu tantu a girianu ca ti fannu mbriacari e pua tu…un ci viri cchiù ri l’uocchi.
ANNO NUOVO- (con attenzione) Veru? Accussi è u fattu… allura ci voli na betra armatura!
ANNO VECCHIO- Si, si. Pua, strata faciennu, ti n’accuargi ca c’è cu ti binirici e c’è cu ti malirici, picchi c’è cu ti voli beni, ma c’è cu ti voli mali, c’è cu ti voli viriri passari nto minutu, c’è nveci cu ti vulissi in eterno. Tu fila latinu, un ti lassari mprissiunari, vai avanti, fai u to duviri e stuppati aricchi, pi un sentiri a nutru!
ANNO NUOVO- Certu, capisciu, iu puru piensu ca un sarà facili, virimu chi succeri nta stu annu chi nni mittimu supra i spatri! Ntantu mittimuci buoni propositi e pua si viri.
ANNO VECCHIO- Ora, carissimu Annu Nuovu, ti rugnu quattru chiavi e cu ognuna tu rapi e stasciuni… chi su tutti nicissari ma ponu piaciri, comu un ponu piaciri!
ANNO NUOVO- Si certu chissu è a gustu ri ognunu!
ANNO VECCHIO- Ma, tu a fari comu ti ricu iu.Talè, cu chista, a prima chiavi, bella, dorata tu a dapiri a primavera. Cu chista, a secunna, argentata a dapiri all’estati. A terza ca è anticchietra mischina a dapiri all’autunnu e l’urtima, bianca comu a nivi t’ava a serviri pu nviernu. Stai attentu a rapirli a tiempu opportuno, picchi sennò fa moriri ogni cosa e sarà distruzioni!
ANNO NUOVO- Grazi, grazi cu tuttu u cori vu ricu, Annu Viecchiu, mi rastivu buoni cunsigghi e iu mi miettu tutti nfunnu a me testa pu mmi scurdari. U vuastru nsignamientu, sugnu sicuru, m’accumpagna nta tutti i me jorna e o momentu opportunu mi nni siervu.
ANNO VECCHIO- Buonu,và, ora mi nna jri raveru, un c’è cchiù tiempu chi mi teni (si stringono la mano e si baciano). Firmizza e bontà, figghiuzzu, chiossai chi carusi chi prima un pensanu e pua suspiranu. Ma stai attentu puru e ranni chi ssunu maestri a cumminari danni, su sempre cazzuliannu cu ssi verri inutili, ssi viulenzi! Anzi ri pinsari a isari stu munnu, u sprufunnanu!
ANNO NUOVO- Ma riciti raveru? Cuomu i ranni avissiru a capiri chiossai… avissiru aviri cchiù gnegniru! A buonu va?! Virimu si pozzu mettiri a puostu iu!
ANNO VECCHIO- Quantu nn’anu fattu! C’è puru tanta brava genti… ma eni cuntrastata ra malerva, ra genti tinta, chitra ri danni …ca a vulissi distruggiri nta nenti. Ma un c’iarriniesciunu picchì ogni parmu i tirrenu avi u so valuri! Ma raccumannu! Bona vita! (poi, rivolgendosi a Pippuzzu) Pippuzzu! Pippuzzu, È l’ura, amuninni , partimu!
ANNO NUOVO- (alzando la mano fino a quando i due scompaiono)
Arrivererci Annu Viecchiu , arrivererci Pippuzzu, bon viaggio e lusciu i luna! E ora, facimunni a cruci, accuminciamu na nova vita, và, imu avanti, e prima ri tuttu assicuramunni, r’ aviri misu tantu ciarvietru ntesta, si vulimu iri luntanu! Rapimu u cori a nova aria, comu quannu rapimu i finesci a primavera, facimu trasiri l’aria pulita, ddu betru suli ca nni quaria e pinsamu a fari beni e scordati anzi ri fari mali e pinsarici comu ricienu l’antichi. Animu su! Iu vi aiuterò.
ISBN: 9791282018340
Stampato a Palermo Febbraio 2026
Byblos Editore

Santina Folisi è caronese, già Dirigente Amministrativa del Comune di Caronia, giornalista pubblicista (scrive per: Gazzetta del Sud, Filodirettonews, Quadro Chiaro, “Voci Dialettali” A.N.PO.SDI. e altri giornali e riviste) scrittrice, poetessa, commediografa, critico letterario, Presidente e componente di Giuria Concorsi letterari, Relatrice convegni.
Socia: Accademia Amici della Sapienza (ME); U.C.S.I. (ME) A.N.P.O.SDI.
Laureata in: Giornalismo e Radiofonia (PA); Scienze della Comunicazione Multimediale (EN); Scuola di Alta Formazione (PA).
Pubblicazioni: Numerosi articoli giornalistici; Annu chi va e Annu chi veni - Scenetta in dialetto siciliano Ed. Byblos (2026); Per ricordarti…che ti ricordo!”- Atti del Convegno Poesia 2023 - Ed. Byblos (2025); “E…mme figghia si nni fuìu!” - Commedia brillante in dialetto siciliano - Ed. Byblos (2023); Solano - Autori vari - Poesia - Aletti Editore (2023) “Essenza dell’anima” Poesia - Ed. Byblos (2022); Enciclopedia dei Poeti Contemporanei Italiani (2021); Favonio - Poeti del nuovo millennio a confronto - Autori vari - Aletti Editore (2020); Alessandro Quasimodo legge i Poeti Italiani Contemporanei (Santina Folisi) - 2018 - ; Enciclopedia dei Poeti Contemporanei Italiani (2018); Le buone poesie risolvono emozioni - Poesia - Autori VariAletti Editore (2018); “Cu ‘nni l’avia …a diri!” - Commedia brillante in dialetto siciliano - Ed. Byblos (2018); “Sognare… a Caronia” - Poesie - Ed. Byblos (2017); Agenda poetica - Tempo di Poesia Autori Vari a cura di E. Saviano - PA- (dal 2018 al 2026); Antologie vari.
Premi e Riconoscimenti:
Ha ottenuto numerosi premi e riconoscimenti, anche speciali, in diversi concorsi nazionali, internazionali, regionali. Premiata al Grand Prix Saint Germain de Pres Paris Excellence & qualitè 2024 (Sezione Artisti e scrittori). Ha partecipato a rilevanti Reading poetici e Festival di Cultura.
Santina Folisi, personalità brillante, attenta narratrice dell’umana vicenda con parole ora romanzate ora poetiche ora di teatro, crea immagini letterarie vivide e schiette. In questo libro Santina, dà voce e personalità siciliana ai protagonisti e ci fa riflettere sul “tutto scorre”, rinnovando, da brava discendente di Eraclito, il pensare filosofico sul vero signore di tutto che porta il nome di “tempo”, capriccioso amico-nemico di ogni cosa dell’universo.
Dino Marasà, editore - 31 Gennaio 2026
EURO 5,00
