IGNUM MAGAZINE
6 Spel met betekenis
Thematiserend onderwijs in de onderbouw
Digitale verbinding
Samenwerking met Digidact
Digitale springplank Onderwijsambassadeurs Uitwisseling en meer
Colofon.
Eindredactie
Caren Joosten Tisam Welvaarts-Talhimet
Vormgeving Tisam Welvaarts-Talhimet
Bijdragen door Marleen Kant Femke Heeren Renate Kock Marion Leenders Mariangela Molenaar Sanne Verhagen Geneviève Hoes Jan van der Lei Anke van Kerkhoven Alette van Liefvoort
Copyright © 2026 Stichting Signum
Inhoud.
inhoud 6
18
Kindcentrum Zuiderster krijgt een nieuwe toekomst
Renovatie en vernieuwing van een monument
10
Digitale springplank
14
Twee extra handen, talloze nieuwe kansen
Hoe basisschool Boon digitale geletterdheid verankert
Onderwijsambasseurs in de klas
18
22
14
6 4.
Q&A met Sanne
Over de verbinding tussen digitale oplossingen en onderwijs
Pensioen in zicht
Samen stilstaan bij een nieuwe levensfae
Spel dat betekenis geeft
24
Bossche Boekenclub
27
Leren over grenzen heen
29
Samen verder
32
Thematiserend onderwijs in de onderbouw
Geïnspireerde leraren maken lezers
Uitwisseling met Spaanse leerkrachten Over Signum Facilitair en Laride
22 29
5.
Kindcentrum Zuiderster krijgt een nieuwe toekomst. Verbouwen met oog voor verleden én toekomst
In de Bossche wijk Zuid krijgt Kindcentrum Zuiderster een ingrijpende opknapbeurt. De twee karakteristieke schoolgebouwen aan de Liviusstraat en de Tacitusstraat worden gerenoveerd en met elkaar verbonden door een nieuw gebouwdeel. Zo ontstaat een eigentijds kindcentrum waarin basisonderwijs en kinderopvang opnieuw vele jaren vooruit kunnen. De verbouwing is een omvangrijk project. In totaal wordt ongeveer 2.450 vierkante meter aan bestaande schoolgebouwen gerenoveerd. Daarnaast komt er circa 345 vierkante meter nieuwbouw bij. De werkzaamheden worden uitgevoerd in vier bouwfasen, zodat het onderwijs en de opvang zo goed mogelijk kunnen doorgaan. De renovatie moet het gebouw geschikt maken voor de komende veertig jaar. De schoolgebouwen hebben bovendien een bijzondere geschiedenis. De panden zijn in de jaren vijftig ontworpen door de Bossche architect J.J.M. van Halteren. Aan de Liviusstraat stond de voormalige rooms-katholieke meisjesschool, die bekendstond als de ‘Lieve Vrouwe school’. Aan de Tacitusstraat stond de voormalige rooms-katholieke kleuterschool. Beide gebouwen zijn inmiddels gemeentelijke monumenten. Dat monumentale karakter blijft zichtbaar. Tegelijkertijd worden de gebouwen aangepast aan de eisen die vandaag aan een school en kindcentrum worden gesteld. De renovatie vormt daarmee een zorgvuldige balans tussen behoud en vernieuwing. 6.
Een verbinding tussen twee gebouwen
Een van de belangrijkste onderdelen van het ontwerp is de nieuwbouw tussen de twee bestaande gebouwen. De uitbreiding gaat de schoolgebouwen met elkaar verbinden. Hierdoor ontstaat meer samenhang in het kindcentrum en kunnen verschillende functies beter bij elkaar worden gebracht. Op de bouwplaats wordt inmiddels duidelijk zichtbaar waar het nieuwe gebouwdeel komt. Het frame van piepschuim, waarin de contouren van de nieuwe muren te zien zijn, staat al. In dit frame is beton gestort en er is wapening aangebracht. Voor leerlingen en medewerkers maakt dat de bouw ineens heel tastbaar: op tekeningen wordt langzaam een echte ruimte zichtbaar. Ook de toekomstige speelzaal begint vorm te krijgen. Leerlingen konden al een kijkje nemen op de plek waar deze ruimte komt. Waar nu nog vooral bouwmaterialen en constructies te zien zijn, ontstaat straks een plek voor bewegen, spelen en ontmoeten. De nieuwe verbinding biedt niet alleen extra vierkante meters. Het is ook een kans om de onderwijsomgeving overzichtelijker en flexibeler te maken. Voor kinderen, onderwijsprofessionals en pedagogisch medewerkers moet het kindcentrum straks als één geheel aanvoelen.
Vernieuwen wat niet direct zichtbaar is
Een groot deel van de vernieuwing zit niet alleen in de ruimtes zelf, maar ook in de techniek achter de muren en plafonds. De
verwarmingsinstallatie wordt volledig vervangen. Door de hele school komt een nieuw verwarmingssysteem. Ook de kozijnen worden vernieuwd en voorzien van dubbel glas. Dat zorgt voor een comfortabeler binnenklimaat en draagt bij aan een energiezuiniger gebouw. Voor een school die dagelijks intensief wordt gebruikt, zijn dat belangrijke verbeteringen. Een aangename temperatuur, goede isolatie en betrouwbare installaties vormen immers de basis voor een prettige leer- en werkomgeving. De renovatie gaat daarmee verder dan een zichtbare opfrisbeurt. Het gebouw wordt bouwkundig en technisch voorbereid op langdurig gebruik. De ambitie is dat Zuiderster na afronding weer tientallen jaren mee kan als plek voor onderwijs en opvang.
Onderwijs tijdens de verbouwing
Een verbouwing van deze omvang vraagt veel organisatie. Omdat het gebouw niet in één keer leeg kan worden opgeleverd, wordt het werk in meerdere fasen uitgevoerd. Een deel van de leerlingen en opvang wordt tijdelijk elders ondergebracht. Daarvoor wordt onder meer gebruikgemaakt van een dependance in dezelfde wijk. Die dependance bevindt zich in een gebouw dat al eerder als school werd gebruikt. Nadat het gebouw zijn oorspronkelijke onderwijsfunctie verloor, bood het tijdelijk onderdak aan onder andere de Bossche Kleding- en Speelgoedbank. Inmiddels wordt het opnieuw ingezet voor kinderen uit de wijk. Zo blijft de onderwijs- en opvangfunctie dichtbij de
vertrouwde omgeving van Zuiderster. Tijdelijke huisvesting vraagt om flexibiliteit van iedereen die bij de school betrokken is. Teams moeten soms anders werken dan ze gewend zijn, leerlingen krijgen te maken met een andere route of ruimte en ook ouders moeten rekening houden met tijdelijke veranderingen. Tegelijkertijd biedt de situatie leerlingen een unieke kans om van dichtbij mee te maken hoe een gebouw verandert. De bouw is daardoor niet alleen iets wat zich buiten de school afspeelt. Het wordt onderdeel van het dagelijks leven van de schoolgemeenschap.
Leerlingen kijken mee
De leerlingen worden actief betrokken bij de verbouwing. Zij zien dagelijks hoe de bouw vordert en krijgen uitleg over de werkzaamheden. Zo bezochten zij de container van uitvoerder Arno. Daar lagen de bouwtekeningen en plattegronden. Arno vertelde wat zijn rol op de bouwplaats is: hij stuurt de werkzaamheden aan en zorgt ervoor dat de benodigde materialen op tijd worden besteld, van schroeven tot glas. Voor kinderen maakt zo’n bezoek techniek en bouw concreet. Een plattegrond is niet langer alleen een abstracte tekening, maar laat zien waar straks muren, lokalen en speelruimtes komen. Ook leren leerlingen dat een groot bouwproject bestaat uit veel verschillende werkzaamheden en dat goede samenwerking en planning onmisbaar zijn. Op de bouwplaats werken de bouwmedewerkers van maandag 7.
tot en met vrijdag, meestal van 7.00 tot 15.30 uur. De werkzaamheden volgen de planning en de bouw ligt op schema. Volgens de actuele informatie uit de schoolupdate duurt het hele traject ongeveer anderhalf tot twee jaar. De afronding wordt voorzien rond eind december 2027. Voor een school kan een renovatieperiode aanleiding zijn om bouw en techniek bewust te verbinden aan het onderwijs. Denk aan lessen over constructies, materialen, duurzaamheid, geschiedenis van de wijk of het lezen van bouwtekeningen. De verbouwing van Zuiderster laat zien dat een bouwplaats niet alleen hinder met zich meebrengt, maar ook een rijke leeromgeving kan vormen.
Buitenruimte voor verschillende leeftijden
Ook de buitenruimte speelt een belangrijke rol binnen het kindcentrum. De speelplek voor de jongste kinderen beschikt over een klimrek, een schommel en een zandbak. Voor de buitenschoolse opvang is er eveneens een schommel en een bankje. De buitenruimte is niet groot, maar wordt intensief gebruikt door verschillende groepen kinderen. Dat vraagt om een slimme inrichting en duidelijke afspraken. Een kindcentrum brengt immers kinderen van verschillende leeftijden bij elkaar: van jonge kinderen in de opvang tot leerlingen uit de bovenbouw en kinderen die na schooltijd naar de BSO gaan. De renovatie en herinrichting bieden kansen om opnieuw te kijken naar de manier waarop kinderen buiten kunnen spelen, bewegen en elkaar ontmoeten. Een goed ontworpen schoolplein kan verschillende soorten spel ondersteunen: van klimmen en bouwen tot rustig samenspelen en ontdekken.
Stap voor stap naar een vernieuwd Zuiderster
De komende tijd zal de bouwplaats steeds verder veranderen. Het nieuwe gebouwdeel krijgt vorm, de constructie wordt uitgebreid en de contouren van de toekomstige ruimtes worden beter zichtbaar. Ondertussen gaan de werkzaamheden aan de bestaande gebouwen door, waaronder het vernieuwen van installaties, kozijnen en beglazing. De verbouwing vraagt geduld en aanpassingsvermogen, maar biedt ook perspectief. Achter iedere bouwactiviteit schuilt een groter doel: een kindcentrum waarin kinderen prettig kunnen leren, spelen en groeien, en waarin onderwijsprofessionals en pedagogisch medewerkers hun werk goed kunnen doen. Wie nu naar de bouwplaats kijkt, ziet misschien vooral beton, staal, piepschuim en bouwmaterialen. Toch is al zichtbaar wat Zuiderster straks wordt: een vernieuwd kindcentrum waarin de geschiedenis van de wijk en de toekomst van het onderwijs samenkomen.
8.
De belangrijkste feiten op een rij. •
Kindcentrum Zuiderster ligt in de Bossche wijk Zuid.
•
Twee schoolgebouwen uit de jaren vijftig worden gerenoveerd.
•
De gebouwen zijn ontworpen door architect J.J.M. van Halteren en hebben een monumentale status.
•
Ongeveer 2.450 vierkante meter wordt gerenoveerd.
•
Er komt circa 345 vierkante meter nieuwbouw bij.
•
De nieuwbouw verbindt de twee bestaande gebouwen.
•
De werkzaamheden worden uitgevoerd in vier bouwfasen.
•
De verwarming, kozijnen en beglazing worden vernieuwd.
•
Tijdens de verbouwing wordt gebruikgemaakt van tijdelijke huisvesting in de wijk.
•
De bouw verloopt volgens planning en duurt naar verwachting ongeveer anderhalf tot twee jaar.
•
De afronding wordt voorzien rond eind december 2027.
•
Van den Bouwhuijsen voert de renovatie- en uitbreidingswerkzaamheden uit.
•
De leerlingen worden actief betrokken bij de verbouwing.
9.
Digitale springplank Hoe basisschool Boon digitale geletterdheid verankert.
Digitale geletterdheid is op basisschool Boon geen los vak en geen verzameling losse ICT-lessen. De school ontwikkelde een doorlopende leerlijn voor groep 1 tot en met 8, waarin digitale kennis, vaardigheden en een kritische houding een vaste plek hebben binnen het onderwijs. De aanleiding daarvoor is helder: de school wil elk kind voorbereiden op een plek in de digitale wereld, ongeacht de startpositie.
10.
Digitale inclusie als kans
Basisschool Boon staat in de wijk Graafsepoort in ’s-Hertogenbosch. De schoolpopulatie bestaat uit 142 leerlingen. De wijk kenmerkt zich door een levendige mix aan gezinnen, met veel diversiteit in achtergronden en talen. Bij 63 procent van de leerlingen hebben één of beide ouders een niet-Nederlandstalige achtergrond; bij 58 procent is de thuistaal niet-Nederlands. Die diversiteit ziet de school als kracht. Leerlingen brengen verschillende ervaringen, talen en perspectieven mee. Tegelijkertijd vraagt het ook om een bewuste aanpak. Niet ieder gezin beschikt over dezelfde mogelijkheden om kinderen thuis te begeleiden bij digitale vraagstukken. Sommige ouders hebben minder tijd, andere zijn nog bezig met het leren van de taal of het opbouwen van een netwerk in Nederland.
belangrijke voorbeeldfunctie. Zij bespreken bijvoorbeeld AIdilemma’s, oefenen kritisch brongebruik en maken keuzes rond privacy en online veiligheid expliciet.
Veranderen begint bij mensen
De invoering van een nieuwe leerlijn vraagt niet alleen om doelen en lesmateriaal. Ook de ontwikkeling van het team is bepalend voor het succes. Basisschool Boon gebruikt daarom het Concerns-Based Adoption Model, oftewel CBAM. Dit model kijkt naar de menselijke kant van onderwijsverandering: waar staat een leerkracht in het veranderproces en welke ondersteuning past daarbij?
“Voor onze leerlingen is school niet een aanvulling op wat thuis al geleerd wordt. School is het fundament.” De school kiest daarom bewust voor een compenserende en emanciperende rol. De school ziet digitale inclusie als een kans om leerlingen extra stevig mee te geven wat zij nodig hebben om later zelfstandig mee te doen. Digitale geletterdheid wordt ingezet om kansen te vergroten, talenten te ontwikkelen en leerlingen te laten ervaren dat zij erbij horen in een digitale samenleving. Er wordt actief gewerkt aan vijf aandachtsgebieden die Kennisnet onderscheidt voor digitale inclusie: toegang tot devices en internet, digitale vaardigheden, toegankelijkheid van digitale omgevingen, betrokkenheid van alle leerlingen en een veilige digitale schoolomgeving. Op die manier helpt de school leerlingen om met vertrouwen en plezier digitaal vaardig te worden.
Niet erbij, maar geïntegreerd
Digitale geletterdheid is op Boon geïntegreerd in het bestaande thematische onderwijs. De school koos hier bewust voor. Wanneer digitale vaardigheden alleen in afzonderlijke lessen aan bod komen, bestaat het risico dat leerlingen de vaardigheden niet vanzelf toepassen in andere situaties. Door digitale geletterdheid te verbinden aan betekenisvolle thema’s, leren leerlingen digitale middelen gebruiken als onderdeel van hun leerproces. De school werkt vanuit drie samenhangende dimensies:
•
Wat leerlingen weten over digitale technologie, media, data, AI en de digitale samenleving.
•
Wat leerlingen kunnen doen met digitale middelen, bijvoorbeeld informatie zoeken, programmeren of een digitaal product maken.
•
Hoe leerlingen zich gedragen in een digitale omgeving, bijvoorbeeld op het gebied van privacy, veiligheid, kritisch denken en online communicatie.
Vooral die derde dimensie vraagt voortdurende aandacht. Leerlingen moeten niet alleen weten hoe een filterbubbel of algoritme werkt, maar ook leren om kritisch te beoordelen wat zij online tegenkomen. Leerkrachten hebben hierin een
De school begon niet met het opleggen van nieuwe werkdruk of het introduceren van zoveel mogelijk digitale tools. Eerst werden drempels verlaagd en zorgen besproken. Leerkrachten kregen ruimte om digitale geletterdheid stap voor stap te verkennen en te verbinden aan hun bestaande onderwijs Na twee jaar werken in een leerteam is digitale geletterdheid vertrouwd geraakt en onderdeel geworden van de dagelijkse onderwijspraktijk. Leerkrachten zetten digitale thema’s inmiddels ook in bij gesprekken over AI, privacy en digitale identiteit. Een belangrijk uitgangspunt daarbij is: begin bij nascholing niet bij de techniek, maar bij het verlagen van spanning. Wanneer leerkrachten vertrouwen ervaren, ontstaat ruimte om nieuwe doelen en werkwijzen uit te proberen.
11.
Een doorlopende lijn van groep 1 tot en met 8
De leerlijn van basisschool Boon sluit aan bij de drie SLO-kerndoelen voor digitale geletterdheid: •
KD 22: de leerling zet digitale technologie en digitale media in.
•
KD 23: de leerling creëert digitale producten.
•
KD 24: de leerling participeert in de gedigitaliseerde wereld.
Deze kerndoelen zijn uitgewerkt in drie domeinen: •
Praktische kennis en vaardigheden.
•
Ontwerpen en maken.
•
De gedigitaliseerde wereld.
In totaal zijn 173 doelen uitgewerkt op leerlingniveau. Over de volledige basisschoolperiode gaat het om ongeveer 370 uur, circa 7 procent van het totale onderwijsaanbod. De doelen zijn verdeeld over groep 1 tot en met 8 en worden aangeboden binnen bestaande vakgebieden en thema’s. De opbouw wordt steeds complexer:
In de onderbouw werkt de school bewust veel unplugged. Leerlingen oefenen bijvoorbeeld met b-bots, kralenplanken, patronen en stappenplannen zonder dat zij voortdurend een scherm nodig hebben. Computational thinking begint immers niet met een computer, maar met ordenen, redeneren en patronen herkennen. In de bovenbouw verschuift de aandacht naar zelfstandig ontwerpen en kritisch deelnemen aan de digitale samenleving. Leerlingen programmeren een game, analyseren datasets, onderzoeken wat AI doet en bespreken de invloed van digitale technologie op hun eigen leven en de maatschappij.
Monitoren en bijstellen
Een leerlijn is pas waardevol als de school zicht houdt op de uitvoering en de ontwikkeling van leerlingen. Daarom werkt basisschool Boon met een dekkingsoverzicht en checklists per groepscombinatie. Daarmee kunnen leerkrachten nagaan welke doelen binnen thema’s en vakken aan bod komen. Ook worden eventuele hiaten zichtbaar. 12.
De voortgang van leerlingen wordt gevolgd met formatieve evaluaties, observaties, vragen, foto’s en leerlingproducten. De resultaten worden gebruikt tijdens voortgangsgesprekken en bieden aanknopingspunten voor differentiatie. De kwaliteitsborging bestaat uit verschillende onderdelen: • Het leerteam Digitale Geletterdheid evalueert jaarlijks het aanbod per groepscombinatie. • Nieuwe onderdelen, zoals AI-toepassingen, worden eerst collegiaal besproken en waar mogelijk getest. • Leerkrachten krijgen ondersteuning via teamoverleg, nascholing en coaching on the job. • De checklist helpt om ontbrekende doelen in de planning te signaleren. • De leerlijn wordt regelmatig aangepast aan nieuwe ontwikkelingen, SLO-richtlijnen en maatschappelijke veranderingen.
De school gebruikt daarnaast een Theory of Action als redeneermodel. Daarbij wordt steeds de verbinding gelegd tussen het gewenste leren van leerlingen, het handelen van leerkrachten en de voorwaarden die de school moet creëren. Als leerlingen een bepaalde digitale vaardigheid nog onvoldoende beheersen, wordt niet alleen gekeken naar het leerlingniveau, maar ook naar het onderwijsaanbod en de ondersteuning die leerkrachten nodig hebben.
De basis staat, maar het werk is niet af. Voor schooljaar 2026–2027 liggen er nieuwe ontwikkelpunten, zoals het formuleren van toetsbeleid, verdere professionalisering rond AI en het vergroten van de betrokkenheid van leerlingen bij hun eigen leerdoelen. Ook onderzoekt het team de verbinding tussen analoge en digitale geletterdheid, de positie van programmeren in de leerlijn en de vraag hoe digitale kennis zichtbaar wordt in het gedrag van leerlingen.
Een voorbeeld binnen Signum Onderwijs
Vanaf schooljaar 2027 biedt het Designteam via de TechHUB een volledig kant-en-klaar lespakket inclusief materialen aan, gericht op programmeren. Daarmee krijgen scholen een stevige impuls om dit uitdagende domein structureel en dekkend in het onderwijs te verankeren.
Basisschool Boon maakt deel uit van Signum Onderwijs. Tijdens een monitorgesprek in april 2026 presenteerde de school het traject aan het expertisepunt van Signum. De aanpak werd gezien als een voorbeeld van evidenceinformed werken: een combinatie van een analyse van de leerlingpopulatie, een duidelijke visie, theoretische onderbouwing en een praktische uitwerking in de klas. Voor het team is die erkenning vooral waardevol omdat zij laat zien wat rustig en systematisch bouwen kan opleveren. De aanpak begon niet bij apparaten, apps of losse tools, maar bij de vraag waarom digitale geletterdheid voor deze leerlingen zo belangrijk is.
Binnen Signum Onderwijs kan de aanpak van Boon als inspiratie dienen voor andere teams. Scholen die vragen hebben over digitale geletterdheid, kunnen terecht bij het Expertisepunt Digitale Geletterdheid van Signum Onderwijs via digitalegeletterdheid@signumonderwijs.nl en op de Signum Academie.
13.
Twee extra handen talloze nieuwe kansen. Onderwijsambassadeurs brengen frisse kennis, maatschappelijke betrokkenheid en extra aandacht voor kinderen naar de klas. De pilot binnen Signum Onderwijs blijkt een waardevolle aanvulling op het dagelijks onderwijs. Daarom is het project dit schooljaar uitgebreid naar zes scholen.
Op de foto: Emily Campbell en Mario Leenders
14.
Afgelopen schooljaar startte Signum Onderwijs met de inzet van onderwijsambassadeurs op drie pilotscholen: kindcentrum ’t Ven, kindcentrum Kameleon en Het Palet. Het doel was ambitieus: zes onderwijsambassadeurs koppelen aan deze scholen en zo extra ondersteuning bieden in de klas. Op iedere pilotschool werd een passende match gevonden. In totaal gingen zes onderwijsambassadeurs aan de slag, samen goed voor 0,9 fte aan ondersteuning. De onderwijsambassadeurs werden begeleid door de programmaleider van Signum, die hiervoor een tweedaagse training volgde en samenwerkte met de regiomanager van Stichting Onderwijsambassadeurs.
Een waardevolle aanvulling
De kracht van het project zit niet alleen in de extra handen in de klas. Onderwijsambassadeurs brengen ook hun eigen studie, werkervaring en perspectief mee. Daarmee vormen zij een waardevolle aanvulling op de kennis en ervaring van de leerkracht. De samenwerking tussen leerkracht en onderwijsambassadeur verliep op de pilotscholen goed. Leerkrachten ervaren meer ondersteuning en kunnen kinderen extra aandacht geven. Tegelijkertijd krijgen onderwijsambassadeurs een realistisch beeld van het basisonderwijs en van het dagelijks werk van een leerkracht. Ook de maatschappelijke betekenis van het project wordt duidelijk zichtbaar. Mensen met verschillende achtergronden maken kennis met het onderwijs en zetten hun kennis en tijd in voor kinderen. Dat draagt bij aan meer betrokkenheid bij het onderwijs én aan positieve aandacht voor het vak van leraar.
Samen leren in de klas
Emily Campbell, leerkracht op kindcentrum ’t Ven, heeft haar samenwerking met onderwijsambassadeur Mario Leenders dit schooljaar voortgezet. Emily staat inmiddels voor groep 8. Mario ondersteunt haar opnieuw in de klas en kijkt met veel enthousiasme terug op zijn ervaringen als onderwijsambassadeur.
“Het afgelopen jaar heb ik mijn rol als onderwijsambassadeur in groep 7 van basisschool ’t Ven als bijzonder waardevol en inspirerend ervaren. Mijn algemene indruk is zeer positief: het werk geeft mij energie, biedt afwisseling en draagt bij aan mijn persoonlijk welzijn.” Wat dit vrijwilligerswerk voor Mario zo leuk maakt, is de interactie met de leerlingen en met Emily. De leerlingen stellen vragen, denken kritisch en weten hem regelmatig aan het denken te zetten. Ook met Emily kan hij over de leerlingen van gedachten wisselen.
“Dit zorgt ervoor dat geen dinsdag hetzelfde is en dat ik zelf ook blijf leren en gebruikmaak van eerdere ervaringen. De nieuwsgierigheid en betrokkenheid van de leerlingen maken het werken in de klas dynamisch en motiverend.” Mario heeft daarnaast veel waardering voor de manier waarop Emily haar lessen vormgeeft.
“Haar creativiteit en enthousiasme werken aanstekelijk en dragen bij aan een prettige en stimulerende leeromgeving. Ik geniet ervan om te zien hoe zij haar ideeën vertaalt naar de praktijk en hoe zij de leerlingen weet te inspireren.” De samenwerking verloopt prettig en gestructureerd. Iedere dinsdagochtend kijken Emily en Mario samen vooruit en stemmen zij de werkzaamheden af. Aan het einde van de dag nemen ze de tijd om terug te blikken.
“Deze momenten van overleg en reflectie zorgen voor goede communicatie en versterken de samenwerking. Al met al ervaar ik mijn vrijwilligerswerk als onderwijsambassadeur als zeer positief. Het geeft mij voldoening, zorgt voor een fijne samenwerking en biedt mij de kans om bij te dragen aan de ontwikkeling van leerlingen in een inspirerende omgeving.” Meer zelfvertrouwen bij beginnende lezers
Ook op andere scholen levert de inzet van onderwijsambassadeurs een waardevolle bijdrage. Op kindcentrum Het Palet ondersteunen onderwijsambassadeurs onder andere de oudere kleuters bij het aanvankelijk lezen. Daardoor krijgen kinderen extra gelegenheid om hun leesvaardigheid te oefenen. Dat helpt hen om met meer vertrouwen de overstap naar groep 3 te maken. Jill Wijts, leerkracht op Het Palet, ervaart de samenwerking als prettig en inspirerend:
“De onderwijsambassadeur brengt vanuit de studie en het werkveld veel kennis en een ander soort praktijkervaring mee. Deze inzichten vormen een waardevolle aanvulling binnen de klas. Door samen te werken ontstaat er een inspirerende leeromgeving waarin je op een motiverende manier met én van elkaar kunt leren.” Volgens Jill biedt het project bovendien een laagdrempelige manier om kennis te maken met het onderwijs. Zeker voor mensen die nog twijfelen over een toekomst in deze sector, kan de ervaring helpen om te ontdekken of het werken met kinderen en in een schoolomgeving bij hen past.
“Je doet praktijkervaring op met kinderen, krijgt inzicht in het werkveld en ontwikkelt tegelijkertijd belangrijke vaardigheden voor de toekomst.” De onderwijsambassadeur neemt daarbij niet de rol van de leerkracht over. Het gaat om samenwerking, afstemming en aanvulling. De leerkracht houdt de regie, terwijl de onderwijsambassadeur extra mogelijkheden creëert om kinderen gericht te begeleiden.
Een mogelijke opstap naar het onderwijs
De pilot laat ook zien dat de inzet van een onderwijsambassadeur kan uitgroeien tot een volgende stap richting het onderwijs. De ervaringen die onderwijsambassadeurs opdoen, leveren bij velen een positief beeld van het leraarschap op. Voor een van hen was deze periode zo inspirerend dat hij enthousiast is geraakt en nu onderzoekt wat een toekomst in het onderwijs voor hem kan betekenen.
15.
Daarmee vormt het project niet alleen een manier om tijdelijk extra ondersteuning te bieden. Het kan ook bijdragen aan het enthousiasmeren van nieuwe onderwijsprofessionals. De praktijkervaring helpt deelnemers om een bewuste keuze voor het onderwijs te maken.
De eerste ervaringen hebben duidelijk gemaakt wat nodig is voor een succesvolle samenwerking: een goede match, heldere afspraken, voldoende begeleiding en regelmatig contact tussen de betrokkenen. Met die ervaringen als basis zet Signum de volgende stap.
Van drie naar zes scholen
Want twee extra handen in de klas betekenen meer dan praktische ondersteuning alleen. Ze geven leerkrachten ruimte, bieden kinderen extra aandacht en brengen mensen dichter bij het onderwijs. Zo ontstaat er ruimte om samen te leren, elkaar te versterken en kinderen een nog stevigere basis mee te geven voor hun verdere schoolloopbaan.
De positieve ervaringen hebben ertoe geleid dat de pilot dit schooljaar is uitgebreid naar zes scholen. Een bijzonder mooi voorbeeld komt van ’t Palet. Een leerkracht die vorig jaar met een onderwijsambassadeur heeft samengewerkt, wist een ouder uit zijn klas zo enthousiast te maken voor het project dat deze ouder zich inmiddels zelf heeft aangemeld als onderwijsambassadeur. Een mooi voorbeeld van hoe enthousiasme en ervaringen zich verder verspreiden. Op dit moment zijn er zes onderwijsambassadeurs actief. De komende periode hopen we nog meer enthousiaste mensen te verwelkomen, zodat uiteindelijk alle twaalf beschikbare plaatsen kunnen worden ingevuld.
Wil je graag leren omdenken of kun je begeleiding gebruiken op het gebied van werkgeluk, loopbaankeuzes, werk/privé-balans, professionele en persoonlijke ontwikkeling? Dan ben je bij ons aan het juiste adres! Wij begeleiden individuele medewerkers en teams. Heb je een vraag of wil je een afspraak maken? Stuur ons gerust een e-mail: coaching@signumonderwijs.nl
16.
Woordzoeker.
H A Y X F Q P T W E N Z S K L H I F S S E L K E
I
C T A U B W N C B U N C V
Z U M Y P Y R C F X A Z Z S
C H R O M E B O O K O
J F A A Y
I
R L A
I
J E K S
J I
WOORDEN
S X
BASISSCHOOL
F L B E L H C X O
BOVENBOUW
J J
BURGERSCHAP
K T G E R K S R Z T M U N A L P L O O H C S P A W R T R K Z
CHROMEBOOK
A W O
Y T A A L
DIGIBORD
I
B K A C
EINDMUSICAL
J L C V M N N X V L K
GROEP ACHT
R O S A Q N A B Q N C G T R P K B A P S N E S S E L M Y G Y
GYMLESSEN
W A L P S E C Z C L P M V A
P K Y A W N C P N U H V Q M O
HANDVAARDIGHEID
O R E P C K R E T X U O N O N X O L S R K E N A G C R G A S
INTERN BEGELEIDER
J X G C H E H T P T
KINDERBOEKENWEEK
H G
I
L
J V E V T U K B H W Z S S V T B T D V N A K H E
J W E R E L D O R
K E R P S E G G N I H Q
I
G F E
X E W B
I
E N T A T
I
E E Y K C
R K R S V D I H H O M O L
J Y G N O K A Z O V O C I
I M Y X L
I
I
J P
K R V P D E G N A
I O O Z U G H D S P M S G D A T U P
I
I
E
J L S
A G R P K H R
I
KLASLOKAAL
J A S R G W R V G M E B E Z V H
KLASSENREGELS
R P Y N Y O G P N X H Z Z N G U X
KLEUTERGROEP
D Q E E R E S W E R K B L A D X D E S O K F B K E K E Q P P
KRINGGESPREK
B C S D E D Z Q D K U W H T D K U N E T C Y Y
LEERKRACHT
H F R P O B R X V C M A Q V A A N R L R P C O A B G
J K S
I
I N Y E Y R W I M Y Y H J S L
B Q A E S P N L L
I
I G
I
I
E G Y D X E D G E H
J K U P S E O M F O Y O X H O U C I
L B
I
B L O O H C S S
X M W G R U E E X Q R E C H Y E C R Y
I
I
J M O Z Y X S R O S A B Z B O F Z M
E E P Z
O U D E R G E S P R E K C C P M A V G D D G T X I G
I N D M D
I N E U V M P R K L B U R G E R S C H A P O M
N A K E E H T O
D R O B
C
I D V K D S A
J V
I
I
J V A E
Y
B Q D
J T D G H T Z T B O N V A E N I
L F O N M R T U C O N Q S M Z E G E K N Z V E K F
B
J L T O F
M B G R T H C A P E O R G R E T U E L K G W T B Y Y N O Y R L G G E A Q V Y S C H O O L P L E A U Q T
J Y G S Y N N I
I N D M U S
I
C A L S Z F
T Z K G T W F X K X R G K G S G Y O
R H A N B G U C U P G H J D L R K X Z E X E X A K R L F T G T H K
I
L T
J A N G Y Z Q P Y Q E V X T W X V Q M B Y L U D
LEERLINGVOLGSYSTEEM LEZEN MEDEZEGGENSCHAP MUZIEKLES ONDERBOUW OUDERGESPREK PENNENBAK RAPPORT REKENEN SCHOOLBIBLIOTHEEK SCHOOLPLAN SCHOOLPLEIN SCHOOLREISJE SCHRIJVEN TAAL TOETS TUSSENSCHOOLSE OPVANG VAKANTIE WEEKTAAK
WERKBLAD
17.
““Ik verbind de dagelijkse onderwijspraktijk met technische mogelijkheden.
““
18.
met
Q& A
Je werkt vanuit zowel Digidact als Signum. Hoe zou je jouw functie omschrijven aan iemand die niet in het onderwijs of de ICT werkt?
Sanne. om bij de bestuurders navraag te doen. Zo krijgen we snel duidelijkheid en kunnen we meteen verder.
Ik werk in het onderwijs als bovenschools ICT’er bij Digidact en als coördinator van het expertisepunt Digitale Geletterdheid bij Signum. Ik sta niet meer voor de klas, maar ben vanuit beide functies nog steeds nauw betrokken bij het onderwijs. De kern van mijn werk is dat ik de verbinding leg tussen de dagelijkse praktijk op scholen en de technische mogelijkheden.
Hoe komen jullie tot oplossingen die scholen en medewerkers helpen in hun dagelijkse werk?
Mijn dagelijkse werkzaamheden zijn heel gevarieerd. Als coördinator ondersteun en begeleid ik scholen bij de invoering van de kerndoelen voor digitale geletterdheid. We brengen samen in kaart waar een school staat, wat er nodig is en op welke manier wij daarbij kunnen helpen.
Een voorbeeld is onze SSO-koppeling, oftewel Single Sign-On. Binnen Digidact heb je één account waarmee je op bijna alle online middelen en apparaten kunt inloggen. Dat maakt het werken voor leerkrachten een stuk eenvoudiger en efficiënter. Ook zijn we binnen Digidact al vroeg overgestapt op werken in de cloud via OneDrive en Teams. Toen kort daarna de coronapandemie uitbrak, was werken in de cloud voor onze medewerkers daardoor niets nieuws. Daarnaast staat digitale geletterdheid al vijf jaar op de agenda van onze ICTbijeenkomsten.
Ook bij Digidact houd ik mij bezig met digitale geletterdheid. Daarnaast ondersteun ik collega’s op de werkvloer bij vragen en problemen die zij tijdens hun dagelijkse werkzaamheden tegenkomen.
Je hebt vijftien jaar voor de klas gestaan. Wat mis je uit die tijd en welke ervaring komt nog dagelijks van pas?
Wat ik vooral mis, is het dagelijkse contact met de kinderen in de klas. Mijn vijftien jaar ervaring voor de klas komt tegelijkertijd dagelijks van pas in mijn huidige werk. Ik weet hoe collega’s en leerlingen in de praktijk werken en kan daardoor goed uitleggen waarom een technische oplossing op papier kan kloppen, maar op school toch niet prettig werkt. Juist die onderwijservaring helpt mij om samen met de technische collega’s van Digidact tot oplossingen te komen die echt aansluiten bij de werkvloer.
Signum en Digidact werken nauw samen en zitten in hetzelfde pand. Wat merk je daarvan in de praktijk?
Ik merk dat de gezamenlijke locatie enorm helpt. Voorheen zaten Signum en Digidact wel dicht bij elkaar, maar vormde even binnenlopen toch vaak een drempel. Nu we in hetzelfde pand zitten, is de samenwerking gemakkelijker en kunnen we sneller schakelen. Een goed voorbeeld is ons werk aan het normenkader. Soms is daarvoor vanuit Digidact kort overleg nodig om enkele vragen af te stemmen. Dan lopen we eenvoudig even naar boven
We halen niet zozeer wensen op bij de scholen, maar proberen zelf voorop te blijven lopen. We signaleren kansen en zoeken naar oplossingen waarmee scholen en medewerkers efficiënter kunnen werken.
Wat ik hiervan heb geleerd, is dat het belangrijk is om vooruit te kijken, maar ook om steeds te beoordelen of een technische oplossing in de dagelijkse onderwijspraktijk echt tijdwinst en gebruiksgemak oplevert.
Samen met Gian van Doorn maakte je vanuit het expertisepunt een leerlingvisiespel over digitale geletterdheid. Wat willen jullie daarmee bereiken?
Met het leerlingvisiespel willen we scholen helpen om niet alleen óver leerlingen, maar ook mét leerlingen na te denken over digitale geletterdheid. Kennisnet heeft een visiespel ontwikkeld waarmee een school een eerste aanzet kan geven tot een visie op digitale geletterdheid, maar leerlingen worden daarin niet betrokken. Dat vonden wij jammer. Daarom hebben Gian en ik vanuit het expertisepunt een leerlingvisiespel ontwikkeld dat aansluit bij het niveau van leerlingen uit groep 7 en 8. De leerlingen uit de kinderraad van Signum hebben het spel als eersten gespeeld. Op basis van hun inbreng is vervolgens een leerlingvisie voor Signum geschreven.
19.
Wat maakt de samenwerking tussen Signum en Digidact voor jou bijzonder? Wat de samenwerking voor mij bijzonder maakt, is dat ik mij vanuit twee verschillende rollen bezighoud met digitale geletterdheid. Daardoor kan ik de verbinding tussen Digidact en Signum versterken en voorkomen dat werkzaamheden elkaar onnodig overlappen.
Vanuit Digidact en het expertisepunt willen we alle scholen ondersteunen bij het voldoen aan de nieuwe kerndoelen. We vullen elkaar daarin aan. Als een ondersteuningsvraag bijvoorbeeld niet in de agenda van het expertisepunt past, kan Digidact soms wel aansluiten. Zo kunnen we flexibel inspelen op de behoeften van de scholen. Mijn ambitie is dat de scholen van Signum, en natuurlijk ook alle andere scholen die door Digidact worden ondersteund, eind 2027 voldoen aan de nieuwe kerndoelen voor digitale geletterdheid. Voor de ICT-ondersteuning wil ik dat scholen nog sneller en laagdrempeliger geholpen worden bij technische vragen, zodat oplossingen goed aansluiten bij hun dagelijkse praktijk en leerkrachten zich kunnen richten op het onderwijs. Daarvoor moet nog veel gebeuren, maar als we er samen de schouders onder zetten, heb ik er alle vertrouwen in dat dit lukt.
Wanneer merk je: dit is precies waarom ik dit werk doe?
Vanuit het expertisepunt gebruiken we een scan om de vaardigheden van onderwijsprofessionals op het gebied van digitale geletterdheid in kaart te brengen. De analyse laat zien
20.
welke professionalisering een school nodig heeft, zowel op individueel niveau als voor het hele team. Voorheen konden we niet op ieder ontwikkelpunt een passende training aanbieden. Sinds dit jaar werken we met Schoolupdate. Daardoor kan iedere medewerker gericht aan de slag met persoonlijke ontwikkeling en kan ook een volledig schoolteam passende scholing volgen. Zo sluiten de scan en het scholingsaanbod nu goed op elkaar aan. Dat is voor mij een moment waarop ik denk: hiervoor doe ik dit werk.
Waarom is de samenwerking tussen onderwijs en ICT zo belangrijk? De samenwerking tussen onderwijs en ICT is belangrijk omdat technische oplossingen alleen waarde hebben als ze aansluiten bij wat scholen echt nodig hebben. Alles moet technisch goed en veilig geregeld zijn, maar tegelijk ook praktisch en werkbaar blijven voor de mensen die ermee werken. Met mijn onderwijsachtergrond kan ik goed aangeven wat er op de werkvloer nodig is en kunnen we snel schakelen tussen collega’s op de scholen en de technische collega’s van Digidact. Daarnaast nemen we praktische taken van scholen over, zoals het aansluiten van apparatuur en printers. Zo houden leerkrachten meer tijd over voor hun belangrijkste taak: goed onderwijs geven. Uiteindelijk doen we dit allemaal voor de leerlingen.
21.
Na jaren vol inzet, verantwoordelijkheid en betrokkenheid in het basisonderwijs komt het moment dichterbij: de overgang van werk naar pensioen. Dat is meer dan een financiële of praktische verandering. Het betekent ook afscheid nemen van een vertrouwde rol, opnieuw ontdekken wat belangrijk is en ruimte maken voor een volgende levensfase. De tweedaagse cursus Pensioen in Zicht helpt medewerkers van 63 jaar en ouder om deze overgang bewust en positief voor te bereiden.
Een waardevolle voorbereiding
Werken in het basisonderwijs vraagt veel. Onderwijsprofessionals zetten zich dagelijks in voor de ontwikkeling van kinderen, werken samen met collega’s en dragen bij aan de school en de samenleving. Na zo’n betekenisvolle loopbaan is stoppen met werken niet zomaar een praktische stap. Tijdens Pensioen in Zicht krijgen deelnemers de gelegenheid om stil te staan bij vragen als: • • • • • •
Waar kijk ik met trots en voldoening op terug? Wat heeft mijn werkzame leven mij gebracht? Wat laat ik graag achter me? Hoe wil ik afscheid nemen van mijn werk en collega’s? Waar krijg ik energie van in mijn leven na mijn pensioen? Welke mensen, activiteiten en idealen blijven voor mij belangrijk?
Door hierover met anderen in gesprek te gaan, ontstaat ruimte voor herkenning, reflectie en nieuwe inzichten.
Van afscheid naar een nieuw begin
Pensioen in Zicht. samen stilstaan bij een nieuwe levensfase
Pensioen betekent niet alleen het afsluiten van een loopbaan. Het is ook het begin van een nieuwe fase, met meer vrijheid en tijd voor familie, vrienden, hobby’s, reizen, vrijwilligerswerk of andere activiteiten. Tegelijkertijd kan het wegvallen van werk wennen zijn. Werk geeft niet alleen inkomen, maar ook structuur, sociale contacten, waardering en een gevoel van betekenis. Daarom besteedt de cursus aandacht aan de verschillende kanten van pensionering. Deelnemers onderzoeken wat zij willen behouden, wat zij willen loslaten en welke nieuwe mogelijkheden zij willen verkennen. Een goed afscheid helpt om een periode bewust af te ronden. Er is aandacht voor het vormgeven van een persoonlijk afscheid, het bedanken van collega’s en het delen van herinneringen. Plezier en emotie mogen daarbij naast elkaar bestaan.
Aandacht voor mensen en betekenis
Een belangrijk thema binnen de cursus is het sociale netwerk. Na het afscheid van collega’s verandert ook het dagelijks contact met mensen op het werk. Deelnemers brengen daarom hun sociale kapitaal in kaart: de relaties, netwerken en activiteiten die betekenis geven aan hun leven. Denk aan familie en vrienden, maar ook aan buurtgenoten, verenigingen, sport, vrijwilligerswerk of andere groepen 22.
foto: Age Cymru
waarbij iemand betrokken is. Door daar bewust bij stil te staan, wordt duidelijk welke contacten aandacht verdienen en waar nieuwe verbindingen kunnen ontstaan. Ook de vraag ‘Waar wil ik van betekenis zijn?’ komt aan bod. De levensfase na het pensioen biedt immers niet alleen ruimte voor ontspanning, maar ook voor nieuwe vormen van betrokkenheid en bijdrage.
Vitaal en energiek blijven
Goed voor jezelf zorgen krijgt eveneens een plek binnen Pensioen in Zicht. In een praktische workshop over bewegen en voeding ontdekken deelnemers hoe zij hun vitaliteit kunnen ondersteunen. Bewegen helpt om kracht, balans en zelfstandigheid zo lang mogelijk te behouden. Gezonde voeding draagt bij aan energie en een fit gevoel. Deelnemers denken ook na over de periode waarin zij nog werken. Hoe zorg je goed voor jezelf tot aan je pensioen? Kan minder werken een passende tussenstap zijn? En wat betekent dat mogelijk voor je pensioeninkomen? Zo verbindt de cursus persoonlijke reflectie met praktische handvatten voor een gezonde en energieke toekomst.
Inzicht in de financiële kant
Naast de persoonlijke en sociale aspecten is er aandacht voor de financiële voorbereiding. In een workshop van het ABP krijgen deelnemers meer inzicht in hun pensioenregeling en de financiële gevolgen van pensionering. Ook de verschillende fasen die mensen na hun pensionering kunnen doorlopen, worden besproken. Eerst kan de vrijheid voelen als een lange vakantie. Daarna kan het ontbreken van structuur of werkcontacten wennen zijn. Door nieuwe activiteiten en doelen te onderzoeken, ontstaat geleidelijk een nieuwe balans. Deze kennis helpt deelnemers om beter voorbereid en met realistische verwachtingen naar hun pensioen toe te leven.
Een open en veilige sfeer
Pensioen in Zicht vindt plaats in een kleine groep. Deelnemers kennen elkaar niet altijd vooraf, maar delen wel een belangrijke ervaring: zij staan aan de vooravond van een nieuwe levensfase. Die gezamenlijke ervaring zorgt al snel voor open gesprekken en herkenning. Er is ruimte voor persoonlijke vragen, verschillende perspectieven en het uitwisselen van ervaringen. De begeleiding van trainers zorgt voor structuur, verdieping en een veilige sfeer. De combinatie van informatie, ontmoeting, praktische oefeningen en persoonlijke reflectie maakt de cursus tot meer dan een voorbereiding op pensionering. Het is een moment om bewust de balans op te maken en vooruit te kijken.
Ruimte voor nieuwe hoofdstukken
Deelnemers vatten hun gedachten over het leven na het pensioen samen in korte, krachtige zinnen: Geniet met ritme. Rust zonder schuldgevoel. Belevingen opbouwen met dierbaren. Geniet van nieuwe kansen. Leef in spontaniteit. Alle tijd zonder klok. Niks moet, alles mag. Werken aan geluk. Tijd voor mijzelf. Pensioen in Zicht nodigt onderwijsprofessionals uit om zelf woorden te geven aan hun volgende hoofdstuk. Niet door alle antwoorden vooraf te hebben, maar door bewust te onderzoeken wat voor hen waardevol is. De cursus is bedoeld voor medewerkers van 63 jaar en ouder die zich goed, bewust en met vertrouwen willen voorbereiden op de periode na hun werkzame leven. Geïnteresseerden kunnen zich aanmelden via de Signum Academie. 23.
Spel
dat
betekenis geeft.
Twee jaar thematiserend onderwijs in de onderbouw Twee jaar geleden startte het team van kindcentrum De Kameleon op plein 1-2 met een vernieuwingstraject rondom thematiserend onderwijs. Het doel: kinderen eigenaar laten worden van hun leerproces door samen met hen op zoek te gaan naar de invulling van een thema dat uitnodigt tot spel, onderzoek en verwondering.
24.
Inmiddels leidt deze manier van werken tot grote betrokkenheid, nieuwsgierigheid en enthousiasme bij de kinderen, en minstens zo sterk bij de leerkrachten. Het werken met betekenisvolle thema’s geeft het onderwijs daar richting én energie. Binnen elk thema richten de leerkrachten verschillende spelhoeken in, die zijn ontworpen om aan te sluiten bij specifieke ontwikkeldoelen. Deze doelen, vanuit de Parnassys-leerlijnen, zijn verdeeld over de vijf thema’s gedurende het schooljaar. Er is bewust gekozen om de thema’s van vakantie tot vakantie te laten lopen, zodat er meer ruimte is om kinderen te observeren op basis van deze doelen. Leerkrachten maken daarbij bewuste keuzes in materialen, taalgebruik en interventies. Door tijdens het meespelen open vragen te stellen, verdiepen zij het spel en verrijken zij het leren. De lokalen en hoeken zijn zo ingericht dat kinderen worden uitgenodigd tot ontdekken, onderzoeken, spelen en leren in verschillende rollen en situaties. Zo is er een omgeving gecreëerd waarin elk kind zich gezien voelt en in eigen tempo kan groeien.
Kinderen bouwen mee
Elk thema wordt op een speelse, uitnodigende manier geopend. Daarna gaan de kinderen samen het thema verkennen. In de kring maken ze een woordweb: • • •
Wat weten we al over het thema? Wat willen we ontdekken? Welke materialen hebben we nodig voor de hoeken?
Ouders ontvangen bij elk thema een materialenlijstje. Met hun hulp, zowel met materialen als met hun kennis, kunnen de thema’s en de hoeken écht tot leven komen. Daarnaast worden er activiteiten georganiseerd die de school binnen worden gehaald of waarbij de kinderen de wereld in gaan. In week één wordt in het atelier druk geknutseld aan materialen die in de hoeken gebruikt worden. Zo worden kinderen mede eigenaar van het thema en groeit hun betrokkenheid enorm.
De kiesklok zorgt voor structuur
Om grip te houden op het aanbod en de kinderen volledig tot spel te laten komen, is gekozen voor de kiesklok. Dit is een visuele tool die structuur biedt, autonomie bevordert en rust creëert in de groepen. De voordelen: • De leerkracht plant gericht ontwikkelingsgericht aanbod. • Tegelijkertijd krijgen kinderen échte keuzemogelijkheden in het spel. • De volgorde van kiezen is eerlijk en voorspelbaar. • Kinderen ervaren rust: ze wéten wanneer zij aan de beurt zijn.
Hoe werkt het?
De kiesklok bestaat uit een cirkel met vier kleuren en een pijl. Kinderen zijn over de kleuren verdeeld. De kleur waar de pijl op staat, mag als eerste kiezen; de volgende kleuren volgen. De pijl schuift steeds een plek door. De kinderen van de laatste kleur hebben de keuze uit verschillende ontwikkelingsmaterialen. Hierdoor ontstaat duidelijkheid én ritme. 25.
Wat levert het werken op deze manier op? Er is te zien dat: • • • • • •
het kiezen sneller en rustiger verloopt; kinderen meer keuze hebben in het kiezen van materialen en hoeken; er meer ruimte ontstaat voor gericht meespelen door de leerkracht; kinderen zelfstandiger worden in hun keuzes; er meer ruimte ontstaat voor observaties; de betrokkenheid bij de kinderen en de leerkrachten groter is geworden.
Voor het team is de kiesklok inmiddels een gouden greep: een organisatorische tool die een sterke bijdrage levert aan de visie op spelend leren.
Thematiserend onderwijs groeit door naar groep 3
Afgelopen schooljaar is het thematiserend werken uitgebreid naar groep 3. Daar blijft de balans tussen spel, thematisch leren en doelgericht aanbod een belangrijk uitgangspunt. Tegelijkertijd wordt halverwege het schooljaar steeds meer toe gebouwd naar formeel leren, zodat kinderen goed voorbereid zijn op de overgang naar groep 4.
26.
Bossche
boekenclub geïnspireerde leraren maken lezers
Een bijdrage van collega Renate Kock, leerkracht bij basisschool Boon.
27.
Heb je dat ook weleens? Dat je een jeugdboek dichtslaat en meteen de klas in wilt rennen om het aan je leerlingen te laten zien? Dat gevoel herkent iedere lezende leerkracht. Soms ben je op je eigen school een eenzame kartrekker die dat vuurtje brandend probeert te houden. Maar wat als je die passie kunt delen met een hele community van gelijkgestemden?
elkaar verbonden. Voor een beginnende lezer is lezen keihard werken. En hoewel je soms een kind tegenkomt waarbij boekenwurm op het voorhoofd staat geschreven, bij de meeste kinderen zal het enthousiasme voor lezen aangewakkerd moeten worden door een buitenstaander. Soms gebeurt dat thuis, maar niet alle ouders lezen.
Sinds kort is er in Den Bosch een boekenclub speciaal voor leerkrachten en andere leesbevorderaars. En hoewel deze club losstaat van Signum, hebben verschillende Signum-collega’s hun weg naar deze ontmoetingsplek al gevonden. In dit artikel vertel ik je graag meer over het ontstaan en het belang van deze boekenclub.
Zodra ik een boek mee van huis neem en daar een stukje uit voorlees en over vertel, staan er daarna meestal minstens drie kinderen aan mijn bureau: “Juf, mag ik dat boek lenen?” Door zelf vol passie en enthousiasme te vertellen over verhalen die jou raken, draag je bij aan het leesplezier en de leesmotivatie.
Een Bossche versie van een Utrechts initiatief
Zo’n boekenclub speciaal voor leesbevorderaars is niet nieuw: zo’n anderhalf jaar geleden ontstond de eerste Leesclub van Leesbevorderaars in Utrecht. Ik zag dit voorbijkomen op Instagram en een zaadje was geplant. Op dat moment had ik niet de ruimte om er iets mee te doen, totdat een andere Bossche leerkracht, Renate Bax van IKC de Vlindertuin (red.: Stichting Talentis), ergens liet vallen dat ze zoiets in Den Bosch op wilde richten. Wij kwamen in contact met elkaar en daarna ook met Annette Woldring, de kinderboekenspecialist van boekhandel Adr. Heinen in Den Bosch.
Het vuurtje doorgeven
De opzet van de boekenclub is zowel simpel als krachtig: samenkomen met andere liefhebbers van jeugdliteratuur, om ervaringen uit te wisselen en elkaar te inspireren. Tijdens de eerste bijeenkomst spatte het enthousiasme van de deelnemers af. Want zeg nu zelf: praten over boeken met mensen die precies begrijpen waarom een bepaald verhaal een kind kan raken, werkt heel aanstekelijk. Dat aanstekelijke enthousiasme is geen overbodige luxe, maar bittere noodzaak in de huidige onderwijspraktijk. Leesmotivatie en leesvaardigheid zijn onlosmakelijk met
Ook is het onze taak als leerkracht om kinderen te helpen met het kiezen van een passend boek. Dit gaat het makkelijkst als je zelf ook de nodige boeken hebt gelezen, of er in ieder geval kennis van hebt genomen. Een passend boek zorgt voor leesplezier en een kind dat met plezier leest, maakt leeskilometers. En die leeskilometers leveren een grote bijdrage aan de leesvaardigheid. Het begint dus allemaal bij de leerkracht die het vuurtje doorgeeft.
Directe inspiratie voor de volgende dag
Hoewel de boekenclub bijeenkomsten buiten Signum plaatsvinden, plukken onze scholen er direct de vruchten van. Collega’s die aansluiten, keren de volgende dag terug naar hun klas met een hoofd vol frisse ideeën en boekentips. Je hoeft het wiel niet meer zelf uit te vinden; je lift mee op de collectieve kennis van een breed netwerk.
Samen sterker voor de klas
Wil jij je ook laten aansteken door het leesvirus, je boekenkennis vergroten en samen met collega’s bouwen aan een rijke leesomgeving voor onze leerlingen? Sluit dan de volgende keer ook gezellig aan. Voor dit schooljaar staan er 4 bijeenkomsten gepland. Informatie over data en de inhoud is te vinden op instagram.com/bosscheleesbevorderaars.
Klik hier
Boekentips voor in de klas Tijdens de eerste bijeenkomst werden er zowel door de deelnemers als door Annette van boekhandel Heinen veel boekentips gegeven. Onderstaande boeken zijn heel geschikt om te gebruiken in de klas. Kleuters Kamperen bij Boer Boris - Ted van Lieshout Middenbouw Zondag, maandag, sterrendag - Anna Woltz Bovenbouw Het boek van Beatrice - Kate DiCamillo 28.
Leren over grenzen heen. bij kindcentrum De Ontluiking Spaanse bezoekers ontdekken zelfstandigheid, rust en samenwerking. Hoe ziet goed onderwijs eruit in een andere Europese context? En wat kunnen onderwijsprofessionals van elkaar leren? In mei brachten Laura López Jiménez en Héctor Cisneros vanuit Spanje een bezoek aan Kindcentrum De Ontluiking in Rosmalen. Tijdens dit Erasmus+ Job Shadowing-programma kregen zij de kans om het Nederlandse basisonderwijs van dichtbij te ervaren en ideeën uit te wisselen met collega’s.
Vanaf het eerste moment voelden de twee zich welkom. Schoolleider Marleen, het team en andere professionals binnen het kindcentrum namen hen mee in de dagelijkse praktijk. Door de openheid waarmee collega’s hun werkwijze, ervaringen en onderwijsvisie deelden, voelden beiden zich al snel thuis.
Indruk van zelfstandige leerlingen
Tijdens hun bezoek viel vooral op hoe zelfstandig de leerlingen zijn. De Spaanse leerkrachten zagen kinderen die verantwoordelijkheid namen voor hun eigen leerproces, zelfstandig werkten en met vertrouwen keuzes maakten. Ze vonden het inspirerend om te zien hoeveel ruimte leerlingen krijgen om initiatief te tonen. Die zelfstandigheid kwam niet alleen naar voren tijdens individuele werkzaamheden, maar ook in de manier waarop kinderen zich door de school en binnen de groepen bewegen.
Daarnaast waren zij onder de indruk van de ondersteuning voor leerlingen die extra begeleiding nodig hebben. In hun verslag benoemen ze hoe belangrijk ze het vonden dat kinderen begeleiding en ontwikkelkansen krijgen die aansluiten bij hun eigen behoeften.
Rust, respect en vertrouwen
Ook de sfeer binnen Kindcentrum De Ontluiking maakte indruk. De klaslokalen worden door de twee omschreven als warm en rustig: een omgeving waarin leerlingen op een natuurlijke manier tot leren kunnen komen. Ze zagen respect terug in de omgang tussen leerlingen onderling, maar ook in het contact tussen kinderen en onderwijsprofessionals. Volgens hen was die positieve sfeer niet alleen merkbaar in de groepen, maar in de hele schoolgemeenschap.
29.
Die rustige en respectvolle basis vormt een zichtbaar onderdeel van de dagelijkse onderwijspraktijk. De bezoekers zagen hoe een veilige omgeving kan bijdragen aan vertrouwen, zelfstandigheid en ruimte om te leren.
Betekenisvol leren
Een ander element dat in hun verslag nadrukkelijk naar voren komt, is de variatie aan betekenisvolle activiteiten voor leerlingen. Tijdens de meeloopdagen maakten Laura en Héctor kennis met leerervaringen die verder gaan dan traditionele schoolvakken alleen. Vooral de aandacht voor praktische vaardigheden waardeerden zij. Kinderen leren hier dingen die ze ook buiten school kunnen gebruiken. Volgens de twee helpt die benadering leerlingen om zich niet alleen als leerling, maar ook als zelfstandig en verantwoordelijk persoon te ontwikkelen.
Samenwerking als voorbeeld
Niet alleen het werk met leerlingen bood inspiratie. Ook de samenwerking tussen leerkrachten en ondersteunende professionals trok hun aandacht. Ze zagen hoe teamleden verantwoordelijkheden delen, elkaar aanvullen en vanuit gezamenlijke doelen werken.
Die manier van samenwerken gaf hen waardevolle ideeën voor hun eigen praktijk. In hun verslag beschrijven ze het als een krachtig voorbeeld van hoe goede afstemming binnen een team zowel het onderwijs als de begeleiding van leerlingen kan versterken.
Met nieuwe perspectieven terug naar Spanje
Na afloop van het Erasmus+ Job Shadowing-programma keerden de twee terug naar Spanje met nieuwe inzichten, concrete inspiratie en hernieuwd enthousiasme voor hun beroep. Bovenal namen ze warme herinneringen mee aan de mensen die hun bezoek mogelijk maakten. Hun ervaring laat zien wat internationale uitwisseling kan betekenen voor onderwijsprofessionals: de kans om met een frisse blik naar de eigen praktijk te kijken, werkwijzen van collega’s te ontdekken en duurzame verbindingen aan te gaan. Voor Kindcentrum De Ontluiking en beide bezoekers is daarmee een basis gelegd om ook in de toekomst van elkaar te blijven leren.
Schoolleider Marleen bracht ook een bezoek aan de school van Laura en Héctor. Via de QR-code krijg je een levendige inkijk in dat bezoek.
Klik hier
30.
Boodschappenspel. Zoek de 10 verschillen tussen onderstaande foto’s.
De antwoorden vind je op pagina 34.
31.
Samen verder. Signum Facilitair & Laride
De overstap van SBK naar de nieuwe werkwijze met Signum Facilitair en Laride is inmiddels alweer een tijdje geleden. Sinds het nieuwe schooljaar ligt het technisch beheer van de Signum schoolgebouwen bij Laride. Tegelijkertijd blijft Signum Facilitair dichtbij voor de vele dagelijkse, praktische zaken die nodig zijn om een school prettig en goed te laten draaien. Een overgang als deze vraagt altijd even tijd. Nieuwe contactpersonen, andere routes voor meldingen en bestellingen, en nieuwe portalen om mee te werken: het is logisch dat daar vragen bij ontstaan. Toch merken we dat de nieuwe werkwijze steeds beter zijn plek vindt. De eerste ervaringen zijn positief en de meldingen weten Laride inmiddels goed te bereiken.
Kortere lijnen, sneller schakelen
De aanleiding voor de verandering is helder: we willen dat technische storingen en gebouwgebonden vragen zo snel mogelijk bij de juiste partij terechtkomen. Waar deze zaken voorheen via SBK liepen, kunnen scholen nu rechtstreeks contact opnemen met Laride. Een lekkage, een kapot slot, een storing aan de verlichting, het alarm of een technische installatie: Laride pakt de melding op en schakelt waar nodig een installateur of monteur in. De medewerkers van Laride beschikken over de benodigde informatie van de gebouwen en kennen de onderhoudspartijen die bij onze scholen betrokken zijn. Daardoor kunnen zij gericht handelen en kunnen we samen sneller tot een oplossing komen. Van Inge en Angela van de servicedesk van Laride horen we dat het lekker druk is met de meldingen. Dat klinkt misschien vreemd, maar het is vooral een goed teken: steeds meer collega’s weten de nieuwe route te vinden. Natuurlijk blijven we scherp kijken naar wat goed gaat en wat nog duidelijker kan.
Wat blijft vertrouwd?
Niet alles is veranderd. Integendeel: een groot deel van de facilitaire ondersteuning blijft gewoon via Signum Facilitair lopen. Voor vragen over bestellingen, schoonmaak, afval, koffievoorzieningen, sleutels, toegangsbeheer, verhuizingen, keuringen, speeltoestellen en tal van andere praktische onderwerpen kunnen locaties nog steeds bij Signum Facilitair terecht. 32.
Dat geldt ook voor onderwerpen waarbij het prettig is dat iemand de Signum-organisatie goed kent en kan meedenken. Denk aan een vraag over een schoonmaakafspraak, een defect aan een speeltoestel, de aanschaf of reparatie van witgoed, of ondersteuning bij een facilitaire bestelling. Signum Facilitair blijft het vertrouwde aanspreekpunt om mee te sparren, vragen te beantwoorden en zaken op de juiste plek te krijgen. Zo ontstaat er een duidelijke verdeling: Laride voor technisch beheer en gebouwgebonden storingen, Signum Facilitair voor de bredere dagelijkse facilitaire ondersteuning. Minder schakels, minder omwegen en hopelijk vooral meer gemak voor de scholen.
Bestellingen steeds meer rechtstreeks
Ook bij de dagelijkse bestellingen is de nieuwe werkwijze inmiddels goed op gang gekomen. Scholen plaatsen veel bestellingen zelf, rechtstreeks bij de vaste leveranciers. Dat geldt bijvoorbeeld voor papier, kantoorartikelen, sanitaire producten, koffie- en facilitaire artikelen en vervangbare lichtbronnen. De afspraken met leveranciers en de toegang tot de verschillende klantportalen zijn de afgelopen periode ingericht. Leveranciers geven terug dat locaties zelf al actief bestellingen plaatsen.
Een handboekje dat meegroeit Om alle informatie overzichtelijk bij elkaar te houden, is het handboekje Signum Facilitair & Laride samengesteld. Daarin staat per onderwerp beschreven waar je moet zijn: van een storing aan de kopieermachine tot een vraag over schoonmaak, van het bestellen van papier tot een probleem met een intercom of alarm. Het handboekje is geen statisch document. De nieuwe werkwijze is nog volop in ontwikkeling en er komen steeds nieuwe praktische afspraken, leveranciers en contactgegevens bij. Daarom blijven we het document aanvullen en actualiseren. Bewaar de nieuwste versie dus goed, zodat je de juiste informatie bij de hand hebt wanneer dat nodig is. Heb je het gevoel dat er informatie ontbreekt? Kom je ergens niet uit, of merk je dat een route in de praktijk toch niet zo duidelijk is als zou moeten? Laat het vooral weten. Juist de ervaringen van collega’s op de locaties helpen ons om de informatie verder te verbeteren.
33.
Samen blijven verbeteren
Een schooldag zit vol kleine en grote praktische zaken die gewoon moeten werken: een deur die open kan, een lokaal met goed licht, voldoende papier bij de kopieermachine, schone sanitaire ruimtes en een veilige speelomgeving. Achter al die dagelijkse vanzelfsprekendheden zit een netwerk van collega’s, leveranciers en partners. Met de samenwerking tussen Signum Facilitair en Laride willen we dat netwerk overzichtelijker en toegankelijker maken. De eerste stappen zijn gezet, de routes worden steeds beter gevonden en we blijven luisteren naar wat locaties nodig hebben. Heeft jouw school een vraag, een aandachtspunt of een suggestie voor het handboekje? Neem dan gerust contact op met Signum Facilitair via genevieve.hoes@signumonderwijs. nl. Zo zorgen we er samen voor dat de ondersteuning rondom onze scholen duidelijk, praktisch en prettig blijft.
De antwoorden. Dit zijn de 10 verschillen.
34.
ontmoet. ontwikkelt.
voor jou. 36.