SZWAJCARIA Miasta 2024

SZWAJCARIA MI A STA

10 000 KROKÓW

MojaSzwajcaria.pl

10 000 KROKÓW M I E J S K I E S PAC E RY

61

SZAFUZA

4

58

BAZYLEA

RHEINFELDEN

57

FRANCJA

9

BADEN

OLTEN

29

56

LA CHAUXDE-FONDS

85

SOLURA

BIEL

11

NEUCHÂTEL

78

ZURYCH

62

20

70

WINTERTHUR

46

ZUG

LUCERNA

BERNO

22

FRYBURG

69

THUN

32

LOZANNA

55

MONTREUX

23

38

GENEWA

LOCARNO

Grand Train Tour

Grand Tour of Switzerland

Szwajcaria – raj dla rowerzystów

NIEMCY

A

ktywność fizyczna jest ważna dla zdrowia i zwiększa zadowolenie z życia.

Szwajcarskie miasta rozpieszczają atrakcjami i bliskością natury.

Dzięki temu e-bookowi dowiesz się, jak – po prostu spacerując – odkryć niezwykłe miejsca i produkty pochodzące ze zrównoważonych źródeł, zaznać kulinarnych niespodzianek i uczestniczyć w wydarzeniach kulturalnych.

63

ST. GALLEN

AUSTRIA

LIECHTENSTEIN

Zdjęcie na okładce: Carouge, Genewa; Gauvin Lapetoule

21

CHUR

Zaczynamy na dworcu: Wycieczki po mieście zawsze mają swój początek na stacji kolejowej.

A zatem, jeśli przyjedziesz pociągiem, możesz od razu i bez kłopotów rozpocząć swoją przygodę.

Szwajcaria – rowerowy raj: Masz ochotę nieco się spocić?

Wybierz rower jako środek transportu pomiędzy miastami.

10

Hotele: Jeśli masz już dosyć chodzenia, w każdym mieście znajdziesz atrakcyjne miejsce zakwaterowania. Naładujesz tam baterie na kolejne wycieczki.

BELLINZONA

39

LUGANO

WŁOCHY

Publikacja została przygotowana na podstawie e-booka Schweiz. Städte wydanego przez Switzerland Tourism w Zurychu.

Opracowanie wersji polskiej i tłumaczenie: Switzerland Tourism w Polsce.

Skład, redakcja i korekta: Manufaktura Książek Copyright © by MojaSzwajcaria.pl 2024

Więcej informacji o Szwajcarii i wybranych miastach: www: FB: IG: TT: YT:

MojaSzwajcaria.pl @MySwitzerlandPL @myswitzerland @MySwitzerland_e MySwitzerland

WW E IELI L AA M M RRHH E IENI N

H HUUNNII N N GGUU EE

I NH HÜ G EGNE N K LKEL EI N ÜNNI NI N

8 7 LY BBEE CC KK KKLY

BAZYLEA Neobarokowa fasada tego największego dworca granicznego w Europie została wzniesiona w 1905 roku.

5

6

A SAESL E L KKLL EEIINNBB

1 14

13 12

2

11

O SSSSBB AA S ESLE L GGRRO

3

4

10

R SFFEEL D B IBRI S DEENN

9

I S T.JJA A KO KO BB S T.

S PAC E R

NE W EELT NE UUEE W LT

MAŁA BAZYLEA Podjadając słodycze, przespaceruj się nabrzeżem Renu, potem zmień perspektywę i zachwyć się architekturą miasta, pływając w rzece, a następnie odwiedź zaskakujące miejsca spotkań, które skrywa miasto w swych uliczkach i zaułkach.

1

8

S PAC E R

DUŻA BAZYLEA Spacerując kwitnącymi ogrodami i przemierzając stare miasto z jego kocimi łbami, przebieraj w mnogości lokalnych produktów.

Na bazarze koniecznie potarguj się ze sprzedawcami.

9

14

í

B

azylea i Ren stanowią romantyczne połączenie, latem szczególnie oblegane przez turystów. Obserwując z mostu płynącą w dole rzekę, dostrzeżesz barwne refleksy – to dziesiątki pływaków z workami Wickelfisch, przypominającymi z daleka kolorowe cukierki. Nad brzegiem bez problemu rozpalisz grill, pobiegasz czy po prostu poleżakujesz. Ale Ren pełni jeszcze jedną funkcję – oddziela Małą Bazyleę od Dużej Bazylei, dwie dzielnice, które nie mogłyby się bardziej różnić.

I które od wieków rywalizują w przekomarzaniu się ze sobą.

Silo Hostel: Butikowy hostel oferujący nocleg w dawnym spichlerzu. W restauracji Soulfood zjesz posiłek w otoczeniu pięknych roślin.

Bazylea Rheinfelden Trasa Renu nr 2 Etap 9

22 km

Wirtualny spacer

4

Do przejścia

5600

S PAC E R

PRZEZ TĘTNIĄCĄ ŻYCIEM MAŁĄ BAZYLEĘ

kroków

Start: Dworzec kolejowy Bazylea SBB

0

1. Ahoi Ahoi

50

2. Lodziarnia Acero

150

3. Bäckerei Kult

1000

W hali dworcowej zachwyć się ogromnym obrazem Jezioro Czterech Kantonów Ernsta Hodlera.

Designerski sklep z eleganckimi ubraniami i dodatkami. Dojedź do niego tramwajem, wysiadając przy ulicy Rheingasse.

S Z WA J C A R I A

Po kilku krokach skosztuj mrożonej herbaty domowej roboty i odpocznij nad Renem, siadając na jednej z wielu ławeczek przy jego brzegu.

Za przystanią promu wodnego przy katedrze idź w górę rzeki, a następnie skręć w lewo w ulicę Riehentorstrasse, aby ulec jeszcze jednej słodkiej pokusie – w piekarni Bäckerei Kult znajdziesz najlepsze wypieki w mieście.

4. Pływanie w Renie

5

3150

Wróć nad Ren – przez Solitude­park do ulicy Schaffhauserweg.

W barze Schöpfli kup orzeźwiający napój, a w sklepie przy Muzeum Tin­ guely’ego zaopatrz się w oryginalny, wodoodporny worek pływacki Basler Wickelfisch. Wrzuć do niego wszystkie swoje skarby i możesz zacząć już najwspanialszą bazylejską przygodę, jaką jest pływanie w Renie.

5. Didi Offensiv

3600

6. Baiushki

3750

7. Aktienmühle

4000

Po chłodzącej kąpieli wyjdź z Renu przy moście Johanniterbrücke i kieruj się na plac Erasmusplatz. Ugaś pragnienie w słynnym na całą Bazyleę barze piłkarskim.

Idąc zadziwiającą ulicą Feldberg­ strasse, znajdź sklep z ręcznie tworzoną biżuterią inspirowaną naturą.

Złap tramwaj na przystanku Feldbergstrasse 1 i wysiądź przy placu Wiesenplatz. W restauracji urządzonej na dziedzińcu dawnej elektrowni zjedz przepyszny posiłek.

8. Holzpark Klybeck

Przejdź do ulicy Holderstrasse i powędruj zygzakiem po wąskich uliczkach prowadzących aż do Renu.

Po drodze zatrzymaj się w radosnym Tiki-Barze, a następnie odkryj kolorową mieszankę knajpek, saun i salonów fryzjerskich.

Tabliczki z nazwami ulic 5600

Co się za nimi kryje?

Spacerując po Bazylei, zatrzymuj się na chwilę przy tabliczkach z nazwami ulic. Niejednokrotnie są one źródłem inspirujących ciekawostek dotyczących historii miasta lub humorystycznych anegdot na temat nazw ulic oraz ich pochodzenia. Weźmy ulicę Stapfelberg (Stapfel – stos, Berg – góra) – dowiesz się w tym przypadku, że „stosy” to w Bazylei dialektowe określenie schodów, które są charakterystycznym elementem tej ulicy. Z kolei ulica Florastrasse, wzdłuż której możesz podziwiać liczne przydomowe ogrody kwiatowe, została tak nazwana na cześć rzymskiej bogini kwiatów i młodości.

Do przejścia

9450

S PAC E R

W ZIELONEJ DUŻEJ BAZYLEI

kroków

0

Start: Ogrody Merian

Przespaceruj się po rozległych ogrodach, a w Villa Merian skosztuj sezonowych specjałów oraz przepysznych świeżych produktów z przydomowego ogródka.

5650

9. Wzdłuż Dalbedych

Staw St. Alban-Teich, w lokalnym dialekcie zwany Dalbedych, łączy ogrody Merian z dawną dzielnicą młyńską. W Muzeum Papiernictwa obejrzyj koło młyńskie, używane niegdyś do mielenia masy papierowej. Weź też udział w warsztatach dotyczących produkcji papieru.

6400

10. Kneippbecken – spa i fitness dla stóp

S Z WA J C A R I A

Idź dalej ulicą St. Alban-Tal, a miniesz kościół św. Albana, w pobliżu którego wiosną unosi się zapach dzikiego czosnku. Potem zawróć ponownie nad Ren, zdejmij skarpetki, podwiń spodnie i zażyj relaksującej kąpieli stóp.

8400

11. Der Grüne Gaul

Wejdź po schodach na most Wettsteinbrücke, a po chwili, przy Muzeum Sztuki, skieruj się w prawo, do bazylejskiej katedry. Gdy ją miniesz, skręć w ulicę Schlüsselberg, która przechodzi w Stapfelberg.

Potem w lewo w Martinsgasse, znów w lewo w Martinsgässlein, by w końcu dotrzeć do placu Markt­platz. Tu odszukaj food trucka Grüne Gaul serwującego przepyszne wegańskie wrapy.

8650

12. Ybligg

Skręć w Hutgasse i znajdź sklep z pędzlami, miotłami oraz koszami wiklinowymi. To niezwykłe rękodzieło, wytwarzane przez niewidomych oraz niedowidzących artystów, zaprezentowane jest tu w niespotykanie prosty, lecz równocześnie nowoczesny sposób.

8800

Wskazówka dla zwiedzających dzielnicę Gundeldingen

Mięta w drinkach W dziesiątkach drinków serwowanych co chwilę do stolików w bazylejskich lokalach znajdziesz orzeźwiającą miętę. Zdając sobie z tego sprawę, bar Werk 8 w dzielnicy Gundeldingen wykazał się w tym temacie nieszablonowym podejściem. Zamiast sprowadzać miętę, zaczął uprawiać własną, i to nie tylko latem, ale przez dziesięć miesięcy w roku.

To zaledwie jeden z wielu przykładów ekologicznych i nakierowanych na zrównoważony rozwój działań Timothy’ego Kröpfli i jego zespołu.

9450

13. Sklep Erfolg

Skieruj się w górę ulicy Spalenberg, by następnie w sklepie Erfolg móc wybierać spośród ubrań wyprodukowanych tylko w Szwajcarii.

14. Petersplatz i Ogród Botaniczny

Ulicą Nadelberg dotrzesz do sobotniego pchlego targu na placu Petersplatz. Następnie odwiedź pobliski ogród botaniczny, utworzony w 1589 roku, w którym pielęg­nuje się rośliny z najróżniejszych zakątków świata.

6

MIASTO I WODA

ren – błękitna tętnica Bazylei

S Z WA J C A R I A

1. Kąpiel w Renie

Ren – rzeka legendarna, przecinająca łukiem Bazyleę – nadaje jej wyjątkowy charakter o każdej porze roku. Latem i wczesną jesienią, kiedy temperatury wody i powietrza są wyższe, rzeka staje się źródłem miejskiej rozrywki. Kąpiele na bazylejskim odcinku Renu to nie tylko świetna okazja do aktywnego spędzenia dnia i doznania cudownego orzeźwienia, lecz także zetknięcie się z lokalnymi zwyczajami. Mieszkańcy miasta uwielbiają dryfować z nurtem tej rzeki. W ciepłych miesiącach gromadzi ona tysiące miłośników wodnej sielanki. Często kąpiele te przybierają dość spontaniczną formę – nie jest niczym nadzwyczajnym obserwowanie znajomych wracających z pracy, szkoły lub uczelni, którzy nad brzegiem Renu pakują swoje ubrania oraz akcesoria do wodoodpornych worków, tak zwanych Wickelfisch, i wskakują z nimi w błękit Renu. Idealnymi miejscami do zanurzenia się w rzece lub odpoczynku w jej bezpośrednim sąsiedztwie są tak zwane Badhysli, czyli dwa rozbudowane drewniane pomosty. Znajdziecie je nieopodal mostów Johanniterbrücke (Rheinbad St. Johann) oraz Schwarzwaldbrücke (Rheinbadhaus Breite). Wspomniane worki, pełniące jednocześnie funkcję dmuchanej poduszki, można zakupić w Punktach Informacji Turystycznej.

2. Dryfowanie i zwiedzanie – Bazylea z poziomu rzeki

Błogi spływ Renem można potraktować wypoczynkowo, sportowo, ale także kulturowo. Jeśli szukacie niebanalnych pomysłów na odkrywanie miasta, to powinniście zwrócić uwagę na wodne zwiedzanie Bazylei. I nie chodzi tutaj wcale o tradycyjny rejs statkiem. W tym przypadku to wy jesteście sterem, żeglarzem i okrętem, w przenośni oczywiście. Waszym

okrętem – wodoodpornym workiem Wickelfisch – manewrujecie sami, a kie­ runek wyprawie nadaje przewodnik wycieczki. W każdy pogodny lipcowy oraz sierpniowy wtorek organizowane są spływy, podczas których pod okiem opiekuna i znawcy miasta macie możliwość poznania tutejszej architektury i historii z perspektywy mieszkańców uwielbiających dryfowanie Renem w dół jego biegu.

Na tę oryginalną aktywność należy przeznaczyć od jednej do dwóch godzin.

3. Kąpiel w fontannach – zanurz się w wodach starego miasta

Na starym mieście w Bazylei można podziwiać mnóstwo wyjątkowych zabytków.

Wśród nich znajdziecie fontanny – cenne przede wszystkim podczas cieplejszych dni. Podobnie jak sunący dostojnie przez miasto Ren, tak i misy fontann zapraszają do zażycia błogiej kąpieli. Jeśli macie ochotę zaznać prawdziwej ochłody i wodnego relaksu, tak jak tutejsi mieszkańcy, wystarczy, że wybierzecie swoją ulubioną fontannę i… wskoczycie do niej. Jedną z najbardziej urokliwych budowli jest Gemsberg-Brunnen (Gemsbrunnen).

Należy do największych fontann w mieście, została zbudowana w 1861 roku

7

MIASTO I WODA

możliwość przepłynięcia na przeciwległe brzegi czterema łodziami. Promy o nazwach: Wilde Maa, Leu, Vogel Gryff oraz Ueli uruchomiono pomiędzy pięcioma mostami, aby usprawnić komunikację między prawobrzeżną Kleinbasel oraz lewobrzeżną Grossbasel. Co ciekawe, żaden z promów nie ma własnego napędu, a jedyną siłą umożliwiającą ich mobilność i pracę jest nurt Renu. Łodzie przytwierdzone są do stalowych lin umocowanych po obu brzegach. Korzystanie z promów to nie tylko wygodny sposób na przekraczanie rzeki, lecz także chwila na pogawędki ze sternikami albo krótki relaks na świeżym powietrzu.

S Z WA J C A R I A

5. Nadreńskie buvettes

na planie ośmiokąta, a ulokowana jest pośród uroczych kamienic. Błogiemu odpoczynkowi w Gemsbrunnen będzie towarzyszyć kozica, która spogląda z wapiennej kolumny na placyk i uliczki.

Ci, którzy szukają wyzwań, mogą spróbować zanurzyć się w Spalenbrunnen, wypełnionej najzimniejszą wodą. A może macie ochotę na nawiązanie nowych znajomości? Fontanna Schöneck jest jedną z największych i najgłębszych w Bazylei, jak również najchętniej odwiedzaną.

W Bazylei bez przeszkód i zupełnie na luzie możecie korzystać z tej nieco oryginalnej formy ochłody – to długa i chętnie kultywowana tradycja. Budowle są regularnie czyszczone, a ze względu na poszanowanie prawa do odpoczynku i spokoju okolicznych mieszkańców, zachęca się do korzystania z nich do godziny dwudziestej trzeciej. Warto zapamiętać, że oprócz relaksujących kąpieli, z fontann warto korzystać także w celu nawodnienia organizmu. Zachęcamy do uzupełniania wielorazowych butelek wyśmienitą wodą zdatną do picia wprost z fontannowych rurek i kraników.

4. Wiatr we włosach – promem przez Ren

Bazylea i Ren tworzą wyjątkowo zgrany duet. Czy to miasto byłoby takie samo bez tak dostojnej rzeki? Mieszkańcy na przestrzeni wieków związali z nią swoją codzienność, a spinając jej brzegi, postanowili nie tylko zbudować mosty nad powierzchnią szerokiego reńskiego koryta, lecz także przeciąć ją promami. Odwiedzając Bazyleę o każdej porze roku, macie

Ciepły dzień w Bazylei może być pełen ochłody – od kąpieli w Renie lub fontannach po orzeźwienie zimnymi napojami w nadbrzeżnych knajpkach (fr. buvettes).

W mieście jest ich sporo i wszystkie gwarantują spędzenie przyjemnego czasu w sąsiedztwie rzeki. To tutaj w celach towarzyskich spotyka się tout Bâle, czyli cała Bazylea. Miejsca te są bardzo chętnie odwiedzane szczególnie wieczorami, od kwietnia do października. Czuć tu luźną, chilloutową atmosferę oraz unoszące się w powietrzu zapachy przysmaków serwowanych na zmianę z drinkami, piwem, winem oraz kawą. W takich miejscach wszyscy są przyjaciółmi, a czas biesiadowania upływa w miłej atmosferze.

Buvettes zlokalizowano przy bulwarach po obu stronach Renu oraz w parkach w Kleinbasel i Grossbasel.

8

Do przejścia

11 400 kroków

Start: Dworzec kolejowy w Baden

0

1. Villa Paul

700

2. Yuki Kun Sushi

1500

3. Plattform

1900

4. Tüfels-Chäller

2150

5. Nani Manu

8650

6. Frau Meise

8800

7. Triebguet Frischluftbar

9100

Tutaj przyjeżdżała legendarna Spanischbrödlibahn (w dosłownym tłumaczeniu: hiszpańska kolejka z bułeczkami brödli), pamiętająca czasy, gdy pół Szwajcarii pielgrzymowało do Baden, aby zasmakować tych lokalnych specjałów.

S Z WA J C A R I A

Spacer rozpocznij przechadzką na zachód od torów. Na osiedlu Merker-Areal poszalej na zakupach, pakując do torby oryginalne pamiątki, ubrania, akcesoria wnętrzarskie czy produkty codziennego użytku.

Wszystko najwyższej jakości.

BADEN

W

azjatyckich metropoliach wielką atrakcją są bary tlenowe.

Baden oferuje coś znacznie zdrowszego i bardziej naturalnego – bary na świeżym powietrzu. Tutaj zamiast sztucznego tlenu w butelce dostaniesz szklankę przygotowanej na miejscu mrożonej herbaty i poczujesz powiew orzeźwiającej bryzy znad rzeki Limmat.

Obierz kierunek na stare miasto i zasiądź we wspaniałej małej restauracji, gdzie w przystępnych cenach i w fajnej atmosferze oprócz pysznego sushi zjesz także ramen i inne kulinarne specjały Japonii.

9

Spacerując po kocich łbach ulicy Mittlere Gasse, wstąp do sklepu z podarunkami Karin Schmidt. Znajdziesz tutaj nieszablonowe produkty niszowych marek.

Wsiądź w autobus i wyrusz z placu Lindenplatz w kierunku Fislisbach.

Następnie powędruj szlakiem Aargauer Weg, poprzez leśny rezerwat zwierząt i roślin, z powrotem do Baden.

Po wycieczce do Tüfels-Chäller idź dalej ulicą Obere Halde – z placu Kirch­platz do Centrum Designu Nani Manu.

Będąc w pobliżu, koniecznie odwiedź najbardziej urokliwą kawiarnię w mieście.

Ten wyjątkowy bar na świeżym powietrzu znajduje się przy drewnianym moście nad kanałem. Wskazówka dla spragnionych zimnych i nieco mocniejszych napojów – zasiądź w nim na drinka.

8. Park Muzeum Langmatt

Spacerując wzdłuż rzeki Limmat, pośród drzew parku zdrojowego, włącz audioprzewodnik, w którym posłuchasz o bioróżnorodności tego miejsca.

⭐⭐⭐

Atrium Hotel Blume: Hotel w stylu secesyjnym, z zadaszonym patio. Zaprasza do pobytu w zabytkowej dzielnicy Baden i skorzystania z kompleksowego zaplecza spa.

11 400

Baden Zurych Goldküste–Limmat nr 66 Etap 2

28 km

Wirtualny spacer

Do przejścia

12 429 kroków

BELLINZONA

0

Start: Dworzec kolejowy w Bellinzonie

Na tym największym dworcu kolejowym kantonu Ticino możesz też złapać międzynarodowy pociąg TILO (Ticino-Lombardia).

500

1. Mercato del Sabato

1300

2. Villa dei Cedri

P

isarz Andrea Fazioli tak opisał swoje rodzinne miasto z jego ukrytymi skarbami: „Jest niczym dama w średnim wieku, dostojna i cicha, o której wciąż szepczą, że w młodości była dzika”.

Swoje pierwsze kroki skieruj ku Viale della Stazione – alei nazywanej małymi Polami Elizejskimi, gdzie w każdą sobotę odbywa się targ. Przybądź tutaj wcześniej, aby załapać się na przepyszne lokalne produkty, takie jak świeżo pieczony chleb czy pieczona i peklowana szynka.

S Z WA J C A R I A

Z torbą pełną pachnących smakołyków udaj się do pobliskiego Muzeum Sztuki, słynącego z regionalnego rękodzieła i otoczonego zachwycającym parkiem.

2400

3050

3. Prada

Z głową pełną sztuki skup się teraz na ciele. Przejdź w górę miasta, aby odkryć magiczne miejsce – małą wioskę, która z niewiadomych przyczyn pozostaje niezamieszkana od ponad 300 lat.

4. Castello di Sasso Corbaro

Poszukując śladów historii, dotrzesz do niezwykłego, położonego najwyżej w Bellinzonie zamku, który został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO. 3750

5. Cantinin dal Gatt

Wróć do starego miasta i swoje kroki skieruj ku sklepikom i restauracjom oferującym wiele produktów typowych dla Bellinzony.

6900

6. Teatro Sociale

Zakończ swój dzień z kulturą.

W budynku teatru z XIX wieku widoczne są inspiracje architekturą dużych włoskich budowli.

Przypomina on słynną na całym świecie mediolańską La Scalę.

12 429

⭐⭐⭐⭐

Hotel La Tureta: Ten stylowy, butikowy hotel w odrestaurowanym kamiennym pałacu z XVII wieku znajduje się w dzielnicy Giubiasco.

Bellinzona Locarno Percorso Valle Maggia nr 31 Etap 1

22 km

Wirtualny spacer

7. Bar 700°

Jeśli jeszcze masz siłę – przeżyj niezapomnianą noc pełną tańca razem z młodymi i tak się czującymi mieszkańcami Bellinzony.

10

11

2

BRÜCKFELD

22 14

23

LÄNGGASSE

20

BERNO

W miejscu, gdzie obecnie stoi dworzec, znajdowało się kiedyś pierwsze szwajcarskie więzienie, oddane do użytku w 1615 roku.

19

13 15 3

26 26

25 25

24

21

18

LORRAINE

BREITENRAIN

S P I TA L AC K E R

17

12

5 10

16 8

9

A LT E N B E R G

I I

6

1

S TA R E M I A S T O

Y

CI

EC

ZKA ROWE

RO W

T RI IN NG G O SOTSR

A

W

MONBIJOU

O KO L I C E B E R N A

M AT T E N H O F

Licząca 59 kilometrów trasa rowerowa 888, zwana także Zielonym Pasem, łączy gminy wokół Berna. Po drodze możesz zebrać wiele ciekawych doświadczeń i podziwiać piękne widoki.

1

11

7

KIRCHENFELD

7

S PAC E R

LÄNGGASSE Między dworcem kolejowym a terenem rekreacyjnym Bremgartenwald znajduje się hipsterska dzielnica Länggasse – berneński okręg akademicki.

8

16

S PAC E R LORRAINE

C

o jest ulubionym środkiem lokomocji berneńczyków? Zdecydowanie rower! O każdej porze roku, czy to deszcz, czy mgła, dzień czy noc, spotkasz ich na swoich jednośladach, pędzących przez kolejne dzielnice. Aby podnieść bezpieczeństwo i komfort takiej podróży, władze Berna postawiły sobie za cel stać się najbardziej przyjaznym rowerzystom miastem w całej Szwajcarii. Za tym postanowieniem od kilku lat idą intensywne inwestycje w sieć ścieżek rowerowych.

Jeśli zatem chcesz poczuć sedno lokalnego stylu życia i najlepiej poznać miasto, wybierz właśnie dwa kółka.

BREITENRAIN Kolorowe flagi i girlandy zdobią okoliczne uliczki, gdzie zawsze coś się dzieje. Osiedle Lorraine wraz z sąsiednim Breitenrain tworzą jedną z najpopularniejszych dzielnic mieszkaniowych w okolicy.

17

26

⭐⭐⭐⭐

The Bristol: Tradycyjny, czterogwiazdkowy hotel prezentujący się w nowej, imponującej odsłonie.

Berno Biel Trasa Aare nr 8 Etap 4

47 km

Wirtualny spacer

Do przejechania

38

W YC I EC Z KA ROW E ROWA

OKOLICE BERNA

kilometrów

Start: Dworzec kolejowy w Bernie

0

Rozpocznij od odwiedzenia drugiego co do wielkości dworca w Szwajcarii, gdzie znajdziesz wypożyczalnię rowerów.

1. Tibits

150

2. Zielony Pas

8 km

3. Hofläden

18 km

Przed wyruszeniem w podróż potrzebne będzie wzmocnienie.

Odpowiednim do tego miejscem jest wegetariański bufet.

S Z WA J C A R I A

Zdecyduj, czy chcesz wsiąść na rower i przejechać do Ittigen przez miasto, czy podjechać tam koleją.

Następnie obowiązkowo załóż kask i wyrusz w ekscytującą podróż Zielonym Pasem wokół Berna.

Dziś w programie jest odcinek między Ittigen a Köniz.

Pedałując przez małe wioski, zwróć szczególną uwagę na sklepiki samoobsługowe przy gospodarstwach, czyli Hofläden. Czy wiesz, jakie regionalne skarby można tam znaleźć?

12

4. Wohlensee

26 km

5. Bogen 17

26 km

6. Zwrot roweru

38 km

7. Restauracja Dampfzentrale

2000

Po przejechaniu nieco ponad połowy trasy zrób sobie przerwę na chłodzącą kąpiel w jeziorze Wohlensee, będącym zbiornikiem retencyjnym rzeki Aare. Długie, wąskie jezioro jest szczególnie popularne wśród wioślarzy, ale doceniają je także miłośnicy kąpieli.

Po kąpieli znajdź niebieski kontener, który mieści się tuż obok mostu Wohleibrücke. Dostaniesz tu wspaniałe przysmaki. Poza kawą, domową mrożoną herbatą, piwem czy ekologicznym winem w menu są również frytki, świeże sałatki, lody i doskonałe drinki.

Wróć na dworzec i pożegnaj się z jednośladem. Teraz pieszo skieruj się do ulicy Marzilistrasse.

Wieczór zakończ, odpoczywając nad rzeką Aare z kapitalnie skomponowanym menu w ręce.

Do przejścia

11 799

S PAC E R

W DZIELNICY LÄNGGASSE

kroków

Start: Dworzec kolejowy w Bernie

0

Opuść stację kolejową, idąc pod falowanymi dachami (zwanymi Welle von Bern). Znajdujesz się teraz na początku dzielnicy Länggasse.

500

8. Bakery Bakery

Po kilku krokach daj się skusić wegańskiej piekarni serwującej obłędnie pachnące bułeczki cynamonowe, pyszne sandwicze, a nawet Schinkengipfeli (szwajcarskie rogaliki nadziewane szynką, tutaj oczywiście w wersji wegańskiej).

607

9. Falkenplatz

873

10. Produktywna siłownia

Przejdź przez ulicę i delektuj się zakupionymi wcześniej frykasami w tej małej zielonej oazie.

S Z WA J C A R I A

Czas rozruszać mięśnie. W oryginalnej siłowni GmüesEsel zmiel stary chleb lub ziarna kukurydzy za pomocą specjalnych przyrządów do ćwiczeń.

4870

11. Bremgartenwald

8309

12. Brasserie Haller

8871

13. The New New

9656

14. Apfelgold

10 870

15. Provisorium 46

11 799

16. Café Bar Parterre

GmüesEsel & Co.

Dobre pomysły dla zrównoważonego Berna Spocić się z myślą o bardziej zrównoważonej produkcji żywności – tak można w skrócie opisać koncept, jaki stoi za produktywną siłownią GmüesEsel. Nie uświadczysz tutaj sztangi i hantli, są za to przerobione maszyny wytrzymałościowe, takie jak ergometr wioślarski czy orbitrek. Za ich pomocą, wyłącznie dzięki sile mięśni, wytworzysz mąkę z ziaren kukurydzy lub pszenicy albo wytłoczysz olej z ziaren słonecznika czy orzechów.

Po treningu możesz zabrać ze sobą część wyprodukowanej żywności, a reszta trafi do wybranych punktów sprzedaży. Za inicjatywą tej oryginalnej siłowni stoi rolnik Thomas Wieland, uprawiający owoce i warzywa w ekologicznym gospodarstwie w Thörishaus. Spotkać go można również na cotygodniowym targu w Ber-

nie, gdzie sprzedaje swoje produkty. Wierny swoim zasadom, do miasta ze wsi zawsze podróżuje rowerem, bez względu na pogodę.

Siłownia Wielanda znajduje się w salach należących do stowarzyszenia non profit OOG Bern. To raczej niszowa organizacja, ale już dwójkę jej „dzieci” – Äss-Bar oraz restaurację Gmüesgarte – zna każdy, kto dba o zrównoważony rozwój. Dzięki działalności Äss-Baru rocznie oszczędza się tony chleba, kanapek i innych wypieków. Czterem założycielom tego miejsca to jednak nie wystarczało, pragnęli bowiem sprzeciwić się też wyrzucaniu warzyw i owoców, które nie spełniały norm pozwalających trafić im na półki sklepowe. Lądują one więc w lokalu Gmüesgarte – małej oazie zrównoważonego rozwoju, która znajduje się w piwnicy na starym mieście, przy Marktgasse 19, tuż obok Äss-Baru.

Droga za placem Bühlplatz prowadzi do końca Länggasse, wprost do lasku Bremgartenwald. Napij się wody z fontanny Glasbrunnen, aby kontynuować spacer z nową energią.

Wyjdź z lasku, by odnaleźć miejsce z przepysznym lunchowym menu, pełnym potraw z regionalnych i sezonowych składników.

W tym second-handzie w sercu dzielnicy na wieszaki trafiają jedynie starannie wyselekcjonowane ubrania.

Pyszna kuchnia na wyciągnięcie ręki. Jeśli wszystkie stoliki będą zajęte, obsługa podpowie, gdzie w okolicy możesz znaleźć najwygodniejsze ławki, aby skosztować jej specjałów na wynos.

Idąc ulicą Neufeldstrasse, dotrzesz prosto do tego inkluzywnego miejsca spotkań, z jadalnią i tarasem słonecznym.

W świetle imponującego żyrandola wypij ostatniego drinka tego dnia.

13

Do przejścia

6401 kroków

S PAC E R

PRZEZ LORRAINE I BREITENRAIN Start: Dworzec kolejowy w Bernie

0

17. RRREVOLVE Fair Fashion

1214

Droga do Lorraine prowadzi obok Centrum Kultury Reitschule oraz przez most Lorraine­brücke, z którego roztacza się widok na berneńską katedrę, Alpy i miejski Ogród Botaniczny.

S Z WA J C A R I A

Już na samym początku spaceru odbądź krótką podróż do świata „uczciwej” mody.

18. WerkStadt Lorraine

1428

Uczciwość i zrównoważony rozwój są także bliskie miejscu, które znajduje się dosłownie kilka kroków dalej, tutaj jednak w centrum uwagi jest dobre zdrowie. Kawa, słodkie i słone przekąski, dania lunchowe czy drinki – wszystko pochodzi ze zrównoważonej, często lokalnej produkcji i zazwyczaj jest też ekologiczne. Miejsce warte odwiedzenia także ze względu na malutkie, klimatyczne okna i starą drewnianą podłogę skrzypiącą przy każdym kroku. Te drobnostki mają ogromny wpływ na atmosferę tego lokalu.

19. Lorrainepark

Kontynuuj spacer, by dojść do kultowego miejsca w dzielnicy – sklepu Lorraineladen. Oferuje on zdrową żywność i jest prowadzony przez fundację zajmującą się integracją społeczną osób z problemami uzależnień.

2161

22. Restauracja Café Kairo

2418

Lorraine jest znane ze sklepów ze starociami i second-handów.

Wyselekcjonowane meble vintage znajdziesz w Winkel, zaś w Bärner Brocki trafisz na kolorową mieszankę ubrań, książek, wyposażenia kuchni i mebli.

Oddaj się gorączce zakupów bez wyrzutów sumienia.

Po dokładnym przeszukaniu sklepów z używanymi rzeczami nadszedł czas na odrobinę kultury i kulinariów. Café Kairo łączy oba te elementy w cudownie swobodnej atmosferze.

14

23. Basen rzeczny Lorrainebad

3421

24. Rework

5435

25. Restauracja Lokal

6001

26. Barbière

6401

W ciepły letni dzień nie omieszkaj zażyć kąpieli w pobliskiej rzece Aare. Droga nad wodę nie jest długa. Po kąpieli usiądź na trawie i wyschnij w promieniach słonecznych. Jeśli będziesz pływać w Aare pierwszy raz, najlepiej zaopatrz się w pomoce pływackie.

1632

Jeśli chcesz się na chwilę zatrzymać i odpocząć, zrób kilka kroków wstecz. Znajdziesz tam małą i cichą oazę pełną życia, gdzie spotykają się lokalsi, by pograć w ping-ponga lub bule.

Nie masz ochoty się poruszać?

Pooglądaj po prostu parkowe aktywności, siedząc na jednej z ławek pod zielonym, drzewnym baldachimem.

20. LOLA

21. Bärner Brocki i Winkel Bern

Idąc z Lorraine, zmierz się z lekkim nachyleniem terenu i wejdź na osiedle Breitenrain. Tutaj, w second-handzie Rework, z odzieży z odzysku szyte są nowe, stylowe ubrania.

Nieopodal odszukaj osiedlową knajpkę serwującą pyszne dania z sezonowych produktów.

1975

Kawałek dalej skuś się na piwo z mikrobrowaru przy Breitenrain­ platz – trudno o lepsze zwień­ czenie tego dnia.

S Z WA J C A R I A

15

MIASTO I WODA

berno – w parze z Aare

S Z WA J C A R I A

1. Baseny na otwartym powietrzu

Berneńczycy uwielbiają lato. W mieście, oprócz dryfowania z nurtem rzeki Aare w sąsiedztwie uroczej starówki, znajdziecie też zewnętrzne baseny – idealne do błogiego odpoczynku. Otwierane są one, kiedy tylko temperatura przepływającej przez Berno rzeki osiągnie 15 stopni Celsjusza. Zanurzenie się w krystalicznie czystej wodzie cudownie chłodzi rozgrzaną słońcem skórę, a okoliczna infrastruktura sprawia, że są to jedne z ulubionych miejsc do letniego odpoczynku wśród mieszkańców. Nazywa się je badis i w Bernie zbudowano ich trzy. Lorraine oraz Marzili powstały wzdłuż Aare, aby umożliwić stały i jednocześnie spokojny przepływ wody, natomiast Wyler to kompleks sportowo-wypoczynkowy położony w pewnej odległości od rzeki. Największą i najchętniej odwiedzaną badi w mieście jest Marzili, natomiast jeśli chcecie odpocząć od miejskiego zgiełku, wybierzcie Lorraine, która sprawia wrażenie odseparowania, dzięki otaczającej ją bujnej roślinności. Wyler to najlepsza opcja dla rodzin z dziećmi, ponieważ oferuje baseny o różnej głębokości oraz inne wodne atrakcje.

16

2. Berno – miasto fontann

Berno jest nazywane miastem fontann, a ten przydomek jest wyraźnie uzasadniony. Budowle te stanowią nieodłączny element krajobrazu starego miasta i równocześnie pełnią praktyczną funkcję od wielu wieków. Już od czasów średniowiecza stanowiły one punkty spotkań i pogawędek berneńczyków, dawały też możliwość ugaszenia pragnienia, a wszystkie te funkcje zachowały aż do dziś. Liczba ponad stu publicznych fontann w granicach starego miasta jest naprawdę imponująca. Berno na przestrzeni stuleci wypracowało perfekcyjne metody gromadzenia oraz dystrybucji wody, od XIII wieku budując sieć kanałów, cysterny oraz rurociągi, aby mieszkańcy mogli cieszyć się życiodajnym bogactwem Aare.

W 1550 roku miasto przekształciło publiczne drewniane fontanny w kunsztownie zdobione, kamienne dzieła sztuki.

Zwiedzając Berno, możecie też poznać historię cysterny Len Fountain, która w przeszłości zaspokajała potrzeby wszystkich mieszkańców miasta, przechowując 15 tysięcy litrów wody. Wędrując ulicami starówki, nie sposób nie zwrócić uwagi na fontanny, które przyozdobiono figurami i posągami – tych znajdziecie tu jedenaście. Przedstawiają one postaci historyczne oraz symbolizują wydarzenia i ideały społeczne. Autorem ośmiu z nich jest Hans Gieng z Fryburga, a wszystkie

pozostały nienaruszone od dnia powstania w połowie XVI wieku, będąc idealnymi przykładami renesansowej sztuki.

Godne uwagi są przede wszystkim Fontanna Olbrzyma Pożerającego Dzieci (niem. Kindlifresserbrunnen), Fontanna Sprawiedliwości (niem. Gerechtigkeitsbrunnen) oraz mieszcząca się nieopodal Wieży Zegarowej Fontanna Zähringów (niem.

Zähringerbrunnen) – poświęcona historycznym założycielom Berna.

MIASTO I WODA

z nich jest wsłuchiwanie się w dźwięki rzeki – nie tylko jej delikatny powierzchniowy szum. Zanurzając głowę na nie­ których odcinkach, możecie przeżyć wyjątkowe doznania akustyczne, jakimi są dźwięki szurających i toczących się po dnie rzeki kamieni. Te głuche uderzenia mają tutaj nawet swoją nazwę: aarerauschen. Kąpiel w lodowcowej rzece jest także okazją do ochłody i poczucia prawdziwej więzi ze szwajcarską naturą. Jakość wody Aare klasyfikowana jest jako doskonała, dlatego nie musicie się martwić, jeśli przypadkowo nabierzecie jej w usta.

5. Wędrówka wzdłuż rzeki

S Z WA J C A R I A

3. Rafting po Aare

Jedną z popularnych aktywności, które można uprawiać podczas odwiedzin Berna, jest rafting po rzece Aare. To nie tylko ciekawy pomysł na zwiedzanie miasta z poziomu rzeki, lecz także skuteczny sposób na wyprodukowanie adrenaliny.

Rafting można uprawiać w samym Bernie, ale również na pobliskich odcinkach Aare, co sprawia, że macie możliwość spędzenia nawet całego dnia na rzece, cumując pontony przy brzegach, gdzie zrobicie sobie postój w kojących okolicznościach natury.

Co więcej, dzięki wytyczonym szlakom wodnym mającym swoją metę w Bernie, w pontonie można spędzić nawet weekend, nocując w rekomendowanych hotelach, hostelach lub na kempingach.

W trakcie spływu możliwe jest napotkanie na przykład bobrów.

Pamiętajcie o zachowaniu bezpieczeństwa. Sporty wodne uprawiane samodzielnie wymagają doświadczenia i uwagi oraz zaopatrzenia się w odpowiedni ekwipunek, na przykład wodoodporny worek Aarebag. Warto zabrać ze sobą tradycyjne szwajcarskie przekąski. Najlepszymi miesiącami do uprawiania raftingu na Aare są czerwiec, lipiec oraz sierpień, choć i w późniejszych miesiącach warunki pogodowe mogą okazać się do tego idealne.

4. Leniwe dryfowanie przez Berno

W życiu dobrze jest czasem płynąć pod prąd, w Bernie natomiast warto dać się ponieść nurtowi Aare. Swobodne dryfowanie przez miasto to silnie zakorzeniona tradycja. Korzystają z niej mieszkańcy i turyści różnych profesji, w tym rezydujący tu szwajcarscy politycy, z którymi podczas kąpieli można porozmawiać i wymienić myśli. Wspólne pływanie z kanclerzem federalnym brzmi dumnie, prawda? We wcześniejszych latach po mieście krążyły plotki, że w budynku parlamentu politycy zwykli rozwieszać swoje stroje kąpielowe na balkonach, co wywołało niemałe poruszenie.

Swobodny spływ to szansa na wręcz metafizyczne doświadczenia. Jednym

Wiosna, lato, jesień, zima… Spacerami wzdłuż Aare można się cieszyć o każdej porze roku. W Bernie macie do dyspozycji wiele pieszych ścieżek, a trasa nad rzeką przynosi mnóstwo pozytywnych emocji.

Liczy ona 6,3 kilometra i możecie napawać się na niej pięknem miejskiej natury.

Green Aare Walk, bo tak się nazywa ten spacerowy szlak, ma swój początek w Ogrodzie Botanicznym. Wędrując ścieżką, nieraz się zatrzymacie, ale nie z powodu zmęczenia, ale tutejszych widoków, na przykład w BearPark zamieszkiwanym przez niedźwiedzie – zwierzęta symboliczne dla Berna. Przejdziecie przez kilka parków, w tym Englische Anlagen oraz Elfenau, który stanowi formę ochrony terasy zalewowej Aare. Na całej trasie towarzyszyć wam będą czarujące widoki na berneńskie Stare Miasto, które w 1983 roku, ze względu na jego nienaruszony, średniowieczny charakter, wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

17

Widzieliśmy i polecamy!

S Z WA J C A R I A

NASZE ULUBIONE MIASTA

MAMASAIDBECOOL.PL @mamasaidbecool

Solura (Solothurn) Zlokalizowana w północno-zachodniej części kraju, jest niewielkim, kilkunastotysięcznym miastem będącym stolicą kantonu o tej samej nazwie.

Ze względu na duże zagęszczenie zabytków, głównie z okresu 1520–1790, zyskała miano perły szwajcarskiego baroku. Kameralna atmosfera, brukowane uliczki, przestronne place, bogato zdobione fontanny i wiele naprawdę pięknych budynków to tylko kilka powodów, aby zatrzymać się tu choć na jedno niespieszne popołudnie.

18

Co polecamy zrobić w Solurze

∫P ospaceruj wzdłuż rzeki Aare i podziwiaj zabytkową część Solury na północnym brzegu oraz niezwykłą panoramę miasta położonego u stóp południowych zboczy Jury.

Wieczorem zaś przysiądź w jednej z klimatycznych knajpek przy nabrzeżu Landhausquai.

∫O dwiedź jeden z symboli Solury – katedrę św. Ursusa.

Wzniesiona w drugiej połowie XVIII wieku, ma bogatą, późnobarokową fasadę oraz charakterystyczną okrągłą kopułę. Budowlę wieńczy 66-metrowa wieża katedralna – jeden z lepszych punktów widokowych.

∫P oszukaj magicznej jedenastki. W mieście możesz

Duży zachwyt wzbudza również jej położenie: na skalnym cyplu, z trzech stron otoczonym przez rzekę Sarine.

Co polecamy zrobić we Fryburgu

odnaleźć między innymi: jedenaście wież, jedenaście historycznych fontann, jedenaście muzeów, jedenaście kościołów i kaplic, a także zegar, który pokazuje tylko... jedenaście godzin.

∫P okonaj 368 schodów, aby delektować się wspaniałą

Fryburg (fr. Fribourg, niem. Freiburg) Założony w 1157 roku jako Friborc, czyli wolne miasto, Fryburg położony jest w zachodniej części Szwajcarii, na styku świata francuskiego i niemieckiego.

Miasto, nazywane niekiedy „małym Bernem”, może poszczycić się wyjątkowo klimatyczną, zbudowaną głównie z piaskowca średniowieczną starówką, która nigdy nie została zniszczona.

∫P rzejdź na drugą stronę mostu. A najlepiej kilku z nich.

panoramą Fryburga roztaczającą się z 74-metrowej wieży gotyckiej katedry św. Mikołaja. Wnętrze świątyni zdobią witraże polskiego artysty – Józefa Mehoffera.

Mosty spajające brzegi rzeki Sarine dominują w krajobrazie Fryburga. Do najbardziej charakterystycznych można zaliczyć most Berneński (Pont de Berne), Pont de Zahringen czy wiadukt Grandfey. Do listy polecamy też dopisać kamienny most Pont de Saint-Jean oraz malowniczo położony Pont du Milieu.

∫ Oddal się od centrum w stronę kapliczki Loreto. Położona

na niewielkim wzgórzu, stanowi doskonały punkt, z którego można podziwiać Fryburg oraz jego zachwycającą okolicę w pełnej krasie.

MAMASAIDBECOOL.PL

Widzieliśmy i polecamy!

@mamasaidbecool

∫D aj się oczarować golden hour. Najlepszym miejscem na obserwowanie słońca chowającego się za horyzontem jest zamek Montebello. Z jego murów rozpościera się malowniczy widok na miejscowość oraz otaczające dolinę góry.

∫P ospaceruj po małym, acz urokliwym starym mieście.

Tylko nie zapominaj, że jesteś w Szwajcarii. Wszakże architektura tego miejsca bardzo przypomina Włochy.

Najważniejsze atrakcje, które musisz zobaczyć, to Piazza Collegiata z barokowym kościołem św. św. Piotra i Stefana oraz Palazzo Civico Municipio, czyli ratusz. Przyjemność sprawi też samo spacerowanie po wąskich uliczkach.

∫ J eżeli masz więcej czasu, poczuj dreszcz emocji podczas

S Z WA J C A R I A

trekkingu do jednego z najdłuższych mostów wiszących w Szwajcarii. Ponte Tibetano ma długość 270 metrów i szerokość jednego metra. Zawieszony jest 130 metrów nad doliną Sementina. Mocne wrażenia gwarantowane!

Bellinzona Ależ tu czuć historię! Pierwsze wzmianki o obecnej stolicy kantonu Ticino pochodzą z VI wieku.

Umiejscowiona u podnóża masywu św. Gotarda, Bellinzona już od czasów rzymskich była ważnym punktem na szlaku łączącym południe Europy z północą. W średniowieczu rola miejscowości rosła wraz z bogactwem wędrującym po Starym Kontynencie. Efektem tego, że każdy chciał Bellinzoną rządzić, było wzniesienie trzech zamków: Castelgrande, Montebello i Sasso Corbaro, obecnie największej atrakcji miasta.

Co polecamy zrobić w Bellinzonie

∫W ybierz się o poranku na zamek Castelgrande, pospaceruj wzdłuż jego murów i podziwiaj dwie kwadratowe baszty. To, czym jednak nie da się tutaj nie zachwycić, jest widok na południowo-wschodnią część Bellinzony, z zamkami Montebello i Sasso Corbaro.

Locarno Na południu Szwajcarii, w jedynym całkowicie włoskojęzycznym kantonie, leży urzekająca miejscowość Locarno.

Wraz z okolicznymi Asconą i Muralto tworzy malowniczy fragment wybrzeża jeziora Maggiore.

Miasto, najniżej położone w całej Szwajcarii, słynie między innymi z międzynarodowego festiwalu filmowego, ale również z tego, że jest tradycyjnym ośrodkiem wypoczynkowym.

Co polecamy zrobić w Locarno

∫P rzespaceruj się starym miastem. Największą atrakcją w tym miejscu są Piazza Grande z urzekającym budynkiem ratusza oraz Piazza Sant’Antonio. Pojaw się tutaj rano, żeby uniknąć tłumów. A w ciągu dnia wybierz się na spacer promenadą.

∫Z achwyć się panoramą z jednego z punktów widokowych na wzgórzu Orselina. Atrakcją tego miejsca jest stojące na skale Santuario della Madonna del Sasso. Do kościoła i na wzgórze dostaniesz się pieszo spod dworca w Locarno. Jeżeli nie masz ochoty na wędrówkę, skorzystaj z kolejki szynowej lub wjedź na górę autobusem.

∫O dwiedź położoną po drugiej stronie cypla Asconę.

Dotrzesz tam autobusem albo statkiem. Koniecznie zajrzyj do znajdującego się nad brzegiem jeziora starego miasta. Kolorowe budynki oraz wąskie uliczki wprowadzą cię we włoski klimat. A skoro będziesz się czuć jak w Italii, to może skusisz się też na pyszny miejscowy makaron?

19

Do przejścia

7800 kroków

Start: Dworzec kolejowy w Biel

BIEL

0

Ten neoklasyczny dworzec został wybudowany w 1923 roku. Zajrzyj do środka – jego wnętrze niemal się nie zmieniło od tego czasu.

(BIENNE)

1. Lokal

500

2. Zrównoważona odzież

1700

3. Organiczne i świeże

1800

Spacer rozpocznij od kawiarnio-restauracji Lokal – usiądź przy stoliku z widokiem na wodę i zamów przepyszne cappuccino.

L

atem życie toczy się tu na ulicach, tworząc radosną mieszankę wpływów niemieckich i francuskich. A najlepszym odbiciem tych dwóch kultur jest kolorowe stare miasto.

S Z WA J C A R I A

Daj się porwać modowemu szaleństwu. Nieważne, czy szukasz wyjściowej sukni, czy domowych dresów – wszystko, czego potrzebujesz (i wiele więcej), znajdziesz w Edu’s Coffee and Clothes.

Zatrzymaj się na kanapkę lub sałatkę w Batavia-Epicerie Moderne i powoli zanurz się w klimacie starego miasta.

4. M iejska trasa rowerowa

20

3430

Swoją podróż na dwóch kółkach rozpocznij na Place de l’Esplanade, głównym placu miasta.

Udaj się na przejażdżkę po najbliższych dzielnicach mieszkalnych, aż dojedziesz do nowego osiedla grupy Swatch.

5. C entrum Kultury i Sportu Terrain Gurzelen

3714

Jeśli wolisz spacerować – z Place de l’Esplanade wybierz się pieszo do Terrain Gurzelen, gdzie zawsze dzieje się coś ciekawego. Weź udział w imprezie z wymianą ubrań lub daj się porwać muzyce.

6. Wieczór pod chmurką

7800

Odpocznij w parku, w cieniu drzew, przy przepięknej Villa Lindenegg, a potem podziwiaj czarujące fasady budynków, wracając na dworzec kolejowy.

Hotel Villa Lindenegg: Na tych, którzy zdecydują się zatrzymać w tym hotelu, czekają najczystsze rześkie powietrze oraz nocleg w jednym z ośmiu stylowych pokoi, z których każdy jest inaczej urządzony.

Biel Solura Trasa Aare nr 8 Etap 5

31 km

Wirtualny spacer

Do przejścia

8086 kroków

M

CHUR

0

S Z WA J C A R I A

iasto od niedawna stało się mekką golfistów. Można by pomyśleć, że tworzą oni zamkniętą społeczność, miejscowi odnoszą się jednak do tych zmian przychylnie. Deklarują, że Chur pozostanie otwarte na wszystkich kultywujących nowo powstałą tradycję i każdy będzie mógł wziąć udział w tym golfowym szaleństwie.

Start: Dworzec kolejowy w Chur

W 1858 roku dworzec znajdował się na obrzeżach miasta – dziś stanowi już jego centrum.

500

1. WaffelKhur

Najlepsze wafle poza Belgią sprzedają właśnie w tym miejscu.

Spróbuj tych o smaku jabłkowym.

1300

2. Perspektywa

2400

3. Cramerei

3050

4. Laki Mi

3750

Udaj się na wzgórze Haldenhüttli – to miejsce idealne dla zakochanych i tych, którzy pragną odkrywać wspaniałe widoki.

Zrób sobie małą rundę po sklepach, aby finalnie wylądować w niedawno otwartej kawiarni Rebecca Clopath. Znajdziesz tutaj nie tylko przekąski, lecz także oryginalne ubrania i dodatki.

Przejdź się po Parku Fontann i wstąp do kolejnego modnego miejsca, pełnego fairtrade’owych produktów i ręcznie tworzonych ubrań.

5. Street Art

Niedźwiedzie zniknęły, lecz na każdym kroku pojawiają się nowe miejsca z nimi w roli głównej.

Spójrz w górę, rozejrzyj się wokół siebie, sztuka znajduje się w każdym zakamarku miasta.

6900

6. Cross golf

Czas na sport! Spróbuj miejskiej gry w golfa w wersji alpejskiej, na zboczach góry Brambrüesch.

Jeśli będzie ci mało, w tę odmianę golfa możesz zagrać również na starym mieście.

7829

7. Punctum Apéro Bar

Po grze wstąp do tej knajpki, aby należycie uczcić zwycięstwo i uraczyć się lampką wina.

8086

8. Kornplatz

Po pokonaniu wszystkich schodów udaj się w kulinarną podróż do Manufaktury Dirka de Jonga.

⭐⭐⭐⭐

Hotel Stern: Ten hotel został wybudowany w samym sercu Chur już ponad 300 lat temu.

W 2006 roku został wpisany na listę Szwajcarskich Hoteli Historycznych.

Chur Rorschach St. Gallen Trasa Renu nr 2, Etap 2 Trasa Kartäuser–Fürstenland nr 33, Etap 2

127 km

Wirtualny spacer

21

Do przejścia

17 286 kroków

M

FRYBURG

0

iasto założone przez ród von Zähringen jest dumne ze swojej przeszłości, ale dzięki nowym ideom propagowanym przez lokalną młodzież i studentów spogląda w przyszłość z większym zapałem i w duchu innowacji. Odwiedzając okolice rzeki Sarine, sam poczujesz głód nowych pomysłów.

Start: Dworzec kolejowy we Fryburgu

W holu wejściowym znajduje się monumentalny mural przedstawiający pejzaż regionu Gruyères.

300

1. Le Point Commun

1086

2. bottega ethica

1429

3. Espace Jean Tinguely

Wizyta w tej kawiarni rozbudzi w tobie chęć wzięcia udziału w wycieczce miejskiej „Frÿburg 1606”.

Potrzebny do jej zrealizowania tab­ let znajdziesz w biurze infor­macji turystycznej.

W trakcie wycieczki wstąp do butiku mieszczącego się w dawnym sklepie WWF. Cenią sobie w nim piękne produkty, które wzbudzają zachwyt kupujących.

S Z WA J C A R I A

Wizyta we Fryburgu będzie niekompletna, jeśli nie oddasz hołdu temu słynnemu obywatelowi miasta.

1729

4. Les Marchands Merciers

Delikatesy te oferują starannie wyselekcjonowane produkty z małych, regionalnych wytwórni.

2714

5. Gorges du Gottéron

15 571

6. Le Port de Fribourg

Pora rozruszać mięśnie – wybierz się na wycieczkę do wąwozu Gottéron, a następnie zawróć do starego miasta, zahaczając o kapliczkę loretańską.

Nagrodą za dotychczasowy wysiłek będą najlepsze kanapki i orzeźwiający napój, spożywane w cudownej i swobodnej miejskiej atmosferze.

16 714

7. Friart Fribourg

To galeria sztuki otwarta na eksperymenty młodych artystów. Wejdź i zainspiruj się oryginalnymi pracami.

17 286

8. Kumo i Les Menteurs

Skosztuj świeżego ramenu w Kumo lub lokalnych dań przygotowywanych przez kreatywnych kucharzy z restauracji Les Menteurs znajdującej się w Cardinal-Areal.

⭐⭐⭐

Hotel Le Sauvage: Zaznaj spokojnego snu w miękkim łożu i nasyć się wielowiekową historią oraz serdeczną gościnnością tego domu.

Fryburg Thun Alpejska Trasa Panoramiczna nr 4 Etap 6

53 km

Wirtualny spacer

22

GRAND-PRÉ B E AU L I E U PÂ Q U I S - N AV I G AT I O N

13

I

G R OT T E S

14

GENEWA

Dzisiejszy dworzec w Genewie, wzniesiony w 1933 roku, przypomina swym wyglądem Pałac Narodów. Obydwa budynki zostały zaprojektowane przez genewskiego architekta Juliena Flegenheimera.

LES DÉLICES

1

2

12

S T - G E R VA I S CHANTEPOULET CENTRUM 15

11

10

E AU X - V I V E S L AC

JONCTION 3

16

ANSERMET 4

17

MALAGNOU

9

MALOMBRÉ PHILOSOPHES LA CLUSE

P L A I N PA L A I S

18

CHAMPEL

S PAC E R E AU X - V I V E S L AC Żadne szwajcarskie miasto nie jest bardziej „morskie” od Genewy. Miejscowy klub żeglarski wygrał Puchar Ameryki, a swoją siedzibę mają tu ważni gracze w branży transportu wodnego. To dobre powody, by wybrać się na przechadzkę wzdłuż rzeki Rodan, w kierunku Jeziora Genewskiego.

1

11

S PAC E R

G R OT T E S

19

G

enewa jest najbardziej międzynarodowym miastem w Szwajcarii.

Jedynie w Nowym Jorku swoje siedziby ma więcej światowych organizacji. Efektem tego jest barwna mieszanka kulturowa, która wzbogaca codzienne życie miasta między innymi o elementy kulinarne.

Inspirujący kontrast tworzą czterdzieści cztery gminy wokół Genewy – dużym uznaniem cieszą się w nich rolnictwo i lokalne wytwórnie działające w duchu slow. Wokół fontanny Jet d’Eau tempo z kolei nadają zegarki.

CAROUGE Z dzielnicy Grottes – mekki hipsterów – do romantycznego miasteczka Carouge.

12

19

⭐⭐⭐⭐

Eastwest Hôtel: Między dworcem głównym a jeziorem znajduje się hotel, który w niedziele serwuje brunch pełen sezonowych i regionalnych pyszności. Załapią się na niego również ci lubiący dłużej pospać.

Genewa Lozanna Trasa Rodanu nr 1 Etapy 6–7

72 km

Wirtualny spacer

23

Do przejścia

27 686 kroków

S PAC E R

S Z WA J C A R I A

PO WODZIE

Jet d’Eau

24

Wizytówka miasta Imponująca fontanna w niecce Jeziora Genewskiego. Pierwotnie służyła jako zawór bezpieczeństwa dla wodociągu ciśnieniowego wybudowanego w 1885 roku. Obsługiwał on elektrownię wykorzystywaną przez genewskich jubilerów do zasilania swoich maszyn. W tamtym czasie sięgała zaledwie kilku metrów, ale już wtedy przyciągała uwagę przechodniów.

Dlatego też w 1891 roku władze miasta zdecydowały się zwiększyć ciśnienie wyrzucanej wody i przenieść fontannę do basenu jeziora, jako atrakcję turystyczną. Jej obecna konstrukcja funkcjonuje od 1951 roku. Wystrzeliwuje z jeziora do góry 500 litrów wody na sekundę, z prędkością około 200 kilo­ metrów na godzinę.

0

1

2

3

4

5

30

714

1714

6000

10 286

Start: Dworzec Gare de Cornavin

2. Restaurant de la Plage

Przy peronach 7. i 8. zatrzymują się pociągi TGV z Paryża i Marsylii przywożące turystów nad Jezioro Genewskie.

Po rozbudzającej kąpieli najlepsze będą kawa i naleśniki z bufetu na wybrzeżu portowym. Posilać się będziesz obserwowany przez śmiejące się mewy.

1. Plaża Eaux-Vives

3. Jonction

Tramwajem nr 6 podjedź do nowej plaży miejskiej i poczuj się niczym w Rimini. Zacznij tutaj dzień od orzeźwiającej porannej kąpieli.

Tramwajem nr 2 przejedź przez powoli budzące się miasto do zbiegu rzek Rodan i Arve, gdzie spacer tak naprawdę dopiero się zacznie. To będzie długa trasa,

więc pomasuj sobie łydki jeszcze w tramwaju.

4. Ścieżka nad Rodanem

Po kilku metrach opuść zurbanizowaną Genewę i zanurz się w zielonej dżungli. Idź ścieżką wzdłuż rzeki i wsłuchaj się w śpiew ptaków, których niezliczone gatunki zamieszkują okolicę. Dojdź do małej osady Loëx, skąd otwiera się spektakularny widok na nowoczesne osiedle Le Lignon.

5. Le Lignon

Tutaj znajdziesz najdłuższy blok mieszkalny w Szwajcarii, który rozciąga się na kilometr i jest wysoki na piętnaście pięter. Ten ikoniczny projekt, znak rozpoznawczy miasteczka Le Lignon, został ukończony w 1971 roku. Koncept zakładał utworzenie przestrzeni dla 10 tysięcy mieszkańców, co oznacza, że Le Lignon mogłoby funkcjonować w Szwajcarii jako osobne miasto.

S Z WA J C A R I A

25

6

7

8

9

10

11

26 286

23 571

27 143

(+4000)

27 500

27 686

6. Domaine de Châteauvieux Na wzgórzu górującym nad rzeką znajdź perłę sztuki kulinarnej.

Uczta dla podniebienia i oka, warta dwóch gwiazdek Michelin.

Jeśli chcesz od razu ruszyć dalej, zaopatrz się w tutejszym sklepiku w wyborne produkty na piknik.

7. Café du Levant

Trochę bliżej jest do kawiarni przy uroczej Aire-la-Ville. Do stolików

serwowane są tu wina z kantonu oraz nowoczesne interpretacje lokalnej kuchni.

pięciu pokoleń ulepsza swoje receptury, regularnie zgarniając nagrody w konkursach dla winiarzy.

teka Uniwersytecka czy Muzeum Sztuki Współczesnej MoMA.

8. Cartigny i Avully

10. Biblioteka Bernard Letu

Po tym długim dniu zasługujesz na solidny wieczorny posiłek.

W sam raz będzie ta knajpka na starym mieście. Nieco ukryta, skromna na pierwszy rzut oka, ale serwująca wyborne jedzenie i wina.

Wędrując po przedmieściach Genewy, odkryj kameralne, zadbane wioski, kontrastujące z międzynarodowym charakterem miasta.

9. Domaine Les Hutins

Jeśli jeszcze nie masz dość, odwiedź winnicę Hutins, która od

Wróć do miasta autobusem i znajdź skarbnicę książek, będącą sekretnym miejscem spotkań genewskich inteligentów. Biblioteka sprowadza limitowane edycje albumów o sztuce i fotografii z całego świata. Podobnie jak Biblio-

11. Osteria della Bottega

Do przejścia

S Z WA J C A R I A

12 000 kroków

26 S PAC E R

Z GROTTES DO CAROUGE PRZEZ CENTRUM MIASTA

0

12

13

14

15

16

17

18

19

1000

2413

3000

5286

7286

7571

10 000

12 000

Start: Dworzec Gare de Cornavin

Płaskorzeźby zdobiące fasadę dworca zostały dodane po wyznaczeniu Genewy na siedzibę Ligi Narodów w 1919 roku.

12. Granola

Dzień zacznij od słynnego tostu z awokado.

13. Les Schtroumpfs

Po śniadaniu przejdź się kolorową dzielnicą Grottes i odnajdź zabawne „domy smerfów”.

14. Foound

Nieco dalej zajrzyj do miejsca łączącego galerię sztuki, przestrzeń coworkingową, kawiarnię i sklep.

15. Przeskocz do Jonction

na Europejskie Muzeum Roku 2017. Wejdź, aby jeszcze bardziej zanurzyć się w wielokulturowości tego miasta.

17. Muzeum Mamco

Dzięki dostawcom jedzenia z restauracji możesz urządzić piknik.

Na przykład przy połączeniu rzek nazywanym Jonction.

Tuż obok, w dawnych budynkach przemysłowych, znajduje się Muzeum Sztuki prezentujące ekscytujące współczesne dzieła i oryginalne koncepty.

16. Muzeum Meg

18. Pavillon Sicli

Odnowione Muzeum Etnograficzne jest laureatem konkursu

Już sama wyjątkowa architektura tego miejsca jest warta

tego, by pojawić się w okolicy.

A jeśli dodatkowo trafi się na ciekawe wydarzenie, zwiedzanie obiektu od środka będzie koniecznością, zwłaszcza dla miłośników wzornictwa.

19. La Huchette

Uliczki miasteczka Carouge to idealne miejsce na romantyczne przechadzki pośród kameralnych sklepów i knajpek. W tej eleganckiej, rustykalnej restauracji z kominkiem spróbuj grillowanego mięsa, ich specjalności.

MIASTO I WODA

genewa – pokój i woda

S Z WA J C A R I A

1. Rafting na Arve

Genewa jest miastem ciekawych połączeń, także tych wodnych. Tutaj Rodan wypływa z Jeziora Genewskiego (fr. Lac Léman).

Z kolei do Rodanu w widowiskowy sposób wpada rzeka Arve. Połączenie to jest jedną z największych przyrodniczych atrakcji Genewy, a widać je najlepiej z mostu Viaduc de la Jonction. Warto wybrać się tu i obserwować mieszanie się ciemniejszych wód Rodanu z jaśniejszym nurtem Arve, który, wypływając z lodowców masywu Mont Blanc, niesie ze sobą wapienne osady. Wszyscy chcący bliżej poznać Arve mogą wybrać się na rafting po rzece, która momentami potrafi naprawdę zaskoczyć.

Przemierzanie Arve pontonem to jeden z ciekawszych sposobów na zwiedzanie Genewy i jej okolicy. Na odcinku liczącym ponad 8 kilometrów czekają nas momenty spokoju oraz dynamiki połączonej z dawką adrenaliny podczas pokonywania sześciu kaskad. Spływ kończy się na nabrzeżu Vernets, tuż przy połączeniu Arve z Rodanem. Na rafting należy przeznaczyć od czterech do ośmiu godzin, a najlepszy czas na tę przygodę przypada od maja do października.

2. Promem po Lac Léman

Jezioro Genewskie to największe jezioro w całych Alpach, a dzięki oferowanym

w Genewie rejsom można z łatwością podziwiać jego zachwycającą okolicę. Z pokładu promu można obserwować zarówno miasto, jak i najwyższy alpejski masyw majaczący na horyzoncie. Chodzi oczywiście o Mont Blanc, który przy dobrej pogodzie z łatwością dostrzeżemy podczas godzinnej podróży po Lac Léman. Wsiadając na statek w ramach Geneva Tour, rozpoczniecie niemal filmową podróż, z widokiem na zabytkowe kamienice i okazałe wille, bujne ogrody i parki, reprezen-

tacyjne budynki kompleksu ONZ, ikoniczną fontannę Jet d’Eau oraz głazy narzutowe Pierres du Niton wystające ponad taflę jeziora. Taki rejs możecie odbyć od drugiej dekady marca do połowy października. Promy to oczywiście niejedyne środki transportu, którymi warto się poruszać po Lac Léman. Odwiedzając miasto, macie możliwość skorzystania z wypożyczalni SUP-ów lub wypłynięcia w rejs żaglówką.

3. Plażowanie w Genewie

Latem Lac Léman staje się centrum genewskiej rozrywki. Promenady i knajpki wypełniają się ludźmi, podobnie jak pomosty i plaże, których znajdziecie tutaj sporo. Najpopularniejszym rekreacyjnym miejscem jest kompleks Bains des Pâquis, gdzie oprócz plażowania możecie skorzystać z przestrzeni wypoczynkowej i oferty gastronomicznej z panoramą na jezioro oraz legendarną już fontanną Jet d’Eau. W chłodniejszych dniach i miesiącach warto natomiast odwiedzić hammam oraz łaźnie tureckie otwarte tu przez cały rok. Innym miejscem do letniego relaksu jest Plage des Eaux-Vives, dająca możliwość skorzystania z kąpieli w jeziorze lub odpoczynku z książką w dłoniach w przyległym parku. Zjecie tu pyszne lody i inne

27

S Z WA J C A R I A

MIASTO I WODA

28

przekąski, a także wypożyczycie trójkołowe rowery do przejażdżki wzdłuż plaży.

Koncepcja miejsca jest w pełni szwajcarska i doskonale wpisuje się w ideę zero waste, dzięki czemu odpoczywacie tu z pełnym poszanowaniem natury… i widokiem na Jet d’Eau oczywiście. Przedłużeniem Plage des Eaux-Vives jest urocza piaszczysta Baby-Plage. Idealnym wyborem zarówno dla rodzin z dziećmi, jak i przyjaciół pozostaje z kolei Plage du Reposoir. Jest tu plac zabaw dla najmłodszych, są prysznice i toalety, a wszystko przystosowane dla osób z niepełnosprawnością ruchową. Warta odwiedzin jest także Genève Plage, gdzie oprócz przyjemnego zejścia do jeziora znajdziecie zjeżdżalnię wodną i baseny o różnej głębokości.

4. Drewniane konstrukcje Pontons du quai de Cologny

Quai de Cologny to nadbrzeżna droga, wzdłuż której poprowadzona jest urocza promenada. Spacer tym zadrzewionym deptakiem daje możliwość bliskiego obco-

wania z jeziorem, także w dość niecodzienny sposób. Znajdziecie tutaj dwie drewniane konstrukcje – Pontons du quai de Cologny, starannie wykonane ze szwajcarskiego dębu, zgodnie z ideą zrównoważonego rozwoju (Swisstainable). Jedną z budowli jest „pływająca wyspa”, mająca kształt okręgu o średnicy 40 metrów.

To świetne miejsce do odpoczynku i łapania promieni słońca, ale także letnich i pozaletnich kąpieli. Ponadto w jej sąsiedztwie zbudowano 45-metrowy most pontonowy, również drewniany. Oddziela on obszar kąpielowy od jednej z tutejszych przystani jachtowych.

5. Ochłoda w genewskim Rodanie

Bogactwo wodnych aktywności i miejsc do wypoczynku w Genewie jest ogromne.

Choć największą uwagę odwiedzających może przykuwać Jezioro Genewskie, to również przy zasilającym je w lodowcową wodę Rodanie znajdziecie urokliwe miejsca, w których wypoczniecie i zażyjecie rześkiej kąpieli. Brzegi rzeki upodobali

sobie mieszkańcy spędzający wolne chwile w towarzystwie przyjemnego szumu błękitnego nurtu. Miejscami, w których zbliżycie się do rzeki, są Plage du Rhône oraz Plage de la Jonction. Znajdują się one przy bulwarze Sentier des Saules. Odwiedzając to drugie pod względem wielkości miasto Szwajcarii, możecie się oddalić od wielkomiejskich zabudowań i gwaru, rozwiesić hamak między drzewami i wsłuchiwać się w dźwięki natury. Do dyspozycji odpoczywających są tu także ławki oraz paleniska, z których chętnie korzystają miejscowi przygotowujący na rusztach pyszne przekąski. A wszystko to z widokiem na miejsce, w którym łączą się Rodan z Arve. Należy jednak pamiętać o zachowaniu odpowiedniego stopnia bezpieczeństwa. Rodan miewa swoje „humory”, dlatego uważajcie na nurt i stosujcie się do wskazówek.

Do przejścia

5229 kroków

LA CHAUX-DE-FONDS

W

kantonie Neuchâtel, wśród malowniczych łąk i lasów, leży „zegarowa” metropolia La Chaux-de-Fonds. Miasto od razu można rozpoznać na mapie: jego ulice ułożone są w szachownicę.

0

Start: Dworzec kolejowy w La Chaux-de-Fonds

Z dworca kolejowego, którego północny budynek stanowi dobro kulturowe o znaczeniu regionalnym, rozpocznij swój spacer przez piękne dzielnice w kierunku obrzeży miasta.

1857

1. Maison Blanche (Biały Dom)

Na rogatkach miasta wznosi się willa wybudowana przez szwajcarskiego architekta i urbanistę Le Corbusiera.

3714

2. Café Restaurant ABC

3928

3. La Demoiselle

Droga do serca starego miasta wiedzie obok zoo i kościoła Église du Sacré-Coeur. W hipsterskiej kawiarni zjedz wegetariańskie danie, by zaspokoić pierwszy głód.

S Z WA J C A R I A

W atelier położonym dwie ulice dalej odkryj niepowtarzalne, tworzone ręcznie dodatki, biżuterię oraz dzieła sztuki.

4157

4. Impressions

Kilka kroków dalej daj się ocza­ rować zapachowi papieru i poszukaj na regałach tej księgarenki nowego lub używanego komiksu – to ich specjalność!

4586

5229

5. Café du Coin

Z książką w ręce udaj się do tej stylowej kawiarni. Przy filiżance kawy zanurz się w lekturze swojej nowej zdobyczy lub przejrzyj dużą kolekcję gazet i czasopism.

6. Musée international d’horlogerie

Zegarek na twoim nadgarstku pokazuje upływ czasu. W Muzeum Zegarków obejrzysz cztery tysiące niezwykłych eksponatów związanych z tym zjawiskiem.

⭐⭐⭐⭐

Grand Hôtel Les Endroits: Luksusowy hotel zachwycający dużą strefą wellness i kuchnią pierwszej klasy.

La Chaux-de-Fonds Neuchâtel Północny Vaud-Jura nr 22 Etap 3

30 km

Wirtualny spacer

29

Widzieliśmy i polecamy!

BERNI IN SWITZERLAND @berni_in_switzerland

S Z WA J C A R I A

CO ROBIĆ W BAZYLEI I THUN

30

S

pośród wszystkich pięknych miast Szwajcarii wybrałam dwa, które są szczególnie bliskie mojemu sercu: Bazyleę, w której okolicach żyję od ponad siedmiu lat, oraz Thun – ukochane miasto mojej mamy.

Poniżej rekomendacje dotyczące tego, co robić w każdym z nich.

Bazylea

∫ Wypij kawę w kawiarence przy rzece. ∫ Pospaceruj po starym mieście. ∫ Wejdź na wieżę katedry. ∫ Zjedz lunch w Markthalle. ∫ Odwiedź Muzeum Sztuki. ∫ Popływaj w Renie na „fiszce”. ∫ Przejdź 24 Stops Rehberger-Weg. ∫ Kup śmierdzący ser na Marktplatz. ∫ Skosztuj lokalnego piwa Ueli Bier. ∫ Spocznij przy fontannach Tinguely’ego. ∫ Odwiedź Fundację Beyeler. ∫ Zjedź fondue w Baracca Zermatt. ∫ Skorzystaj z tradycyjnego drewnianego promu.

Thun

∫ Pospaceruj po Vieille Ville de Thoune. ∫ Wdrap się na zamek Thun. ∫ Podziwiaj panoramę miasta z wieży. ∫ Zwiedź muzeum historyczne. ∫ Zajrzyj do Stadtkirche. ∫ Zjedz lunch na Bälliz. ∫ Zabaw się na diabelskim młynie. ∫ Przejdź drewnianym mostem. ∫ Pooglądaj miejskich surferów. ∫ Spróbuj lodów w La Favolosa. ∫ Popływaj w Aare. ∫ Odpocznij w parku Schadau. ∫ Zobacz freski w Kirche Scherzligen. ∫ Wybierz się w rejs statkiem. ∫ Wejdź do jaskiń św. Beatusa.

S Z WA J C A R I A

Widzieliśmy i polecamy!

BERNI IN SWITZERLAND @berni_in_switzerland

31

V IE NE ON VIN TT--PP O N- TATAI ISSEE

VA L L O N 11

16

SÉBEILLON

15

LOZANNA

14

12

3

A ROWE

RO

OUCHY

Relaksująca trasa wiodąca między jeziorem a domami z ozdobnymi fasadami. Kierując się na południe od dworca, odkryj sklepy, miejsca idealne na krótki spacer i poopalaj się nad Jeziorem Genewskim. Tych przyjemności nigdy za wiele. Pamiętaj tylko, by poza kremem z filtrem i rzeczami do kąpieli zaopatrzyć się w zapas czasu.

1

MOUSQUINES-BELLEVUE 8

u

I 2

FLORIMONT

SOUS-GARE

4

W

M O N T­R I O N D -COUR

A

W

Y

AW

9

A CENTRUM

1

BÉTHUSY

13

7

Wspaniały bufet dworcowy, dziś serwujący kuchnię wegetariańską, pochodzi jeszcze z okresu belle époque.

PR

10

FLON

T I VO L I

MONTCHOISI

5

32

6

OUCHY

6 S PAC E R CENTRUM

Tutaj znajdziesz eleganckie sklepy oferujące wyselekcjonowane lokalne wzornictwo oraz rozmaite pachnidła. Jednocześnie pospacerujesz po zielonych parkach pełnych kwitnących drzew i promenadach, zaznając łatwego, beztroskiego życia Lozanny.

7

11

S PAC E R

L

ozanna to miejsce, w którym jezioro otula brzeg miasta, parki na wzgórzach zapraszają do przechadzek, a dzielnice połączone schodami i windami tętnią życiem na różnych poziomach. Miasto inspiruje różnorodnością i emanuje urokiem zachodniej Szwajcarii – tu żyje się w pełni i tworzy piękne rzeczy. Spacer miejski stanowi prawdziwą, pełną przygód wyprawę, a spotkanie z nieoczekiwanym jest nieodłącznym elementem doświadczania życia w Lozannie.

Kto jednak chciałby jak najszybciej przejechać z jednej dzielnicy do drugiej, powinien skorzystać z jedynego w Szwajcarii metra.

FLON SÉBEILLON Żyj pełnią życia, rób zakupy, wyluzuj się i celebruj chwile.

12

16

⭐⭐⭐⭐⭐

Royal Savoy Hotel & Spa: Zamelduj się w tym luksusowym hotelu zlokalizowanym w Ouchy i napawaj się spektakularnym widokiem na miasto oraz Jezioro Genewskie z hotelowego tarasu.

Lozanna Genewa Trasa Rodanu nr 1 Etapy 7–8

72 km

Wirtualny spacer

1 Do przejścia

6500

0

400

Start: Dworzec kolejowy w Lozannie

kroków

Na dawnych terenach kolei SBB powstaje nowa dzielnica artystyczna Plateforme 10.

S PAC E R

W DÓŁ DO JEZIORA

1. loom gelateria 1900

S Z WA J C A R I A

Poniżej dworca, przy Boulevard de Grancy, panowie François i Pierre-Alain Lador uszczęśliwiają przechodniów lodowymi słodkościami domowej roboty.

33

2

3

4

5

6

700

900

2200

3900

6500

5. Jetée de la Compagnie

6. Tom Café

2. Foulaz

Kieruj się na wschód, a następnie przy pasażu Montriond skręć w prawo. Przy kolejnym skrzyżowaniu staniesz przed rajem dla zakupowiczów. Projektantka Marine Desseigne sprzedaje tutaj swoje kreacje, a także wyselekcjonowane perełki od innych, lokalnych projektantów.

3. Le Montriond

Kilka kroków dalej, przy wejściu do Parc de Milan, znajduje się urokliwy

domek z nietypową historią.

Trójka przyjaciół – Giliane, Ivan i Boris – przekształciła dawną toaletę publiczną w klimatyczne miejsce spot­kań – bistro z lokalnymi i sezonowymi przekąskami.

4. Ogród Botaniczny

W „Central Parku Lozanny”, czyli Parc de Milan, pospaceruj po wzgórzach i podziwiaj imponujące drzewa. To różnorodne przyrodniczo miejsce łączy skromne łąki z wieloma botanicznymi okazami.

Kierując się ulicą Chemin de Bellerive w stronę jeziora, na prawo od dzielnicy portowej, znajdź nieco ukryty bufet z tarasem słonecznym przy promenadzie.

Idź wzdłuż jeziora wprost do ulicy Quai d’Ouchy, przejdź przez Parc Olympique i żwawym krokiem wdrap się na ostatnie piętro Muzeum Olimpijskiego. Tam zasiądź przy kawie i z tarasu muzeum podziwiaj przepiękną panoramę miasta.

7 Do przejścia

0

4950

750

Start: Coffee Page

Miejsce, w którym nic nie jest przypadkowe i gdzie celebruje się porządek oraz staranność. Skosztuj kawy Goodlife Coffee sprowadzanej z pobliskiego Savigny, zjedz granolę na śniadanie i zanurz się w lekturze jednej z wielu skrupulatnie wybranych książek.

kroków

S PAC E R

PRZEZ CENTRUM

7. Philippe K

S Z WA J C A R I A

Powędruj promenadą Jean-Villard-Gilles, mijając amfiteatr, w którym zamiast gladiatorów spotkasz roś­ liny. Następnie przejdź do Place

34

8

9

10

11

1950

3200

4100

4950

Saint-François i daj się otulić delikatnej woni. Dzięki nowoczesnym opakowaniom i materiałom produkcyjnym sklep założony przez młodego Szwajcara Philippe’a Carta należy do światowej czołówki awangardowych i zrównoważonych perfumerii oferujących produkty luksusowe także innych marek.

Kawałek dalej możesz poczuć, że czuwa nad tobą sprawiedliwość – omiń budynek Szwajcarskiego Sądu Najwyższego, mając go po lewej stronie, a natrafisz na mistyczną świątynię Béthusy.

9. Viva Frida

Kieruj się aleją Béthusy do ulicy Rue Marterey, a stamtąd do butiku 8. Parc de Mon Repos Viva Frida, gdzie Argentynka BarUciekając od śródmiejskiego zgiełku bara Waldesbühl sprzedaje lokalną, i kierując się na wschód, odkryj designerską biżuterię i odzież. romantyczny Parc de Mon Repos.

10. Les Jardins

Przejdź mostem Pont Charles-Bessières w kierunku katedry.

Tutaj wieczorami stróż nocny wywołuje z wieży każdą pełną godzinę.

Przy Escaliers du Marché odwiedź Les Jardins i wznieś w ogrodzie toast za dobrobyt miasta.

11. JSBG Store

Zejdź drewnianymi schodami do Place de la Palud, a potem przez Place de la Riponne do ulicy Rue des Deux-Marchés, gdzie spotkasz jednego z najbardziej stylowych mieszkańców miasta – Jorge Guerreirę. W jego sklepie znajdziesz designerskie szwajcarskie marki.

12 Do przejścia

2200 kroków

S PAC E R

W MODNYM FLON I SÉBEILLON

200

Start: Eyefood Factory

12. Hoot.conceptstore

Galeria sztuki z serdecznym powitaniem. Jeśli masz trochę pieniędzy i miejsca w bagażniku, możesz tu nabyć naprawdę wyjątkowe dzieła.

Kilka kroków dalej, w Hoot.conceptstore, kup pomysłowy i jednocześnie prosty zegarek od projektanta Jeana-Marca Salemiego lub uzupełnij swoją garderobę ubraniem powstałym w zgodzie z wymogami zrównoważonej produkcji.

13

14

15

16

600

1600

1750

2200

13. The Green Van Company

14. Skatepark HS36

Gdy zgłodniejesz, przejdź dwie ulice dalej, do Rue du Port-Franc.

Tutaj, w The Green Van Compa­­ny, wgryziesz się w soczystego burgera przygotowanego ze świeżych, regionalnych produktów.

S Z WA J C A R I A

0

Przejdź pod mostem Pont Chauderon, zjedź windą i wyszalej się na desce albo hulajnodze.

15. Les Docks

Oprócz zagranicznych zespołów regularnie występują tutaj szwajcarscy muzycy. Odwiedź także galerię prezentującą wystawy czasowe.

16. Uniquement Vôtre

Entuzjaści designerskich mebli w stylu vintage znajdą przy Avenue de Sévelin swój mały raj.

Wejdź po garść inspiracji.

Dwa budynki dalej, w kameralnym otoczeniu, wsłuchaj się w koncerty: od rocka po funk.

35

MIASTO I WODA

S Z WA J C A R I A

lozanna – wszystkie drogi prowadzą do jeziora

36

1. Jetée de la Compagnie – pomysł na wypoczynek

Rekreacyjna przestrzeń, która szybko stała się jednym z ulubionych miejsc mieszkańców, to właśnie Jetée de la Compagnie.

Znajdująca się nieopodal zabytkowej starówki Lozanny, oferuje możliwość odpoczynku, a zarazem podziwiania bajecznych panoram Alp, które wyłaniają się znad tafli Jeziora Genewskiego. Warto przyjść tu w letni dzień, aby ochłodzić się nieco w pobliżu wody lub w cieniu drzew, a także uzupełnić kalorie w barze z lokalnymi przekąskami i napojami. Pomysłodawcami Jetée de la Compagnie jest trójka przyjaciół, którzy zaprojektowali przestrzeń dla lozańczyków, a dzięki współpracy z miastem udało im się stworzyć tak wyjątkowe miejsce. Jego sercem jest drewniany pomost, na którym toczą się rozmowy, rozgrywane są partie

w gry planszowe i karty, a skóra nabiera rumieńców od grzejącego słońca. Przestrzeń jest z założenia tymczasowa, ale dzięki inicjatywie mieszkańców udaje się na bieżąco konserwować konstrukcję tarasu, dlatego korzystanie z niego letnimi wieczorami możliwe jest dłużej, niż pierwotnie zakładano.

2. Lozańskie plaże – Vidy i Ouchy

W ciepłe dni nad jeziorem aż żal nie skorzystać z kąpieli! Szczególnie wtedy, gdy woda zachęca swoją temperaturą i czystością, a okoliczne panoramy tworzą bajkową atmosferę. Odwiedzając Lozannę, warto spakować do torby ręcznik i udać się na jedną z plaż – Vidy lub Ouchy. Vidy jest największą plażą z obszarem zielonym nad Jeziorem Genewskim. Jej główna część to

500-metrowy pas przyjemnego piasku, na którym można zaznać błogiego odpoczynku, zagrać w gry zespołowe, a po przecinających przyległy park drogach, między innymi Promenade de Vidy, pojeździć na rowerach i rolkach, zachwycając się alpejskimi pejzażami. To idealne miejsce na kilkugodzinny przystanek podczas zwiedzania miasta, ale również na całodniowe lenistwo. Na odwiedzających czekają tu prysznice, toalety, wypożyczalnie sprzętu wodnego oraz plac zabaw. Drugą plażą wartą odwiedzin jest Ouchy, przy której można skorzystać z 2 tysięcy metrów kwadratowych powierzchni pływackiej. Plaża ta, zamiast piasku lub kamieni, ma drewniane platformy z zainstalowanymi zejściami bezpośrednio do wody, dzięki którym kąpiel w turkusowych wodach Lac Léman jest możliwa o każdej porze roku – to dobra wiadomość dla morsów.

S Z WA J C A R I A

MIASTO I WODA

37 3. Bellerive-Plage – basen i jezioro

Przyjeżdżając do Lozanny w okresie od maja do września, możecie zawitać do kompleksu wodnego o bogatych tradycjach. Bellerive-Plage zbudowano w 1937 roku i powiększono w 1964.

Od lat jest on uważany za synonim słodkiego nicnierobienia, choć robić można tu naprawdę wiele. W gorące dni miejsce to przyciąga tłumy, które oddają się wodnym przyjemnościom w trzech basenach. Położenie nad Jeziorem Genewskim, wśród terenów zielonych, to okazja zarówno do odpoczynku, jak i do uprawiania sportów. Na odwiedzających czekają między innymi basen olimpijski (50 na 20 metrów), basen rodzinny (50 na 70 metrów), 10-metrowa skocznia oraz 350-metrowy pas strzeżonej plaży nad Lac Léman. Bellerive-Plage jest świetnym pomysłem na wypoczynek, zarówno dla grup przyjaciół i znajomych, jak i dla rodzin z dziećmi. Kompleks uzyskał nawet szlachetny przydomek „perły wśród odkrytych basenów” w Lozannie.

4. Lisi szlak – spacer do jeziora

Aktywny czas z Jeziorem Genewskim w roli głównej można spędzić na różne sposoby. Jedną z propozycji jest wędrówka Lisim Szlakiem (Chemin de la Vuachère).

To ośmiokilometrowa ścieżka prowadząca wzdłuż strumienia Vuachère, wypływającego w położonej na wzgórzu północnej części miasta i zmierzającego ku lazurowej tafli Lac Léman. Szacowany czas jej przejścia to mniej więcej trzy godziny, podczas których możecie odkrywać charakter Lozanny, ten przyrodniczy oczywiście. Potok, wzdłuż którego wytyczono szlak, tworzy naturalny ekologiczny korytarz w mieście, a ostatecznie wpada do Jeziora Genewskiego przy ulicy Quai d’Ouchy. Dolina rzeki jest często odwiedzana przez lisy, od których szlak wziął swoją nazwę, i to właśnie za lisim śladem będziecie podążać podczas spaceru. Bądźcie uważni, aby nie zgubić drogi, którą wskazują oznaczone na rozdrożach „odciski” łapek. Na trasie czekają was zróżnicowany teren i podłoże, kładki oraz schody.

5. Promem ku słońcu

Miłośnicy rejsów promami na pewno będą mieli co robić w Lozannie. Z przystani wypływają statki Compagnie Générale de Navigation (CGN) do wielu miast i miejscowości położonych nad Jeziorem Genewskim, zarówno po stronie szwajcarskiej, jak i francuskiej. Możecie stąd dopłynąć aż do czterdziestu różnych portów. Parafrazując słynne powiedzenie, można rzec: „być w Lozannie i promem nie płynąć” – toż to jedna z największych atrakcji! Wśród lozańskich statków znajdziecie osiem zabytkowych parowców, które tworzą najbardziej prestiżową flotę zbudowaną w stylu belle époque na całym świecie – dzięki nim dobijecie do portów w Montreux, Vevey czy Morges. Rejs stylowym parowcem lub nowoczesnym statkiem o zachodzie słońca to jedno z tych doświadczeń, które na długo zostają w sercu i myślach.

Do przejścia

13 100 kroków

LOCARNO

0

Start: Dworzec kolejowy w Locarno

Budynki kolei SBB, takie jak ten dworzec, od 2019 roku zasilane są wyłącznie energią wodną.

N

ad Locarno roztaczają się spektakularne widoki: ze szczytu Cimetta możesz podziwiać zarówno najwyższy punkt Szwajcarii – Dufourspitze (4634 m n.p.m.), jak i ten najniższy – jezioro Lago Maggiore (193 m n.p.m.).

1300

Przespaceruj się do serca miasta przez Piazza Grande. Na południowo-zachodnim krańcu placu przejdź przez ulicę Via Franchino Rusca, by zakosztować lodów domowej roboty od Daniela E. de la Vegi.

3100

S Z WA J C A R I A

1. La Mini Gelateria

3300

2. Funicolare

Idź w stronę kościoła San Frances­co, przez ulicę Via dell’Ospedale, potem Via Sant’Antonio i Via Cittadella z powrotem w kierunku dworca. Po drodze wsiądź do kolejki linowo-szynowej Funicolare i podjedź do góry, do sanktuarium Madonna del Sasso.

3. Swing the World

Będąc wysoko w przestworzach, przejedź w gondoli z dzielnicy Orselina do stacji górskiej Cardada, gdzie czeka na ciebie wyjątkowa huśtawka. Skorzystaj z niej, podziwiając bajkową panoramę.

6150

4. Capanna Lo Stallone

7850

5. Paralotnia Cimetta

8000

W 30 minut przedostań się do Alpe Cardada i delektuj się polentą przygotowywaną w piecu opalanym drewnem.

Przejedź do stacji górskiej Cimetta, a stamtąd zleć w tandemie paralotnią do Maggiadelta.

6. Lake View Beach & Lounge

Podziwiaj park kameliowy, a następnie wskocz do jeziora.

13 100

Hotel Casa Da Vinci: Mały, sympatyczny hotel w centrum starówki. To idealny punkt wypadowy do zwiedzania miasta i okolic.

Locarno Bellinzona Percorso Valle Maggia nr 31 Etap 1

22 km

Wirtualny spacer

7. Locanda Barbarossa

Przespaceruj się wzdłuż rzeki Maggia aż do hotelu Castello del Sole i zasiądź do uczty w res­tauracji Locanda Barbarossa. Serwuje ona potrawy ze świeżych produktów pochodzących z włas­nego gospodarstwa.

38

MOLINO N U OVO

MASSAGNO

BESSO

LUGANO

VIGANELLO

MAGGIO 6

CENTRUM

Uderzająca czerwień budynku dworca w Lugano łączy się z rozświetlonym błękitem nieba, tworząc kolory herbu kantonu Ticino.

I

1 8

16

7

5

4

2 3

39

LO R E TO

S PAC E R 9

GANDRIA

15

PA R A D I S O

Odkrywaj wybrzeże jeziora Lugano, zaczynając od LAC – centrum kultury poświęconego muzyce oraz sztukom wizualnym i widowiskowym.

1 S PAC E R

C O L L I N A D ’O R O Wybierz się na wędrówkę po wzgórzu związanym z Hermannem Hessem – śladami Siddharthy.

9

16

8

W

Lugano pociąg zatrzymuje się ponad miastem, tak aby odwiedzający je turyści mogli spojrzeć po raz pierwszy na cudowną scenerię z widokiem na jezioro Lugano i Monte Brè, uznawaną za najbardziej słoneczny punkt w całej Szwajcarii.

Lugano to ekonomiczny napęd kantonu Ticino i miejsce, w którym rozkwita kulturowa fuzja Szwajcarii i Włoch.

⭐⭐⭐⭐

Grand Hotel Villa Castagnola: Ten wspaniały, utrzymany w starym stylu hotel znajduje się u podnóża Monte Brè i oferuje usługi najwyższej jakości.

Lugano Bellinzona Trasa Północ–Południe nr 3 Etap 7

40 km

Wirtualny spacer

Do przejścia

10 286 kroków

S PAC E R

DO GANDRII Start: Dworzec kolejowy w Lugano

0

W przyszłości mają stąd wyruszać miejskie tramwaje.

1. Gabbani

571

2. S anta Maria degli Angioli

1286

3. LAC: Centrum Kultury i Sztuki Lugano

1714

4. La Gelateria di Lugano

2714

5. Antica Osteria del Porto

3768

6. Lido San Domenico

7429

7. Gandria

10 000

8. Ristorante La Tinera

10 286

Nacieszywszy oczy fantastycznym widokiem, zejdź z dworca do głównej części miasta, a konkretnie do sklepu Gabbani. W tym miejscu, które jest jednocześnie restauracją, hotelem, winiarnią i sklepem z lokalnymi przysmakami, znajdziesz wiele unikatowych, typowych dla południa kraju produktów.

S Z WA J C A R I A

Kończąc zwiedzanie starego miasta, idź w stronę kościoła z imponującym renesansowym muralem.

40

Tuż obok kościoła znajduje się LAC – Lugano Arte e Cultura, czyli centrum kultury dla całego regionu Ticino, z genialnymi wystawami i wydarzeniami. Podziwiaj fasadę budynku i wejdź do środka na zwiedzanie.

Przejdź brzegiem jeziora do tej lodziarni. Nie ma niczego przyjemniejszego niż dobre lody tuż nad wodą, a te smakują wyśmienicie.

Jeśli jesteś zwolennikiem tradycyjnych dań – udaj się do portu.

Po posiłku bardziej docenisz uroki Szlaku Gandrii, a jest to obowiązkowy punkt programu dla wypoczywających w zatoce Lugano.

Szlak biegnie wzdłuż jeziora i oferuje niesamowitą panoramę okolicznych gór. Jeśli twój posiłek był lekki – skuś się na pływanie.

Odwiedź prawdopodobnie najbardziej romantyczną wioskę w Szwajcarii i przekonaj się, że nic się nie zmieniła w ciągu ostatnich 100 lat.

Wróć statkiem do miasta i udaj się do restauracji grotto, gdzie spot­ kasz prawdziwych „luganesi”.

Zamów na kolację danie z polenty – na pewno nie pożałujesz!

Do przejścia

14 000 kroków

S PAC E R

ZWIEDZAJĄC COLLINA D’ORO 0

571

Start: Piazza Cioccaro

Zanim rozpoczniesz zwiedzanie, zadbaj o prowiant na drogę! Kup wszystko, czego potrzebujesz, w jednym z wielu lokalnych sklepików w centrum miasta.

9. Stacja Cappella-Agnuzzo

Kolejką linowo-szynową podjedź w górę do dworca, skąd złapiesz pociąg nad jezioro di Muzzano.

S Z WA J C A R I A

2429

10. Kościół Sant’Abbondio

Wyrusz wspaniałą aleją przypominającą toskańskie wzgórza w stronę imponującego kościoła.

Znajdziesz w nim miejsce pochówku Hermanna Hessego.

3429

11. Grotto del Cavicc

Po zwiedzaniu kościelnych zabytków musisz się solidnie posilić przed podejściem do góry.

5000

12. Muzeum Hermanna Hessego

Wejdź do środka niezwykłego domu będącego muzeum niemieckiego noblisty i zanurz się w świecie Narcyza i Złotoustego.

10 000

13. Sasso delle Parole

Wędruj przez Collina d’Oro i Monte Croce do punktów widokowych, skąd rozciąga się wspaniała panorama jeziora.

Wiedz też, że tu właśnie Hesse uwielbiał malować.

12 143

13 071

14. Parco Figino

Zawróć nad jezioro i zrelaksuj się w tym pięknym parku. Możesz również skorzystać z odświeżającej kąpieli.

15. Grotto del Paolin

Zanim powrócisz do miasta – wstąp na aperitif i talerz lokalnych przekąsek z serem i salami.

14 000

16. Bottegone del Vino

Wróć do Lugano statkiem i zakończ swój spacer wspaniałym ravioli i kieliszkiem przepysznego merlota w samym sercu starego miasta.

41

MIASTO I WODA

lugano – la dolce vita po szwajcarsku

S Z WA J C A R I A

1. Lidos nad Lago di Lugano

Wybrzeże Lago di Lugano to esencja śródziemnomorskości szwajcarskiego kantonu Ticino. Ciepłe wody, palmy i spektakularne alpejskie panoramy zachęcają do prawdziwie letnich wodnych doświadczeń, choć nie tylko lato jest idealnym czasem, aby czerpać radość z bliskości jeziora. Tę bliskość najlepiej odczuć na lugańskich kąpieliskach, czyli lidos. Tych jest w mieście i okolicy naprawdę sporo i gwarantujemy, że wybór jednego ulubionego będzie bardzo trudny. Kultową już plażą jest Lido di Lugano – piaszczysty pas schodzący łagodnie do ciepłych wód jeziora. Roztacza się z niej piękny widok na Monte San Salvatore, przez który Lugano bywa nazywane europejskim Rio. Lido di Lugano to także sportowo-rekreacyjny kompleks, w którego skład wchodzą różnej wielkości i przeznaczenia baseny, restauracja oraz beach bar, dzięki którym spędzony tu czas będzie prawdziwie rajski. Bardzo przyjemnym miejscem do zażywania letnich kąpieli jest też Lido Riva Caccia – platforma unosząca się na jeziorze, zlokalizowana nieopodal starego miasta, idealna do kąpieli wodnych oraz słonecznych. Szukając nieco bardziej ustronnych miejsc, warto udać się do Parco Figino, w którym znajdziecie niewielkie plaże oddalone od centrum. Spokojniejszym miejscem do odpoczynku jest też Lido San Domenico, znajdujące się na szlaku z centrum Lugano do Gandrii.

2. Szlakiem wzdłuż brzegu jeziora

Miłośnicy aktywnego spędzania czasu znajdą w Lugano wiele opcji wędrówkowych, także tych związanych bezpośrednio z Lago di Lugano. Wyjątkową trasą pieszą jest szlak prowadzący z centrum Lugano do uroczej części miasta – Gandrii. Wiedzie on brzegiem jeziora, a po drodze towarzyszą nam piękne widoki.

Podczas spaceru mijacie urocze domki i wille, przystanie łódek i motorówek,

a także ukryte plaże, pomosty i zejścia do jeziora – bardzo trudno jest się w tej sytuacji oprzeć i powstrzymać przed zanurkowaniem w przyjemnie orzeźwiającej wodzie. Widoki na tej trasie to prawdziwa kwintesencja szwajcarskiego raju.

Na ścieżce miniecie też gaj oliwny – Parco Degli Ulivi w części Castagnola, który zajmuje powierzchnię około 20 tysięcy metrów kwadratowych i schodzi do jeziora po zboczu góry Monte Brè. To właśnie od oliwek wziął swą nazwę ten odcinek trasy, nazwany Szlakiem Oliwnym.

Jako drogę powrotną możecie obrać tę samą trasę – to szansa na dodatkowe utrwalenie rajskich panoram. Inną opcją jest powrót nieco szybszy – autobusem z przystanku w Gandrii.

3. Filmowe rejsy po jeziorze

Marzycie o tym, aby choć przez chwilę poczuć się jak w świecie pełnym lekkości i beztroski, który widzieliście we włoskojęzycznych szwajcarskich filmach? Odwiedzając Lugano, możecie poczuć ten wyjątkowy klimat podczas rejsu łodziami po lago. Wybór połączeń jest naprawdę bogaty, a wśród najpiękniejszych tras warto wyróżnić tę do Gandrii, włoskich Porto Ceresio i Porlezza lub położonej w Castagnoli Villa Heleneum – okazałego

42

S Z WA J C A R I A

MIASTO I WODA

43 pałacyku, którego białe balustrady schodzą wprost do jeziora. To tylko wybrane miejsca, do których możecie dotrzeć z Lugano drogą wodną. Każdy rejs obfituje w niezapomniane widoki, a rześka jeziorna bryza rozwiewa kosmyki włosów, potęgując poczucie wolności i radości z tych cudownych chwil. Możecie też skorzystać z Ceresio 1931, czyli pierwszej w pełni elektrycznej łodzi motorowej, która daje początek projektowi venti35. Jego celem ma być pełna elektryfikacja transportu po wodach jezior w kantonie Ticino.

4. Grotti – wyprawy podniebienne

Wśród nietuzinkowych miejsc i wodnych atrakcji dostępnych z Lugano nie można nie wymienić rejsów do grotti. To ukryte miejsca, w których można nasycić zmysły lokalnymi, tradycyjnymi potrawami. Dostać się do niektórych grotti nie jest łatwo, gdyż oprócz łodzi nie dociera tam żaden inny transport. Są to między innymi Grotto dei Pescatori, Grotto Teresa oraz Grotto Descanso. Warto natomiast wsiąść na pokład promu i udać się w ich kierunku

– to podróż po rozkosz podniebienia.

Wśród serwowanych tam dań znajdziecie domowe przekąski, na przykład potrawy mięsne, salami i mortadelę, wiele rodzajów serów, zupy, risotto czy polentę przygotowywaną na wiele sposobów. Nie zapomnijcie o napojach – koniecznie spróbujcie typowej dla regionu lemoniady Gazzosa. Grotti znajdziecie także w bardziej dostępnych miejscach – w Lugano i okolicy jest ich naprawdę sporo!

5. Park & Read w Parco Ciani

Eksplorując Lugano, wędrując tutejszymi szlakami, pływając w jeziorze, zdobywając góry lub mknąc rowerem przez nadjeziorne promenady, warto przystanąć na chwilę i złapać kilka głębokich oddechów.

Przestrzeń na błogi odpoczynek gwarantuje Parco Ciani. Zlokalizowany nad jeziorem jest miejscem międzypokoleniowych spotkań mieszkańców z turystami, którzy wymieniają tu swe myśli i doświadczenia.

To właśnie w tym miejscu znajdziecie słynną bramę do jeziora Lugano. W parku możecie wynająć bezpłatnie leżaki, odpocząć na nich lub zagłębić się w lekturę.

Na półkach znajdziecie książki udostępnione przez Agorateca Lugano.

Widzieliśmy i polecamy!

DWA ULUBIONE MIASTA

JUSTYNA I PAWEŁ Coupleaway.com • @couple.away

S Z WA J C A R I A

S

zwajcaria jest naprawdę niezwykłym krajem. Liczba miejsc wartych odwiedzenia może tu przyprawić o zawrót głowy!

Wiemy, o czym mówimy, bo sami wiele razy długo się zastanawialiśmy, co wybrać, mając tylko kilka dni do wykorzystania.

Jednym z największych atutów Szwajcarii są góry! Większość turystów właśnie na nie się decyduje, chcąc zobaczyć zapierające dech w piersiach widoki i majestatyczne szczyty.

Doskonale to rozumiemy, ale Szwajcaria to nie tylko góry, lecz także piękne, zabytkowe miasta, do których odwiedzenia chcemy cię dzisiaj zachęcić. Dzięki ich położeniu blisko natury – gór, lasów czy jezior – nie poczujesz się w nich jak w miejskiej dżungli. Stare kamienice w połączeniu z nowoczesnym budownictwem, duża ilość terenów zielonych, ścieżki rowerowe czy miejskie kąpieliska nad rzekami i jeziorami pozwolą ci odpocząć i miło spędzić czas. Oto nasze propozycje miast, w których nie będziesz się nudzić!

Zurych Główne miasto kraju i stolica finansowa z jedną z najdroższych ulic świata – Bahnhofstrasse.

W Zurychu spędziliśmy kilka dni i śmiało możemy powiedzieć, że to miasto nigdy nie śpi. Jego różnorodność i multikulturowość sprawiają, że panuje tutaj niepowtarzalny klimat. Polecamy spacer uliczkami dzielnicy Altstadt czy leżącej na drugim brzegu rzeki Limmat – dzielnicy I. Jeśli lubisz aktywny wypoczynek, to na pewno chętnie skorzystasz z jednego z miejskich kąpielisk nad rzeką lub Jeziorem Zuryskim. W samym centrum

44 miasta, na wzgórzu Lindenhof, znajdują się park i punkt widokowy, z którego zobaczysz panoramę starego miasta. Świetnym sposobem na zwiedzanie miasta jest wypożyczenie rowerów przy głównym dworcu kolejowym. Można to zrobić za darmo, a rower odebrać po zostawieniu 20 franków depozytu. Wieczorem koniecznie podjedź do Zürich West, w miejsce nazywane Frau Gerolds Garten. To hipsterska mekka zbudowana z kolorowych kontenerów, mieniąca się światłem tysiąca lampek, z licznymi barami i food truckami.

Najlepiej zajrzeć tu po zmroku! ∫O dwiedź Bahnhofstrasse, katedrę i kąpieliska nad rzeką Limmat.

∫W ybierz się w rejs łodzią po Jeziorze Zuryskim. ∫Z obacz panoramę miasta ze wzgórza Lindenhof. ∫P rzejedź się po mieście na wypożyczonym rowerze Züri rollt.

∫W ieczorem wpadnij na drinka do Frau Gerolds Garten. ∫ Wypij kawę w B2 Hotel Wine Library. ∫ Zjedz raclette w jednej z tradycyjnych restauracji.

JUSTYNA I PAWEŁ

Widzieliśmy i polecamy!

Coupleaway.com • @couple.away

S Z WA J C A R I A

przychodzą tutaj odpoczywać, opalać się albo kąpać. Obok tego miejsca jest punkt widokowy, z którego rozpościera się panorama całego miasta.

Znajdziesz tam też ramkę Grand Tour of Switzerland, gdzie możesz zrobić pamiątkowe zdjęcie.

Jeśli chcesz w końcu wybrać się w góry, to nie możesz ominąć masywnego szczytu Säntis.

Z wysokości 2502 m n.p.m. rozpościera się tu niezwykła panorama 360 stopni i widać terytoria aż sześciu państw! Nazwa góry jest zagadkowa, bo w wolnym tłumaczeniu znaczy „urodzony w sobotę”. My mamy teorię, że jej pierwszy zdobywca urodził się właśnie tego dnia... Pierwszego sierpnia, podczas obchodów Urodzin Szwajcarii, czyli święta upamiętniającego początki państwa szwajcarskiego, na jednym ze zboczy góry rozkładana jest ogromna flaga mierząca 80 metrów kwadratowych! Na szczyt można wjechać kolejką, a bardziej zaprawieni piechurzy mogą się wdrapać jednym ze szlaków. ∫O dwiedź katedrę i bibliotekę.

St. Gallen Miasto położone jest w północno-wschodniej części kraju, między Jeziorem Bodeńskim a regionem Appenzell. To idealne miejsce wypadowe w góry, ale... zanim wybierzesz się na wycieczkę, koniecznie zwiedź samo miasto! Historia jego powstania jest bardzo ciekawa, zostało bowiem założone przez irlandzkiego mnicha Galla, który miał tu swoją pustelnię. Następnie powstał klasztor, który przyjął zasady benedyktyńskie, a w późniejszych latach również opactwo. Teraz tereny starego miasta są wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Warto wybrać się do katedry i ogromnej biblioteki liczącej ponad 170 tysięcy pozycji, z których niektóre mają powyżej tysiąca lat. Nad miastem, na wzgórzu, są stawy nazywane Drei Weieren. W lecie mieszkańcy

∫P ospaceruj po starym mieście. ∫W jedź kolejką na wzgórze i odpocznij przy Drei Weieren.

∫Z jedz tradycyjne Rösti. ∫O dwiedź fabrykę czekolady. ∫W ybierz się na górę Säntis.

45

WESEMLIN

21

DREILINDEN 23

WEY

BRAMBERG

22

LUCERNA

Obecny dworzec kolejowy miał swoją inaugurację w 1991 roku i jest trzecim budynkiem wzniesionym w tym miejscu. Pierwszy dworzec w Lucernie został wybudowany w 1856 roku, został jednak kompletnie przebudowany 40 lat później. Ten odświeżony drugi budynek dworca padł z kolei ofiarą pożaru.

25 26 26 24 25

10

M Ü H L E M AT T

ë 12

9

S TA R E M I A S T O 2

GÜTSCH 8 7

11

3

p

6

BRUCHQ UA R T I E R 5

S PAC E R

1

N E U S TA D T

4

I

13

S TA R E M I A S T O I B R U C H Q UA R T I E R

1

15

14

Spacer ten jest łącznikiem pomiędzy zabytkową częścią miasta, w której możesz doświadczyć nieco historii i dostrzec ślady przemijających wieków, a najgorętszymi i najpopularniejszymi obecnie miejscami w Lucernie, znajdującymi się tuż za rogiem, a właściwie – za rzeką.

46 EICHHOF 19

S PAC E R 20

Południowy brzeg rzeki Reuss stanowi prawdziwy raj dla wszystkich zakupomaniaków oraz tych, którzy uwielbiają eksplorować i doświadczać. Nowe miasto to mozaika klimatycznych sklepików, kawiarenek, w których aż chce się przysiąść na kolejną kawę, i wielu miejsc idealnych na chwilę wytchnienia.

13

20

S PAC E R Z WIDOKIEM N A M I A S TO Dla chcących odkrywać nieznane i pragnących być blisko Jeziora Czterech Kantonów. Wybierz się na niezwykły spacer ukazujący prawdziwe piękno Lucerny i podziwiaj widoki niczym z kolorowych kartek pocztowych, jeden za drugim.

21

26

17

18

12

N OW E M I A S TO

16

BODENHOF

S T E R N M AT T

B

ioróżnorodna na każdym kroku – taka właśnie jest Lucerna.

Jej zaangażowanie na rzecz ulepszania życia codziennego i sukcesy na tym polu sprawiają, że wciąż znajduje się w czołówce najbardziej zielonych miast Szwajcarii. Jaka jest tajemnica tego sukcesu? Zrównoważone proekologiczne działania oraz świadome gospodarowanie terenami zielonymi. W Lucernie zamiast zwykłych trawników są na przykład bogate w gatunki roślin łąki kwietne.

Drugi filar to mieszkańcy miasta, którzy – wspierani przez władze miejskie – mogą przekształcać swoje przydomowe ogródki w prawdziwe oazy pełne różnorodnych roślin i kwiatów.

⭐⭐⭐⭐

Hotel des Balances: Ułóż się do snu za jedną z najbardziej malowniczych i najpopularniejszych fasad w mieście. Możesz się tutaj wyciszyć w rytmie przepływającej nieopodal rzeki.

Lucerna Zug Trasa Jezior nr 9 Etap 6

30 km

Wirtualny spacer

S Z WA J C A R I A

47

Do przejścia

6335 kroków

S PAC E R

OD STAREGO MIASTA DO BRUCHQUARTIER 0

Start: Dworzec kolejowy w Lucernie

Eksplorowanie miasta rozpocznij od podziwiania imponującej hali dworca zaprojektowanej przez Santiago Calatravę.

S Z WA J C A R I A

1557

1. Wochenmarkt – targowisko miejskie

Po przekroczeniu Kapellbrücke (mostu Kaplicznego) kieruj się w stronę nabrzeża Rathausquai, a potem idź nad rzekę. W każdy wtorek oraz sobotę możesz tu kupić produkty rolne bezpośrednio od ich wytwórców. Podążając za nurtem rzeki, odkrywaj najpiękniejszą stronę starego miasta i podziwiaj zabytkowe kamienice.

1853

2. Changemaker

Idź dalej, aż do placu Weinmarkt, gdzie znajdziesz ubrania czy artykuły dekoracyjne tworzone w duchu zrównoważonej ekologii.

1914

2821

3148

3589

4339

8. Muzeum Przyrody

4793

9. Karls Kraut

5650

10. Kulturhof Hinter Musegg

5. Die Kneipe

Odpocznij chwilę w autentycznej knajpce i zamów coś na ząb: może jedną ze smacznych zup?

6. Szlakiem miejskich uli

Po pożywnej przekąsce czas na kolejną zaskakującą atrakcję.

Zgodnie z najnowszym trendem, jakim są spotkania z rdzennymi mieszkańcami miasta, udaj się z Sandro na wycieczkę na dach

Znów skieruj się w stronę rzeki i odwiedź Muzeum Przyrody, gdzie porzucisz na chwilę rozkosze zakupów i jedzenia na rzecz podziwiania piękna flory i fauny.

Nadszedł czas na większą przekąskę. Udaj się na drugą stronę rzeki zabytkowym Spreuer­ brücke (mostem Plewnym), a przechodząc nim, spójrz w górę – na szczytach belek są tablice z obrazami, których motywem przewodnim jest tańcząca Śmierć.

Obok schodów wiodących do Karls Kraut i ścieżki widokowej Luegislandegg znajdziesz sklep z produktami z gospodarstw ekologicznych.

4. Unikatum

Po intensywnym zwiedzaniu starego miasta pora odkrywać nowe zakątki Lucerny. Przejdź do zabytkowej apteki Alte Suidtersche i rozpocznij eksplorowanie Bruch­ quartier. Potem udaj się do Unikatum – sklepu vintage, który rozpoczyna podróż po wyjątkowych, innowacyjnych sklepikach.

7. BIO VIVO

Wróć na ulicę Bruchstrasse, gdzie zlokalizowany jest pachnący przybytek – sklep BIO VIVO. Znajdziesz tu naturalne olejki aromaterapeutyczne i zapachowe sole do kąpieli.

3. Wohnidee Luzern

Zmień nieco kierunek i przejdź na drugi brzeg rzeki. Wkrótce dotrzesz do Wohnidee, budynku pamiętającego dawne czasy, a jednocześnie inspirującego i kreatywnego – na jego drewnianych okiennicach niegdyś wisiały lustra, które doprowadzały światło słoneczne do wnętrz.

2730

budynku. Odwiedzisz tam założone przez niego pasieki, które są zamieszkiwane przez miejskie pszczoły. Uwaga – konieczna rezerwacja!

5684

11. Museggmauer

Idź ścieżką wciąż w górę, aby dotrzeć do wieży obserwacyjnej. Wejdź na nią i podziwiaj widoki – przed tobą cała Lucerna.

6335

12. Jazzkantine

Tutaj spacer się kończy. W tej restauracji z koncertami na żywo znajdziesz menu pełne dań z lokalnych produktów.

Nie zapomnij wziąć trochę serwowanego tu chleba na zakwasie – będzie idealny na śniadanie następnego dnia.

48

Do przejścia

6170

S PAC E R

PO NOWYM MIEŚCIE

kroków

Start: LUZ Seebistro

Spacer zacznij przy przystani statków. Znajduje się tutaj taras nad jeziorem z klimatyczną knajpką, w której możesz napić się kawy i budzić powoli, podziwiając widoki.

0

13. Allerdings Antiquariat

139

14. Nuda Accessoires

2102

15. Italo Hispano

2609

16. Wochenmarkt

3069

17. Die Handlung

3129

18. fein.fair

4024

19. Café Tacuba

5090

Z bistra kieruj się w stronę Inselipark – parku nad brzegiem jeziora.

Wychodząc z niego, przejdź wiaduktem Frohburgsteg nad torami, a dotrzesz do miejsca dla wielbicieli książek i staroci – oryginalnego antykwariatu.

S Z WA J C A R I A

Dwie ulice dalej z miejskiego krajobrazu przebija się wyjątkowy sklep. Kupisz tutaj produkowane w duchu fair trade dodatki, od skarpetek po zawieszki do kluczy.

Jeśli masz już ochotę na małe co nieco, zjedz pyszną kanapkę, wsłuchując się w muzykę klasyczną.

49

Po kuchni śródziemnomorskiej czas na kuchnię szwajcarską.

W restauracji Helvetia – z przepięknym ogródkiem na świeżym powietrzu – możesz nie tylko dobrze zjeść, lecz także kupić lokalne produkty. Uwadze polecamy ser kozi od Toniego Odermattsa.

Przejdź na plac Bundesplatz i wejdź do tego kolektywnego sklepu, w którym znajdziesz ubrania i dodatki utrzymane w tej samej minimalistycznej estetyce.

Zrób trochę miejsca w torbie – przyda się na pyszności, które zakupisz w tym uroczym sklepiku tuż obok parku Bleichergärtli.

Czujesz w powietrzu ten pobudzający zapach? Czas na kawę – najlepszej napijesz się w lokalnej palarni, tuż obok Taubenhaustrasse.

20. Neubad

Udaj się do centrum kultury Neu­ bad, które znajduje się na końcu trasy rowerowej Freigleis. Przejdź się po tym wyjątkowym ośrodku sztuki umiejscowionym w dawnej pływalni. Wśród miejscowych ciekawostek znajdziesz między innymi pracownię fotografii analogowej.

Neugarten – Nowy Ogród 6170

Miejskie ogrodnictwo w okolicy Neubad Ulice, domy i gęsta zabudowa z licznymi torami przecinającymi miasto, jak tylko okiem sięgnąć. To nie jest miejsce, w którym ktokolwiek spodziewałby się dobrej ziemi do uprawy warzyw, owoców i ziół. Ale właśnie tutaj, w pobliżu torów, założono ogród, w którym wszystko, co zasiane, rozkwita i wydaje plony. O jego dobrobyt dbają zarówno profesjonalni ogrodnicy, jak i hobbyści, dając przykład doskonale wyważonej współpracy i odpowiedzialnego korzystania z darów natury. Organizowane są tu rozmaite warsztaty i spotkania, a także wydarzenia poświęcone wymianom nasion. Działa również projekt „Food Save Luzern” mający na celu ograniczenie marnowania żywności i przekazywanie jej potrzebującym zamiast wyrzucania.

Do przejścia

6481

S PAC E R

Z WIDOKIEM NA MIASTO

kroków

0

Start: Nabrzeże Schweizerhofquai

S Z WA J C A R I A

Stąd możesz wybrać się w krótki rejs rowerem wodnym po Jeziorze Czterech Kantonów.

1179

21. Alpineum

2118

22. Kościół św. Leodegara

Po przeprawie przez fale trzeba się posilić. Najlepiej zrób to w klimatycznej kawiarni, oddalonej zaledwie kilkaset metrów od przystani. Skuś się na lody lub kawę i obserwuj rzekę turystów udających się w odwiedziny do Pomnika Lwa.

Wróć nad jezioro i dotknij historii.

Kościół św. Leodegara to najważniejsza szwajcarska budowla kościelna epoki renesansu. Zanim udasz się na jego dziedziniec, zajrzyj do skarbca. Jest to punkt obowiązkowy dla wszystkich ciekawskich.

3021

23. Art Deco Hotel Montana

Zrób sobie przerwę na aperitif.

Możesz udać się na jeden z tarasów w stylu słynnej La Scali i delektować się wyśmienitym jedzeniem i napojami, jednocześnie podziwiając spektakularny widok na jezioro. Kolejką hotelową dostaniesz się niemal pod same drzwi hotelu, a także z powrotem nad jezioro.

4288

5868

24. Hotel Beau Séjour

Jeśli nie chcesz korzystać z kolejki, zostań na aperitif nad wodą.

W hotelu Beau Séjour zamów wyśmienite wino musujące wraz z przekąską, wypożycz leżak i zrelaksuj się.

25. Verkehrshaus – Muzeum Transportu

Przejdź się brzegiem jeziora, aż natkniesz się na Muzeum Transportu. Tutaj możesz się zanurzyć w niezliczonych ekscytujących historiach związanych z szeroko rozumianym transportem oraz dowiedzieć się czegoś o ekologicznych technologiach przyszłości.

6481

26. Lido Luzern

Niezależnie od tego, czy wybierzesz wylegiwanie się na plaży, czy wskoczysz do wody w sąsiednim kąpielisku Lido, idealnie zakończysz dzień.

50

MIASTO I WODA

lucerna – miasto na jeziorze

S Z WA J C A R I A

1. Plaże i baseny w Lucernie

To piękne miasto leży nad malowniczym Jeziorem Czterech Kantonów (niem.

Vierwaldstättersee). Zwiedzając je w letnich miesiącach, można się porządnie rozgrzać.

Warto wtedy zażyć orzeźwienia w wodach tego polodowcowego jeziora otoczonego górami, a możliwości ku temu jest sporo.

W mieście znajdziecie zarówno plaże, jak i zewnętrze baseny – latem przynoszące przyjemną ochłodę. Najpopularniejsze z nich to: Strandbad Lido, Seebad Luzern oraz Ufschötti. Spotkacie tam mieszkańców miasta oraz turystów odpoczywających, grających w gry i pływających w jeziorze. To doskonała okazja, by nawiązać nowe znajomości! Seebad Luzern jest zabytkowym kąpieliskiem w samym sercu Lucerny. Powstało w 1885 roku i do dziś stanowi bardzo ważne miejsce dla mieszkańców. Obecnie wciąż znajdziecie tu dwa kąpieliska osobne dla każdej płci, co jest żywym reliktem tradycji miejskich łaźni. Jeśli szukacie nieco mniej popularnych miejscówek, udajcie się do Horw, gdzie znajduje się Winkelbadi – plaża przy restauracji serwującej szwajcarskie dania. Bardziej ustronną propozycją będzie Rotsee Badi – teren wypoczynkowy znajdujący się nad kameralnym jeziorem Rotsee w północnej części Lucerny. Mając ochotę na kąpiel w otwartym basenie, odwiedźcie kom-

pleks Waldschwimmbad Zimmeregg, gdzie do dyspozycji macie wiele atrakcji, między innymi skocznię, zjeżdżalnię czy boisko do gry w siatkówkę plażową.

2. Łodzią po szafirowej wodzie

Rejs po Jeziorze Czterech Kantonów to atrakcja, której koniecznie trzeba doświadczyć podczas wizyty w Lucernie.

Miasto znane jest z uroczej architektury, ale także zapierającej dech w piersiach okolicy, która hipnotyzuje swym pięknem.

Wysokie Alpy i ikoniczne szczyty piętrzą się nad taflą jeziora, a najlepiej oglądać je z pokładu promu lub mniejszego statku.

Z portu w Lucernie dopłyniecie do wielu miejsc, a ciekawą propozycją będzie godzinny rejs statkiem Panorama Yacht Saphir. Pływający „Szafir” zabierze was w niezapomnianą podróż, podczas której przyjrzycie się dominującemu nad miastem masywowi Pilatus, uroczej Rigi nazywanej Królową Gór oraz kolosalnym skalistym szczytom Alp, które od zamierzchłych czasów przeglądają się w przejrzystej tafli jeziora. Zwracając wzrok ku Lucernie, może dostrzeżecie porównanie do tolkienowskiego Esgaroth – Miasta na Jeziorze oraz samotnej góry Erebor w postaci strzegącego okolicy Pilatusa. Z rejsu skorzystacie w okresie od kwietnia do października. „Szafir” wypływa z przystani Schweizerhofquai (molo nr 7) znajdującej się przy hotelu Schweizerhof.

3. Porozmawiajmy o wodzie

Fontanny w Lucernie to od wieków jedne z najważniejszych punktów w mieście.

To dzięki wodzie Lucerna wyrosła z rybackiej wioski na dobrze prosperujące miasto.

51

MIASTO I WODA

się na akwenach. Również w Lucernie możecie skorzystać z tego typu atrakcji.

Powolne przejażdżki umożliwiają nie tylko podziwianie niesamowitych widoków, lecz także szybkie schłodzenie się w wodzie.

Z wypożyczalni rowerów wodnych przy Steg Schwanenplatz możecie korzystać od kwietnia do września, w zależności od pogody. Alternatywą dla rowerów wodnych są deski SUP (Stand-Up-Paddle), które wypożyczycie na przykład w Surfcorner SUP Center Lucerne. Aktywne spędzenie dnia na jeziorze to zdecydowanie dobry pomysł na cieszenie się urokami tego miejsca.

S Z WA J C A R I A

5. Podwodne doświadczenie – podróż Subspirit

Woda przepływa przez Lucernę rzeką Reuss, która w połączeniu z jeziorem umożliwia bezpieczny transport, jest źródłem pożywienia oraz energii, ale też – jak to bywa z naturą – potrafi pokazać swoje niebezpieczne i nieokiełznane oblicze.

Tak było między innymi podczas „powodzi stulecia” w 1910 roku. O wodnych tajemnicach Lucerny, randze jeziora i rzeki w przeszłości oraz teraźniejszości, a także symbolice i przydatności fontann możecie porozmawiać z przewodnikiem podczas 1- lub 2-godzinnej wycieczki. Odkryje on przed wami wszystkie sekrety i przedstawi ważne fakty z wodnej kooperacji Lucerny z rzeką i jeziorem. Nie zapomnijcie zabrać

ze sobą butelki lub wielorazowego kubka, które napełnicie zdatną do picia i orzeźwiającą wodą wprost z rurki lub kranika jednej z około 200 miejskich fontann. Jeśli nie macie wielorazowej butelki, zwróćcie uwagę na lucernewater.ch, którą zakupicie w punktach informacji turystycznej. Wycieczki prowadzone są w językach: angielskim, niemieckim, włoskim i francuskim.

4. Rower wodny vs. SUP

Zapewne wszystkim z nas jezioro kojarzy się z rowerami wodnymi. Cóż – to jedna z ulubionych aktywności, które uprawia

Czy podczas rozmyślań o spędzaniu czasu nad jeziorem ktoś wpadł na pomysł przepłynięcia się łodzią podwodną? Właśnie taka atrakcja czeka na was w okolicy Lucerny. Subspirit to projekt, który umożliwia całoroczne nurkowanie w szwajcarskich jeziorach. Jest to możliwe dzięki specjalnym 12-osobowym kapsułom, które pozwolą wam nie tylko obserwować promienie słońca załamujące się w przejrzystej wodzie Jeziora Czterech Kantonów, lecz także zejść na głębokość niemal stu metrów. W zależności od wybranej opcji dotrzecie też do dna jeziora, na którym spoczywają między innymi zatopione łodzie. To niebanalna szansa dla zwiedzających na podziwianie podwodnych ekosystemów, niedostępnych w inny sposób.

Podróż do głębin trwa około godziny i gwarantuje niezapomniane emocje.

52

Widzieliśmy i polecamy!

EWELINA GAC Wposzukiwaniu.pl • @ewelina.gac

S Z WA J C A R I A

MAŁE A PIĘKNE

53

O

dkrywanie niewielkich miejscowości rozrzuconych po Szwajcarii to niezwykłe doświadczenie. Zazwyczaj nie ma tam wielu turystów, za to czekają na nas piękne krajobrazy, bogata kultura oraz przyjaźni ludzie.

I oczywiście przepyszne jedzenie!

Ostatnio zwiedzałam takie miejsca w trzech kantonach. To podróż, którą chciałabym wam gorąco polecić, zwłaszcza jeśli chcecie poznać mniej turystyczną Szwajcarię.

W kantonie Turgowia odwiedziłam trzy miejsca. Steckborn, położone nad brzegiem Jeziora Bodeńskiego, zrobiło na mnie duże wrażenie.

Słynie z malowniczej starówki, choć nie mniejszy

zachwyt wzbudza krajobraz jeziora i otaczających go wzgórz. Tuż obok znajduje się Salen­ stein z rodzinnym domem Napoleona III (dziś to muzeum). Wizyta tutaj to nie tylko ciekawa historia, lecz także piękne widoki. Gdy dodamy do tego miejscowość Diessenhofen, mamy plan na wycieczkę idealną.

Moim kolejnym przystankiem było maleńkie miasteczko Appenzell, należące do kantonu o tej samej nazwie. Słynie ono z wielu tradycji, ale też kolorowo zdobionych budynków.

Przechadzając się po wąskich uliczkach, można odkrywać lokalne sklepiki i przytulne kawiarnie, a po wszystkim wybrać się na szlak.

EWELINA GAC

S Z WA J C A R I A

Widzieliśmy i polecamy!

Wposzukiwaniu.pl • @ewelina.gac

54

Pierwszym miejscem, do którego dotarłam w kantonie Wallis, była urocza wioska Ernen.

Ta sielska miejscowość otoczona górami stanowiła spełnienie moich wakacyjnych marzeń. Spacerując po jej wąskich uliczkach, można poczuć autentyczną atmosferę szwajcarskiej wioski. W Wallis odwiedziłam też Leuk, średniowieczny zakątek słynący z winnic, oraz Saillon, w którym można odpocząć w lokalnych termach, ciesząc się pięknymi widokami na okoliczne góry.

Co najlepsze, do wszystkich tych miejsc można łatwo dotrzeć pociągiem albo autobusem. Szwajcarska komunikacja publiczna jest bardzo dobrze rozwinięta i umożliwia wygodne podróżowanie nawet między małymi miejscowościami. Wsiadając do pociągu, można podziwiać piękne krajobrazy i cieszyć się komfortem podróży. A tam, gdzie nie dociera kolej, dojeżdżają autobusy lub dopływają statki.

Do przejścia

9420 kroków

Start: Dworzec kolejowy w Montreux

Stacja kolejowa posiada tory o numerach od 1 do 8.

W rzeczywistości jednak używanych jest ich tylko siedem. Tor o numerze 2 przestał funkcjonować w 2006 roku.

MONTREUX

0

1. Twierdza na jeziorze

700

2. Le Cabanon de MAM’s

1550

3. Wąwóz Chauderon

3100

Z portu w Montreux udaj się do fortu i zamku Chillon. Zasiądź w eleganckiej Café Byron na filiżankę aromatycznej kawy.

A

lbum Made in Heaven grupy Queen powstał właśnie tutaj: w miejscu pełnym winnic, dziewiczej natury, z horyzontem sięgającym aż po jezioro i z widokiem na Alpy. Freddie Mercury miał rację – jest tu naprawdę niebiańsko.

S Z WA J C A R I A

Wracając do centrum miasta, nie przegap wyjątkowego miejsca, niczym z raju – tutaj posilisz się wspaniałymi daniami domowej roboty i odpoczniesz w hamaku tuż nad brzegiem jeziora.

Pozostaw na moment jezioro za plecami i zwróć się w stronę gór.

Z Territet udaj się kolejką linowo-szynową w kierunku Glion. Na szczycie rozpoczyna się Via Alpina, niezwykły szlak długodystansowy obfitujący w zapierające dech w piersiach widoki. Koniecznie udaj się na długi spacer po dzikim wąwozie.

4. R iviera Concept Bo utique

55

8720

Wejdź do butiku założonego przez Naomi Walsky, aby zobaczyć dwa bieguny mody – od high fashion po marki ekologiczne i niszowe.

5. Le Pont de Brent

9420

Z pustym brzuchem, ale i z wielkimi oczekiwaniami, udaj się spacerem do stacji Montreux Collège, skąd złapiesz pociąg lub autobus, którym dojedziesz do prawdziwej kulinarnej perełki. Ta odznaczona dwiema gwiazdkami Michelin restauracja stawia mocno na ekologię oraz etykę serwowanych dań. Nie daj się zwieść jej odludnej lokalizacji – wnętrze i smak są warte tego, by tu zajrzeć.

Smacznego!

⭐⭐⭐

Hôtel Masson: Z tego czarującego, wybudowanego w 1829 roku hotelu roztacza się widok na Jezioro Genewskie. Obiekt został wpisany na listę Szwajcarskich Hoteli Historycznych.

Montreux Lozanna Trasa Rodanu nr 1 Etap 6

30 km

Wirtualny spacer

Do przejścia

15 450 kroków

M

NEUCHÂTEL

iasto fantastycznych widoków, w którym za fasadami kamienic jego najstarszej części kryje się mistyczny wąwóz Seyon.

Jeśli potrzebujesz bardziej rozleglej panoramy, udaj się kolejką linowo-szynową do Chaumont. Możesz również oddać się marzeniom – wystarczy wybrać się na kładkę Passerelle de l’Utopie i spojrzeć na jezioro w dole.

0

Start: Dworzec kolejowy w Neuchâtel

Kolejka linowo-szynowa łączy dworzec z jeziorem.

1150

1. Plage de Jeunes Rives

Udaj się na spacer w stronę jeziora i Université de Neuchâtel.

Przejdź na drugą stronę głównej arterii miasta i ulicą Coulon, czując już lekką bryzę na policzkach, dojdź do małej plaży.

2050

2. Vio Lifestyle

Przejdź na wschód promenadą nad jeziorem. Wstąp na lekki posiłek do restauracji z daniami kuchni z całego świata, gdzie prawo do dobrego odżywiania, etykę i jakość stawia się na pierwszym miejscu.

3350

3. Laténium

S Z WA J C A R I A

Wróć do głównej ulicy i na przystanku Riveraine złap autobus do największego muzeum archeologicznego w Szwajcarii. Znów pora na podróż w czasie, tym razem do epoki neandertalczyków.

14 050

4. Marché de Neuchâtel

15 450

5. Les Bains des Dames

Przejdź w górę na Rue de la Dîme i ze stacji kolejki linowo-szynowej (funi) La Coudre wjedź na szczyt, do Chaumont. Stąd możesz podziwiać widoki i udać się na długi spacer w stronę starego miasta, po drodze zachwycając się wszechogarniającą przyrodą w Ogrodzie Botanicznym. Na końcu zejdź do starego miasta, gdzie znajdziesz miejskie targowis­ko z wieloma lokalnymi produktami i małymi sklepami.

Zawróć ponownie w stronę jeziora i nabrzeża Quai Ostervald, skąd prowadzi ścieżka do Passerelle de l’Utopie. Udaj się na spacer wzdłuż wybrzeża na zachód, zasiądź w miejscu z najpiękniejszymi w mieście, sięgającymi wody tarasami i wznieś toast za udany dzień. Oczywiście z widokiem na jezioro!

⭐⭐⭐⭐⭐

Beau-Rivage Hotel: Zacznij dzień śniadaniem z widokiem na jezioro. Doświadczysz tutaj komfortu najwyższej klasy.

Neuchâtel La-Chaux-de-Fonds Północny Vaud-Jura nr 22 Etap 3

30 km

Wirtualny spacer

56

Do przejścia

11 000 kroków

Start: Dworzec kolejowy w Olten

0

1. 1000 schodków

7150

2. Pływanie w Aare

9550

3. Lodziarnia Olten

9800

4. Quai Cornichon

10 100

5. Aarebistro

10 600

S Z WA J C A R I A

To właśnie tutaj, a dokładnie w przejściu podziemnym Martin-Disteli prowadzącym do głównego dworca, znajduje się KKO (Kleinster Kunstraum Olten) – w dosłownym tłumaczeniu: najmniejsza przes­ trzeń artystyczna Olten. Umożliwia ona dotarcie artystom ze swoją sztuką do szerszego grona odbiorców – zwykłych przechodniów.

Wyrusz w stronę rzeki Aare, obierz kierunek przeciwny do jej nurtu, a następnie Via Gottardo rozpocznij swój marsz w górę. Przy restauracji Höfli skręć w prawo i rozkoszuj się spacerem w cieniu drzew, aż dojdziesz do schodków nazywanych 1000er-Stägli i prowadzących na szczyt wzgórza. Pokonaj 1150 stopni, aby spojrzeć na miasto z nowej perspektywy.

N

OLTEN

a dworcu kolejowym w Olten znajdziesz „Kamień Godziny Zero” – to właśnie z tego miejsca odmierzany był czas odjazdu wszystkich pociągów kursujących po Szwajcarii. Na stacji tej zatrzymuje się ich 1100 dziennie! W szczególności zadowoleni są wielbiciele kultury i sztuki, którzy w każdej chwili mogą się stąd udać w bezpośrednią podróż do takich miast jak Hamburg czy Mediolan.

57

Udaj się oznakowanym szlakiem w dół, a następnie przez most do Aarburga. Tu, przy miejscowej pływalni, możesz wskoczyć do wody i po 40 minutach dopłynąć do kąpieliska w Olten.

Zawróć w stronę starego miasta i Hauptgasse. Czym prędzej zajmij sobie miejsce w kolejce i skosztuj Kalte Lust – najlepszych lodów w mieście, tworzonych według domowej receptury. Tuż obok lodziarni znajduje się Marktecke – zaopatrz się tutaj w ekologiczne produkty z najwyższej półki.

Spacerując po starym mieście promenadą Amthausquai, przejdź Szlakiem Pisarzy Szwajcarskich, gdzie znajduje się Aleja Sławy upamiętniająca tych, którzy zdobyli „Nagrodę Korniszona”.

Przejdź starym mostem na drugą stronę rzeki i zasiądź w tym miejscu na wyjątkowy posiłek.

6. Na zdrowie!

Przejściem podziemnym dotrzesz do prowadzonej przez Alexa Capunsa warzelni piwa Galicia Bar. Skorzystaj z oprowadzanej wycieczki po piwnicach tego miejsca, gdzie przechowywane są również beczki ze specjalnością zakładu – piwem Trzy Jodły.

11 000

Bed and Breakfast 17: Niedaleko Aare, w pobliżu kąpieliska Badi i starego miasta, mieści się dom, w którym znajdziesz wszystko, czego potrzeba, aby udać się na krótką miejską wycieczkę, w tym prosto i funkcjonalnie urządzone pokoje.

Olten Solura Trasa Aare nr 8 Etap 6

45 km

Wirtualny spacer

Do przejścia

7550 kroków

RHEINFELDEN

H

S Z WA J C A R I A

erb miasta zdobi dziewięć gwiazd. Od 1944 roku symbolicznie reprezentuje je dziewięć „dębów gwiaździstych” posadzonych w lasach miejskich, które zajmują połowę powierzchni miejscowości.

Prowadzą do nich dwie trasy wycieczkowe.

0

Start: Dworzec kolejowy w Rheinfelden

Rzuć okiem ponad torami na stację Feldschlösschen. Zajmuje ona historyczny budynek, który kiedyś stał na placu Heuwaage w Bazylei.

300

1. Restauracja Schützen

1100

2. zweiblatt

1900

3. Buvette Rhybar

4050

4. Spacer wybrzeżem Renu

Wyrusz z dworca ulicą Bahnhof­ strasse, by po kilku minutach zobaczyć drzwi wejściowe do tej restauracji. Zasiądź na jednym z wielu wygodnych miejsc na słonecznym tarasie, aby delektować się doskonale podanym ekologicznym jedzeniem.

Uliczkami starego miasta udaj się w stronę Renu, a po drodze wstąp do wyjątkowego sklepiku z ekologicznym zacięciem przy uliczce Marktgasse. Znajdziesz tutaj wszystko – od skarpetek po oryginalne herbaty z całego świata.

Przejdź na plac Albrechtsplatz, gdzie w każdą środę i sobotę odbywa się targ świeżych lokalnych produktów w dobrych cenach.

Opuść stare miasto i skieruj swoje kroki na wschód, do parku miejskiego Stadtpark West, a na jego krańcu ugaś pragnienie w klimatycznym barze.

Skup swoją uwagę na znakach informujących o przebiegu szlaku i podziwiaj widoki, krocząc w górę rzeki.

7550

Ambrosia Guesthouse: Dogodnie położony (w pobliżu dworca kolejowego) hotel w stylu bed & breakfast. Cichy, nowoczesny i przytulny.

Wypoczywaj i ciesz się pobytem w mieście.

Rheinfelden Bazylea Trasa Renu nr 2 Etap 9

22 km

Wirtualny spacer

5. Wędrówka po lesie

Przed elektrownią wodną pozostaw za sobą brzeg rzeki i zanurz się w gęstwinę lasu miejskiego.

Idź wytyczonym w formie okręgu szlakiem, a dotrzesz do zasadzonego tu dębu gwiaździstego o numerze 2. Zawróć w stronę miasta i przez ulicę Flossländeweg przejdź do miejskiego parku Stadt­park Ost, gdzie zejdziesz po parkowych schodach i zakończysz swój dzień pływaniem w Renie.

58

Widzieliśmy i polecamy!

TAM, GDZIE MIASTO PRZEGLĄDA SIĘ W WODZIE

ANIA I ADRIAN Wszedobylscy.com

S Z WA J C A R I A

S

zwajcaria słynie ze wspaniałej natury, z malowniczych krajobrazów i idyllicznych wiosek, ale zachwyca też urokliwymi, zabytkowymi miastami. Usytuowane nad jeziorami lub rzekami, otoczone górami, ze zjawiskową architekturą oraz niezwykłymi zabytkami – aż trudno się zdecydować, które z nich odwiedzić!

Na szczęście w Szwajcarii funkcjonuje świetnie rozbudowana siatka połączeń kolejowych, dzięki czemu z łatwością można zaplanować podróż do nawet najbardziej oddalonych zakątków kraju.

Od razu po wylądowaniu na lotnisku w Zurychu wsiedliśmy zatem do pociągu i ruszyliśmy w drogę, a celem naszej wyprawy były trzy czarujące miasta: Neuchâtel, Rheinfelden oraz Fryburg.

Neuchâtel Średniowieczny klimat przeplata się tu z elementami nawiązującymi do belle époque, a beztroska atmosfera przywodzi na myśl tę znaną nam znad Morza Śródziemnego. Malowniczo położone nad jeziorem i otoczone zielenią oraz górami Neuchâtel potrafi oczarować już od pierwszego wejrzenia.

Miasto zachwyca piękną architekturą, a jego niepowtarzalny urok tworzą zabytkowe budynki, fontanny oraz brukowane ulice. Jedna z nich prowadzi prosto do położonego na wzgórzu zamku Neuchâtel. Jego wnętrza można zwiedzać podczas wycieczki z przewodnikiem, ale dziedziniec i otaczające go mury dostępne są dla wszystkich.

Warto udać się też na promenadę wiodącą wzdłuż jeziora Neuchâtel. Najlepiej przemierzać ją

59

wolnym krokiem. Po drodze można nie tylko zobaczyć niezwykłe rzeźby, lecz także wejść na kładkę zawieszoną tuż nad błękitną wodą. Z pobliskiego portu co chwilę wypływają statki wycieczkowe w rejs po jeziorze, a nie lada atrakcją jest podróż na pokładzie parowca z 1912 roku.

Atrakcje Neuchâtel

Rheinfelden Tylko 15 minut jazdy pociągiem dzieli tętniącą życiem Bazyleę od urokliwego Rheinfelden.

To położone nad Renem miasto zaskakuje świetnie zachowaną starówką, ciekawymi zabytkami i kameralną atmosferą. Niespiesznie przemierzając kolejne brukowane uliczki, place i zaułki, można podziwiać piękne, kolorowe kamienice oraz wyjątkowo tu liczne fontanny.

Na starym mieście warto zwrócić uwagę na fragmenty murów miejskich oraz dawne wieże

ANIA I ADRIAN

Widzieliśmy i polecamy!

Wszedobylscy.com

S Z WA J C A R I A

Fryburg Przepływająca przez miasto rzeka Sarine wyznacza granicę między francuską a niemiecką częścią Szwajcarii. Z licznych restauracji gości wabi zapach fondue moitié-moitié, tutejszej specjalności. Założone jeszcze w II połowie XII wieku miasto może się pochwalić jedną z najlepiej zachowanych średniowiecznych starówek w Europie. Kościoły, kamienice, fontanny – wszystko to przetrwało w nienaruszonym stanie setki lat!

Przemierzając uliczki Fryburga, można zobaczyć zarówno wspaniałą architekturę oraz zabytkowe domy, jak i fragmenty dawnych fortyfikacji, w tym mury i wieże obronne. Niepowtarzalny klimat miasta tworzą również mosty. Najstarszy z nich, Pont de Berne, został zbudowany w 1253 roku i do dziś zachwyca drewnianą konstrukcją. Z pobliskiego kamiennego Pont du Milieu można z kolei podziwiać widok na stare miasto i zabudowania wiszące tuż nad rzeką.

Atrakcje Fryburga

obronne. Na szczycie jednej z nich znajduje się zegar, który wybija godzinę zawsze o siedem minut za wcześnie. To nawiązanie do średniowiecznego zwyczaju – w taki sposób uprzedzano pracujących poza murami, że niedługo bramy miejskie zostaną zamknięte.

Warto wybrać się na kamienny most, skąd rozciąga się widok na miasto i kamienice wynurzające się prosto z wód Renu. Przy Rheinbrücke znajduje się też niewielka zielona wysepka – kiedyś mieścił się tu zamek, dziś to idealne miejsce na złapanie oddechu. Wieczorową porą z kolei najlepiej udać się do jednej z restauracji nad rzeką.

Kosztując lokalnych przysmaków, można przy okazji podziwiać zachód słońca z restauracyjnego tarasu.

Atrakcje Rheinfelden

60

Do przejścia

13 641 kroków

Start: Dworzec kolejowy w Szafuzie

0

1. Poranna kąpiel

1214

2. Haberhaus

2214

3. Zadbaj o prowiant na drogę

2414

4. zweiblatt

2684

Chociaż stacja została wybudowana w całości przez Szwajcarów i stoi na szwajcarskiej ziemi, to 35 procent jej aktywów należy do niemieckich kolei.

S Z WA J C A R I A

Rhybadi to niesamowity odkryty basen zbudowany na rzece. Włóż czym prędzej kostium kąpielowy od Kaio Swim – jednej z lokalnych topowych marek, wykonany z przetworzonych sieci rybackich oraz odpadów nylonowych – i skacz do wody!

Po porannych aktywnościach w wodzie na pewno czujesz głód – spróbuj wyjątkowo smacznych indyjskich pierożków samosa i ugaś pragnienie lokalnym szprycerem winogronowym o boskiej nazwie Adam i Ewa.

SZAFUZA (SCHAFFHAUSEN)

O

d łyku pinot noir nad brzegiem Renu, poprzez świeżo wyciągniętą z pieca tartę w centrum, aż po wieczornego drinka w jednej z wielu oberży na skraju miasta. Lokalne restauracje kuszą zapachami i zachęcają do wzięcia udziału w jedzeniowym tourze, podczas którego nie tylko spróbujesz pysznych lokalnych dań, lecz także odkryjesz kręte uliczki i urokliwe zaułki miasta.

61

Zaledwie kilka kroków dalej, w Tannelade, wypełnij swoją torbę po brzegi lokalnymi przysmakami.

Zafunduj sobie również lody z Buchberg.

Niedaleko znajduje się kameralny sklepik – kup sobie lub najbliższym wyjątkową pamiątkę, która zaskoczy kunsztownym wykonaniem.

5. Ogród miejski

3070

Podskocz do najbardziej zielonego obszaru miasta, na terenie dawnej odlewni stali, rozprostuj nogi i z daleka obserwuj zgiełk Szafuzy.

6. Rhyality

8784

7. Schützenstube

13 641

Poczuj się jak ryba w... huczących wodach wodospadu lub szybuj nad miastem, podziwiając je z lotu ptaka. Brzmi jak marzenie? Doświadczysz tego w wyjątkowym miejscu oferującym możliwość wejścia w obrazy, niczym w kinie 360 stopni.

Zajmij miejsce przy jednym ze stolików w samym sercu starego miasta i daj się uwieść sezonowym daniom przygotowanym przez Annegreth. Wskazówka: zamów pstrąga, który pochodzi z regionalnej hodowli.

⭐⭐⭐

Sorell Hotel Rüden: Zabytkowy dom cechowy z XVIII wieku w malowniczej części starego miasta.

Szafuza Kreuzlingen St. Gallen Trasa Kartäuser– –Fürstenland nr 33, Etap 2 Trasa Renu nr 2, Etap 5

78 km

Wirtualny spacer

Do przejścia

5450 kroków

SOLURA

0

Ile firm kolejowych i autobusowych jest w kantonie Solura?

Odpowiedź może być tylko jedna: jedenaście.

(SOLOTHURN)

C

i, którzy kochają liczyć, naprawdę polubią Solurę. To miasto ma słabość do liczby jedenaście. Spotkasz tu więc jedenaście fontann, jedenaście wież i jedenaście kościołów oraz kaplic. A dzień 11.11.2000 uznaje się tutaj za datę narodzin popularnego piwa Öufi.

Start: Dworzec kolejowy w Solurze

950

1. Altes Spital

Udaj się na spacer ulicą Haupt­ bahnhofstrasse nad rzeką Aare, a po drodze napij się kawy w Stadtrösterei. Jeśli masz ochotę na coś mocniejszego, wybierz Hafebar. Potem kontynuuj swój marsz przez Unterer i Oberer Winkel, gdzie w powietrzu unosi się uwodzicielski zapach grilla z ogródka restauracji Altes Spital.

S Z WA J C A R I A

1750

3,150

2. Solheure

Za mostem Wengibrücke skręć w prawo, omijając cały zgiełk riwiery Solury i nabrzeży Landhausquai oraz Ritterquai.

Tutaj możesz swobodnie odetchnąć i poczuć zapach świeżo upieczonego ciasta w przeuroczym zewnętrznym ogródku kawiarni-baru Solheure nad brzegiem rzeki.

3. Park przy muzeum sztuki

Skieruj się na północ ulicami starego miasta, aby podziwiać rzeźbę-fontannę autorstwa Romana Signera znajdującą się przed miejskim muzeum sztuki.

3850

5450

⭐⭐⭐⭐

Hotel La Couronne: Casanova i Sophia Loren wybrali ten drugi najstarszy hotel w Szwajcarii na swój nocleg.

Oczywiście nie byli tam w tym samym czasie i nie mieszkali w tym samym pokoju, co skądinąd temu najsłynniejszemu uwodzicielowi mogłoby się pewnie spodobać.

Solura Biel Trasa Aare nr 8 Etap 5

31 km

Wirtualny spacer

4. Joy’s Choice

Za kościołem, pomiędzy ulicami St. Urbangasse a Schmiedengasse, zrób ekologiczne zakupy.

Kupisz tutaj odzież wyprodukowaną w trosce o środowisko, z naturalnych materiałów i tworzyw.

5. Badmeister Sommer Lounge

Przed mostem Wengibrücke skręć w prawo i idź dalej wzdłuż Römerstrasse. Rozkoszuj się letnim klimatem miasta w kolorowym, pełnym życia barze na miejskiej plaży. Skuś się na lekką przekąskę lub wybierz jakąś aktywność – możesz na przykład popływać w pobliskim Badi Solothurn Längen.

62

WA L D G U T

ST. GALLEN

17 18

ROSENBERG

10

Dzięki rozkwitowi przemysłu włókienniczego na początku XX wieku miasto mogło pozwolić sobie na jednolitą przebudowę architektoniczną elewacji budynku dworca i poczty.

S T. J A KO B

9

M A R K T P L AT Z 7

8

11

CENTRUM

16

12

WSCHÓD

13

6

I N N E N S TA D T

I

R ÖT E L I

5

1

p 15

2

14

3

63

4

S PAC E R Z A M E K FA L K E N B U R G

CENTRUM Trasa wiodąca od inspirujących, niemożliwych do ominięcia miejsc związanych z kulturą po centra rozrywki na starym mieście.

1

13 S PAC E R

WSCHÓD Ten spacer prowadzi to w górę, to w dół, a ostatecznie trafisz do ojczyzny wszystkich szwajcarskich koziorożców.

14

18

Z

e względu na otoczenie licznymi wzgórzami i lasami nazywane jest „miastem w zielonym pierścieniu”. Tu ponownie osiedlono koziorożce, które potem ruszyły na podbój reszty Szwajcarii. Są także historyczne stawy Drei Weieren, gdzie nacieszysz się orzeźwiającą kąpielą w letnie dni i miłym towarzystwem innych mieszkańców. W tej oazie na wschodzie Szwajcarii łatwo o relaks i spokój, co nie wyklucza naturalnie rozkwitu kultury, kabaretu oraz najróżniejszych rozrywek.

⭐⭐⭐⭐

Hotel Einstein: Przenocuj w eleganckim pokoju wyposażonym w pościel wykonaną z lokalnych tekstyliów. Gdy zgłodniejesz, zajrzyj do hotelowej restauracji Bistro St. Gallen serwującej dania z regionalnych produktów.

St. Gallen Kreuzlingen Szafuza Trasa Kartäuser– –Fürstenland nr 33, Etap 2 Trasa Renu nr 2, Etap 2

97 km

Wirtualny spacer

Do przejścia

7150

0

Start: Dworzec kolejowy w St. Gallen

kroków

Spójrz na nieproporcjonalnie duży, cyfrowy zegar dworcowy i rozwiąż łamigłówkę, jeśli chcesz poznać aktual­ną godzinę. Nie będzie to proste, gdyż zegar pokazuje czas w systemie binarnym, a nie dziesiętnym.

S PAC E R

S Z WA J C A R I A

Z ZACHODU DO CENTRUM DOBREGO SMAKU

64

1

2

3

4

5

400

1000

1350

3200

4200

3. Lattich

4. Burgweiherareal

5. Restauracja Stickerei

1. Lokremise

Odwiedź nowo powstałe centrum kultury z kinem, teatrem, galerią sztuki i kulinarnym zakątkiem.

2. Lagerhaus

Spacerując ulicą St. Leonhard-Strasse, skręć w ulicę Davidstrasse i zobacz wystawę Out­ sider Art w Lagerhaus – Muzeum w Magazynie.

Idąc wzdłuż ulicy Güterbahnhof­ strasse, zrób postój w restauracji Wilde Möhre. Zajmij miejsce w zachwycającej przestrzeni lokalu i skosztuj świeżych, orientalnych przysmaków prosto z restauracyjnego ogrodu.

Podążaj ulicą w tym samym kierunku, przejdź przez tory i wejdź w ulicę Otmarstrasse, a następnie w Fürstenlandstrasse. Chwilę później odkryj świeżo zmodernizowany przyrodniczy raj.

Ponownie przejdź tunelem pod torami i wsiądź do pociągu na stacji Ruhsitz. Wysiądź na stacji Bleicheli, przespaceruj się po placu Roter Platz i zjedz pysznego wegańskiego burgera w restauracji przy ulicy Oberer Graben.

6

7

8

9

4850

5100

5500

6150

7. Grabenpärkli

8. Restauracja Brauwerk

9. Hiltibold

6. Muzeum Tekstyliów

Kilka kroków dalej stań przed intrygującą instalacją artystyczną Romana Signera, przedstawiającą wysoko ustawioną czerwoną beczkę, z której leje się woda.

Przejdź się ulicami Poststrasse i Schützengasse, aż do Bahnhof­ strasse, aby wznieść tam toast lokalnym kraftowym piwem z innowacyjnego browaru Schützengarten.

Dojdź do St. Galler Marktplatz, skręć w ulicę Goliathgasse i oglądaj oryginalną sztukę umieszczoną w gablotach przypominających witryny sklepowe.

Te przestrzenne wystawy zmieniają się co dwa, trzy tygodnie.

S Z WA J C A R I A

Wybierz się na wycieczkę po starym mieście i odwiedź Muzeum Tekstyliów przy Vadianstrasse. Tutaj spotykają się przeszłość i innowacyjna teraźniejszość „tekstylnego miasta”.

65

10

11

12

13

6350

6750

7050

7150

10. Øya Bar Kafé Klub

11. Kolorit

12. Praliné Scherrer

13. Denkbar

Idź w górę Goliathgasse (ulicy Goliata). Mimo że przekaz biblijny mówi o procy, skręć w Schwertgasse (ulicę Miecza). Tam delektuj się świeżym wegetariańskim daniem w Øya Bar. Jeśli wrócisz tu wieczorem, możesz przetańczyć całą noc.

Przejdź się na południe ulicą Brühlgasse i wybieraj do woli w lokalnych, designerskich produktach przy Spitalgasse.

Zawsze jest dobra pora na coś słodkiego, dlatego pomaszeruj prosto do czekoladowego raju przy ulicy Marktgasse i zafunduj sobie wegańskie pralinki z ziaren kakao, które pochodzą ze zrównoważonych upraw fair trade.

Obok opactwa St. Gallen i jego biblioteki jest miejsce, w którym króluje kawa i błyszczy kultura.

14 Do przejścia

5750 kroków

S PAC E R

NA ZIELONYM WSCHODZIE

800

Start: Drahtseilbähnli

14. Kiosk Georg

Rodzinna firma z wypiekami włas­nej roboty. Czy to torty, keksy, czy ciasta czekoladowe lub makowe – na wszystko jest tutaj ogromny popyt! Podobnie jak na pyszne brunche – idealne na letnie południe w weekend.

Podjedź kolejką linową Mühleggbahn do góry lub udaj się na trekking wąwozem Mülenen, by napić się kawy w kiosku afirmującym życie i różnorodność, w którym pracę otrzymują osoby z niepełnosprawnością.

15

16

17

18

2350

3500

4050

5750

15. Drei Weieren

Gdy po intensywnej wędrówce zechcesz się ochłodzić – wskocz do jednego z trzech stawów.

Jeśli zgłodniejesz, zrób przystanek na przekąskę w Milchhüsli.

Na większy posiłek wstąp do Dreilinden, gdzie serwują regionalne, sezonowe dania.

S Z WA J C A R I A

0

16. Kaffeehaus

Zejdź schodami, przejdź przez ulicę Dreilindengässlein i usiądź wygodnie przy filiżance świeżo palonej kawy.

17. Naturmuseum

Wsiądź w autobus na przystanku Theater i wysiądź na Neudorf. Tutaj stworzono miejsce, w którym możesz przyjrzeć się tematyce życiowej przes­trzeni i siedlisk człowieka – zarówno w budynku muzeum, jak i w otaczającym go specjalnie urządzonym parku.

18. Wildpark Peter und Paul

Na koniec dnia złap jeszcze raz autobus i podjedź kilka ulic dalej, następnie przejdź się po parku dzikiej przyrody Peter und Paul.

To właśnie dzięki tej organizacji wspomniany wcześniej koziorożec nadal może skakać po wzgórzach Szwajcarii.

66

MIASTO I WODA

S Z WA J C A R I A

st. gallen – woda za płotem

67

1. Drei Weieren – bajkowa kąpiel

Trzy Stawy (Drei Weieren) zostały wykopane w południowo-wschodniej części St. Gallen w XVII wieku. Ich pierwotnym celem było zaspokajanie potrzeb zakładów tekstylnych oraz służb przeciwpożarowych. Jednak mieszkańcy upodobali sobie to miejsce, które szybko stało się centrum rekreacyjnym i wypoczynkowym. Nazwy zbiorników – Mannenweiher, Buebenweiher i Frauenweiher – odnoszą się do ich dawnego podziału ze względu na płeć i wiek. Początkowo stawów było pięć, natomiast do dziś zachowały się cztery.

Stawy zbudowano pod górą Freuden, a cała okolica jest prawdziwie sielska.

Nad zbiornikami wzniesiono secesyjne drewniane budynki, które przypominają o kosmopolitycznym dziedzictwie miasta.

Latem dobrze przyjść tutaj, odpocząć,

schłodzić się w stawach oraz przekąsić coś podczas pikniku, natomiast zimą warto zabrać ze sobą łyżwy i szusować po zamarzniętych taflach.

2. PADL – SUP-er przygoda na Bodensee

Nieopodal St. Gallen znajdziecie wiele cudów natury, a jednym z nich jest rozległe Jezioro Bodeńskie (Bodensee). Na jego południowych, szwajcarskich brzegach odkryjecie wiele możliwości aktywnego spędzania czasu. Wyruszcie z St. Gallen do pobliskiego Rorschach, centrum turystyki wodnej. Wśród dostępnych tu atrakcji warto wymienić SUP-y, na których popływacie po przejrzystej tafli. Szczególnie przyjemnym doświadczeniem jest dryfowanie po jeziorze podczas mglistego, chłodnego wschodu czy bajecznie koloro-

wego zachodu słońca. Przygoda na SUP-ie jest dostępna dla każdego. Bez względu na to, czy wasze doświadczenie z nim jest duże, czy wasze stopy nigdy jeszcze nie stanęły na tego typu desce, przeżyjecie tutaj świetne chwile, przyprawione o szybsze bicie serca. W wypożyczalniach PADL, których na południowym brzegu Jeziora Bodeńskiego znajdziecie naprawdę sporo, można wynająć także kajaki i przepłynąć przez jezioro na siedząco.

3. Wędrówka szlakiem mostów – Brückenweg

St. Gallen to jedno z tych szwajcarskich miast, które charakteryzują się olbrzymią liczbą mostów. Osiemnaście z nich znajduje się na szlaku Brückenweg – rozpoczyna się on na stacji kolejowej St. Gallen-Haggen, a kończy w Spisegg.

S Z WA J C A R I A

MIASTO I WODA

68 Na tej 7,5-kilometrowej trasie spotkacie wysokie wiadukty, drewniane, betonowe oraz wiszące mosty, a przy każdym z nich znajdziecie tablicę informacyjną opisującą historię i genezę danej konstrukcji. Szlak prowadzi przez rzeczny krajobraz rezerwatu przyrody Sitter- und Wattbachlandschaft, co daje możliwość poznania natury St. Gallen. Najokazalszą budowlą jest znajdujący się tuż przy stacji St. Gallen-Haggen wiadukt Ganggelibrugg, zbudowany nad wąwozem Sitter. Osiąga on długość 355 metrów.

4. Badhütte Rorschach – jak za dawnych lat

Nad brzegiem Jeziora Bodeńskiego, w Rorschach, znajduje się wyjątkowe miejsce, które pozwala przenieść się w przeszłość. To Badhütte Rorschach – kąpielowy pawilon wybudowany w 1924 roku, wznoszący się na palach nad taflą Bodensee. Dostać się do niego można jedynie przez pomost. Podczas odwiedzin można czerpać to, co najlepsze z bodeńskiego lata. To miejsce idealne do

orzeźwiających kąpieli, opalania się w ciepłych promieniach słońca, a także spotkań ze znajomymi przy drinku i kolacji w tutejszej restauracji. Zabierzcie ręcznik i pozwólcie przenieść się do poprzednich epok, które wciąż są żywe w letnim zapachu drewna Badhütte Rorschach. Latem możecie wziąć udział w zajęciach jogi i odnaleźć wewnętrzny spokój oraz równowagę w objęciach kojącego chłodu jeziora.

5. Miasto tysiąca schodów i tysiąca skrótów

St. Gallen nazywane jest miastem tysiąca schodów. Znajdziecie tutaj aż 140 skrótów, które pozwalają na szybsze dotarcie do miejsc błogiego odpoczynku, między innymi wspomnianych wcześniej Trzech Stawów. Łączna liczba stopni oscyluje wokół 13 tysięcy. Schody w St. Gallen to przyjemny sposób na codzienny rozruch, wzmocnienie układu sercowo-naczyniowego oraz mięśni. To właśnie dzięki tym pieszym skrótom znacznie szybciej dotrzecie do parków i przestrzeni rekreacyjnych, ale także do knajp i barów, gdzie

czeka na was zasłużona nagroda w postaci chłodnego napoju i pysznego jedzenia.

Konstrukcja Frohsinntreppe liczy zaledwie 18 stopni, natomiast ścieżka Falkenbergsweg to już 529 stopni i 88 metrów przewyższenia do pokonania. Schody w St. Gallen wykonane są z drewna modrzewiowego i dębowego, a wysokość stopni to zazwyczaj tylko 15 centymetrów.

Do przejścia

7400 kroków

THUN

0

Stacja kolejowa ma bezpośrednie połączenie z przystanią, skąd możesz udać się w rejs po jeziorze Thun, by podziwiać przepiękne widoki Oberlandu Berneńskiego.

Najlepiej więc wskocz na następny statek i popłyń do Hünibach.

T

o miasteczko z monumentalnym zamkiem leży nad rzeką Aare, na obszarze pomiędzy jeziorem Thun a potężnymi Alpami Berneńskimi. Pośrodku tego sielankowego krajobrazu znajduje się jedno z najbardziej towarzyskich miejsc: Mühleplatz.

To tutaj wieczorem spotykają się mieszkańcy Thun, by rozmawiać i tańczyć, niekiedy do samego rana.

Start: Dworzec kolejowy w Thun

150

1. Szlak wąwozu Cholerenschlucht

Surowe skały i wodny świat w lesie – ten klejnot przyrody szczególnie imponuje latem. Aby tam dotrzeć, udaj się pod górę, wzdłuż dzikiego potoku. Powrót – najlepiej wsiądź do autobusu z Scheidweg, którym dojedziesz na Guisanplatz w Thun.

3750

2. Sabine Portenier

S Z WA J C A R I A

Przejdź kilka kroków do ulicy Scheibenstrasse i zrób zakupy w stylu slow fashion.

4050

4700

3. Frischer Fritz

Przejdź się wzdłuż rzeki Aare i pełnej sklepów wyspy Bälliz, aby na Untere Hauptgasse ocalić przed wyrzuceniem zdatne do jedzenia artykuły spożywcze.

4. Cafebar Alte Oele

Swoje kroki skieruj dalej na południe, mijając liczne schodki i zaułki pełne klimatycznych sklepów. Przejdź obok mekki surferów – zapory Untere Schleuse, aż dotrzesz do cudownej kawiarni Alte Oele, tuż za małym teatrem o tej samej nazwie.

5300

5800

5. Offener Bücherschrank

Przewietrz głowę podczas spaceru wzdłuż nabrzeża rzeki Aare i przygotuj w swojej torbie miejsce na książki. Od niedawna stoi tutaj budka z lekturami czekającymi tylko, by zabrać je w dalszą drogę. Znajdziesz ją w Monbijou-Pärkli.

6. Roślinna ścieżka dydaktyczna

Wypożycz rower i jedź do parku Schadaupark. Podziwiaj zamek znajdujący się tuż nad brzegiem jeziora, otaczającą go roślinność i rzeźby.

⭐⭐⭐

Schloss Schadau Hotel-Restaurant: Z pokoi hotelowych roztacza się bajkowy widok na jezioro Thun oraz szczyty okolicznych gór, takie jak Eiger, Mönch i Jungfrau.

Thun Fryburg Alpejska Trasa Panoramiczna nr 4 Etap 6

53 km

6900

7. Strämu Beizli

Ciesz się grillowanymi potrawami oraz tapas serwowanymi na tarasie tej restauracji.

Wirtualny spacer 7400

8. Surfskipoint

Wypożycz kajak i ruszaj na jezioro!

Złap oddech i poznaj miasto z zupełnie nowej perspektywy.

69

ROSENBERG

WINTERTHUR W obecnej formie dworzec został ukształtowany w 1896 roku.

Inspiracją był budynek parlamentu Bundeshaus w Bernie.

8

LIND 7 3

S TA R E M I A S TO

NEUWIESEN

S PAC E R

5

4

2 1

OBERWINTERTHUR NEUHEGI 14 18

11

S TA R E M I A S T O Zaledwie rzut beretem od dworca mieści się piękna starówka Winterthur, z wieloma małymi, wartymi odkrycia uliczkami. Blisko stąd też do terenów zielonych.

1

6

8 S PAC E R

10

SULZER-AREAL

12 9

BREITE

70

13

DEUTWEG

TÖ S S

SULZER-AREAL Dawniej był to obszar przemys­ łowy, dzisiaj powstaje tu nowa dzielnica z kameralnymi kawiarniami, sklepami i przestrzenią dla kreatywnej twórczości.

9

13

S PAC E R

NEUHEGI OBERWINTERTHUR Rzeka Eulach prowadzi poza centrum miasta, zapraszając do odkrycia nowych światów. W miejscu dawnej wioski rolniczej znajduje się teraz nowe, współczesne Winterthur.

14

18

W

interthur to raj dla cyklistów – około 175 kilometrów ścieżek rowerowych prowadzi tu przez dawne tereny przemysłowe, co czyni „Winti” miejscem absolutnie wspaniałym dla miłośników jednośladów. Również pod kątem zieleni to duże miasto z wiejskim charakterem nie zostaje w tyle – 40 procent obszaru miejskiego stanowią parki, które kształtują jego ogólny obraz wspólnie ze starym miastem, licznymi domami robotniczymi, wspaniałymi willami, nowymi osiedlami oraz zróżnicowaną ofertą kulturalną.

⭐⭐⭐

Sorell Hotel Krone: W centrum starego miasta szczególnie pięknie bywa nocą. W tym zabytkowym hotelu dzień można za to rozpocząć od pysznego brunchu, który jest dostępny również dla niezameldowanych gości.

Winterthur Zurych Wyland–Dolne miasto nr 45 Etap 2

28 km

Wirtualny spacer

S Z WA J C A R I A

71

Do przejścia

6650 kroków

S PAC E R

NA STARYM MIEŚCIE

0

Start: Dworzec kolejowy w Winterthur

Plac dworcowy odnowiono w 2012 roku. Został on wtedy wyposażony w charakterystyczny dach (zwany grzybem). Prace modernizacyjne jednak wciąż trwają: budowane jest podziemne przejście dla pieszych i rowerzystów, które ma zbliżyć do siebie dzielnice wokół dworca.

S Z WA J C A R I A

1280

1. EMMA Bett und Bistro

podejmują zarówno współczesne, jak i ponadczasowe problemy.

3290

4. Biblioteka miejska

3450

5. Zero waste

Podjedź autobusem linii 1 do przystanku Stadthaus i obserwuj zgiełk miasta przy śniadaniu w Bis­tro Emma. Skosztuj tutaj chleba z piekarni Bio-Beck, wędlin z delikatesów Das Pure oraz kawy produkowanej przez rodzinną firmę z Winterthur.

2150

2. Za rogiem

Po sytym posiłku, w pełni sił przejdź się teraz po starym mieście wybrukowanym naturalnymi kamieniami i naszpikowanym sklepami. Co kilka kroków znajdziesz tam coś wartego odkrycia.

Na przykład najmniejszy dom w mieście lub intrygujące sklepy: Glückstheorie i Changemaker.

Obie firmy są zaangażowane w zrównoważoną produkcję, nie tracąc przy tym ani stylu, ani jakości. Cały urok Winterthur tkwi właśnie w klimatycznych alejkach z licznymi, ciekawymi butikami.

2650

Przy ulicy Steinberggasse, w sklepie Bare Ware, zrób zakupy bez plastikowych opakowań, zaś w Äss-Barze wykaż się proekologiczną postawą i kup bułkę bądź deser z poprzedniego dnia. Ten prowiant na pewno się przyda – za chwilę marsz pod górę!

4300

6. Rosengarten

5360

7. Młodzi i innowacyjni

6650

8. B&B Villa Jakobsbrunnen

3. Gewerbemuseum

Idąc ulicą Obertor, przechodzącą w Marktgasse, skręć w Obere Kirch­gasse, a dojdziesz do Muzeum Sztuki Współczesnej.

W tym inspirującym miejscu odkryj dzieła, które w zaskakujący, niebanalny i zmysłowy sposób

Tuż obok znajdziesz miejską bibliotekę. Koniecznie zwróć uwagę na przepiękny wewnętrzny dziedziniec. Jeśli masz więcej czasu, znajdź przytulne miejsce i oddaj się powolnej lekturze książki lub gazety.

Po krótkim podejściu na wzgórze Heiligberg zasługujesz na przekąskę. Będzie smakowała wyjątkowo pysznie w towarzystwie ponad 300 gatunków róż i z imponującym widokiem na miasto.

Na zakończenie dnia udaj się do restauracji Trübli i daj się zaskoczyć menu-niespodzianką.

Możesz też wybrać się do Rosa Pulver. W obydwu miejscach młoda i innowacyjna ekipa zapewni cudownie przytulny wieczór, który na długo pozostanie w pamięci.

Jeśli nie chcesz jeszcze kończyć spaceru, odwiedź tę XVIII-wieczną willę z przepięknym parkiem.

Festiwal Afropfingsten W Zielone Świątki ulice Winterthur wypełniają się zapachem egzotycznych potraw i rytmicznymi dźwiękami: nadchodzi bowiem wtedy czas na festiwal Afropfingsten. Spot­ kasz tutaj inspirującą mieszankę kultur i narodów, a towarzysząca wydarzeniom muzyka otworzy wrota do innego świata. Organizatorzy imprezy chcą tworzyć możliwie jak najbardziej zrównoważony i oszczędny w zasobach festiwal, tym samym dając przykład przyszłym pokoleniom.

72

Do przejścia

3500

S PAC E R

LAGERPLATZ I LOKSTADT

kroków

Start: Muzeum Schaffen

I

0

Za dworcem kolejowym, na dawnym osiedlu przemysłowym, znajduje się zakątek kreatywności. Muzeum Schaffen umiejscowione jest tuż obok centrum kultury Machwerk, w którym urządzono pracownię kreatywno-kulturalną Lange Weile. Każdy jest tam mile widziany ze swoim projektem.

9. Dom z recyklingu

1200

10. Odkrywanie przyszłości

1570

S Z WA J C A R I A

Idź do Hali 118 przy Lagerplatz i skieruj wzrok ku górze. Czerwona część budynku została wykonana z materiałów z demontażu innych obiektów.

Wiele okien pochodzi z dawnej drukarni, zaś panele podłogowe w poprzednim życiu tworzyły fasadę Haus Orion w Zurychu.

Stare szyny kolejowe i lokomotywy są świadectwem minionych, przemysłowych czasów tej okolicy. Jednocześnie Lok­ stadt ze swoją ekologiczną i energooszczędną koncepcją „Społeczności 2000 Watt” podąża wyraźnie ku przyszłości.

Zmiana nie dokonała się jeszcze całkowicie, nieustannie pojawiają się i są wdrażane nowe ciekawe pomysły, dlatego warto tutaj regularnie wracać.

11. Czekolada

73

2070

We współczesnym drewnianym budynku Krokodil został otwarty nowy oddział czekoladziarni Confiserie Vollenweider.

Szczególnie dobrze smakuje cętkowana tartaletka Giraffentorte, czyli tort żyrafowy.

12. Röstgrad Kaffee

2400

13. Ristorante Caruso

3500

Słodkości te idealnie skomponują się z kawą z Röstgrad.

Na starej zwrotnicy jest ona serwowana wraz z lodami domowej roboty prosto z zabytkowego wagonu kolejowego.

Spróbuj koniecznie!

Włoskich restauracji jest wszędzie mnóstwo, ale ta ma naprawdę autentyczną atmosferę, ładny taras i szczególnie smaczne dania! Spróbuj na przykład czarnych tortelloni z owocami morza.

Do przejścia

S PAC E R

6500

DO NEUHEGI I OBERWINTERTHUR

kroków

0

1280

Start: Muzeum Fotografii

W tym miejscu jest coś dla oka i coś dla żołądka: imponujące zdjęcia oraz przysmaki serwowane w Bistro George. Do 2025 roku muzeum będzie poddane renowacji, możliwy ograniczony dostęp.

14. Od jabłka do pigwy

Za osiedlem Birchermüesli, które swoją nazwę zawdzięcza uliczkom Jabłkowej, Morelowej, Brzoskwiniowej, Wiśniowej oraz Pigwowej, idź nabrzeżem Eulachu w górę rzeki. Po drodze napotkasz betonowe schodki – namawiają do odpoczynku nad samą wodą.

2680

15. Graffiti i deskorolka

S Z WA J C A R I A

Zobacz, jak profesjonaliści szaleją na deskach, lub przestudiuj liczne graffiti, które zdobią tutejsze ściany.

3500

Eulachpark jest najmłodszym i jednocześnie największym parkiem w Winterthur. Tutaj rzeka została przywrócona naturze i radośnie szumi tuż obok alejek pełnych wózków spacerowych i bawiących się wokół dzieci.

Podążaj za rzeką w Winterthur

Podziemne odkrycie Rzeka Eulach przepływa nie tylko na wschód i zachód od miasta, lecz także przez środek Winterthur, a nawet pod torami kolejowymi, gdzie nikt jej nie widzi. Przy ładnej pogodzie i niskim stanie wody w górnej części ulicy Rosenstrasse, za Wyższą Szkołą Inżynierską, można zejść pod ziemię. Nie zapomnij zabrać latarki! Po ponadkilometrowym marszu wyjdź na powierzchnię już po drugiej stronie dworca kolejowego, przy wieżowcu Sulzer-Hochhaus. Na wyprawę po podziemiach Winterthur możesz również wybrać się z wycieczkami miejskimi „Eulach” i „Foxtrail”.

16. Odrobina zieleni

4500

17. Rycerze i marchewki

Po zaledwie kilku krokach od wyjścia z parku możesz przenieść się w przeszłość. Widok zamku Hegi w oddali skłania do wyruszenia na wyprawę w zamierzchłe czasy.

W roztaczającym się na 800 metrach kwadratowych ogrodzie zamkowym, założonym przez fundację Pro Specie Rara, obok młodych warzyw rosną ich dawne, rzadkie odmiany, które przy odrobinie szczęścia można zjeść w weekendy w zamkowej karczmie. Usiądź i uracz swoje podniebienie tymi wyjątkowymi smakami.

6500

18. Technorama

Po obfitym posiłku i wzmocnieniu kontynuuj podróż do Szwajcarskiego Centrum Nauki Technorama, jednego z największych obiektów tego typu w Europie.

Zanurz się w ciekawe zagadnienia nauki, stawiające w centrum zainteresowania słońce, wiatr czy wodę. Ich zrozumienie ułatwią ekscytujące eksperymenty przeprowadzane w nowoczesnym parku.

Największą atrakcją Technoramy jest Wunderbrücke (most cudów).

74

MIASTO I WODA

winterthur – miasto-ogród

S Z WA J C A R I A

1. Urban golf – pierwsze miejskie pole golfowe w Szwajcarii

Zwiedzanie zakamarków Winterthur z kijem i piłeczką golfową jest zdecydowanie jedną z najbardziej oryginalnych form spędzania wolnego czasu w tym mieście.

Urban golf to odmiana tradycyjnego golfa, która różni się od niego przede wszystkim charakterem i skomplikowaniem „pola”.

W tym przypadku polem jest ulica, a konkretniej labirynty Winterthur. W mieście znajdziecie dwie propozycje golfowej ścieżki, które prowadzą do starych hal przemysłowych, parków oraz na place.

Wyposażeni w kije golfowe, Bäseli, piłkę oraz specjalną kartę do gry możecie w wyjątkowy sposób poznawać ciekawostki Winterthur. Pamiętajcie tylko o bezpieczeństwie – gra odbywa się na obszarze publicznym. Nie zapomnijcie też, aby po zwrocie sprzętu nagrodzić się orzeźwiającym napojem i pyszną przekąską.

2. Ogrody i fontanny Winterthur

Winterthur nie bez powodu jest nazywane miastem ogrodów. Odwiedzając to szóste pod względem wielkości miasto Szwajcarii, macie wrażenie, że znajdujecie się w spokojnym miasteczku, na co wpływ mają wszechobecne parki i zadrzewienia.

Warto tutaj zagubić się pośród uroczych zielonych ścieżek, przede wszystkim w gorące dni. Orzeźwienie zagwarantują minimalistyczne fontanny, dzięki którym możecie schłodzić rozgrzane ciała i napić się z kraników czystej, zimnej wody. Znajdziecie je przede wszystkim w obrębie uroczego starego miasta, poprzecinanego wąskimi uliczkami i wypełnionego kolorowymi kamienicami. Wzgórza porośnięte lasami to z kolei świetne miejsca do podziwiania panoram z wież widokowych.

Koniecznie odwiedźcie taras widokowy Bäumli i zachwyćcie się widokiem.

3. Geiselweid – pomysł na gorący dzień

Geiselweid to kompleks basenów, z których część znajduje się na otwartym po-

75

wietrzu. Jest to najlepsze miejsce, aby się schłodzić w upalny dzień. Kompleks ten to nie tylko najstarszy i wciąż działający basen w całej Szwajcarii, lecz także największy naturalny basen w kraju o powierzchni 900 metrów kwadratowych.

Zbudowany w latach 1908–1911 oferuje moc atrakcji. W ciepłych miesiącach warto rozsiąść się na tutejszym terenie zielonym lub zagrać w siatkówkę plażową na przygotowanym boisku. Znajdziecie tu restaurację, która serwuje smaczne dania i napoje. W miesiącach pozaletnich można skorzystać z basenów krytych.

4. Dachterrasse zum Wiedehopf – odpoczynek z panoramą miasta

Wieczór przy dobrym hot-dogu i wyśmienitym drinku to genialny pomysł na zakończenie letniego dnia. Dachterrasse zum Wiedehopf jest zbudowany na dachu dawnego browaru Haldengut, z którego rozpościera się fantastyczny widok na okolicę, w tym wyłaniającą się znad horyzontu wschodnią część Prealp Szwajcarskich. Taras otwarty jest jedynie przy dobrej pogodzie – od końca maja do końca sierpnia.

5. Winterthurer Musik­ festwochen – muzyka w sercu miasta

Winterthurer Musikfestwochen to prawdziwe święto muzyki w samym centrum Winterthur. Wraz z początkiem sierpnia centrum miasta zmienia się w wielobarwną scenę, aby przez dwanaście dni serwować mieszkańcom i odwiedzającym muzykę graną na żywo. Koncerty odbywają się między innymi na Steinberggasse oraz Kirchplatz. Łącznie cztery sceny goszczą około siedemdziesięciu performerów – muzyków oraz kabarety.

Widzieliśmy i polecamy!

CZARUJĄCE MIASTA SZWAJCARII

ANITA I PAWEŁ SKOWERA 101countriesbefore50.com • @101countriesbefore50

S Z WA J C A R I A

S

zwajcaria od zawsze była naszym marzeniem. Wreszcie udało się je spełnić! Urokliwe miasta i miasteczka, czarujące wioski leżące u podnóża surowych gór i jeziora we wszystkich odcieniach błękitu wzbudziły w nas niemały zachwyt. To trochę niesprawiedliwe, że tak mały kraj, kojarzony głównie z zegarkami, czekoladą, scyzorykami i serami, ma wszystko to, czego oczy i dusza pragną! Zapierające dech w piersiach krajobrazy i malownicze widoki, fantastycznie przygotowane szlaki piesze i trasy narciarskie, doskonałą infrastrukturę, kolejki górskie sięgające nieba oraz świetnie zachowane zabytki. Jako miłośnicy gór i pieszych wędrówek moglibyśmy rozpływać się nad każdym szlakiem i każdym szczytem, jaki w Szwajcarii zobaczyliśmy. Nie tym razem jednak, bo Szwajcaria to nie tylko piękne góry, lecz także godne odwiedzenia miasta...

Na pewno warto zobaczyć Szafuzę – miasto położone nad górnym Renem, pomiędzy Szwarc­ waldem a Jeziorem Bodeńskim, tuż przy granicy z Niemcami. Swoje istnienie zawdzięcza ona właśnie przełomowi Renu, na którym przeładowywano towary transportowane rzeką do Bazylei.

To właśnie tu odkryjesz Rheinfall – jeden z najpotężniejszych i największy pod względem przepływu wodospad Europy. Ta spieniona bestia liczy aż 150 metrów szerokości i 23 metry wysokości, a latem przelewa się przez nią średnio aż 600 metrów sześciennych wody na sekundę! Wierz nam na słowo, że widok ten robi piorunujące wrażenie.

Kolejnym miejscem godnym uwagi jest oczywiś­cie Lucerna, nazywana najpiękniejszym

76

miastem Szwajcarii i prawdziwą perłą w koronie Alp. Otulona majestatycznymi szczytami, wygląda jakby odpoczywała w odnodze srebrzystego Jeziora Czterech Kantonów. W tym niewielkim mieście dosłownie wszystko zachwyca, a spacerując jego brukowanymi uliczkami i bulwarami, poczujesz niezwykły klimat przeszłości, w tym ducha baroku i średniowiecza.

Nieopodal Lucerny, zaledwie pół godziny jazdy koleją, znajduje się kolejne niezwykłe miasteczko warte odwiedzenia. Mamy tu na myśli Zug. Przycupnął on nad turkusowym jeziorem Zugersee, zachęcającym do kąpieli i wszelkich aktywności wodnych. W miasteczku koniecznie odwiedź historyczne centrum i przespaceruj się po jego krętych i wąskich uliczkach. Nie zapomnij też

ANITA I PAWEŁ SKOWERA

S Z WA J C A R I A

Widzieliśmy i polecamy!

101countriesbefore50.com • @101countriesbefore50

77

zajrzeć do ogrodu różanego Guggi, z którego rozciąga się wspaniały widok na okolicę.

Na koniec zostawiamy wisienkę na torcie, czyli Lugano! Leży ono w południowej części Szwajcarii, we włoskojęzycznym regionie Ticino. Uchodzi za typowo włoskie miasto, pełne zieleni i malow­ niczych krajobrazów. Łączy na pewno szwajcarski porządek z italską spontanicznością. W Lugano odnajdziesz mnóstwo słońca i wiele śródziemnomorskich akcentów, a także atrakcji kryjących się tuż za płotem! Tu wszystko masz na wyciągnięcie ręki: góry i jeziora, szlaki turystyczne i plaże, aktywność i wypoczynek. Gandria, wioski Ciona, Carona i Morcote, góry Monte Brè oraz Monte San Salvatore już na ciebie czekają.

4

5 7

6

KREIS 5

3

ZURYCH

KREIS 6 2

KREIS 4

I 1

Po otwarciu głównego dworca w Zurychu pociągi wjeżdżały bezpośrednio do dużej hali.

Obecnie organizowane są w niej różnego rodzaju targi i imprezy.

17 8

KREIS 1

S PAC E R

27 27

9 28 10

26

18

13

P I ĄTA D Z I E L N I C A

14

11

Dawna dzielnica przemysłowa zawsze charakteryzowała się dużym odsetkiem imigrantów. Dziś to oni nadają tam ton, szczególnie w sferze kulinarnej, wzbogacając talerze smakami i zapachami z całego świata.

1

7

KREIS 8

78 KREIS 3

S PAC E R

8

16

S PAC E R ÓSMA DZIELNICA Sekretem Zurychu jest mariaż miasta i jeziora, które jest dostępne dla wszystkich. Ta trasa z dodatkowymi wycieczkami prowadzi do wybranych atrakcji wzdłuż wody, a wszystkie inne warte odwiedzenia miejsca pozostawia ciekawości zwiedzającego.

17

28

19

23 25

KREIS 2

20

ZÜRICHBERG Na zboczach góry Zürichberg znajdziesz piękne wille zamieszkałe przez zuryskie wyższe sfery.

Osiedliły się tam nie bez powodu – widok na jezioro i Alpy jest stąd spektakularny.

12

16 15

22

Z

urych ma wszystko. Atrakcji jest tutaj tak dużo, że jeden weekend to właściwie za mało, aby na poważnie zanurzyć się w mieście i je poznać. Oprócz muzeów i galerii są rzeka oraz jezioro z licznymi kąpieliskami. Miasto ma także bogatą ofertą kulturalną dla ciekawskich odkrywców oraz tysiące restauracji nieustannie szukających nowych pomysłów i inspiracji. Dzielnice Zurychu są czasem hipsterskie, czasem wielokulturowe, czasem przemysłowe, a czasem historyczne. Łączy je za to wspólna cecha – wszystkie są warte odkrycia.

⭐⭐⭐

Hotel Florhof: Stylowa oaza spokoju na krańcu starego miasta oferuje współczesną elegancję w dawnym, XVIII-wiecznym domu szlacheckim.

Zurych Winterthur Wyland–Niederdorf nr 45 Etap 2

28 km

Wirtualny spacer

Do przejścia

15 857

S PAC E R

W PIĄTEJ DZIELNICY

kroków

Start: Dworzec kolejowy w Zurychu

0

1. Kleine Freiheit

500

2. Platzspitz

1371

3. Stazione Paradiso

3000

Na największym szwajcarskim dworcu doświadczysz mieszanki różnych światów. Pociągi przybywające tu z Hamburga, Paryża, Budapesztu, Mediolanu czy Belgradu przynoszą nad rzekę Limmat świeży powiew i wieści z odległych krajów.

Kilka kroków od zgiełku dworca kusi urządzona w kontenerze oaza z wyborną kawą i pomysłowymi śniadaniami. Rozpocznij tutaj spacer i uracz się prostym, lecz smacznym posiłkiem.

S Z WA J C A R I A

W duchu wolności idź do zbiegu rzek Sihl i Limmat, gdzie po inspirację przychodził sam James Joyce.

Z dobrymi myślami w głowie przespaceruj się wzdłuż Limmat do dworca Letten, gdzie magazyn podróżniczy „Transhelvetica” zaprasza do podróży po Szwajcarii.

W porzuconym wagonie odkryj pyszną focaccię i zaskakujące w smaku napoje.

79

4. Viadukt

4571

5. Frau Gerolds Garten

4857

6. Museum für Gestaltung

6286

Podążając wzdłuż torów, dojdź wygodną ścieżką do nowoczesnego pasażu handlowego ze starannie wyselekcjonowanymi sklepami i halą targową, w której znajdziesz wszystko, czego tylko zapragniesz.

W szczególności wrażenie robi mnogość produktów kulinarnych i spożywczych.

Na końcu ulicy Viaduktstrasse zobaczysz zbudowaną z kontenerów wieżę Freitag Tower. Za nią odnajdziesz ogródek pełen rozrywki, kulinariów i handlu.

W miejscu, gdzie dawniej butelkowano kultowy jogurt Toni, dziś mieszczą się uczelnia artystyczna oraz muzeum wzornictwa – dwie instytucje o niezłomnej energii i kreatywności. Poczuj całym sobą klimat tego artystycznego zakątka.

7. Kloster Fahr

Aby zmienić perspektywę, podążaj wzdłuż Limmat aż do klasztoru Fahr, obok niego zaś oddaj się uczcie w restauracji Zu den Zwei Raben.

Miyuko

15 857

Najlepsze torty na świecie Sara Hochuli ma niebieskie włosy i nosi ubrania niczym postać z mangi. To skojarzenie ze wszech miar słuszne, jest ona bowiem wielką fanką Japonii, ale też wielbicielką słodkich ciast. Z połączenia tych pasji powstała mała herbaciarnia Miyuko. Nieco ukryta w starym drewnianym domu, rozpieszcza wręcz swoich gości. Ciastka na wystawie są kolorowe i szalone, niczym wesoło wytatuowane ramiona Sary. Już samo spojrzenie na witrynę może wytrącić poziom cukru z równowagi. Ale kto nie ma odwagi, ten nie wygrywa. Dlatego prawdziwy koneser przychodzi tutaj bardzo głodny i żądny spróbowania tych częściowo wegańskich bomb kalorycznych.

Do przejścia

S PAC E R

10 286

NA WZGÓRZU ZÜRICHBERG

kroków

0

Start: Dworzec kolejowy w Zurychu

Na tej najbardziej ruchliwej stacji kolejowej w Europie pociągi przyjeżdżają i odjeżdżają co 30 sekund.

314

8. Giacometti-Halle

Hol wejściowy budynku straży miejskiej został przekształcony przez artystę Augusta Giacomettiego w dzieło sztuki, przez które można przespacerować. Na szczęście nie grozi to aresztowaniem.

929

S Z WA J C A R I A

1143

9. Äss-Bar

Piekarnia ta od 2013 roku sprzedaje wypieki z poprzedniego dnia, dzięki czemu oszczędza w swoich jedenastu oddziałach ponad 700 ton pełnowartościowej żywności rocznie.

10. Comics-Shop Keller

Ważne miejsce dla miłośników wszelkiego rodzaju komiksów, a w szczególności wyrafinowanych dzieł tej gałęzi sztuki. Jeśli masz w sobie choć iskierkę miłości do nich, nieprędko opuścisz to „cudowne pudełko”.

1357

11. Restauracja Neumarkt

Rzut kamieniem dalej możesz cieszyć się pysznym daniem i nowo nabytą lekturą w pięknym ogrodzie.

2000

12. Neumarkt

2714

13. Kunsthaus

Spacerując wciąż przed siebie, odkryj krótką handlową uliczkę, która jest rajem dla fanów małych wytwórni i producentów.

To właśnie ta nowa budowla na placu Heimplatz stała się ostatnio zuryskim centrum sztuki.

5286

14. Vier Linden

8143

15. Dolder

10 286

16. Zoo w Zurychu

Po takiej dawce kultury nadszedł czas na posiłek. W trzech piekarniach na Hottingerplatz każdy znajdzie coś dla siebie. W Berner – ciasto Wähe, w Vier Linden – coś zdrowego, zaś w Hürlimann – coś konkretnego.

Teraz wejdź lub wjedź kolejką Dolderbahn na wzgórze Zürichberg.

Na samym szczycie góry wejdź do świata fauny i naucz się lepiej poznawać i szanować przyrodę. Mottem tutejszego dyrektora zoo jest: „Dziś dbamy o życie zwierząt w świecie jutra”.

80

Do przejścia

16 857 kroków

S PAC E R

WOKÓŁ JEZIORA Start: Dworzec kolejowy w Zurychu

0

Niewiele stacji kolejowych jest umiejscowionych tak blisko wody: rzeka Sihl przepływa tu pomiędzy torami nadziemnymi i podziemnymi, przez sam środek dworca głównego.

17. Rio Bar

S Z WA J C A R I A

Bar przypomina statek zakotwiczony na rzecznym cyplu. Udaj się tam na pierwszą kawę i popijaj ją niespiesznie, sycąc oczy widokiem na wodę.

18. Stary Ogród Botaniczny

386

1286

Tuż za barem zaczyna się Schanzengraben, miejski kanał wodny pełen ryb. Prowadzi on do tradycyjnego basenu rzecznego, który wieczorami zamienia się w Rimini Bar, a także do Starego Ogrodu Botanicznego – oazy spokoju.

19. Arboretum

3000

Idąc jego śladem, odkryjesz, że ostatecznie kanał wpływa do Jeziora Zuryskiego, skąd roztacza się piękna panorama Alp. W pobliżu znajdziesz arboretum z piękną kolekcją drzew i dużą wolierą. To idealne miejsce na złapanie oddechu.

20. Muzeum Rietberg

4000

21. Sukkulenten-Sammlung

5286

Nieco dalej, na wzgórzu, znajdziesz wspaniały Rieterpark, a w nim jedno z najbardziej imponujących muzeów sztuki pozaeuropejskiej. Na tym „zielonym wzgórzu” mieszkał niegdyś kompozytor Richard Wagner.

Teraz skieruj się z powrotem w stronę jeziora. Znajdź tam jedną z najobszerniejszych i najważniejszych w kraju i na świecie kolekcji sukulentów. Obejmuje ona ponad 6500 różnych kaktusów i pokrewnych im gatunków roślin.

22. Rote Fabrik

Dawna fabryka jedwabiu jest obecnie ważnym ośrodkiem kulturalnym, z restauracją Ziegel oh Lac usytuowaną nad samym Jeziorem Zuryskim. Koniecznie odwiedź to miejsce.

8143

23. Mühlerama

8571

24. Pavillon Le Corbusier

10 571

Z pobliskiej przystani Wollishofen od czasu do czasu przeprawiają się statki przez Jezioro Zuryskie do Tiefenbrunnen. Tam, w muzeum Mühlerama, kontempluje się kulturę jedzenia i picia, a wciąż działający młyn przemysłowy miele mąkę od 1913 roku. Jeśli masz chwilę, udaj się na tę wodną przeprawę.

Skieruj swoje kroki w stronę zieleni – ten wspaniały park ciąg­ nący się wzdłuż brzegu Jeziora Zuryskiego jest pełen niezwykłych skarbów, takich jak rzeźba Heureka Tinguely’ego, Ogród Chiński czy Pavillon Le Corbusier, który upamiętnia dziedzictwo mistrza.

81

25. Monocle Shop & Café

11 286

26. Berg und Tal

13 714

27. Rrrevolve

13 857

28. Neue Taverne, Kle

14 571 16 857

Następnie udaj się do leżącej za parkiem dzielnicy Seefeld, która jest domem dla wielu ekspatów.

Spotykają się oni w kawiarni Monocle Shop & Café, aby się pokazać i miło spędzić czas.

Odkryj zaułki dzielnicy Niederdorf – są one rajem dla miłośników dobrego jedzenia. Na przykład Schwarzenbach oferuje najciekawsze produkty kolonialne z całego świata, a w Berg und Tal kupisz przysmaki od małych szwajcarskich producentów.

Będąc w Zurychu, nie zapomnij kupić pamiątek. W tym sklepie z produktami pochodzącymi ze zrównoważonej produkcji zrobisz piękne zakupy, zachowując czyste sumienie.

W Zurychu chętnie celebruje się dobre jedzenie. Mięsożercy otwarci na nowe doznania powinni odwiedzić stylową Neue Taverne, która w centrum swojego menu zawsze stawia warzywa, lub wegańską restaurację Kle, która zdobyła jedną z nielicznych zielonych gwiazdek Michelin.

S Z WA J C A R I A

82

MIASTO I WODA

zurych – z wodą po sąsiedzku

S Z WA J C A R I A

1. Kąpielisko Enge nad Jeziorem Zuryskim

Letnia kąpiel w Seebad Enge, z widokiem na Alpy i największe miasto Szwajcarii, to idealna propozycja na ochłodę. Kąpielisko zlokalizowane jest w dzielnicy Enge, nieopodal Bürkliplatz, co pozwala oderwać się od wielkomiejskiego gwaru.

Latem dobrze jest przysiąść na drewnianej konstrukcji i po rozgrzaniu ciała promieniami słońca wskoczyć do błękitnych wód jeziora. Zimą natomiast można skorzystać tutaj z sauny, w której również porządnie się rozgrzejecie, a potem… wejdziecie do zimnej wody, której temperatura oscyluje zazwyczaj wokół 4–6 stopni Celsjusza.

W Enge skorzystacie z dodatkowej oferty masażu oraz seansów jogi, a także wypożyczycie deski do SUP-a, na których możecie odbyć kurs pływania. Obiekt powstał na przełomie 1959 i 1960 roku. Zaprojektowany przez Roberta Landolta, jest jednym z najmłodszych tego typu obiektów w mieście. W przeszłości kąpielisko podzielone było na część damską i męską. Obecnie odrębna część damska została zachowana, podczas gdy dawna męska jest dostępna dla wszystkich.

2. Underi Lätte – rzeczna kąpiel w centrum miasta

Underi Lätte, lub inaczej Unterer Letten, to kąpielisko na rzece Limmat – najstarszy

tego typu obiekt w całym Zurychu. Zostało zbudowane w 1909 roku i charakteryzuje się dość długim kanałem pływackim, do którego warto wskoczyć i dać się ponieść nurtowi czystej rzeki. Unterer Letten jest jednym z ulubionych miejsc mieszkańców miasta, którzy spotykają się tutaj na pogawędki i wspólne wodne szaleństwo.

Znajdziecie tu też 3-metrową deskę do skakania oraz brodzik dla dzieci, co sprawia, że kompleks ten jest idealny także dla rodzin. Letnimi wieczorami odbywają się tutaj wydarzenia kulturalne, w tym kino

plenerowe. Od czasów budowy Unterer Letten właściwie nie stracił swojego pierwotnego charakteru. Wstęp jest wolny, dlatego w najgorętsze letnie dni warto przygotować się na prawdziwe tłumy.

3. Strandbad Mythenquai i Saffa-Insel – zuryska riwiera

Jezioro Zuryskie jest jednym z największych jezior Szwajcarii – wokół niego znajdziecie wiele miejsc do wypoczynku.

Odwiedzając największe szwajcarskie miasto latem, warto spędzić nieco czasu nad jego brzegiem. Strandbad Mythenquai to całkiem spory teren rekreacyjny z 250-metrową plażą, obszarem do uprawiania sportów i trawnikiem do wypoczynku oraz parkiem, przez który prowadzą alejki idealne do letnich przejażdżek rowerowych.

Strandbad Mythenquai oferuje również pierwszą na świecie automatyczną wypożyczalnię desek SUP. Będąc tutaj, koniecznie zajrzyjcie na Saffa-Insel – małą, uroczą wysepkę. Została ona sztucznie usypana w 1958 roku. Jej wymiary to 90 na 50 metrów, a z brzegiem łączy ją 10-metrowy most. Warto przysiąść na niej latem i wypocząć w kojących okolicznościach natury.

Z jej brzegów można też wejść do jeziora i zażyć rześkiej kąpieli. To popularne

83

S Z WA J C A R I A

MIASTO I WODA

84

wśród mieszkańców miejsce, przede wszystkim w miesiącach letnich. Wspomnianą wycieczkę rowerową można odbyć między innymi dzięki Zürich Card, która oprócz wielu udogodnień i zniżek przydatnych w czasie zwiedzania miasta, w tym darmowego transportu oraz wejść do muzeów, umożliwia wypożyczanie tradycyjnych miejskich rowerów lub rowerów elektrycznych na 24 lub 72 godziny bez dodatkowych opłat.

4. Quaianlagen – jezioro na wyciągnięcie ręki

Rozciągająca się wzdłuż północno-zachodniego krańca Jeziora Zuryskiego promenada Quaianlagen to obszar urokliwy i bardzo chętnie uczęszczany. Latem spotkacie tutaj mnóstwo osób, które przy­ chodzą na wybrzeże, aby schłodzić się w górsko-jeziornej bryzie. Przesiadując na ławeczkach, można się bez końca wpatrywać w lazurową wodę jeziora, a przez gałęzie rosnących tu drzew oglądać miejski krajobraz, z gmachem opery w roli

głównej. To miejsce idealnie nadaje się do wieczornych spacerów oraz rozmów, które odbywają się przy akompaniamencie ulicznych grajków. Jeśli szukacie modnego miejsca w pobliżu jeziora, to powinniście przyjść właśnie tutaj. Nieodłącznym elementem scenerii Quaianlagen jest tłum unoszących się na tafli jeziora żaglówek, a ich rytmiczne drgania i delikatne uderzenia o powierzchnię pozwalają oderwać się od szumu przejeżdżających ulicą Bellerivestrasse samochodów. Nieopodal promenady Quaianlagen znajduje się także Ogród Chiński – odwiedzając go, możecie na chwilę przenieść się na Daleki Wschód.

5. Frau Gerolds Garten – miejska oaza

To niecodzienna przestrzeń w Zurychu: każdego ranka otwierana jest brama do poprzemysłowego obszaru, zmienionego nie do poznania. Dziś to prawdziwa oaza wśród miejskich zabudowań, dająca spokój i wytchnienie wśród kwiatów, muzyki

i sztuki. Panująca tu atmosfera jest niepowtarzalna. Ten modułowy ogród miejski serwuje między innymi fondue i raclette oraz inne dania przygotowywane przez mistrzów street foodu.

Do przejścia

9100 kroków

Start: Dworzec kolejowy w Zug

1. Früh’ling

350

Kolekcja sklepu odzieżowego Früh’ling, inspirowana akcentami nordyckimi, jest idealną kreacją na stylowy spacer. Wejdź, przymierz i kup.

2. Freiruum

ZUG

0

Wyrusz w odkrywczą podróż z widokiem na instalację świetlną Jamesa Turrella urządzoną w hali dworca.

M

iłośnicy dobrego smaku podczas zakupów na starym mieście znajdą stylowe butiki miejscowych projektantów ubrań i biżuterii. A energię niezbędną do zakupowego szaleństwa podładujesz w oryginalnych restauracjach, które swoje dania komponują z lokalnych produktów.

1550

S Z WA J C A R I A

Naładuj się zdrową energią w pobliskiej restauracji Kraftmarkt i skorzystaj z jednej z wielu aktywności sportowych dostępnych we Freiruum.

3. Zasmakuj jeziora

3700

4. Kirschtorte

4700

5. Sara Schlumpf

5700

6. Felsenkeller

5800

7. Prisca Waller

5950

8. Wysoko na wzgórzu

9100

Jeśli lubisz sport, wypożycz deskę SUP u Andy’ego lub wskocz bezpośrednio do wody w kąpielisku.

Następnie w barze posil się tartą jarzynową.

Oryginalne ciasto z wiśniami znajdziesz kilka kroków dalej, w firmowej kawiarni Treichler. Daj się skusić choć na kawałek.

Po słodkiej przerwie odwiedź atelier, w którym miejscowa projektantka szyje na miarę zjawiskowe suknie haute couture.

Następnie przysiądź na starym mieście z kieliszkiem dobrego wina i chłoń atmosferę miasta.

Swoje kroki skieruj tym razem ku atelier projektantki mody, której zachwycające kreacje są niezwykle współczesne.

Zmierz się z lekkim podejściem na górę Zugerberg i odwiedź panoramiczną restaurację Blasenberg.

85

⭐⭐⭐⭐

Hotel Löwen am See: Roztaczający się z hotelu widok na stare miasto, jezioro i szwajcarskie Alpy urzeka i pozwala zapomnieć o codzienności.

Zug Lucerna Trasa Jezior nr 9 Etap 6

30 km

Wirtualny spacer

Widzieliśmy i polecamy!

GDZIE BĄDŹ – ZONIA I PIOTER youtube.com/gdziebądź

S Z WA J C A R I A

NAD JEZIOREM GENEWSKIM

86

D

o tej pory Szwajcaria kojarzyła nam się ze śnieżnym szaleństwem na stokach Gryzonii we wschodniej części kraju, dlatego miejskiego doświadczenia postanowiliśmy szukać zupełnie gdzie indziej. Konkretniej: nad Jeziorem Genewskim. Powód jest bardzo prosty – słyszeliśmy opowieści o letnich koncertach przy wschodzie słońca w genewskich Bains de Pâquis, o kąpielach w jeziorze w centrum miasta, o fondue z widokiem na 140-metrową fontannę i oczy otwierały nam się coraz szerzej, a w kalendarzu szukaliśmy najlepszego momentu na odwiedziny.

Ostatecznie Genewa zainspirowała nas do tego, aby dalszy plan podróży wyrysował północny brzeg jeziora. Pociągiem wybraliśmy się do

Lozanny, a stamtąd promem do Montreux, położonego na wschodnim skraju akwenu. Było intensywnie, ale... inaczej nie potrafimy.

Zanim przejdziemy do obserwacji z tej podróży – czy wiedzieliście, że „półksiężyc” to po francusku „croissant”? Dokładnie taki kształt ma Jezioro Genewskie i właśnie w Genewie zdaliśmy sobie z tego sprawę. Powód? Mieści się tam centrala Międzynarodowego Ruchu Czerwonego Krzyża (Croix Rouge) i Czerwonego Półksiężyca (Croissant Rouge). Po sąsiedzku – europejska siedziba ONZ i „złamane krzesło”, czyli symbol sprzeciwu wobec stosowania min lądowych w konfliktach zbrojnych. Właśnie ze względu na te ośrodki Genewę nazywa się „stolicą pokoju”.

GDZIE BĄDŹ – ZONIA I PIOTER

S Z WA J C A R I A

Widzieliśmy i polecamy!

Pozostałe miasta to zupełnie inna historia.

I używamy tego słowa nieprzypadkowo, bo z Lozanną kojarzy się przede wszystkim najstarsza (gotycka) katedra w Szwajcarii. Oraz historia sportu pokazana w Muzeum Olimpijskim. Poza dzielnicą Ouchy, gdzie znajdują się wspomniane muzeum oraz siedziba Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego, zauroczył nas środek lokomocji, który nas tam zawiózł: jedyne metro w Szwajcarii, pokonujące do tego wyraźne przewyższenie, ponieważ miasto zlokalizowane jest na wzgórzu. Podobne rozwiązanie zwróciło naszą uwagę kilka dni wcześniej w Neuchâtel. Jako że dworzec położony jest na wysokości, nadbrzeżne centrum łączy z nim odjeżdżający co pięć minut funikular. Ta mająca na uwadze potrzeby innych inteligencja urbanistyczna nas zachwyciła.

Ostatni przystanek to Montreux – kurort, do którego przypłynęliśmy pięknym statkiem pamiętającym czasy belle époque. Miasto ma najbardziej wakacyjny, „nadmorski” charakter. Okolicą zachwycali się między innymi Charlie Chaplin, który sam siebie „wygnał” na wybrzeże Lac Léman, oraz Freddie Mercury, który pomieszkiwał tutaj przez ponad dekadę. Po śmierci doczekał się nawet pomnika celebrującego jego postać. O mieście słyszał zapewne każdy z nas – pojawia się już w pierwszym wersie klasyka Smoke on the Water formacji Deep Purple, którego tytuł odnosi się z kolei do tafli Jeziora Genewskiego. Montreux od dekad dawało największym muzykom komfort, którego potrzebowali. Komfort i przytulność, bez względu na rozmiar miasta – za to właśnie zapamiętamy tę selekcję miejskich doświadczeń w Szwajcarii.

youtube.com/gdziebądź

87

W którym mieście jest każdy z tych dworców?

Widzieliśmy i polecamy!

S Z WA J C A R I A

NEUCHÂTEL

89

Położone nad jeziorem i otoczone wzniesieniami Neuchâtel olśniewa architekturą oraz niepowtarzalną atmosferą. Spacerując uliczkami starówki, można zobaczyć średniowieczne fontanny, pięknie zdobione kamienice oraz unikatowe malunki nawiązujące do belle époque, złotej epoki rozwoju miasta.

Promenada nad jeziorem to doskonałe miejsce na spacer, a zielone tereny miejskie tylko zachęcają do relaksu. Neuchâtel może się też pochwalić ciekawymi muzeami i zabytkami.

Uliczki starego miasta Daj się zgubić w urokliwych uliczkach Neuchâtel i podziwiaj zachwycającą architekturę starówki – renesansowe kamienice sąsiadują tu z rezydencjami rodem z belle époque. Koniecznie zajrzyj na plac Croix-du-Marché oraz tętniący życiem Place des Halles z licznymi restauracjami. Spróbuj lokalnych przysmaków w Café des Halles, restauracji mieszczącej się w budynku dawnego targowiska.

Zamek Neuchâtel Wyrusz uliczką Rue du Château w stronę zamku Neuchâtel. Wnętrza tej średniowiecznej budowli w sezonie letnim można zwiedzać z przewodnikiem, ale dziedziniec oraz mury dostępne są dla odwiedzających przez cały rok. Usiądź na chwilę na ławeczce w cieniu drzew i podziwiaj wspaniałą panoramę miasta oraz okolicy.

Widzieliśmy i polecamy!

S Z WA J C A R I A

Musée d’Art et d’Histoire Odwiedź Muzeum Sztuki i Historii znajdujące się w imponującym pałacowym budynku, zaledwie kilka kroków od portu. Zachwyć się wspaniałymi malowidłami na ścianach, obejrzyj ciekawą kolekcję obrazów, a także trzy niezwykłe automaty autorstwa Jaquet-Droz.

Kolegiata Zajrzyj do wnętrza XIII-wiecznej kolegiaty, która dumnie stoi na wzgórzu, tuż obok zamku Neuchâtel. Koniecznie zobacz cenotaf z posągami przedstawiającymi dawnych mieszkańców miasta oraz zachwycający witraż.

Funikular Rzuć okiem na Neuchâtel z góry, a przy okazji wybierz się na spacer do ogrodu botanicznego.

Swoją podróż zacznij od przejażdżki kolejką linowo-terenową – funikular łączy stare miasto (przystanek Ecluse) z dzielnicą Le Plan.

Spacer nad jeziorem Wolnym krokiem przemierzaj promenadę wzdłuż jeziora Neuchâtel. Przy Quai Ostervald zwróć uwagę na dwie niezwykłe rzeźby: eleganckiego dżentelmena oraz posągową damę. Wejdź na unoszącą się nad wodą kładkę La Passerelle de l’Utopie i podziwiaj widok na okolicę. Usiądź na ławeczce przy Esplanade du Mont-Blanc, by cieszyć się piękną zielenią.

Poczuj wyjątkowy klimat miasta i zamieszkaj na chwilę w Aux Chambres du Banneret, pensjonacie mieszczącym się w zabytkowej kamienicy przy Croix-du-Marché.

Rejs po jeziorze Wybierz się w relaksujący rejs po jeziorze Neuchâtel. Stateczkiem można dopłynąć do Laténium, największego w Szwajcarii muzeum archeologicznego. Nie lada atrakcją jest też podróż zabytkowym parowcem, zbudowanym jeszcze w 1912 roku. W porcie zobaczysz również malunki nawiązujące do belle époque.

Street art Odkryj nowoczesne oblicze Neuchâtel. Kamienice na starym mieście zdobią barwne murale – wystarczy zajrzeć w urokliwe uliczki Rue du Neubourg czy Rue des Chavannes.

Powrót do artykułu

90

Widzieliśmy i polecamy!

S Z WA J C A R I A

RHEINFELDEN

91

Miasto nad Renem może się pochwalić kameralną starówką, która urzeka kolorowymi, zdobionymi kamienicami, urokliwymi zaułkami oraz średniowiecznym klimatem. Zielone tereny, a także liczne ścieżki spacerowe okalające stare miasto, zachęcają do aktywnego wypoczynku.

Marktgasse Zwiedzanie miasta zacznij od spaceru po Marktgasse, głównej ulicy Rheinfelden. Daj się zachwycić piękną architekturą, zatrzymaj się na kawę w jednej z licznych kawiarni i poczuj klimat miasta.

Rathaus Zajrzyj na dziedziniec barokowego ratusza – można tu zobaczyć malowidło ścienne przedstawiające bitwę pod Sempach czy pamiątkową tablicę heraldyczną z herbami 11 miast.

Obertorturm Rzuć okiem na jedną z wież stanowiących fragment dawnych murów obronnych. Zegar na Obertorturm wybija pełną godzinę… o siedem minut za wcześnie.

Carillon Spacerując uliczkami starego miasta, znajdź charakterystyczny budynek Zum Schiefen Eck, by zobaczyć carillon, który cztery razy dziennie wygrywa muzykę. Zaplanuj dzień tak, by móc też go posłuchać.

Widzieliśmy i polecamy!

Inseli Burgstell Zajrzyj na niewielką wyspę Burgstell, która znajduje się tuż przy kamiennym moście. To pełne zieleni miejsce świetnie się nadaje na krótki relaks.

Brauerei Feldschlösschen Wybierz się na spacer poza stare miasto i zobacz niezwykły budynek, w którym mieści się ceniony browar Feldschlösschen. Zapisz się wcześniej na zwiedzanie i degustację lokalnych trunków.

S Z WA J C A R I A

Nad Renem Pod wieczór zatrzymaj się w jednej z restauracji tuż nad Renem. Na restauracyjnym tarasie spróbuj lokalnej kuchni, podziwiając jednocześnie zachód słońca nad rzeką.

92

Stadtpark Odetchnij wśród zieleni. Alejki w parku miejskim zachęcają do niespiesznych spacerów, a ścieżka prowadząca wzdłuż Renu zapewnia piękne widoki na okolicę.

Rheinbrücke Rzuć okiem na zabytkowe kamienice wynurzające się wprost z wody – by to zrobić, wystarczy przejść się kamiennym mostem Rheinbrücke. Łączy on nie tylko dwa brzegi rzeki, lecz także szwajcarskie Rheinfelden z niemieckim miastem o tej samej nazwie.

Oddany niedawno po gruntownej renowacji Hotel Schützen oferuje noclegi w przyjemnie urządzonych wnętrzach. Jego doskonała lokalizacja sprawia, że tylko kilka kroków dzieli nas od zabytkowej części miasta.

Powrót do artykułu

Widzieliśmy i polecamy!

S Z WA J C A R I A

FRYBURG

93

Malowniczo usytuowany, tuż nad rzeką Sarine, Fryburg zachwyca średniowieczną starówką, jedną z najlepiej zachowanych w Europie. Niepowtarzalny klimat tego miejsca tworzą wiekowe kamienice, liczne mosty, fontanny, brukowane uliczki oraz fascynujące zabytki.

Miasto przyciąga również tętniącą życiem atmosferą i znakomitą kuchnią.

Grand-Rue Przyjrzyj się pięknej architekturze i bogato zdobionym kamienicom stojącym przy jednej z reprezentacyjnych ulic Fryburga. W sobotni poranek przyjdź na zakupy na Place de l’Hôtel de Ville – na miejskim targowisku dostaniesz wiele lokalnych produktów.

Katedra św. Mikołaja Pokonaj 365 schodów, by wejść na szczyt wieży katedry św. Mikołaja. Rozciąga się stąd zachwycająca panorama miasta oraz najbliższej okolicy. Zajrzyj również do wnętrza świątyni – można tu podziwiać wspaniałe witraże Józefa Mehoffera.

Dolne stare miasto Wybierz się na spacer uliczką Stalden i dalej Rue de la Samaritaine, by poczuć bardziej kameralny klimat starówki we Fryburgu.

Pont du Milieu Rzuć okiem na miasto z jednego z najstarszych mostów we Fryburgu. Kamienny Pont du Milieu znajduje się tuż przy Place du Petit-Saint-Jean.

Pont de Berne Przejdź na drugą stronę rzeki Sarine najstarszym mostem w mieście. Pont de Berne został zbudowany jeszcze w 1253 roku i wciąż zachwyca drewnianą konstrukcją.

Widzieliśmy i polecamy!

2–3 minuty. Ten wyjątkowy funikular, zbudowany w 1899 roku, napędzany jest ściekami z kanalizacji miejskiej.

Café du Midi Spróbuj lokalnych przysmaków. Usiądź przy stoliku w Café du Midi i zamów fondue moitié-moitié, które zawiera mieszankę regionalnych serów: gruyère oraz vacherin.

Espace Jean Tinguely Odwiedź wyjątkową wystawę Jeana Tinguely’ego, szwajcarskiego artysty, który zasłynął jako twórca ruchomych dzieł oraz instalacji wykonanych z przedmiotów codziennego użytku.

S Z WA J C A R I A

Musée d’Art et d’Histoire Poznaj ponadtysiącletnią historię miasta oraz regionu w Muzeum Sztuki i Historii. Złap oddech w muzealnym ogrodzie, w którym można podziwiać rzeźby lokalnych artystów.

Miejskie fortyfikacje Wejdź na fragment dawnych murów obronnych, które kiedyś otaczały cały Fryburg. Do dziś zachowało się kilka wież oraz 900 metrów muru.

Chapelle de Lorette Zaplanuj spacer po zielonej części Fryburga i wejdź na niewielkie wzgórze, na którym stoi kapliczka Lorette. Usiądź na ławce, by podziwiać zjawiskowy widok na miasto.

Funikular Kolejka linowo-terenowa łączy dolną część starego miasta z górną, a podróż zajmuje dosłownie

Odpocznij od zgiełku miasta w przytulnym hotelu Le Domaine Swiss Lodge. Śniadanie zjedz na tarasie, ciesząc się zachwycającym widokiem na góry.

Powrót do artykułu

94