Lezen in de klas 2015

read2me! | jonge jury | de weddenschap poĂŤzieweek | nederland leest live! | literatour | de inktaap

Lezen in de klas LEESBEVORDERING VAN VMBO TOT GYMNASIUM

colofon Deze brochure is een uitgave van Stichting Lezen Nieuwe Prinsengracht 89 1018 VR Amsterdam redactie Annemarie Terhell vormgeving Ramona Dales, Lijn 1, Haarlem fotografie Ruben Beekmans, Max Bredschneyder/ Studiofotomax, Helen Cats, Anne van den Hoogen, Jørgen Koopmanschap, Tim Leguijt, Kathleen Michiels, Ender Özçatı, Shutterstock, Annemarie Sint Jago, Maartje Strijbis druk Zalsman Zwolle © mei 2015 Stichting Lezen

Vo o r w o o rd

Inhoudsopgave

Lezen en literatuur in het voortgezet onderwijs

4

Read2Me!

vergen een structurele aanpak. Maar dat betekent

6

Jonge Jury

natuurlijk niet dat iedereen overal dezelfde aanpak

8

De Weddenschap

moet kiezen. Er leiden meer wegen naar Rome.

10

PoĂŤzieprojecten

Docenten en leerlingen verschillen nu eenmaal.

12

PoĂŤzieweek

Wel heeft iedereen baat bij een inspirerend

14

Boekenweek Live!

overzicht van mogelijkheden, een routekaart

15

Nederland Leest Live!

die richting kan geven. En dat is precies wat deze

16

Literatour en Dioraphte Literatour Prijs

brochure biedt: een rijk aanbod waarin u onge-

18

De Inktaap

twijfeld iets vindt dat bij uw lespraktijk past.

19

Prijs voor de Beste Leesomgeving

En dat helpt om in uw klas en op uw school

20

Evenementen en studiedagen

de structurele aanpak die lezen en literatuur

22

Handige websites

verdient te versterken. Ik wens u daarbij veel plezier en succes.

Gerlien van Dalen, Directeur Stichting Lezen

De brochure Lezen in de klas is ook digitaal beschikbaar op lezen.nl

Read2Me!

foto’s jørgen koopmanschap

4

‘A l l e o g e n o p j e g e r i c h t ’

V M B O - H AVO - V W O 1

Read2Me! – Read2Me!, de voorleeswedstrijd

voorleesfeest

voor leerlingen in de brugklas, is al 4 jaar

Read2Me! bestaat uit verschillende voorrondes, die

een succesformule die aan populariteit wint.

in de eerste 4 maanden van het jaar plaatsvinden.

In een serie voorrondes en een grote finale

De eerste ronde wordt gevormd door de schoolkam-

strijden eersteklassers om de titel Voorlees-

pioenschappen, waarin de beste voorlezers uit ver-

kampioen van Nederland.

schillende brugklassen het tegen elkaar opnemen.

Sommige scholen organiseren rond de schoolfinale een feestelijke avond met muziek of theater als

Voor veel leerlingen wordt voorlezen na de basis-

pauze-acts, die ook toegankelijk is voor ouders.

school minder vanzelfsprekend, maar het competitie-

Aansluitend volgen bibliotheekrondes, waarin school-

element van Read2Me! maakt voorlezen weer bijzon-

kampioenen uit de stad of regio elkaar ontmoeten.

der. Het kiezen van een fragment, het oefenen in voor-

De winnaars mogen door naar de provinciale finales.

lezen, het samen beleven van een verhaal en het aan-

In mei vindt de landelijke finale plaats in Utrecht,

moedigen van klasgenoten wakkeren het enthousiasme

waar de beste voorlezers uit 12 provincies aan deel-

voor boeken stevig aan. De reacties van docenten

nemen. De finale is een voorleesfeest met honderden

en deelnemende scholieren zijn dan ook bijzonder

toeschouwers. Leerlingen van alle niveaus uit het

positief.

voortgezet onderwijs kunnen meedoen.G

5

MEER INFORMATIE Cubiss

Eline (13 jaar)

‘Voorlezen is als dromen. Als je voorleest, of voorgelezen wordt, dan lijkt het alsof je samen in een andere wereld terechtkomt.’

Romeé (13 jaar)

‘Het is gewoon hartstikke fijn om een mooi of spannend verhaal aan anderen mee te geven, om daar te zitten met alle ogen uit de zaal op je gericht!’

Laura (13 jaar)

‘Ik vind het fijn om mensen mee te nemen in mijn verhaal, om ze te zien luisteren. Thuis lees ik mijn broertje regelmatig voor, daar genieten wij allebei van.’

5000 LA Tilburg Telefoon 013 - 465 61 19 Contactpersoon: Ingrid de Jong read2mevoorleeswedstrijd.nl

V M B O - H AVO - V W O 1

D e e l n e m e rs o v e r R e a d 2 M e !

Postbus 90114

Jo n g e Ju r y

foto’s ender özçatı

6

V M B O - H AVO - V W O 1 | 2 | 3

D e Jo n g e Ju r y m a a k t l e z e n h i p Jonge Jury – Lezen, stemmen en vieren zijn de

keren per stemjaar een nieuw digitaal magazine

3 kernwoorden van de Jonge Jury nieuwe stijl.

geplaatst met schrijversinterviews, reportages, strips

Met een multimediale website, een livestream

en andere artikelen. Ook wordt er actief gecommuni-

en verschillende wedstrijden waaraan de leer-

ceerd op Facebook en via Instagram over de foto- en

lingen via Facebook en Instagram enthousiast

recensiewedstrijd. De Jonge Jury sluit goed aan bij een

meedoen, is het stemmen voor de publieksprijs

belangrijk doel van het onderwijs in de onderbouw:

voor het beste boek voor 12- tot 15-jarigen

het bevorderen van leesplezier.

nog leuker geworden.

workshops Wordt het een spannende thriller, een psychologische

Het nieuwe Jonge Jury-jaar gaat in augustus 2015 van

roman of een realistisch verhaal? In de Jonge Jury

start. De 5 boeken met de meeste stemmen vormen

kunnen leerlingen zelf hun stem uitbrengen en met

de nominaties voor de Prijs van de Jonge Jury en wor-

elkaar in discussie gaan, om te bepalen welk boek de

den in maart 2016 bekendgemaakt. De uiteindelijke

Prijs van de Jonge Jury verdient. Het afgelopen jaar

winnaar wordt gehuldigd tijdens de Dag van de Jonge

namen 14.000 scholieren deel. De Jonge Jury heeft

Jury, die plaatsvindt medio april 2016. De Dag van de

recent een vernieuwing ondergaan, waardoor het pro-

Jonge Jury heeft een festivalkarakter. Er zijn optredens,

ject nog beter aansluit op het curriculum. De niveau-

signeersessies, een literaire kermis en kleine work-

indeling van de boeken helpt u om leerlingen het

shops rond lezen. Thuisblijvers kunnen de Dag van

juiste boek aan te raden. Op de Jonge Jurywebsite

de Jonge Jury in de klas volgen via een livestream.

vindt u 25 leestips van professionals uit het boeken-

Ook voor hen wordt voorzien in een auteursbezoek

vak en scholieren, die zijn verenigd in het Jonge Jury

op school en een lesbrief met een verwerkingsop-

Boekgenootschap. Op de website wordt meerdere

dracht, die gebruikt kan worden in het fictiedossier.G

MEER INFORMATIE Passionate Bulkboek Postbus 25264 3001 HG Rotterdam Telefoon 010 - 276 26 26

meedoen?

Om uw school mee te laten doen met de Jonge Jury kunt u voor

Contactpersoon: Renée den Breems jongejury.nl

€ 37,50 een instapmodule bestellen. U ontvangt hiervoor posters, boekenleggers, stemansichtkaarten en u krijgt toegang tot een

Stichting Lezen

smartboardmodule waarmee u de Jonge Jury onder de aandacht

Nieuwe Prinsengracht 89

brengt in de les. Meer informatie over aanvullend lesmateriaal,

1018 VR Amsterdam

toegangskaarten voor de Dag van de Jonge Jury en andere

Telefoon 020 - 623 05 66

mogelijkheden vindt u op de Jonge Jury-website.

Contactpersoon:

jongejury.nl

Desirée van der Zander Peter van Duijvenboden

V M B O - H AVO - V W O 1 | 2 | 3

7

D e We d d e n s c h a p

foto jorgen koopmanschap

8

De uitdagers van het afgelopen jaar: Typhoon, Klaas van Kruistum en Toprak Yalçiner, tijdens de aftrap van De Weddenschap in nemo, Amsterdam.

Applaus voor jezelf!

De Weddenschap – Het enthousiasmeren

andere typen van onderwijs ook heel goed moge-

van leerlingen voor lezen en boeken staat in

lijk. Elke weddenschap is namelijk persoonlijk:

De Weddenschap voorop. Door de formule van

de leerling kiest zelf boeken uit die het best bij

lezen in wedstrijdverband, is De Weddenschap

hem of haar passen.

uitgegroeid tot een succesvolle campagne voor het vmbo.

de uitdagers De drie uitdagers van De Weddenschap 2015-2016

VMBO-MBO

zijn acteur Frank Lammers, zanger Brownie Dutch ‘Boeken lezen, dat kun jij toch ook?’ In De Wed-

en blogger Teske. Frank Lammers is een veelzij-

denschap beloven 3 bekende Nederlanders om

dig acteur die bekend is van film, tv-series en

3 boeken te lezen, en dagen zij leerlingen uit om

reclames. Dit jaar is hij te zien als titelheld in

hetzelfde te doen. De persoonlijke boodschap

de speelfilm Michiel de Ruyter. Brownie Dutch

over boeken van bekende Nederlanders trekt

(Renaldo van Tuin) is een Nederlandse zanger,

aarzelende lezers over de streep, zo bleek in voor-

muziekproducent en televisiepresentator, de

gaande jaren. Ruim 3.500 leerlingen schreven

rechterhand van Ali B. en een grote naam in de

zich het afgelopen jaar in op de website. Vanwege

hiphopscene. Teske de Schepper (19 jaar) heeft

het laagdrempelige en open karakter van de actie

al jaren een populaire blog over beauty, lifestyle

is meedoen door leerlingen uit lagere klassen of

en fashion, Teskuh.nl.

9

MEER INFORMATIE Stichting Lezen Nieuwe Prinsengracht 89 1018 VR Amsterdam Telefoon 020 - 623 05 66 Contactpersoon:

dewedddenschap.nl

foto max bredschneyder / studio fotomax

Peter van Duijvenboden

winnen De Weddenschap gaat van start op 12 oktober 2015 en eindigt op 10 april 2016. Scholieren die via de website, maken kans op een prijs. Er zijn individuele prijzen te winnen, zoals een iPad, bioscoopbonnen, pretparkbonnen, boekverfilmingen op dvd en boekenpakketten. Leerlingen die meedoen aan De Weddenschap in klassenverband maken kans op een meet & greet met een auteur naar keuze.G

VMBO-MBO

zich met de 3 boeken van hun keuze aanmelden

Po ë z i e p ro j e c t e n

foto het poëziepaleis

10

Finalisten Doe Maar Dicht Maar

Po ë z i e s c h r i j v e n e n b e l e v e n Poëzieprojecten – Met poëzie bezig zijn bete-

PoëzieRevue

kent niet alleen genieten en ervaren van taal,

In PoëzieRevue van School der Poëzie presente-

maar ook het ontwikkelen van taalrijkdom en

ren jongeren hun eigen gedichten tijdens een

zelfvertrouwen. Verschillende organisaties

inspirerende show met diverse kunstdisciplines

brengen sprankelende poëzieprojecten in het

in een lokaal theater. School der Poëzie zorgt

klaslokaal of in het theater.

voor een professionele entourage: licht, geluid, decor en begeleidende acts. De voordrachten

V M B O - H AVO - V W O 1 - 6

Doe Maar Dicht Maar

van leerlingen worden afgewisseld met optredens

Zelf aan de slag met poëzie? Doe Maar Dicht Maar

van professionele dichters, muzikanten, acteurs,

is de jaarlijks terugkerende dichtwedstrijd van het

dansers, rappers, vj’s en andere performers.

Poëziepaleis. Alle middelbare scholieren uit Neder-

Een deskundige jury beoordeelt de prestaties.

land en België kunnen meedoen door het insturen

Dit biedt jongeren een unieke ervaring in een

van maximaal drie gedichten via de website poezie-

hoogwaardig programma, waarvan ze zelf deel

paleis.nl (voor 1 februari 2016). Een vakjury en een

uitmaken. Zo slecht de revue de drempel voor

jongerenjury beoordelen de inzendingen en kiezen 10

poëzie en cultuur. Een PoëzieRevue is geschikt

finalisten. De beste 100 gedichten worden geplaatst

voor 150 tot 400 deelnemers; alle deelnemers

in de dichtbundel die wordt gepresenteerd tijdens

lezen poëzie en schrijven onder begeleiding van

het Doe Maar Dicht Maar Poëziefestival in Groningen.

docenten een gedicht.

’s Avonds staan de winnaars van de wedstrijd centraal in een dynamisch programma met muziek en optredens

school der poëzie

van professionele dichters.

School der Poëzie is een organisatie die landelijk opereert op het gebied van poëzieprojecten

het poëziepaleis

voor kinderen en jongeren. School der Poëzie

Het Poëziepaleis biedt een platform waarop kinderen

heeft een lesmethode ontwikkeld waarmee op

en jongeren kunnen kennismaken met poëzie en zich

middelbare scholen kan worden gewerkt – van

kunnen uiten en ontplooien in de dichtkunst. Het

vmbo tot en met vwo. Jongeren maken daarin

Poëziepaleis organiseert dichtwedstrijden, verzorgt

niet alleen kennis met het lezen en schrijven

workshops en masterclasses, produceert lesmateriaal

van poëzie, maar ook met het luisteren naar

en coacht jonge dichters.

en presenteren van poëzie aan een publiek.

11

MEER INFORMATIE School der Poëzie Postbus 11755 1001 GT Amsterdam Telefoon 020 - 330 78 17 schoolderpoëzie.nl versgedicht.nl

Stichting Poëziepaleis Postbus 41015 9701 CA Groningen Telefoon 050 - 313 84 33 poeziepaleis.nl

foto’s school der poëzie

info@poeziepaleis.nl

Huis van Gedichten Oranjestraat 3 2514 JB Den Haag Telefoon 070 - 737 00 29 info@huisvangedichten.nl

DICHT/VORM DICHT/VORM brengt poëzie tot leven op het

Huis van Gedichten

smartboard met een reeks fascinerende poëzie-

Huis van Gedichten helpt taalplezier stimuleren.

clips bij Nederlandse gedichten die zijn gemaakt

Deze Haagse organisatie biedt workshops aan

door animatiestudio il Luster. In de serie Klas-

voor alle niveaus van het voortgezet onderwijs:

siekers geven 10 films een overzicht van de Neder-

praktijkonderwijs, vmbo, havo en vwo, alsmede

landse poëziegeschiedenis, van Piet Paaltjens

speciaal onderwijs. Samen met Stichting Lezen,

tot Hendrik Marsman en Lucebert. Er is ook een

slo, Johan de Witt College Den Haag en Biblio-

serie met 15 moderne gedichten, van dichters

theek Den Haag ontwikkelde Huis van Gedichten

die rond de eeuwwisseling bekend werden.

een methodiek en lesvoorbeelden in de leerlijn

In zeer uiteenlopende animaties wordt het werk

‘Poëzie schrijven en lezen voor het voortgezet

van onder meer Ramsey Nasr, Ingmar Heytze en

onderwijs’, die vrij te downloaden is op de

Arjan Witte verbeeld. De poëzieclips zijn te

website huisvangedichten.nl: Ga met een blauw

bekijken via Vimeo.G

paard dwars door de hoogste bergen.

vimeo.com/album/2092453

V M B O - H AVO - V W O 1 - 6

Finalisten Vers Poëzie

Po ë z i e w e e k

foto’s annemarie sint jago

12

Finale NK Poetry Slam

H AVO - V W O 1 - 6

Po ë z i e s t o r m ra a s t o v e r h e t l a n d Poëzieweek – ‘Met zingen is de liefde begon-

traditiegetrouw geopend met de Gedichtendag

nen’. Zo luidde het motto van de Poëzieweek,

en afgesloten met het Gedichtenbal in de Stads-

die begin 2015 over Nederland en Vlaanderen

schouwburg Amsterdam.

raasde. Het was een feestelijke week met

De komende editie van de Poëzieweek vindt

dichters op school, een prijzenregen en de

plaats van donderdag 28 januari tot en met

finale van het NK Poetry Slam.

woensdag 3 februari 2016. Op de Poëzieweekwebsite kunt u lessuggesties downloaden met gedichten en ideeën voor in de klas. Voorafgaand

De Poëzieweek is binnen enkele jaren uitgegroeid

aan de week wordt de vsb Poëzieprijs uitgereikt

tot een geslaagd evenement waarin veel organi-

voor 1 van de 5 genomineerde titels. De winnaar

saties hun krachten bundelen om de Nederlandse

krijgt 25.000 euro en een glaskunstwerk. In 2015

poëzie in het zonnetje te zetten. In Vlaanderen

won Hester Knibbe de vsb Poëzieprijs met haar

en Nederland vinden tijdens deze themaweek

bundel Archaïsch de dieren.

tal van activiteiten plaats. De Poëzieweek wordt

poezieweek.com

13

MEER INFORMATIE Het Literatuurhuis Oudegracht 237 3511 NK Utrecht Telefoon 030 - 231 83 76 hetliteratuurhuis.nl poetryslam.nl

Stichting CPNB Herengracht 166 1016 BP Amsterdam Telefoon 020 - 626 49 71 Contactpersoon: Ezra Homan poezieweek.com

NK Poetry Slam Op het NK Poetry Slam betreden de beste slam-

Poëziegeschenk

Poetry Slam is een poëziewedstrijd waarbij niet

Wie tijdens de Poëzieweek voor € 12,50 aan

alleen de tekst, maar ook de voordracht centraal

poëzie koopt, krijgt van de deelnemende boek-

staat. Tijdens de Poëzieweek 2016 vindt de veer-

verkopers het poëziegeschenk cadeau. Bij het

tiende editie van het NK plaats. De Nederlands

ter perse gaan van deze brochure was de schrij-

kampioen - of ‘Slampion’ - wint 1.000 euro en

ver van het geschenk van 2016 nog niet bekend.

de wisseltrofee 'De Gouden Vink', vernoemd

In 2015 schreef Ilja Leonard Pfeijffer de sonnet-

naar dichter en inspirator van vele poetryslam-

tenkrans Giro giro tondo. Anna Enquist en

mers, Simon Vinkenoog. Het NK bracht in het

K. Schippers gingen hem voor als schrijvers van

verleden winnaars voort als Erik Jan Harmens,

het poëziegeschenk.

Krijn Peter Hesselink, Ellen Deckwitz, Kira Wuck

Gedichten op de smartphone

kampioenschap van 2015. Er worden lokale

en Laura van der Haar. Daan Zeijen won het Nog een poëzieweekcadeautje: in de iTunesstore

voorrondes van Poetry Slam georganiseerd in

is gratis de PoëzieBieb-app te downloaden met

onder meer Amsterdam, Utrecht, Leiden, Delft,

gedichten van onder meer Jules Deelder, Paul

Tilburg, Boxtel, Leeuwarden, Groningen, en

Bogaert, Hugo Claus en Ilja Leonard Pfeijffer.

Maastricht.

H AVO - V W O 1 - 6

dichters van het land het Utrechtse podium.

14

B o e ke n w e e k L i v e !

BOEKENWEEK 2016 De Boekenweek vindt plaats van zaterdag 12 maart t/m zondag 20 maart 2016. Esther Gerritsen schrijft het boekenweekgeschenk van volgend jaar. Op de website van de Boekenweek kunt u gratis

foto helen cats

lessuggesties rond het thema downloaden, om te gebruiken in de klas. Het thema van deze eenentachtigste Boekenweek was bij het ter perse gaan van deze brochure nog niet bekendgemaakt.

Het boek in de studio Boekenweek – In maart vond de uitzending

livestream

Boekenweek Live! plaats, een interactieve

Boekenweek Live! is een bijzonder project.

talkshow rond het thema van de Boekenweek,

Het brengt scholieren in aanraking met literatuur

waarin scholieren en schrijvers met elkaar in

en biedt aanknopingspunten om een roman op

gesprek gaan. Dat leverde een unieke uitzen-

verschillende manieren te verbeelden en te

ding op, onder leiding van Arie Boomsma.

beleven. Voorafgaand aan de uitzending lezen

H AVO - V W O 4 - 5

scholieren het betreffende boek en maken daarMidden in de Boekenweek van 2015 spraken

bij een verwerkingsopdracht. Ze schrijven bijvoor-

scholieren met Dimitri Verhulst, de schrijver van

beeld een essay of een gedicht, verfilmen een

het boekenweekgeschenk, over zijn roman De

boekfragment, schrijven een lied of maken een

helaasheid der dingen. Leerlingen presenteerden

muziekstuk.

werkstukken die ze hadden gemaakt naar aan-

De makers van de winnende inzendingen worden

leiding van deze roman: filmpjes, bordspellen,

uitgenodigd om tijdens de uitzending in de

T-shirts, muziek en poëzie. Cheverney uit Lely-

studio aanwezig te zijn. Vanuit bibliotheken in

stad betoverde de zaal met een gedicht over het

heel Nederland kijken leerlingen via een live-

moment waarop de vader van het gezin Verhulst

stream mee naar het programma en zij kunnen

besluit om af te kicken van zijn alcoholverslaving

deelnemen aan het gesprek via Twitter.G

in een kliniek, en daar bij binnenkomst een man uit het raam ziet springen. ‘Adem in, adem uit.

Laat los. Laat je vallen. Maar pas op voor de grond.

Boekenweek Live! is een initiatief van de Stichting

Want vallen is ook vliegen.’ Verhulst is er stil van:

CPNB en Stichting Lezen in samenwerking met de

‘Wat moedig dat ze dit doet. En wat ontroerend:

Openbare Bibliotheek Amsterdam. De uitzending van

dat is ook mijn favoriete scène.’

2015 is terug te zien op boekenweek.nl en oba.nl.

Nederland Leest Live!

15

MEER INFORMATIE Stichting CPNB Herengracht 166 1016 BP Amsterdam Telefoon 020 - 626 49 71 Contactpersoon: Anne van den Hoogen

Stichting Lezen Nieuwe Prinsengracht 89 1018 VR Amsterdam Telefoon 020 - 623 05 66 Contactpersoon: foto ruben beekmans

Daan Beeke

boekenweek.nl/school nederlandleest.nl/school

Nederland Leest Live! heeft dezelfde opzet

van het Nederland Leest-boek en een aantal

als Boekenweek Live!. Leerlingen lezen het

affiches. Tijdens de editie Nederland Leest 2015

boek dat centraal staat tijdens de campagne

staat het korte verhaal centraal. Speciaal voor

Nederland Leest en mogen hun fantasie de

deze campagne stelt A.L. Snijders, bekend als

vrije loop laten. De beste inzendingen worden

schrijver van zeer korte verhalen, een bundel

tijdens een livestreamuitzending gepresen-

samen met een staalkaart van korte verhalen uit

teerd aan het publiek.

de Nederlandse geschiedenis. Nederland Leest Live! vindt dit jaar plaats op woensdag 25 novem-

Om deel te nemen aan Nederland Leest Live!

ber 2015. Op de scholierenwebsite is informatie

kunnen docenten zich vanaf half mei tot eind

over het boek en de schrijver te vinden, op de

juni bij hun bibliotheek opgeven. De scholieren-

bijbehorende docentenpagina staat een docenten-

editie bestaat uit een pakket van 32 exemplaren

handleiding met verwerkingsopdrachten.G

H AVO - V W O 4 - 5

L i v e s t re a m u i t z e n d i n g o v e r ko r t e v e r h a l e n

16

L i t e ra t o u r MEER INFORMATIE Stichting CPNB Herengracht 166 1016 BP Amsterdam Contactpersoon: Anne van den Hoogen Telefoon 020 - 623 05 66 literatour.nu

H AVO - V W O 4 | 5 | 6

Boekenweek voor jongeren Literatour – Jongeren hebben sinds dit jaar

in gesprek met scholieren. Dat leverde interes-

hun eigen Boekenweek. Literatour is een

sante en soms zeer verhitte discussies op.

nieuwe campagne die leerlingen tussen 15 en 19 jaar in contact brengt met hedendaagse

boekentipper

schrijvers en uitdagende literatuur.

Tijdens de Literatour werd ook de Boekentipper gelanceerd – een online tool die door het beantwoorden van een aantal vragen een passende

Afgelopen maart stapten Khalid Boudou, Mano

leestip tevoorschijn tovert. De Boekentipper

Bouzamour, Ineke Riem, Lydia Rood, Daniëlle

is een intelligente zoekmachine die scholieren

Bakhuis en andere schrijvers in een blauwe

helpt om een boek te vinden dat bij hun interes-

Volkswagenbus voor een rondreis door

ses aansluit. De zoekmachine is ontwikkeld in

Nederland: de Literatour. Tijdens de Literatour

samenwerking met Talent, de lesmethode Neder-

bezochten zij middelbare scholen en gingen zij

lands van uitgeverij Malmberg.G

foto anne van den hoogen

17

D e D i o ra p h t e L i t e ra t o u r P r i j s uit van de vakjury. Aan de dlp is een prijzen-

tour Prijs is het feestelijke sluitstuk van de

bedrag verbonden van 15.000 euro per bekroning.

Literatour. In 2015 zijn de prijzen gewonnen

In de DLP staan boeken centraal waarin de

door De veteraan van Johan Faber (Nederlands)

belevingswereld van jonge mensen wordt ver-

en Eleanor & Park van Rainbow Rowell (ver-

taald naar kwalitatief hoogwaardige literatuur.

taald). Birk van Jaap Robben kreeg de meeste

De DLP is daarom een uitgelezen kans om litera-

online stemmen en won daarmee de publieks-

tuur in de klas tot leven te brengen en leerlingen

prijs.

onderling te laten discussiĂŤren over de criteria van moderne literatuur voor jongeren. De publieks-

De Dioraphte Literatour Prijs (dlp) bestaat

campagne van de volgende editie van de Dioraphte

sinds 2010 en is de prijs voor het beste literaire

Literatour Prijs zal van start gaan in maart 2016.

jongerenboek voor lezers van 15 tot en met 18

De prijswinnaars worden ter afsluiting van de

jaar. Sinds dit jaar maken ook 2 jongeren deel

jongerenboekenweek bekendgemaakt.G

H AVO - V W O 4 | 5 | 6

DLP – De uitreiking van de Dioraphte Litera-

De Inktaap

18

MEER INFORMATIE Passionate Bulkboek Postbus 25264 foto’s kathleen michiels

3001 HG Rotterdam Telefoon 010 - 276 26 26 Contactpersoon: Anouk Prins inktaap.org

Verhitte discussies in het slotdebat De Inktaap – In maart vond de uitreiking van

literaire prijzen van het Nederlands taalgebied: De

De Inktaap plaats, de literaire scholierenprijs

Gouden Boekenuil, de ECI Literatuurprijs (voorheen

van het Nederlands taalgebied. In aanwezig-

AKO Literatuurprijs), de Libris Literatuur Prijs, plus

heid van bijna 1.000 leerlingen ging de prijs

een nominatie uit het Nederlandstalige deel van de

naar La superba van Ilja Leonard Pfeijffer.

Cariben en Suriname. Uit de 4 genomineerde titels

H AVO 5 - V W O 5 | 6

kiezen de jongeren hun eigen winnaar, die De Inktaap Een rappende Joke van Leeuwen, de 100.000 dingen

krijgt. Scholieren uit de bovenbouw van het secun-

die Joost de Vries inspireren, een uitzinnige Ilja

dair onderwijs in Nederland, Vlaanderen, Suriname

Leonard Pfeijffer die iedereen in de zaal wel wilde

en op Curaçao kunnen zich inschrijven in schoolver-

zoenen – het is terug te kijken in een videoverslag

band. Per school wordt een schooljury geformeerd

van De Inktaap-slotdag 2015. De prijsuitreiking van

van circa 15 leerlingen die 5 maanden de tijd krijgen

deze literaire jongerenprijs vindt afwisselend plaats

om de 4 boeken te lezen, te beoordelen en een stem

in Vlaanderen en in Nederland, tijdens een slotdag

uit te brengen in een slotdebat op school. Alle jury-

met debatten, talkshows, ontmoetingen en interviews.

rapporten samen bepalen wie de winnaar wordt van

Dit jaar was de beurt aan Antwerpen. De winnaar

De Inktaap.G

werd Ilja Leonard Pfeijffer met zijn stadsroman en liefdesverhaal La superba dat zich afspeelt in het

In 2015 namen ruim 100 scholen deel. U kunt zich

Italiaanse Genua.

inschrijven voor De Inktaap 2016 via de website.

schooljury

op de feestelijke slotdag in maart 2016 in De Doelen

Alle juryleden en hun begeleiders worden uitgenodigd De Inktaap is een levendig project dat jongeren

in Rotterdam, met als hoogtepunt de uitreiking van

confronteert met de winnende boeken van de grote

De Inktaap 2016.

Prijs voor de Beste Leesomgeving

19

MEER INFORMATIE Passionate Bulkboek Postbus 25264 foto’s annemarie terhell

3001 HG Rotterdam Telefoon 010 - 276 26 26 Contactpersoon: Renée den Breems prijsvoordebesteleesomgeving.nl

De Beste Leesomgeving – Een inspirerende

het stimuleren van leesplezier, een een-op-een-

leesomgeving is belangrijk voor het leeskli-

benadering van leerlingen en een actieve promotie

maat op school. Om scholen aan te zetten tot

van de collectie hoog in het vaandel staan. De prijs,

het investeren in een aantrekkelijke media-

bestaande uit een boekenpakket ter waarde van

theek, reiken Stichting Lezen en Passionate

1.000 euro, werd uitgereikt door Aidan Chambers aan

Bulkboek sinds 5 jaar de Prijs voor de Beste

mediathecaris Joke Boonstra tijdens de Dag van het

Leesomgeving uit.

Literatuuronderwijs 2014. Het Wolfert Pro in Bergschen-

‘Vind jij altijd precies dat ene leuke boek in de kast

500 euro.

hoek kreeg een aanmoedigingsprijs ter waarde van van de schoolbieb, waar je naar op zoek was? Word je goed geholpen en zijn er relaxte plekken waar je op

meedoen?

je gemak kunt lezen? Kortom: Is jouw schoolbieb

Scholieren kunnen zelf hun school kandidaat stellen

top? Maak dan een coole foto en wie weet wint jouw

voor de Prijs voor de Beste Leesomgeving. In een ver-

school de Prijs voor de Beste Leesomgeving!’ Met die

volgtraject moet blijken wat de sterke punten zijn van

tekst worden jongeren aangesproken om zelf hun

de leesomgeving en of de school in aanmerking komt

schoolmediatheek te nomineren voor de Prijs voor de

voor de prijs. De inzendtermijn voor 2015 is reeds

Beste Leesomgeving onder het motto: ‘Mijn school-

gesloten, maar leerlingen die hun school willen aan-

bieb is top!’

melden voor volgend jaar, kunnen tot 1 mei 2016 een foto van de mediatheek insturen via info@passionate-

de winnaar van 2014

bulkboek.nl, onder vermelding van de naam, het adres

De Prijs voor de Beste Leesomgeving 2014 werd

en het e-mailadres van hun school. Na de voordracht

gewonnen door het CGS Augustinus in Groningen.

neemt de organisatie contact op met de mediathecaris

De schoolbieb daar is een inspirerende ruimte waar

van de school om de inzending compleet te maken.G

DOCENTEN EN LEERLINGEN

Mijn schoolbieb is top!

Evenementen en studiedagen

foto’s tim leguijt | ender özçatı | maartje strijbis

20

Evenementen en studiedagen – Het kan zo

DAG VAN DE LITERATUUR

inspirerend zijn: een dag lang ideeën opdoen,

De Dag van de Literatuur is een groots literair evene-

ervaringen uitwisselen met vakgenoten, en

ment voor scholieren en docenten uit de bovenbouw

luisteren naar de nieuwe inzichten van des-

van het vo. Op dit festival maken tientallen Nederlands-

kundigen. Voor docenten Nederlands zijn er

talige schrijvers en een groot aantal cabaretiers, film-

verschillende mogelijkheden om inspiratie

sterren en artiesten hun opwachting. Zij presenteren

op te doen binnen hun vakgebied.

zich in voorleessessies, interviews en talkshows.

DAG VAN HET LITERATUURONDERWIJS

vertonen van verfilmde literatuur, kleinkunstoptredens,

DOCENTEN

Daarnaast vinden er ckv-activiteiten plaats, zoals het De Dag van het Literatuuronderwijs is een tweejaarlijks

exposities en toneel. Door het festivalkarakter en de

symposium voor iedereen die zich bezighoudt met

diversiteit van het programma leren jongeren een

literatuureducatie, zoals docenten Nederlands, docen-

eigen keuze te maken uit het grote boekenaanbod.

ten moderne vreemde talen en andere professioneel

Daarbij speelt het directe contact met auteurs een

geïnteresseerden. In een aantrekkelijk en inspirerend

belangrijke rol. De Dag van de Literatuur is een twee-

programma komen actuele onderwerpen die in het

jaarlijks evenement; de eerstvolgende editie vindt

(literatuur)onderwijs spelen aan de orde. Een groot

plaats in maart 2017.

aantal schrijvers werkt mee aan de lezingen en work-

De Dag van de Literatuur en de Dag van het Literatuur-

shops. De komende editie vindt plaats in november

onderwijs worden georganiseerd door Passionate

2016.G

Bulkboek.G

dagvanhetliteratuuronderwijs.nl

dagvandeliteratuur.nl

21

GOOD PRACTICE DAY TALEN De Good Practice Day Talen is een nascholingsdag voor docenten Nederlands, Duits, Engels, Frans en Spaans in de bovenbouw van het voortgezet onderwijs.

De nascholingsdag biedt een uitdagend programma, waarbij een keuze kan worden gemaakt uit een gevarieerd aanbod van workshops. In januari 2015 vond de vijftiende Good Practice Day Talen plaats.

Tijdens het dagprogramma verzorgden docenten uit het voortgezet onderwijs workshops, wisselden zij ervaringen uit met de deelnemers, en werden de didactische mogelijkheden van het vak bediscussieerd.

Tijdens de 16e Good Practice Day Talen zal de samenwerking met de faculteit Geesteswetenschappen van de Universiteit Leiden worden geïntensiveerd.

De eerstvolgende studiedag vindt plaats in Leiden op 29 januari 2016.G iclon.leidenuniv.nl

HET SCHOOLVAK NEDERLANDS Docenten Nederlands uit Nederland en Vlaanderen

DAG VAN TAAL, KUNSTEN EN CULTUUR

Nederlands (hsn). De conferenties zijn uitgegroeid tot

Tijdens de jaarlijks terugkerende Dag van Taal, Kunsten

een onmisbaar forum voor iedereen die zich bij de

en Cultuur kunnen docenten van de taal- en kunst-

ontwikkelingen in het onderwijs Nederlands betrok-

vakken zich op de hoogte stellen van de actuele ont-

ken voelt. Tijdens de komende conferentie zullen alle

wikkelingen op hun vakgebied en ideeën opdoen voor

leeromgevingen aan bod komen waarin Nederlands

hun lespraktijk. Het programma is een mix van in

geleerd wordt: van basisschool, secundair onderwijs

totaal 30 vakinhoudelijke en vakdidactische presen-

(voortgezet onderwijs) tot hogeschool en lerarenop-

taties en workshops, zowel theoretische als zeer prak-

leiding. Naar verwachting staan er weer 80 workshops,

tische. Zo werd in 2015 de plenaire lezing verzorgd

lezingen en andere activiteiten op het programma.

door schrijver Frits van Oostrom, sprak Wim Daniëls

De hsn-conferenties zijn het resultaat van nauwe

over taalbeschouwing en taalbeheersing en was er

samenwerking tussen alle Nederlandse en Vlaamse

een bijdrage van Mieke Urff over karaokelezen voor

verenigingen van leraren en didactici Nederlands en

dyslectici. De dag wordt georganiseerd door de Uni-

worden ondersteund door de Nederlandse Taalunie

versitaire Lerarenopleiding van de Rijksuniversiteit

en Stichting Lezen. Dit schooljaar vindt de conferentie

Groningen. De vijftiende editie van het symposium is

plaats op vrijdag 13 en zaterdag 14 november 2015

gepland op vrijdag 22 januari 2016.G

in Tilburg.G

dagvantaalkunstenencultuur.nl

hetschoolvaknederlands.org

DOCENTEN

ontmoeten elkaar ieder jaar tijdens Het Schoolvak

Handige websites

foto’s shutterstock

22

DBNL.ORG

LEESKR8.NL

De website van de Digitale Bibliotheek voor de Neder-

Leeskr8! benadert lezen als ontspannende bezigheid,

landse Letteren is een uitgebreide, informatieve digita-

waarbij ook voor de onderbouw van het vmbo informa-

le bron over literatuur. De site bevat duizenden gedigi-

tieve boeken, kranten, strips en tijdschriften worden

taliseerde werken uit de periode van de middeleeuwen

betrokken. Het project bestaat uit een film en een

tot nu, plus foto’s, illustraties, brieven, video’s en

website, een spel, een lesmodule en een app.

geluidsfragmenten. Voor docenten én leerlingen.

SSS.NL LITERATUURGESCHIEDENIS.NL

Platform van Schrijvers School Samenleving dat

Literatuurgeschiedenis.nl bevat een overzicht van de

bemiddelt en adviseert bij het organiseren van lezingen

literatuurgeschiedenis van Hebban olla vogala tot

en (school)bezoeken door schrijvers, prentenboeken-

Tirza. De website is opgezet als een digitaal leerboek

makers en illustratoren.

dat begint bij de middeleeuwen en eindigt bij de eenentwintigste eeuw.

LEESMONITOR.NL

LEESPLAN.NL

op het gebied van leesbevordering en leesbeleid van

DOCENTEN

Leesmonitor is een databank van actueel onderzoek Leesplan is een online tool waarmee onderwijs-

het kennis- en expertisecentrum van Stichting Lezen.

instellingen op eenvoudige wijze een gestructureerd

Op deze website worden inzichten uit onderzoek, of

toekomstplan kunnen uitstippelen voor een rijk en

dat nu wetenschappelijk, toegepast of marktonderzoek

verantwoord leesbevorderingsbeleid.

is, toegankelijk gepresenteerd in artikelen en nieuwsberichten.G

23

DE LEESFABRIEK.NL

BOEKENZOEKER.ORG

Platform voor jongeren vanaf 15 jaar die graag lezen.

De Boekenzoeker is een zoekmachine voor jongeren

Met boekentips, een uitgebreid recensiearchief geschre-

tussen 8 en 18 jaar. Wie een profiel aanmaakt en zijn

ven door jonge redacteuren, nieuwsberichten, interviews

of haar leeftijd, hobby’s en leesvoorkeuren aangeeft,

en ook offline activiteiten.

krijgt Nederlandse en Vlaamse leestips aangereikt.

LITERATUURPLEIN.NL en JONGERENLITERATUURPLEIN.NL

LITERATOUR.NU Website van de Boekenweek voor jongeren met infor-

Literatuurplein is een uitgebreide website waarmee

matie over de rondreizende schrijvers van de Literatour,

bezoekers inspiratie kunnen opdoen en op de hoogte

de Dioraphte Literatour Prijs en de Boekentipper – een

kunnen blijven van ontwikkelingen in de literatuur.

zoekmachine die door het doorlopen van een aantal

Voor jongeren is er Jongerenliteratuurplein, een eigen

vragen een passende leestip tevoorschijn tovert.

LEESPLEIN.NL

lijst.

Leesplein is een website van de Stichting Bibliotheek.nl voor wie op de hoogte wil blijven van

PASSIONATEPLATFORM.NL

jeugdliteratuur. De site bevat actuele nieuwsberichten,

Passionate Platform is een multimediaal literair

een recensie-archief, schrijversinformatie, een agenda,

platform waarop jongeren poëzie, proza, fotostrips,

een overzicht van vakliteratuur en de projectenbank

beeldverhalen en blogs van jonge, opkomende,

Taal en Lezen.G

auteurs kunnen ontdekken.

LEERLINGEN

platform met boekennieuws, boekideeën, gedichten, interviews, een literaire agenda en tips voor de lees-

1018 vr Amsterdam lezen.nl

foto ender özçatı

Nieuwe Prinsengracht 89