Veel bedrijven streven naar goed werkgeverschap en willen medewerkers langdurig aan zich binden. Maar hoe bereik je dat in de praktijk?
Een van de meest effectieve oplossingen is het ontwikkelen van een sterke leercultuur.
Bij Langhout Heftrucks in Franeker draait het niet alleen om het vak, maar ook om leren en ontwikkelen op de werkvloer. Algemeen directeur Sigrid Schotanus deelt haar ervaringen met de Leercultuurscan van OOM – een traject dat het bedrijf helpt om beter samen te werken, open te communiceren en samen te groeien.
‘ We zijn op weg naar één team’
Langhout Heftrucks
Plaats: Franeker
Bedrijfstype: Intern transport
Aantal medewerkers: 24
Bestaat sinds: 1984
Een sterke leercultuur versterkt het aanpassingsvermogen van het bedrijf, waardoor het beter kan inspelen op nieuwe technologieën en eisen vanuit de markt. Tegelijkertijd bevordert een goede leercultuur de zelfontplooiing en betrokkenheid van medewerkers, waardoor ze gemotiveerd blijven en zich verbonden voelen met het bedrijf.
De Leercultuurscan is de ideale start voor een goede leercultuur. Een bedrijf krijgt zo een helder beeld van de sterke kanten en de aandachtspunten binnen de organisatie, zodat je gericht kunt werken aan je eigen unieke kwaliteiten, maar ook aan verbeteringen.
Stichting OOM stimuleert scholing en ontwikkeling in de metaalbewerking.
Mensen maken de metaal en OOM is hét instrument van de sector om instroom, doorstroom, behoud en ontwikkeling van vakmensen duurzaam te bevorderen. We stimuleren werkgevers om te investeren in een leercultuur en daarmee hun bedrijf toekomstbestendig en aantrekkelijk te houden. We inspireren werknemers en dagen ze uit hun scholingskansen zélf te pakken.
Hiervoor adviseren we bij planmatig opleiden, maken relevant scholingsaanbod toegankelijk en betalen mee aan opleidings- en begeleidingskosten.
OOM, investeren met leren
Alles wat heft en tilt
Langhout Heftrucks is een totaalleverancier van heftrucks en alles wat heft en tilt. In 2020 namen Douwe Dijkstra en Mathijs de Haan het bedrijf over – twee wandelende encyclopedieën die het bedrijf tot in de kleinste details kennen. Tegelijk met deze overname startte Sigrid Schotanus als algemeen directeur. Zij heeft de dagelijkse leiding en is verantwoordelijk voor het personeelsbeleid.
Sigrid: ‘Langhout Heftrucks is een nuchter bedrijf. Echte noorderlingen. Iedereen doet zijn werk en doet dat supergoed, maar veel mensen blijven een beetje op hun eigen eiland.’
Toen Sigrid hoorde over de leercultuurscan van OOM, zag ze een kans om dat te veranderen.
Sigrid: ‘Ik dacht: dat is misschien iets voor ons. We liepen tegen dingen aan in de samenwerking en communicatie met elkaar. De scan leek me een goed startpunt om daarover het gesprek aan te gaan.’
Sigrid (54):
‘ Wat goed is en wat nodig is, dat moet gebeuren.’
Langhout Heftrucks is een bekende naam in het Noorden. Het bedrijf telt 24 medewerkers en levert, verkoopt en onderhoudt heftrucks in een straal van zo’n 75 kilometer rond Franeker.
Sigrid: ‘Voor een heftruckbedrijf in deze regio zijn we best groot. Al onze heftrucks gaan hier als nieuw de deur uit, we leveren altijd een mooi product.’
De afgelopen jaren groeide het bedrijf flink. Van familiebedrijf ontwikkelde Langhout zich tot een professionele organisatie met verschillende afdelingen: de werkplaats, spuiterij, planning en buitendienst. Maar met die groei en de overname kwam ook een uitdaging: hoe houd je de verbinding tussen mensen die allemaal hard werken, ieder met hun eigen specialiteit en in hun eigen hoekje van het bedrijf?
Sigrid: ‘Toen ik hier begon als directeur heb ik gezegd: ik kan dit niet alleen. We moeten het samen doen. Maar dat is niet vanzelfsprekend als iedereen vooral bezig is met zijn eigen onderdeel en specialiteit.’
‘ Toen ik hier begon als directeur heb ik gezegd: ik kan dit niet alleen.’
De Leercultuurscan als spiegel
Tijdens een bijeenkomst van het OOM-café voor P&O hoorde Sigrid over de Leercultuurscan. Ze besloot regiomanager Ronny Klein Koerkamp in te schakelen.
Sigrid: ‘De eerste gesprekken voerde ik bewust zonder het managementteam. Ik wilde juist met de mensen van de werkvloer aan de slag. Zij weten wat er echt speelt.’
Ze stelde een werkteam samen met medewerkers uit verschillende afdelingen.
Sigrid: ‘Niet iedereen was meteen enthousiast –één iemand had er zelfs helemaal geen zin in, maar deed uiteindelijk toch mee. Ik vond het belangrijk dat we het met z’n allen deden, en dat lukte ook.’
‘Niet iedereen was meteen enthousiast’
Wat is de Leercultuurscan?
De Leercultuurscan van OOM bestaat uit een vragenlijst die anoniem door alle medewerkers binnen het bedrijf wordt ingevuld. Daarna worden de antwoorden geanalyseerd.
De uitslag geeft een bedrijf inzicht in de leercultuur binnen hun organisatie. Deze scan is een krachtig hulpmiddel om samen met medewerkers de sterke kanten en aandachtspunten op het gebied van leren en ontwikkelen in kaart te brengen.
De scan bevordert gesprekken tussen werkgevers en werknemers over leren en ontwikkelen, wat de basis legt voor een cultuur waarin leren centraal staat.
OOM begeleidt bedrijven bij het uitvoeren van deze scan.
Chauffeur
Hylke kwam tweeënhalf jaar geleden binnen als chauffeur.
Hylke: ‘Ik haal kapotte heftrucks op of machines die we hebben ingekocht, maar ik werk ook in de werkplaats. Er is niet altijd rittenwerk, dus dan help ik graag ergens anders bij. Inmiddels ben ik betrokken bij de transportplanning en de Risico-Inventarisatie en -Evaluatie (RI&E). Daar had ik me in verdiept en nu voer ik het uit. Dat vind ik mooi: iets nieuws leren en meteen toepassen.’
Hylke maakte vanaf het begin deel uit van het werkteam voor de Leercultuurscan.
Hylke: ‘Ik vind het belangrijk dat iedereen wordt gehoord. Soms zijn mensen wat terughoudend, maar als je goed luistert en gewoon normaal met elkaar praat, komt er veel los.’
‘Ik vind het belangrijk dat iedereen wordt gehoord’
‘Je
merkt dat er veel mogelijk is om jezelf te ontwikkelen en dat de directie dat dus ook stimuleert’
Spuiter
Jouke: ‘Ik krijg hier een zwijn van een heftruck binnen en die gaat er blinkend weer uit. Op de spuitafdeling onderhouden we heftrucks voor verkoop en verhuur. We werken krassen en roestplekken weg, want heftrucks krijgen veel te verduren. Zeker bij beton- en metaalbedrijven.’
Sigrid vroeg Jouke om mee te doen in de werkgroep.
Jouke: ‘Daar heb ik even over getwijfeld, omdat ik naast mijn werk een opleiding HRM volg. Maar het bleek ontzettend boeiend. Ik werk hier nog niet zo lang en had geen idee hoe het er de afgelopen tien jaar aan toe ging. In de werkgroep kwamen mensen van vijf verschillende afdelingen samen, allemaal met hun eigen perspectief.’
Leercultuurscan bleek laagdrempelig
Jouke: ‘We konden het onder werktijd doen.
Ik heb de lijst eerst zelf ingevuld om te zien wat voor vragen er waren. Daarna heb ik veel collega’s één-op-één gesproken. Soms kreeg ik een appje als iemand vastliep bij een vraag.’
Jouke merkte dat het invullen van de scan meteen iets in gang zette.
Jouke: ‘Iedereen ging nadenken. Je merkt dat er veel mogelijk is om jezelf te ontwikkelen en dat de directie dat dus ook stimuleert. In onze sector is dat niet vanzelfsprekend; veel mensen leerden het vak in de praktijk en blijven daar graag bij. Maar dit zette aan tot reflectie.’
Het proces start met het invullen van vragenlijsten. De medewerkers vullen de Leercultuurscanvragenlijst in, die zowel online als op papier beschikbaar is. Het is ook mogelijk om de lijst gezamenlijk als groep in te vullen. De vragenlijst bevat ongeveer 60 meerkeuzevragen over verschillende aspecten van het werk en de organisatiecultuur.
De werkgevers ontvangen een Bedrijfsstrategiescan. Dit is een vragenlijst met vragen over de strategische koers van het bedrijf en hoe het HRbeleid daarop is afgestemd.
Na analyse van de antwoorden komt de regiomanager van OOM langs voor een gesprek met een afvaardiging van het bedrijf en worden de resultaten besproken.
Het gesprek is het belangrijkste onderdeel van de scan. Het betreft niet alleen een cijfermatige analyse en een vergelijking met andere metaalbedrijven, maar is vooral een gelegenheid voor dialoog over de bevindingen. Het gesprek levert vaak verrassende inzichten op, waarmee bedrijven een concreet plan van aanpak kunnen maken om het samen leren en werken in het bedrijf te bevorderen.
Met de Leercultuurscan krijgt het bedrijf inzicht in wat goed gaat en waar verbetering mogelijk is. Dit helpt organisaties om gericht te werken aan een sterkere leercultuur. De scan geeft een beeld van zes belangrijke bouwstenen binnen een bedrijf:
1. Inhoud van het werk
Hoe gevarieerd en zelfstandig is het werk?
Medewerkers willen verantwoordelijkheid en invloed op hun taken. Dit verhoogt hun motivatie en betrokkenheid.
2. Ruimte en veiligheid om te ontwikkelen
Kunnen medewerkers nieuwe ideeën uitproberen zonder angst voor fouten? Een cultuur waarin fouten worden gezien als leermomenten is essentieel voor innovatie.
3. Samenwerking en teamontwikkeling
Hoe goed werken teams samen, zowel binnen hun eigen afdeling als met andere afdelingen? Goede samenwerking versterkt de algehele prestaties van de organisatie.
4. Leiderschap
Leidinggevenden moeten het goede voorbeeld geven, medewerkers ondersteunen in hun ontwikkeling en ruimte geven voor fouten. Goed leiderschap creëert een cultuur van groei.
5. Organisatie-inrichting
Heeft het bedrijf de juiste middelen en systemen voor leren en ontwikkelen, zoals toegang tot trainingen en ontwikkelingsgesprekken? Een goede structuur is essentieel voor succes.
6. Verbinding met de externe omgeving
Hoe goed zijn medewerkers verbonden met de buitenwereld? Als medewerkers begrijpen hoe hun werk bijdraagt aan het grotere geheel, vergroot dat hun betrokkenheid.
Het invullen van de vragenlijst
Iedereen kreeg alle tijd om de vragenlijst in te vullen op de computer in een leeg kantoor.
Sigrid: ‘Sommige vragen waren best lastig te interpreteren. Daar hebben we uitleg bij gegeven.
Binnen een week had iedereen de vragenlijst ingevuld.’
Jessy
Leerling monteur intern transport
‘Ik vond het interessant om de vragen in te vullen en later te horen wat eruit kwam. Het was niet moeilijk. Als je eerlijk bent, is niets moeilijk.’
‘Als je eerlijk bent, is niets moeilijk’
Sietse (46)
Chef werkplaats
Sietse: ‘De vragen waren soms wat ingewikkeld en duidelijk bedacht door iemand op kantoor. Maar goed, als ik iemand op kantoor met mijn technische termen uitleg wat ik hier allemaal doe, begrijpt die er waarschijnlijk ook niks van.’
In de uitkomst herkende Sietse veel. ‘Het klopte met wat we vooraf dachten en met waar we als bedrijf naartoe willen. Alleen: we zijn er nog niet. Maar we zijn nu wel met z’n allen aan het werk om daar te komen.’
Sietse: ‘Ik pas me snel aan. Dat moet ook als chef werkplaats, want alles verandert de hele dag. Maar monteurs zijn soms een beetje gewoontedieren: ze doen iets op een bepaalde manier en willen dat niet zomaar veranderen. Dat is soms lastig, maar het gaat steeds beter.’
‘De vragen waren duidelijk bedacht door iemand op kantoor’
Positiever dan verwacht
Toen de resultaten binnenkwamen, was Sigrid verrast.
Sigrid: ‘Ik had een negatievere uitslag verwacht. Ik dacht dat de communicatie slechter zou scoren. Maar de kloof tussen directie en werkvloer bleek kleiner dan gedacht. En wat opviel: iedereen was tevreden over de beloning en stond ervoor open om nieuwe dingen te leren. Op de werkvloer zie je dat niet altijd, maar achter de computer durfde men dat blijkbaar wél aan te geven.’
De uitkomst gaf stof tot praten
Tijdens het vaste werkoverleg werden de resultaten gepresenteerd. Ook het MT hoorde ze toen voor het eerst.
Sigrid: ‘Dat was een bewuste keuze. We wilden dat iedereen op hetzelfde moment hoorde wat eruit was gekomen.’
De sfeer bleek open en eerlijk. Niemand ging in de verdediging.
Sigrid: ‘Er kwamen juist goede gesprekken op gang. Mensen gaven aan wat ze misten: meer duidelijkheid in de communicatie, beter weten waar het bedrijf naartoe wil en meer inzicht in de planning. Dat was waardevol.’
Na de Leercultuurscan heeft het management inzicht in de sterke punten van de leercultuur binnen de organisatie en de aandachtspunten om het leren en ontwikkelen te versterken.
Het belangrijkste is dat het gesprek met OOM over de resultaten bedrijven helpt concrete stappen te zetten in het verbeteren van het ontwikkelklimaat. Dit kan variëren van leiderschapstrainingen tot het bevorderen van samenwerking tussen teams.
‘Mensen gaven aan wat ze misten: meer duidelijkheid in de communicatie, beter weten waar het bedrijf naartoe wil en meer inzicht in de planning’
Kleine stappen, grote verandering
Sigrid: ‘Sinds de scan zijn we stap voor stap aan de slag gegaan. Met de inzichten uit de vragenlijsten zijn we gestart met voortgangsgesprekken. We vragen nu vaker door: waar heb je behoefte aan? Wat is je ambitie? Wil je doorgroeien of juist beter worden in je huidige rol?’
De werkgroep die met de scan begon, blijft voorlopig actief. Bij Langhout zien ze het als een traject van twee jaar.
Sigrid: ‘We willen echt werken aan groei — als team, als mensen en als bedrijf.’
Er is inmiddels ook een coach aangehaakt om het managementteam te begeleiden.’Onze eigenaren zijn fantastische vakmensen. Ze kennen elke heftruck uit hun hoofd. Maar directeur zijn is iets anders — dat leer je niet zomaar even. Daarom is het goed om binnen het management te kijken: wie doet wat en hoe kunnen we elkaar versterken?’
Op weg naar één team
Het doel is duidelijk: van losse eilandjes naar één geheel. ‘We zijn natuurlijk al een team, maar we willen een supergoed team worden. Er is nu al meer bewustzijn ontstaan. Mensen begrijpen beter waarom we dingen doen en waar we naartoe willen.’
Sigrid: ‘Als we beter communiceren, beter samenwerken en weten wat we aan elkaar hebben, wordt het bedrijf sterker. Dan krijgen we een beter contact met onze mensen en met klanten — en dat levert vanzelf ook meer op. De Leercultuurscan heeft ons geholpen om dat gesprek te openen. Nu gaan we verder.’
‘ We zijn natuurlijk al een team, maar we willen een supergoed team worden’
Regiomanager
Ronny Klein Koerkamp
Ronny:
‘De wereld verandert, technieken veranderen, machines veranderen en dat vraagt om constante ontwikkeling, zowel in de organisatie als bij de persoon. Wij als OOM kunnen daar goed in adviseren.’
Ronny Klein Koerkamp is regiomanager bij OOM. Hij ondersteunt bedrijven bij het ontwikkelen van een leercultuur en van daaruit bij de groei van hun medewerkers.
Ronny: ‘Mijn rol als regiomanager verschilt per bedrijf. De ene keer praat ik met de directie, de andere keer met HRadviseurs of juist individueel met mensen op de werkvloer.’
Soms merkt hij dat een werkgever bepaalde doelen niet bereikt. Ronny: ‘Dan vraag ik altijd: is jouw boodschap helder voor je eigen mensen?
De Leercultuurscan is dan een goed startpunt. Daarmee krijg je onder andere inzicht in de communicatie binnen een bedrijf. Natuurlijk kan een medewerker zich individueel bijscholen, maar het is veel effectiever als ook de communicatie en samenwerking binnen het bedrijf verbetert. Dan leer je van elkaar en lopen processen soepeler. Dan ontstaat een echte leercultuur.’
Over de Leercultuurscan
De Leercultuurscan is ontstaan door een samenwerking tussen Stichting OOM, het lectoraat Leven Lang Ontwikkelen van Hogeschool Windesheim en mkb-bedrijven.
De Leercultuurscan is waardevol omdat deze gevalideerd is door Windesheim, wat zorgt voor een betrouwbaar en wetenschappelijk instrument voor bedrijven die willen werken aan hun leercultuur. Het helpt mkb-bedrijven om hun leercultuur te versterken.