Issuu

Jaarverslag 2025

Omslag: Kerk Eenum

Inhoud Bericht Raad van Toezicht Bericht directeur-bestuurder a.i. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.

Rijksmonumentaal erfgoed Instandhouding Groen erfgoed Educatie Donateurs en begunstigers Vrijwilligers Activiteiten Zichtbaarheid Personeel en organisatie Financiën

13 25 27 33 37 41 47 55 63

Bijlagen A. Rijksmonumentaal erfgoed B. Raad van Toezicht C. Medewerkers en vrijwilligers D. Begunstigers E. Gelieerde stichtingen F. Fondsen op Naam

71 76 78 83 84 85

Colofon

Kerk Westerwijtwerd

Bericht Raad van Toezicht De Raad van Toezicht blikt terug op een jaar waarin Groninger Kerken zich, ondanks een onzekere maatschappelijke en financiële context, met grote inzet heeft gericht op het beheer en behoud van haar kerken en kerkhoven. Het is bemoedigend te zien dat het rijksmonumentale erfgoed ook in 2025 door een breed publiek is bezocht en dat de kerken op uiteenlopende manieren zijn gebruikt.

2025 was tegelijkertijd een jaar van interne veranderingen en lastige afwegingen. Stijgende kosten, inflatie, onzekerheid op de financiële markten en structurele onttrekkingen uit het vermogen zetten de exploitatie verder onder druk. De Raad heeft in het verslagjaar veel aandacht besteed aan deze ontwikkelingen en hierover intensief overleg gevoerd met de directeur-bestuurder en de organisatie. Dankzij de inzet van medewerkers en vrijwilligers konden restauraties, onderhoud en activiteiten in de kerken worden voortgezet. Daarmee bleef het erfgoed zichtbaar, toegankelijk en van betekenis voor de omgeving.

Overleg met de directeur-bestuurder en organisatie De Raad kwam in het verslagjaar viermaal in reguliere vergadering bijeen. Daarnaast heeft de Raad gedurende het jaar meerdere malen aanvullend overleg gevoerd over actuele ontwikkelingen binnen de organisatie. Voorafgaand aan de bespreking van de jaarrekening en de begroting kwam de Auditcommissie afzonderlijk bijeen met de directeur-bestuurder en de controllers.

Naast deze formele vergaderingen hebben de voorzitter en individuele leden van de Raad regelmatig contact onderhouden met de directeur-bestuurder. Ook is overleg gevoerd met de Ondernemingsraad. Tijdens de reguliere bijeenkomsten is het kwartaalverslag van de directeur-bestuurder besproken. Daarbij kwamen onder meer de financiële ontwikkeling, het beheer en behoud van het erfgoed, de voortgang van projecten, het vrijwilligersbeleid, relatiebeheer en personeelsontwikkelingen aan de orde. Ook zijn de meerjarige scenario’s voor exploitatie en vermogen uitgebreid besproken. Na de ziekmelding van de directeur-bestuurder in december 2025 heeft de Raad van Toezicht, met het oog op de continuïteit van de organisatie, Art H. Kloese met ingang van 1 januari 2026 benoemd tot directeurbestuurder ad interim.

Onderling overleg en Governance Code Cultuur

Financiën

Groninger Kerken hecht groot belang aan goed bestuur en verantwoord toezicht. De stichting onderschrijft de Governance Code Cultuur, de Code Diversiteit & Inclusie en de Fair Practice Code en handelt conform deze richtlijnen.

In de vergaderingen van de Raad en de Auditcommissie is uitgebreid aandacht besteed aan de financiële ontwikkeling van de stichting. De combinatie van stijgende kosten, inflatie, onzekerheid op de financiële markten en structurele onttrekkingen uit het vermogen vraagt om zorgvuldige keuzes en een heldere prioritering.

In deze verantwoordingsverklaring legt de Raad verantwoording af over drie centrale principes: • Duidelijk scheiden van de functies besturen en toezichthouden. • Optimaliseren van effectiviteit en efficiëntie in de besteding van middelen. • Stimuleren van een open en transparante omgang met belanghebbenden. In het verslagjaar heeft de Raad zijn eigen functioneren geëvalueerd. Daarnaast voerde de Selectie- en Remuneratiecommissie het jaarlijkse functioneringsgesprek met de directeur-bestuurder.

Ook de effecten van klimaatverandering, energieprijzen, aardbevingsschade en arbeidsmarktkrapte op het beheer van het erfgoed zijn regelmatig onderwerp van gesprek geweest. Deze factoren hebben directe gevolgen voor zowel de gebouwen als de financiële positie van de stichting.

Diversiteit, inclusie en eerlijke werkomstandigheden

Goedkeuring jaarrekening

Naast deze principes besteedt de Raad bijzondere aandacht aan de Code Diversiteit & Inclusie en de Fair Practice Code. Deze codes waarborgen een gelijkwaardige en veilige werkomgeving, waarin: • Sollicitatieprocedures openstaan voor iedereen, ongeacht geslacht of achtergrond. • Medewerkers, zzp’ers, stagiaires en samenwerkingspartners eerlijk worden beloond voor hun werkzaamheden.

De jaarrekening over 2025 is door de accountant gecontroleerd en voorzien van een goedkeurende verklaring. Na bespreking van de jaarrekening en het accountantsverslag heeft de Raad de jaarrekening goedgekeurd en décharge verleend voor het gevoerde beleid.

Belangenverstrengeling en nevenactiviteiten De Raad van Toezicht en de directeur-bestuurder zijn alert op mogelijke belangenverstrengeling. In het verslagjaar zijn de nevenactiviteiten van de leden van de Raad en de directeur-bestuurder besproken en beoordeeld op verenigbaarheid met hun functie binnen de stichting. Er hebben zich geen transacties voorgedaan tussen toezichthouders, bestuurder en de stichting anders dan voortvloeiend uit hun functie. Indien zich situaties voordoen waarin sprake is van (mogelijke) belangenverstrengeling of tegenstrijdige belangen, wordt transparant gehandeld en worden passende maatregelen getroffen. De directeur-bestuurder en toezichthouders nemen in dat geval niet deel aan de beraadslaging en besluitvorming.

De Raad heeft toegezien op de balans tussen de jaarlijkse exploitatie, het benodigde onderhoud van het erfgoed en de ontwikkeling van het belegd vermogen. Daarbij is gebruikgemaakt van meerjarige scenario’s en adviezen van de Auditcommissie en de Beleggingscommissie.

Auditcommissie De Auditcommissie vervult een centrale rol in het financieel toezicht binnen Groninger Kerken. In het verslagjaar bestond de commissie uit Bert Scholtens (voorzitter) en Errit Bekkering (lid). De commissie kwam bijeen ter voorbereiding van de bespreking van de jaarrekening en de begroting en onderhield regelmatig contact met de directeurbestuurder en de controllers. Belangrijke gespreksonderwerpen waren de ontwikkeling van het belegd vermogen, de effecten van inflatie en kostenstijgingen op de exploitatie, de meerjarige financiële scenario’s en de risico’s voor de komende jaren. Daarnaast besteedde de commissie aandacht aan de toenemende dreiging van cybercriminaliteit, met name op het gebied van dataveiligheid, IT-beheer en de naleving van de AVG en cybersecurityregelgeving. Deze ontwikkelingen vragen om een blijvend waakzame en proactieve houding van de stichting.

Selectie- en Remuneratiecommissie De Selectie- en Remuneratiecommissie is verantwoordelijk voor benoemingen, opvolgingsbeleid en de beoordeling van de directeur-bestuurder. In het verslagjaar bestond de commissie uit Nelleke IJssennagger-van der Pluijm (voorzitter) en Riksta Zwart (lid). De commissie voerde het jaarlijkse functioneringsgesprek met de directeur-bestuurder en hield zich bezig met onderwerpen die samenhangen met goed bestuur en de continuïteit van de organisatie. Binnen de Raad van Toezicht was in 2025 sprake van een wijziging in de samenstelling. Per 1 januari 2025 is

Raad van Toezicht V.l.n.r. Ralph Steenbergen, Bert Scholtens, Errit Bekkering, Riksta Zwart (voorzitter), Nelleke IJssennagger-van der Pluijm.

Bert Scholtens toegetreden tot de Raad van Toezicht. Met zijn expertise op het gebied van (duurzame) financiering en vermogensbeheer vormt hij een waardevolle aanvulling op de Raad van Toezicht.

Tot slot De Raad spreekt zijn waardering uit voor de inzet en flexibiliteit van de directeur-bestuurder, de medewerkers en de vele vrijwilligers, die zich ook in een jaar van veranderingen zijn blijven inspannen voor het behoud en de betekenis van de Groninger kerken. Dankzij hun betrokkenheid blijven de kerken levendige plekken in stad en dorp. Groningen, 16 juni 2026

Gewelfschilderingen Kerk Noordbroek

Bericht directeurbestuurder a.i. Ook in 2025 heeft Groninger Kerken zich met veel energie gewijd aan het beheer en behoud van haar kerken en kerkhoven. Verspreid over de provincie blijven deze gebouwen bakens van betekenis: plekken voor ontmoeting, verstilling, cultuur en bezinning. Dankzij de inzet van medewerkers en een grote groep betrokken vrijwilligers konden onze kerken opnieuw een breed publiek ontvangen, zowel uit de regio als van daarbuiten.

Het afgelopen jaar stond in het teken van voortgang én verandering. In verschillende kerken zijn onderhoudsen restauratiewerkzaamheden uitgevoerd, vaak in combinatie met aardbevingsschadeherstel en verduurzaming. Tegelijkertijd hebben we gewerkt aan nieuwe vormen van gebruik en samenwerking, zodat onze kerken ook in de toekomst een betekenisvolle rol in hun omgeving kunnen blijven vervullen. Verspreid over de provincie waren er opnieuw zichtbare resultaten. In diverse kerken zijn restauraties afgerond of voorbereid, terwijl in de Akerk verder werd gewerkt aan de ontwikkeling van het gebouw als multifunctionele plek midden in de stad. Culturele programmering, educatieprojecten en activiteiten van de Plaatselijke Commissies zorgden voor een levendig gebruik van onze kerken. Ook projecten als Het Ziltepad en samenwerkingen met culturele en educatieve partners droegen bij aan de zichtbaarheid van het Groninger erfgoed en aan de verbinding met een breed publiek.

2025 was voor onze stichting ook een jaar van interne veranderingen en lastige afwegingen. De financiële druk en de veranderende omstandigheden in de sector vroegen om een zorgvuldige inzet van middelen en een heldere prioritering. We hebben daarom kritisch gekeken naar onze werkwijze, onze organisatie en de manier waarop we onze taken uitvoeren. Dat proces vroeg veel van de mensen binnen de stichting. De inzet, flexibiliteit en betrokkenheid van onze medewerkers en vrijwilligers maakten het mogelijk om ook in een uitdagend jaar onze kerken open en levend te houden. Financieel gezien bleef de druk op de exploitatie in 2025 voelbaar. Stijgende kosten, inflatie en structurele onttrekkingen uit het vermogen vragen om een zorgvuldige balans tussen exploitatie, onderhoud en vermogensontwikkeling. Dankzij een solide vermogenspositie en een behoudende financiële koers konden wij onze activiteiten voortzetten. Tegelijkertijd maken de ontwikkelingen op langere termijn duidelijk dat scherpe keuzes en heldere prioriteiten noodzakelijk blijven. Ook de verslagen van de Raad van Toezicht en de Beleggingscommissie onderstrepen dit.

De maatschappelijke context waarin wij werken blijft bovendien in beweging. Internationale spanningen, economische onzekerheid en veranderingen in de samenleving maken het des te belangrijker dat onze kerken plekken blijven waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en waar ruimte is voor bezinning en dialoog. Als seculiere stichting blijven wij benadrukken dat onze kerken er zijn voor iedereen, ongeacht achtergrond of overtuiging. Tegelijkertijd zien we dagelijks hoe groot de betrokkenheid bij ons erfgoed is. Vrijwilligers, donateurs, fondsen en overheden maken het mogelijk dat onze kerken open blijven en dat restauraties, activiteiten en educatieprojecten kunnen plaatsvinden. Hun inzet en vertrouwen vormen de basis onder ons werk. De meer dan 650 vrijwilligers die zich inzetten in Plaatselijke Commissies, speciale werkgroepen en op kantoor vormen het maatschappelijke fundament van onze stichting.

Kerk Pieterburen

Wij kijken met vertrouwen vooruit. Met zorg voor het bestaande, oog voor nieuwe ontwikkelingen en in nauwe samenwerking met onze partners blijven wij werken aan het behoud en de betekenis van de Groninger kerken, nu en in de toekomst. De prioriteiten en keuzes voor de komende jaren zijn vastgelegd in het meerjarenbeleid van de stichting. Dit jaarverslag verschijnt voor het eerst uitsluitend in digitale vorm. Met deze stap willen wij bijdragen aan een duurzamere werkwijze en het verslag toegankelijk maken voor een breder publiek. Art H. Kloese Directeur-bestuurder a.i. Groningen, 16 juni 2026

Art H. Kloese, directeur-bestuurder a.i.

Kaart van de provincie Groningen, 1940–1941. Anco Wigboldus, Schenking Rabobank

1 Rijksmonumentaal erfgoed Groninger Kerken beheert een omvangrijk en gevarieerd aantal rijksmonumenten, verspreid over de stad en provincie Groningen. Het onroerend goed van de stichting bestaat uit kerkgebouwen, synagogen, torens, pastorieën en kerkhoven met een oorsprong in religieus gebruik. Veel van deze gebouwen hebben tot op de dag van vandaag een functie in het dorp of de buurt, als plek voor ontmoeting, bezinning of cultuur.

De stichting werd opgericht in 1969. Een jaar later, in 1970, werden de eerste drie rijksmonumentale kerken overgedragen: de kerk van Obergum, gevolgd door de kerken van Oostrum en Leegkerk. Sindsdien is Groninger Kerken uitgegroeid tot een erfgoedorganisatie die zich inzet voor het behoud en de toekomst van het cultureel-religieuze erfgoed in de provincie Groningen. De stichting zet zich in voor het duurzaam beheer en behoud van dit bijzondere erfgoed. Daarbij gaat het niet alleen om de gebouwen zelf, maar ook om de kerkhoven, de interieurs en de groene omgeving die onlosmakelijk met de kerken verbonden zijn. Samen vormen zij een belangrijk onderdeel van het Groninger landschap en de identiteit van stad en dorp.

In 2025 zijn geen kerken aan het bezit van de stichting toegevoegd. De omvang van het bestand aan rijksmonumenten is daarmee ongewijzigd gebleven. Per 31 december 2025 beschikt Groninger Kerken over: 103 rijksmonumentale kerken 2 synagogen 63 kerkhoven 45 torens (al dan niet vrijstaand) 8 pastorieën

Kerk Losdorp

2 Instandhouding In 2025 zijn opnieuw diverse onderhoudsen restauratieprojecten uitgevoerd. Het onderhoud vindt plaats volgens een vaste cyclus: elke kerk komt één keer per zes jaar aan de beurt. Tijdens deze ronde wordt de staat van het gebouw beoordeeld en waar nodig gepland onderhoud uitgevoerd, zoals schilderwerk, voegwerk of herstel van pleisterwerk, al dan niet in relatie tot het herstel van aardbevingsschade. Daarnaast vinden ook incidentele werkzaamheden plaats wanneer dat noodzakelijk is.

Met 103 kerken in beheer betekent dit dat er jaarlijks bij ongeveer vijftien kerken een onderhouds-project wordt uitgevoerd. De financiering van deze projecten komt grotendeels uit de SIM-subsidie (Subsidieregeling Instandhouding Monumenten) van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE).

POM-status Groninger Kerken beschikt over de zogeheten POM-status (Professionele Organisatie voor Monumentenbeheer). Deze status maakt het mogelijk om de rijksmonumenten op een kwalitatief hoog niveau te onderhouden en biedt bovendien voordelen bij het aanvragen van de SIM-subsidie. Met deze status erkent de overheid dat Groninger Kerken een voorbeeldfunctie vervult in goed eigenaarschap en opdrachtgeverschap en dat de opgebouwde kennis wordt gedeeld met andere partijen. De POM-status bevestigt dat de stichting voldoet aan hoge eisen op het gebied van professioneel beheer en instandhouding van monumentaal erfgoed. Om aan de eisen van deze status te voldoen, hanteert Groninger Kerken strikte kwaliteitscriteria. Er wordt uitsluitend samengewerkt met gespecialiseerde externe partijen, zoals aannemers, restauratiearchitecten,

restauratieateliers en bouwbedrijven, die ruime ervaring hebben en beschikken over de juiste certificeringen. Zij staan garant voor vakmanschap en een zorgvuldige behandeling van het monumentale erfgoed. In 2025 heeft de Inspectie Overheidsinformatie en Erfgoed een bezoek gebracht aan Groninger Kerken. Aan de hand van het toetsingskader POM is de borging van deskundigheid en kwaliteit binnen de stichting getoetst. Dit vond plaats op basis van gesprekken met medewerkers en een werkbezoek aan de kerk van Losdorp, waar op dat moment onderhoud en herstel van aardbevingsschade werd uitgevoerd.

Klimaatverandering Klimaatverandering vraagt blijvend aandacht. Door bodemdaling, uitdroging en een veranderende grondwaterstand – als gevolg van langere droge periodes – komen de funderingen van de kerken en kerkhoven onder druk te staan. In samenwerking met onder andere het Rijk, kennisinstellingen en waterschappen wordt verder gewerkt aan onderzoek naar deze problematiek. Er wordt gezocht naar duurzame oplossingen om de gevolgen van klimaatverandering zoveel mogelijk te beperken en het erfgoed toekomstbestendig te behouden.

Restauraties kerken Kerk Noordbroek In 2025 is verder gewerkt aan de restauratie van de bijzondere gewelfschilderingen in de kerk van Noordbroek. Bijna vijftig jaar na hun herontdekking bleek een grondige restauratie noodzakelijk. Vooral de muurschilderingen verkeerden op meerdere plaatsen in slechte staat door afbladderende verflagen en loslatend pleisterwerk. Ook bij de gewelfschilderingen waren alarmerende gebreken zichtbaar. Verval van schilderen pleisterlagen is niet altijd direct waarneembaar, maar kan op termijn leiden tot onherstelbaar verlies. In 2025 is de restauratie van de gewelfschilderingen afgerond. Ook zijn scheuren als gevolg van aardbevingen hersteld. In 2026 wordt verder gewerkt aan de restauratie van het stucwerk en de houten vloeren onder de banken.

Kerk Nieuw-Beerta De kerk van Nieuw-Beerta heeft te maken met ernstige verzakkingen en helt zichtbaar naar het westen. Hierdoor ontstaan steeds meer scheuren in het gebouw. In 2025 is nader onderzoek gedaan naar de fundering. Daaruit bleek dat een groot deel van de houten funderingspalen onder de kerk in slechte staat verkeert. Door verlaging van de grondwaterstand en steeds drogere zomers zijn de bovenkanten van deze palen droog komen te staan en aangetast. In combinatie met de scheefstand van het gebouw leidt dit tot een verhoogd veiligheidsrisico. Op advies van de constructeur is daarom besloten de kerk uit voorzorg te sluiten. De algemene onderhoudstoestand van het gebouw is goed, maar funderingsherstel en aanvullende constructieve versterking zijn noodzakelijk. In 2026 worden de plannen voor restauratie en versterking verder uitgewerkt. Aansluitend wordt gezocht naar de benodigde financiële middelen. De kerk blijft gesloten totdat deze werkzaamheden zijn uitgevoerd.

Kerk Niehove – pilot bodemdaling door droogte Een aantal kerken van Groninger Kerken heeft schade als gevolg van bodemdaling door droogte. Klimaatverandering heeft een direct effect op de inklinking van de ondergrond onder verschillende kerken. In 2025 is in samenwerking met de Provincie Groningen, Hanzehogeschool Groningen en kennisinstituut Deltares een pilotproject gestart. In dit project wordt onderzoek gedaan naar de bodemdaling van twee kerkwierden: Oostum en Den Ham.

Kerk Overschild

Kerk Den Andel: ingebruikname Van Oeckelen-orgel

Kerk Harkstede: pijpwerk Schnitger-orgel

Kerk Uithuizermeeden – restauratie grafmonument In het koor van de kerk van Uithuizermeeden staat een zeer waardevol grafmonument uit omstreeks 1576, uitgevoerd in renaissancestijl ter nagedachtenis aan Rudolf Huinga, die in 1574 overleed. In 2024 is de mijnbouwschade aan zowel de kerk als het grafmonument gemeld bij het IMG. In 2025 hebben restauratoren, in samenwerking met de architect, gewerkt aan een herstel- en restauratieplan. Daarbij is onder meer gekeken naar constructieve problemen, zoals scheurvorming in het zandsteen, roestende verbindingen en het vooroverhellen van het monument.

Restauratie orgels Kerk Harkstede In de kerk van Harkstede is in 2025 de restauratie van twee orgels afgerond. Met deze restauratie zijn twee bijzondere instrumenten, ieder met een eigen karakter en geschiedenis, in oude luister hersteld. Het oorspronkelijke Schnitger-orgel, gebouwd in opdracht van Henric Piccardt, vormde in de 17e eeuw het muzikale hart van zijn studeerkamer boven het transept van de kerk. In 1908 verving orgelmaker Marten Eertman dit instrument door een nieuw orgel, waarbij delen van het oorspronkelijke pijpwerk werden hergebruikt.Bij de recente restauratie is het Schnitgerorgel gereconstrueerd naar de situatie van 1696, inclusief het handmatige pompsysteem zonder motor. Het Eertman-orgel is in oorspronkelijke staat behouden

en opnieuw opgesteld, zodat het beter tot zijn recht komt in de kerkruimte. Beide instrumenten laten zo hun eigen tijdgeest en klankwereld herleven. Voorafgaand aan de restauratie vond uitgebreid klankonderzoek plaats onder leiding van Hans Fidom (hoogleraar Orgelkunde aan de Vrije Universiteit Amsterdam). De resultaten hiervan vormden het uitgangspunt voor de uitvoering van het project.

Kerk Den Andel Het Van Oeckelen-orgel in Den Andel is in 2024 en 2025 volledig gerestaureerd. Het instrument, gebouwd in 1880, is bijzonder omdat het sinds de bouw nauwelijks ingrijpend is aangepast en daardoor vrijwel volledig in authentieke staat bewaard is gebleven. De restauratie is sober en doelmatig uitgevoerd, met respect voor de oorspronkelijke constructie en klank. In het voorjaar van 2025 is het orgel weer in gebruik genomen.

Elders in de provincie In 2025 is er intensief gewerkt aan de restauratie van het orgel in de kerk van Hornhuizen. In 2026 zal deze restauratie worden afgerond. Voor de orgels in de kerken van Zeerijp, Spijk en Eenrum zijn de restauratieplannen afgerond. In 2026 zullen hiervoor vergunningen en subsidies worden aangevraagd.

Naast regulier onderhoud vraagt met name de problematiek van mijnbouwschade en bouwkundige versterking blijvende aandacht.

Dossier mijnbouwschade en bouwkundige versterking De gevolgen van de gaswinning in Groningen blijven ook in 2025 onverminderd merkbaar. Sinds 2013 werkt Groninger Kerken aan een omvangrijk programma voor het herstel van mijnbouwschade aan haar kerken. Jaarlijks wordt een aantal gebouwen hersteld. Waar mogelijk wordt schadeherstel gecombineerd met regulier onderhoud, zodat de gebouwen na afloop in optimale staat verkeren.

In 2025 stonden kerk en toren in de steigers voor een combinatie van aardbevingsschadeherstel en groot onderhoud. Scheuren zijn hersteld, metsel- en voegwerk gerestaureerd en houtwerk is hersteld en geschilderd. Op basis van kleurhistorisch onderzoek is de oorspronkelijke kleurstelling teruggebracht.

Kerk Niehove De herstelwerkzaamheden zijn in het najaar van 2025 gestart. Scheuren in metsel- en pleisterwerk zijn hersteld en in de kap is een verbeterde loopbrug aangebracht. De werkzaamheden zijn gecombineerd met onderhoud aan voeg- en schilderwerk.

Kerk Overschild Het herstel vindt plaats volgens het convenant met het IMG, waarbij wordt gewerkt met gespecialiseerde restauratiearchitecten en -aannemers die door beide partijen zijn goedgekeurd. Naast herstel blijft ook de versterking van kerken in het aardbevingsgebied een ingrijpend en vaak langdurig traject. Daarbij staat de balans tussen veiligheid en het behoud van cultuurhistorische waarden centraal.

De versterking van de kerk in Overschild is een uitzonderlijk project. In 2025 lag de nadruk op restauratie van bouwdelen en de realisatie van nieuwbouw. De kerk ontwikkelt zich tot een multifunctionele ‘5-in-1 kerk’, met ruimte voor recreatie, ontmoeting en activiteiten in het gebied rond Roegwold en het Schildmeer. Daarnaast is het gebouw verduurzaamd en gasloos gemaakt.

Kerk Den Andel

Kerk Solwerd

Architect en restauratoren hebben de schade geïnspecteerd en een herstelplan opgesteld. Dit betreft onder meer scheurvorming in de gemetselde gewelven en schade aan gewelfschilderingen. De omgevingsvergunning is eind 2025 verleend. De uitvoering staat gepland voor 2027.

Schade aan pleister- en voegwerk is hersteld, gecombineerd met onderhoud aan interieur en exterieur. Op basis van kleurhistorisch onderzoek is de oorspronkelijke kleurstelling zoveel mogelijk hersteld.

Kerk Eenum Na eerder herstel in 2013 is opnieuw schade ontstaan, met name aan pleister- en witwerk en in beperkte mate aan het voegwerk. In 2025 is het herstel grotendeels uitgevoerd; een klein restant volgt in 2026. De werkzaamheden zijn gecombineerd met onderhoudsschilderwerk in het interieur.

Kerk Garnwerd De schade aan pleister- en witwerk en plaatselijk voegwerk is hersteld. Hoewel de schade beperkt was, voorkomt dit verdere aantasting.

Kerk Loppersum De voorbereidingen voor herstel zijn afgerond, inclusief vergunningverlening, afstemming met het IMG en technische voorbereiding. Het herstel richt zich op de stenen gewelven en gewelfschilderingen.

Kerk Wirdum Schade aan pleister- en witwerk is hersteld, gecombineerd met onderhoud aan voegwerk en houtwerk. Daarbij is de karakteristieke kleurstelling uit de restauratieperiode van de jaren vijftig opnieuw aangebracht.

Kerk Woltersum Vanwege aanzienlijke schade, met name op de overgang tussen kerk en toren, is gestart met onderzoek naar een duurzame hersteloplossing.

Kerk Zeerijp Het herstel van de toren is afgerond en aansluitend is het interieur van de kerk aangepakt. Scheuren in de gewelven zijn constructief hersteld.

Remonstrantse kerk Groningen Voor deze kerk, die als kantoorpand door Groninger Kerken wordt gebruikt, is in 2025 gewerkt aan de planvorming voor herstel van aardbevingsschade. De uitvoering staat gepland voor 2027.

Kerk Zeerijp

Kerk Losdorp

Versterking van middeleeuwse kerken met stenen gewelven Binnen het versterkingsgebied beheert Groninger Kerken dertien middeleeuwse kerken met stenen gewelven. De versterking van deze gebouwen blijft complex, mede door de aanwezigheid van waardevolle gewelfschilderingen. In 2025 is het onderzoek onder leiding van de Nationaal Coördinator Groningen (NCG) voortgezet, met als doel te komen tot een erfgoedgedragen en veilige versterkingsaanpak.

Vooruitblik In 2025 is verder gewerkt aan de planvorming voor herstel van mijnbouwschade aan meerdere kerken. De komende jaren wordt de uitvoering van deze projecten stapsgewijs voortgezet. Daarbij blijft deze opgave complex door de combinatie van schadeherstel, versterking en het behoud van cultuurhistorische waarden. Zo blijft Groninger Kerken zich inspannen voor het behoud van het religieus erfgoed in een landschap dat in beweging is.

Onderhoud: SIM-projecten In aanvulling op het herstel van mijnbouwschade zijn in 2025 diverse onderhoudsprojecten uitgevoerd binnen de SIM-regeling. Ondanks complexe marktomstandigheden en onvoorziene uitdagingen is belangrijke voortgang geboekt in het planmatig onderhoud van de kerken van de stichting. Door werkzaamheden zorgvuldig te combineren – zoals schilderwerk, herstel van voegwerk en herstel van schade – wordt efficiënt gewerkt en blijven de gebouwen in goede staat. De SIM-subsidie vormt daarbij een belangrijke basis voor de uitvoering van deze projecten.

Kerk Baflo De toren is volledig in de steigers gezet voor herstel van voegwerk en schilderwerk. Voorafgaand aan de werkzaamheden is de directe omgeving vrijgemaakt van beplanting. Tijdens de uitvoering bleek dat ook het voegwerk van de kerk in slechte staat verkeerde. Aansluitend zijn daarom ook de gevels van de kerk hersteld.

Kerk Harkstede Na eerder herstel van het voegwerk van de westgevel is het pleisterwerk aan de binnenzijde hersteld. Door het drogen van de gevel in de tussenliggende jaren kon dit verantwoord worden uitgevoerd.

Kerk Klein Wetsinge Uit inspectie bleek dat het schilderwerk en delen van de dakruiter in matige staat verkeerden. De detaillering van de dakruiter is verbeterd om aantasting in de toekomst te voorkomen. Aansluitend is het schilderwerk uitgevoerd.

Kerk Leermens Tijdens de werkzaamheden aan de dakruiter bleek de constructie ernstiger aangetast dan verwacht. In overleg met de gemeente en een architect is besloten de dakruiter te demonteren en elders te restaureren. Na afronding wordt deze teruggeplaatst op de kerk.

Kerk Tinallinge Het buitenschilderwerk is uitgevoerd. Tijdens de werkzaamheden bleek sprake van schade door spechten. De openingen zijn hersteld en afgesloten om verdere schade te voorkomen.

Kerk Uitwierde Het voeg- en metselwerk van de toren is plaatselijk hersteld, evenals aangetaste kloostermoppen en dakkapellen. Gelijktijdig is schilderwerk aan kerk en toren uitgevoerd en is plaatselijk voegwerk van de kerk hersteld.

Kerk Uithuizermeeden Er is een kleurhistorisch onderzoek uitgevoerd naar het buitenschilderwerk, als voorbereiding op toekomstig onderhoud.

Kerk Wittewierum Schade aan het pleisterwerk door vocht en condens is hersteld. Daarbij zijn voorzieningen aangebracht om water beter af te voeren en herhaling te voorkomen.

Toren Midwolde Kerk Breede Het buitenschilderwerk van de kerk en de dakruiter is uitgevoerd. Hiervoor is een vaste steiger geplaatst, zodat ook op hoogte veilig gewerkt kon worden. Gelijktijdig is het pleisterwerk opnieuw geschilderd. Het schilderwerk van de vensters is zowel aan de buitenals binnenzijde uitgevoerd. De wijzerplaten behoefden geen schilderbeurt en zijn alleen gereinigd.

Voor herstel van voegwerk, galmborden en wijzerplaten is een steiger rondom de toren geplaatst. De wijzerplaten zijn opnieuw geschilderd en verguld. Voor het vergulden zijn tijdelijke voorzieningen getroffen om onder beschutte omstandigheden te kunnen werken.

Verenigingsgebouw Kolham Het gebouw is voorzien van nieuw schilderwerk aan kozijnen, ramen en deuren en verkeert daarmee weer in goede staat.

Theehuis en prieel Pieterburen Het theehuis bij de kerk en het prieel in Domies Toen zijn geschilderd.

Pastorie Middelstum Na beëindiging van de huur is het dak van de pastorie volledig gerenoveerd. Daarbij zijn ook isolatie en nieuwe dakramen aangebracht.

Pastorie Woltersum Het buitenschilderwerk is uitgevoerd. Ook zijn enkele ruiten vervangen. Daarnaast zijn op diverse locaties kleinere onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd, waaronder schilderwerk en bouwkundig herstel.

Voorzieningen en gebruik Groninger Kerken Logies De kerken met hun bijruimten en bijgebouwen bieden goede mogelijkheden om unieke overnachtingsplekken te realiseren. In de provincie is behoefte aan extra logiescapaciteit. De kerken vormen bovendien een netwerk van toeristisch interessante locaties, die onder meer via routes zoals Het Ziltepad met elkaar zijn verbonden. Dit stimuleert bezoekers om langer in de regio te verblijven. Een Groninger Kerken-logies kan hierop een waardevolle aanvulling zijn. In 2025 is de haalbaarheid hiervoor verder onderzocht.

Kerkterrein Garsthuizen In samenwerking met de Stichting Restauratie Kerk Garsthuizen is in 2025 de zoektocht naar financiering voor een nieuw landmerk voortgezet. Het plan voorziet in de realisatie van een paviljoen binnen de contouren van de gesloopte kerk, naar ontwerp van Bureau van Eig. Doel is het dorp weer een betekenisvol middelpunt te geven. Met bijdragen die door de gemeente Eemsdelta in het vooruitzicht zijn gesteld, komt de realisatie van het plan dichterbij.

Kerk Obergum In 2025 zijn belangrijke stappen gezet in de financiering van de verbouw van de Nicolaaskerk in Obergum, naar ontwerp van dok architecten. De herbestemming richt zich op recreatief en veelzijdig gebruik, met ruimte voor ontmoeting en activiteiten. De gemeente Het Hogeland draagt via het Nationaal Programma Groningen bij aan het project ‘Een nieuw hoofdstuk voor de Obergummer kerk’. Met aanvullende bijdragen, onder meer via het Impulsloket Groningen, komt realisatie in zicht.

Kerk Onderdendam De gereformeerde kerk van Onderdendam, nu DE KERK, is een bijzonder waardevol voorbeeld van de Groninger Amsterdamse School. Het complex wordt

ontwikkeld tot onder meer een centrum voor de Groninger Amsterdamse School, een gehoorzaal en een bed & breakfast. Deze herbestemming hangt samen met restauratie van het gebouw, waaronder herstel van mijnbouwschade, aanpak van de funderingsproblematiek en (kleur)restauratie naar de oorspronkelijke situatie van 1934. In 2025 is de verdere uitwerking van deze plannen getemporiseerd. Redenen hiervoor zijn de complexe financiering en de samenhang met het schadeherstel. Voor dit laatste wordt samengewerkt met het Instituut Mijnbouwschade Groningen. Naar verwachting worden het schadeherstel en de restauratiewerkzaamheden binnen afzienbare tijd uitgevoerd.

Kerk Uitwierde De kerk van Uitwierde, in 2022 overgenomen, wordt actief gebruikt voor culturele activiteiten en als dorpshuis. Voor een duurzaam en breder gebruik ontbreken nog enkele basisvoorzieningen, zoals een toilet, keuken en opslagruimte. In 2025 is gestart met het opstellen van plannen voor deze voorzieningen en voor de verduurzaming van het gebouw. In 2026 worden deze plannen verder uitgewerkt en wordt gezocht naar financiering.

Kerk Grijpskerk In de kerk van Grijpskerk is in 2025 de verouderde verwarmingsinstallatie vervangen. Hiermee is niet alleen de betrouwbaarheid verbeterd, maar ook een stap gezet in de verduurzaming van het gebouw. De ruimte van de oude installatie is geschikt gemaakt voor gebruik door de plaatselijke commissie.

Pastorie Grijpskerk De verdieping van de pastorie is in 2025 volledig gerenoveerd. Daarbij zijn twee slaapkamers en een nieuwe badkamer met toilet gerealiseerd en is de verdieping geïsoleerd. Daarnaast zijn op de begane grond de brandgevoelige zachtboardplafonds vervangen.

Dienstverlening: Bisdom Groningen De afdeling Instandhouding verzorgt al geruime tijd bouwinspecties voor het Bisdom GroningenLeeuwarden. Deze dienstverlening vormt een structurele samenwerking, waarbij jaarlijks kerkgebouwen van parochies worden geïnspecteerd en meerjarenonderhoudsplannen worden opgesteld. Daarnaast was Groninger Kerken in 2025 betrokken bij een pilot voor herstel van mijnbouwschade aan twee kerkgebouwen binnen het bisdom. De pilot is door alle betrokken partijen positief geëvalueerd en heeft geleid tot de intentie de samenwerking voort te zetten.

Kerk Losdorp Kerk Onderdendam

Kerkhof Westernieland

3 Groen erfgoed In 2025 lag de focus binnen het groene erfgoed op het versterken en bestendigen van eerder ingezette ontwikkelingen. Na de opstart van verschillende projecten in voorgaande jaren stond dit jaar in het teken van uitvoering, afronding en het borgen van resultaten in beheer en beleid. Daarbij bleef aandacht voor biodiversiteit, klimaatadaptatie en de samenhang tussen kerk, kerkhof en landschap centraal staan. Biodiversiteit op kerkhoven In 2025 is het project Biodiversiteit op kerkhoven afgerond. Dit project, een samenwerking met Landschapsbeheer Groningen, startte in 2022 en richtte zich op het versterken van de biodiversiteit op negen kerkhoven van Groninger Kerken. Met relatief eenvoudige maatregelen is het groen op deze locaties versterkt en aangevuld. Zo zijn nestkasten en insectenvoorzieningen geplaatst en zijn bloemrijke mengsels ingezaaid om insecten en vogels aan te trekken. Vrijwilligers hebben een belangrijke rol gespeeld in de uitvoering van de werkzaamheden. Door bewoners actief te betrekken en hen kennis en praktische handvatten te bieden voor beheer, is een basis gelegd voor het duurzaam behoud van de biodiversiteit op deze kerkhoven. De opgedane inzichten krijgen een vervolg binnen het project Kerken in het groen.

Kerken in het groen Binnen het vervolgproject Kerken in het groen staat de ontwikkeling van de kerkbiotoopmethodiek centraal. Hierbij wordt niet alleen gekeken naar beplanting, maar naar het geheel van het kerkterrein en de relatie met het omliggende landschap, waaronder zichtlijnen, kerkhofmuren, bomenstructuren en grafvelden.

Van Stinzenplant tot Börgbloumkes – Westernieland In 2025 is het kerkhof van Westernieland opgenomen in het project Van Stinzenplant tot Börgbloumkes. Onder

begeleiding van Landschapsbeheer Groningen is samen met vrijwilligers een plan opgesteld om de aanwezigheid van stinzenplanten te herstellen en te versterken. In dat kader worden nieuwe bomen aangeplant ter vervanging van weggevallen exemplaren en is de bestaande beplanting uitgedund en opnieuw opgebouwd met een gevarieerde structuur van struiken. Deze maatregelen dragen bij aan zowel de cultuurhistorische uitstraling als de ecologische waarde van het kerkhof. De uitvoering van het project is gestart in het najaar van 2025 en wordt in 2026 afgerond.

Bloeiend perspectief – Wittewierum Het kerkhof van Wittewierum wordt onderhouden door een actieve groep vrijwilligers en kent een grote betrokkenheid vanuit het dorp. In 2025 is, naar aanleiding van wensen uit de lokale gemeenschap, in samenwerking met Landschapsbeheer Groningen een plan opgesteld binnen het project Bloeiend perspectief. De maatregelen richten zich op het versterken van de biodiversiteit en de beleving van het kerkhof. Zo zijn langs het pad bollen van stinzenplanten geplant en is de beplanting langs de kerkmuur vervangen door inheemse soorten. Aan de noordzijde is een stinzenbeplanting aangebracht die in de bloeitijd verwijst naar Abt Emo. De werkzaamheden zijn in het najaar van 2025 uitgevoerd door vrijwilligers uit het dorp, onder begeleiding van Landschapsbeheer Groningen.

Campagnebeeld Take Me To Church. Design: Jasmin Latupeirissa

4 Educatie Educatie is voor Groninger Kerken een onmisbare pijler voor het behoud van ons erfgoed en het creëren van draagvlak voor de toekomst. De kinderen en jongeren van nu zijn de onderzoekers, restauratoren en vrijwilligers van morgen. Met onze educatieve programma’s laten we hen kennismaken met het erfgoed in hun eigen omgeving en nodigen we hen uit om er zelf betekenis aan te geven.

Erfgoed wordt beschouwd als een dynamisch proces: geen stilstaand gegeven, maar iets dat voortdurend in ontwikkeling is en steeds opnieuw mensen, ideeën en betrokkenheid nodig heeft om te blijven bestaan. Door educatie worden verleden, heden en toekomst met elkaar verbonden en krijgen nieuwe generaties de kans om erfgoed actief te ontdekken en te gebruiken.

In 2025 namen 782 leerlingen uit het primair onderwijs deel aan dit programma. Ongeveer de helft van de klassen nam deel via het programma Culturele Mobiliteit. Het aantal boekingen is de afgelopen jaren gegroeid en inmiddels stabiel. Evaluaties van leerkrachten zijn positief en wijzen op de goede aansluiting bij thema’s als wereldreligies en burgerschap.

Educatieve projecten, programma’s en activiteiten Schoolkerk

Locatie Akerk

Onder de naam Schoolkerk biedt Groninger Kerken educatieve programma’s aan voor het primair en voortgezet onderwijs. Via de website zijn activiteiten op verschillende locaties te boeken en is lesmateriaal beschikbaar voor leerkrachten. Hiermee wordt kennis over erfgoed, religie, geschiedenis en burgerschap breed toegankelijk. Door de groei van de educatieactiviteiten heeft Schoolkerk zich ontwikkeld van één locatie in Garmerwolde tot een overkoepelend programma voor het gehele educatieve aanbod.

Feest! In Oost en West – Garmerwolde De programma’s rond het thema Feest! In Oost en West vormen een vaste waarde binnen het aanbod in Garmerwolde. Leerlingen maken op interactieve wijze kennis met feesten binnen verschillende religies en culturen.

In de Akerk vond een deel van de educatieve programmering plaats, met name voor het voortgezet onderwijs. In 2025 namen 632 leerlingen deel aan programma’s, waaronder CKV-rondleidingen, gewelvenrondleidingen en projecten rond akoestiek en tentoonstellingen. In het kader van de tentoonstelling Oorlog dichtbij werd een rondleiding ontwikkeld voor blinden en slechtzienden, waarmee een stap is gezet in het toegankelijker maken van het aanbod. Daarnaast werd in het najaar het programma Sint in de Akerk ontwikkeld, gericht op jonge basisschoolleerlingen. Hiervoor werden zes klassen (131 leerlingen) ontvangen. Het aantal bezoekers van de kindervoorstelling op 29 november 2025 bedroeg 198. Eerder in het jaar namen 42 leerlingen deel aan het programma Stap in de middeleeuwen.

Weet wat je zegt – debatproject

Titus Stipendium

In 2025 vond de tweede editie plaats van het debatprogramma ‘Weet wat je zegt’, ontwikkeld in samenwerking met Museum Catharijneconvent, het Fries Verzetsmuseum en het Zuiderzeemuseum. Het programma sluit aan bij de kerndoelen voor burgerschap in het onderwijs.

Het Titus Stipendium wordt eens per twee jaar toegekend aan een veelbelovende student met de ambitie om verder onderzoek te doen. Het stipendium is bedoeld als eerste opstap naar een promotietraject. De onderzoeksresultaten worden gepubliceerd in het tijdschrift GK.

In totaal namen acht klassen (156 leerlingen) deel. Na voorbereidende lessen op school vonden voorrondes plaats in verschillende kerken in de provincie. De finale werd georganiseerd in de Akerk. Met dit project worden kerken ingezet als plek voor maatschappelijke dialoog en ontmoeting.

Historica Ydwer Hoekstra ontving in 2025 het Titus Stipendium van Groninger Kerken. Met dit stipendium onderzoekt zij de natuurlijke ornamentiek in Groninger kerken en de betekenis van die ruimtelijke plaatsing. Hoekstra studeerde geschiedenis, landschapsgeschiedenis en erfgoed aan de Rijksuniversiteit Groningen en is werkzaam bij het Cultuurhistorisch Centrum Oldambt.

Schoolkerkdocenten Voor de uitvoering van de programma’s wordt gewerkt met een team van docenten op freelancebasis, naast de vaste educatiemedewerkers. De docenten zijn getraind in de I ASK-methode en ontvingen in 2025 positieve evaluaties van leerkrachten. In het kader van deskundigheids-bevordering volgden zij een training Deep Democracy.

Bereik In 2025 namen de volgende aantallen leerlingen en studenten deel aan georganiseerde educatieve programma’s: • Voortgezet onderwijs: 632 • Primair onderwijs: 1.161 • Studenten: circa 200

Take Me To Church Met steun van het Fonds voor Cultuurparticipatie is in 2025 gestart met het project Take Me To Church. In de kerk van Holwierde werd een jongerencommissie gevormd die onder begeleiding verantwoordelijk is voor het organiseren van activiteiten.

Daarnaast vonden op initiatief van scholen en lokale commissies activiteiten plaats in kerken, zoals concerten, excursies en presentaties. Het bereik hiervan wordt geschat op circa 1.000 leerlingen en studenten, exclusief begeleiders en publiek.

In 2025 lag de focus op de opstart van het project, waaronder werving, kennismaking en planvorming. Het eerste evenement vond plaats in februari 2026. Het project loopt door tot eind 2026.

Kennisdeling en digitalisering

Onderzoek en studenten Ook studenten van vervolgopleidingen maken gebruik van het educatieve aanbod. Daarnaast werkten studenten mee aan projecten op het gebied van techniek, cultureel ondernemerschap en erfgoed. In 2025 bezochten studenten van de Hanzehogeschool en NHL Stenden de Akerk en Garmerwolde in het kader van hun opleiding. Masterstudenten van de Rijksuniversiteit Groningen namen deel aan excursies binnen het programma Religion and Heritage (15 studenten). Met de Hanzehogeschool werd samengewerkt binnen Mechanical Engineering (7 studenten) en de minor Cultureel Ondernemerschap (20 studenten). Acht studenten van AOC Terra verzorgden de kerkhoven in Niezijl en Wierhuizen.

In 2025 is een begin gemaakt met het verkennen van de mogelijkheden voor een Groninger Kerken Academie, als middel om kennis breder te delen en toegankelijk te maken. In dat kader zijn bestaande activiteiten in kaart gebracht en is meer inzicht verkregen in de organisatorische randvoorwaarden. De ontwikkeling van de nieuwe website van Groninger Kerken, voorzien voor 2026, vormt een belangrijk onderdeel in het ontsluiten van kennis over het erfgoed van de stichting. De mediatheek vormt een goed doorzoekbare bedrijfsbibliotheek, gecombineerd met digitale documentaire informatie over de kerken van Groninger Kerken. Deze informatievoorziening is, mede in het kader van onze POM-status, een belangrijk onderdeel van de stichting.

Akerk Groningen: finale debatwedstrijd Weet wat je zegt

Digitaal gebruik mediatheek Het gebruik van de digitale kennisbank is in 2025 verder toegenomen. Deze kennisbank bevat informatie over de kerken van Groninger Kerken en de online catalogus van de mediatheek. Ook het aantal inhoudelijke vragen naar aanleiding van de kennisbank liet een stijgende lijn zien.

Muur- en gewelfschilderingen De muur- en gewelfschilderingen in de kerken van de stichting zijn in 2025 in kaart gebracht, als onderdeel van een breder traject waarin informatie over deze kerken digitaal wordt ontsloten. Door vertraging in de vernieuwing van het CMS kon nog geen start worden gemaakt met de online presentatie. Deze werkzaamheden zijn doorgeschoven naar 2026.

Digitaal knipselarchief In 2025 is gestart met het digitaliseren van het knipselarchief, bestaande uit historische krantenartikelen. Vanwege de omvang en de staat van het materiaal gaat het om een meerjarig traject.

Kerk Loppersum: gewelfschildering

Reinder Homan

5 Donateurs en begunstigers Groninger Kerken wordt al decennialang gedragen door een betrokken gemeenschap van donateurs, vrijwilligers, fondsen en overheden. Hun steun is van groot belang voor het behoud, het gebruik en de beleving van het Groninger erfgoed. Dankzij deze betrokkenheid kan de stichting monumentale gebouwen restaureren, openstellen en een nieuwe betekenis geven.

Donateurs Donateurs spelen een belangrijke rol in het werk van Groninger Kerken. Dankzij hun betrokkenheid en steun kan de stichting kerken behouden, openstellen en een nieuwe maatschappelijke functie geven. Een groot deel van de vrijwilligers is tevens donateur. Zij ondersteunen de stichting niet alleen met hun tijd, kennis en inzet, maar ook met een financiële bijdrage. Daarnaast ontvangt Groninger Kerken steun van donateurs uit het hele land, vaak met een persoonlijke band met Groningen. Deze brede betrokkenheid onderstreept de maatschappelijke waarde van het werk van de stichting.

Donateursdag Om het contact met donateurs te versterken, organiseert Groninger Kerken jaarlijks een Donateursdag, afwisselend in Groningen of elders in het land. Tijdens deze dag krijgen donateurs de gelegenheid om bijzondere locaties te bezoeken en meer te horen over het werk van de stichting.

De Donateursdag vond in 2025 plaats op 6 juni in Gouda. Het programma bestond uit een ontvangst in de Sint Janskerk, gevolgd door een audiotour langs de Goudse Glazen en een rondleiding door Museum Gouda. Aan de Donateursdag namen 50 personen deel. De dag bood ruimte voor ontmoeting, verdieping en uitwisseling tussen donateurs en medewerkers van Groninger Kerken.

Excursies Naast de Donateursdag organiseert Groninger Kerken jaarlijks excursies voor donateurs en vrijwilligers. Deze excursies bieden de mogelijkheid om meerdere kerken binnen een regio te bezoeken en meer te leren over de geschiedenis, architectuur en het gebruik van de gebouwen. In 2025 stelde de Excursiecommissie een gevarieerd programma samen. De voorjaarsexcursie voerde langs Oldenzijl, Losdorp, Spijk en Marsum en werd bezocht door 150 deelnemers. De zomerexcursie werd vijf keer

Kerk Oldenzijl: voorjaarsexcursie

Kerk Spijk: voorjaarsexcursie

Kerk Westeremden: winterexcursie

St. Marienkerk Oldorf: zomerexcursie

Winter, Kerk Leegkerk. Ets Reinder Homan

met hetzelfde programma uitgevoerd en trok in totaal 225 deelnemers. In Noord-Duitsland werden de kerken van Tettens, Oldorf, Waddewarden en Hohenkirchen bezocht. De winterexcursies stonden gepland voor december 2025 en januari 2026 en vonden plaats in Bedum, Middelstum, Westerwijtwerd en Huizinge. De excursie in januari kon vanwege winterse omstandigheden geen doorgang vinden. Van de 285 aanmeldingen namen uiteindelijk 143 personen deel aan de winterexcursies. In totaal namen 518 deelnemers deel aan de excursies in 2025. Ten opzichte van 2024 ligt dit aantal lager, mede doordat de excursie in januari vanwege winterse omstandigheden geen doorgang kon vinden.

Reinder Homan – Vier seizoenen Kunstenaar Reinder Homan werkt in opdracht van Groninger Kerken aan een bijzondere serie etsen voor donateurs. Onder de titel Vier seizoenen brengt hij vier Groninger kerken in beeld, telkens verbonden met een jaargetijde. De keuze viel op de kerken van Leegkerk, Pieterburen, Wittewierum en Marsum. Het zijn geen traditionele kerkgezichten. Homan zoekt juist naar de sfeer van de plek en de manier waarop de kerk in het landschap is geworteld. De eerste ets, Winter, verscheen in december 2025 en toont een verstild beeld van licht, kou en rust. In 2026 volgen Lente, Zomer en Herfst, die telkens verschijnen rond de uitgave van het tijdschrift GK.

Begunstigers Overzicht deelnemers excursies 2025: • Voorjaarsexcursie: 150 deelnemers • Zomerexcursie (5x): 225 deelnemers • Winterexcursies: 143 deelnemers • Totaal: 518 deelnemers De excursies worden begeleid door vrijwilligers en samengesteld door de Excursiecommissie. Daarmee dragen zij bij aan de betrokkenheid bij het Groninger erfgoed en aan de onderlinge verbondenheid binnen de gemeenschap rond Groninger Kerken.

Dankzij de steun van een breed palet aan begunstigers kan Groninger Kerken haar werk duurzaam voortzetten. Overheden, fondsen en particuliere stichtingen leveren een belangrijke bijdrage aan restauraties, publieksactiviteiten en innovatieve projecten. Hun steun — zowel financieel als inhoudelijk — maakt het mogelijk het kerkelijk erfgoed in Groningen te behouden, beleefbaar te maken en toegankelijk te houden voor een breed publiek.

Vrijwilligers Jan van Doorn en Hans Tulp van de Excursiecommissie samen met directeur-bestuurder Patty Wageman.

6 Vrijwilligers Vrijwilligers vormen de ruggengraat van Groninger Kerken. Dankzij hun inzet blijven de rijksmonumentale kerken toegankelijk, worden verhalen doorgegeven en komen activiteiten tot leven. Met meer dan 650 vrijwilligers en tientallen Plaatselijke Commissies dragen zij dagelijks bij aan het beheer, het gebruik en de maatschappelijke betekenis van de Groninger kerken. De inzet van vrijwilligers vormt daarmee een essentieel onderdeel van de organisatie en draagt direct bij aan de doelstellingen van de stichting.

Ook in 2025 is verder gewerkt aan de ontwikkeling van het vrijwilligersbeleid, met aandacht voor werving, begeleiding, scholing en waardering.

Plaatselijke Commissies De vrijwilligerscoördinator speelt een belangrijke rol bij het samenstellen en begeleiden van Plaatselijke Commissies voor de verschillende kerken van Groninger Kerken. Naast de bestaande, goed functionerende commissies worden regelmatig nieuwe commissies gevormd. Dit kan bijvoorbeeld nodig zijn wanneer een huurder de kerk verlaat, wanneer de samenstelling van een commissie verandert of wanneer een nieuwe kerk wordt toegevoegd aan het bezit van de stichting. In 2025 is bovendien ingezet op vernieuwing en verjonging van Plaatselijke Commissies, onder meer in Zuidwolde, Wehe-den-Hoorn en Midwolda. In Zuidwolde kreeg het beheer en gebruik van de middeleeuwse kerk nieuw momentum door een dorpsinitiatief waarbij een nieuwe groep vrijwilligers zich aansloot. Daarnaast werd een programmagroep gevormd die activiteiten in de kerk organiseert. Met ondersteuning van Groninger Kerken en het dorpsbudget konden in 2025 de eerste activiteiten worden georganiseerd.

Specialiteitencommissies Binnen de stichting zijn kantoorvrijwilligers en verschillende specialiteitencommissies actief. Deze commissies bestaan uit deskundige vrijwilligers die met hun specifieke kennis een waardevolle bijdrage leveren aan het behoud van het cultureel en religieus erfgoed. Het gaat onder meer om de Kerkhovencommissie, de Uur- en Luidklokkencommissie, de Orgelcommissie, de Meubelcommissie en de Excursiecommissie. Onder coördinatie van een medewerker van Groninger Kerken zetten deze commissies zich in voor onderhoud, het begeleiden van restauraties, het geven van deskundig advies over behoud en herstel en het organiseren van excursies voor donateurs.

Vrijwilligersplatform Het Vrijwilligersplatform van Groninger Kerken is een platform van vrijwilligers dat ondersteuning en advies biedt aan andere vrijwilligers binnen de stichting. Het platform, bestaande uit maximaal zeven leden, speelt een actieve rol bij het opstellen en evalueren van het vrijwilligersbeleidsplan. Daarnaast verstrekt het gevraagd en ongevraagd advies aan de directeur-bestuurder over het vrijwilligersbeleid en draagt het bij aan de communicatie en implementatie

ervan. Ook zet het platform zich in voor een goede informatievoorziening over vrijwilligerswerk en ondersteunt het gerelateerde initiatieven.

Bijeenkomsten en onderwerpen In 2025 kwam het Vrijwilligersplatform viermaal bijeen. Twee bijeenkomsten vonden plaats in aanwezigheid van de directeur-bestuurder en de coördinator vrijwilligers en projecten. Tijdens deze bijeenkomsten werd het platform geïnformeerd over actuele ontwikkelingen binnen de stichting en werd van gedachten gewisseld over onderwerpen die het vrijwilligerswerk raken. Daarnaast vond intern overleg plaats in het voorjaar en het najaar. Daarbij wisselden de leden ervaringen uit vanuit de verschillende Plaatselijke Commissies en vrijwilligersgroepen. Deze uitwisseling biedt waardevolle inzichten in de dagelijkse praktijk van het vrijwilligerswerk binnen Groninger Kerken. Tijdens de bijeenkomsten kwamen onder meer de volgende onderwerpen aan de orde: • Ontwikkeling van een vrijwilligersovereenkomst en de wijze waarop afspraken tussen de stichting en vrijwilligers kunnen worden vastgelegd. • Samenwerking en afstemming tussen het Vrijwilligersplatform en het Werkoverleg Plaatselijke Commissies. • Ontwikkeling van een vrijwilligersbrochure, onder meer gericht op het betrekken van nieuwe en jongere vrijwilligers. • Behoefte aan scholing voor vrijwilligers en de mogelijkheid om deze via een enquête nader in kaart te brengen. Daarnaast nam het platform afscheid van Anja Groeneveld-Smit, die na twee zittingsperioden haar werkzaamheden voor het Vrijwilligersplatform beëindigde.

Werkoverleg Plaatselijke Commissies Naast het Vrijwilligersplatform kent Groninger Kerken ook het meer praktisch ingestelde Werkoverleg Plaatselijke Commissies. In dit overleg komen leden van de Plaatselijke Commissies bijeen om ervaringen en good practices uit te wisselen en om onder leiding van de vrijwilligerscoördinator praktische zaken te bespreken die het beheer en gebruik van de kerken raken. In 2025 kwam het Werkoverleg Plaatselijke Commissies tweemaal bijeen.

Penningmeestersoverleg Het penningmeestersoverleg biedt ruimte voor het uitwisselen van ervaringen en vragen over de financiële praktijk binnen de Plaatselijke Commissies. Tijdens deze bijeenkomsten worden onder meer administratieve werkwijzen, begrotingen en praktische vraagstukken besproken.

Ontmoeting en inspiratie Vrijwilligers waren regelmatig actief betrokken bij verschillende activiteiten en samenwerkingen binnen en rond de kerken. In januari vond een gezamenlijke nieuwjaarsbijeenkomst plaats voor vrijwilligers en medewerkers, waar ruimte was voor ontmoeting en uitwisseling. Daarnaast werd in april de training Kerk als Podium afgesloten met een inhoudelijk seminar in Wirdum. Tijdens deze bijeenkomst kregen vrijwilligers praktische handvatten en inspiratie voor programmering en publieksbereik.

Vooruitblik Groninger Kerken blijft zich inzetten voor een goede ondersteuning van vrijwilligers en voor een sterke verbinding tussen vrijwilligers, Plaatselijke Commissies en de stichting. De inzet van vrijwilligers is onmisbaar voor het dagelijks beheer van de kerken, maar ook voor het mogelijk maken van de vele activiteiten en projecten die in en rond de Groninger kerken plaatsvinden.

Kerk als Podium Handboek

Vrijwilligersborrel

Sinterklaas samen met Piet aan het werk in zijn werkkamer Campagnebeeld 2025 in de Akerk.

7 Activiteiten Naast het behoud, de restauratie en de herbestemming van de kerken versterken diverse activiteiten en samenwerkingsverbanden het draagvlak voor de doelstellingen van Groninger Kerken. Deze bevorderen niet alleen de band met collega-instellingen, donateurs en bezoekers, maar vergroten ook de belangstelling voor het erfgoed. Deze twee pijlers – behoud en het creëren van belangstelling – zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden en dragen samen bij aan een duurzame toekomst van de kerken.

Kerk als Podium Met de website kerkalspodium.nl brengen we vraag en aanbod samen. Bezoekers vinden er een overzichtelijke agenda met concerten, exposities, lezingen en andere activiteiten in de kerken van Groninger Kerken, verspreid over de hele provincie. Veel van deze evenementen worden georganiseerd door de Plaatselijke Commissies. Voor artiesten, gezelschappen en organisatoren is de website een praktisch hulpmiddel bij het vinden van een passende locatie. Elke kerk heeft een eigen karakter, formaat en voorzieningen. Via de zoekfunctie is snel te zien welke kerken beschikbaar zijn en voldoen aan specifieke wensen, zoals het aantal zitplaatsen, de opstellingsmogelijkheden of de toegankelijkheid. Kerk als Podium laat zien dat de rijksmonumenten meer zijn dan gebouwen alleen. Ze worden actief gebruikt en beleefd. Daarmee vervullen zij, naast dorpshuizen en andere ontmoetingsplekken, een belangrijke sociale en culturele rol in het Groninger landschap.

Hoogtepunten In het verslagjaar vonden diverse projecten en activiteiten plaats waarbij meerdere kerken van Groninger Kerken betrokken waren. Het Ziltepad Na de succesvolle pilot hebben Groninger Kerken en Stichting Alde Fryske Tsjerken Het Ziltepad verder ontwikkeld tot een meerjarig project. De pelgrimsroute langs de Waddenkust verbindt monumentale kerken met het omliggende landschap en biedt wandelaars een unieke ervaring van rust, bezinning en cultuur. In 2025 werd de route verder uitgebreid met zes etappes en werd ook de provincie Noord-Holland aangesloten, met de kerk in Oosterland en de kapel in Stroe. Het Ziltepad, een langeafstandsroute van kerk naar kerk langs UNESCO Werelderfgoed Waddenzee, staat in het teken van slow tourism en bezinningstoerisme. Daarnaast werd de podcastreeks Het Ziltepad – langs de ruige rand van het Noorden gelanceerd, waarin verhalen over landschap, geschiedenis en kerkgebouwen met elkaar worden verbonden.

Kerk Zeerijp: festival Terug naar het begin

Ook in het tweede jaar lukte het goed om Het Ziltepad in de publiciteit te houden en verschenen er tal van publicaties. Het project laat zien dat een thematische aanpak een effectieve manier is om mensen te betrekken bij cultureel erfgoed en hiervoor draagvlak te creëren. Tegelijk sluit het aan bij een bredere ontwikkeling waarbij mensen bewust kiezen voor meer tijd in de buitenlucht en minder schermgebruik. Voor veel deelnemers biedt de route bovendien ruimte voor reflectie op levensvragen, belangrijke keuzes of rouwverwerking. Warme Groninger Kerken Met het project Warme Groninger Kerken zorgt Groninger Kerken voor warmte in monumentale kerken zonder energieverspilling. In samenwerking met House of Design en GROFF is een circulaire deken ontwikkeld, gemaakt van hergebruikt textiel en Nederlandse schapenwol. Daarmee laat het project zien hoe duurzaamheid, hergebruik en ontmoeting kunnen bijdragen aan een toekomstbestendig gebruik van monumentale kerken.

Terug naar het begin Ook in 2025 waren verschillende kerken van Groninger Kerken betrokken bij het festival Terug naar het begin. Tijdens dit culturele festival in het Groningse wierdenlandschap worden kerken en andere bijzondere locaties gebruikt voor concerten, performances en ontmoetingen. Week voor Meer Gezonde Jaren In oktober namen verschillende kerken deel aan activiteiten in het kader van de Week voor Meer Gezonde Jaren, een initiatief van Healthy Ageing Network Northern Netherlands (HANNN). Tijdens deze week werden activiteiten georganiseerd die ontmoeting, bewegen en welzijn verbinden met het landschap en het erfgoed van Groningen. Take Me To Church Een belangrijk project dat in 2025 van start ging, is Take Me To Church. Dit project richt zich op jongeren van 17 tot en met 27 jaar en heeft als doel hen actief te betrekken bij het behoud en de toekomst van kerkelijk erfgoed. Jongeren krijgen de ruimte om met eigen ideeën en initiatieven bij te dragen aan het gebruik en de betekenis van kerkgebouwen.

Akerk: tentoonstelling Oorlog dichtbij

Akerk In 2025 werd in de Akerk verder gewerkt volgens de visie die de nadruk legt op een eigen programmering van kunst en cultuur, met aandacht voor culturele diversiteit en passend binnen de doelstellingen van Groninger Kerken. De positieve ontwikkeling in de bezoekersaantallen en de kwaliteit van de eigen producties zette zich voort. 80 jaar vrijheid Het jaar 2025 stond in het teken van de herdenking en viering van 80 jaar vrijheid. In aansluiting op de landelijke en provinciale programmering fungeerde de Akerk als een centrale locatie voor reflectie, herdenking, viering en ontmoeting rondom de betekenis van vrijheid — zowel historisch als in de hedendaagse samenleving. Oorlog dichtbij Een belangrijke pijler van dit thematische jaar was de tentoonstelling Oorlog dichtbij, die van 16 februari tot en met 22 juni 2025 in de Akerk werd gepresenteerd. Deze tentoonstelling, samengesteld door Martin Hillenga en vormgegeven door Paul&Albert, bood een indringende inkijk

in de oorlogsjaren in Groningen. Door middel van objecten, audiovisuele installaties, fotomateriaal, een audiotour en thematische opstellingen werd de bezoeker langs de verschillende fasen van de oorlog geleid — van dreiging en bezetting tot vervolging, verzet, bevrijding en wederopbouw. Ook de eigen oorlogsgeschiedenis van de Akerk werd hierbij betrokken, onder meer via de verzetsverhalen van de kostersfamilie. De tentoonstelling trok circa 10.000 bezoekers en ontving internationale erkenning met twee International Sound Awards voor het geluidsontwerp. Daarmee bevestigde de Akerk opnieuw haar positie als betekenisvolle erfgoed- en cultuurplek, ook in internationaal perspectief. De tentoonstelling werd ontwikkeld in samenwerking met onder meer Museum aan de A, het Oorlogs- en Verzetscentrum Groningen, de Groninger Archieven en de Synagoge Groningen en maakte deel uit van de provinciale manifestatie 80 jaar vrijheid Groningen.

Publieksprogramma Naast de tentoonstelling werd een uitgebreid publieksprogramma georganiseerd. Ook vond in de Akerk de landelijke viering plaats van de bevrijding van Noordoost-Nederland. Tijdens deze bijeenkomst werden persoonlijke verhalen, theater, muziek en film uit vier provincies samengebracht. Het evenement werd geregistreerd en uitgezonden door de NOS en onderstreepte het belang van het doorgeven van vrijheidsverhalen aan nieuwe generaties. Internationale en hedendaagse reflectie In het najaar kreeg het thema vrijheid een internationale en hedendaagse invulling met de tentoonstelling Art Without Borders III – Vrijheid in Beeld. Deze expositie bracht kunstenaars en jongeren uit Paramaribo, Teheran en Groningen samen in een beeldende dialoog over vrijheid, identiteit en verbondenheid. Een gezamenlijk kunstwerk van leerlingen van vier Groningse scholen vormde daarbij een verbindend element tussen generaties en culturen. 2025 was voor de Akerk een jaar waarin het begrip vrijheid in meerdere dimensies werd onderzocht en verbeeld: historisch, maatschappelijk, artistiek en educatief. Door een diverse combinatie van activiteiten voor verschillende doelgroepen wist de Akerk een breed publiek te bereiken en bij te dragen aan de bewustwording van de waarde van vrijheid, nu en in de toekomst. Zomerprogramma In de zomer van 2025 was de Akerk wederom opengesteld voor het toeristische publiek, waarbij de kerk als cultureel erfgoed centraal

stond. Deze openstelling vormde de basis van het Zomerprogramma van de Akerk, waarbinnen laagdrempelige en cultureel diverse activiteiten werden georganiseerd. Onderdeel van het Zomerprogramma waren onder andere het Keti Koti Festival, de pop-uptentoonstelling Nature vs Nurture van studentencollectief Trypan Blue, optredens van Les Petites Chanteurs, een kinderkoor uit Parijs, de traditionele internationale orgelserie en het concert Bach in de zomer, uitgevoerd door het Luthers Bach Ensemble. Tijdens het Zomerprogramma was de Akerk als partner betrokken bij meerdere grote evenementen, zoals Bommen Berend, Open Monumentendag, Wijnfestival Groningen en de Museumnacht. Winterprogramma Net als in voorgaande jaren werd het jaar groots afgesloten met het Winterprogramma van de Akerk. Nieuw in het programma was Akerk: kerk van Sinterklaas. De beschermheilige bracht dit jaar een bezoek aan de kerk en stelde zijn werkkamer open voor het publiek. Na het opzetten van de kerstboom kon het culturele programma in kerstsfeer van start gaan. Zo trad Romy Monteiro op, gevolgd door de prachtige, met kaarsjes verlichte en uitverkochte kerstconcerten van het Roden Girl Choristers en het Roder Jongenskoor. Tot slot was er een afwisselend programma in het kader van WinterWelVaart, met onder andere kerstmuziek en een spetterend gospeloptreden van G-Roots.

Activiteiten

2022

2023

2024

2025

Verschil

Aantal culturele activiteiten en overige ontvangsten

100

113

122

-29

-24%

Bezoekers tentoonstellingen en openstellingen

20.939

20.077

22.708

16.662

-6.046

-27%

Bezoekers culturele activiteiten en overige ontvangsten

11.153

35.295

40.333

53.615

13.282

33%

Totaal aantal bezoekers

32.092

55.372

63.041

70.277

7.236

11,5%

Bezoekers

Cijfers 2024 en 2025 zijn niet volledig vergelijkbaar vanwege een wijziging in de telmethode voor evenementen.

Kerk Uithuizermeeden: Het Ziltepad

Akerk: Flonk Festival

Kerk Muntendam: Ode - Joe Buck

Kerk Eenum: festival Terug naar het begin

Kerk Grootegast: campagnebeeld Warme Groninger Kerken

Poster voor tentoonstelling Oorlog dichtbij

16 feb

Info en tickets via Akerk.nl

22 juni

8 Zichtbaarheid Ook in 2025 heeft Groninger Kerken ingezet op zichtbaarheid en verbinding met het publiek. Via gerichte campagnes, actuele content, digitale vernieuwing en strategische samenwerkingen werden de missie en activiteiten zichtbaar gemaakt voor donateurs, bezoekers, media, vrijwilligers en partners.

Door consistent te communiceren over restauraties, activiteiten, educatieprojecten en samenwerkingen bleef het erfgoed van Groninger Kerken onder de aandacht van een breed publiek. Daarmee dragen communicatie en publieksbereik bij aan een grotere betrokkenheid bij de kerken en aan het draagvlak voor hun behoud.

op vrijwel alle platformen groei zien, vooral op Instagram en LinkedIn. Nieuw was de lancering van het Instagramaccount van Take Me To Church, waarmee een internationaal en jonger publiek wordt aangesproken. De groei van de Schoolkerk-kanalen bleef achter, wat aanleiding geeft om de samenhang met de corporate kanalen van Groninger Kerken verder te verkennen.

Digitale platformen Onze digitale kanalen spelen een belangrijke rol in het bereiken en betrekken van bezoekers, donateurs, vrijwilligers en erfgoedliefhebbers. Via websites, nieuwsbrieven en sociale media delen we verhalen over de Groninger kerken, restauraties en activiteiten. In 2025 bereikten de socialmediakanalen van Groninger Kerken, de Akerk en de Schoolkerk gezamenlijk een groter publiek. Groninger Kerken en de Akerk lieten

Ook op het gebied van online marketing zetten we stappen. In het najaar werd ons Google Grants-account tijdelijk opgeschort doordat een deel van de bestaande accountstructuur niet meer voldeed aan de actuele voorwaarden van Google. Na herstel en herinrichting van de campagnes werd het account opnieuw geactiveerd. Ondanks deze tijdelijke onderbreking bleven onze online activiteiten bijdragen aan de zichtbaarheid van Groninger Kerken.

Websites Groninger Kerken Waar komen bezoekers vandaan? 6,8% Organisch zoeken

9,4

40,9%

Direct verkeer Betaalde social media Verwijzende websites Betaalde zoekresultaten Organische social media

34,2%

Overige betaalde campagnes Cross-network campagnes Betaalde videocampagnes Overig

Gebruikers

Sessies

Bouncepercentage

42.738

66.352

44,11%

↑ 2,6%

↑ 8,4%

↑ 13,2%

Ingevulde donateursformulieren

Downloads donateursbrochure

Bekijken webwinkel

401

217

1.532

Akerk Waar komen bezoekers vandaan? Organisch zoeken

Betaalde social media

Onbekend

Direct verkeer

Organische social media

Overige betaalde campagnes

Verwijzende websites

Betaalde zoekresultaten

Gebruikers

Sessies

Bouncepercentage

42.542

57.825

21,13%

↑ 81.3%

↑ 87.4%

↑ 37,6%

Schoolkerk Waar komen bezoekers vandaan? Direct verkeer

Onbekend

Organisch zoeken

Organische social media

Verwijzende websites

Betaalde zoekresultaten

Gebruikers

Sessies

Bouncepercentage

2.494

3.377

42,11%

↑ 11%

↓ -0,9%

↓ -19%

Kerk als Podium Waar komen bezoekers vandaan? Verwijzende websites

Onbekend

Direct verkeer

Organische social media

Organisch zoeken

Betaalde zoekresultaten

Gebruikers

Sessies

Bouncepercentage

6.843

10.431

39,57%

↑ 38%

↑ 36,3%

↑ 36,1%

Social media

Groninger Kerken

Schoolkerk

Akerk

TMTC (nieuw)

Facebook

4.488 volgers (-2,78%)

85 1909 (-2,5%)

311 (+35,8%)

196

Instagram

2.513 volgers (+26,1%)

442 (+8,6%)

1909 (+39,8%)

n.v.t.

1.963 volgers (+12,6%)

n.v.t.

Nieuwsbrieven Abonnees

Donateurscampagne 2025

Groninger Kerken

Schoolkerk

Akerk

6.529 (+0,85%)

216 (+29,3%)

i.o.

Donateurscampagne: Blijf je verwonderen Ook in de winter van 2025-2026 voerden we de publiekscampagne Blijf je verwonderen. Via online advertenties, social media, YouTube en andere communicatiekanalen brachten we de bijzondere betekenis van de Groninger kerken opnieuw onder de aandacht van een breed publiek.

Met deze campagne sloten we een herkenbare communicatiereeks af die sinds 2020 een belangrijke rol speelde in onze publiekscommunicatie. Onder de slogan Blijf je verwonderen maakten we de afgelopen jaren nieuwe doelgroepen vertrouwd met het religieuze erfgoed van Groningen. In 2026 introduceren we een vernieuwde publiekscampagne die aansluit bij de volgende fase van onze organisatie en onze ambities voor de toekomst.

De campagne zorgde voor een sterke toename van de online zichtbaarheid. De pagina Word donateur was opnieuw de best bezochte pagina op onze website en trok bijna 12.000 bezoekers. Ook de betrokkenheid bij de campagne groeide verder, met meer websiteverkeer en meer downloads van de donateursbrochure dan in voorgaande jaren.

Donateurscampagne 2025 versus 2024

2025

2024

CTR (Click Through Rate)

Bereik 42.8000 (-22,23%)

1,69% (+30,18%)

55.033

1,18%

CPC (Cost Per Click)

Weergaven 500.625 (+26,65%)

€0,21 (-38,24%)

395.266

Frequentie

€0,34

Kosten 11,70 (+57,47%) 7,43

€1.648,78

Klikken 8.471 (+75,86%) 4.817

€1.800 (+9,17%)

De online campagnes resulteerden in meer websitebezoeken en een efficiënter gebruik van het advertentiebudget. Hoewel een kleinere doelgroep werd bereikt dan in voorgaande jaren, nam de kwaliteit van het bereik toe. De CTR steeg en de CPC daalde, wat wijst op een grotere effectiviteit van de campagnes.

Tijdschrift GK Het tijdschrift GK is een belangrijk communicatiemiddel van Groninger Kerken. Donateurs ontvangen het blad viermaal per jaar. Daarnaast wordt het verspreid onder relaties, vrijwilligers en andere geïnteresseerden in het Groninger erfgoed. Met interviews, reportages, achtergrondartikelen en beeldverhalen brengt tijdschrift GK het werk van Groninger Kerken onder de aandacht. Het tijdschrift maakt restauraties, onderzoeken, educatieve activiteiten en bijzondere verhalen uit en rond de kerken zichtbaar voor een breed publiek. Daarmee draagt het bij aan de zichtbaarheid van de organisatie en versterkt het de betrokkenheid van donateurs, vrijwilligers en erfgoedliefhebbers. De redactionele inhoud wordt samengesteld door een onafhankelijke redactieraad, bestaande uit deskundigen op het gebied van (religieus) erfgoed, aangevuld met bijdragen van externe auteurs. Fotografie en beeldmateriaal spelen een belangrijke rol bij het toegankelijk en aantrekkelijk presenteren van het Groninger erfgoed. In reactie op wensen van lezers wordt gewerkt aan een verdere digitale ontsluiting van het tijdschrift, waaronder een digitale en gesproken versie. Het blad verschijnt viermaal per jaar in een oplage van circa 6.000 exemplaren en wordt verspreid onder donateurs, businesspartners en andere betrokkenen.

Actie Kerkbehoud Uithuizermeeden Met de jaarlijkse Actie Kerkbehoud vragen we aandacht voor restauratieprojecten die een extra financiële impuls kunnen gebruiken. In december 2025 ging de actie van start voor de restauratie van het praalgraf van Rudolf Huinga in de Mariakerk van Uithuizermeeden, De campagne loopt door tot en met december 2026. Het praalgraf uit 1574-1576 behoort tot de vroegste renaissancegrafmonumenten van Noord-Nederland en heeft een grote cultuurhistorische waarde. Restauratie is noodzakelijk omdat het zandsteen scheuren vertoont, ijzeren verbindingen corroderen en het monument voorover helt. Om verdere schade te voorkomen is het graf tijdelijk gestut.

De restauratie omvat het demonteren, herstellen en opnieuw verankeren van onderdelen van het monument. Ook het bijbehorende smeedijzeren hek wordt gerestaureerd en teruggeplaatst. Met de Actie Kerkbehoud wordt bijgedragen aan de financiering van deze werkzaamheden en vragen we aandacht voor het behoud van dit bijzondere Groninger erfgoed. De actie kende een veelbelovende start: op 31 december 2025 was al € 13.646 aan donaties ontvangen.

Toezicht op goede doelen De stichting maakt ook actief gebruik van de CBF-Erkenning in haar communicatie. Door het CBF-logo zichtbaar te gebruiken op digitale kanalen en in publieksuitingen wordt het vertrouwen van donateurs, partners en bezoekers versterkt. De erkenning onderstreept dat Groninger Kerken voldoet aan de kwaliteitseisen voor goededoelenorganisaties en zorgvuldig omgaat met middelen en bijdragen.

Vooruitblik 2026 Lancering nieuwe website In 2026 verwachten we de lancering van de vernieuwde website van Groninger Kerken. De ontwikkeling van de website nam meer tijd in beslag dan oorspronkelijk voorzien. Vooral de migratie van de grote hoeveelheid content van de vele kerkenwebsites naar één nieuw platform bleek complexer dan verwacht. Hierdoor is de oplevering verschoven van 2025 naar 2026. Met de nieuwe website zetten we een belangrijke stap in de verdere professionalisering van onze digitale communicatie. De website krijgt een eigentijdse uitstraling, een gebruiksvriendelijke structuur en biedt meer ruimte voor verhalen over onze kerken, projecten en activiteiten. Ook wordt het eenvoudiger voor bezoekers om evenementen te vinden, donateur te worden en betrokken te raken bij het werk van Groninger Kerken. De nieuwe website vormt daarmee een belangrijke basis voor onze communicatie en ons publieksbereik in de komende jaren.

Kerk Uithuizermeeden: restauratie grafmonument

Kerk Midwolda

9 Personeel en organisatie Op 13 mei 1969 werd Groninger Kerken opgericht, in een periode waarin talrijke kerken werden bedreigd door ernstig en onaanvaardbaar verval. Dankzij het initiatief van een toegewijde groep mensen met een sterke betrokkenheid bij de kerken in Groningen kwam de huidige stichting tot stand. Haar voornaamste doel is het behoud van deze kerken als waardevol religieus en cultureel erfgoed.

Organisatie Missie Groninger Kerken heeft tot doel het in stand houden van historische kerkgebouwen in de provincie Groningen en het bevorderen van de belangstelling daarvoor.

Doel De stichting tracht haar missie te verwezenlijken door: A. Het verwerven, bewaren, restaureren, beheren en openstellen voor publiek van monumentale kerken en hun bijgebouwen en terreinen in de ruimste zin; B. Het streven naar een gebruik van de gebouwen en de terreinen zoveel mogelijk in overeenstemming met hun aard; C. Het nemen van initiatieven op het gebied van adviezen, voorlichting, publicatie en het leggen van contact met bezitters van bouwwerken en terreinen als bedoeld onder a; D. Alle andere middelen die bijdragen aan het bereiken van dit doel.

Visie Groninger Kerken zet zich in voor het behoud van de monumentale Groninger kerken en hun omgeving, en hun omgeving, zowel in fysieke als in functionele zin. Hierbij staat een duurzame benadering van gebouw en mens centraal, met nadruk op een harmonieuze relatie tussen beide. Naast het behoud van deze historisch waardevolle gebouwen bevordert de stichting ook hun openstelling voor het publiek, zodat zij opnieuw kunnen functioneren als plekken van ontmoeting en bezinning. Daarbij is er specifieke aandacht voor de beleving van de omgeving én voor biodiversiteit. De stichting streeft er bovendien naar de belangstelling voor dit unieke erfgoed te vergroten, zodat de waarde ervan ook voor toekomstige generaties behouden blijft.

Meerjarenbeleidsplan 2025–2028 Eind 2024 is het meerjarenbeleidsplan 2025–2028 vastgesteld. In dit plan zijn de koers, prioriteiten en ambities van de stichting voor de komende jaren vastgelegd. De centrale missie blijft het duurzaam in stand houden van de kerken en het bevorderen van het gebruik en de maatschappelijke betekenis van de kerken.

Het beleidsplan beschrijft hoe Groninger Kerken de komende jaren werkt aan behoud, beheer, publieksbereik, educatie, duurzaamheid en organisatieontwikkeling. Daarbij wordt nadrukkelijk ingezet op samenwerking met vrijwilligers, overheden, fondsen en maatschappelijke partners. Het meerjarenbeleidsplan 2025–2028 is te raadplegen via groningerkerken.nl.

Kernpunten uit het meerjarenbeleidsplan 2025-2028 • • •

• • • • • •

Actief inzetten op behoud en beheer van het erfgoed van Groninger Kerken. Behoud van groen erfgoed en bijdragen aan biodiversiteit en verduurzaming. Balans tussen energie-efficiëntie, kostenefficiëntie en behoud van monumentale waarden, en het agenderen van nieuwe schaderisico’s door klimaatverandering. Permanente openstelling van alle kerken, met nadruk op hun rol als ‘bakens van betekenis’. Uitwerking van de toeristische verbinding Stapstenen in het ommeland. Samen met partners vormgeven aan de Groninger Kerken Academie. Vergroten van toegankelijkheid en maatschappelijke betrokkenheid. Gerichte werving en scholing van vrijwilligers. Doorontwikkeling van de Akerk als gastvrije culturele plek in de stad.

Governance Code Cultuur, de Fair Practice Code en de Code Diversiteit & Inclusie Groninger Kerken onderschrijft de Governance Code Cultuur, de Fair Practice Code en de Code Diversiteit & Inclusie. Deze codes vormen belangrijke richtlijnen voor goed bestuur, eerlijke arbeidspraktijken en een inclusieve en veilige organisatiecultuur. De stichting past deze codes toe en legt hierover in dit jaarverslag verantwoording af, passend bij de aard en omvang van de organisatie. In 2025 is daarnaast gewerkt aan de verdere versterking van de governance, waaronder aandacht voor thema’s als diversiteit en inclusie binnen bestuur en toezicht, doorlopende educatie en de wijze van zelfevaluatie. Deze onderwerpen worden waar nodig nader verankerd in statuten en reglementen.

De leden van de Raad van Toezicht ontvangen geen beloning voor hun werkzaamheden. Zij hebben uitsluitend recht op een vergoeding van gemaakte onkosten.

CBF-Erkenning Groninger Kerken beschikt over de CBF-Erkenning voor goede doelen. Deze erkenning bevestigt dat de stichting voldoet aan strenge kwaliteitseisen op het gebied van bestuur, beleid, bestedingen en verantwoording. Het CBF houdt toezicht op erkende goede doelen en toetst periodiek of aan deze eisen wordt voldaan, onder meer op het gebied van bestedingen, governance en transparantie. De erkenning wordt daarnaast actief ingezet in de communicatie van de stichting, onder meer door het gebruik van het CBF-logo en door hier in publieks- en donateurscommunicatie expliciet naar te verwijzen.

ANBI Groninger Kerken heeft de status van Algemeen Nut Beogende Instelling (ANBI). Dit betekent dat de stichting zich voor ten minste 90% inzet voor het algemeen belang en voldoet aan de daaraan gestelde eisen op het gebied van transparantie, bestuur en bestedingen. De stichting hanteert daarnaast interne regelingen en gedragscodes op het gebied van onder meer sociale media, communicatie in het kader van de aardbevingsproblematiek en databeveiliging. De wijze waarop Groninger Kerken werkt volgens deze codes sluit aan bij de eisen die gelden voor erkende goede doelenorganisaties, ANBI-instellingen en POM.

Maatschappelijk verantwoord handelen Groninger Kerken beschikt over beleid op het gebied van maatschappelijk verantwoord handelen. Dit beleid richt zich op een zorgvuldige omgang met mens, milieu en middelen en sluit aan bij de maatschappelijke rol van de stichting. In de uitvoering van haar werkzaamheden weegt de stichting sociale, ecologische en economische aspecten mee. Hiermee wordt bijgedragen aan een duurzame en verantwoorde invulling van de doelstellingen.

Statuten, reglementen en commissies Daarnaast onderschrijft Groninger Kerken de gedragscodes en richtlijnen die binnen de goededoelensector worden gehanteerd, waaronder: • Code Goed Bestuur. • Regeling beloning directeuren van goede doelen.

De stichting heeft in haar statuten en reglementen de verschillende taken en verantwoordelijkheden duidelijk gescheiden.

Groninger Kerken hanteert het Raad van Toezichtmodel, waarbij het bestuur is opgedragen aan de directeur-bestuurder en het toezicht is belegd bij de Raad van Toezicht. Er is een ‘Reglement Raad van Toezicht Groninger Kerken’ opgesteld waaraan zowel de Raad als ieder individueel lid moet voldoen. Jaarlijks evalueert de Raad van Toezicht zijn eigen functioneren evenals dat van de individuele leden en het functioneren van de directeurbestuurder. De Raad vergadert minimaal vier keer per jaar. De Raad voorziet zelf in de invulling van zijn vacatures. Benoeming geschiedt voor een termijn van vier jaar en herbenoeming is mogelijk voor maximaal één periode van vier jaar. Aftreden geschiedt conform een rooster van aftreden. De Raad van Toezicht kent twee commissies: • Selectie- en Remuneratiecommissie • Auditcommissie De Auditcommissie bereidt de besluitvorming over de (meerjaren)begroting en de jaarstukken voor en overlegt onder andere met de accountant. De Beleggingscommissie adviseert de directeurbestuurder en de Raad van Toezicht gevraagd en ongevraagd over het beleggingsbeleid en -statuut en over de uitvoering van het vermogensbeheer. De commissie rapporteert periodiek over de resultaten en ontwikkelingen binnen de beleggingsportefeuille. De Beleggingscommissie bestaat uit ten minste één lid van de Auditcommissie. Dit lid is toehoorder conform de rol als toezichthouder van de Raad van Toezicht. De vergaderingen worden tevens bijgewoond door de directeur-bestuurder. De directeur-bestuurder opereert op basis van het door de Raad van Toezicht vastgestelde ‘Reglement directeurbestuurder Groninger Kerken’, meerjarenbeleidsplan met meerjarenbegroting en de jaarlijks geactualiseerde begrotingen en jaarstukken. De directeur-bestuurder legt door middel van het jaarverslag en de jaarrekening verantwoording af over het gevoerde beleid. De directeur-bestuurder is belast met het bepalen van het algemeen dagelijks beleid van de stichting en besturen van de onderneming(en) van de stichting en is eindverantwoordelijk voor de realisatie van de doelstellingen, de strategie, het verkrijgen van de noodzakelijke middelen en de prestaties van de onderneming(en) van de stichting, alsmede voor het naleven van de wet- en regelgeving. De directeurbestuurder is tevens belast met het bepalen van het

beleid ten aanzien van de positie van de stichting en haar eigen rol waar het gelieerde entiteiten betreft.

Beleid Directiebezoldiging Groninger Kerken heeft het directiebezoldigingsbeleid, de hoogte van de directiebeloning en de hoogte van andere bezoldigingscomponenten vastgesteld. Het beleid wordt periodiek geactualiseerd. De meest recente evaluatie vond plaats in 2026. Bij de bepaling van het bezoldigingsbeleid en de vaststelling van de beloning voor de directie volgt Groninger Kerken de Regeling beloning directeuren van goededoelenorganisaties (zie goededoelennederland.nl). De regeling geeft aan de hand van zwaartecriteria een maximumnorm voor het jaarinkomen. De weging van de situatie bij Groninger Kerken vond plaats door de Selectie- en Remuneratiecommissie van de Groninger Kerken. Dit leidde tot een zogenaamde BSD-score van 430 punten.

Bezoldiging ten opzichte van geldende maxima Voor de toetsing aan de geldende maxima worden de werkelijke jaarinkomens en totale bezoldiging van de directie uitgedrukt in 1 fte voor 12 maanden. Het jaarinkomen voor de directeur-bestuurder, Patty Wageman, bedroeg € 128.954 en de totale bezoldiging bedroeg € 151.745. Het jaarinkomen van de individuele directieleden (in loondienst) blijft binnen het maximum van € 144.154 volgens de Regeling beloning directeuren van goededoelenorganisaties. Ook het jaarinkomen, de belaste vergoedingen/ bijtellingen, de pensioenlasten, de pensioencompensatie en de overige beloningen op termijn samen, blijven binnen het in de regeling opgenomen maximum van € 187.400 per jaar.

Effectiviteit en efficiency van bestedingen Met het door de Raad van Toezicht vastgestelde meerjarenbeleidsplan, de meerjarenbegroting en de daaruit voortvloeiende jaarlijkse werkplannen en begrotingen geeft de directeur-bestuurder richting aan de doelstellingen van de stichting. De stichting zet haar middelen primair in voor instandhouding, restauratie en het toegankelijk maken van het erfgoed. De verhouding tussen de verschillende bestedingsdoelen wordt periodiek gemonitord en toegelicht. Afwijkingen ten opzichte van de begroting worden verklaard in de financiële paragraaf.

Het monitoren en evalueren van de uitvoering van activiteiten en processen vindt plaats op basis van een kritische beoordeling van de tussentijdse (voortgang) rapportages van de directeur-bestuurder en het jaarverslag. De administratieve organisatie en interne controle worden jaarlijks getoetst door de accountant. Periodiek worden de procedures geactualiseerd.

Planning en control Groninger Kerken werkt met een systeem voor monitoring van werkprocessen en budgetbewaking. In 2025 is verder gewerkt aan de versterking van de planning- en controlcyclus, onder meer door het verbeteren van tussentijdse rapportages en prognoses.

Bedrijfsnoodplan en RI&E Hoewel de stichting een RI&E heeft opgesteld, is het van belang deze te actualiseren. Dat geldt ook voor een bedrijfsnoodplan. Hoewel dit organisatorisch is vastgelegd, is het belangrijk dat duidelijk is wie welke actie onderneemt wanneer zich daadwerkelijk een calamiteit voordoet. De actualisatie van de RI&E en het bedrijfsnoodplan is in 2025 in gang gezet en wordt in 2026 afgerond.

Personeel In- en uitdiensttreding De omvang van de personeelsformatie van Groninger Kerken (exclusief medewerkers die werkzaam zijn op basis van een overeenkomst van opdracht) bleef nagenoeg stabiel en bedraagt aan het einde van het verslagjaar 17,67 fte (2024: 16,83 fte).

Omgang met belanghebbenden Groninger Kerken streeft naar een open relatie met belanghebbenden, waaronder vrijwilligers en betaalde arbeidskrachten, donateurs, schenkers, relaties, bedrijven, overheden, huurders, bewoners en omwonenden, bezoekers, kerkelijke, culturele en maatschappelijke (erfgoed)organisaties en andere betrokkenen. De inhoud en de kwaliteit van de verstrekte informatie vanuit de centrale organisatie worden door de directeur-bestuurder gewaarborgd. De coördinator PR en Communicatie is verantwoordelijk voor het stroomlijnen en optimaliseren van de interne en externe communicatie. De specifieke doelgroepen worden geïnformeerd door middel van diverse communicatiemiddelen zoals het tijdschrift GK, het jaarverslag, folders, publicaties, digitale nieuwsbrieven, persberichten, de website en de sociale media en door deelname aan diverse overlegorganen en samenwerkingsverbanden. Het communicatiebeleid is vastgelegd in het meerjarenbeleidsplan. Het communicatiebeleid is erop gericht om optimale relaties met belanghebbenden te onderhouden en hen gericht te informeren over belangen, ontwikkelingen en de besteding van de ontvangen gelden. Groninger Kerken beschikt over een vastgelegde procedure om eventuele klachten correct af te handelen. Daarnaast heeft Groninger Kerken een code voor het gebruik van de sociale media, de communicatie in het kader van de aardbevingsproblematiek en de databeveiliging.

De formatie liet in 2025 een lichte stijging zien, als gevolg van de invulling van een vacature.

Opleiding Als onderdeel van goed werkgeverschap biedt Groninger Kerken medewerkers ruimte om opleidingen, cursussen, congressen en andere vakinhoudelijke bijeenkomsten te volgen die bijdragen aan hun professionele ontwikkeling en de uitoefening van hun functie. Ook is er gelegenheid om lezingen, symposia en studiereizen bij te wonen. In 2025 namen medewerkers deel aan uiteenlopende opleidingen en bijeenkomsten op het gebied van onder meer bouwhistorie en restauratie, O-Prognose, kleuronderzoek, groenbeheer, biodiversiteit, cultuureducatie, financiën en vrijwilligerscoördinatie. Zo begon een medewerker in 2025 aan de postbacheloropleiding Bouwhistorie en Restauratie aan de Hogeschool Utrecht. Daarnaast namen collega’s deel aan diverse vakinhoudelijke congressen, symposia, netwerkbijeenkomsten en trainingen, georganiseerd door onder andere Stichting ERM, het Dinamo Fonds, Stichting Kunst & Cultuur, het Fonds voor Cultuurparticipatie, de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en Rendement Uitgeverij. Ook leverden medewerkers van Groninger Kerken bijdragen aan onderwijs- en kennisactiviteiten, waaronder een minor van de Hanzehogeschool Groningen. Daarnaast verzorgden zij lezingen, workshops en presentaties binnen hun eigen vakgebied.

Verzuimoverzicht 2025 Totale verzuimpercentage

Duurklasse aan verzuimpercentage Januari t/m december 2025

4.2%

1 wk 2–6 wk

Categorie

01-2025 t/m 12-2025

Gemiddeld aantal medewerkers

20,00

Gemiddelde FTE

16,58

Aantal werkdagen

6.052,92

Aantal verzuimdagen

256,03

Verzuimpercentage

4,23%

7 wk – 1jr

Lopende dossiers per duurklasse Januari t/m december 2025 1 wk 2–6 wk

Aantal verzuimmeldingen

8,00

Aantal herstelmeldingen

4,00

Meldingsfrequentie

0,40

Gemiddelde verzuim duur

48,50

Ziekteverzuim In 2025 bedroeg het ziekteverzuim 4,2%. Dit percentage werd met name veroorzaakt door een aantal langdurige verzuimsituaties. Groninger Kerken is aangesloten bij een arbodienst en volgt bij ziekteverzuim de voorschriften van de Wet verbetering poortwachter. De begeleiding door de arbodienst en de gezamenlijke verantwoordelijkheid van werkgever en werknemer binnen het verzuimtraject hebben eraan bijgedragen dat passende re-integratie kon plaatsvinden. Hierdoor bleef de impact van het verzuim op de werkzaamheden van de stichting beheersbaar.

Integriteit

7 wk – 1jr

organisatiestructuur. Preventie is de eerste stap in integriteitsmanagement. Daarom heeft Groninger Kerken een gedragscode opgesteld, waarin de waarden, normen en de bijbehorende omgangsvormen zijn vastgelegd. Deze richtlijnen maken deel uit van het ‘Beleid inzake ongewenste omgangsvormen, integriteit en klokkenluidersregeling’, dat op de website is te vinden. Daarnaast beschikt Groninger Kerken over een klachtenregeling, die eveneens op de website is gepubliceerd. In 2025 hebben drie medewerkers contact opgenomen met de externe vertrouwenspersoon. In totaal zijn drie trajecten afgesloten.

Erkende goede doelenorganisaties, zoals Groninger Kerken, zijn verantwoordelijk voor hun handelen en werken voortdurend aan een integere

Vooruitblik

Organisatieontwikkeling

Ook in 2026 blijft Groninger Kerken zich actief inzetten voor een veilige en respectvolle werkomgeving, met blijvende aandacht voor samenwerking en integriteitsbeleid. De stichting heeft daarnaast aandacht voor het in kaart brengen en beheersen van integriteitsrisico’s, passend bij de aard en omvang van de organisatie.

In 2025 is binnen de stichting aandacht besteed aan de verdere ontwikkeling van de interne samenwerking, communicatie en organisatie-inrichting. In dit kader werd de stichting ondersteund door een organisatieadviseur.

Cursus omgangsvormen en ethisch handelen In het jaarverslag 2024 is aangekondigd dat Groninger Kerken een cursus over omgangsvormen zou organiseren voor medewerkers en vrijwilligers. De voorbereiding hiervan heeft in 2025 plaatsgevonden. De cursus zal vanaf 2026 jaarlijks worden aangeboden. De CBF-Erkenning benadrukt het belang van dergelijke initiatieven. Investeren in ethisch handelen door zowel de organisatie als haar medewerkers draagt bij aan het waarborgen en versterken van het vertrouwen in de goededoelensector. In het jaarverslag legt Groninger Kerken daarnaast verantwoording af over de wijze waarop binnen de stichting wordt omgegaan met integriteit bij medewerkers, vrijwilligers en andere betrokkenen.

Interne communicatie In 2025 is ingezet op het verbeteren van de interne communicatie en samenwerking. Daarbij is gestart met de ontwikkeling van een nieuw intranet dat niet alleen bedoeld is voor het delen van informatie, maar ook medewerkers actief uitnodigt om zelf bij te dragen. Het platform moet uitgroeien tot een centrale plek waar kennis, ervaringen en initiatieven samenkomen — een netwerk van binnenuit. Ook de medewerkersbijeenkomsten kregen opnieuw aandacht. Deze bijeenkomsten bieden medewerkers ruimte om ontwikkelingen binnen de stichting te bespreken, ervaringen uit te wisselen en beter zicht te krijgen op elkaars werkzaamheden. Tegelijkertijd is gewerkt aan de overstap naar een moderne digitale werkomgeving. Eind 2025 is de stichting overgestapt naar een cloudomgeving. Deze stap zorgt voor meer flexibiliteit, betere bereikbaarheid en een toekomstbestendige manier van samenwerken — onafhankelijk van tijd of locatie.

Ondernemingsraad Hoewel Groninger Kerken op grond van het aantal werknemers volgens de Wet op de ondernemingsraden niet verplicht is een Ondernemingsraad (OR) in te stellen, beschikt zij al geruime tijd over een OR. Eind 2024 zijn opnieuw verkiezingen gehouden, waarna per 2 januari 2025 een nieuwe OR met drie leden is gestart. De OR heeft trainingen gevolgd en samen met de directeur-bestuurder is een nieuwe overlegcyclus ingericht. Daarbij is afgesproken tweemaal per jaar een overleg op grond van artikel 24 van de Wet op de ondernemingsraden te voeren met de directeurbestuurder en de Raad van Toezicht. Dit overleg heeft plaatsgevonden op 24 juni 2025. Op 8 oktober 2025 heeft de OR besloten haar werkzaamheden te beëindigen. De medezeggenschap wordt sindsdien, passend bij de omvang van de organisatie, ingevuld via de reguliere personeelsvergaderingen die periodiek door de directeur-bestuurder worden georganiseerd.

Duurzaamheid Duurzaamheid is een integraal onderdeel van het beleid en de stichtingscultuur van Groninger Kerken.

Visie op duurzaamheid Voor Groninger Kerken betekent duurzaamheid: toekomstgericht handelen met respect voor mens, gebouw en natuur. Deze visie sluit aan bij de missie en het meerjarenenbeleidsplan 2025–2028.

Sociale duurzaamheid – de mens centraal Sociale duurzaamheid draait om het versterken van de leefkwaliteit van mensen – nu en in de toekomst. Binnen de stichting betekent dit dat wordt geïnvesteerd in medewerkers, vrijwilligers en partners en dat wordt bijgedragen aan sociale cohesie, inclusie, diversiteit, veiligheid en persoonlijke ontwikkeling.

Kerk Losdorp: festival Terug naar het begin

Deze waarden worden blijvend verankerd in de werkcultuur, door onder meer: • Bevorderen van een gezond en veilig werkklimaat. • Toegankelijk maken van locaties en activiteiten. • Aangaan van verantwoorde samenwerkingen. • Stimuleren van kansengelijkheid. • Betrokkenheid bij maatschappelijke thema’s.

Natuur en omgeving – ecologische duurzaamheid

Zorg voor gebouwen – duurzaam erfgoedbeheer

Vooruitblik

Als beheerder van meer dan honderd historische kerkgebouwen heeft Groninger Kerken de verantwoordelijkheid om deze op een toekomstgerichte manier te onderhouden. Er worden energiezuinige maatregelen toegepast, met respect voor de monumentale waarde. Waar mogelijk worden kerken een nieuwe of aanvullende functie gegeven, zodat ze blijvend van betekenis zijn in de samenleving. Daarbij wordt gekozen voor circulair materiaalgebruik en wordt voortdurend gezocht naar innovatieve oplossingen die erfgoed en duurzaamheid verbinden.

In de komende jaren zullen er concrete plannen ontwikkeld worden om deze thema’s verder te integreren in ons beleid en onze werkwijze. Daarbij wordt een selectie uit de 17 Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties als kompas gebruikt. Zo wordt er gebouwd aan een toekomst waarin kerk, gemeenschap en natuur in balans met elkaar kunnen voortbestaan.

Ook de ecologische voetafdruk krijgt nadrukkelijk aandacht. Rondom kerken en begraafplaatsen wordt ingezet op het bevorderen van biodiversiteit. Bij evenementen en in de bedrijfsvoering wordt de impact op het milieu beperkt en wordt bewust omgegaan met energie en water.

Daarmee geeft Groninger Kerken inzicht in de organisatie en de mensen die zich dagelijks inzetten voor het behoud en de betekenis van het Groninger erfgoed.

Kerk Breede

10 Financiën Groninger Kerken kan terugkijken op een financieel uitdagend jaar. Dit was in de begroting voorzien. Het jaar werd afgesloten met een negatief resultaat van € 469.081 (2024: een positief resultaat van € 2.520.526). Dit resultaat is gunstiger dan het begrote verlies van € 829.517, maar vormt wel aanleiding om voor de komende jaren kritisch te blijven kijken naar de activiteiten, de verwachte bijdragen en de daarmee samenhangende kosten.

Financiële resultaten en exploitatie Kerncijfers 2025 Categorie

Bedrag

Totaal resultaat

-/- €469.081

Beleggingsresultaat

+ €1.022.817

Eigen vermogen (ultimo 2025)

€ 25.579.177

Ondanks dit resultaat heeft Groninger Kerken een solide financiële basis behouden en blijft er ruimte om de kerntaken uit te voeren: het behoud, herstel en herbestemmen van monumentale kerken in Groningen.

Risicomanagement Net als in voorgaande jaren hanteert de Raad van Toezicht bij de meerjarenplanning van Groninger Kerken een begroting met een niet-sluitende exploitatie. Mocht zich daadwerkelijk een tekort voordoen, dan wordt dit gedekt uit de eigen reserves. Gezien de gezonde reservepositie is de continuïteit van de organisatie daardoor niet direct in gevaar.

De resultaten over 2025 en de omvang van het eigen vermogen ultimo 2025 laten zien dat Groninger Kerken beschikt over voldoende financiële ruimte om tekorten op te vangen wanneer dit noodzakelijk is voor de realisatie van haar doelstellingen. Tegelijkertijd blijft de organisatie zich inspannen om de kosten van haar activiteiten zoveel mogelijk te dekken uit subsidies, bijdragen, vergoedingen en andere baten. Dankzij de inzet van de organisatie en de betrokkenheid van overheden, donateurs en andere belangstellenden ontving Groninger Kerken in 2025 subsidies, bijdragen en nalatenschappen ter waarde van € 6.548.220.

Hiermee kon ook in 2025 een aanzienlijk deel van de doelbestedingen, ter hoogte van € 8.910.144, worden gerealiseerd. Door het positieve beleggingsresultaat van € 1.022.817 bleef het uiteindelijke tekort beperkt tot € 469.081 en viel dit gunstiger uit dan begroot.

Het beleggingsresultaat over 2025 is in absolute zin positief. Hoewel het resultaat achterbleef bij dat van 2024, viel het wel hoger uit dan begroot. Door de hogere onttrekkingen ten behoeve van de exploitatie is het reële vermogen van de stichting voor het derde opeenvolgende jaar gedaald.

Fondsen en legaten In 2025 is vanuit een particuliere nalatenschap het Jacob Remko Reinders Fonds opgericht. Het fonds ondersteunt de instandhouding van het Van Oeckelenorgel in de kerk van Garmerwolde en draagt bij aan het onderhoud van twee familiegraven. Daarnaast ontving Groninger Kerken in 2025 nalatenschappen en legaten ter waarde van € 1.487.771.

Donateurs Het aantal donateurs is in 2025 gedaald naar 5.597. Deze terugloop hangt deels samen met de vergrijzing binnen de achterban en natuurlijk verloop. Tegelijkertijd benadrukt dit het belang van blijvende inspanningen om nieuwe generaties te betrekken bij het behoud van ons erfgoed.

Dienstverlening: Vereniging Beheer Monumentale Kerken (VBMK) Groninger Kerken ondersteunt de VBMK door het voeren van de ledenadministratie. Daarnaast maakt de directeur-bestuurder deel uit van het VBMK-bestuur.

Beleggingscommissie Algemeen De jaarlijkse bijdrage uit het beheerde vermogen van de Groninger Kerken aan de uitvoerende organisatie is noodzakelijk voor de begroting van de Groninger Kerken. Een van de doelstellingen van het beheer van het vermogen is het verder verduurzamen van de beleggingsportefeuille, het in stand houden van het vermogen gecorrigeerd voor inflatie en het leveren van een jaarlijkse bijdrage aan de exploitatiekosten van de stichting. De bijdrage aan de exploitatiekosten, de inflatie in de afgelopen jaren, maar ook de mogelijk lagere rendementen op duurzamere beleggingen, zijn van invloed op het hoofddoel om het vermogen in stand te houden.

Vermogensbeheer Zoals verwacht hebben beide vermogensbeheerders onderscheidende rendementen geleverd. Dit wordt veroorzaakt door de samenstelling van de portefeuilles. De ene partij behaalt bij stijgende markten een beter resultaat ten opzichte van de benchmark, terwijl de andere partij bij dalende markten beter lijkt te presteren. Deze ontwikkeling is een voortzetting van de resultaten van de afgelopen jaren. Gezien de toenemende onzekerheid over de ontwikkeling van de markten draagt deze spreiding bij aan een stabieler resultaat over de jaren. Beide partijen hebben over de afgelopen vier jaar boven de benchmark gepresteerd en voldoen aan de uitgangspunten van het beleid. Op dit moment is er dan ook geen aanleiding om de samenstelling van het vermogensbeheer te wijzigen.

Beleggingsbeleid De Beleggingscommissie heeft in eerdere verslagen de ambitie uitgesproken om de portefeuille verder te verduurzamen. In het afgelopen jaar is onderzoek gedaan naar de mogelijkheden om de invulling van de huidige SFDR-artikel-8-richtlijnen verder te verbeteren. Met verschillende deskundigen is hierover overleg gevoerd. De criteria voor duurzame beleggingen zijn echter nog volop in ontwikkeling. Dat maakt het lastig om op dit moment verdere stappen te zetten. Daarnaast blijkt dat verdere verduurzaming mogelijk leidt tot een lager rendement. Het is moeilijk om te voorspellen hoeveel lager dit rendement zal zijn, maar een verschil van circa 1 tot 2% ten opzichte van de huidige rendementen is niet uit te sluiten. Gezien het grote belang van de vermogensopbrengsten voor de jaarlijkse exploitatie is verdere verduurzaming van de portefeuille op dit moment niet verantwoord. Binnen deze financiële randvoorwaarden blijft de Beleggingscommissie zich inzetten voor een stabiele en toekomstbestendige vermogenspositie, zodat de stichting haar maatschappelijke en culturele rol kan blijven vervullen.

Verwachtingen In het vorige verslag werd al gewezen op de grote verschillen in beleggingsresultaten in de afgelopen jaren, met aanzienlijke plussen maar ook minnen. De huidige politieke en economische situatie heeft de onzekerheid over toekomstige rendementen verder vergroot.

Voor vastrentende waarden geldt dat debiteuren ten minste moeten voldoen aan een minimale kredietwaardigheid (BBB). Indien een positie niet langer aan deze eis voldoet, wordt deze in beginsel afgebouwd. Voor aandelen en vergelijkbare beleggingen geldt een maximumpercentage binnen de portefeuille.

Rapportage Voorspellingen over beleggingsresultaten zijn in het algemeen moeilijk, maar de huidige ontwikkelingen maken dit nog lastiger.

Financieel beleid en beheersing Begroting en reserves Voor de komende meerjarenbeleidsplanperiode (2025–2028) heeft de Raad van Toezicht goedgekeurd dat wordt uitgegaan van een niet-sluitende begroting. Indien zich een tekort voordoet, kan dit in enig jaar worden gedekt uit de eigen reserves.

Beleggingsbeleid De effectenportefeuille, die onderdeel uitmaakt van het vermogen van Groninger Kerken, wordt beheerd door ING Private Banking en Optimix. De verschillende effectenportefeuilles worden als één beleggingsportefeuille beschouwd. Het doel is de prestaties van de totale portefeuille te optimaliseren, waarbij rekening wordt gehouden met de onderlinge samenhang en risico’s. In 2005 is voor het eerst een beleggingsbeleid en -statuut vastgesteld. Dit statuut wordt sindsdien jaarlijks door de Raad van Toezicht geëvalueerd en opnieuw vastgesteld. Het beleggingsbeleid en -statuut zijn gericht op het in stand houden van het vermogen en het realiseren van een verantwoord rendement, zodat de doelstellingen van de stichting op lange termijn kunnen worden gewaarborgd. Bij het beheer van de portefeuille wordt rekening gehouden met maatschappelijke en duurzame uitgangspunten, zoals vastgelegd in het statuut en in lijn met artikel 8 van de Sustainable Finance Disclosure Regulation (SFDR).

Randvoorwaarden en kaders Voor de beleggingsportefeuille gelden duidelijke randvoorwaarden. Zo wordt gestreefd naar een brede spreiding van beleggingen, met aandacht voor risico, rendement en liquiditeit.

De vermogensbeheerders rapporteren op kwartaalbasis aan de beleggingscommissie. Daarbij wordt onder meer inzicht gegeven in de prestaties van de portefeuille, de samenstelling en de risico’s. De beleggingscommissie bespreekt deze rapportages en beoordeelt of het gevoerde beleid en de gemaakte keuzes passen binnen de vastgestelde kaders.

Onroerend goed De beleggingen in onroerend goed betreffen woningen en pastorieën die in het verleden zijn verkregen. Deze objecten worden aangehouden als onderdeel van het vermogen en worden, waar mogelijk, tegen marktconforme condities verhuurd.

Liquiditeitsprognose Naar aanleiding van de uitkomsten van de CBF selfassessment is in 2025 extra aandacht besteed aan het verkrijgen van inzicht in de liquiditeit van de stichting. In 2025 heeft per kwartaal overleg plaatsgevonden tussen de budgethouders, de directeur-bestuurder en de controller. In deze overleggen wordt naast de financiële verantwoording ook vooruitgekeken naar de verwachte baten en lasten voor de komende kwartalen. Op basis hiervan wordt een prognose opgesteld en waar nodig bijgestuurd. Met deze werkwijze wordt invulling gegeven aan de aanbeveling van het CBF en wordt geborgd dat tijdig inzicht bestaat in de liquiditeitsontwikkeling van de stichting.

Doelbesteding Groninger Kerken monitort jaarlijks de bestedingen aan de doelstellingen en licht afwijkingen ten opzichte van het jaarplan toe. Daarbij wordt gestuurd op een evenwichtige en transparante verhouding tussen de bestedingen aan de doelstellingen, fondsenwerving en beheer en administratie.

De verhouding tussen deze bestedingen wordt jaarlijks beoordeeld en afgezet tegen de eigen beleidsdoelstellingen en de voor de sector geldende normen. Indien sprake is van afwijkingen, worden deze toegelicht. Dergelijke afwijkingen kunnen samenhangen met specifieke investeringen, projectmatige uitgaven of andere ontwikkelingen binnen de organisatie.

Kerk Muntendam

Over 2025 bedroeg de doelbesteding, uitgedrukt als percentage van de geworven baten en exclusief het beleggingsresultaat, 133% (2024: 89%). Dit betekent dat de uitgaven aan de doelstellingen hoger waren dan de in het verslagjaar geworven baten. Hiermee laat Groninger Kerken zien dat de beschikbare middelen in belangrijke mate worden ingezet voor de realisatie van de doelstellingen van de organisatie.

Jaarrekening Geconsolideerde balans per 31 december 2025 en 31 december 2024 (na bestemming exploitatiesaldo) 31-12-2025

31-12-2024

Activa Materiele vaste activa Gebouwen

114

Renovatie Remonstrantse kerk

565.068

674.555

Upgrading/uitbreiding Akerk

15.203

24.232

Noordaanbouw Akerk

11.600

13.393

p.m.

157.818

197.105

Inventaris kerkgebouwen (inclusief kunstwerken) Bedrijfsmiddelen

749.803

909.399

Financiële vaste activa Onroerend goed

4.065.000

Voorraden

3.654.000 4.065.000

3.654.000

35.573

3.252

Vorderingen - Debiteuren

45.826

- Vooruitbetaald m.b.t. lopende projecten

684.013

- Overige vorderingen

2.721.378

1.969.812

- Overlopende activa

134.591

119.010 3.539.982

2.134.648

Effecten

17.041.361

18.300.903

Liquide middelen

1.477.911

2.458.462

26.909.630

27.460.664

31-12-2025

31-12-2024

Passiva

Reserves Continuïteitsreserve

950.254

12.286.036

13.084.814

437.550

525.060

Reserve waardeverschillen effecten

1.073.187

1.096.161

Bestemmingsreserves

8.611.537

8.451.122

Reserve als bron van inkomsten Vrij besteedbaar t.b.v. activa bedrijfsmiddelen

Totaal reserves

23.358.564

24.107.411

Fondsen Bestemmingsfondsen door derden bepaald

2.220.613

Totaal fondsen

Totaal eigen vermogen

1.940.846

2.220.613

1.940.846

25.579.177

26.048.257

Langlopende schulden Direct dienstbaar aan de doelstelling Lening T.M Eliëns

37.500

45.000

37.500

45.000

Kortlopende schulden

- Crediteuren

670.518

356.750

- Vooruitontvangen m.b.t. lopende projecten

223.303

409.316

- Overlopende passiva

372.981

601.339

- Te betalen belastingen

26.151

1.292.953

1.367.405

26.909.630

27.460.664

Geconsolideerde staat van baten en lasten 2025 Baten

Begroting 2025

Realisatie 2025

Realisatie 2024

Begroting 2026

Particulieren

1.376.750

1.996.644

2.381.537

Bedrijven

282.000

16.330

11.857

436.000

Subsidies overheden

1.722.400

2.560.749

4.650.538

1.867.193

Verbonden organisaties

1.252.500

Andere organisaties zonder winstoogmerk

1.208.333

659.841

976.433

1.257.916

Som van de geworven baten

4.589.483

5.233.564

8.020.365

4.813.609

Baten als tegenprestatie voor de levering van producten en/of diensten

903.656

681.081

150.000

411.000

696.000

150.000

4.739.483

6.548.220

9.397.446

4.963.609

Instandhouding

4.229.387

6.665.497

6.108.970

5.234.997

Promotie

1.651.359

1.505.474

1.658.152

1.790.429

Totaal besteed aan de doelstellingen

5.880.746

8.170.971

7.767.122

7.025.426

Kosten eigen fondsenwerving

85.155

222.030

172.060

77.219

Kosten tijdschrift

95.000

109.291

107.491

120.000

Totaal kosten werving baten

180.155

331.321

279.551

197.219

433.100

407.852

358.381

474.374

Som van de lasten

6.494.00

8.910.144

8.405.054

7.697.020

Saldo voor financiële baten en lasten

Overige baten Som van de baten Lasten Besteed aan de doelstellingen

Kosten werving baten

Beheer en administratie Kosten beheer en administratie

-1.754.517

-2.361.924

992.392

-2.733.411

Saldo financiële baten en lasten

925.000

1.022.816

1.390.509

925.000

Saldo baten en lasten uit exploitatie

-829.517

-1.339.107

2.382.901

-1.808.411

870.026

137.625

158.825

-829.517

-469.081

2.520.526

-1.649.586

-279.767

-122.622

-500.000

-160.415

-2.006.297

-500.000

22.974

-287.113

87.510

784.081

Mutatie onderhanden werk Saldo van baten en lasten Mutatie bestemmingsfondsen door derden bepaald Mutatie bestemmingsreserves Mutatie reserve waardeverschillen Mutatie vrij besteedbaar Mutatie continuïteitsreserve Mutatie reserve als bron van inkomsten

1.242.007

798.778

-192.005

1.365.505

829.517

469.081

-2.520.526

1.649.586

Kerktoren van Baflo

Bijlagen A. Rijksmonumentaal erfgoed Kerk Synagoge

Plaats

Toren

Kerkhof Rabbinaatswoning

Kerk

Pastorie

Verenigingsgebouw Terrein

Klokkenstoel

Kerhof/terrein

Toren

Lijkhuisje Tuin

Bijgebouw

Jaar van aanwinst*

Adorp

1979

Appingedam – Molukse kerk

2014

Appingedam

2010

Baflo

2013

Bedum Gereformeerde Kerk

2014

Beerta

2003

Bierum

2014

Breede

1992

Den Andel

2008

Den Ham

1978

Den Horn

2011

Doezum

2020

Drieborg

2019

Eenum

1973

Eenrum

2008

Engelbert

2000

Feerwerd

1977

Fransum

1979

Finsterwolde

2016

Plaats

Kerk

Kerhof/terrein

Toren

Bijgebouw

Jaar van aanwinst*

Garmerwolde

2003

Garnwerd

1973

Garsthuizen

2013

Godlinze

1979

Groningen – Akerk

1987

Groningen Remonstrantse kerk

2004

Groningen

2009

Grootegast

2018

Grijpskerk

2019

Grijpskerk – Doopsgezinde kerk

1984

Harkstede

2017

Heveskes

1996

Holwierde

2014

Hornhuizen

1978

Kiel-Windeweer

1986

Klein Wetsinge

1986

Kloosterburen

1975

Kolham

2020

Krewerd

1983

Kropswolde

2005

Leegkerk

1970

Leermens

2015

Lettelbert

1977

Loppersum

2019

Losdorp

2014

Plaats

Kerk

Kerhof/terrein

Toren

Bijgebouw

Jaar van aanwinst*

Marsum

1981

Marum

1994

Meedhuizen

2017

Middelbert

1974

Middelstum

2014

Middelstum – Doopsgezinde kerk

2021

Midwolda

2014

Midwolde

1971

Muntendam

2024

Niebert

1977

Niehove

1975

Niekerk (De Marne)

2013

Nieuw-Beerta

2003

Nieuw-Scheemda

1981

Nieuwolda

2020

Niezijl

1999

Noordbroek

2016

Noordlaren

2021

Noordwijk

1999

Nuis

2001

Oldehove

2013

Onderdendam

2015

Obergum

1970

Oldenzijl

2024

Oosternieland

1981

Plaats

Kerk

Kerhof/terrein

Toren

Bijgebouw

Jaar van aanwinst*

Oosterwijtwerd

1979

Oostum

1970

Oude Pekela

2015

Opwierde

2003

Oudeschans

1973

Overschild

2002

Pieterburen

1981

Saaxumhuizen

1974

Sappemeer

2006

Scheemda

2001

Slochteren

2018

Solwerd

1992

Spijk

2014

Stitswerd

1973

Termunten

2014

Thesinge

1971

Thesinge Gereformeerde Kerk

2018

Tinallinge

2010

Tolbert

1977

Toornwerd

2014

Uithuizen

2010

Uithuizermeeden

2022

Uitwierde

2022

Ulrum

2013

Usquert

1977

Plaats

Kerk

Kerhof/terrein

Toren

Bijgebouw

Jaar van aanwinst*

Vierhuizen

2002

Visvliet

1973

Wehe-den Hoorn

1974

Westeremden

1973

Westeremden Gereformeerde Kerk

2013

Westernieland

2008

Westerwijtwerd

1971

Wierhuizen

2003

Wirdum

1981

Wittewierum

1977

Woltersum

1996

’t Zandt

2014

Zeerijp

2015

Zuidbroek

2023

Zuidwolde

1975

Zuurdijk

1974

* Het vermelde jaar heeft betrekking op de overdracht van de kerk.

B. Raad van Toezicht Samenstelling Raad van Toezicht Riksta Zwart (1968), voorzitter

Nelleke IJssennagger-van der Pluijm (1986)

• •

Algemeen directeur Aveco de Bondt Directeur-bestuurder N.V. Waterbedrĳf Groningen (tot 1 december 2025)

Directeur-bestuurder van de Fryske Akademy Bijzonder hoogleraar aan de Faculteit der Letteren, Rijksuniversiteit Groningen

Nevenfuncties

• •

• • • • • •

Voorzitter Stichting Gebroeders Hessefonds Commissaris Toekenningsraad Postcode Lottery Group Commissaris Cogas N.V. Commissaris Friese Ontwikkelingsmaatschappij (FOM) Bestuurslid Waterinnovatiefonds NWB Bestuurslid Eemsdelta Green Bestuurslid MOW | Museum de Oude Wolden Bestuurslid Stichting Het Hervormd Weeshuis Zwolle

Raad van Toezicht Stichting Nootstroom Bestuurslid Ritske Boelema Gasthuis

Lidmaatschappen • • •

Lid Club Diplomatique Fryslân Fellow of the Society of Antiquaries of London Lid Coordinating Committee International Sachsensymposium

Ralph Steenbergen (1974) •

Eigenaar en directeur NESK

Errit Bekkering (1962)

Nevenfuncties

•

Directeur-bestuurder Stichting Roemte

Lid Kerngroep Economisch Platform – Regio Groningen-Assen

Nevenfuncties •

Lid Raad van Toezicht Stichting Cadanz Welzijn

Bert Scholtens (1959) • •

Hoogleraar faculteit Economie en Bedrijfskunde, Rijksuniversiteit Groningen Professor of Finance, University of St Andrews Business School

Benoemd

Herbenoemd

Einde huidige termijn

Uiterste zittingsdatum

Errit Bekkering

2019

2023

2027

Nelleke IJssennagger-van der Pluijm

2024

2028

2032

Bert Scholtens

2025

2029

2033

Ralph Steenbergen

2022

2026

2030

Riksta Zwart

2022

2026

2030

Rooster van aftreden

De leden van de Raad van Toezicht ontvangen voor hun werkzaamheden geen bezoldiging, anders dan een eventuele onkostenvergoeding.

Profielschets Raad van Toezicht Deze profielschets is opgesteld op basis van de statuten van de Groninger Kerken (‘de stichting’) en de relevante bepalingen uit de Governance Code Cultuur.

Groninger Kerken De doelstelling van de stichting is het in stand houden van historische kerkgebouwen in de provincie Groningen en het bevorderen van de belangstelling voor en het gebruik van deze gebouwen. Naast hun historische waarde vervullen de kerken van oudsher een rol als ontmoetingsplaats. Om het gebruik en de betrokkenheid te vergroten, voert Groninger Kerken een actief beleid op het gebied van publieksbereik, cultuur en educatie. De stichting beheert een omvangrijk en gevarieerd bezit, bestaande uit 103 kerken, 2 synagogen, 63 kerkhoven en 45 torens (al dan niet vrijstaand). Deze gebouwen vertegenwoordigen vaak eeuwenoude architectonische en cultuurhistorische waarden. Het werk van de stichting wordt uitgevoerd door een team van 22 medewerkers (17,67 fte) ondersteund door meer dan 650 vrijwilligers. Het kantoor van de stichting is gevestigd in de stad Groningen, in een van de kerken die zij beheert. Als Professionele Organisatie voor Monumentenbehoud (POM) komt de stichting in aanmerking voor subsidie uit de Subsidieregeling Instandhouding Monumenten (SIM). Deze regeling dekt circa 60% van de kosten van het meerjarenonderhoud. De overige 40% wordt door Groninger Kerken zelf opgebracht. Daarnaast heeft de stichting een culturele ANBI-status en beschikt zij over een CBF-Erkenning. Jaarlijks wordt de stichting door het CBF getoetst, terwijl de POM-status periodiek wordt geëvalueerd.

De Raad beschikt over de kennis en ervaring om zijn taken, zoals vastgelegd in wet- en regelgeving, de statuten en de Governance Code Cultuur, op verantwoorde wijze te vervullen. Binnen de Raad is expertise op het gebied van financiën, economie, organisatie, marketing, juridische zaken, vastgoed en de erfgoedsector evenwichtig vertegenwoordigd.

Benoeming De leden worden benoemd door de Raad zelf, conform de statuten en de bepalingen uit de Governance Code Cultuur.

Onafhankelijkheid, deskundigheid en functioneren Een goed functionerende Raad vereist dat zijn leden vrij en onpartijdig kunnen opereren. De samenstelling waarborgt dat zij zonder invloed van elkaar, de directeur-bestuurder of specifieke deelbelangen handelen. Bij benoeming wordt erop toegezien dat er geen sprake is van belangenconflicten of verstrengeling van belangen. Leden van de Raad beschikken over een brede maatschappelijke visie en staan open voor ontwikkelingen binnen de sector en samenleving. De leden van de Raad zijn in staat het beleid van de directeur-bestuurder en de algemene gang van zaken binnen de stichting tijdig en adequaat te beoordelen. Zij bieden advies en ondersteuning bij de beleidsvorming en uitvoering en vervullen een stimulerende rol binnen de stichting. In geval van afwezigheid van de directeurbestuurder kunnen zij passende maatregelen nemen om de continuïteit van de stichting te waarborgen.

Bij de samenstelling van de Raad wordt rekening gehouden met expertise op de volgende gebieden: • Erfgoed-, monumenten- en cultuursector (vereist voor de POM-status) Omvang en samenstelling • Financiën en economie De Raad van Toezicht bestaat uit minimaal vijf en maximaal zeven leden. In het verslagjaar bestond de Raad • Marketing en communicatie uit vijf leden. De voornaamste taak van de Raad is toezicht • Juridische expertise houden op het beleid van de directeur-bestuurder en op de • Management en organisatie • Vastgoed algemene gang van zaken binnen de stichting en de aan haar verbonden organisaties. Daarnaast staat de Raad de Het voorzitterschap is niet noodzakelijk gekoppeld directeur-bestuurder bij met advies. aan een van deze deskundigheidsgebieden. De Raad is van mening dat in de huidige samenstelling de Bij de samenstelling wordt gestreefd naar diversiteit noodzakelijke expertise voldoende is vertegenwoordigd. in leeftijd, achtergrond en geslacht, evenals een sterke verankering in de Groningse en noordelijke gemeenschap. Kennis van de lokale werkcultuur en bekendheid met regionale belangen spelen hierbij een belangrijke rol. Tegelijkertijd wordt gezorgd voor een breed palet aan maatschappelijke en deskundige kennis.

C. M edewerkers en vrijwilligers Organogram

Raad van Toezicht

Directeur-bestuurder

Backoffice - Directiesecretariaat - Secretariaat (2) - Facilitair medewerker

Instandhouding

Vrijwilligers & Projecten

- Bouwkundige Behoud en Ontwikkeling - Bouwkundigen (2) - Groenmanagement

- Coördinator - Vrijwilligers

Financiën Educatie - Coördinator Educatie - Medewerker educatie - Schoolkerkdocenten (zzp)

- Controller - Assistent controller - Administratief medewerker - Controller (zzp)

Communicatie

Akerk

- Coördinator PR & Communicatie - Medewerker Marketing en communicatie Akerk

- Projectleider - Facilitair en Technisch medewerker (2) - Facilitair en Technisch medewerker (zzp)

Mediatheek - Informatiespecialist en coördinatie roerende goederen

Medewerkers Directie Patty Wageman

Directeur-bestuurder Nevenfuncties • Council Member, Future for Religious Heritage • Bestuurslid Stichting Saskia Boddeke & Peter Greenaway Projects • Bestuurslid Stichting Hi-Lo • Penningmeester Stichting Khardzhiev • Lid Grote Kerken Overleg • Lid Raad van Toezicht Groningen & Partners • Penningmeester Vereniging Behoud Monumentale Kerken • Lid Raad van Advies Vereniging Groninger Monument Eigenaren • Lid ledenraad Donatus Verzekeringen

Backoffice Margreet Eriks Luvina van Nuysenburg Marcel Roemeling Marlies Voorma Julius Koops

Directieassistent Secretariaatsmedewerker (tot 1 september 2025) Facilitair medewerker Secretariaatsmedewerker Secretariaatsmedewerker (vanaf 15 september 2025)

Instandhouding Jur Bekooy Christiaan Velvis

Marcel van Santen Miriam van de Waart

Simon Wittebol

Bouwkundige Behoud en Ontwikkeling Bouwkundig projectleider Nevenfunctie • Lid Adviescommissie voor Omgevingskwaliteit Drentse gemeenten, Libau Bouwkundige Groenmanagement Nevenfunctie • Lid Platform Funerair Erfgoed van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed Bouwkundige

Educatie Inge Basteleur

Tekla Slangen

Coördinator Educatie Nevenfunctie • Lid Stuurgroep Culturele Mobiliteit, Stichting Kunst & Cultuur • Lid Beleidsadviesgroep Cultuureducatie met Kwaliteit Groningen, Stichting Kunst & Cultuur • Member Young Professionals & Researchers Working Group, Future for Religious Heritage Educatief medewerker

Communicatie Carla Wilts Chantal Verhoeckx

Coördinator PR en Communicatie Marketing- en communicatiemedewerker Akerk

Mediatheek Stieneke Wierda

Informatiespecialist

Vrijwilligers en Projecten Daphne de Bruijn

Coördinator Vrijwilligers en Projecten

Financiën Chris de Graaf Johanna Kloosterhuis Martha Bijl-Zoodsma

Controller Assistent Controller Administratief medewerker

Akerk Marius Breukink Vivian Lo-Sie-Sen Lennart Douma

Projectleider Akerk Medewerker facilitaire en technische dienst Medewerker facilitaire en technische dienst

Schoolkerkdocenten Bart Breman Femke Claus Marja Kuiper Joke Scholten

Ondernemingsraad (tot 8 oktober 2025) Marius Breukink Marcel van Santen Marlies Voorma

Voorzitter

Commissie Duurzaamheid Tekla Slangen Christiaan Velvis Miriam van de Waart Simon Wittebol

Educatie Instandhouding Groenmanagement | Instandhouding Instandhouding

Overeenkomst in opdracht Jan Borgers Ruth ter Voort Elise van der Willik Jaron Smedes van den Berg

Controller Projectleider Het Ziltepad Medewerker facilitaire en technische dienst Huismeester

Vrijwilligers Vrijwilligersplatform Francis Pothof Marienus Beukema Willem Friedrich Anja Groeneveld-Smit Atze Landman Riet Wessels

Voorzitter en Plaatselijke Commissie Oosterwijtwerd Kantoorvrijwilliger Plaatselijke Commissie Oudeschans Kantoorvrijwilliger Plaatselijke Commissie Grijpskerk Plaatselijke Commissie Krewerd

Werkoverleg Plaatselijke Commissies Frank Broersma Herman Groothuis Max de Haas Loes Kiezebrink Margie Kil Jacobien Louwes Pluc Plaatsman Hans Stoelinga Hans Tulp Johan Wiersma Hein Zeevalking

Plaatselijke Commissie Den Horn Plaatselijke Commissie Garmerwolde Plaatselijke Commissie Losdorp Plaatselijke Commissie Engelbert Plaatselijke Commissie Losdorp Plaatselijke Commissie Vierhuizen Plaatselijke Commissie Thesinge Plaatselijke Commissie Onderdendam Kerk als Podium Plaatselijke Commissie Usquert Plaatselijke Commissie Garnwerd

Specialiteitencommissies Kerkhovencommissie

Meubelcommissie

Jacqueline de Milliano (voorzitter) Jur Bekooy (GK) Dirk Blok Paul Burm Leo Dijkstra Miriam van der Waart (GK) Ludolf Wieringa Albert-Erik de Winter Reint Wobbes Marieke van Zanten

Christiaan Jörg (voorzitter) Peter Jan Brouwer Arie de Jager Afiena van IJken-van Zanten Geert Mertens Yvonne Nijlunsing Marcel van Santen (GK) Ida Stamhuis Lieke Veldman Stieneke Wierda (GK) Carien van Zanten

Uur- en Luidklokkencommissie Wim Appelboom (voorzitter) Robin Jansen Dirk Molenaar Adolph Rots Marcel van Santen (GK)

Orgelcommissie Roelof Kuik (voorzitter) Piet Groenendijk Anton Lukassen Ard Lukassen Dirk Molenaar Hans Nomen Aike Smid Christiaan Velvis (GK) Peter Westerbrink Ties Wildeboer

Excursiecommissie Jan van Doorn (voorzitter) Jochem Abbes Harm Hofman Jaap Huizinga Kees Kugel Willem van der Meulen Dirk Molenaar Dida Noordhof Jan Oldenhuis Hans Tulp Marlies Voorma (GK) Rolf Wassens Reint Wobbes Dennis Wubs

Vrijwilligers Akerk Baliemedewerkers Inge Bousema Gert Boven Aart Brouwer Annelies Douwes Geke Hankel Alice Henkel Liesbeth Fransen Henny Spanjer Benno Telgenhof

Rondleiders Erik Janse Gert Boven

Fotografie Fenna Orre de Jong Edwin Rittersma Johan Vegter

Tijdschrift GK Kernredactie Kees van der Ploeg (voorzitter) Martin Hillenga (eindredacteur) Redmer Alma Inge Basteleur Margreet Eriks Patty Wageman Carla Wilts

Redactieraad Huismeester Menno van der Wis

Schoolkerkvrijwilligers Hetty Boogholt Cok Hoogendoorn

Kantoorvrijwilligers Marienus Beukema Anja Groeneveld-Smit Aletta Modderman Johan Vegter Richard Vogt

Sabrina Corbellini Ada van Deijk Titus Eliëns Andrew Irving Anneke Mulder-Bakker Jan Oldenhuis Stefan van der Poel Mans Schepers

Beleggingscommissie Jacob Kielman (voorzitter) Geert Jansen Baukje Jensma

D. Overzicht van onze begunstigers Eems Dollard Regio (EDR) Eenkema-Stichting Fonds 21 Fonds voor Cultuurparticipatie Gemeente Eemsdelta Gemeente Groningen Gemeente Het Hogeland Gemeente Hollands Kroon Gemeente Midden-Groningen Gemeente Oldambt Gemeente Westerkwartier Gemeente Westerwolde Impulsloket NPG LEADER-projecten Oost-Groningen EU Loket Leefbaarheid Groningen Mondriaan Fonds Museum Catharijneconvent Provincie Drenthe Provincie Friesland Provincie Groningen Provincie Overijssel Provincie Noord-Holland Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed Stichting Beringer Hazewinkel Stichting Dinamo Fonds Stichting FB Oranjewoud Stichting Geert Ruben Fonds Stichting Jaap Harten Fonds Stichting J.B. Scholtenfonds en H.S. Kammingafonds Stichting Merk Fryslân Stichting Weteringschans Vrienden op de Fiets Vfonds VSBfonds Waddenfonds W. Ellens Marum Beheer B.V. Wij danken alle begunstigers die onze stichting in 2025 hebben ondersteund. Daarnaast zijn wij veel dank verschuldigd aan de begunstigers die anoniem wensen te blijven, evenals aan de vele particuliere schenkers die door hun bijdragen het behoud van ons erfgoed mogelijk maken.

E. Gelieerde stichtingen Stichting Der Aa-kerk Groningen Doelstelling

Stichting Freerk J. Veldman Doelstelling

De instandhouding van de beschermde monumenten en in het bijzonder van de Der Aa-kerk te Groningen met haar inventaris, als monument van kerkelijke bouwkunst.

Het verwerven en in stand houden van roerende zaken, welke van belang zijn voor de geschiedenis van de meubelkunst in Noord-Nederland, met bijzondere aandacht voor de kerkelijk meubelkunst in de provincie Groningen in aansluiting op de doelstellingen van de Groninger Kerken, en het wekken van belangstelling daarvoor en voorts al hetgeen met een en ander rechtstreeks in verband houdt of daartoe bevorderlijk kan zijn, alles in de ruimste zin des woords.

Stichting Ausema-de Jong Fonds Doelstelling Het financieel ondersteunen van de instandhouding en het beheer van kerkhoven in de provincies Friesland en Groningen in het algemeen, en die van Borgsweer en Wijnjewoude in het bijzonder, opdat het aanzien van deze kerkhoven op een acceptabel niveau zal komen en blijven, en voorts al hetgeen hiermee rechtstreeks of zijdelings verband houdt of daartoe bevorderlijk kan zijn, alles in de ruimste zin des woords. Het in standhouden en beheren van monumentale familiegraven van de oprichters, het familiearchief en de daartoe behorende goederen.

Stichting dr. P.H. Wijkfonds Doelstelling Het behoud en kwalitatief herstel van kerkhoven in de provincie Groningen, bij voorkeur behorende bij romaanse en romano-gotische kerken van de Groninger Kerken.

Stichting Fonds Willemsen-Ritzema van Ikema Doelstelling Het bevorderen van de belangstelling voor historische kerkgebouwen in de provincie Groningen en de instandhouding daarvan in de ruimste zin.

Stichting Groninger Klokken- en Orgelfonds Doelstelling Het in stand houden van klokken en orgels in de provincie Groningen en het wekken van belangstelling daarvoor in het algemeen en voor de Groninger Kerken in het bijzonder.

Stichting Tempel-Zwartsenberg Fonds Doelstelling De ontwikkeling van het geestelijk en maatschappelijk leven in de provincie Groningen te bevorderen door het verlenen van steun aan het werk van de te Groningen gevestigde Groninger Kerken.

Stichting Van Tuikwerd Fonds Doelstelling Het in stand houden van het cultureel erfgoed in de provincie Groningen en het wekken van belangstelling daarvoor in het algemeen en voor de Groninger Kerken in het bijzonder.

F. Fondsen op Naam Cornelis Hendrik Kim Fonds Doelstelling

Thesingefonds Doelstelling

•

Restauraties van gewelf- en muurschilderingen in kerken in bezit van de Groninger Kerken.

Instandhouding van het kerkgebouw en het kerkhof te Thesinge.

Funerair Fonds Hugo C. Veerkamp Doelstelling

Titus Stipendium Doelstelling

•

Instandhouding van funerair erfgoed in de provincie Groningen.

Herstelfonds getroffen kerken Doelstelling •

•

Renovatie en restauratie van kerken in het aardbevingsgebied na schadeherstel.

Hoeksema-Du Pui Fonds Doelstelling •

Instandhouding en het beheer van kerk en kerkhof te Godlinze. Aan deze gift is het recht van vruchtgebruik verbonden.

Het ondersteunen van onderzoek naar het erfgoed van de Groninger Kerken, waarbij de voorkeur uitgaat naar roerend erfgoed zoals bijvoorbeeld meubilair en kerkzilver; Het bieden van de mogelijkheid aan jonge talentvolle onderzoekers (tot dertig jaar) kennis en vaardigheden te ontwikkelen en hen zo een springplank te geven die kan leiden tot andere, wellicht grotere onderzoeksprojecten.

Unico Ripperda Fonds Doelstelling •

Instandhouding van de kerk in Oosterwijtwerd.

Jacob Remko Reinders Fonds Doelstelling

Van Wageningen Fonds Doelstelling

•

De instandhouding van het Van Oeckelen-orgel in de kerk van Garmerwolde; Het onderhoud van twee familiegraven.

•

M.V.A. Dierckxfonds Doelstelling • •

De restauratie van in oorsprong romaanse kerken; De jaarlijkse organisatie van een concert en een lezing.

Schillhorn van Veen Fonds Doelstelling •

•

Het beheer en behoud van de kerken en kerkorgels van de stichting in de (huidige) gemeente Het Hogeland. Het beheer en behoud van de Molukse kerk in Appingedam.

•

Instandhouding van het religieus cultureel erfgoed van de stichting in de provincie Groningen, specifiek voor de kerken van Zeerijp en Marsum; Het bevorderen van de belangstelling voor het religieus cultureel erfgoed van de stichting in de provincie Groningen op het gebied van audiovisuele educatie, specifiek voor de kerken van Zeerijp en Marsum; Het in stand houden en restaureren van de rijksmonumentale orgels behorend bij het religieus cultureel erfgoed van de stichting in de provincie Groningen, specifiek voor de kerken van Zeerijp en Marsum.

Swarts-Jansema Fonds Doelstelling •

Dit betreft een nalatenschap waarvan de revenuen ten gunste vallen aan cultuurhistorische objecten in de voormalige gemeente Hoogezand-Sappemeer, waaronder de Damkerk en de historische begraafplaats van Hoogezand.

Colofon

Met dank aan Alle medewerkers en vrijwilligers

Grafisch Ontwerp Thansk

Fotografie Janna Bathoorn, Reyer Boxem, Stella Dekker, Julia Dongstra, Gerda Luurssen, Marieke Kijk in de Vegte, Knelis, Casper Maas, Edwin Rittersma, Sebastiaan Rodenhuis, Ewoud Rooks, Ravi Steneker, Siese Veenstra, Johan Vegter, David Vroom, Miriam van der Waart, Duncan Wijting en eigen beeld Groninger Kerken. Bij de samenstelling van deze uitgave is met zorg geprobeerd alle fotografen en rechthebbenden te vermelden. Mocht desondanks een naamsvermelding ontbreken of onjuist zijn, dan verzoeken wij u vriendelijk contact met ons op te nemen, zodat wij dit kunnen herstellen.

Drukwerk MarneVeenstra, Groningen

Uitgave Groninger Kerken, 2026

www.groningerkerken.nl

Blijf je verwonderen