Lezen in de klas 2016

read2me! | jonge jury | de weddenschap poĂŤzieweek | boekenweek live! | de inktaap | literatour

Lezen in de klas LEESBEVORDERING VAN VMBO TOT GYMNASIUM

colofon Deze brochure is een uitgave van Stichting Lezen Nieuwe Prinsengracht 89 1018 VR Amsterdam redactie Annemarie Terhell vormgeving Ramona Dales, Lijn 1, Haarlem fotografie Kees-Jan Bakker, Barako, Chris van Houts (coverfoto), Jørgen Koopmanschap, Tim Leguijt, Ender Özçatı, Photobooth, Desirée Schippers, Marco de Swart, Annemarie Sint Jago, Annemarie Terhell druk Zalsman Zwolle © april 2016 Stichting Lezen

Vo o r w o o rd

Lezen in de klas: het was begin dit jaar een veelbesproken onderwerp, ook in de krant.

De verplichte leeslijst moest afgeschaft, ‘f*ck de canon!’ werd er geroepen. Waar u ook staat in deze discussie: u weet dat de werkelijkheid genuanceerder is dan het debat. Misschien kunnen de in deze brochure beschreven projecten daarom al jarenlang rekenen op uw enthousiasme.

En dat van de leerlingen, die alleen met uw hulp uitgroeien tot lezers.

Daan Beeke, projectleider havo/ vwo Peter van Duijvenboden, projectleider vmbo en pabo

De brochure Lezen in de klas is ook digitaal beschikbaar op lezen.nl

Inhoudsopgave

4

Read2Me!

6

Jonge Jury

8

De Weddenschap

10

Poëzieprojecten

12

Poëzieweek

14

Boekenweek Live!

15

De Inktaap

16

Literatour

18

Nationale Mediatheek Trofee

19

Dag van de Literatuur

20

Kennis, ideeën en inspiratie

22

Handige websites

Read2Me!

foto’s kees-jan bakker | annemarie terhell

4

‘De stoel, het boek en ik’ Read2Me! – Read2Me!, de voorleeswedstrijd

karakter. De reacties van docenten en deelnemende

voor eersteklassers, houdt lezen spannend.

scholieren zijn dan ook zeer positief.

V M B O - H AVO - V W O 1

Voorlezen in wedstrijdverband is een extra stimulans voor leerlingen om de bibliotheek

schoolkampioenschappen

in te duiken, een goed boek uit te kiezen en

De voorrondes van Read2Me! vinden plaats in de

te oefenen op hun voordracht.

eerste vier maanden van het jaar. De eerste ronde bestaat uit schoolkampioenschappen, waarin de

Voor veel scholieren wordt voorlezen na de basis-

beste voorlezers uit verschillende brugklassen het

school minder vanzelfsprekend, maar het competitie-

tegen elkaar opnemen. Aansluitend volgen biblio-

element van Read2Me! maakt lezen weer bijzonder.

theekrondes, waarin de schoolkampioenen uit de

Het uitzoeken van een fragment, het samen beleven

stad of de regio elkaar ontmoeten. De winnaars

van een verhaal en het aanmoedigen van klasgenoten

mogen door naar de provinciale finales. In mei vindt

wakkeren het enthousiasme voor boeken stevig aan.

de landelijke finale plaats in Utrecht, waar de beste

Sommige scholen organiseren rond de schoolfinale

voorlezers uit de twaalf provincies aan deelnemen.

een speciale avond met muziek of theater als pauze-

De finale is een voorleesfeest met honderden toe-

acts, die ook toegankelijk is voor ouders. Ook de

schouwers. Leerlingen van alle niveaus uit het voort-

provinciale en landelijke finales hebben een feestelijk

gezet onderwijs kunnen meedoen aan Read2Me!.G

5

MEER INFORMATIE Cubiss

Finalisten over Read2Me!

Postbus 90114 5000 LA Tilburg

Contactpersoon:

‘Het is heerlijk om voor te lezen. Als ik in die voorleesstoel zit, verdwijnt alles. Het is alleen nog de stoel, het boek en ik.’

Ingrid de Jong

Abdenasser

‘In de provinciale finale moedigden mijn klasgenoten mij aan met een vuvuzela. Het geluid schalde door de zaal, ik moest heel hard lachen. Het is enorm stimulerend als je weet dat ze achter je staan.’

Eline

‘Voorlezen is als dromen. Als je voorleest, of voorgelezen wordt, dan lijkt het alsof je samen in een andere wereld terechtkomt.’

read2mevoorleeswedstrijd.nl

V M B O - H AVO - V W O 1

Telefoon 013 - 465 61 19

Gerjah

Jo n g e Ju r y

foto’s ender özçatı | desirée schippers

6

L e z e n , s t e m m e n e n v i e re n Jonge Jury – Lezen, stemmen en vieren zijn

wedstrijd. De Jonge Jury sluit goed aan bij een belang-

de drie kernwoorden van de Jonge Jury nieuwe

rijk doel van het onderwijs in de onderbouw: het

stijl. Met een multimediale website, een live-

bevorderen van leesplezier.

V M B O - H AVO - V W O 1 | 2 | 3

stream en verschillende wedstrijden waaraan de leerlingen via Facebook en Instagram

festival

enthousiast meedoen, is het stemmen voor

Let op: de stemperiode van het Jonge Jury-jaar gaat in

de publieksprijs voor het beste boek voor

het schooljaar 2016-2017 later van start dan gebruike-

12- tot 16-jarigen nóg leuker geworden.

lijk, namelijk in januari 2017. De leerlingen stemmen op hun favoriete boeken uit 2016. Welke vijf boeken de meeste stemmen hebben gekregen, wordt in mei

Wordt het een spannende thriller, een psychologische

2017 bekendgemaakt. De uiteindelijke winnaar wordt

roman of een realistisch verhaal? In de Jonge Jury kun-

gehuldigd tijdens de Dag van de Jonge Jury, die plaats-

nen leerlingen met elkaar in discussie gaan en hun

vindt medio juli 2017. De Dag van de Jonge Jury heeft

stem uitbrengen om te bepalen welk boek de Prijs

een festivalkarakter. Er zijn optredens, signeersessies,

van de Jonge Jury verdient. Op de Jonge Jurywebsite

een literaire kermis en kleine workshops rond lezen.

vindt u tien leestips die centraal staan tijdens de stem-

Via een app kunnen de leerlingen het programma,

campagne. De titels worden gekozen door scholieren

de plattegrond en alle andere informatie over de dag

die zijn verenigd in het Jonge Jury Boekgenootschap.

vinden. Thuisblijvers kunnen de Dag van de Jonge Jury

Op de website worden meerdere keren per stemjaar

in de klas volgen via een livestream. Ook voor hen is

artikelen en reportages geplaatst over boeken en

er een auteursbezoek op school en een lesbrief met

schrijvers. Ook wordt er – via Facebook en Instagram

een verwerkingsopdracht die gebruikt kan worden in

– actief gecommuniceerd over de foto- en recensie-

het fictiedossier.

foto marco de swart

7

MEER INFORMATIE Passionate Bulkboek Postbus 25264

gouden lijst

Telefoon 010 - 276 26 26

Het afgelopen schooljaar ging de Prijs van de Jonge

Contactpersoon:

Jury naar Shock van Mel Wallis de Vries. Tijdens de

RenĂŠe den Breems

dag van de Jonge Jury wordt ook de vakjuryprijs voor

jongejury.nl

het beste boek voor 12 tot 15-jarigen uitgereikt: de Gouden Lijst. In 2016 ging deze prijs naar Edward

Stichting Lezen

van de Vendel voor Oliver (Nederlands) en Dan

Nieuwe Prinsengracht 89

Gemeinhart voor Naar de top (vertaald).

1018 VR Amsterdam Telefoon 020 - 623 05 66

meedoen?

Contactpersoon:

Iedereen kan gratis meedoen aan de Jonge Jury. Om

DesirĂŠe van der Zander

uw leerlingen te laten deelnemen kunt u kosteloos

Peter van Duijvenboden

posters en lesmateriaal bestellen, waarmee u de Jonge Jury onder de aandacht brengt op school en in de les. Meer informatie over lesmateriaal, toegangskaarten voor de Dag van de Jonge Jury en andere mogelijkheden vindt u op de Jonge Jury-website.G jongejury.nl

V M B O - H AVO - V W O 1 | 2 | 3

3001 HG Rotterdam

D e We d d e n s c h a p

foto jørgen koopmanschap

8

‘ B o e ke n l e z e n , d a t k u n j i j t o c h o o k ? ’ De Weddenschap – Het enthousiasmeren van

hem of haar passen.

leerlingen voor lezen en boeken, daar gaat het om in De Weddenschap. Met de formule

de uitdagers

van lezen in wedstrijdverband is De Wedden-

De drie uitdagers van De Weddenschap 2016-2017

schap uitgegroeid tot een succesvolle

zijn Soundos el Ahmadi, Frank van der Lende en

campagne in het vmbo.

Daan Boom. Soundos el Ahmadi begon haar

In De Weddenschap beloven drie bekende Neder-

speelde in Shouf Shouf Habibi!, werd tv-presen-

landers om drie boeken te lezen, en zij dagen

tatrice en nam deel aan Wie is de Mol? (2011).

leerlingen uit om hetzelfde te doen. De persoon-

Frank van der Lende is bekend als radio-dj bij

VMBO-MBO

carrière als stand-up comedian bij Comedytrain,

lijke boodschappen van bekende Nederlanders

3FM, waar hij zijn eigen middagshow heeft:

over boeken trekken aarzelende lezers over de

Frank ♥. Daan Boom is presentator van het

streep. Het afgelopen jaar schreven bijna 5.000

tv-programma Streetlab en werkte mee aan

leerlingen zich in op de website van De Wedden-

Maestro.

schap. Het laagdrempelige en open karakter van de actie maakt meedoen voor iedereen mogelijk.

prijzen

Elke weddenschap is namelijk persoonlijk: de

De Weddenschap gaat van start op 31 oktober

leerling kiest zelf boeken uit die het best bij

2016 en wordt afgesloten op 30 april 2017.

9

MEER INFORMATIE Stichting Lezen Nieuwe Prinsengracht 89 1018 VR Amsterdam Telefoon 020 - 623 05 66 Contactpersoon: Peter van Duijvenboden

foto jørgen koopmanschap

deweddenschap.nl

hun keuze – aanmelden via de website maken kans op een prijs. Er zijn individuele prijzen te winnen, zoals een iPad, bioscoopbonnen, pretparkbonnen, boekverfilmingen op dvd en boekenpakketten. Leerlingen die meedoen aan De Weddenschap in klassenverband maken kans op een meet & greet met een auteur naar keuze.G

VMBO-MBO

Scholieren die zich – met de drie boeken van

Po ë z i e p ro j e c t e n

foto’s barako

10

Aan de slag met poëzie Poëzieprojecten – Met poëzie bezig zijn bete-

gedichten. Er komt een docent in de klas langs met

kent niet alleen genieten en ervaren van taal,

een opdracht: schrijf een gedicht, en laat je daarbij

maar ook het ontwikkelen van taalrijkdom en

inspireren door een van de vijf dichtbundels die zijn

zelfvertrouwen. Verschillende organisaties

genomineerd voor de vsb Poëzieprijs. De beste jonge

brengen sprankelende poëzieprojecten in het

dichters worden samen met hun klas uitgenodigd

klaslokaal of in het theater.

voor een feestelijke finale. Via vers maken jaarlijks

Doe Maar Dicht Maar

en Vlaanderen kennis met actuele en kwalitatief

Zelf aan de slag met poëzie? Doe Maar Dicht Maar

hoogwaardige Nederlandstalig poëzie.

duizenden kinderen en jongeren uit heel Nederland

V M B O - H AVO - V W O 1 - 6

is de jaarlijks terugkerende dichtwedstrijd van het Poëziepaleis. Alle middelbare scholieren uit Neder-

PoëzieRevue

land en België kunnen meedoen door maximaal drie

School der Poëzie biedt de mogelijkheid om een

gedichten in te sturen via de website poeziepaleis.nl

eigen PoëzieRevue te boeken, waarin leerlingen hun

(voor 5 februari 2017). Een vakjury en een jongeren-

zelfgeschreven gedichten presenteren tijdens een

jury beoordelen de inzendingen en kiezen tien finalis-

inspirerende show met diverse kunstdisciplines.

ten. De beste honderd gedichten worden gepubliceerd

School der Poëzie zorgt voor een professionele

in de dichtbundel die wordt gepresenteerd tijdens

entourage van licht, geluid, decor en begeleidende

het Doe Maar Dicht Maar Poëziefestival in Groningen.

acts van professionele dichters, muzikanten, acteurs,

’s Avonds staan de winnaars van de wedstrijd daar

dansers, rappers, vj’s en andere performers. Een des-

centraal in een dynamisch programma met muziek en

kundige jury beoordeelt de prestaties. Een Poëzie-

optredens van professionele dichters.

Revue is geschikt voor 150 tot 400 deelnemers; alle deelnemers lezen voorafgaand aan de Revue poëzie

vers

en ze schrijven hun eigen gedicht onder begeleiding

Ook in de dichtwedstrijd vers van School der Poëzie

van een docent.

kunnen leerlingen aan de slag met het schrijven van

11

O rg a n i s a t i e s

huis van gedichten De Haagse organisatie Huis van

het poëziepaleis

school der poëzie

voor alle niveaus van het voort-

Het Poëziepaleis biedt een

School der Poëzie is een organi-

gezet onderwijs: praktijkonder-

platform waarop kinderen en

satie die landelijk opereert op

wijs, vmbo, havo en vwo en spe-

jongeren kunnen kennismaken

het gebied van poëzieprojecten

ciaal onderwijs. Samen met

met poëzie en zich kunnen uiten

voor kinderen en jongeren.

Stichting Lezen, slo, Johan de

en ontplooien in de dichtkunst.

School der Poëzie heeft een les-

Witt College Den Haag en Biblio-

Het Poëziepaleis organiseert

methode ontwikkeld waarmee

theek Den Haag ontwikkelde

dichtwedstrijden, verzorgt

op middelbare scholen kan wor-

Huis van Gedichten een metho-

workshops en masterclasses,

den gewerkt – van vmbo tot vwo.

diek en lesvoorbeelden in de

produceert lesmateriaal en

Jongeren maken daarin niet alleen

leerlijn ‘Poëzie schrijven en

coacht jonge dichters.

kennis met het lezen en schrijven

lezen voor het voortgezet onder-

van poëzie, maar ook met het

wijs’, die vrij te downloaden is

luisteren naar en presenteren

op de website huisvangedich-

van poëzie aan een publiek.

ten.nl.G

MEER INFORMATIE

MEER INFORMATIE

MEER INFORMATIE

School der Poëzie

Stichting Poëziepaleis

Huis van Gedichten

Postbus 11755

Postbus 41015

Oranjestraat 3

1001 GT Amsterdam

9701 CA Groningen

2514 JB Den Haag

Telefoon 020 - 330 78 17

Telefoon 050 - 313 84 33

Telefoon 070 - 737 00 29

schoolderpoëzie.nl

poeziepaleis.nl

info@huisvangedichten.nl

versgedicht.nl

info@poeziepaleis.nl

V M B O - H AVO - V W O 1 - 6

Gedichten biedt workshops aan

Po ë z i e w e e k

foto poëzieweek

12

Gedichten in het zonnetje V M B O - H AVO - V W O 1 - 6

Poëzieweek – ‘Jaren die druppelend versmel-

Het slot van de Poëzieweek vormt de prijsuitrei-

ten’, zo luidde het motto van de succesvolle

king van de Turing Gedichtenwedstrijd voor het

Poëzieweek 2016. Het was een feestelijk

beste Nederlandstalige gedicht van het jaar, die

evenement met dichters op school, een prijzen-

openstaat voor zowel professionele dichters als

regen en de finale van het NK Poetry Slam.

amateurdichters.

De komende editie van de Poëzieweek vindt

De Poëzieweek is binnen enkele jaren uitgegroeid

plaats van 26 januari tot en met 1 februari 2017.

tot een geslaagd evenement waarin diverse

Docenten die tijdens de Poëzieweek aan de slag

organisaties hun krachten bundelen om de

willen met gedichten in de klas, kunnen voor

Nederlandse poëzie in het zonnetje te zetten.

lessuggesties en ideeën terecht op de Poëzie-

Tijdens de Poëzieweek vindt de Gedichtendag

weekwebsite.De lestips worden veel gebruikt,

plaats en worden verschillende prijzen uitgereikt:

zo bevestigde een enquête waaraan het afge-

de Herman de Coninckprijs voor het beste poëzie-

lopen jaar 1400 docenten deelnamen. Op basis

debuut, de vsb Poëzieprijs voor de beste dicht-

van hun feedback worden de lessen in 2017

bundel en de jaarlijkse prijs van poëzietijdschrift

aangepast en nóg beter inzetbaar.G

Awater.

13 MEER INFORMATIE Het Literatuurhuis Oudegracht 237 3511 NK Utrecht Telefoon 030 - 231 83 76 hetliteratuurhuis.nl poetryslam.nl

Stichting CPNB Herengracht 166 foto’s annemarie sint jago

1016 BP Amsterdam Telefoon 020 - 626 49 71 Contactpersoon: Mascha Ravelli poezieweek.com

Het Letterenfonds Nieuwe Prinsengracht 89 1018 VR Amsterdam Telefoon 020 - 520 73 30 Contactpersoon: Lisa Thunnissen letterenfonds.nl

boek een dichter Poëzie is een literair genre dat bij uitstek wint bij voordracht. Daarom wordt in de aanloop naar de Poëzieweek 2016 aan boekhandels, bibliotheken en scholen de mogelijkheid geboden om een dichter te boeken tegen het speciale Poëzieweektarief. De korting wordt u aangeboden door het contact opnemen met het Letterenfonds.

poëziegeschenk Wie tijdens de Poëzieweek voor € 12,50 aan poëzie koopt, krijgt van de deelnemende boekverkopers het Poëziegeschenk cadeau. Het geschenk van 2016 werd geschreven door Stefan Hertmans. Zijn bundel Neem en lees werd gedrukt in een oplage van 15.000 stuks. Bij het ter perse gaan van deze brochure was de schrijver van het geschenk van 2017 nog niet bekend.

finale nk poetry slam Een uniek evenement tijdens de Poëzieweek is de finale van het NK Poetry Slam. Poetry slam, of poëzieslag, is een kruising tussen literatuur en performance, waarbij zowel de inhoud als de voordracht belangrijk zijn. In 2016 werd de laatste ronde van het kampioenschap door twee vrouwen uitgevochten. Carmien Michels en Else Kemps streden in een gedenkwaardige eindbattle om de titel ‘Slampion 2016’. Carmien Michels was de winnaar.

V M B O - H AVO - V W O 1 - 6

Letterenfonds en SSS (Stichting Schrijvers School Samenleving). Voor meer informatie kunt u

14

B o e ke n w e e k L i v e !

MEER INFORMATIE Boekenweek Live! is een initiatief van de Stichting CPNB en Stichting Lezen in samenwerking cpnb

met de Openbare Bibliotheek

foto’s

Amsterdam. Op de website van de Boekenweek kunt u de uitzending van 2016 terugzien en kunt u vanaf maart 2017 gratis lessuggesties rond het Boekenweekthema downloaden om te

Geen geduld voor seks

gebruiken in de klas.

Boekenweek Live! – Elk jaar in maart vindt

een boek leest over een moeder-dochterrelatie,

de uitzending Boekenweek Live! plaats: een

dan verwacht je toch niet zoveel seks?’

interactieve talkshow rond het thema van de

Gespreksleider Arie Boomsma is verbaasd:

Boekenweek, waarin scholieren en schrijvers

‘Voeger dachten wij: yes, seks! Graag zo veel

met elkaar in gesprek gaan. Tijdens de uit-

mogelijk details! Jullie niet?’ Vincent: ‘Nee.

zending van 2016 stond de roman Dorst van

Eerlijk gezegd sla ik die stukken gewoon over.

Boekenweekgeschenkschrijfster Esther

Het interesseert me niet zo.’

Gerritsen centraal.

livestream

H AVO - V W O 4 - 5

Openbare Bibliotheek Amsterdam, 16 maart 2016.

Boekenweek Live! is een levendig programma

Aan tafel zit Esther Gerritsen, de schrijfster van

dat interessante discussies oplevert tussen

het Boekenweekgeschenk, tegenover scholieren

scholieren en schrijvers. Voorafgaand aan de

Joe Harris en Vincent – allebei vijftien en geen

uitzending lezen scholieren het betreffende boek.

echte lezers, geven ze eerlijk toe. De jongens

Er is vrijheid om het gelezen werk op verschil-

hebben hun plek aan tafel gewonnen met een

lende manieren te verbeelden en te beleven: als

zelfgemaakt stripverhaal over Dorst. ‘We hebben

animatie, spel, lied, compositie of stripverhaal.

de belangrijkste stukken uit het boek genomen,

De makers van de winnende inzendingen worden

de achtergrond gecheckt en hier en daar wat

uitgenodigd om tijdens de uitzending in de stu-

tijdsprongen weggelaten om het verhaal wat

dio aanwezig te zijn. Vanuit bibliotheken in heel

soepeler te laten verlopen,’ leggen ze uit. Het is

Nederland kijken leerlingen via een livestream

een indrukwekkend werkstuk, vindt Gerritsen.

naar het programma. In 2017 schrijft Herman

De seksscènes hebben ze weggelaten, vertelt

Koch het Boekenweekgeschenk, en zal zijn werk

Joe Harris. Die vonden ze niet echt nodig. ‘Als je

in de uitzending centraal staan.G

De Inktaap

foto marco de swart | photobooth

15

MEER INFORMATIE Passionate Bulkboek Postbus 25264 3001 HG Rotterdam Telefoon 010 - 276 26 26 Contactpersoon: Anouk Prins inktaap.org

Reis door de verbeelding De Inktaap – In maart vond de uitreiking van

Uit de vier genomineerde titels kiezen de jonge-

De Inktaap plaats, de literaire scholierenprijs

ren hun eigen winnaar, die De Inktaap krijgt.

van het Nederlands taalgebied. In aanwezig-

Scholieren uit de bovenbouw van het secundair

heid van bijna duizend leerlingen ging de

onderwijs in Nederland, Vlaanderen, Suriname,

prijs naar Oorlog en terpentijn van Stefan

Curaçao en Aruba deden het afgelopen jaar mee

Hertmans.

in schoolverband. Per school wordt een school-

De Inktaap 2016 werd uitgereikt tijdens de fees-

vijf maanden de tijd krijgen om de vier boeken

telijke slotdag in de Doelen te Rotterdam, waar

te lezen en te beoordelen en een stem uit te

de genomineerde auteurs werden geïnterviewd

brengen in een slotdebat op school. Alle jury-

door scholieren. Onder luid gejuich ging de prijs

rapporten samen bepalen wie de winnaar wordt.

jury geformeerd van circa vijftien leerlingen die

en terpentijn. De jury roemde zijn metaforen en

de inktaap

beeldende taal en noemde het boek ‘een reis

In 2016 namen 1400 leerlingen van honderd

door onze verbeelding’.

scholen deel. Op de website van De Inktaap delen zij hun ervaringen in levendige blogposts.

schooljury

Wilt u deelnemen aan de komende editie, dan

De Inktaap is een levendig project dat jongeren

kunt u zich inschrijven via de website. Alle jury-

confronteert met de winnende boeken van de

leden en hun begeleiders worden uitgenodigd

grote literaire prijzen van het Nederlands taalge-

op de feestelijke slotdag in maart 2017 in Ant-

bied: de ECI Literatuurprijs, de Fintro Literatuur-

werpen, met als hoogtepunt de uitreiking van

prijs, de Libris Literatuur Prijs én de nominatie

De Inktaap 2017.G

uit het Nederlandstalige deel van de Cariben.

H AVO - V W O 4 - 5

naar Stefan Hertmans voor zijn roman Oorlog

D i o ra p h t e & L i t e ra t o u r

foto chris van houts

16

V M B O - H AVO - V W O 3 | 4 | 5 | 6

Boekenweek voor jongeren Literatour – Leerlingen uit de bovenbouw van

het schrijversteam

vmbo, havo en vwo hebben sinds vorig jaar hun

Het Literatour ambassadeursteam is zeer divers:

eigen campagneweek waarin literatuur tot

voor elk type onderwijs staan enthousiaste

leven komt. De Literatour is uitgegroeid tot

auteurs klaar. Schrijvers die deelnemen aan de

een volwaardige Boekenweek met een eigen

Literatour 2016 zijn Özcan Akyol, Daniëlle Bak-

prijs, schrijvers in de klas, een geschenk en

huis, Abdelkader Benali, Alex Boogers, Khalid

andere leuke extra’s.

Boudou, Mano Bouzamour, Eva Burgers, Caja Cazemier, Anne-Gine Goemans, Bregje Hofstede,

Literatour is een feestelijke campagne waarin

Ernest van der Kwast, Nina Polak, Buddy Tegen-

jongeren vanaf 15 jaar in contact worden gebracht

bosch, Daan Heerma van Voss en Floortje

met hedendaagse schrijvers en uitdagende litera-

Zwigtman.

tuur. Dit jaar staat een team van vijftien schrijvers

Op de website van Literatour worden alle auteurs

klaar om met scholieren uit heel Nederland in

gepresenteerd. Schrijvers School Samenleving

gesprek te gaan. Voor de periode van de Litera-

denkt graag mee over de best passende auteur

tour (19 tot en met 25 september) kunnen scho-

voor uw klas.

len tegen een gereduceerd tarief een bezoek

Dankzij subsidies is het auteursbezoek tijdens

boeken van een auteur op school. Tijdens de

Literatour goedkoper dan gebruikelijk; u betaalt

Literatour vormt het eigen werk van de auteur

slecht € 150 (exclusief reiskosten). Boeken kan

slechts een opstapje voor een breder gesprek

tot 1 juni 2016. De eerste honderd deelnemers

over boeken, lezen en schrijverschap. De leerlin-

krijgen dankzij Stichting De Versterking een set

gen hoeven van tevoren niet verplicht een boek

van dertig boeken, bestaande uit een recente

te lezen. In plaats daarvan krijgt de docent een

titel van elk van de vijftien deelnemende schrij-

leesfragment toegestuurd, waarmee de leerlingen

vers in tweevoud. Het auteursbezoek is geschikt

kunnen worden voorbereid op het bezoek.

voor maximaal twee klassen.G

17

MEER INFORMATIE Stichting CPNB Herengracht 166 1016 BP Amsterdam Contactpersoon: Anne van den Hoogen Telefoon 020 - 623 05 66 literatour.nu

Schrijvers School Samenleving Nieuwe Prinsengracht 89 1018 VR Amsterdam Contactpersoon: Johan Wegeling Telefoon 020 - 820 26 50

dioraphte literatour prijs

tien genomineerde titels voor de publieksprijs.

Tijdens de Literatour worden ook de winnaars

Aan de Dioraphte Literatour Prijs is een prijzen-

bekendgemaakt van de Dioraphte Literatour

bedrag verbonden van â‚Ź 15.000 per bekroning.

prijs, de prijs voor het beste literaire jongerenboek voor lezers van 15 tot en met 25 jaar.

literatourgeschenk: 3pak

De prijs wordt toegekend in drie categorieĂŤn.

Nieuw dit jaar is het Literatourgeschenk. Drie

Een vakjury bekroont een oorspronkelijk Neder-

auteurs schrijven een kort verhaal voor jongeren:

lands werk en een vertaalde roman. Daarnaast

Mirjam Mous, Helen Vreeswijk en Alex Boogers.

kunnen jongeren tijdens de campagneweek tus-

De verhalen zullen worden voorzien van online

sen 5 en 15 september online stemmen op de

lessuggesties, en zijn deels te lezen op nu.nl.G

V M B O - H AVO - V W O 3 | 4 | 5 | 6

sss.nl

N a t i o n a l e M e d i a t h e e k Tro f e e

foto’s passionate bulkboek

18

Mijn mediatheek is top!

Nationale Mediatheek Trofee – Een inspire-

aansporen, assisteren en inspireren om hun media-

rende leesomgeving is van cruciaal belang

theek te nomineren, maar mogen ook zelf hun lees-

voor het leesklimaat op school. Om scholen

ruimte aanmelden. De deadline voor de editie van het

aan te zetten om te investeren in een aan-

komende schooljaar is 1 juni 2016. Meedoen kan door

trekkelijke mediatheek, reiken Stichting

het insturen van een of meer foto’s van de media-

Lezen en Passionate Bulkboek de Nationale

theek en een motivatie via info@passionatebulk-

Mediatheek Trofee uit.

boek.nl onder vermelding van de naam, het adres en

LEERLINGEN EN DOCENTEN

het e-mailadres van hun school. In september worden De Nationale Mediatheek Trofee (voorheen Prijs voor

de nominaties bekendgemaakt en in november volgt

de Beste Leesomgeving) prikkelt leerlingen, docenten

de feestelijke prijsuitreiking.G

en mediathecarissen in het voorgezet onderwijs om stil te staan bij de leesomgeving op hun school.

De winnaar van 2015

Wat is er goed in hun mediatheek en wat kan er beter?

Het Mundus College in Amsterdam-West won

Door mee te doen aan de Nationale Mediatheek

afgelopen jaar de Prijs voor de Beste Leesomgeving.

Trofee kunnen leerlingen hun leesomgeving zelf

De multifunctionele ruimte blinkt uit in frisheid, en

nomineren. De winnende mediatheek wint niet alleen

de inzet om leerlingen aan het lezen te krijgen is

de Nationale Mediatheek Trofee, maar mag ook voor

groot – zo oordeelde de jury.

€ 1.000,- aan nieuwe boeken uitzoeken. Daarnaast wordt er een Aanmoedigingsprijs uitgereikt ter waarde

Monique Castenmiller (mediathecaris): ‘Veel leerlin-

van € 500,-, ter beschikking gesteld door de Beroeps-

gen op onze school zijn nieuwkomers. Door veel te

vereniging Mediathecarissen Onderwijs.

lezen, leren ze sneller Nederlands. En als het gezellig is, dan kom je hier met plezier.’

meedoen?

Bij voorkeur zijn het de leerlingen die de eerste foto’s

Elke Spaanderman (mediathecaris): ‘Lekker op de

en een onderbouwing van hun inzending insturen.

bank hangen mág: Je krijgt bij ons niet alleen boeken,

Docenten en mediathecarissen kunnen de leerlingen

maar ook een kussentje in je rug.’

D a g v a n d e L i t e ra t u u r

19

MEER INFORMATIE Passionate Bulkboek foto desirée schippers | ender özçatı

Postbus 25264 3001 HG Rotterdam Telefoon 010 - 276 26 26 Contactpersoon: Floor Keller prijsvoordebesteleesomgeving.nl

Literatuur, kleinkunst en talkshows De Dag van de Literatuur opereert op het snijvlak

een groot aantal cabaretiers, filmsterren en

van vier activeringspunten: leesbevordering, literaire

artiesten treden op tijdens De Dag van de

competentie, educatie en vrije tijd. Het presenteren

Literatuur op donderdag 9 maart 2017. Dit

van literatuur die opgenomen is in het curriculum van

groots opgezette literaire festival brengt

het onderwijs in een context die reageert op de

leerlingen direct in contact met bekende

culturele belevingswereld van jongeren, blijkt een

schrijvers en dichters.

uiterst vruchtbare festivalformule te zijn.

thematische opzet De Dag van de Literatuur is het grootste eendaagse

De Dag van de Literatuur heeft een thematische

literaire evenement van Nederland. Elke twee jaar

opzet. Zo zijn er sessies rond het thema Boek & Film,

komen ruim 5.000 scholieren uit de bovenbouw van

waarin recente boekverfilmingen worden besproken

het voortgezet onderwijs naar de Doelen te Rotterdam.

met schrijvers, filmmakers, acteurs en scenario-

Zij komen daar in een feestelijke ambiance in contact

schrijvers. Onder de noemer Poëzie & Meer worden

met een groot aantal auteurs, die zich presenteren via

optredens geprogrammeerd die cross-overs laten

voorleessessies, interviews en talkshows. Daarnaast

zien tussen poëzie en bijvoorbeeld muziek, beeld en

vinden er CKV-activiteiten plaats, zoals het vertonen

dans. Uiteraard is er ook aandacht voor het Boeken-

van verfilmde literatuur, kleinkunstoptredens, expo-

weekthema. Scholen kunnen zich aanmelden voor

sities en toneel.

de Dag van de Literatuur via de website.G

H AVO - V W O 4 | 5 | 6

Zo’n dertig Nederlandstalige schrijvers en

Ke n n i s, i d e e ë n e n i n s p i ra t i e

foto’s tim leguijt

foto’s tim leguijt | ender özçatı

20

Evenementen en studiedagen – Het kan zo inspirerend zijn: een dag lang ideeën opdoen, ervaringen uitwisselen met vakgenoten, en

HET SCHOOLVAK NEDERLANDS

luisteren naar de nieuwe inzichten van des-

Docenten Nederlands uit Nederland en Vlaanderen

kundigen. Voor docenten Nederlands zijn er

ontmoeten elkaar ieder jaar tijdens Het Schoolvak

verschillende mogelijkheden om inspiratie

Nederlands (hsn). De conferenties zijn uitgegroeid

op te doen binnen hun vakgebied.

tot een onmisbaar forum voor iedereen die zich bij

DAG VAN HET LITERATUURONDERWIJS

betrokken voelt. Tijdens de studiedag komen alle

DOCENTEN

de ontwikkelingen in het onderwijs Nederlands De Dag van het Literatuuronderwijs is een tweejaarlijks

leeromgevingen aan bod kwaarin Nederlands geleerd

symposium voor iedereen die zich bezighoudt met

wordt: van basisschool, voortgezet onderwijs tot

literatuureducatie, zoals docenten Nederlands, docen-

hogeschool en lerarenopleiding. Naar verwachting

ten moderne talen en andere professioneel geïnteres-

staan er 80 workshops, lezingen en andere activiteiten

seerden. In een aantrekkelijk en inspirerend programma

op het programma. De hsn-conferenties zijn het resul-

komen actuele onderwerpen die in het literatuuronder-

taat van nauwe samenwerking tussen alle Nederlandse

wijs spelen. Een groot aantal schrijvers verzorgt lezingen

en Vlaamse verenigingen van leraren en didactici

en workshops. De komende editie van De Dag van het

Nederlands en worden ondersteund door de Neder-

Literatuuronderwijs vindt plaats op 22 november 2016

landse Taalunie en Stichting Lezen. De eerstvolgende

en zal worden geopend door Dichter des Vaderlands

conferentie vindt plaats op vrijdag 18 en zaterdag 19

Anne Vegter.G

november 2016 in Gent.G

dagvanhetliteratuuronderwijs.nl

hetschoolvaknederlands.org

DAG VAN TAAL, KUNSTEN EN CULTUUR

GOOD PRACTICE DAY TALEN

Op vrijdag 22 januari 2016 vond in en rond het

De Good Practice Day Talen is een nascholingsdag

Academiegebouw van de Rijksuniversiteit Groningen

voor docenten Nederlands, Duits, Engels, Frans en

voor de vijftiende keer de Dag van Taal, Kunsten &

Spaans in de bovenbouw van het voortgezet onder-

Cultuur plaats. Op deze studiedag voor vo-docenten

wijs. De dag biedt een uitdagend programma, waarbij

in de talen- en kunstvakken werd gesproken over

een keuze kan worden gemaakt uit een gevarieerd

(wetenschappelijke) ontwikkelingen in de vakgebieden

aanbod van workshops. Tijdens het dagprogramma

en de toepassingen daarvan voor de lespraktijk van

verzorgen docenten uit het voortgezet onderwijs

het voortgezet onderwijs. Speciale bezoeker was pro-

workshops, wisselen zij ervaringen uit met de deel-

fessor David Crystal, die een plenaire lezing verzorgde.

nemers, en worden de didactische mogelijkheden van

Het komende symposium biedt zo’n 30 lezingen,

het vak bediscussieerd. Sinds de afgelopen editie is

workshops en andere activiteiten en vindt plaats op

de samenwerking met de faculteit Geestesweten-

vrijdag 22 januari 2016. De Dag van Taal, Kunsten en

schappen van de Universiteit Leiden geĂŻntensiveerd.

Cultuur wordt georganiseerd door de Universitaire

De eerstvolgende Good Practice Day Talen vindt

Lerarenopleiding van de Rijksuniversiteit Groningen.G

plaats in januari 2017.G

dagvantaalkunstenencultuur.nl

iclon.leidenuniv.nl

DOCENTEN

21

Handige websites

LEERLINGEN EN DOCENTEN

foto shutterstock

22

DBNL.ORG

LEESKRACHT.NL

De website van de Digitale Bibliotheek voor de Neder-

Leeskracht benadert lezen als ontspannende bezig-

landse Letteren is een uitgebreide, informatieve digita-

heid, waarbij ook voor de onderbouw van het vmbo

le bron over literatuur. De site bevat duizenden gedigi-

informatieve boeken, kranten, strips en tijdschriften

taliseerde werken uit de periode van de middeleeuwen

worden betrokken. Het project bestaat uit een film en

tot nu, plus foto’s, illustraties, brieven, video’s en

een website, een spel, een lesmodule en een app.

geluidsfragmenten. Voor docenten én leerlingen.

SSS.NL LITERATUURGESCHIEDENIS.NL

Platform van Schrijvers School Samenleving dat

Literatuurgeschiedenis.nl bevat een overzicht van de

bemiddelt en adviseert bij het organiseren van lezingen

literatuurgeschiedenis van Hebban olla vogala tot

en (school)bezoeken door schrijvers, prentenboeken-

Tirza. De website is opgezet als een digitaal leerboek

makers en illustratoren.

dat begint bij de middeleeuwen en eindigt bij de eenentwintigste eeuw.

LEESMONITOR.NL

LEESPLAN.NL

op het gebied van leesbevordering en leesbeleid van

Leesmonitor is een databank van actueel onderzoek Leesplan is een online tool waarmee onderwijs-

het kennis- en expertisecentrum van Stichting Lezen.

instellingen op eenvoudige wijze een gestructureerd

Op deze website worden inzichten uit onderzoek, of

toekomstplan kunnen uitstippelen voor een rijk en

dat nu wetenschappelijk, toegepast of marktonderzoek

verantwoord leesbevorderingsbeleid.

is, toegankelijk gepresenteerd in artikelen en nieuwsberichten.G

foto vlogboek

23

LEZENVOORDELIJST.NL

BOEKENZOEKER.ORG

Uitgebreide website voor leerlingen, docenten en

De Boekenzoeker is een zoekmachine voor scholieren

bibliothecarissen die advies geeft bij de keuze en

tussen acht en achttien jaar. Wie een profiel aanmaakt

verwerking van literatuur voor de leeslijst Nederlands,

en zijn of haar leeftijd, hobby’s en leesvoorkeuren aan-

Duits en Fries.

geeft, krijgt Nederlandse en Vlaamse leestips aangereikt.

LITERATUURPLEIN.NL en JONGERENLITERATUURPLEIN.NL

LITERATOUR.NU

Literatuurplein is een uitgebreide website waarmee

Website van de Boekenweek voor jongeren met infor-

bezoekers inspiratie kunnen opdoen en op de hoogte

matie over de rondreizende schrijvers van de Literatour,

kunnen blijven van ontwikkelingen in de literatuur.

de Dioraphte Literatour Prijs en de Boekentipper – een

Voor jongeren is er Jongerenliteratuurplein, een eigen

zoekmachine die door het doorlopen van een aantal

platform met boekennieuws, boekideeën, gedichten,

vragen een passende leestip tevoorschijn tovert.

lijst.

LEESPLEIN.NL Leesplein is een website van de Stichting

VLOGBOEK.NL

Bibliotheek.nl voor wie op de hoogte wil blijven van

Frisse ideeën opdoen voor de leeslijst kan op

jeugdliteratuur. De site bevat actuele nieuwsberichten,

vlogboek.nl. Docent Jörgen Apperloo bespreekt in elk

een recensie-archief, schrijversinformatie, een agenda,

filmpje drie titels, met aandacht voor meningen van

een overzicht van vakliteratuur en de projectenbank

recensenten.

Taal en Lezen.G

LEERLINGEN

interviews, een literaire agenda en tips voor de lees-

1018 vr Amsterdam lezen.nl

foto chris van houts

Nieuwe Prinsengracht 89